By die verkeerslig naby my ouerhuis staan ’n man met ’n opgeskote meisiekind neffens hom. Hy lyk vaagweg bekend. My aanvanklike reaksie was dat hy dalk saam met my op skool was, maar hy lyk aansienlik ouer; sy plooie lê te diep vir ’n man wat, soos ek, 20 jaar gelede in matriek was.
Toe hy bakhand nader staan, herken ek hom egter. Dis wragtig hy: ’n redelike slimkop wie se huiswerk ons dikwels skelmpies afgeskryf het. ’n Ou wat met gemak oor als van die politiek tot maatskaplike kwessies kon mondeling doen. Terwyl die res van ons nog skamerig rondgekyk het, het hy al voorgevat wanneer iemand ’n gebed moes doen of by ’n skoolbyeenkoms iets moes sê. Hy’t die gebed van Jabes so goed soos sy langvrae in aardrykskunde geken.
Hy maak nie regtig oogkontak nie, en dit lyk nie of hy my herken nie – al het hy etlike jare lank in die skoolbank net voor my gesit.
“Net ’n tweerandjie,” sê hy. Die dogtertjie hou sy hand styf vas. Haar gesig is verbasend skoon al verwyl sy haar dae op straat, maar dit lyk tog of haar vel in die son seerkry.
Hulle soek net ’n tweerandjie, seblief, om ’n blikkie vis te koop. Sy hand is vol kleingeld – ’n paar verdwaalde munte wat mense die betrokke oggend vir hom gegee het. Sodra hulle genoeg geld bymekaar gemaak het, sal die twee van hulle huiswaarts keer en ’n pot kos aanmekaar slaan. Elke dag sorg vir homself, en môreoggend vroeg sal hulle na dieselfde bedelplek terugkeer.
Dit sluit ’n hele paar in wie se arms by prysuitdelingsgeleenthede te klein was vir al die bekers, diplomas en geite wat hulle huis toe moes dra. Ander het atletiekrekords gebreek terwyl ons hul name van die paviljoene af uitgebasuin het. Koes-koes, daar hol hulle . . .
Sedertien wonder ek die heeltyd wat in hul lewe skeefgeloop het. Die man wat by die verkeerslig saam met sy kind bedel, het destyds vertel dat sy ouers nie die geld kon bymekaar kry om hom verder te laat leer nie. Dit is ’n redelik aanvaarbare verskoning, want tersiêre studies in hierdie land is onbekostigbaar duur – en studiehulp was nie in daardie jare so geredelik beskikbaar nie.
Maar hoewel ek met hulle simpatie het, kan ek nie help om te wonder of daar nie tog iewers ’n werkgeleentheid beskikbaar sou kon wees nie. Dit gee immers jou selfbeeld ’n knou as jy nie die vermoë het om vir jouself en jou geliefdes te kan sorg nie.
Die aanbieder, Nico Panagio, het die kykers en gehoor in spanning gehou terwyl hy die laaste stemme getel en dié seisoen se wenner tydens ’n regstreekse uitsending uit die Silverline Studios in Kaapstad aangekondig het.
Die slotepisode van twee uur was aksiebelaai, want soos verwag en soos voorheen in die seisoen gewys is, was die stemme vir die algehele wenner allesbehalwe voorspelbaar.