Nuuskommentaar: Skole – beteken godsdiensvryheid géén godsdiens?Foto: Don Mcphee/Guardian Met die land se oë op die uiters belangrike grondwethofsaak in die Renate Barnard-saak vandag, word die aandag ook op ŉ ander baie belangrike saak gerig. Die organisasie vir godsdienste-onderrig en demokrasie het ŉ aansoek in die hooggeregshof in Johannesburg gebring om ses skole landswyd te verbied om ŉ Christelike etos voor te staan. Dié veldtog is nie nuut nie. Reeds in 2009 het die Suid-Afrikaanse Onderwysersunie (SAOU) laer getrek om die veldtog waarby Hans Pietersen ŉ leidende rol speel. Die veldtog is aanvanklik onder die vaandel bedryf van Skepties Suid-Afrika, waarin die bekende wetenskapjoernalis George Claassen en selferkende ateïs, die leidende rol gespeel het. Claassen het hom onttrek, en Pietersen het die leiding geneem. Skepties Suid-Afrika het sy naam na Vrydenker Suid-Afrika verander. Dié organisasie het dit vanuit die staanspoor gestel dat sy optrede nie teen die Christelike geloof self gekant is nie, maar dat praktyke wat in die naam van godsdiens, en in die besonder die Christelike geloof in openbare skole gepleeg word, daartoe lei dat teen kinders wat ander gelowe, of geen geloof nie, aanhang, gediskrimineer word. In 2009 was die skole se reaksie dat leerlinge van ander gelowe as die skool se etos, van aktiwiteite vrygestel word waar die Christelike etos bedryf word. In die praktyk neem dit die vorm aan van ŉ stryd tussen die funksies en regte van skole se beheerliggame en die staat, wat sedert die ANC aan bewind gekom het, al telkemale in die howe beland het. Oorwegend is in die guns van beheerliggame beslis. Die Federasie van Beheerliggame van Suid- Afrikaanse Skole (Fedsas) is dus vanuit die staanspoor by die nuwe aansoek betrokke. Die organisasie se uitvoerende hoof, Paul Colditz, wys tereg daarop dat die saak nie net die ses skole wat in die hofstukke gelys is raak nie, maar elke ander openbare skool wat in sy etos ŉ godsdienstige sy aandui. AfriForum het reeds in 2009 aangedui dat hy enige skool met regskoste sal bystaan, sou die reg op godsdienstige etos ter sprake kom. Sedertdien het daar op die regsterrein heelwat gebeur, sodat Pietersen en sy organisasie hulle nou skynbaar met vertroue op die skolewet kan beroep. Fedsas sal nou eers Vrydag, na oorleg met die skole wat nou regstreeks geraak word, besluit of die saak teengestaan gaan word. Volgens Colditz sal die saak waarskynlik in die grondwetlike hof gaan draai as dit nou verder gevoer word. Dat hierdie saak gou na ŉ punt toe moet beweeg, is baie duidelik, omdat sulke sake selde tot die skole beperk bly, maar uiteindelik deurgetrek word na elke ander sfeer waar die owerheid ŉ betrokkenheid het, soos in die VSA, en uiteindelik ook as “politiek korrek” na ander sfere uitbeweeg. In breë trekke het die howe in die VSA beslis dat godsdiensvryheid vir praktiese uitlewing neerkom op “geen godsdiens” nie. In die jongste verlede was daar beduidende regspraak wat die skaal in die ander rigting swaai. Die optrede van Amerikaanse groepe soortgelyk as Vrydenkers Suid-Afrika, wat soos bloedhonde optredes uitsnuffel wat teen hul persepsie indruis – dikwels ver buite die deelstate waarin hulle gesetel is – het ŉ persepsie van ŉ vendetta teen godsdiens laat ontwikkel en ŉ weerstand begin ontlok. Verteenwoordigers van verskillende godsdienste het dit as ŉ diktatoriale neiging begin beleef, en die rug begin styf maak. In Duitsland is die teenoorgestelde benadering gevolg. Na die Tweede Wêreldoorlog is geoordeel dat die gebrek aan waardes wat godsdiens voortbring, tot die opkoms van Nazisme gelei het. Hoewel Duitsland volkome godsdiensvryheid het, is die aanbied van godsdiensonderrig verpligtend gemaak, maar nie die bywoning daarvan nie. ŉ Paar jaar gelede is die godsdiensonderrig só uitgebrei dat leerlinge kan kies tussen onderrig in die Christelike godsdiens, of die Islam. Die vind van geskikte personeel om Islam te onderrig was ŉ oefening op sy eie. Die Duitsers het geen aptyt dat Moslems op belastingbetalerskoste in die radikale Islam onderrig word nie. Weens godsdiensverwikkelinge in byna elkeen van die lande van herkoms van die Moslems – soos Turkye, Sirië, Iran en ander – het probleme gebied. Voorts is die Islam nie ŉ uniforme godsdiens nie en ken omtrent net soveel uiteenlopende vertakkings as die Christendom. Die beste opsie het toe geblyk leerkragte wat oorspronklik uit Indonesië kom te wees, waar die Islam se karakter glo die naaste aan tradisionele Duitse waardes kom. Voorbeelde van hoe die “geen-godsdiens-veldtog van die VSA tot absurditeite gelei het, het ook periodiek in die Suid-Afrikaanse media verskyn. Die bekendste voorbeeld was seker die regter wat ŉ beeld van die tien gebooie uit sy kantoor moes verwyder. Monumente wat oorlogsgesneuweldes gedenk is vervolg omdat daar iewers op die toneel ŉ kruis voorgekom het. ŉ Kerk is aangekla omdat, as deur die toegesluite hek gekyk word, ŉ Christelike simbool te sien was, wat die teenstanders geoordeel het “in die openbaar” te wees en “aanstoot” gegee het. Die gebruik van “Merry Christmas” is met “happy holidays” vervang weens die verbintenis met die Christelike geloof. Toe die “In God we Trust” wat onder meer op Amerikaanse geld aangebring is, enkele jare gelede die vyftigste herdenking gevier het, is daar ook ŉ aanslag hierteen geloods, maar het misluk. Teenstanders van die ateïstiese veldtogte, veral wanneer dit ŉ aggressiewe neiging van godsdensvervolging begin aanneem, argumenteer dat ateïsme ook in wese ŉ geloof verteenwoordig, en dus dieselfde status as ŉ godsdiens onder ŉ grondwetlike bedeling wat godsdiensvryheid waarborg, moet geniet. Die afdwing van ŉ ateïstiese etos kom dus juis op die skending van godsdiensvryheid neer. Dit beteken natuurlik nie dat die saak nie met nugterheid onder oë geneem moet word nie. Word na sosiale kommentare gekyk, is dit soms ontstellend om te sien hoe onverdraagsaam sommige mense soms onder die vaandel van godsdiens kan word. Terwyl die Christelike geloof juis duidelik is dat die oordeel nie die mens toekom nie, word ander mense, ook mede-Christene wat anders glo, links en regs veroordeel en selfs hel toe gestuur. Van getuienis deur voorbeeld te lewer soos wat die bekende Thomas van Aquina hoofsaaklik gedoen het, is daar min tekens. Aan die ander kant, die Christelike geloof verwag van die gelowige om nie net in die kerk ŉ Christen te wees nie, maar in sy huwelik, sy werksplek, sy ontspanning – trouens sy hele lewe. Al is dit bloot om deur sy lewenswyse te getuig. Die vroomprater in die kerkraad wat tuis sy vrou verskree en by die werkplek soos ŉ matroos swets, stel nié daardie voorbeeld nie. Dit is onverdraagsaamheid wat instansies soos Vrydenkers Suid-Afrika die skietgoed verskaf. Vir diegene wat al vergeet het wat die vrugte van die Heilige Gees is, hier is die lysie soos versamel uit die Bybel: Verstaan die genade van God die goeie, regverdigheid, waarheid, leer wat gee God vreugde, liefde (wat weer mooi in 1 Kor. 13 beskryf word), vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, getrouheid, sagmoedigheid, selfbeheersing, inskiklik, vol genade, onpartydig, nie veroordelend. En om te weet wat die slegte vrugte is, hier is die lysie uit die Bybel ook. Deelname aan ongehoorsaamheid, dade wat in die geheim gepleeg word te erg om te noem, verwaandheid, uitlokkend/skoorsoekerig, jaloers wees, selfsugtig, vertel leuens, skynheilig, veroordeel kwaadwillig. Pietersen en sy kollegas het ook verklarings om deur voorbeelde hul saak te stel. Dit sal interessant wees om te sien met watter lysie die voorbeelde van optredes van Christene kom dat Pietersen-hulle dit nodig vind om die saak aanhangig te maak. Elke gelowige het ŉ belang daarby dat godsdiensvryheid in Suid-Afrika nie met ateïsme gelyk gestel word nie.