Die storie agter die storie: 2012
Vandag is daardie vreemde Katolieke vakansiedag wat ek, soos Colette, nog nooit werklik verstaan het nie. In my pa se Protestantse Bybel was daar geen sprake van enige Maria wat hemel toe gevaar het nie. Maar op die vakansiedag van 15 Augustus, 1960 en 2007 onderskeidelik, was Colette en Tina darem met vakansie in Portugal. Terwyl ek op die vakansiedag van 15 Augustus 2012 by my lessenaar in my snikhete kantoor sit en werk. Soos gewoonlik, wil ek amper uitroep, oorval deur selfbejammering.
Laas week was dit Vrouedag in SA, toe kon ek g'n lewende of dooie siel op kantoor kry om my e-posse te beantwoord nie. En nou's dit hierdie onverklaarbare vakansiedag in Frankryk en Portugal en wie weet waar orals in Europa, en almal om my hou vakansie, al die winkels en kantore is toe, strate verlate en strande vol – en ek sit en werk! Natuurlik voel ek jammer vir myself! Moet teen vanaand die laaste geredigeerde deel van die vertaling terugstuur na Riana toe sodat die hele spulletjie teen die naweek in proewe omgetoor kan word.
Maar as ek laas week gedog het die hitte is erg... Die hele land is nou amptelik in die kloue van 'n canicule, hittegolf aangekondig deur die regering en die weerburo, met temperature rondom 40 grade C vir die volgende paar dae voorspel. En 40 grade C in Frankryk is véél erger as 40 grade C in SA, want dis so buitengewoon dat die mense op 'n streep omkap omdat hulle nie weet hulle moet water drink as hulle warm kry nie. Nou word daar elke dag oor die radio en op TV advertensies gespeel om mense te herinner om water te drink. Red nou 'n volk.
Posted by marita at 10:16 No comments:
En terwyl die Olimpiese marathon op TV onder in die huis gehardloop word, is ek hier bo in die pylvak van my eie verdomde marathon. Weet presies hoe daardie arme uitgeputte atlete voel. Die gees wil aanhou, maar die lyf kán net nie meer nie.
Ek wil huil van moegheid, maar die einde is in sig. Klaar met die laaste deel van die vertaling, asook die erkennings wat agter in die boek moet kom, nou nog net 'n paar ongerymdhede in die vorige 2 dele uitstryk. Korreksies wat ek in die 3de deel aangebring het, wat beteken dieselfde woord of frase moet ook in die vorige dele verander word, of in kursief gedruk word, of wat ook al.
Ek mik nie vir enige soort medalje nie, te moeg vir sulke ambisies, ek mik nou net om klaar te kry.
Posted by marita at 10:15 No comments:
Posted by marita at 10:14 No comments:
Gisteraand 'n volmaan-jogasessie in die verlate ruïne van 'n twaalfde eeuse klipkerkie belewe. Ja, ek weet, dit klink verdag misties, maar dit was presies wat ek nodig gehad het om my moed te gee vir die laaste stuk pad wat ek met hierdie ms moet stap. Ons het joga gedoen terwyl die son sak, daarna 'n ruk rustig gemediteer, en toe 'n magiese piekniek geniet terwyl die vol maan agter die vervalle toring van die kerk opkom. Nou sien ek sommer weer kans vir die derde deel van die vertaling wat ek voor die naweek moet deurwerk.
Posted by marita at 10:12 No comments:
Posted by marita at 09:54 No comments:
Riana het die bandteks wat in die binneflap van die boek moet kom, vir my gestuur sodat ek dit kan goedkeur. Dis altyd vir my 'n embarrassing affêre, te veel van jakkals prys haar eie stert as ek dit self moet skryf, maar ek waardeer dit tog om insae te hê in wat iemand anders geskryf het. In hierdie geval het ek die geraamte behou, maar bietjie van die vet afgesny en die vleis effens anders aangebied.
Ek wil nie hê die bandteks moet onnodige besonderhede weggee nie, soos wie presies die eerste brief aan Colette skryf en waarom dit geskryf is, of wat later van Nandi word nie. Dis wat die leser in die loop van die boek moet leer. Ek wil ook nie hê daar moet té veel klem geplaas word op 'die storie van 3 vroue' nie, want dan skrik potensiële manslesers weer so groot dat hulle nie verder as die bandteks lees nie. Ek wil eerder beklemtoon dat dit oor 'n familie gaan, oor 'n taal en 'n plek, oor hoort en nie hoort nie. En natuurlik ook oor 3 vroue van 3 verskillende geslagte.
Gister ook die finale prentjies van die omslag met die flappe en die loergaatjie gesien – en al wat ek in hierdie stadium kan sê is, selfs al flop die boek, sal dit nogtans 'n móói flop wees. Onder die mooiste omslae wat ek in 'n lang tyd gesien het. My onbeskeie en erg subjektiewe mening.
Posted by marita at 09:53 No comments:
En nou dink ek heeltyd aan 'n ander soort einde. Op die ou end eers vanaand die geredigeerde vertaling teruggestuur want ek kon net nie daarop konsentreer nie, treur al 2 dae lank oor die tragedie wat my vriend Piet die prentjiemaker getref het. Soms het selfs ons woordmakers nie woorde nie. Ek kan hom nie troos nie. Niks of niemand kan hom troos nie.
Intussen treur Mia oor haar katjie wat weg is van ons Maandag van Lourmarin/Manosque teruggekom het en ek probeer aanmekaar troos en sê, jy weet, katte verdwyn soms dae lank en daag dan weer op, ons ouer Kosi-kat het al vir 3 dae op 'n slag verdwyn, en kyk net, hier's sy steeds... Maar ek begin self vrees dat die jonger Chosi nie gaan terugkom nie. En dan wil ek ook vir haar sê daar's veel erger ellendes as 'n kat wat wegraak, dink net aan Piet wie se hele gesin op een slag uitgewis is, maar ek weet dit sal nie háár hartseer minder maak nie. Vir haar, op hierdie oomblik, is die verlore katjie die ergste voorstelbare ellende.
Besef nou dat my vriend Koos gesterf het net voordat ek in alle erns aan hierdie storie begin skryf het; en net voordat die ms eindelik drukkers toe gaan (volgende week, het Riana gesê?), sterf my vriend Piet se vrou en kind. Asof die hele storie so tussen hakies van verlies geskryf is.
Posted by marita at 09:51 No comments:
Posted by marita at 09:50 No comments:
Gister se Bastille-dag-vierings en 'Republikeinse etes' op dorpspleine en vuurwerkvertonings en alles wat daarmee saamgaan, het geheel en al by my verbygegaan want ek moes myself aan my rekenaar vasketting om deel 2 van die vertaling teen môremiddag vir die Engelse redakteur te stuur. En vanoggend ligdag weer begin want vanaand gaan ons na Bob Dylan se konsert in die antieke amfiteater van Nîmes kyk, 'n geleentheid waarvoor ek al omtrent 40 jaar lank wag en wat ek waaragtig nie wil mis omdat ek 'n selfopgelegde skryftaak nie betyds kon klaarkry nie. Ons vertrek oor 'n halfuur en ek het pas die laaste bladsy op my rekenaar gelees, glory hallelujah. Bob Dylan here I come.
Posted by marita at 09:49 No comments:
Vanoggend was die 3de keer dat ek 'n uittreksel uit hierdie teks vir 'n gehoor gelees het – en wat 'n vreemde ervaring was dit nie! Die gehoor het in 'n saal by die Vryfees in Bloemfontein gesit en ek het voor my rekenaar by die huis op die Franse platteland gesit en danksy Skype en die moderne tegnologie kon ons vir mekaar kyk en met mekaar gesels. Gister tydens die oefensessie was die verbinding tussen Bloemfontein en Frankryk uitstekend, maar vanoggend tydens die live performance is ons 'n hele paar keer afgesny. Was nogal senutergend. Maar ek het heeltyd gevoel of ek soos Harry Potter met een of ander towerformule van een plek na 'n ander plek duisende kms daarvandaan getransporteer of getransformeer of ge-watookal is!
Posted by marita at 09:48 No comments:
En net toe ek lekker aan die vertaling begin lees, kom 'n dringende versoek van Leserskring dat ek ietsie oor die boek vir hulle katalogus skryf. (Saam met die nuus dat hulle 'n hele paar duisend kopieë bestel het.) Nou ja, so gesê, so gemaak, en hier volg wat ek hoop 'n paar lesers sal prikkel om die boek te bestel:
Elke storie het 'n begin en hierdie een het begin by 'n blou Portugese teël. Of liewers, die saad is meer as 'n dekade gelede reeds in my onderbewussyn gesaai – 'n storie oor 'n Afrikaanse familie wat oor drie geslagte en op drie vastelande afgespeel word – maar die grond van my verbeelding het onvrugbaar gebly tot ek op 'n pragtige potblou Portugese teël afgekom het.
Ek het geweet daar moes 'n versteekte liefdesverhouding wees wat die verloop van al die karakters se lewens sou verander, en ek het geweet só 'n verhouding sou slegs in 'n verre Latynse land moontlik wees. Maar ek wou nie wéér oor Frankryk skryf nie. En ek hét ook al 'n roman (Griet kom weer) oor 'n Italiaanse minnaar en 'n Italiaanse verblyf geskryf. Toe dink ek aan Griekeland, natuurlik, net om byna dadelik te besef dit sou nie deug nie. Griekse eilande en Griekse romantiese bevryding is deesdae ietwat oordoen, in boeke, rolprente, toneelstukke en selfs musiekblyspele. (Wie het nog nie van Shirley Valentine of Mamma Mia gehoor nie?) My volgende neiging was Spanje - ek het Barcelona 'n paar keer besoek en selfs 'n ent op die befaamde pelgrimsroete van Santiago de Compostela gestap om vlerke aan my verbeelding te gee – maar my verbeelding het, helaas, saam met my seer voete laag op die aarde bly sleep.
Maar op 'n dag word ek betower deur 'n antieke handgeverfde keramiekteël uit Portugal. Blouer as blou. Mooier as mooi. Dit het my besiel om oor die eeue oue kuns van azulejos te begin nalees – en my herinner aan die eeue oue verbintenis tussen Portugal en Suid-Afrika. Die Portugese seevaarders was immers die eerste Europeërs wat hier voet aan wal gesit het, hoewel ons geneig is om dit te vergeet omdat ons nooit, soos ons buurlande Mosambiek en Angola, deur hulle gekoloniseer is nie.
Hierdie Portugese navorsing het my aangespoor om weer 'n slag na fado te luister, die tradisionele musiek van verlies en verlange, en eensklaps het ek gewéét my verhaal oor verlies en verlange, oor drie geslagte wat mekaar soek en mekaar mis, kan nêrens anders as in Portugal geanker word nie. Die saad het 'n storie geword, die storie het 'n boek geword, en die boek het 'n naam gekry: Die blou van onthou. Lekker lees!
Posted by marita at 09:47 No comments:
En gister daag die eerste deel van Annelize se vertaling toe op! Joegaai! Verskriklik nuuskierig om dadelik te begin lees, maar Alain se verjaardag moet eers vandag gevier word. En ek wou 'n stukkie
vir my leesblog skryf, oor Michiel Heyns se nuwe roman en die ooreenkomste met Henry James se The Ambassadors, wat beteken dat ek weer laasgenoemde begin lees het, gedog dit sou net so 'n spoedlees wees, maar Henry James leen hom nou eenmaal nie tot spoedlees nie. Nou sal Heyns en James maar eers moet wag tot ek die vertaling gelees het...
Lyk al hoe meer asof ons die bekendstelling van Blou met Huisgenoot se jaarlikse Skouspel gaan kombineer. Weet nie hoe ek daaroor voel nie. Dankbaar vir die geleentheid om aan so 'n gróót Afrikaanse affêre gekoppel te word? Verleë oor ek nie die meeste van die 'bekende' sangers se werk ken nie? (En geamuseer dat die meeste van hulle seker ook nie my werk ken nie.) Nuuskierig, as 'n storieverteller en mensekyker, om so 'n geleentheid by te woon?
Whatever. Wat my gister gegooi het, was toe ek hoor Spekko, soos in rys, is die borg en ek moet dus iets met rys doen! Goddank ek het taamlik onlangs 'n kosboek gepubliseer, so daar is darem 'n regstreekse verbintenis met kos in my werk, want anders weet ek waaragtig nie hoe ek hierdie kloutjie by hierdie oortjie sou kon bring nie. Of die rys by die roman nie.
Wat mens ook nie alles sal doen om boeke te verkoop nie!
Posted by marita at 09:46 No comments:
Wat 'n vreemde maand word dit nie. Voel soos 'n voëltjie wat uit 'n hok vrygelaat is, verwar deur al die vryheid, hunkerend na die hok. Van begin laas jaar af was Die blou van onthou my 'hok' – 'n lieflike blou hok, maar nogtans 'n hok – wat my weerhou het van ander boeke lees, ander stories skryf, ander dinge doen en dink. Nou's ek 'vry', terwyl ek wag vir die vertaling, en nie seker wat om met soveel vryheid te maak nie.
Internasionale Skool, Manosque, Frankryk
Skryf rubrieke vir Sarie en stories vir Rapport, tob oor volgende boekprojek en beplan promosietoer vir Oktober, het selfs gister met 3 klasse van die Internasionale Skool in Manosque gaan praat oor die Engelse vertaling van Hanna Hoekom wat hulle vanjaar as een van vele voorgeskrewe boeke lees. So ek bly besig, maar...
Ek bly wagtend. Voel soos 'n swanger vrou in die negende maand. Alles is reg maar die baba is nog nie daar nie. So 'n simpel cliché om die skryf van 'n boek met die proses van swangerskap en geboorte gee te vergelyk, maar dis natuurlik omdat dit so onweerstaanbaar waar voel dat dit so 'n cliché geword het. Besef ek vanoggend weer.
Net voor ek vanaand terugvlieg na my Franse huis, het ek die blye nuus gekry dat Annelize klaar is met 'n eerste draft van die vertaling! Forget-Me-Not Blues sal beslis die Engelse titel word. En Lien het die mooiste foto's vir die omslag geneem! Weet nie hoe sy dit regkry nie. En Laura het klaar 'n paar moontlike omslae vir ons gewys. Ek glo ek kan met 'n geruste hart in die vliegtuig klim.
Posted by marita at 09:43 No comments:
Siel voel verkwik ná 'n paar salige dae op Aurora se lang stoep met 'n uitsig tot anderkant die ewigheid. Meestal met my proewe op die skoot, soms gesit en lees, soms net gesit en staar en dink en droom, maar darem tog reggekry om teen gisteraand deur die proewe te lees en die nodige korreksies aan te bring.
Dit stres my altyd om by hierdie stadium van 'n boek te beland, want dis amper die allerlaaste kans om nog te verander en te verbeter, en tog het ek ook al uit ondervinding geleer om nie teen die einde paniekerig te word en te veel te probeer verander nie. Die moeilikste, miskien, is 'to leave well alone'. Môre is ek terug in Kaapstad, dan oorhandig ek die dik stapel aan Riana, en dan kan ek sugtend verklaar dit is volbring. Wel, natuurlik nog nie heeltemal nie, nie tot die boek die dag in my hande lê nie. Maar ons is darem amper daar...
Posted by marita at 09:23 No comments:
Ná die laaste foto's vir my boekomslag Woesdag in die stad geneem is, val ek en Riana en Laura (ontwerper van die omslag) by die eerste die beste restaurant in om gou 'n happie te eet – en toe ek die spyskaart oopblaai, sien ek tot my verstomming Portugese woorde en Portugese disse. Toe sit ons sowaar in 'n Portugese restaurant (Roberto's) net nadat ons aan die Portugese voorkoms van die omslag gewerk het. Wat noem mens dit? Sweerlik meer as blote toeval. Voel soos 'n soort sinchronisiteit. In elk geval 'n Goeie Teken, het ek in my siniese ongelowigheid besluit.
Posted by marita at 09:22 No comments:
Posted by marita at 09:21 No comments:
Lekker leesfees gehou, baie bekendes raakgeloop en nuwe boekvriende gemaak. Môre moet ek by WAT se kantoor op Stbosch foto's laat neem vir die Borg 'n Woord-projek waarvan ek van Oktober af as 'n soort 'beskermvrou' sal optree. Toe ek laas jaar ingestem het om my naam aan Borg 'n Woord te laat koppel, het ek nog nie geweet dat dit in Oktober vanjaar aangekondig gaan word nie. Nou voel dit soos 'n besonder lekker toeval, dat dit so saam met die nuwe roman se verskyning gebeur.
Posted by marita at 09:20 No comments:
Saam met sus in Parys voordat ek vanaand via Dubai na SA vlieg om te gaan boeke smous op die Franschhoekse leesfees. En 'n bietjie voorbrand te maak vir Die Blou van Onthou. Foto's wat geneem moet word, 'n paar onderhoude, planne vir die promosietoer in Oktober wat met die uitgewerspan bespreek moet word. Die boek begin nou waaragtig 'n werklikheid word. Ek sal nie gerus voel voordat ek die bladsyproewe gelees het nie – wat ek hopelik ook sal kan doen terwyl ek in die Kaap is. Nee. Ek sal hopelik darem ietwat meer gerus voel nadat ek die proewe gelees het, maar houtgerus, nee wat, dis 'n toestand wat my nog nooit voor die verskyning van enige van my boeke getref het nie.
Posted by marita at 09:19 No comments:
Posted by marita at 09:17 No comments:
Net toe ek dog nou gaan dit amper te goed om waar te wees met die laaste korreksies... toe word dit te goed om waar te wees. Weens my tegnologiese onnoselheid het ek iewers op iets geklik wat die hele editing-program beduiwel het, al Francois se kantlynaantekeninge doodgetrek het en al my eie kantlynaantekeninge heeltemal uitgewis het! Francois het probeer verduidelik hoe ek dit kan probeer herstel, maar omdat my rekenaar blerrie Frans praat, vind ek nie die funksies wat hy op hulle Engelse name noem nie, en ek het ure en ure gemors en einde ten laaste moedeloos opgegee en al my aantekeninge oorgeskryf, op die ms, duidelik gemerk met blokhakies en my voorletters. Nou moet alles op die laaste oomblik met die hand uitgewis word sodat dit nie per ongeluk op die proewe beland nie!
Maar genoeg gekla. Dis gedoen en laat gisteraand weggestuur, na Francois en Riana. Sela.
Posted by marita at 23:38 No comments:
Posted by marita at 23:34 No comments:
Posted by marita at 23:34 2 comments:
Tel steeds die ure terwyl ek vir die gekorrigeerde ms wag. Om my aandag af te lei (en my stres te verminder, helaas, vergeefs) begin ek oor my volgende stories wonder. Altyd gesê die dag as ek by die finale afronding van 'n ms kom sonder dat ek reeds meer as een idee vir 'n volgende storie het, sal ek weet ek moet ophou skryf.
Darem nog nie daar nie.
Ek kry lus om weer 'n jeug-verhaal te skryf. Dalk 'n opvolg vir Hanna Hoekom? Ek kry lus om weer 'n slag my rubrieke en persartikels bymekaar te bring in 'n bundel, aangevul deur nuwe skryfsels, iets in die lyn van Franse briewe en Die hart van ons huis. Ek kry selfs lus om weer na daardie onvoltooide toneelstuk in my laai te kyk, dit in iets veel kleiner met net 1 of 2 akteurs te verander. Nie 'n enkele aktrise nie, nie lus om 'n eenvrouvertoning te skryf nie, daar's heeltemal genoeg daarvan in omloop. Maar miskien 2? Of anders 'n draaiboek daarvan te maak?
En ek kry lus om 'n volwasse roman met 'n manlike hoofkarakter te skryf, glo dit of nie, die hele storie deur 'n man se oë te vertel. Dit het begin as 'n grap, omdat ek vir iemand gesê het soms word ek gatvol van 'vroueskrywer' wees, en toe skryf ek 'n spottende rubriek daaroor vir Potch se studentekoerant, wat ek dalk ook kan uitbrei om 'n rubriek vir Sarie te word. My slotsom was nee, ek sal eerder aanhou om 'net 'n vroueskrywer' te wees as om 'net 'n manskrywer' te word. Of so iets. Natuurlik tong in die kies. Maar nou's daar 'n saadjie in my kop geplant wat dalk net 'n baie aspris klein boompie kan word...
Posted by marita at 23:33 No comments:
Só gehoop ek kry die geredigeerde ms terug van Francois vóór die Paasnaweek - sodat ek weer daaraan kan werk terwyl alles nog vars in my kop is - maar ek wil ook nie hê hy moet daardeur jaag nie, daarom het ek hom vandag laat weet ek gee nie om om nog 'n week te wag nie. Intussen het hy laat weet hys stééds nie oortuig dat die eerste deel so goed is soos dit kan wees nie en hy wonder of ek nie Colette se Portugese joernaalinskrywings moet terugskuif na die einde van die 1ste deel waar dit aanvanklik was nie?!?
Nou moet ek die langnaweek gebruik om diep en deeglik te besin oor hoe ek Colette se deel kan verbeter. Maar teen hierdie tyd is my hande in my hare. Natúúrlik kan dit beter wees, álles kan áltyd beter, maar hóé kry ek dit beter?!? I can't see the forest for the trees. Ek sien nie meer die hele storie nie, ek sien net woorde, woorde, woorde. Verdwaal in my eie woorde, dis hoe ek voel. Grietjie in 'n bos van woorde.
As Francois nie met 'n praktiese voorstel vorendag kan kom nie, weet ek waaragtig nie hoe ek ooit uit hierdie bos gaan ontsnap nie, behalwe as ek alles om my begin afkap, en só wanhopig is ek darem nog nie.
Ek's te bang om dit hardop te sê en nog meer om dit te skryf, netnou jinx ek als, maar ek moet dit tog hier op papier fluister, so alles in een asem: ekdinkditwerkdiékeer. Toe nou, Marita, bietjie meer moed. Goed: Ek dink dit werk dié keer. Redakteur meen die ms lees nou soos 'n droom en die redigeerder het laat weet hy voorsien nie te veel verdere veranderinge nie, behoort binne 'n week die ms vir my terug te stuur vir die laaste korreksies. En albei meen die vertaler kan maar begin vertaal...
Dis tog heerlike nuus, is dit nie? Nou hoekom is ek dan so blerrie bang?!? Seker maar omdat die klaarkry van 'n ms my altyd laat voel asof ek my vel verloor het, asof ek 'n ruk lank so velloos en weerloos moet rondloop tot ek weer 'n nuwe vel kry, en dis nou eenmaal nie lekker om sonder vel te lewe nie. En die hemel hoor my, dit word nie makliker ná verskeie boeke nie. Inteendeel.
Intussen het die eerste voorstelle vir omslae reeds gekom. Ek dink ons het die Engelse omslag. Oor die Afrikaanse ene, wat duurder kan wees omdat die oplaag groter is, huiwer ons nog. Maar dis altyd opwindend om te sien hoe 'n ms oplaas 'n boek begin word, 'n voorwerp wat op 'n boekrak kan staan eerder as net 'n klomp woorde op 'n rekenaarskerm, en dis nou aan die gebeur. En dit help darem ook om my minder velloos te laat voel.
Posted by marita at 23:32 No comments:
Laaste aand van literêre dinge gisteraand toe die wenner van Tafelberg se groot romanwedstryd in Kalkbaai aangekondig is. Laaste oggend van luilekker kuier in Maré se kombuis voordat ek terugvlieg om die laaste skof van my ms aan te pak.
Vol nuwe moed en begeestering ná Kimberley en Stbosch, daardie broodnodige kontak met ander skrywers en lesers en boekmense, sjoe, dit het op presies die regte oomblik gekom. Intussen ook my nuwe titel op my Facebook-groep se muur getoets – en die reaksie is oorweldigend juigend en jubelend ja, ja, ja!
Posted by marita at 23:31 No comments:
As Petra praat, luister jy...
En toe sak die titel soos 'n Bybelse duif op my neer terwyl ek na 'n groep digters by die Woordfees sit en luister. Louis Esterhuizen het gepraat oor die skep van akwarelle, en iets gesê soos: die verf wat op die papier agterbly nadat die water opgedroog het, is die water se geheue. En dit was vir my so 'n lieflike beeld dat ek skoon dromerig geraak het. En toe dink ek aan geheue en aan onthou en aan my storie se titel, aan die blou azulejos in die storie en aan fado en saudade en daardie 'liefde wat bly' nadat die onderwerp verdwyn het. En toe kry ek dit: Die blou van onthou.
Toe ek vanmiddag saam met Riana en Laura (wat die omslag moet ontwerp) 'n drankie drink, het ek dit met my hart in my keel op hulle getoets. En hulle het ook dadelik saamgestem, ditsem, ons hét dit. Daarmee kan Laura 'n blou omslag skep om oor te droom.
Posted by marita at 23:29 No comments: