As UH streef ek ook daarna om téén die nalatenskap van apartheid te werk, deur die insluiting van gestremde jeug in ondervoorsiene areas by aktiwiteite in die kunste en deur uit te reik na stedelike en landelike instellings vir gestremdes in ’n poging om meer geleenthede vir jongmense in hierdie omstandighede te skep. Wêreldwyd is dit bewys dat interaksie deur die kunste ’n instrumentele rol kan speel om gestremde jong mense toe te rus om hulself te kan bemagtig en verdere geleenthede te kan aangryp. Hierdie interaksie kan op effektiewe wyse dien as ’n brug tussen die gestremde gemeenskap en aktiwiteite wat die meeste individue as genotvol ervaar.
Dit is duidelik dat Russel Botman se ampstermyn as voorsitter van die KKNK en as rektor en visekanselier van die Universiteit Stellenbosch nou verbind is met die debat rondom Afrikaans as taal van onderrig en as beskermer van ’n kultuurfees. Ek is tans ook die voorsitter van die Stigting vir die Bemagtiging deur Afrikaans (SBA), ’n niewinsgewende organisasie gefokus op bemagtiging van Afrikaansgebruikers in plattelandse en bruin gemeenskappe deur geletterdheidsontwikkeling en opvoedkundige projekte.
Russel Botman het die vierde Mathew Phosa-lesing14 aangebied by die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) in die Paarl op 12 Augustus 2010, in beide sy hoedanigheid as rektor en visekanselier van US en as voorsitter van die raad van die KKNK. Sy boodskap in die lesing was eenvoudig – “dat Afrikaans vir almal ’n brug na ’n beter lewe kan wees”. In sy slotopmerking het hy homself beskryf as ’n kind van 1976, ’n student aan UWK waar die skokgolwe van Soweto ’n geweldige impak gehad het. Hy was ook getuie van die gevolge van ’n onregverdige taalbeleid, en as rektor, tesame met sy kollegas, word hy die geleentheid gegun om hierdie ongeregtigheid reg te stel. Hul oogmerk is geregtigheid in Afrikaans – gelyke toegang tot alle geleenthede. Dit is nie ’n taal wat in gedrang is nie, maar die toekoms van ’n land. Dit is nie ons vrese wat bedreig word nie, maar ons hoop. Afrikaans is ’n sleutel van die 21ste eeu wat kan bydra tot die ontwikkeling van ander Afrikatale – ’n bydrae wat Engels nie kan maak nie. Hy sluit af met ’n gedig wat die Kaapse digter Adam Small (1973) geskryf het na die sloping van Distrik Ses:
Ja, Afrikaans is deur die voormalige Nasionale Party se apartheidbedeling op nie-Afrikaanssprekende leerlinge afgedwing. Ja, geweld en onreg is in Afrikaans gepleeg, en ja, Afrikaanssprekendes het mede-Suid-Afrikaners as minderwaardiges behandel. Dit is ’n hoofstuk van verontregting wat ons nie kan uitvee nie. Die leemtes en die hartseer van die verlede moet vertel word, die ontbrekende historiese verlede moet volledig neergepen word. Afrikaans gee ons die ruimte en die geleentheid om die grense en onregmatighede van die verlede reg te stel.
Toe ek ’n jong kind was, het die kerk (VGK) my selfvertroue gegee deur my deelname aan optredes by die kerk. Ek het as solis voor ’n gehoor gesing wat ongenaakbaar eerlik was – sonder voorgee dat iets goed is wanneer dit eintlik sleg was. Die kerk het ’n noodsaaklike rol gespeel in die ontwikkeling van my vaardighede as ’n leier. Ek was ’n lid van die Jong Dogters Bond waar ek my eie stem kon ontdek. As kind het ek egter ook besef dat iets fout was. Ek is genooi om in die NG Moederkerk in Wellington, waar slegs blankes in die kerkbanke gesit het, te sing. Ek moes deur ’n sydeur die kerk binnekom. Wat my verstom het, was dat die dominee uit dieselfde Bybel as ons dominee by die VGK gelees het. Die enigste verskil was dat die gemeentelede stil en uiters besadig was tydens die sang, terwyl jy in die VGK die Here tydens lofsang geprys het met jou hele lyf. Tot vandag toe sal die kerkklok om 10:00 slaan by die NG Moederkerk en by die VGK kerk, slegs een blok daarvandaan, om 09:00. Wanneer sal die klok vir ons almal op dieselfde tyd lui?
Ek glo soos Russel Botman: die lewe is eenvoudig; dit skuld jou nie, maar dit is wat jy van jouself gee, en wat jou nalatenskap is vir die wêreld as burgers van ons wonderlike land Suid-Afrika. Mag dit ’n nalatenskap van hoop wees.