PressReader - Landbouweekblad: 2017-11-17 - Kort­liks
Landbouweekblad - 2017-11-17 - Lbw|inhoud - NA­VRAE: dr.c­har­lie.rein­hardt@gmail.com; www. up.ac.za/sahri ;tel. 011 3962233.
Die po­le­miek wat in A­me­ri­ka oor die on­kruid­do­der di­kam­ba woed, is op­nuut ’n wek­roep aan Suid-A­fri­kaan­se boe­re tot gro­ter pre­si­sie, om­sig­tig­heid en ver­ant­woor­de­lik­heid met die han­te­ring van ge­was­be­sker­mings­mid­dels, sê dr. C­har­lie Rein­hardt, ’n on­kruid­be­stry­ding­spe­si­a­lis.
Die saad­maat­skap­py Mon­san­to het on­langs aan­soek ge­doen om Suid-A­fri­kaan­se kom­mo­di­teits­kla­ring van sy sta­pel­geen­so­ja­kul­ti­var wat teen gli­fo­saat én di­kam­ba be­stand is.
Dié tegnologie, wat se­dert ver­le­de jaar kom­mer­si­eel in A­me­ri­ka be­skik­baar is, ook vir ka­toen, het die laas­te maan­de in daar­die land vir groot om­stre­den­heid en heel­par­ty drei­gen­de hof­sa­ke ge­sorg. Dit is weens land­wye en voort­ge­set­te be­rig­te van be­weer­de di­kam­ba-ska­de aan so­ja­bo­ne en an­der ge­was­se in om­lig­gen­de ge­bie­de van lan­de waar die on­kruid­do­der op die nu­we di­kam­ba-be­stan­de so­ja­bo­ne in­ge­span is.
In re­ak­sie het die om­ge­wings­be­sker­mings­a­gent­skap, die o­wer­heid wat vir plaag­do­der-re­gis­tra­sie in A­me­ri­ka ver­ant­woor­de­lik is, die bre­ë­blaar­do­der as ’n pro­duk met ge­bruiks­re­ël-be­per­kings (’n re­stricted use pro­duct, of­te­wel RUP) ver­klaar.
Dít be­te­ken dit is nie te koop of vir ge­bruik deur die al­ge­me­ne pu­bliek be­skik­baar nie. Dit mag net deur ’n op­ge­lei­de per­soon toe­ge­dien word wat spe­si­fiek op­ge­lei is om dit vei­lig te doen, of ie­mand on­der so ’n op­ge­lei­de per­soon se reg­streek­se toe­sig.
Dit mag ook net toe­ge­dien word wan­neer die windspoed on­der 10 myl per uur is (die be­per­king wat tot dus­ver ge­geld het, was 15 myl per uur), en die tye deur die dag wan­neer dit toe­ge­dien mag word, is in die jong­ste be­per­kings in­ge­kort.
Mon­san­to be­na­druk dat hier­die klas­si­fi­ka­sie deur die om­ge­wings­be­sker­mings­a­gent­skap nie op ’n ver­bod neer­kom nie. A­tra­sien, die plaag­do­der wat die twee­de mees­te in A­me­ri­ka ge­bruik word, is ook op die RUP-lys. Dit is nie on­vei­lig as dit kor­rek ge­bruik word nie, sê Mon­san­to.
C­har­lie be­aam dit: “Die klag­tes oor di­kam­ba-ska­de aan nie-tei­ken­ge­was­se en an­der ge­wens­te plan­te in A­me­ri­ka word on­der meer toe­ge­skryf aan die on­wet­ti­ge ge­bruik van an­der, “ou” di­kam­ba-be­vat­ten­de for­mu­les as X­ten­diMax®/Va­porG­rip® op gli­fo­saat- en di­kam­ba-ver­draag­sa­me so­ja­bo­ne.
“An­der fak­to­re wat be­trek word waar ska­de ver­oor­saak is, is die nie-na­ko­ming van pro­duk­te se e­ti­ket­voor­skrif­te, swak spuit­toe­rus­ting, ge­brek­ki­ge spuit­teg­nie­ke en on­vol­doen­de voor­sorg ty­dens toe­die­ning.”
Hy sê vol­gens Mon­san­to is klag­tes van ge­was­ska­de van toe­pas­sing op min­der as 1% van die so­wat 10 mil­joen hek­taar waar­op die tegnologie ge­bruik word.
Suid-A­fri­kaan­se boe­re sal voor­deel kan trek uit die les­se wat in A­me­ri­ka daar­oor ge­leer is lank voor die be­trok­ke tegnologie plaas­lik ge­re­gis­treer word, sê C­har­lie.
Di­kam­ba is in 1961 deur Vel­si­col C­he­mi­cal Cor­po­ra­ti­on be­kend ge­stel en is la­ter deur San­doz AG (tans Syn­gen­ta) ver­vaar­dig en be­mark. Dit het ’n soort­ge­ly­ke bi­o­lo­gie­se wer­king as die be­ken­der 2,4-D en MCPA, wat se­dert die 1940’s ge­bruik word vir die se­lek­tie­we be­kam­ping van bre­ë­blaar­onkrui­de.
C­har­lie sê dat mid­dels met dié wer­king ouk­sien- of hor­moon-ti­pe on­kruid­do­ders is, wat die funk­sie van die na­tuur­li­ke plant-groei­hor­moon in­dool­a­syn­suur ont­wrig.
In die meer as ’n half­eeu dat di­kam­ba vir on­kruid­be­stry­ding ge­bruik word, ook in Suid-A­fri­ka, is dit me­ren­deels saam met meng­maats ge­bruik. Dit was ter wil­le van doel­tref­fen­der on­kruid­be­kam­ping en ’n gro­ter ma­te van ge­was­vei­lig­heid. By­voor­beeld, in meng­sels met 2,4-D en/of MCPA is die di­kam­ba-kon­sen­tra­sie oor die al­ge­meen la­er as dié van die meng­maat(s) om­dat di­kam­ba ster­ker bi­o­lo­gie­se ak­ti­wi­teit as die an­der twee het.
In ge­was­se, soos mie­lies en klein­g­ra­ne, wat be­perk­te ver­draag­saam­heid teen­oor ouk­sien-ti­pe on­kruid­do­ders het, is ’n re­la­tief lae kon­sen­tra­sie di­kam­ba in die spuit­meng­sel dus voor­de­lig om­dat dit die ri­si­ko van ska­de be­perk.
“Ge­was­ska­de weens spuit­ne­wel­dry­wing (spray drift) en/of damp­dry­wing (va­pour drift) van die ouk­sien-ti­pe on­kruid­do­ders kom van tyd tot tyd in Suid-A­fri­ka voor. Meer­ma­le is swak of on­ver­ant­woor­de­li­ke toe­die­ning die oor­saak daar­van,” sê hy.
In Suid-A­fri­ka is di­kam­ba vir ge­bruik op ver­skeie ge­was­soor­te ge­re­gis­treer. Dit sluit in graan­sor­ghum, gras­per­ke, sport­ter­rei­ne, gras­wei­ding, ko­ring, mie­lies en sui­ker­riet. Re­gis­tra­sies maak in baie ge­val­le voor­sie­ning vir lug­toe­die­ning, maar dan met erns­ti­ge vermanings en streng voor­skrif­te oor die toe­stan­de waar­in dit ge­doen mag word.
“Be­ne­wens die al­ge­me­ne ri­si­ko van be­ska­di­ging van nie-tei­ken­plan­te weens spuit­ne­wel­dry­wing, wat vir al­le on­kruid­do­ders geld, is daar in die ge­val van die ouk­sien-ti­pe on­kruid­do­ders die by­ko­men­de ri­si­ko van damp­dry­wing,” sê C­har­lie.
En di­kam­ba se ri­si­ko vir damp­dry­wing is gro­ter as in die ge­val van 2,4-D (spe­si­fiek die a­mien- en suur­vor­me) en MCPA om­dat die damp­druk en dus vlug­tig­heid van di­kam­ba die groot­ste is.
Daar­om ge­bruik Mon­san­to saam met die nu­we Roun­dup Re­a­dy® X­tend Crop Sy­stem-tegnologie (so­ja­bo­ne en ka­toen wat teen gli­fo­saat en di­kam­ba be­stand is) die di­kam­ba-be­vat­ten­de for­mu­le be­kend as X­ten­diMax® saam met die tegnologie Va­porG­rip®. Dié kom­bi­na­sie is eer­stens daar­op ge­rig om hard­nek­ki­ge, moei­lik be­heer­ba­re en weer­stan­di­ge on­krui­de te be­kamp, en twee­dens om damp­dry­wing van di­kam­ba weg van lan­de wat be­spuit word, te be­perk.
In A­me­ri­ka is hier­die pro­duk­te se­dert ver­le­de jaar op die mark. Dit be­hoort ook met­ter­tyd in Suid-A­fri­ka be­skik­baar te raak, sê hy.
Die op­val­lend­ste ska­de-simp­to­me van di­kam­ba en an­der ouk­sien-ti­pe on­kruid­do­ders, soos 2,4-D en MCPA, is mis­vorm­de, kop­pie-vor­mi­ge bla­re en ver­wron­ge blaar­ste­le en -stin­gels.
Hoe­wel ska­de­simp­to­me, ver­al wan­neer dit in ’n lig­te graad voor­kom, nie nood­wen­dig met op­brengs­ver­lies ge­paard­gaan nie, is dit re­de­lik mak­lik te sien en dit is te ver­sta­ne dat die boer dit on­rus­ba­rend vind, sê C­har­lie.
FOTO: BILL JOHNSON, PURDUE-U­NI­VER­SI­TEIT
Di­kam­ba-ska­de aan so­ja­bo­ne.