Reeds toe Jan agt jaar oud was het hy stadigaan begin doof word. Teen die tyd wat hy van Junie tot Augustus 1900 onder sy huis se vloerplanke moes skuil, het hy al hoe meer afhanklik van Susanna se gehoor geraak en die wegkruip in die donkerte moes baie erg vir hom gewees het.
testamentêre beskikking nie verkoop kon word nie. Lank ná die Celliers-gesin daar uitgetrek het, het dit ’n kwynende bestaan as huurhuis gevoer.
“. . . Aldag dieselfde, nou al maande lank, in die voorste kamer op ’n stoel, ’n boek in die hand, die gordyn amper tot onder neergetrek, sodat ek oor die boek net onder die gordyn deur kon kyk op die tuinhekkie.”
“Daar kom weer ’n Kakie in. Amper te laat gesien. Woerts! is ek onder die vloer. My vrou trek die tapyte oor die luikie, en sy is die reine onskuld vir die Kakie, wat wil weet hoeveel mense daar in die huis is, waar die man is. Op kommando natuurlik.”
“Welkom aand en donker: my tyd van die dag om eindelik ’n bietjie buitentoe te gaan,” het hy geskryf. In die agterplaas onder “my beskermende sipresse” het hy gaan oefeninge doen: “Gespring, gehardloop, voor- en agtertoe gebuig, gewigte opgetel, om my stramme lede – van heeldag sit – los te maak.”
Die oorspronklike vuurherd van die Celliers-gesin se huis in die woonstelblok se ingangsportaal. Daar was eens ‘n gedenkplaat bo die vuurherd
“Ek het ’n rok aan. Oor my skouers ’n mantel met hoë opgeslaande kraag, om my kort hare van agter toe te maak; op my hoof ’n reguit-rand strooihoed, met ’n sware sluier oor my gesig; ’n paar handskoene aan, my voete gewring in ’n paar uitgetrapte dameskoene, met taamlike hoë hakke.”
Die ‘Tydskrif’ berig verder: “By die tuinhekkie loop ’n Kakie by hulle verby, ’n ent verder hou nog een sy hand op, soos later blyk net om die verkeer te reël. By Leeubrug gaan hulle eers sy swaer verby wat die dames beleef groet omdat hy nie in die geheim ingelaat is nie, en toe weer sy skoonsuster wat nie durf groet nie omdat sy weet wat aangaan.”
“Dis op die middel van die dag. Die wind dreig om sy hoed af te waai. Die stof is hinderlik. By Hovesdrif waar hulle die Apiesrivier weer oorsteek op die bekende pad na die noorde, gaan hulle ’n klomp Engelse soldate verby wat daar hulle perde water gee. Soldate en ander verbygangers stel om begryplike redes baie belang in die ‘jong dame’ op die wa.”
Daar is baie oor Jan FE Celliers se letterkundige werk geskryf. Een van sy bekendste gedigte onder skoolkinders is waarskynlik ‘Dis al’: “Dis die blond,/ dis die blou:/ dis die veld,/ dis die lug;/ en ’n voël draai bowe in eensame vlug – /dis al./ Dis ’n balling gekom/ oor die oseaan,/ dis ’n graf in die gras,/ dis ’n vallende traan –/ dis al.”
Die ‘Tydskrif van die Genootskap Oud-Pretoria’ van 1971 berig dat huislikheid opvallend in sy poësie is en deurgaans verwys na die huis in Kotzestraat.
“Daar het ‘Klein ondeug’ (sy jongste seun) die lang gang afgehardloop. Daar het Prinsie, die lelik-mooi hondjie (een van sy sketse) geluk in die hart van Phlippie gebring. Daar het op ’n goeie reënjaar ‘Ons pampoen’ (ook een van sy sketse) in die agterplaas opgekom, die
Hy is in Januarie 1922 terug na Pretoria en is hierna elke jaar vir omtrent ‘n maand Stellenbosch toe om sy doseerwerk af te handel. Sy finansiële probleme is glad nie hierdeur opgelos nie.
Susanna is in 1926 onverwags oorlede en Jan het gesukkel om die emosionele slag te verwerk. Met sy toenemende doofheid was sy vrou vir jare die skakel tussen hom en die buitewêreld. Ná Susanna se dood het hy heeltemal ophou skryf en die tragedies in sy gesin het hom diep geraak.