Een van die aangenaamste oomblikke in my beroep is wanneer ek 'n keisersnit op 'n hond uitvoer en die pasgebore hondjies begin kriewel en kerm. Ek sê altyd vir die eienaars (wat gewoonlik bystaan en help om die babas te vang) dat dit soos musiek in my ore is, al is dit watter tyd van die nag. Voortplanting bly vir my een van die ongelooflikste fasette van die natuur.
Die evolusieteorie het 'n geweldige en na my mening onoorbrugbare probleem met geslagtelike voortplanting. Indien daar wel 'n een uit 'n miljoen gunstige mutasie ontstaan het wat beter aangepas was as sy tydgenote moes daar in die onmiddelike omgewing en in daardie dier se vrugbare leeftyd 'n soortgelyke een uit 'n miljoen mutasie in 'n dier van die teenoorgestelde geslag plaasvind. Hierdie dier moes dan ook 'n geslagstelsel gehad het wat aan al die talle vereistes voldoen vir suksesvolle voortplanting.
Voortplanting begin eintlik in die brein. 'n Gedeelte in die middel van die brein (die hipotalamus) skei 'n hormoon genaamd GnRH (gonadotrophin releasing hormone) af wat inwerk op 'n gedeelte van die hipofise of pituitêre klier. Die hipofise skei op sy beurt een van twee hormone af: FSH (follicle stimulating hormone) en LH (luteinising hormone). Hierdie twee hormone beweeg deur die bloedstroom na die eierstokke of testes en stimuleer die organe tot aksie. In vroulike diere het FSH tot gevolg dat 'n hele klomp van die sluimerende eierselle ontwaak en die weefsel om die eierselle begin groei. Hierdie omringende weefsel is dan verantwoordelik vir die vorming van die hormoon estrogeen wat die dier na 'n maat laat soek. Die estrogeen het ook 'n onderdrukkende effek op die hipotalamus en hipofise om sodoende te keer dat die hoeveelheid GnRH en FSH nie hand uit ruk nie.
'n Klein hoeveelheid vloeistof bou om die eiersel op om 'n follikel te vorm. Tydens ovulasie word die eiersel vrygestel en dit word deur 'n spesiale opvangapparaat aan die punt van die Fallopiese buise opgevang en beweeg dan in die buise af na die baarmoeder. Die Fallopiese buise is belyn met biljoene klein trilhaartjies wat die eiersel na die baarmoeder laat beweeg. Soos in die foto hieronder gesien is daar 'n klompie selle wat nog aan die eiersel vaskleef (die cumulus oöphorus genoem). Hierdie ekstra selle help om die trilhaartjies vashouplek te gee tydens die reis.
In die manlike dier werk dieselfde hormone weer in op die testes. FSH stimuleer die Sertoliselle wat 'n ondersteunende rol speel ten opsigte van spermvormende selle. LH stimuleer egter die Leydigselle wat verantwoordelik is vir die produksie van testosteroon. Hierdie hormoon, wat al aanleiding gegee het tot vele rusies en oorloë, word deur 'n baie goed ontwerpte stelsel hersirkuleer in die testes. 'n Klein hoeveelheid bind ook aan 'n proteïen wat dit saam met die sperme in die saadbuise afvoer.
Die sel links bo (Sa) word 'n spermatied genoem. Dit het reeds meiose ondergaan en het slegs die helfte van die vader se chromosome. Verskeie veranderinge vind in hierdie sel plaas: