Het skape regte? Skaapagtige mense het natuurlik regte, insluitend die reg om soos ’n skaap op te tree. Maar het regte skape regte? vra regter Johann van der Westhuizen.
Al oorweldig my liefde vir koedoebiltong my bedenkinge oor jag, pla dit my dat “geblikte” leeus deur ryk Amerikaanse grootbekke geskiet word vir ’n foto wat versigtig die draadheining van die klein kampie uit die agtergrond sny. Die eens manjifieke maanhaarkop word dan seker met dooie glasoë uitgestal in ’n vals Afrika vertrek in ’n huis in die Trump-styl.
Die Grondwet erken in art. 24 die reg op ’n gesonde omgewing en bewaring van die natuur vir ons nageslag. Daarom beheer wette die vang en doodmaak van wilde diere.
Waarom pla die jag van geblikte leeus ons? Is dit onregverdig omdat ’n vasgekeerde, makkerige leeu geen billike kans het nie? Probeer ons vasklou aan die romantiese beeld van die heldhaftige jagter wat groot gevaar trotseer deur ’n leeu aan te durf? Hoeveel kans het ’n vryer leeu om homself teen ’n moderne jaggeweer met ’n langafstandvisier in ’n Hilux te verdedig?
Hierbenewens sê die eienaar van die leeu dat hy met sy eiendom mag doen soos hy wil – en juis die dier vir jag geteel het.
Waarom bekommer wreedheid teenoor diere ons en bestraf die reg dieremishandeling? Is dit ’n walglike psigopatiese daad om ’n hoender se oë vir pure plesier met ’n sigaret uit te brand, maar aanvaarbaar om daagliks duisende hoenderkoppe af te kap? Darem wil ons die hoender op een slag dood hê en sal ons nie daarvan hou as iemand oor ’n paar dae een vir een vlerkie en boudjie van die lewende hoender amputeer en onder ’n kruiesousie op die kole gooi nie.
’n Mens mag ’n skaap slag en verorber, maar bestialiteit is ’n misdaad. Strafregboeke het dit saam met sodomie as ’n “onnatuurlike geslagsmisdaad” beskryf en as een van die “misdade teen die sedes” gekategoriseer.
Ons vermink vlieë met ’n plak en vergiftig goggas wat ons blomme vreet. Dit skeel die meeste mense min as ’n kind ’n skadelose spinnekop se beentjies een vir een aftrek. Maar ’n mishandelde hond se pyn sien ons in sy gevoelvolle oë en ons word kwaad vir gevoelloses wat hul diere afskeep. Ons identifiseer meer met “die mens se beste vriend” as met ’n spinnekop in wie se veelvuldige ogies ons nie emosie sien nie.
Hoe diere behandel word, hou verband met wat ons “beskaafdheid” noem. Ons dink die eienaar van ’n donkiekar wat sy donkies slaan of hul velle rou laat skaaf, is barbaars.
Vir die werklose pa van ’n honger gesin in Mpumalanga is ’n skaars wildsbok nie iets wat vir besigtiging deur toekomstige mense bewaar moet word nie, maar ’n maand se kos.
Regtens is diere eiendom wat geteel, verkoop en geëet mag word en wat nie regte het nie. Dit help egter om van diereregte te praat.