Toetskrieket: Is SA krieketbase die kluts kwyt?Suid-Afrika se Anrich Nortje tydens ’n toetsreekswedstryd teen Sri Lanka by die Wanderers-stadion in Johannesburg op 4 Januarie 2021. (Photo by PHILL MAGAKOE / AFP) Die Suid-Afrikaanse krieketbase het die bal laat val deur die land se toetskrieketprogram af te skaal. Ja, daar is blykbaar geen ander keuse as om voorkeur aan veral T20-krieket te gee nie, want dit is die geldkoei wat die wolwe van die voorstoep moet hou. Maar hoe kry die meeste van die ander lande dit reg om kop bo water te hou deur baie meer toetse as Suid-Afrika oor die volgende paar jaar in te pas? Dit is hartverskeurend dat Suid-Afrika, die derde oudste krieketspelende land naas Engeland en Australië (die eerste reeks is in 1877 gespeel, terwyl Suid-Afrika die eerste keer op 12 Maart 1889 toetskrieket gespeel het), nou teen die planke is. Suid-Afrika het reeds in 457 toetse gespeel en 175 daarvan gewen. Dit is ŉ wenpersentasie van 38,29%, wat hoër is as dié van onder meer Indië, Pakistan, Nieu-Seeland, Sri Lanka en die Wes-Indiese Eilande. Vergeet ook maar daarvan dat toetskrieket nie gewild is nie, want ŉ onlangse opname deur die Marylebone Cricket Club (MCC) op Lord’s in Londen het bevind dat 85% van alle spelers toetskrieket as die belangrikste afdeling van krieket beskou. Dis waaraan ŉ land se krag gemeet word, waar tegniek en deursettingsvermoë getoets word, waar helde gebore word, waar die manne van die seuns geskei word. Suid-Afrika was nog altyd een van die toonaangewers in toetskrieket – daarom is die huidige verval in die reeks in Australië jammerlik en onaanvaarbaar, met min lig op die horison. Suid-Afrika was tussen 2006 en 2015 in reekse oorsee onoorwonne en die land was ŉ hele paar keer die Internasionale Krieketraad se voorste span in toetskrieket. En nou? Jare gelede was helde soos Graeme Pollock, Eddie Barlow, Trevor Goddard, Colin Bland, Barry Richards en Mike Procter op almal se lippe. Die jonger geslag het brekers soos Graeme Smith, Jacques Kallis, Herschelle Gibbs, AB de Villiers, Hashim Amla, Faf du Plessis, Quinton de Kock, Allan Donald, Fanie de Villiers, Shaun Pollock, Dale Steyn en Morné Morkel opgelewer. Nou staan Anrich Nortje en Kagiso Rabada byna alleen in die ry. Ter versagting aan die spelers, hoe kan daar verwag word dat ŉ afgewaterde meerdagreeks waar die spanne slegs ŉ paar wedstryde per seisoen speel, die spelers moet slyp vir toetskrieket? Die krieketbase het dit ook goedgedink om eers weer in 2026 ŉ toetsreeks van drie toetse in te pas. Hoe gaan die span kan meeding deur net in reekse van twee toetse te speel? Hoe gaan die volgende geslag spelers ontwikkel en sonder behoorlike toetskrieket geslyp word?