Published: 2015-05-16 Views: 1298
HOEV: OPNAME VAN BESIENSWAARDIGHEDE Nr 016
HEHA: SURVEY OF HERITAGE SITES No 016
DATUM 18?? /1924
GPS data:X 27.51.59 Y –25.47.05
BROEDERSTROOM 481JQ. GEDEELTE 3/R
PAD: Ou grondpad vanaf Broederstroom noord, deur poort by Leeuspruit, 1km verder lê huis regs
EIENAAR / KONTAKPERSOON: Mnr Niel Lubbe (0828811605 of 0517730040) mev Wilna Ten Cate (012-2051350)
Op die plaas, Klipdrif was daar al voor 1900 ‘n huis. Hier het die inwoners voor die geveg by Kalkheuwel (kyk 025), waarby die Boere die Britte in ‘n hinderlaag gelei het, ‘n groot feesmaal voorberei om die oorwinning te vier. Die hinderlaag was egter nie so geslaagd dat daar veel tyd vir ‘n fees vir die Boere was nie. Gevolglik het die Britte op die gedekte tafels afgekom en hulle daaraan verlustig.
In later jare het die plaas aan ene Tom Nefdt behoort wat daar saam met sy vrou en dogter, Nettie gewoon het.
Johan Schoeman, destyds 18 jaar oud, het aan die anderkant van die Krokodilrivier geboer en sy vader se plaas uit bankrotskap gered (kyk ook 015 en 082). Sy besigheidsplan het onder andere behels dat hy alle grond ten weste van die Krokodilrivier sou verkoop om werkskapitaal te bekom. Sy hoof koper was Tom Nefdt.
Tom Nefdt was sieklik en het maar met sy boerdery ‘n bietjie gesukkel. Johan het dan dikwels in die aande, nadat hy sy werk op die oostekant van die rivier afgehandel het, per perd na die Nefdts gery en daar met raad en daad gehelp. Die jonge dogter was egter ook ‘n aantrekking vir die flukes boertjie anderkant die rivier en gou het ‘n romanse ontstaan wat uiteindelik by ouersvra uitgeloop het. Hier het dit egter geëindig moontlik omdat Tom Nefdt dit as ‘n te maklike manier gesien het om die verkoopte grond weer terug te kry. Die verskoning wat hy aangebied het was dat die dogter nog te jonk was en ‘n geleentheid moes kry om ander jong mans, veral sulkes met ‘n bietjie meer geleerdheid (Johan het maar net tot standerd drie gevorder) te leer ken. Sy is Pretoria-toe gestuur en Johan het verbitterd en met ‘n wrok teenoor almal met “geleerdheid” na sy plaas teruggegaan en verwoed verder geboer.
Tom Nefdt is later oorlede en sy seun, ook Tom, het die plaas geërf. Hulle was baie sosiale mense en het die huis in 1924 aansienlik vergroot en vir daardie dae “gemoderniseer”, wat beteken het dat hy ‘n Kaaps-Hollandse voorkoms gekry het. Hulle het ook ‘n ontsaglike groot swembad van klipmure voor die huis gebou. In die huis was daar ‘n klavier en in die groot vertrekke is menige dans en partytjie gehou.
Die huis vanaf noord-wes gesien soos deur Tom Nefdt verander. Let op die datum 1924 op die gewel.
The house as changed by Tom Nefdt (from North West) with the date 1924 in the gable.
Die huis in 2003 vanaf wes gesien. Die losstaande rondawel by die kombuis is nog ‘n oorblyfsel uit die ZAR dae.
The house in 2003 as seen from West. The loose standing kitchen rondavel is a remainder of the ZAR times.
DATE 18 /1925
GPS data: X 27.51.59 Y –25.47.05
BROEDERSTROOM 481JQ.PORTION 3/R
ROAD: Old gravel road from Broederstroom through poort at Leeu spruit, 1km further house on right.
OWNER / CONTACT PERSON: Mr Niel Lubbe (0828811605 or 0517730040) mrs Wilna Ten Cate (012-2051350)
Die grandieuse voorstoep, ‘n uitbeelding van die Nefdts se lewenstyl.
The grand entrance stoep depicts the Nefdts’ style of social life.
Die groot hoofslaapkamer. The spacious main bedroom.
Already before 1900 there was a house on the farm, Klipdrift, when the Boers ambushed the British in Kalkheuwel pass (see 025). The then owners prepared a feast for the Boers whom they thought would win the battle. The ambush however, was not so successful and did not leave the Boers enough time to enjoy the prepared meal, which was then taken over by the British the next morning.
In later years the farm belonged to a Tom Nefdt who lived here with his wife and daughter, Nettie. At that time Johan Schoeman farmed on the eastern shores of the Crocodile River, saving his inherited farm from bankruptcy (see 082 and 015). Part of Johan’s business plan was to sell all the farmland west of the river (and later the Hartbeespoortdam) for working capital. His main buyer was Tom Nefdt.
Tom Nefdt suffered from bad health and so Johan, after completing his day task east of the river, often rode on horseback to the Nefts to assist the old man and …..to have a chat with Nettie. They duly fell in love and one day Johan proposed to her or rather, as it was custom those days, to her parents. Probably the old man saw this as an too easy way to regain all the sold property. In any case he suggested to Johan that Nettie was still too young and should be given the opportunity to meet other young men, possibly more learned ones. Johan had only standard three behind his name. So she was sent to Pretoria where she met a dr. Wagner with whom she was married. They built a house on the Nefdt farm with a breathtaking view over the dam.
Neither Wagner nor Nefdt’s son, Tom junior, were successful farmers but they were very social people. The house was modernized in the fashionable “Cape Dutch” style of those days and many a party was held in the spacious rooms. Remains of an enormous swimming pool, built from local stone in front of the house, can still be seen.
Noord van die huis het die Nefdts ‘n swembad van Olimpiese standaarde met klipmure gebou.
North of the house the Nefdts built a swimming bath of Olympic dimensions in stone.