ELDAD EN MEDAD | Elim Ministries
Die name van Eldad en Medad is van die minder bekendes in die verhaal van die uittog uit Egipte en die omswerwinge in die woestyn. Daar word na hulle verwys in die konteks van een van die vele kere dat die volk hewig teen Mosheh gemurmureer het. Dit het gegaan oor hulle onversadigbare lus vir vleis en Mosheh sê vir Yahweh dat hy nie langer die las van die volk kan dra nie. Hy smeek Yahweh om hom dood te maak, sodat hy nie hoef toe te sien hoedat die volk en hyself te gronde gaan nie. Yahweh sê vir Mosheh dat hy 70 oudstes moes aanstel sodat hulle by hom kon staan en uit dieselfde gees kon optree as waaruit Mosheh opgetree het en hom sodoende kon help om die las van die volk te dra. En Yahweh belowe om binne 'n dag aan die volk vleis in oorvloed te gee – soveel so dat die vleis na 'n paar weke by hulle neuse sou uitpeul en die volk aan die oorvloed van vleis sou walg.
Dan lees ons die volgende woorde in Num 11:25-29: "Daarna het Yahweh neergedaal in die wolk en met Mosheh gepraat; en Hy het van die Gees wat op hom (Mosheh) was, afgesonder en op die sewentig oudstes gelê. En terwyl die Gees op hulle rus, het hulle geprofeteer; maar daarna nie meer nie. Maar twee manne het in die kamp agtergebly: die naam van die een was Eldad en die naam van die ander Medad; en die Gees het op hulle gerus … en hulle het in die kamp geprofeteer. Toe hardloop 'n seun en vertel dit aan Mosheh en sê: Eldad en Medad profeteer in die kamp. En Yahushua, die seun van Nun, die dienaar van Mosheh van sy jeug af, antwoord en sê: My meester Mosheh, belet hulle dit! Maar Mosheh sê vir hom: Ywer jy vir my? Ag, as die hele volk van Yahweh maar profete was, dat Yahweh sy Gees oor hulle mag gee!"
Wie was Eldad en Medad nou eintlik? Die Skrif gee nie meer detail as wat hier staan nie, maar daar is twee ander bronne wat vir ons iets sê oor Eldad en Medad. Die eerste bron is een van die Joodse Targums wat sê dat Eldad en Medad oor die eindtyd-oorlog teen die Gog en die Magog geprofeteer het. Daar is nie nóg 'n onderwerp waaroor daar só hewig gedebatteer word as die onderwerp van die Gog en die Magog nie. Daar is veral twee "blokke" in die Skrif wat na die Gog en die Magog verwys: Esegiël 37-38 en Openbaring 20 en die getuienis van hierdie twee blokke is redelik eenstemmig:
(1) Dit lyk asof Gog die kodenaam vir 'n belangrike leier of aanvoerder was en Magog die plek waarvandaan hy sou kom – vgl. Eseg 38:2 "Rig jou aangesig teen Gog, in die land Magog, die heerser van Rosh, Mesheg en Tuval"; (2) Beide in Esegiël en Openbaring lyk dit asof Rosh, Mesheg en Tuval verteenwoordigend is van die nasies wat Gog onder sy beheer sou neem om oorlog te voer teen die afgesonderdes van Yahweh; (3) In al twee die blokke word Gog se optrede aan die eindtyd verbind; (4) In Openbaring 20 is Gog 'n direkte werktuig in die hand van Satan waarmee hy gaan probeer om "die kamp van die afgesonderdes te omsingel"; (5) Die optrede van Gog word só beskryf in Esegiël 38:10-12: "Jy sal 'n listige plan beraam en sê: Ek sal optrek teen die land wat ooplê, ek sal kom by rustige mense wat in veiligheid woon; wat almal woon sonder muur en geen grendel of poorte het nie en jy sal buit maak en roof – vergelyk dit met die Messias se woorde: Die dief kom net om te steel en te slag en te verwoes – Ek het gekom sodat hulle wat deel is van my kudde, lewe en oorvloed kan hê; (6) Die aanslag van Gog in die eindtyd gaan geweldig wees, maar Yahweh belowe dat Hy sy volk gaan bewaar – Eseg 39:25 "Ek sal die nood van Yaákov verander en My ontferm oor die hele huis van Yiesraél en ywer vir my afgesonderde Naam"; (7) Eseg 38 versterk die vermoede dat Eldad en Medad oor die eindtyd aanslag van Gog geprofeteer het: Eseg 38:16-17: Ek sal My in jou, o Gog, voor hulle oë as die Afgesonderde laat ken … jy is die een van wie Ek in die voortyd gepraat het deur my knegte, die profete van Yiesraél.
Die tweede buite-Bybelse bron wat na Eldad en Medad verwys, is die apokrief-boek, Die Herder van Hermas (The Shepherd of Hermas). Daar is 'n aanhaling in hierdie boek wat só vertaal kan word: "Die Meester (of Yahweh) is naby aan hulle wat na Hom toe draai, soos geskryf is in die boek van Eldad en Modad, wat in die woestyn teenoor die volk geprofeteer het." Hierdie aanhaling herinner baie sterk aan Jak 4:8 "Nader tot Elohiem (of Yahweh), en Hy sal tot julle nader." Dit lyk dus asof daar 'n fisiese boek van Eldad en Medad (of Modad) was (wat vandag nie meer bestaan nie, maar) wat die "Herder van Hermas" geken het en wat Jakobus moontlik ook geken het. In dieselfde hoofstuk van Jakobus, net 3 verse vroeër, skryf Jakobus (of Yaakov): "Of meen julle dat die Skrif tevergeefs sê: Met jaloersheid begeer die Gees wat in ons woon?" Niemand weet waar in die Skrif hierdie woorde staan nie en daar is 'n hele paar mense wat meen dat Jakobus hier na die voorval in die woestyn verwys toe Yahushua (Joshua) en andere jaloers was oor die Gees waardeur Eldad en Medad geprofeteer het, maar Mosheh hulle tereggewys het en gesê het dit sou beter wees as die hele volk só kon profeteer – nie deur hulle eie (jaloerse) gees nie, maar deur Yahweh se Gees. Jakobus verwys twee maal in sy boek na "dubbelhartige mense" (1:8 en 4:8) – hierdie begrip van "dubbelhartiges" kom nêrens anders in die Nuwe Testament voor nie, maar dit kom 19 maal in Hermas voor en daar is aanduidings dat die voorval rondom Eldad en Medad ook met dubbelhartigheid te make gehad het. Selfs Joshua het hom moontlik aan dubbelhartigheid skuldig gemaak en gemeen dat die Gees wat in Eldad en Medad gewerk het, nie dieselfde Gees was wat in Mosheh gewerk het nie. Dis interessant dat Num 11:28 sê dat Joshua die dienaar van Mosheh van sy jeug af was. 'n Mens wonder of Joshua nie dalk aan 'n sterk vorm van tradisionalisme gely het nie – die soort wat 'n mens selfs vandag nog by gelowiges aantref wat van kleins af met 'n sekere leer en sekere gebruike grootgeword het en wat nie oop is daarvoor dat die Gees van Yahweh op ander maniere kan werk as waaraan hulle gewoond is nie.
Daar is 'n midrash (of: 'n antieke kommentaar) wat aan hierdie gedeelte in Numerie gekoppel word en wat ons kan help om Eldad en Medad beter te verstaan. Mosheh het blykbaar 'n probleem gehad met die getal van 70 ouderlinge wat hy moes kies. 72 sou 'n beter (en regverdiger?) getal gewees het, want dan kon hy 6 ouderlinge uit elkeen van die 12 stamme neem. Hy besluit toe om presies 6 verteenwoordigers uit elke stam te neem en 72 stukkies papier in 'n houer te plaas. Op 70 stukkies papier het hy die woord "zaqen" (oudste) geskryf en op 2 stukkies papier het daar niks gestaan nie. Elke verteenwoordiger moes 'n papiertjie trek uit die houer en die 2 wat die blanko stukkies papier trek, sou nie genooi word om saam met Mosheh in die tabernakel bymekaar te kom nie. Eldad en Medad het hulle egter vooraf van die lootjie-trekkery onttrek, omdat hulle gemeen het dat hulle nie waardig was om deel van so 'n uitgesoekte groep van oudstes te wees nie. Die midrash gaan egter voort om te sê dat Yahweh vir Eldad en Medad as die waardigste van al die oudstes beskou het en aan hulle 'n profetiese gawe gegee het wat dié van die ander oudstes ver oortref het. Joshua wou hulle stilmaak, maar Mosheh het Yahweh se hand in hulle optrede raakgesien. Dit sou nie die laaste keer wees dat iemand 'n profeet probeer stilmaak terwyl hy of sy die waarheid gepraat het nie.
Wat is dus die boodskap en die waarheid wat ons uit Eldad en Medad se optrede vir onsself en vir ons eie tyd kan neem? (1) Ons moet waak daarteen om nie soos Joshua, met ons tradisie-beheptheid, te dink dat ons met ons sterk idees vir Yahweh ywer terwyl ons die werk van sy Gees probeer teenstaan nie. Die werk van Yahweh se Gees is veral om ons oë vir die waarheid oop te maak wat ons nie uit ons eie kan raaksien nie. (2) Ons moet luister na die eenstemmige boodskap oor die eindtyd, by monde van die profete van die Skrif: Die Vyand gaan probeer om in die laaste dae 'n groot menigte (ook: 'n groot meerderheid) uit die nasies van die wêreld te versamel wat van alle kante af teen die gelowiges sal aankom en sal probeer om die kamp van die afgesonderdes te omsingel. (3) Ons word binne hierdie situasie versterk en bemoedig deur die beloftes van Yahweh: Ek sal my voor jou vyand se oë as die Afgesonderde laat ken (Eseg 38:16); My gramskap teen jou vyande sal in my neus opkom (38:18); Ek sal vuur en swawel op jou vyand laat reën (38:22); Ek sal my afgesonderde Naam bekend maak onder my volk (39:7); Ek sal aan die menigte van nasies my grootheid betoon (39:21); Ek sal die nood van my volk verander (39:25); Ek sal hulle veilig laat woon, sonder iemand wat hulle verskrik – en dit alles sal Ek doen deur my Gesalfde na hulle toe te stuur: Die Dief kom om te steel en te slag en te verwoes, maar Hy sal kom dat hulle lewe en oorvloed kan hê (Joh 10:10). (4) Ons moet sterk waak teen dubbelhartigheid, dubbele standaarde en dubbele lojaliteit wat volgens die Skrif die volgende gestaltes kan aanneem: Om in die publiek tot Yahweh te nader maar nie jou hart te suiwer nie (Jak 4:8); Om op twee gedagtes te bly hink en nie bereid te wees om te besluit om Yahweh vol-uit te dien nie (1 Kon 18:21); Om te probeer om gelyktydig na Yahweh se stem en ander stemme te luister (2 Kon 17:33); Om die Vader te eer met jou lippe terwyl jou hart ver van Hom af is (Jes 29:13); Om aan te hou om twee meesters te probeer dien (Mat 6:24). (5) Ons moet te alle tye waak daarteen om 'n gesindheid in ons harte te hê van: om raakgesien te word; om gehoor te word; om geprys te word; om belangrik te wees; om met status en eer beklee te word en om gawes van die Gees van Yahweh te ontvang wat die sluise sal oopmaak sodat daar lof (en gawes!) van mense na ons toe sal vloei.
Die apostel Jakobus noem nooit die name van Eldad en Medad nie, maar hy het beslis die betekenis van hulle optrede verstaan. "Yahweh weerstaan die hoogmoediges," het hy gesê, "maar aan die nederiges gee Hy guns. Onderwerp julle dan aan Elohiem; weerstaan die duiwel, en hy sal van julle wegvlug" (Jak 4:6-7).