Pretorius208 bevestig die siening van Bamford209 dat die verhouding tussen lede van private, niestatutêre organisasies gewoonlik kontraktueel van aard is en deur privaatregtelike beginsels beheer word. ’n Mens sien egter dat die howe wel vereis dat die dissiplinêre optredes van private liggame in ooreenstemming met die beginsels van natuurlike geregtigheid geskied. In Toerien v De Villiers210 beslis die hof byvoorbeeld dat “[d]it lankal nie meer gesê kan word dat die administratiefregtelike beginsels van … natuurlike geregtigheid … slegs op publiekregtelike verhoudings van toepassing is nie. In dissiplinêre aangeleenthede word dit op suiwer privaatregtelike verhoudings toegepas, en wel op die basis van ’n geïmpliseerde term in die kontrak.”
Hierdie siening is deur die howe met betrekking tot verskeie organisasies, insluitende kerklike liggame, toegepas.211 Privaat organisasies is nog altyd toegelaat om hul eie sisteem van geskilsbeslegtinge in te rig met dien verstande dat toegang tot die howe nie uitgesluit word nie. Indien ’n kerk of geloofsinstelling dus bepaal dat litigasie ten aansien van interne geskille in die howe ’n “last resort” is, was dit voldoende.212 Soos dit uit die vroeëre bespreking geblyk het, het die Suid-Afrikaanse howe in die verlede nog altyd ’n groot bereidwilligheid getoon en gereeld die besluite van private entiteite hersien (insluitende kerke en klubs) uit hoofde van die kontraktuele verhouding tussen lede en ook spesifiek in die konteks van dissiplinêre verhore. Hierdie vorm van tugreg word deur Clavareau213 omskryf as ’n geheel van reëls wat nie tot die strafreg behoort nie, wat beoog om te sanksioneer (te straf) sodat elkeen wat deel vorm van ’n sosiale groep214 (in die breë sin), daaraan behoort, die reëls van die groep sal naleef. By geloofsinstellings is die klem veral op die tugreg wat binne verenigings van toepassing is, en wat as die mees vrywillige vorm van tugreg beskou word, anders as tugreg met ’n statutêre komponent (soos ’n mens dikwels by professionele beroepe aantref),215 of selfs ’n vorm van tugreg by aangehoudenes, wat eintlik maar ’n vorm van ’n verpligte strafsanksie is. By eersgenoemde is die mate van vrywilligheid heelwat groter as byvoorbeeld by die laaste kategorie, waar daar geen sprake van vrywilligheid is nie. Santing-Wubs216 voer aan dat namate die vrywilligheid groter is, die staat minder bemoeienis met die bepaalde tugreg moet hê. Ingevolge hierdie benadering sou geloofsinstellings dus onder die eerste kategorie geplaas kon word.
Tugmaatreëls kan egter baie ingrypende gevolge vir die betrokkene inhou. Die gevolge van tug kan ook grootliks verskil ten aansien van byvoorbeeld ’n gewone kerklid en ’n predikant. Indien ’n kerklid, of ’n lid van ’n geloofsinstelling of organisasie, hom nie aan die betrokke tugmaatreël wil onderwerp nie, staan dit hom dikwels vry om die betrokke kerk of instelling te verlaat en by ’n ander aan te sluit (in teorie, altans), soos by ’n gewone vereniging. Vir ’n predikant wat graag nog sy beroep wil beoefen en wat ’n moontlike skorsing of ontslag in die gesig staar, is dit egter nie so eenvoudig om by ’n ander kerk of selfs gemeente aan te sluit nie. Wat betref “unincorporated societies” in Australië, is dit dikwels moeilik om die howe te oortuig dat die prosedurele reëls van die organisasie kontraktueel van aard is en gevolglik nie sonder ’n skuldoorsaak hersien kan word nie, soos in die geval van ’n kontrak van lidmaatskap of ’n dienskontrak tussen ’n predikant en die Anglikaanse Kerk, wat tot 1999 nog beskryf is as a “consensual compact based on spiritual and religious ideas, not ... a contract of employment”.217 In 1992 beland ’n ingewikkelde teologiese debat voor die hof in Australië en die regter beslis dat “while some of the defendant church’s rules were contractual, the rule in question was not.” Voorts word verklaar: