Nuuskommentaar: Weer kwotaseisoenArgieffoto Gister het ’n gebore Suid-Afrikaner die wenlopies vir Nieu-Seeland teen die Proteas gemoker, en die Suid-Afrikaners uit die Wêreldbekertoernooi geboender. Grant Elliot het ook die hoogste telling van die wedstryd aangeteken. Suid-Afrikaners wat vir ander lande op die sportveld deelneem is nie ’n vreemde verskynsel nie. Reeds in die ou bedeling het Suid-Afrikaners al diep spore in Engelse krieket- en rugbytoetspanne getrap. Die huidige verskynsel is gewoonlik deel van ’n globale beskikbaarheid van spelers in beroepsporte. Dit is nie net Suid-Afrikaners wat vir ander lande blink nie – in rugby is spelers van die Stille Oseaan se eilande gewild en selfs in Amerikaanse voetbal “oorverteenwoordig”. Volgens die Nieu-Seelandse pers het Elliot hom vir die Kiwi’s beskikbaar gestel omdat hy in Suid-Afrika weens kwotas van die wa afgeval het. Die meeste internasionale sportkodes, soos vir sokker, rugby en krieket, die sportsoorte wat onder die Internasionale Olimpiese Komitee val, verbied politieke inmenging in sport en ook enige sweem van rassisme. Onlangs moes ’n Moskouse sokkerklub as straf ’n paar wedstryde sonder toeskouers speel weens rassistiese optredes van sy toeskouer-ondersteuners. Veral Fifa tree streng op teen politieke inmenging en verskeie lidlande was al hieroor geskors. Selfs Brasilië moes al ’n knieval doen om nie geskors te word nie. Kom dit egter by Suid-Afrika is die jaarlikse aantree van sportkodes voor die parlementêre portefeuljekomitee vir sport ’n openlike en blatante vergryp teen dié kodes se internasionale bepalings. Daar word skaamteloos op kwotas aangedring. Verduidelikings val op dowe ore, en meestal doen die sportkodes bloot ’n gedienstige knieval – al is dit tot die sportsoorte se mededingende nadeel. Terwyl die land nog bloei oor Suid-Afrika so net-net uit die Wêreldbekerkriekettoernooi geboender is, moes die politici skaamteloos politiekery maak van spanne se vermoë om te wen en te presteer. Min dinge kan ’n land so saamsnoer soos ’n span wat wen en glorie vir die land bring. Op skolevlak en selfs ander vlakke word die raskwotas maklik gehaal, en heel dikwels op meriete. Daar is al intensief navorsing gedoen oor hoekom daar op die hoër, senior vlakke ’n uitvalkoers is. Die redes is kompleks, waar onder die ontwrigtende ervaring om uit die groter gesinsverband ter wille van beroepsport na ’n vreemde omgewing te verhuis. So ’n probleem word nie met kwotas reggestel nie. Die oplossings is meer kompleks. Voorts staan die regering en sy tentakels agter die deur. Terwyl sokker geen probleem het om genoeg spelers van kleur te verkry nie (trouens, wit mense word al verkwalik omdat hulle nie genoeg belangstelling toon in hierdie “swart sport” nie), word sokker op groot skaal op die SAUK se oop TV-kanale uitgesaai. Sportsoorte wat onder swart kykers moet groei, word maar stief behandel wat die oop kanale betref. Dit bly dus vir die meer behoeftige en agtergeblewe hinterland sportsoorte wat moeilik bemark kan word. Die aanlê van geriewe wat vir rugby en krieket op skoolvlak benut kan word, is onder armer skole so skaars soos hoendertande. Vir sokker word bloot ‘n stuk grond skoongeskraap en twee doelhokke gemaak, en daar word verwoed sokker gespeel. Dis nie ideaal nie, want in sokker maak spelers ook maar hard met Moeder Aarde kennis. Vir rugby en krieket word velde vereis wat ’n behoorlike grasbedekking het, en die aanlê en onderhoud is duur. Dieselfde geld ander sportsoorte, soos atletiek, waar langer afstande makliker met beperkte geriewe afgerig kan word as tegniese items soos verspring, paalspring en hoogspring. Swart en bruin spelers wat sukses behaal het, het hulle al, tot die ontsteltenis van politici, daarteen uitgespreek dat hulle kwotaspelers genoem word. Hulle voel hulle het sukses op meriete behaal. Dan is daar nog die kwessie oor wie swart is, en wie swart genoeg is. Die president van SARU, Oregon Hoskins, is ’n bruin man wat na homself as swart verwys. Vir die portefeuljekomitee was dit nie goed genoeg nie en is gekla oor die “wit gesigte” wat hul opwagting voor die komitee gemaak het. Om misverstande uit die weg te ruim het die politici al so ver gegaan – veral in krieket – om na ’n kwota van “etniese swart” spelers te verwys. Bruin mense is hiervan uitgesluit. Vir groter rugbyspanne wat die ontwikkeling van swart spelers in hul eie omgewing afskeep, en elke jaar bloot bruin spelers in kleiner unies soos SWD en Boland gaan aankoop om hul “kwotas” te bereik, gaan die pendulum swaai. Die feit is dat die politici van die ANC en verskeie ander partye ’n rasbeheptheid openbaar wat dikwels die grens van rassisme oorsteek. In plaas van die verenigende faktor te wees wat dit kan wees, word sport ’n polariserende saak. Van sportmangees bly min oor. Dikwels word daar gewonder of ’n speler werklik die beste in sy posisie is, en of hy daar is om ’n kwota vol te maak. Verskeie wit spelers moes al in ander posisies versool word – veral vleuels wat na senter moes verskuif om kwotarugby se impak te verminder. Maar daar is uitstekende bruin en swart spelers wat ’n aanwins vir die sport is, wat dikwels dubbel so hard moet werk om die ondersteuners te oortuig hulle is op meriete daar, en nie om die kwota vol te maak nie. Keer net dat die politici nie die keurders word nie, maar eerder hul werk doen soos om sportgeriewe te help ontwikkel, en die bemarking toeganklik te maak daar waar dit nodig is.