Nazi-leier wat die wêreld laat brand het
REGS: Adolf Hitler met (Ingelas) die hakekruis of swastika wat die simbool van die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty (die Nazi's) was.
Historici beskryf hom as 'n tirannieke diktator met 'n misplaaste gevoel vir geregtigheid—hierdie Duitse leier wat meer mense se dood veroorsaak het as enigiemand anders in die moderne tyd. Maar waar het hy vandaan gekom en hoe het so magtig geword? Adolf Hitler was 'n hoogs raaiselagtige mens. Hy het uit 'n Oostenrykse familie gestam wie se van verander is van Schicklgruber tot Hitler... en hy het aanvanklik vergeefs 'n kunstenaar probeer word. Toe raak hy dramaties betrokke by die politiek om sy volgelinge tot histeriese onderdanigheid op te sweep. Heil Hitler! het die massas hom toegeroep. Terselfdertyd het hulle patrioties die Nazi-saluut gegee...
REGS: Hitler die opruiende spreker. 'n Mens bedel nie vir jou regte nie, sê hy, jy veg daarvoor.
IT was 'n vernietigende, komplekse, dodelike oorlog soos die aarde in sy hele bestaan nie geken het nie. Byna alle nasies was betrokke in die verwoede gevegte wat oor talle dele van ons planeet versprei het. Die Tweede Wêreldoorlog (1939-'45) het die mens in al sy veglustigheid getoon.
En dit is veral aangestig deur 'n man wat geskiedkundiges beskryf as 'n tirannieke diktator met 'n misplaaste gevoel vir geregtigheid: die Nazi-Duitser Adolf Hitler. Daar kan tereg gesê word dat hy die wêreldbrand begin het waarvan die kole nog geslagte lank sou smeul—die inferno wat die aangesig van die aarde onherroeplik sou verander.
Maar aan die einde van die oorlog het hy sy hand aan sy eie lewe geslaan. Sy aanvanklik trotse Duitse leër was 'n patetiese verslane mag.
Hitler (1889-1945) het meer mense se dood veroorsaak as enigiemand anders in die moderne tyd. Hy was fanatiek anti-Joods en in Duitsland en gebiede onder Duitse beheer het hy veral die Jode uitgesonder om in dodekampe in gaskamers of andersins te sterf.
Die Tweede Wêreldoorlog is ontketen deurdat Duitsland op 1 September 1939 Pole binnegeval het. Een van die wrywingspunte in Europa was die sogenaamde Poolse Korridor, wat ná die Eerste Wêreldoorlog geskep is om Pole deur Duitsland toegang te gee tot die see by Danzig. Om hierdie "onreg" uit te wis—maar ook met droombeelde van wêreldoorheersing—het Hitler Tsjeggo-Slowakye oorrrompel en Pole aangeval. Dit was die vonk in die kruitvat.
Die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog was ook vir Hitler die volmaakte rookskerm... om die "finale oplossing van die Joodse probleem" deur te voer en die miljoene Jode in die Duits-besette Europa stelselmatig te vermoor. Hierdie gepoogde sogenaamde Uitwissing was een van die verskriklikste skanddade van alle tye. Dit is 'n greep uit die mensegeskiedenis waarvan elkeen deeglik moet kennis dra—sodat so iets nooit in enige tyd weer toegelaat sal word om te gebeur nie.
Met Hitler se opkoms in Duitsland ná die Eerste Wêreldoorlog en die stigting van sy Nazi­-party in 1920, is anti-Semitisme tot uiterstes gevoer waarvan daar voorheen nooit eens gedroom kon word nie.
Jodehaat was 'n kernbegrip in die Nasionaal-sosialistiese filosofie—en hul doel was om enigiemand en alles wat Joods was uit te wis. En vir die Nazi's het Joods enigiets beteken: om Joodse ouers, net een Joodse ouer of selfs slegs een Joodse grootouer te hê.
In sy talle emosionele openbare toesprake het Hitler sy ondersteuners daarvan verseker dat hulle nie die skuld vir Duitsland se teenspoede moes kry nie, maar dat hul probleme deur Jode, Kommuniste en Sosialiste veroorsaak is. In sy boek Mein Kampf, wat in 1925 uitgegee is, het hy selfs Joodse Kommuniste vir Duitsland se nederlaag in die Eerste Wêreldoorlog geblameer.
In die Tweede Wêreldoorlog is elkeen wat die Nazi's as "ongewens" beskou het in konsentrasiekampe aangehou—Jode, Sigeuners, Jehovasgetuies, Roomse geestelikes wat teen die Nazisme gekant was, geestesversteurdes, Russiese krygsgevangenes, Spaanse republikeine, vakbondlede en ander politieke gevangenes.
Uiteindelik is sowat 12 000 Jode daagliks in 'n dodekamp soos dié by Auschwitz met gas doodgemaak en die lyke tot as verbrand om die aaklige vergryp vir die wêreld weg te steek. Teen die einde van die oorlog was hierdie dodekamp die begraafplaas van sowat twee miljoen Jode. Nog miljoene is elders om die lewe gebring.
Alles onder die genadelose septer van een man: Adolf Hitler.
En daarby word nie ook nog die baie ander onskuldiges en die miljoene soldate gereken wat in die oorlog self omgekom het nie.
WATTER soort mens was hy dan? Waar het hy vandaan gekom en hoe het so magtig geword? Adolf Hitler is op 20 April 1889 in Braunau am Inn, Oostenryk-Hongarye, gebore as die vierde kind van Klara en Alois Hitler. Volgens sekere bronne was Alois Hitler tot sy veertigste jaar bekend as Schicklgruber, maar hy het sy van toe tot Hitler verander. Miskien is die van selfs Hietdler gespel.
(Terloops, 'n mens kan jou hier afvra watter rol 'n naam werklik in 'n mens se lotgevalle speel. Want as die van Schicklgruber gebly het, is dit moeilik om 'n mens in te dink in 'n Adolf Schicklgruber vir wie die Duitse massas later "Heil Schicklgruber!" sou geskreeu het!)
BO: Heil Hitler! Op die kruin van sy gewildheid is hy feitlik afgodies deur sy volgelinge vereer en die patriotiese saluut met die uitgestrekte regterhand waartydens "Heil Hitler" uitgeroep is, was 'n kennelike deel van die verering.
REGS: Hitler as kind.
Alois Hitler, Adolf se pa, het hom nogal tot 'n statusryke posisie in die Oostenrykse doeanediens opgewerk, met die gevolg dat Hitler 'n gemaklike kindertyd gehad het. Sy punte op skool was bo-gemiddeld.
Maar die dood van sy pa in Januarie 1903 het alles verander. Die gesin se inkomste was onvoldoende om Hitler, sy ma en sy suster te onderhou, terwyl die afwesigheid van 'n dominante vaderfiguur ook Hitler se posisie in die gesin verander het. Hy het die meeste van sy tyd omgespeel en omgedroom, swak op skool gevaar en die skool in 1905 verlaat.
Dit kan vir baie mense verrassend wees dat hy aanvanklik 'n groot kunstenaar wou word. Trouens, hy het na raming in sy lewe tussen 2000 en 3000 tekeninge en skilderye (in sowel water- as olieverf) gemaak. Baie van hulle is so landelik en simplisties dat 'n mens hulle moeilik met die latere beeld van 'n hardvogtige en fanatieke politikus kan vereenselwig.
Hoe rym dit... 'n skepper van skilderye soos dié een vol landelike vredigheid (BO) en die hardvogtige politikus op die portret REGS wat in 1933 deur B. Jacobs geskilder is?
Ondanks sy eie verwagtinge vir homself was hy egter nie 'n besonder talentvolle kunstenaar nie. Hy het 'n kunsskool in München bygewoon, maar kon twee keer nie daarin slaag om tot die Weense Akademie toegelaat te word nie.
In die Eerste Wêreldoorlog het hy in 'n Beierse regiment gedien en 'n korporaal geword. Hy is in die laaste stadiums van die oorlog gewond.
In 1919 het hy hom by 'n klein werkersparty aangesluit, wat hy in 1920 tot die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty hernoem het. In 1923 het hy tesame met ander verregse faksies die Beierse regering omver probeer werp, maar hy is nege maande lank in die Landsbergse tronk opgesluit. In hierdie tyd het hy sy politieke oortuigings aan Rudolf Hess gedikteer. Dit is as Mein Kampf (My Stryd) gepubliseer.
REGS: Hitler se boek Mein Kamp wat in 1925 gegee is en waarin hy sy politieke oortuigings uitgespel het.
Hy het sy party in die laat 1920's grootliks uitgebrei en, hoewel hy nie die presidentsverkiesing van 1932 teen Paul Hindenburg kon wen nie, het Hindenburg hom in 1933 as kanselier aangestel. Daarna sou hy sorg dat die Nazi-party die septer in Duitsland swaai, met homself aan die spits.
Absolute mag is deur wetgewing aan hom toegeken en hy het elke teenkanting onderdruk. Verskeie van sy teenstanders binne sy eie party is in 1934 deur sy lyfwag, die SS, in die Nag van die Lang Messe vermoor.
Hitler, wat der Führer (die Leier) genoem is, het die mag in Duitsland gegryp in 'n tyd toe die maatskaplike toestande ryp was vir sy soort buitensporige nasionalisme. Hy was twaalf jaar lank die leier van die sogenaamde Derde Reich (ryk).
Hy het sy land openlik herbewapen en, onder die voorwendsel dat Lebensraum (lewensruimte) nodig was, het hy troepe in die gedemilitariseerde Rynland ingestuur. In 1936 het hy die sogenaamde Spilverdrag met Benito Mussolini van Italië gesluit en in 1938 die "Groter Duitsland" geskep deur Duitsland met Oostenryk te verenig. Ook in 1938 het hy die Duits-bewoonde Sudeten-gebied van Tsjeggo-Slowakye ingelyf.
Vervolgens het Hitler geëis dat Pole Danzig moes teruggee en dat daar vrye toegang tot Oos-Pruise moes wees. Pole se weiering het, soos ons hierbo gesien het, in 1939 tot die Tweede Wêreldoorlog gelei.
Hitler se binnelandse beleid was een van algehele Nazifisering, wat deur die Gestapo (geheime staatspolisie) afgedwing is. Politieke teenstanders, Jode en almal wat hy as sosiaal ongewens beskou het, is in konsentrasiekampe opgesluit, wat tot die moord op meer as ses miljoen mense gedurende die Tweede Wêreldoorlog gelei het.
Ná Hitler se vroeë suksesse in die oorlog, het hy ál meer die advies van militêre kenners geïgnoreer. Sy gewaande onoorwinlike Luftwaffe is in 1940 in die lugslag om Brittanje verslaan. Sy aanval op Rusland, wat sy troepe na Moskou en Leningrad geneem het, het gewankel ná sy nederlaag in 1942 by Stalingrad. Boonop is sy groot generaal Erwin Rommel se leër by El Alamein verslaan.
Nadat Hitler in Julie 1944 'n bomaanslag van ontnugterde Duitse generaals op sy lewe wonderbaarlik oorleef het, het hy die leër van alle verdagtes gesuiwer. Rommel, wat die sameswering goedgekeur het, het selfmoord gepleeg.
Toe die Geallieerde magte wat in die oorlog teen Duitsland geveg het, die land binneval, het Hitler in 'n ondergrondse bunker onder die Kanseliersgebou in Berlyn gaan skuil. Terwyl die Russe net etlike honderde meter daarvandaan was, is hy seremonieel met sy minnares, Eva Braun, in die huwelik bevestig. Dit was in die teenwoordigheid van die Goebbels-gesin, wat hulle toe self met gif om die lewe gebring het. (Joseph Goebbels was een van Hitler se groot adjudante.)
Alle beskikbare getuienis dui daarop dat Hitler en sy bruid toe ook selfmoord gepleeg het (op 30 April 1945) en dat hul lyke verbrand is.
LINKS: Eva Braun (1910-1945), die minnares van Hitler, wat in München gebore was. Hitler het in die 1930's met haar kennis gemaak, toe sy die sekretaresse van sy personeelfotograaf was. Daar is vertel dat hulle getrou het voordat hulle saam die hand aan hul eie lewe geslaan het.
Die volle verskrikking van Hitler se kampe vir gedwonge arbeid, konsentrasiekampe en uitwissingsbeleid is onthul toe die Geallieerdes die beheer oor Duitsland oorgeneem het.
Hoe so iemand dit kon regkry om die gesofistikeerde Duitse volk, wat sulke onsterflike geeste soos die digter Goethe en die musikale genie Beethoven opgelewer het, só te oorheers soos hy gedoen het, is stellig iets waaroor sosioloë tot in lengte van dae sal bly bespiegel.
Hitler het Duitsland en 'n groot deel van Europa verwoes agtergelaat. Meer as sestig miljoen mense het wêreldwyd in die oorlog gesterf en nog tien miljoene was hul gesondheid en hul huise kwyt.
Hy was obsessief met sy fantastiese visioene en is tegelykertyd daardeur verblind, maar hy kon dit reggekry om baie Duitsers in ten minste 'n deel van daardie lugkastele te laat glo. Die gevolg was 'n uitbarsting van vernietiging wat miljoene lewens verteer en die beloop van die wêreldgeskiedenis in 'n heeltemal ander koers gestuur het.
LINKS: 30 April 1945, die dag van Hitler se dood... en die Sowjet-vlag word triomfantelik oor die erg beskadigde Reichstag (parlementsgebou) in Berlyn gehys.