Ek nooi u om saam met my die grootse en goddelike roosvensters van die verre verlede wyd oop te maak en in die ligstrale wat inskyn op die kosbare kaart van herinnering die oneindig moeilike en moeisame roete van ons voorouers deur die eeue te volg. Want die verhaal wat ek u wil vertel, is ’n stamboomverhaal en begin by die begin: 2 000 jaar gelede aan die kruis op Gólgota.
Waarom so ver terug in die verlede? Want met al die inligting tot my beskikking, het die volgende gedagte by my begin posvat: Dalk is dit net moontlik dat van ons as Hugenote-nakomelinge se herkoms deur die wingerdranke van die tyd teruggelei kan word na dié Een wat gesê het: “Ek is die wingerdstok, Julle die lote” (Johannes 15:5). Is dit dalk moontlik? Wat ’n onuitspreeklike groot eer sal dit nie vir my wees nie! Maar u kan self besluit, want ek gaan in my menslike ontoereikendheid vir u ’n goddelike verhaal vertel soos dit vir my ontvou het uit gegewens uit die Bybel en gedane navorsing deur o.a. geskiedkundiges, argeoloë, genealoë, en kerkhistorici, en gesteun deur antieke geskrifte en argeologiese vondse.
2. Die verwantskapsbenamings in Afrikaans en Engels: In die volgende lys word ’n aantal van die twee tale se verwantskapsbenamings teenoor mekaar gestel. Ook die aangetroude verwantskappe word aangegee.
Frankryk soos ons dit vandag ken, is die produk van ’n voortdurende politiek van gebiedsuitbreiding deur die drie opeenvolgende Franse koningshuise: die Capetingers, die Valois en die Bourbons voortgesit deur die Jacobyne van die Franse Rewolusie en Napoleon I.
"In dieselfde blad van 9 Augustus 1838 vervolg Mnr. Boshof sy belangrike brief. Hier gee hy die name van die burgers, asook die getal vrouens en kinders en bediendes wat by die slag te Blaauwkrans- en Boesmans-riviere deur die Zulus vermoor is. Hierdie lys het hy met moeite verkry, daar g’n gereelde opgawe gemaak was nie.
Foto: Alfonso Smuts voor sy ateljee in Clarens met ’n marmer- beeldjie van ’n skaapooi en haar lammetjie.
Tydens sy staatsdiensjare het Alfonso Smuts gedurig geleenthede benut om homself as kunstenaar te verbeter. Hy besoek die Johannesburgse Tegniese Kollege vir boetseer- en gipswerk, wat sy kunstalente veral in die rigting van beeldhouer stuur. Na verplasing het hy by die Pretoriase Tegniese Kollege aangemeld vir onderrig deur onder meer die Suid-Afrikaanse beeldhouer Anton van Wouw. Van Wouw het sy beeldhoubeitels aan Alfonso geskenk. Hier ontmoet hy ook vir Fanie Eloff, ’n Suid-Afrikaanse beeldhouer bekend vir sy borsbeelde van Afrikanerleiers, dansers en atlete.
Oostenryk: In Salzburg bestudeer hy die anatomie van mense- en diereliggame wat hy daar implementeer in sy opleiding in houtsneewerk. Hierdie werke weerspieël die korrekte anatomiese proporsies van sy modelle, wat die kunstenaar se realisme in sy latere werke grondves.
Italië: Hy ontvang 18 maande lank akademiese onderrig in beeldhou aan die akademie in Carrara. Hy werk tussendeur in ’n privaat beeldhou-ateljee ter wille van selfonderhoud. Vir sy eie anatomiestudies het hy houtbeeldjies gemaak, wat skelet aan die een kant en spiere aan die ander kant toon – een elk van ’n mens, ’n perd en ’n koei. Dit het ’n verpligte deel van die leerplan by die akademie geword. In Italië ontmoet hy die beeldhouer Fontana, wat die bronsperdegroep vir die Victor Emmanuel Monument in Rome gemaak het.
Frankryk: Hy sluit sy oorsese studies af aan die ‘Academie Julien’ in Parys waar Toulouse Lautrec ook onderrig ontvang het.
’n Een-derde lewensgrootte standbeeldmodel van ’n “Moedige Boerestryder” (uiteindelik in brons gegiet) was een van die voorleggings wat die Gedenkkommitee oorweeg het vir ’n vredesmonument by Vereeniging. (Die ontwerp van Coert Steynberg is aanvaar en in 1961 onthul.)
Die Kaalvoetvrou, ’n een-en-’n-half maal lewensgrootte standbeeld van ’n Voortrekkervrou met ’n kappie. In 1977 onthul deur mnr. Fanie Maree op sy plaas in die Retiefspas naby Kerkenberg, suid van Harrismith. Opdraggewer: Vrystaatse Voortrekkers. Medium: Brons. (Die eerste Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika, mnr. C.R. Swart, het die wydingsrede tydens hierdie onthulling gelewer.)
’n Verslag oor die geskiedenis wat die Kaalvoetvroubeeld uitbeeld met vermelding van die beeldhouer.
Die woord stamouers is nogal problematies: by ons in Suid-Afrika word dit verstaan dat dit die oorspronklike ouerpaar is wat na Suid-Afrika gekom het. Skrywer het die term Voortrekkerstamouers gebruik in die sin dat dit die ware Trekkers of vroegste Trekkergesinshoofde was en nie hulle kinders of afstammelinge nie. Hier slaan dit dus ook op die woord “oorspronklike”, hoewel nie die ware stamouers van die familie nie. In ’n paar gevalle was daar wel ware stamouers van ’n familie wat Voortrekkers geword het, soos enkele Nederlanders en Duitsers. Gewoonlik is hulle meegesleur deur die trekaksie omdat hulle vrouens en skoonouers meegegaan het en hulle hul mettertyd volkome met die Trekkers se ideale vereenselwig het. — dr. Jan Visagie, skrywer