Moord op polisieman: Dogter skop vas teen paroolLeslie Cilliers is in 2003 doodgeskiet. (Foto: Verskaf) Roxanne van Eck was net ŉ tiener toe haar polisiemanpa in 2003 altesaam 52 keer met ŉ AK-47 geskiet is. Nou, 18 jaar later werp sy alles in die stryd om te keer dat haar pa se moordenaars op parool vrygelaat word voordat hul lewenslange tronkstraf (25 jaar) ten volle uitgedien is. Leslie Cilliers (38), ŉ polisieman by die Table View-polisiestasie in Kaapstad, en sy kollega was op 23 Julie 2003 op die spoor van sewe bankrowers nadat hulle vroeër dieselfde dag ŉ Standard Bank-tak in Atlantis beroof het. Cilliers het daarin geslaag om die mans in Contermanskloofweg aan te keer, maar is verskeie kere in die kop en lyf geskiet toe die laaste man met ŉ aanvalsgeweer uit die motor geklim het. Tydens die koeëlreën tussen die verdagte en die polisie is een van die verdagtes vermoedelik ook doodgeskiet. Die res van die verdagtes, almal tussen 18 jaar oud en 25 jaar oud, het egter op die vlug geslaan terwyl Cilliers leweloos in die pad gelê het. “In hul desperaatheid om weg te kom, het hulle ŉ goeie man vermoor. Ek weet hulle sou enigiets doen om weg te kom,” het Van Eck aan Maroela Media gesê. “My pa het nie ŉ kans gestaan nie.” Polisiebeamptes het kort ná die skietvoorval die gesteelde geld en die verdagtes aangekeer, maar Van Eck was reeds sonder ŉ pa. “Al waaraan ek kan dink was dat my pa sy lewe vir R70 000 se gesteelde banknote verloor het.” Drie van die verdagtes se verhoor het sowat drie en ŉ half jaar geduur voordat hulle eindelik in 2006 as medebeskuldigdes gevonnis is. Hulle is drie lewenslange vonnisse opgelê vir onder meer moord, poging tot moord en die besit van onwettige vuurwapens en ammunisie. Tydens dié verhoor het die ander drie verdagtes egter uit polisieaanhouding ontsnap omdat hulle glo nie geboei was nie. Twee van die mans is later weer in hegtenis geneem, maar een is nooit gevind nie. Die twee is weer verhoor en ŉ jaar of twee later dieselfde vonnis as hul medebeskuldigdes opgelê. Nie een van die verdagtes het tydens die verhoor erken dat hy Cilliers koelbloedig doodgemaak het nie. Parool nou ŉ moontlikheid (Foto: Verskaf) Volgens Van Eck was sy en haar familie verlig toe die mans verantwoordelik vir haar pa se dood eindelik gevonnis is. “Ons het gedink hulle sal in die tronk sit totdat hulle stokoud is, maar ons was verkeerd.” ŉ Lewenslange vonnis in Suid-Afrika word gelyktydig en nie opeenvolgend uitgedien nie. Van Eck en haar gesin was egter nie bewus hiervan nie. In Februarie vanjaar het die departement van korrektiewe dienste Van Eck gekontak om haar in kennis te stel dat een van die beskuldigdes, Xolani Kumalo, ná 15 jaar in die tronk vir parool oorweeg word. Sy is gevra of sy gewillig is om hom te ontmoet as deel van die versoeningsproses. “Ek wou eers niks met hom te doen hê nie. Daar is niks wat hy kan sê wat my pa se dood kan regverdig nie. Ek het toe besef indien ek nie instem om hom te sien nie, sy paroolverhoor nog vroeër sal plaasvind.” Van Eck het ingestem om Kumalo te ontmoet, maar dit kan eers geskeduleer word wanneer Suid-Afrika na vlak een van die afsonderingsregulasies beweeg. Daarna moet hy van Oos-Londen na Kaapstad vervoer word, waar Van Eck woonagtig is. “Ek wil dié ontmoeting as ŉ vertragingstaktiek gebruik sodat hy hopelik eerder sy volle vonnis kan uitdien.” Van Eck het intussen ŉ petisie begin om te keer dat Kumalo en sy medebeskuldigdes op parool vrygelaat word. Sy beoog om die petisie, wat reeds meer as 4 000 handtekeninge het, na Kumalo se paroolverhoor te neem en haar besware bekend te maak. “Hierdie mans moet nie eers in aanmerking kan kom vir parool nie. Ek het reeds 200 geskrewe verklarings van mense gekry wat volslae agter my staan en getuig van my pa se goedheid. Ek sal dit ook saam met my neem,” het sy gesê. “Die minister van justisie en korrektiewe dienste, Ronald Lamola, het onderneem dat die gesinne van slagoffers ŉ belangrike rol in paroolverhore sal speel, en ek beplan om hom aan daardie belofte te hou.” Koersvas nie verbitterd Van Eck sê sy is nie verbitterd oor haar pa se dood nie, maar wil eerder druk op Lamola uitoefen om die paroolstelsel te hersien. “In hierdie geval gaan dit nie oor vergifnis nie, maar dat daar gevolge vir jou dade is. Wat is die doel daarvan om jare lange verhore te hou as die vonnis elk geval verminder gaan word? Ek wil nie in ŉ land bly waar moordenaars ŉ lewenslange vonnis opgelê word wat gelyktydig uitdien word en dan bestaan die moontlikheid ook nog om vroeër vrygelaat te word nie.” Volgens Van Eck sou sy nie te hore gekom het van Kumalo se moontlike paroolverhoor indien ŉ gewese polisievriend van haar pa haar nie daarvan in kennis gestel het nie. Die departement kon glo nie Cilliers se kollega, wat tydens die skietvoorval beseer is, in die hande kry nie en het haar na bewering as “onbereikbaar” gelys. Van Eck het egter self ondersoek ingestel en die vrou in die hande gekry. “Dit is amper asof hulle hoop hulle kan jou nie opspoor nie,” het sy gesê. Die burgerregteorganisasie AfriForum het verlede jaar reeds versoek dat slagoffers en hul naasbestaandes makliker toegang tot die bywoning en/of lewering van skriftelike voorleggings by paroolverhore moet verkry. “Die wetgewing en regulasies sit die regte van slagoffers en hul naasbestaandes baie duidelik uiteen. Ongelukkig blyk dit dat hierdie regte nie in alle gevalle deur die departement gerespekteer word nie. Ons lees slegs van sekere hoëprofielsake waar misdaadslagoffers by die paroolproses betrek word,” het Natasha Venter, bestuurder van veldtogte by AfriForum, destyds gesê. Van Eck het ŉ beroep op pres. Cyril Ramaphosa gedoen om die saak na te gaan en die wetgewing rondom paroolaansoeke deur ernstige oortreders te hersien. Die plek waar Cilliers gesterf het. (Foto: Verskaf)