Dit was in gesprekke wat in 1987 gehou is tussen ANC-leiers en 'n groep bestaande oorwegend Afrikaners reeds duidelik dat indien die beweging die mag in die hande kry, Afrikaans sterk afgeskaal sou word. Daarom was dit van groot belang dat sekerheid oor taalregte so vroeg as moontlik tydens die onderhandelinge verkry word. In die Oorgangsgrondwet van 1993 word ononomwonde bepaal dat die status en regte van enige amptelike taal nie verminder mag word nie (Steyn 2014). Die NP-regering het egter toe reeds toegegee aan die ANC se eis dat die Grondwet van vooraf onderhandel moes word nadat daar 'n verkiesing gehou is en dit het versuim om 'n taalklousule by die konstitusionele beginsels te voeg. Die taalklousule van die Grondwet van 1996 het die deur wyd oopgemaak vir grootskaalse verengelsing.
Jacko Maree en 'n paar ander NP-parlementslede wou ook teenstand bied teen die voertaal-klousules wat na hul mening Afrikaans nie behoorlik beskerm het nie. Hulle het 'n afspraak gemaak met Cyril Ramaphosa, wat aan hulle gesê het dat die NP-onderhandelaars hom in die duister gelaat het oor die groot waarde wat Afrikaners daaraan heg (Maree 2014). Maar die kans om 'n beter bedeling vir Afrikaans te beding, was reeds verlore.
Gedurende die afgelope tien jaar het voorstanders van die toenemende gebruik van Engels as voertaal aan HAU's dikwels aangevoer dat die Grondwet, tesame met die regering se 2002-beleidsdokument "Language Policy in Higher Education" (LPHE), dit nie vir 'n universiteit moontlik maak om hoofsaaklik van Afrikaansmedium as voertaal gebruik te maak nie. In 2011 het 'n persoon na aan die US-Raad vir adv. Jan Heunis SC gevra om 'n regsmening hieroor te skryf. Hierdie mening is aan die US-bestuur oorhandig.
Onder die NP-bewind het die Departement van Onderwys en Kultuur (Volksraad) die volgende onderwyskolleges bedryf wat in Afrikaans-medium gedoseer het:
Onderwysersopleiding aan kolleges was die duurste van alle tersiêre opleiding. Gedurende die vroeë 1990's was daar 'n poging van die kant van die Departement om die kolleges outonoom te maak, as verskansing teen dit wat in 'n nuwe bedeling verwag kon word. Die rektore het dit nie verstaan nie en botweg geweier (Heese 2014). Tans is daar geen kollege oor wat van Afrikaansmedium gebruik maak nie.