Is jy 'n stresbol, nes jou ma?
JY LEES NOU Is jy 'n stresbol, nes jou ma?
'My vriendin kies die verkeerde man'
Deur Lydia van der Merwe
Jy maak jou mond oop en hoor jou ma se woorde uitkom. Of jy kyk in die spieël en kry 'n glimp van 'n bekende gesigsuitdrukking – jou ma s'n! Hoekom gebeur dit?
Jou ouers en hul verhouding met mekaar, en met jou, speel 'n baie groot rol in hoe jy jouself sien en beleef. Ook in jou verhouding met jou man en kinders, sê Karlien Erasmus, sielkundige van Pretoria. Dit vorm in 'n groot mate weer wie jóú kinders gaan wees. Jou gene speel beslis 'n rol in wie jy is, maar op emosionele vlak is blootstelling en aangeleerde gedrag soms belangriker.
As jy bv. maklik gespanne raak, kan jou kind leer dis hoe jy optree in enige nuwe situasie, of onder druk. 'n Kind is baie fyn ingestel op veral hoe Ma in situasies optree en kan dié gedrag onwetend aanleer. Dit word dan deel van hoe jy dink jy moet wees, want dit is die konstante blootstelling wat jy kry en jy vorm jou selfbeeld daaromheen.
Jou gedrag stem baie ooreen met jou selfbeeld. Let dus op die boodskappe wat jy aan jou kinders oordra: verbaal en nie-verbaal. As jou ma bv. baie krities teenoor jou was, kan jy die boodskap kry dat jy niks reg doen nie. En dat jy dus nie "goed genoeg" is nie. Jy kan onbewustelik daarvoor probeer kompenseer deur baie krities teenoor jouself en ander mense te wees. Hul negatiewe reaksie hierop kan jou selfbeeld weer 'n knou gee.
As jy self nie 'n goeie selfbeeld het nie, kan jy nie een by jou kind kweek nie. Jy sal dan geneig wees om ongeduldig met jou kinders te wees en selfs onmoontlike eise aan hulle te stel. Jy is dalk vinnig met kritiek en teregwysings, maar snoep met komplimente en goedkeuring, sê Karlien.
Mense onderneem dikwels om sekere dinge anders te doen as hul ouers. Net om te ontdek hulle het dit presies net so gedoen. 'n Ma word so fyn deur haar kinders waargeneem en geabsorbeer dat dit onwrikbaar deel van elke kind se "bloudruk" vorm.
Jou verhouding met jou ma is meestal die eerste wat jy met iemand het. En hoe sy teenoor jou optree, maak 'n lewenslange indruk op jou selfbeeld en optrede. Sulke indrukke kan natuurlik positief of negatief wees. Jy tap, onbewus en onwetend, uit dié aangeleerde "gedragsbiblioteek".
As jy agterkom dat jy kwansuis baie soos jou ma optree (en veral op maniere waarvan jy nie hou nie), onthou net: Jy het nie te sleg anderkant uitgekom nie. Pleks dat jy haar kritiseer, kan jy kies om die goeie te haal uit dit wat sy jou geleer het, sê Karlien.