Die naam van die Sondag is Laetare ("Wees bly") na aanleiding van Jesaja 66:10 "Wees bly saam met Jerusalem en juig saam met haar, almal wat haar liefhet . . ."
In die liturgie moet die gemeente iets van die vreugde van 'n genadige God beleef wat op sy kinders wag om hulle met ope arms terug te ontvang (Luk 15:1-3, 11b-32).
Hulle kan feesvier, want Hy het hulle bevry. Hulle hoef ook nie bang te wees om na Hom terug te keer nie
(Ps 32). Hy maak van hulle nuwe mense (2 Kor 5:16-21).
Josua het die plek toe Gilgal a genoem. Dit is vandag nog die naam.
17"Toe kom hy tot inkeer en sê: 'My pa het wie weet hoeveel dagloners, en hulle het almal oorgenoeg kos, en hier vergaan ek van die honger. 18Ek sal dadelik na my pa toe teruggaan en vir hom sê: 'Pa, ek het teen God en teen Pa gesondig! 19Ek is nie meer werd om Pa se seun genoem te word nie. Behandel my soos een van Pa se dagloners.' 20En hy het sonder versuim na sy pa toe teruggegaan.
Aanvanswoord: Tyd vir stilte.
Toetrede: VONKK 282 of Flam 3 of Lied 159
Wet: Psalm 32:1–11
Skuldbelydenis: VONKK 164 of Flam 69 b Psalm 32
Vryspraak: 2 Korintiërs 5:16–19
Toewyding: VONKK 79 of Flam 5 of Lied 510
Lofsang: Flam 207 of lied 245 Ek wat vergifnis, Heer, ontvang het
Skriflesing: Lukas 15:1-32 (video's)
Viering: VONKK 124 of Flam 165 of Vieringsgebed
Slotsang: Flam 335 of Lied 186
Respons: Lied 187 of F361
uit Bybelmedia se Woord en Fees 2015-16
Dit is Sondagmôre. Die week met sy veeleisende program is verby. Die komende week met sy uitdagings en eise het nog nie aangebreek nie. Ek nooi jou om jou oë te sluit en te rus in die oomblik. Maak nie saak waar jy met jou gedagtes en gevoelens is nie – verlig oor wat jy bereik het, gespanne oor dit wat jy nie afgehandel nie, bekommerd oor mense en projekte – maak nie saak waar jy is nie – ek wil jou aanspoor om dit vir 'n oomblik daar te laat en te bedink waar jy nou is. Wat is vir jou waar nou en hier, op hierdie oomblik, vreugde of hartseer, dankbaarheid of kommer? Laat dit na vore kom. As jy ten volle bewus is van jou emosie, luister . . . God is volledig teenwoordig in hierdie oomblik. God ontmoet jou waar jy is en roep jou na Hom. Oomblik vir oomblik, lei Hy jou stadig maar seker na rus en tot inkeer.
Tyd vir stilte.
Terwyl ons die kers doof, erken ons die duisternis en lyding wat veroorsaak word deur die tekort aan basiese behoeftes wat mense ervaar – 'n behoefte aan kos, aan huisvesting, aan onderrig, aan gesondheidsorg en aan liefde.
Liefdevolle Vader, ons dank U dat U met ons is en dat ons U kan aanroep ongeag waar ons is of wat ons voel. Laat ons altyd bewus wees van u teenwoordigheid terwyl ons vertrou op u belofte dat U oomblik vir oomblik besig is om ons te verander sodat ons al meer soos U kan word. Amen.
Lied 159 "God is hier teenwoordig"
en U het my skuld vergewe
VONKK 164 O Hoor My, Heer of
Flam 69 Was My Skoon of
2 Korintiërs 5:16–19
die voorstel uit Bybelmedia se Woord en Fees 2015-16
Voorganger: Julle is gelukkig as die Here
al jou verkeerde dade vergewe en
nie meer aan jou slegte dade dink nie.
Gemeente: Here, ons kan nie betaal vir ons skuld nie
Voorganger: As jy stilbly oor jou sonde
gaan dit baie sleg met jou.
Gemeente: Here, ons staan skuldig voor U.
Vergeef tog ons oortredinge.
Voorganger: Die Here vergewe dit alles.
Stel julle vertroue in die Here,
roep in moeilike tyde na Hom.
Hy sal julle beskerm.
Gemeente: Here, U is die enigste Here.
Ons dien U alleen.
Voorganger: Die Here vat jou hand en lei jou.
Hy sal jou elke keer die regte raad gee.
Hy sal julle met liefde toevou.
Gemeente: Die Here is 'n troue God.
VONKK 79 Genade, So Oneindig Groot of
Flam 5 Daar Is Geen Grens of
Geloofsbelydenis ahv Jesaja 53
(Gebruik dieselfde Powerpoint as verlede week vir bogenoemde geloofsbelydenis.
Flam 207 U Het U Heerlikheid, O Heer of
Teks en musiek: Noel Richards Afrikaanse vertaling: Hanneke en Faani Engelbrecht © 2006 © 1985 Thankyou Music (Fil 2:5-11)
F005. "Daar Is Geen Grens"
F069. "Was My Skoon"
F003. "Aan U Voete, Heer"
(RUBRIEK: Flam – Toewyding / Verwondering / Aanbidding) Oorspronklike titel: Aan Uw Voeten, Heer
Teks en musiek: Marcel Zimmer Afrikaanse vertaling: 2005 Faani Engelbrecht © 1993 Celmar Music
Melodie: QUIETUDE – Harold Green 1925 Orrelbegeleiding 1: Gerrit Jordaan 2014 © Orrelbegeleiding 2: Harold Green 1925
Kantoryverwerking 1: Gerrit Jordaan 2014 © Kantoryverwerking 2: Harold Green 1925
© Teks, orrelbegeleiding 1 en kantoryverwerking 1: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
Spreek, Heer, in die stilte;
Wees Uself teenwoordig,
Vul ons met die kennis
Heer, u kinders luister –
VONKK 164 O "Hoor My, Heer"
Nav Psalm 102:2,3
Teks: Ouve, Senhor, eu estou clamando – Brasilië; Engels: Alan Luff; Afrikaanse weergawe: Driekie Jankowitz 2011 (Pro Deo)
Melodie: TEM PIEDADE – tradisioneel Brasilië Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2011 (Pro Deo)
Musikale verryking: Anton Esterhuyse 2011 © Afrikaanse teks, orrelbegeleiding en musikale verryking: 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Engelse teks en melodie: Openbare besit
RUBRIEK: Meditatief – Skuldbelydenis en Genadeverkondiging / Gebed
O hoor my, Heer, wanneer ek U aanroep.
Wees genadig, o luister en verhoor my.
Hear me, O Lord, o hear my crying;
in your mercy give ear to me and answer.
VONKK 0079 "Genade, So Oneindig Groot"
© Teks: 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Musiek: openbare besit RUBRIEK: Tradisioneel – Geloof en Vertroue
4. Ek loof U vir genade, Heer,
5. Nou leef ek daagliks uit u hand,
F165. "In die hart van God die Vader "
F335. Gee My Die Insig Van U Hart (Verander my)
(RUBRIEK: Kruisfuur – Heiliging / Gebed / Verwondering / Paasfees) Teks en musiek: Vertikaal Kopiereg: Ó 2009 Urial Publishing
Gee my die insig van u hart
Om u liefde te verstaan
Laat u genade my bevry
Om te word wie ek moet wees.
Ek staan in verwondering
Liefde so wyd en so ver en so diep
Die volheid van u kruis
verander my, verander my
Die krag van u verlossing
Staan op in my, staan op in my.
U het mens geword vir ons
Gekruisig en gesterf
Meer as wat ons ooit kan besef
Gee U weg op daardie dag.
U is Here; U is lewe (x2)
Ek raak u wonde
En werp myself roekeloos op U
Ek's vasberade in die vryheid van u kruis
Lukas 15:1-32 (moontlik met video's voorgestel in familie-oomblik)
Lees die pragtige storie van The Runaway Bunny, deur Margaret Wise Brown. Dit sluit pragtig aan by die preek se fokus op moederskap – én by die verhaal van vandag se skrifgedeelte. The Runaway Bunny vertel van al die maniere waarop hy van sy ma gaan weghardloop – en sy ma wat vertel hoe sy hom sal volg en help. Luister na die storie hier.
Jy kan dit op Kindle koop (onder $7). Lees dit van 'n tablet af, of neem screenshots op jou rekenaar en sit dit in powerpoint.
Kanye West is 'n rapper en hip-hop kunstenaar. Hy wil 'n nuwe, hersiene uitgawe van die Bybel hê waarin hy die hoofkarakter speel.
"Ek hanteer geskiedenis op so 'n manier dat kinders meer daaroor wil leer," sê West. "Ek is 'n inspirerende spreker. Ek het reeds meer as een keer die klank van musiek verander. Daarom moet ek 'n deel van die Bybel wees. Ek is in elk geval reeds in die geskiedenisboeke."
Mense noem Kanye nie verniet die mees arrogante kunstenaar nie. Vir sommige mag hy net kort duskant Godslastering draai aangesien hy 'n hoofkarakter in die Bybel wil wees.
Vir ander bevestig Kanye maar net wat vanselfsprekend waar is. Hy is reeds in die Bybel, net soos ons almal. Wanneer die Bybel van die verlore skaap, die verlore muntstuk of twee verlore seuns praat, praat God oor ons, net soos oor Kanye West.
Ons is almal die hoofkarakters in God se beweging na mense toe. Ons is die verlorenes wat reeds gevind is, diegene wat nou deelneem aan God se beweging na die wêreld toe. Ons is die vreugde in die Vaderhart.
Hoofstuk 15 word ingelei met die fokus op die ontevrede Fariseërs en skrifgeleerdes. Hulle is beswaard dat Jesus saam met mense, wat hulle as sondaars bestempel, eet en sosialiseer. Eugene Peterson vertaal Lukas 1:1-2 as volg:
The Pharisees and religion scholars were not pleased, not at all pleased. They growled, "He takes in sinners and eats meals with them, treating them like old friends."
Die Fariseërs en Skrifgeleerdes verstaan nie God se hart nie. In antwoord op hulle besware vertel Jesus drie gelykenisse; van die skaap wat weggeraak het, die verlore penning en die gelykenis van die verlore seun.
Al drie verhale eindig met vreugde. Wanneer die eienaar die verlore skaap vind, roep hy sy vriende bymekaar om saam met hom bly te wees. Daaroor sê Jesus: "Net so sal daar ook in die hemel blydskap wees oor een sondaar wat hom bekeer, eerder as oor nege en negentig mense wat reg doen en nie bekering nodig het nie."
Die gelykenis van die verlore muntstuk, Jesus se tweede reaksie op die Fariseërs en Skrifgeleerdes se ontevredenheid omdat Hy met sondaars omgaan, eindig ook met 'n boodskap van vreugde.
Die gelykenis van die verlore seun handel oor 'n man wat twee seuns gehad het. Die jongste seun besluit om sy vader te vra vir sy erfdeel; "die deel van die eiendom wat hom toekom". Op die seun se versoek het die vader die eiendom verdeel, waarna die jongste seun alles bymekaargemaak en na 'n ver land vertrek het.
Die jongste seun het "sy eiendom verkwis het deur losbandig te lewe". Hy het alles deurgebring. Daarna het 'n swaar hongersnood in die land gekom waar die seun homself bevind het. Die seun het toe by een van die burgers van daardie land gaan werk soek. Hy het werk gekry om varke te voer. Die seun was so honger dat hy gesmag het om van die varke se kos te eet, maar niemand het hom iets gegee om te eet nie. Hy het begin terugdink aan sy vader. Hy het die huishouding waar hy vandaan gekom het onthou. Die werkers van sy vader word goed gevoed, terwyl hy op daardie oomblik niks gehad het om te eet nie.
Hy besluit toe om na sy vader terug te gaan en om vergifnis te smeek. Hy het 'n toespraak voorberei om sy vader om vergifnis te vra en aan sy vader te sê hy is nie waardig genoeg om sy seun te wees nie, en sou by sy vader pleit om hom in te neem as een van sy werkers. Tevrede dat hy voorbereid is vir die herontmoeting met sy vader, reis die seun terug huis toe.
Die vader het die seun al gesien terwyl hy nog ver van die vaderhuis af was. By implikasie was die vader dus op die uitkyk vir sy seun. Toe die vader die seun gewaar, hardloop hy hom tegemoet, omhels sy seun en soen hom. Die seun begin toe om vergifnis pleit, maar die vader val hom in die rede, praat met sy werkers en gee aan hulle opdrag om nuwe klere te bring; alles wat die seun nodig het, tot juwele en skoene. Verder gee die vader ook opdrag dat die vetgemaakte kalf geslag en 'n fees voorberei word, uit dankbaarheid dat die seun tuis gekom het.
Ontevrede met genade
Terwyl die fees aan die gang is, kom die oudste seun huis toe uit die veld waar hy besig was om te werk. Hy hoor die musiek, sien die feesviering en vra een van die werkers waaroor alles gaan. Hy word ingelig dat sy broer terug is en dat sy vader die fees gereël het uit dankbaarheid dat sy jonger broer veilig terug is. Die oudste broer is kwaad en weier om in die huis in te gaan om sy broer te gaan groet, maar die vader het uitgegaan na die oudste broer toe en hom gesmeek om te verstaan.
Die oudste broer was erg ontevrede en vertel sy vader waarom hy so ongelukkig is. Hy is openlik woedend en verwys na sy broer as "die vader se seun"; by implikasie ontken hy enige verhouding met die jongste seun. Hy herinner die vader verwytend dat die vader nog nooit vir hom 'n fees gereël het nie, soos hier vir die jongste seun wat die vader se eiendom verkwansel het. Hy herinner die vader dat hy altyd lojaal aan die vader was, hard gewerk het vir die vader en sy reëls altyd gehoorsaam het.
Die vader verduidelik aan die oudste seun dat hy altyd saam met die vader is en dat alles wat aan die vader behoort ook aan hom behoort. Die vader verduidelik dat die jongste seun verlore was, weggeloop en afgedwaal het. Dat hy amper uit hulle lewe verdwyn het en hulle hom nie weer sou sien nie. Maar nou is hy terug. Daar is rede om fees te vier! Dit is die logika van die ouerhart.
Só word die verhaal deel van Jesus se antwoord op die Fariseërs en skrifgeleerdes wat murmureer omdat Hy met sondaars omgaan. Die godsdienstige leiers se afkeur aan sondaars word gekontrasteer met God se vreugde oor mense wat hulle bekeer.
Die teoloog NT Wright sê ons veronderstel dikwels hierdie verhaal handel bloot oor die wonderlike liefde en vergewende genade van God, wat altyd gereed staan om sondaars terug te ontvang by die eerste teken van berou. Dit is die belangrikste tema van die verhaal. Die verhaal gaan egter dieper. Ons moet die skerpheid van die vernedering vir die vader en die hele huishouding van die seun wat sy erfporsie opgevra het, in gedagte hou.
Wright verduidelik dat die verdeling van die erfporsie op die seun se aandrang beteken het die vader moes die grond wat hy besit in twee deel, én dat die jonger seun sy deel van die grond weer aan 'n ander persoon verkoop het. Die skande wat dié transaksie (seun se verkoop van sy erfgrond) op die familie geplaas het, het die skande verhoog wat hy reeds oor die vader gebring het deur aan te dring op sy deel voordat die vader gesterf het. Die jongste seun sê eintlik vir die pa: "Ek wens jy was alreeds dood!" Die vader aanvaar en verduur hierdie vernedering.
Skande en beskaming
Vir baie mense is die optrede van die vader onverstaanbaar. 'n Vader (ouer) tree nie so op nie! Kon die vader ander opsies oorweeg het nie; hom dissiplineer of selfs uit die huis sit nie? Wright wys op die diep misterie onderliggend aan die verhaal, selfs voordat die jonger seun die huis verlaat het vir die vreemde land en losbandige lewe. In die kultuurwêreld van Jesus se tyd, sou die weggaan van die jongeling skande vir die familie beteken omdat die jongste seun nie vir sy vader in sy ouderdom sou sorg nie.
Selfs dit was nie die einde van die skande en vernedering nie. In die vreemde land het die seun se skande verder verdiep, wanneer hy as Jood wat volgens die reinheidswette niks met varke te doen wil of mag hê nie, 'n oppasser van varke word en selfs begeer om hulle kos te eet.
Sy skande volg uit die jongeling se radikale afsnyding van die vader se leefwyse, denke en dade; dit wat aan hom geskenk is oor tye heen. Die seun laat sy woning agter, die kern van sy menswees, waar mens juis hoor: "Jy is my geliefde, in jou het ek 'n welbehae.
Die merkwaardigste karakter in die verhaal is die vader self. NT Wright sê ons moet die verhaal eintlik die "Gelykenis van die hardlopende Pa" noem. Binne die destydse kultuur was senior persone as té waardig beskou om iewers heen te hardloop.
Waarom hardloop die vader? Die punt van die verhaal is die ruimhartige, vreugdevolle verwelkoming. Jesus verduidelik waarom daar partytjie gehou word. Ten spyte van die vernedering is die die Vader bly wanneer mense ophou om hulle eie koppe te volg en God se pad begin bewandel.
Dit is duidelik die vader wil die oudste seun ook terug hê, hom graag met vreugde omhels en teruglei na die woning. Maar sal hy die uitnodiging aanvaar? Al twee seuns is verlore. Dit maak nie saak of ons met die jongste of die oudste seun identifiseer nie. God se enigste behoefte is om ons tuis te bring; om ons terug te bring na God se woning toe.
In die verhaal verteenwoordig die oudste seun die Fariseërs op wie se besware Jesus reageer. Voor die oë van die Fariseërs is mense se lewe verander, ander is genees en hulle lewe getransformeer – fisiek, emosioneel, moreel en geestelik. Maar die beswaardes kon nie raaksien hoe God se liefde deurbreek in hierdie mense se lewe nie. Die oudste seun was bekommerd daaroor dat die fees vir die jonger seun uit die deel van sy erfporsie befonds sou moes word. Sy kernargument is dié van die Fariseërs wat roem in hulle selfgeregtigheid en besondere godsdienstige toewyding: "Nog nooit het ek 'n opdrag van Pa verontagsaam nie . . ." (Luk 16:29; vgl Fil 3:6).
Die vader het die twee seuns beide lief, nie die een meer as die ander nie. Die vader herinner die oudste seun dat hy altyd by die vader is, dat alles wat aan die vader behoort ook aan hom behoort. Die vader is lief vir sy seuns, elkeen in 'n besondere fase van sy eie lewensreis. Die vader is gereed om beide te gaan soek en in te nooi na die vreugde van tuiskoms. Net soos die vader die jongste seun nooi na 'n fees, nooi hy ook die oudste seun na 'n fees. Die vader se verwelkoming is hartlik. Dit is gevul met liefde, vergifnis en omgee wat opkom uit sy karakter as God.
Hierdie teks word in Lydenstyd gelees. Dit help ons om die Vader se lyding weens die verwerping van sy seun te verstaan. Die teks verduidelik ook die motief agter Jesus se lyding. Jesus loop die lydingsweg sodat sondaars en God versoen kan word. Jesus word verwerp en uiteindelik tereggestel omdat die Joodse godsdienstige leiers dit nie met sondaars en met genade kan uithou nie.
Nie net God se lyding nie, maar ook ouers se lyding word in ons teks verwoord. Dit is nie maklik om 'n ouer te wees nie. Dit hou risiko's in. Ouers moet uiteindelik aan hulle kinders ruimte gee om keuses uit te oefen, selfs al is dit dwaas.
In verskeie kerke het die gebruik geword om vandag, die vierde Sondag in lydenstyd, op moeders te fokus. Dit is die dag waarop mense tradisioneel hulle "moeders se kerke" besoek vir 'n groot kerklike fees. Hierdie ritueel het later die moeders ingesluit en 'n dag geword om moeders te besoek – veral families wat ver van hul moeders gewerk en gewoon het. Vandaar die titel "Mothering Sunday". Spesifiek in die Anglikaanse kerk word "Mothering Sunday" op die vierde Sondag in Lydenstyd gevier. Sommige gemeentes verkies om eerder dié dag te herdenk as die meer algemene Moedersdag in Meimaand.
Ons teks gee werklik geleentheid om op die hart van moeders en vroue (as ouers) te fokus. Moeders dra ongebore babas in hulle liggaam, wat 'n besondere emosionele band tussen moeder en kind skep – die aardse beeld van God se liefde vir ons. Liefde wat onvoorwaardelik is, vergewe, sien oor en gee vryheid.
Ja, in die hemelse Vader se versorgende liefde herken ons ook iets van moederliefde. Opvallend het Rembrandt in sy aangrypende skildery oor die Vader wat die verlore seun omhels, vir die Vader twee soorte hande geskilder. Die een hand is 'n tipiese manlike, geharde hand. Die ander hand is 'n meer sagte, vroulike hand. God se vaderskap kom ook in die sagte liefde van 'n moeder na vore.
Uithou met genade
Dis maklik om die Fariseërs en skrifgeleerdes te verwyt omdat hulle dit nie met genade kon uithou nie. Dit kan net so maklik van ons waar wees. Solank God diegene genadig is wat ons dink dit verdien, is genade maklik. As God jou vyande begin begenadig, staan die oudste seun maklik in mens op. Mens moet onthou wat God jou vergewe het. Mens moet bewus van jou eie sonde en gebreke lewe. Dit stel jou oop om ander te omhels.
Mens nie anders as om God te loof en prys as jy hierdie teks lees nie.
Onthou, dit gaan in die eerste plek om elkeen van ons wat deur die Vader gevind en omhels is. Daarvoor moet ons God dank en aanbid.
Tweedens openbaar dit God se hart vir mense. God het werklik nie behae daarin dat 'n sondaar sterf nie, maar verheug Hom in elke sondaar wat tuiskom.
Daarmee ontdek ons die motief as Jesus se lydingspad. Jesus se lyding word met vreugde gekroon wanneer mense kies om Jesus as Verlosser en Koning te volg en tuis te kom in die Vaderhuis.
Ook daarvan kan ons God aanbid, loof en prys.
Nes oor Kanye West, die rapper, praat die Bybel klaar oor elkeen van ons.
Vandag is ook die dag om ons tuiskoms in die Vaderhuis met mekaar te vier. Ons vier God. Maar ons vier ook ons aardse vaders en moeders wat so baie vir ons opgeoffer het, en ons van God se liefde geleer het.
VONKK 124 Jesus Bring Vreugde of
Liturg: Ons sê vandag vir God dankie vir ma's en liefdevolle versorgers regoor die wêreld.
Jesaja het geskryf dat God vir ons 'n ma is, wat ons troos in en haar arms hou.
Soos 'n moeder haar kind laat veilig voel, so laat Ek julle veilig voel. Jesaja 66:13
Gemeente: Genadige, geduldige God – dankie vir u sagte sorg.
L: Jesaja het ook gesê dat God ons nooit sal vergeet nie, dat hy ons ken soos 'n ma haar kinders ken:
Kan 'n vrou haar eie baba vergeet, haar nie ontferm oor die kind wat sy in die wêreld gebring het nie? Selfs al sou so iets kon gebeur, Ek sal jou nie vergeet nie. Jesaja 49:15
L: Dawid het geskryf dat hy in God se teenwoordigheid stil was, vreedsaam, dat hy God vertrou het soos 'n kind veilig in sy ma se arms:
Ek het rus en kalmte gevind. Soos 'n kindjie wat by sy moeder tevredenheid gevind het, so het ek tevredenheid gevind. Psalm 131:2
Jesus het van homself gepraat as 'n moeder wat daarna smag om haar kinders in haar arms toe te vou soos 'n moeder-hen haar kinders onder haar vlerke toevou.
… hoe dikwels wou Ek jou kinders bymekaarmaak soos 'n hen haar kuikens onder haar vlerke bymekaarmaak, Matteus 23:37a