Published: 2015-12-30 Views: 1995
HOEV: OPNAME VAN BESIENSWAARDIGHEDE Nr 027
HEHA: SURVEY OF HERITAGE SITES No 027
YSTERBRUG OOR KROKODILRIVIER
GPS data:X27.53.39 Y –25.47.52
BROEDERSTROOM 481JQ. GEDEELTE 20/R
PAD: ou pad suid van huidige P 31-1
Sytse Wopkes Wierda, die Staatingenieur en Argitek van die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) het in 1891 ‘n brug oor die Krokodilrivier laat oprig. Die brug het drie spanne van 40 voet (13m) elk gehad en was op die plaas van Gnl Hendrik Schoeman, “Schoemansrust” (kyk 082). Dit is net suid van Schoemansville of wes van Ifafi en lê nou onder die water. Die brug is volgens die staatskoerant, die “Schoemanbrug” genoem. Dit is op 8 September 1891 oopgestel.
Op 22 September 1891 verskyn ‘n kort berig in die koerant, “LAND EN VOLK”, wat lui: “DE PRESIDENT TE KROKODILRIVIER. Zaterdag morgen vroeg besoekt de President de Krokodilrivier brug van drie span die nu net klaar is. De President is heel tevreden met de bovenbouw, maar het ligt nog een bietjie lag naar zijn sin, als de water weer zoo hoog opgaan als voorleden somer. ZHEd heft dus gelast dat de rivier bedding waar rotslagen en klippen in voorkomen met dynamite op te blazen die dan de rivier vier voet dieper……..” Paul Kruger se persoonlike belangstelling en blykbaar sy kennis van die geweld van die rivier in vloed is nogal merkwaardig asook sy praktiese voorstel om dan maar die bodem van die rivier te laat sak. Hy was moontlik ook besorg dat die nuwe Staatsingenieur uit Friesland nie bekend is met die Suid-Afrikaanse toestande nie temeer daar in die vorige jaar ‘n oorstroming was wat van die onderbou beskadig het. In die jare 1890 en 1891 was daar in die Transvaal geweldige oorstromings en die ergste sou nog kom:
Volgens ene August Behrens wat teen einde April 1893 daar deurgetrek het, was daar ‘n groot vloed in die nag waartydens die brug weggespoel het. Ons het egter geen bevestiging hiervan in enige van die koerante van die tyd gevind nie. Dit is dus moontlik dat die brug net beskadig is en nie werklik weggespoel nie.
Met die bou van die Hartbeespoortdam in 1921-1924 is alle geboue en strukture wat onder water sou val afgebreek. Indien daar dus nog, of weer ‘n brug was, sou dit ook afgebreek geword het. Kort daarna is hier in die omgewing drie brûe gebou wat almal van soortgelyke konstruksie is as wat Wierda se brûe meestal was. Die brûe is oor die Magaliesrivier, oor die Krokodilrivier (kyk 027) en die treinbrug by Meerhof (kyk 049). Die moontlikheid bestaan dat van die materiaal van die Schoemanbrug hiervoor gebruik is. Verdere navorsing is egter nodig om die stelling te bewys of te weerlê.
Die brug oor die Krokodilrivier by Broederstroom (ook bekend as die ou Bart Pretoriusbrug) is rondom 1927 gebou en is tans in onbruik. Dit bestaan uit een span van ysterkonstruksie van 64m en twee kleiner spanne in betonkonstruksie. Die brug is 5,5 m wyd en kon dus net in een rigting op ‘n keer gebruik word terwyl die ander verkeer, as daar was, moes wag. Daar het menige botsing en ook twis ontstaan wanneer twee voertuie uit verskillende rigtings die brug benader het.
In die jaar 1972 is die nuwe Bart Pretoriusbrug in betonkonstruksie oor die rivier gebou en het die oue in onbruik geraak.
IRON BRIDGE OVER CROCODILE RIVER
GPS data: X27.53.39 Y –25.47.52
BROEDERSTROOM 481JQ. PORTION 20/R
ROAD: old road south of present P31-1
In 1891 the Chief Engineer and Architect of the Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR), mr Sytste Wopkes Wierda, had a bridge built over the Crocodile River. This was on the site of Genl Hendrik Schoeman’s farm, Schoemansrust (see 082). That would have placed it just south of the present Schoemansville or west of Ifafi on the old wagon road. The bridge was named the “Schoeman Bridge” according to the government gazette of the day. It was constructed of three spans of 40 feet (13m) each. The bridge was opened on 8th September 1891.
On 22 September 1891 there was a short article in the newspaper, “LAND EN VOLK”, which read: “DE PRESIDENT TE KROKODILRIVIER. Zaterdag morgen vroeg besoekt de President de Krokodilrivier brug van drie span die nu net klaar is. De President is heel tevreden met de bovenbouw, maar het ligt nog een bietjie lag naar zijn sin, als de water weer zoo hoog opgaan als voorleden somer. ZHEd heft dus gelast dat de rivier bedding waar rotslagen en klippen in voorkomen met dynamite op te blazen die dan de rivier vier voet dieper……..” Paul Kruger’s personal attention to detail and local knowledge of the might of floods and his practical recommendations are remarkable. Obviously he was also worried that his newly imported Staatsingenieur from Friesland was not quite prepared for the floods of the Transvaal because in the previous year floods damaged some of the foundation work on other bridges. The years jare 1890 and 1891 saw extraordinary floods, but worst was still to come in 1893:
Disaster struck two years later when a certain August Behrens recorded a massive flood which swept this bridge away in April 1893. we did however not find any official mentioning of this disaster, so it might be that the bridge was only damaged and later repaired.
When Hartbeespoort Dam was being built (1921-1924), all structures, which would be flooded subsequently by the waters of the rising dam, were demolished. Any bridges, whether original or re-built would therefore also have been demolished. After the dam’s completion, three new bridges were built. These are the bridges over the Magalies River, the Crocodile River (see 027) and the train bridge at Meerhof (048). There is a distinct possibility that material from the original “Schoeman Bridge” was re-used for these bridges. Further research is, however, necessary to refute or substantiate these claims.
The bridge across the Crocodile River in Broederstroom, also known as the Old Bart Pretorius Bridge, was built round about 1927 and is not used at present. It consists of a 64m span of iron construction and two smaller spans of concrete construction. As the bridge is 5,5m wide, it was only suitable for one-way traffic at the time causing many collisions and arguments when two drivers from opposite sides each believed that it was his turn to go.
In 1972 the new Bart Pretorius Bridge of concrete construction was built across the river with the result that the old one is no longer in use.
Vanaf linker oewer gesien. Seen from left bank.
Aan die linker oewer van die brug op huidige eienaar, Bert Pretorius se plaas is daar ‘n pad-duiker met ‘n datum ingekrap.
On the left side of the bridge on the farm of present owner, Bert Pretorius, is a road culvert with date scatched in.