SA se ekonomiese prestasie in 2020: Landbou 'n baken van hoop - Grond tot Mond
Statistieke Suid-Afrika (Stats SA) het pas die BBP-syfers vir die finale kwartaal van 2020 vrygestel – 'n sober oorsig van die jaar. Die Suid-Afrikaanse ekonomie het met 'n indrukwekkende 6,3% in die laaste kwartaal van 2020 gegroei, ten spyte van die tweede Covid-19-golf. Vir die jaar in geheel het die plaaslike ekonomie met -7% gekrimp, weliswaar beter as vorige voorspellings. Die meeste sektore het positiewe groei in die finale kwartaal van 2020 aangeteken, met die uitsondering van onderskeidelik mynbou en die finansiële sektor.
Volgens Stats SA was die één helder lig in hierdie donker prentjie die landbousektor, wat 'n groeikoers van 5,9% in die vierde kwartaal getoon het danksy 'n toename in die produksie van diereprodukte.
Dié sektor se prestasie vir die jaar was, soos verwag, uiters belowend en het te staan gekom op 13,1% in 2020.
Hierdie indrukwekkende prestasie word toegeskryf aan 'n aantal bekende faktore, met inbegrip van maar nie beperk tot, weerstoestande (soos die positiewe La Niña-verskynsel) en tot 'n groot mate die sektor se klassifikasie as 'n noodsaaklike diens sedert die aanvanklike inperkingsbeperkings, wat voorsiening gemaak het vir landboubedrywighede om voort te gaan, terwyl 'n groot deel van die ekonomie tot stilstand gekom het.
Hierbenewens was daar goeie prestasie oor sub-sektore heen, naamlik die tweede grootste graanoes, uitmuntende prestasie deur die tuinboubedryf en die herstel van die veebedryf. Daar was egter uitdagings in sekere sub-sektore, veral alkohol en tabak, wat gebuk gegaan het onder verwoestende beperkings op verkope en die verbruik van hul produkte tydens verskeie vlakke van die inperking.
Terwyl die ekonomie in geheel steeds onder druk verkeer, het die afgelope jaar gedien as bevestiging wat verskeie ekonomiese en ander aspekte betref en het ons nou betroubare data wat, onder meer, 'n aanduiding is dat die landbousektor steeds as 'n baken van hoop dien om die vele tekortkominge van die ekonomie aan te spreek.
Dié data dui daarop dat, met die regte beleidsregime en samewerking, die sektor steeds die ideale geleentheid bied om die ekonomie spoedig reg te ruk. Dit behoort te dien as sterk waarskuwing aan die regering om sy optrede aan te pas by sy woorde 'suit the action to the word, the word to the action' – aldus Shakespeare se Hamlet). Een voorbeeld hiervan is die beperkte begroting wat aan die sektor in die nasionale begroting toegestaan word.
In vergelyking met ander opkomende markte (OM'e), is Suid-Afrika se nasionale begrotingstoekenning aan die landbou oor 'n aantal jare steeds heelwat laer as 2%, terwyl ander OM'e ongeveer 6% aan hierdie sektor bestee. Dit beteken dat daardie spesifieke OM'e 'n BBP-groei van 3,7% (gegrond op 'n 10-jaar gemiddeld) realiseer, terwyl Suid-Afrika se groei 'n meer beskeie 1,7% in dieselfde periode is.