Aktiwiteite wat gebruik kan word om klankherkenning en leesvaardighede te bevorder.
Vraag: My seun sukkel met lees en ken nog nie al sy klanke nie. Dis elke dag 'n gestoei om hom sover te kry om sy leesles te lees en hy begin nou sy les soos 'n rympie aframmel, maar kan nie individuele woorde lees as ek dit vir hom wys nie.
Question: My son really struggles with reading and doesn't know all of his sounds. It's really difficult to get him to read his reading lesson. He tends to memories the piece, but can't read individual words if I show it to him.
Baie kinders word so geintimideer deur selfs net die gedagte aan lees en dit bring dadelik 'n angs reaksie wat maak dat hul probeer om die situasie te vermy of so vinnig as moontlik verby te kry. Soos hier bo gelees kan word gebruik hul baie keer ander vaardighede soos hul geheue en sodoende word die probleem nie altyd vroegtydig opgemerk nie. Dit is dus baie belangrik dat lees steeds genotvol moet wees!
Verder is dit baie belangrik dat jou kind die alfabet klanke foneties moet aanleer, andersinds maak dit die lees van woorde baie moeilik.
Aktiwiteite & speletjies:
Knip klomp letters en later woorde uit. Sorg dat daar 'n klompie van een letter/woord is. Laat die kind die woorde sorteer en al dieselfde letters/woorde bymekaar pas.
Druk/skryf klanke op aparte kaartjies en speel snap met die klanke. Later kan daar van kind verwag word om elke keer die klank wat hy neersit te benoem.
Visvang met klanke. Plak magneet aan kaartjies met klanke en gebruik 'n stok en tou met 'n magneet aan. Laat weereens eerste al dieselfde klanke sorteer, daarna kan gevra word vir 'n spesifieke klank, daarna kan kind enige klanke vang en vir jou sê watter klank hy gevang het.
Maak flitskaarte met alfabetklanke op twee verskillende kleure karton/papier. Speel 'memory game' daarmee - draai kaarte om dat nie letters sien nie en elkeen kry 'n beurt om twee verskillende kleure kaarte om te draai. As dit dieselfde letter is kan jy die kaartjies hou anders moet jy dit op dieselfde plekke terug draai. Sê telkens watter letter daar op die kaarte is.
Laat kind letters/woorde in 'n vlak bord/skinkbord met sout of sand skryf om meer sensoriese terugvoer te kry.
Speel "Ek sien met my kleine ogies..." 'n spesifieke letter of woord. Laat die kind die letter of woord soek. Later kan hy voorwerp wat met daardie letter begin soek.
Laat hom lettertjies soek en bou so 'n woord. Byvoorbeeld, soek 'n 't' - sit dit neer. Soek 'n 'a' - sit dit langs die 't'. Soek 'n 's' - sit dit langs die 'a'. Klank die woord. Laat kind dit nou vinniger klank sodat hy dit meer vloeiend kan uitspreek.
Pak kaartjies met prentjies uit. Wys 'n letter aan die kind en vra dat hy die letter benoem en dan 'n prentjie soek wat met daardie letter begin.
Gebruik weer kaartjies met prentjies op. Laat die kind sê wat die prentjie is en dan watter letter hoor hy eerste in die woord. Later kan gevra word wat is die laaste en middelste letters van die woord.
Skryf 'n klomp 'b' en 'd' klanke in 'n ry. Byvoorbeeld: b d d b d b b b d d d b d b d d d b d b b d d b d b.
Laat u kind die 'b' onderstreep en die 'd' omkring soder om sy hand op te lig. Vorm sodoende 'n patroon.
Gee letters vir kind byvoorbeeld 'n 't','s' en 'a' en laat kind die letters skommel om 'n woord te vorm - 'tas'.
Wys letters en later woord aan kind. Maak dit toe en laat kind dit naskryf. Begin by letters, daarna sigwoorde/twee- & drie letter woorde ('n, op, die ens.), daarna kan langer woorde gebruik word.
Knip woordjies uit en skommel; vra kind om spesifieke woord te soek en vir jou te gee. Vir afwisseling kan 'n potlood met prestiek agterop gebruik word om woorde mee aan te gee.
Vereenvoudig 30 seconds of pictionary. Druk kaartjies met eenvoudige woorde. Laat kind verduidelik wat die woord op sy kaartjie is sonder om die woord te sê (30 seconds) of laat u kind 'n prentjie teken van die woord (pictionary).
Maak storieboek oop. Laat u kind woord op een bladsy lees en vra dan om vinnig woord op 'n ander bladsy langsaan te lees.
Gebruik strokiesprent soos Bollie. Lees storie saam met kind, knip dit uit, laat kind prentjies weer reg rangskik en self storie lees.
Aangepaste hangman. Skryf 'n kort woord. Laat kind raai watter letters in die woord is. Maak strepies vir die hoeveelheid letters wat daar in die woord is. Sê vir hom op watter strepie letter kom die letter (byvoorbeeld 2de strepie) as hy reg geraai het en hy kan dan die letter op die regte strepie neerskryf.
Begin 'n klankeboek. Op die eerste helfde van die bladsy moet hy die letter soveel as moontlik kere skryf en elke keer die letter se naam sê. Tweedens kan jy enige paragraaf inplak en hy moet daardie spesifieke letter onderstreep orals waar hy dit sien in die leesstuk, daarna kan hy woorde uitknip wat met daardie letter begin en dit inplak, volgende kan hy prentjies uitknip wat met daardie letter begin en laastens self woorde neerskryf wat met die letter begin.
Kinders leer deur rolmodelle. Dus is dit belangrik dat jy steeds 'n genotvolle tydjie maak om vir jou kind te lees, sodoende assosieer hy lees met genot en nie net met vrees vir sy onvermoë nie.
Geleidelik kan u kind dan betrek word in jul lees tyd en gevra word om byvoorbeeld 'n paragraaf saam met jou te lees. Jy gaan 'n klein bietjie vinniger lees as jou kind sodat hy jou met gemak kan navolg. Daarna kan hy gevra word om byvoorbeeld 'n woord en later 'n sin self te lees, waarna jul kan afwissel dat hy een bladsy lees en jy die volgende tot hy genoeg selfvertroue het om onafhanklik te lees.
Lees is ook 'n goeie tyd om jou kind se geheue, woordeskat en verbeeldigswêreld uit te brei - so vra baie vrae en gesels met jou kind oor die storie wat jul gelees het. Vra byvoorbeeld oor die vorige dag se storie voordat jul 'n nuwe storie begin lees.
Indien u kind steeds sukkel om die vaardighede te bemeester is dit egter noodsaaklik dat jy professionele hulp verkry om sodoende te bepaal of daar enige ander faktore is wat sy ontwikkeling benadeel.