Tweede Sondag ná Epifaniefees - Missio
Tweede Sondag ná Epifaniefees
Vandag se Skrifgedeeltes is 'n avontuur onderweg na bewustelike geestelikheid of innerlikheid. Calvyn het reeds gesê daar bestaan die nouste verband tussen die kennis van God en God self. Psalm 139 verwoord die verwondering wat gelowiges ervaar wanneer hulle besef hulle word deur 'n interaktiewe God geken (1, 14).
1 Samuel 3 skilder die verwondering van 'n jong seun wat ontwaak vir die self en God. 1 Korintiërs 6 brei ons Godbewussyn uit om ook die liggaam en etiese gedrag in te sluit. Johannes 1 wys hoedat Natanael besluit om Jesus te volg nadat hy besef dat Jesus hom ken (48).
1 Korintiërs 6:12-20;
Lied 179 "Vader in die hemel, U beheer ons lewe, ons aanbid U vs 1,2,3"
Gemeente: Dié wete oorweldig my. Dis te hoog vir my
begrip (Ps 139:1-6 uit Preekstudies met liturgiese voorstelle 2012).
2Aan die gemeente van God in ………………………., wat Hy vir Hom in Christus Jesus afgesonder en geroep het om aan Hom te behoort, en verder aan almal, waar hulle ook al mag wees, wat die Naam aanroep van Jesus Christus, hulle Here en ons Here.
(1 Korintiërs 1:2-3)
Gebruik die fokusteks om vir 'n oomblik verwonderd te staan voor die misterie van God se bemoeienis met veral die skepping en onderhouding van die mens.
Sang: Psalm 139:1 en 4 (Lina Spies)
19Of besef julle nie dat julle liggaam 'n tempel van die Heilige Gees is nie? Julle het die Heilige Gees, wat in julle woon, van God ontvang, en julle behoort nie aan julleself nie: 20julle is gekoop, en die prys is betaal. Julle moet God dus in julle liggaam verheerlik. (1 Kor 6)
Psalm 8 (verwerk) as Geloofsbelydenis
5wat is ek dan
dat U aan my dink,
Wat is die mensekind dan
6U het my net 'n bietjie minder
en my met aansien en eer gekroon,
7U laat ons heers
U het alles ons onderwerp:
F228. "Waarom Is Ek Hier?"
Epiklese Outeur: Richard Foster
Skriflesing: Psalm 139:1-6, 13-18
Vanoggend se Psalm sê: "U het my gevorm, my aanmekaargeweef in die skoot van my moeder."
Verduidelik vir die kinders hoe wonderlik God mense skape – selfs terwyl ons nog in ons mammas se mae is. Jy kan uittreksel of twee uit National Geopraphic se "In the womb" wys (dit is geredelik beskikbaar, maar jy kan dit bestel) . Of gebruik jou gratis FLV Converter om hierdie video af te laai. – dit verduidelik die ontwikkeling van 'n fetus.
Hier kan jy 'n klomp foto's met inligting oor die ontwikkeling van die fetus kry.
Vertel vir die kinders goed soos:
Op dag 22 begin die fetus se hart klop met haar eie bloed – dikwels 'n ander bloedgroep as die ma s'n.
Aan die einde van week 3 begin die fetus se ruggraat en senuweestelsel vorm. Lewer, niere en ingewande begin vorm aanneem.
Week 5 begin oë, bene en hande ontwikkel.
Teen week 6 kan brein-aktiwiteit al opgetel word. Daar is 'n mond en lippe en haar vingernaels begin groei.
Week 7 skop en swem die fetus al.
Week 8 begin vingerafdrukke vorm en kan die fetus al hoor.
Week 9 kan die fetus al frons – en hik!
Week 11 kan die fetus al goed vashou en funskioneer alle organe.
Week 20 kan die fetus sy/haar ma se stem herken.
Adelaide is 'n dorpie in die skilderagtige Oos-Kaap. Dié dorpie het in die middel van die 19de eeu as 'n militêre buitepos ontstaan. Dit was die onstuimige tyd van verskeie Grensoorloë wat oor byna 'n eeu gestrek het. Na die tyd van oorlog het dit 'n sentrum vir die omliggende boerderygemeenskap geword. Gedurende die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) is dit deur die Britse magte beset.
Tydens hierdie besetting het die Britte die plaaslike NG kerkgebou oorgeneem en militêre barakke daarvan gemaak. Die pragtige pastorie (vandag 'n museum) is in 'n perdestal omskep. Die inwoners van Adelaide was bitter ongelukkig hieroor. Hulle hande was natuurlik afgekap. Mens kan net dink hoeveel bitterheid die disrespek van die militêre bevelhebbers veroorsaak het.
Natuurlik is die kerkgebou en pastorie in 'n baie slegte toestand agtergelaat toe die oorlog eers verby was. Geld was natuurlik skaars. Almal op Adelaide was bereid om hulle tyd en energie te gee sodat die NG Kerk se gebou as aanbiddingsplek herstel kon word, maar daar was nie geld om die materiaal aan te koop nie. Die plaaslike gemeenskap kon nie voortgaan om die geboue te restoureer nie. Die hartseer en teleurstelling was groot. Gebede om God se hulp het gereeld opgeklink.
Toe gebeur 'n wonderwerk! Drie maande nadat die restourasieprojek laat vaar is, ry twee groot transportwaens die dorp binne. Op die waens was goeie hout asook 'n pragtige, handgekerfde preekstoel en 'n bypassende stoel. Die gemeente, ja, die hele gemeenskap was verbaas en verwonderd.
Almal het natuurlik gedink dat die Britte tog 'n gewete het. Hulle het hierdie waardevolle voorraad van Engeland gestuur om te sê hoe jammer hulle is vir die skade wat hulle aan die kerk se eiendom aangerig het. Al die lelike name wat hulle vir die Britte gehad het, is teruggetrek. Dié mense het toe tog 'n hart, het hulle gedink.
Die verwonderde en verheugde mense van Adelaide het dadelik aan die werk gespring en binne 'n paar maande was die kerk en die pastorie gerestoureer. Alles was weer mooi. Hulle kon op Sondae weer met blye harte kom aanbid.
'n Rukkie later ontvang die burgemeester van Adelaide toe 'n brief van die burgemeester van Adelaide in Australië:
Dit is met huiwering dat ons navraag doen of 'n besending eikehout wat ons twee jaar gelede uit Engeland vir ons nuwe kerk bestel het, nie dalk per ongeluk by u dorp in Suid-Afrika in plaas van ons dorp hier in Australië afgelewer is nie.
Natuurlik was daar nie veel wat die burgemeester en dorpsraad van Adelaide kon doen nie. Hulle kon net die storie van die Britse besetting en die skade vertel. Daarmee saam stuur hulle toe foto's van die gerestoureerde kerkgebou en pastorie.
Tot vandag toe staan mens verstom oor die manier waarop die Here werk en voorsien het in die herstel van die kerkgebou en pastorie.
(Hierdie verhaal word vertel in "God seën Afrika," deur Ewald van Rensburg, Lux Verbi 2009)
'n Goedgunstige werklikheid
Mense wat bid, staan dikwels verstom oor die positiewe reaksie op hul gebede. Ons is nie alleen nie. Ons is nie aan onsself oorgelaat nie. Adelaide se mense het dit beleef.
Vir skeptiese Westerlinge is die gedagte dat gebede beantwoord word, dikwels bietjie dik vir 'n daalder. Dit is selfs bedreigend. Ons wil daarom liewer van toeval praat. Ons noem dinge wat reg uitwerk dikwels eerder geluk. Die gedagte dat daar 'n persoonlike God is wat reageer op ons lewe, wat ons gebede hoor en verhoor, is te veel om voor te hoop, of te vreemd om te bedink.
Die Bybel teken 'n werklikheid wat baie groter is as wat ons kan sien, tas, hoor of ruik. 'n Bron van goedheid en lewe werk in hierdie werklikheid. Dis 'n wêreld waarin goeie dinge gebeur. 'n Wêreld met pyn en swaarkry, maar tog ook 'n wêreld waarin daar uitkoms koms, waarin mense wat teen die grond lê opgetel en afgestof word. 'n Wêreld waarin 'n beskadigde kerkgebou wonderbaarlik met materiaal wat uit die hemel geval het, herstel kan word.
'n Persoonlike wêreld
Die wêreld wat Psalm 139 teken, is so 'n wêreld. Die diepste karaktertrek van hierdie wêreld is dat dit 'n diep verhoudingsgedrewe wêreld is wat in en uit die hande van 'n kreatiewe Skepper-God lewe.
Die diepste karaktertrek van hierdie wêreld is nie dat dit deur natuurwette of fisiese kragte in balans gehou word nie. Die mees fundamentele aard daarvan is nie dat voorspelbare reëls dit soos gladde klokwerk laat tik nie.
Die diepste karaktertrek van ons wêreld is dat dit God se wêreld is, in God se hande, geken, gebou, voortdurend geskep, deur 'n lewende Here wat daarvoor sorg en dit wonderbaarlik en kreatief in stand hou.
Psalm 139 oor God se wêreld
Psalm 139 se boodskap is presies dit: die wêreld leef ten nouste in verhouding met God.
Die Psalm is 'n gebed waarin bely word dat die Here ons ken. Die Here ken ons gedagtes, Hy skenk die lewe en krag wat ons laat reis of oorbly
Dit is te hoog vir my begrip (5-6).
Hierdie diep wyse waarop God sy mense en sy skepping ken, is gebore uit die feit dat God die oorsprong van die skepping is. Die psalmdigter loof God omdat God hom geskep het, aanmekaargeweef het. God is die oorsprong van sy bestaan:
diep in die moederskoot (15).
Die diepste grond van ons bestaan is dus die feit dat ons deur God geken word en dat ons in 'n verhouding tot God staan. God skep ons as't ware van oomblik tot oomblik vanuit hierdie verhouding. God hou ons in stand, bewaak en versorg ons.
Daarom sê ons die diepste lewensbeginsel van ons wêreld is nie wetmatighede nie, maar die feit dat dit in God se hande ingebed lê.
Vanuit hierdie verwondering oor God se diep ken van die mens, en God se versorging, reageer die psalmdigter in gebed teenoor God. Die digter spreek sy diepe verwondering oor God se volledige kennis van die mens uit (1-6), God se alomteenwoordigheid (7-12), God se albetrokkenheid (13-18) en God se leiding (19-24).
Verwonderde gebed is die gepaste reaksie op wie God is. Gebed is die wyse waarop ons voor God se aangesig bly in die verhouding wat God met sy skepsele, waaronder die mens, moontlik maak.
Vanuit hierdie verwonderde gebed is dit vir die psalmdigter onmoontlik om selfs te bedink dat daar mense kan wees wat teen God in opstand kom (19-22). Hierdie verse is byna 'n verleentheid. Die uiterste afgryse en teenstand van die psalmdigter vir mense wat nie in God se liefdevolle hande troos vind nie, verras ons. Mens wil hierdie verse eintlik graag oorslaan.
Vlug vir God
Die gelowige se reaksie op God se alomteenwoordigheid, alwetendheid en albetrokkenheid, is een van troos. Hierdie God wat ons ken, is 'n God by wie ons veilig is.
Daar is egter ook mense vir wie God se alkennis uiters bedreigend is. Ateïsme word selfs getipeer as menslike weerstand teen 'n God wat alles weet en alles kan sien. Mense wat nie vir God wil leef nie, kan dit nie met so 'n God uithou nie. Volgens die Bybel is die eindoordeel juis daardie tyd waar dit wat op aarde nie bekend is nie, vir almal bekend gemaak sal word. God sal die boeke oopmaak, en almal sal sien wat die ware toedrag van sake is. Só 'n God is vir baie mense 'n bedreiging.
Friedrich Nietzsche, Duitse filosoof, is bekend vir sy God-is-dood opvatting. Hy skryf in sy Thus spoke Zarathustra dat die mens God móés vermoor. Die mens kan dit nie uitstaan dat 'n hemelse Getuie van alles wat hy is en doen bestaan nie.
Die behoefte om van 'n alwetende God ontslae te raak, word algemeen in die moderne lewensgevoel verwoord. Bertolt Brecht, gevierde skrywer van Duitse toneel, en bekende Marxis (1898-1956), skryf in sy siniese en satiriese Dankkoraal:
Loof die nag en die duisternis
wat julle omvou!
Kyk op na die hemel:
vir jul is die dag reeds verby.
Loof van harte die swak
geheue van die hemel!
En dat hy nòg
weet van u naam, nòg van u gesig.
Niemand weet dat julle nog daar is nie.
Loof die koue, die duisternis
en die verderf!
Dink net daaraan:
Julle maak hoegenaamd geen saak nie.
En julle kan onbesorg sterwe.
(Aangehaal deur prof Dirkie Smit, Woord teen die Lig 6, p 32)
Waar Martin Luther God se nabyheid, en ons lewe voor God se aangesig, troosvol beleef en bely dat ons voor God se aangesig lewe ("God is nader aan ons as hemp of rok"), keer die moderne houding dit om. 'n Nabye God is 'n bedreiging. Daarom word God dood verklaar. Die grond van ons bestaan word elders gesoek.
Herwin die troos van God se nabyheid
Die troos opgesluit in God se nabyheid het te doen met Wie God is. Van God bely Psalm 139 dat God ons wonderbaarlik maak en ons wonderbaarlik onderhou. God verras ons met God se sorg. Ons staan verwonderd daarvoor.
As Nuwe Testamentiese gelowiges leer ons hierdie God nog beter ken. Juis dié Een wat alles van ons weet, is die Een wat ons liefhet, en liefgehad het toe ons nog sondaars was. Dié god aanvaar en bemin ons net soos ons is. Dis nie nodig om vir God te vlug nie. Dis nie nodig om met skynheiligheid die beste voetjie te probeer voorsit nie. Hy ken ons. Hy aanvaar ons. Hy het ons lief. Hy sluit ons in Christus in sy familie in.
Dit word die grond waarop onsself kan liefhê en onsself kan vergewe. Dit word die veilige net waarin ons kan val, en getroos kan lewe en sterwe.
Leef uit God se leiding
Die psalmdigter sluit af met die behoefte om die lewegewende God na te volg. Aangesien God alles ken, en alles dra, ken God ook die digter se hart. Daarom bid hy: "Deurgrond my hart en lei my op die regte pad."
Waar ons aan die begin van 'n nuwe jaar staan, kan ons die jaar met vertroue binnegaan. God dra alles. God ken alles. God ken ook vir my. God dra ook vir my. Ek kan God se leiding volg.