O patat, dis Moedersdag! | Netwerk24
O patat, dis Moedersdag!
Deur Anél Potgieter 13 Mei 2018 00:04
Ma Babs was nog haar hele lewe lank lief vir gesonde kos en vir die koninklike knolgroente patat. Sy kook dit heel in 'n potjie tot gaar, sny dit in skyfies, gooi 'n bietjie soet kaneel oor en eet dit dan net so met skil en al. Sonder botter. Sonder sout. Geen wonder haar 87-jarige lyfie is so sterk nie. Babs is tans in 'n rehabilitasiesentrum (nadat sy haar been gebreek het) en soos my niggie Nannie uit Vanwyksdorp laat weet het: "Dit is 'n absolute wonderwerk vir iemand van haar ouderdom en met so 'n besering om so goed te doen. Daar is hoop vir ons met dieselfde gene."
Anél en haar ma, Babs Potgieter.
Hoe oud is die patat?
Die patat is 'n bietjie ouer as Babs, want volgens wetenskaplike berekeninge strek dié familie se voorouers tot so 800 000 jaar terug. Dit is baie gesond en maklik om te kweek en het oor die eeue heen die mensdom aan die lewe gehou. Wat ook interessant is, is dat die Ipomoea batatas soeter word nadat jy dit gepluk het.
Patats moet nie in die yskas gehou word nie.
As jy meer wil weet oor die DNS van dié groentesoort, gaan lees gerus die hele geskiedenis op Current Biology wat onlangs 'n verslag gepubliseer het met die titel "Reconciling Conflicting Phylogenies in the Origin of Sweet Potato and Dispersal to Polynesia".
Die patat is baie gesond en 'n goeie bron van koolhidrate, maar dit is 'n koolhidraat waarvan jy gerus meer kan eet. Dit is vetvry, bevat geen cholesterol nie en die glusemiese indeks (GI) is lekker laag, so dit hou jou langer versadig. Patats is ook hoog in vesel, wat jou verder versadig sal laat voel en as jy patats met die veselryke skil eet, is dit nog beter.
Patat is 'n groente wat ons heeljaar kry, maar dit is 'n herfs- en wintergroente en dus nou meer seisoenaal.
Hoe lank kan jy patats stoor?
Onder gunstige omstandighede (koel en droog), kan jy die patat tot tien maande lank stoor sonder dat dit bederf of afneem in voedingswaarde. Patats moenie in die yskas gehou word nie, want die koue sal die stysel afbreek en die geur en tekstuur van die patat verander.
Kweek so jou eie patats
In die tydskrif Tuis skryf hulle: Patats is nie ideaal vir klein tuine nie omdat dit so wild rank, maar as jy ruimte het, plant patatranke tussen Oktober en Desember. Koop dan 'n gesonde patat by die supermark, en plant dit in klam grond. Hou klam. Dit loop vinnig uit, en binne twee maande kan jy steggies sny van die lote se bopunte. Sorg dat daar minstens drie ogies vir onder die grond en twee vir bo die grond is. Sny die stingel net onder die vyfde ogie af en sorg vir sowat 2,5 cm bo die boonste ogie. Maak die grond goed nat en plant die lote die volgende dag ten minste 60 cm uitmekaar. Dit sal binne drie weke begin groei. Moet nie te veel water gee nie – net so een keer per week. Patats word dan dié tyd van die jaar geoes.
Leipoldt se gestoofde patats met skaapstertvet
Die geur van 'n gebakte patat met kaneel en botter is vir my koester-kos. Leipoldt se gestoofde patatresep lees 'n bietjie anders: "Skil vier jong, klein patats, sny in stukke en plaas in soutwater (hy sê nie hoe lank nie). Haal uit en maak versigtig droog. Plaas in ysterpot met 'n groot homp skaapstertvet, 'n doppie heuning, bietjie gesifte koekmeel, 'n sprinkel kaneel, 'n mespunt foelie en 'n bietjie sout oor. Gooi 'n koppie kookwater by en laat dit baie stadig prut terwyl jy die pot skud – nie roer nie, want die patats moet heel bly."
Ek het juis 'n vet skaapstertjie van die Karoo in my vrieskas en gaan die resep een van die dae probeer.
Patat-en-grondboontjie-koekies met lemmetjie en koljander
Ek het 'n bietjie in die internasionale sjef Yotam Ottolenghi se resepteboeke gaan inspirasie soek om my patats op te kikker. Alhoewel patat gewoonlik saam met warm speserye soos komyn, kaneel, neutmuskaat en gerookte paprika in die kombuis dans, het die lemmetjie, koljander en gemmer die patat 'n heerlike swierige, vars draai laat maak.
Dankie, Babs, dat jy my lief gemaak het vir patats, dat ek jou nog 'n klapsoen en druk op Moedersdag kan gee en vir my sterk Kleynhans-DNS. Lank sal ons lewe!
Maak 15 koekies
Nota: Onthou om 'n kleefwerende pan te gebruik. Maak net so vier op 'n slag gaar (die patat is nie te styf nie en jy het ruimte nodig om dit om te draai) en die jogurt is 'n baie belangrike element om die gereg se geure te balanseer.
700 g soetpatat, heel en ongeskil
80 g gesoute grondboontjies, fyngemaak in voedselverwerker (ek het my pepermeul gebruik)
4 grasuie, fyngesny
1 lemmetjie, skil gerasper en sap uitgedruk
125 ml dik, gewone jogurt
ekstra vars grasui, fyngekap
ekstra vars koljander, grof gekap
Voorverhit die oond tot 220 °C. Bak patat vir 45-60 min. of tot sag en gaar. Haal uit oond en laat afkoel. Sny in die helfte, skep die vleis uit en druk fyn met 'n vurk. Jy moet omtrent 500 g patat hê. Meng die res van die bestanddele saam met die patat. Met effense nat hande maak koekies en bak in olie. Braai so vier (moet nie meer probeer nie, ek het en dit het nie gewerk nie) op 'n slag in olie oor matige hitte vir so twee tot drie minute aan elke kant of tot goudbruin aan albei kante. Plaas op papierhanddoek om te dreineer.