SA dalk binnekort ŉ oliebron ryker(Argieffoto) Suid-Afrika en Suid-Soedan het ŉ ooreenkoms gesluit wat daartoe kan lei dat Suid-Afrika eersdaags mede-eienaar van ŉ oliebron kan wees. Suid-Soedan is die derde grootste olieprodusent (naas Nigerië en Angola) in Afrika suid van die Sahara. Dit is ŉ onlangse toevoeging tot die wêreldkaart, want die land het eers in 2011 sy onafhanklikheid van Soedan verkry. Suid-Soedan se kort geskiedenis is tot dusver gekenmerk deur oorlog, politieke verdeeldheid, onstabiliteit en omvattende probleme op haas elke lewensterrein. ŉ Ander deurlopende kenmerk van Suid-Soedan se geskiedenis is die rol van Suid-Afrika se oudpres. Thabo Mbeki om oorlog te bestry, vrede na groter dele van die land te bring en die welvaartvlakke algemeen te laat toeneem. Mbeki geniet in Suid-Soedan omvattende respek vir die onverpoosde wyse waarop hy sukses op daardie gebiede nastreef en soms behaal, maar ook dat hy in die allermoeilikste omstandighede volhard en weier om te misluk. Dit is dan ook in hierdie lig dat Suid-Soedan aan Suid-Afrika die geleentheid gebied het om eksplorasieblokke te bekom. Oudpres. Thabo Mbeki. (Argieffoto.) ŉ Eksplorasieblok is ŉ afgebakende gebied waarbinne gesoek word vir olie. Indien olie gevind word, neem die vennote in die eksplorasieblok eienaarskap van die oliehulpbron in dieselfde verhouding as hul belang in die eksplorasieblok. Amptenare van die departement van minerale hulpbronne en energie het vandag in die parlement gesê die Suid-Afrikaanse besluit om die Suid-Soedannese aanbod te aanvaar is gegrond daarin dat dit deel van die mandaat van Suid-Afrika se staatsbeheerde strategiese brandstoffonds is om nuwe brandstofbronne vir Suid-Afrika te probeer vind. Suid-Afrika het dus besluit om die kans aan te gryp en die destydse minister van minerale hulpbronne en energie, Jeff Radebe, het die tersaaklike ooreenkoms op 6 Mei in die Suid-Soedannese hoofstad, Juba, onderteken. Dit beteken Suid-Afrika het nou ŉ belang bekom in ŉ eksplorasieblok genaamd B2. As die oliesoektog suksesvol is, sal dit nie net beteken ŉ deel van die olie is Suid-Afrika s’n nie, maar dit kan ook ŉ nuwe inkomstebron vir die Suid-Afrikaanse staat wees. Die lede van die portefeuljekomitee is vandag vertel dit raak wêreldwyd ŉ ál meer algemene gebruik vir lande wat ŉ tekort aan ŉ spesifieke strategiese hulpbron het om ŉ belang te bekom waar daardie strategiese hulpbron in ŉ ander land voorkom. So byvoorbeeld gebruik Indië so ŉ stelsel van eienaarskap deur buitelandse belang om in 80% van hul oliebehoeftes te voorsien. Die eksplorasie in Suid-Soedan gaan eersdaags begin en ŉ Britse maatskappy met bewese vaardighede in olie-eksplorasie is aangestel om die praktiese werk te doen. Die koste vir die Suid-Afrikaanse belastingbetaler is nie astronomies nie, veral omdat kenners meen die kans op ŉ lewensvatbare olievonds in blok B2 is heel goed. Die uitgawe vir Suid-Afrika is vasgestel op $48 miljoen (sowat R708 miljoen) oor ŉ tydperk van ses jaar. As die eksplorasiepoging teleurstellende resultate toon, het Suid-Afrika die opsie om homself ná ŉ tydperk van vier jaar en ŉ besteding van $31 miljoen (sowat R457 miljoen) van sy verpligtinge los te maak.