Merkwaardige vroue help Pole se geskiedenis verander
JY LEES NOU Merkwaardige vroue help Pole se geskiedenis verander
Die Vroue van Gdansk Skeepswerwe en hul rol in Solidariteit Sy vee die slaap uit haar oë. Haar klein liggaam voel vandag so swaar soos ’n klip en haar kenmerkende ligte tred het verander in ’n geskuifel van voete. Dis 8 Augustus 1980. Sy het by die Gdansk Skeepswerf as ’n sweiswerker begin en later gevorder tot kraanbestuurder. Sy werk só hard en met sulke fyn presisie sodat niemand enige rede kan vind om haar in die pad te steek nie. Maar die lewe neem vreemde wendings en vandag weet sy dat selfs ’n ‘udarniks’ (mees doeltreffende werker) en diegene vereer as ’n “held van Sosialistiese Arbeid” ook hul werk kan verloor. Haar misdaad? Om uit te praat teen die sogenaamde ‘werkers staat’, die Kommunistiese reguleerders van die skeepwerwe van Gdansk. En dit net vyf maande voor aftrede!
Het jy gehoor? Wat? Dit is waar, hulle het haar afgedank! Wie? Anna!”
Die staking word verklaar op 14 Augustus 1980, georganiseer deur die ondergrondse Vrye Vakbonde van die Kus. Hul eerste eis: herstel Anna en Lech Walesa (wat sy werk in 1976 verloor het) in hul poste. Van die 17 000 werkers is 4 000 vroue wat, weens hul kleiner liggaamsbou, gesogte sweisers is. Hulle kan by baie smal plekke uitkom wat nie deur mans bereik kan word nie. Hulle is ook kraanbestuurders, verpleegsters, administratiewe personeel en kokke. En die ontevredenheid wat met die Lenin Skeepswerfarbeiders begin, versprei deur die hele land, en meer en meer mense sluit aan. Alina Pienkowska besef dat die telefoonlyne afgesny is, maar dat die lyn in die kliniek steeds werk. Haar eerste oproep is na Jacek Kuron van die Werkers Verdediging Komitee in Warskou, wat op sy beurt kontak maak met die pers wat die nuus oor die staking aan die res van die wêreld versprei. Henryka Krzywonos, die trembestuurder, hoor die woord op straat. Sy stop haar voertuig en kondig aan dat sy by die stakers sal staan. En wanneer Lech Walesa gereed is om die voorwaardes, wat na twee dae van onderhandeling aangebied is, te aanvaar en wat slegs die werkers by Gdansk insluit, is dit Alina wat in geen onsekere terme uitpraat:
Die Gdansk ooreenkoms met die 21 eise is onderteken deur Lech Walesa, maar ook deur die volgende vroue: Walentynowicz, Pienkowska en Krzywonos. Solidarnosc is gebore.