Sarie Magazine - Page 2 of Article
< afgelope 30 jaar betrokke by mense wat intense verhoudingskrisisse beleef het. Hy het die afgelope sowat 15 jaar medici in medies-geregtelike aangeleenthede verteenwoordig, wat hom ook bewus gemaak het van die biochemiese faktore (dwelms, drank medikasie) én emosionele uitwerking op verhoudings. Alastair meen toksiese verhoudings veroorsaak dikwels erge verhoudingstrauma en dat dit tot egskeiding kan lei, maar dat mens versigtig moet wees vir etikette. "Alle verhoudings tussen mense is waarskynlik by tye ietwat toksies. Daar is nie eintlik 'n eerlike, objektiewe norm waaraan aanvaarbare gedrag gemeet kan word nie. Dit hang af van die relatiewe psiges van die betrokkenes. Die grense bly 'n persoon se keuse … Klaarblyklik is daar grade en soms raak dinge só erg en herhalend dat die verhouding wel as toksies beskou kan word. Maar dis soms net die verhoudings wat 'siek' is, nie die mense daarin nie, want 'n 'verhouding-siekte' kan enige verhouding tref. Dis nie noodwendig 'n negatiewe refleksie van die mense in die verhouding nie." Alastair wys op sekere patroonmatighede in toksiese verhoudings. "Onderliggend het dit dikwels te make met wedersydse selfbeeldprobleme - soms uit die kinderjare en gepaargaande vrese, angste en depressie. Biochemiese afhanklikheid (alkhohol, medikasie, dwelms, selfs hormonale vlakke) speel gewoonlik ook 'n rol, maar tussenin is daar ander onderliggende dinamika, wat soms nie meer raakgesien word wanneer 'n etiket om die verhouding gehang word nie. Dit kan die oorblywende positiewe energie, wat dalk kon help om die verhouding te 'normaliseer' verlore laat gaan." Rosa sê dis baie makliker om in 'n toksiese verhouding te beland as om daaruit te ontsnap. "Mense beland dikwels daarin omdat hulle sekere gedragspatrone in hul kinderjare aangeleer het, maar mense durf die verlede nooit as verskoning gebruik nie. Dit uitdaging is juis om ons eie lewensfilosofie uit te werk. "Baie mense besef nie eens hulle is
3. By die werkplek
Party mense wil altyd hul kollegas en baas plesier, selfs ten koste van etiek en hul eie gesondheid. Rosa vra: "werk jy onnodig oortyd, wat kan maak dat jy uitbrand? Doen jy heeltyd gunsies vir ander ten koste van jou eie werk?" Mense in toksiese werkverhoudings doen ampter enigiets om bo uit te kom - seksuele verhoudings, manipulasie, korrupsie, gee ander die skuld vir hul foute, of skeep hul familie af. "Die gedragspatrone het te make met mense se eie persepsie van selfwaarde. As jy deur geld, status en ander se goedkeuring gedryf word, kan jy maklik vasgevang raak in toksiese werkverhoudings," waarsku Rosa
• Herdefinieer wat positiewe selfwaarde vir jou beteken.
• Ontwikkel nuwe, opbouende doelwitte vir jou beroep en persoonlike lewe.
• Lê gesonde grense neer in die werkplek.
4. Ouers en kinders
Leënes-sindroom en nou sit jy en jou man vas? Dis nie noodwendig die uitvloeisel van 'n toksiese verhouding nie. "Sien dit in perspektief," sê Rosa. "Dikwels raak ouers oorbesitlik oor hul kinders wat die huis verlaat omdat hulle twyfel aan die opvoeding wat hulle hul kinders gegee het. Veral ma's moet besef hul rol as ouer bly nie dieselfde van die kind se geboorte af nie. Net soos die tyd om stories te lees verbygaan, kan mens nie vir altyd aan jou kinders vasklou nie. Ouers wil hul kinders beskerm, maar kinders móét onafhanklik leer wees en verantwoordelikheid neem vir hul keuses. Hulle kan dit net leer as ouers hulle toelaat om foute te maak. As ouers nie hul opvoeding vertrou nie, kan dit ontaard in 'n verhouding van oorbeskermdheid, wat tot die leënes-sindroom kan lei. "En ouers wat hulself uitsluitlik definieer as 'n 'ouer', skeep soms hul maat af omdat hulle ál hul energie in die kinders werp. Wanneer kinders dan die huis verlaat, word die 'rede vir hul bestaan' so te sê verwyder. Dit kan huwelikskonflik en depressie veroorsaak. Goeie ouerskap word gevoed deur 'n gesonde huweliksidentiteit. Behou die balans en voorkom só 'n toksiese huwelik.
in 'n toksiese verhouding nie, of hulle is te bang om dit te verbreek. Party vroue wat daaruit probeer losbreek het, het al in die verlede met hul lewe geboet (sogenaamde femicide). "Soms kan mense dit geldelik nie bekostig om te loop nie. Ander het dalk so gewoond geraak daaraan dat hulle nie die selfvertroue het om die kettings af te werp nie. Óf hulle glo valslik hulle het die ander party nodig vir oorlewing. Baie mense klou ook aan die droom van 'n beter verhouding." En dan is daar ook die skrikwekkende realiteit dat baie vroue (en mans) net nie glo hulle verdien 'n beter verhouding nie! "Die Afrikaanse kultuur was te lank patriargaal en dit het bygedra dat vele vroue van jongs af nie glo hulle verdien die beste nie," meen Rosa. "Die teendeel is egter ook aan die gebeur: Die emansipasie van vroue het vele mans die afgelope twee dekades laat begin wonder of twyfel oor die rol van die man in verhoudings. Dit dra daartoe by dat mans ook soms nie vir hulself die beste in die lewe gun nie." Dis egter belangrik om te onthou dat "gewone woede" 'n positiewe rol speel in verhoudings, waar mense direk met mekaar daaroor praat en dit probeer oplos, pleks van ignoreer. "Slegs subtiele emosionele oorlogvoering, minagting en oorheersing is intimiderende gedrag. En dis gerig op emosionele mishandeling, wat skadelik is vir enige intieme verhouding. Nie alle mans wat hul vroue emosioneel of verbaal afknou, is fisieke mishandelaars nie, maar bykans alle fisieke mishandelaars sal hul vroue ook emosioneel mishandel," sê Rosa.
HOE GEMAAK OM TE ONTSNAP?
"Dit beteken nie noodwendig jy moet die verhouding los nie, hoewel dit soms die enigste oplossing is," meen Rosa. En Alastair verduidelik: "Die meeste mense in gelukkige verhoudings het 'n gesonde afhanklikheid van mekaar. Wanneer iemand egter altyd ongelukkig is en naderhand dink dis 'normaal', begin hulle vergeet hoe dit voel om gelukkig te wees. Dis wanneer hulle ook dikwels sukkel om hul eie grense te trek. Maar daar is 'n voortdurende wisselwerking tussen selfbeeld en die vermoë om jou grense te trek." Sy raad: As jy nie meer oor dié vermoë beskik nie, oorweeg sielkundige hulp. "Onderskei ook altyd tussen waardes en rolmodelle. Aanvaar dat jy as mens nie 'n soort god is nie. Jy hoef nie ánder rolmodelle te hê nie. Besef jy is jou eie beste rolmodel en maak só beter keuses. Wees versigtig vir die raad van vriende, familie en dogmatiese mense. Luister na jou instinkte." Rosa meen ontkenning en weerstand teen verandering speel ook dikwels 'n groot rol om te bepaal of 'n persoon die toksiese verhouding werklik wil oplos. "Mens moet besef jy is deel van die probleem, maar ook deel van die oplossing. Sogenaamde neurolinguistiese programmering leer mens dat as iets nie werk nie, moet jy dit verander. Vra jouself af: Werk my huidige benadering tot die lewe wat my doelwitte, gesondheid en persoonlike groei betref? Indien nie, verander dit. Soms moet jy jou voet neersit en sê: Tot hiertoe en nie verder nie." Jy kan gewoonlik teenkanting van die ander party verwag, maar hou voet by stuk. Soms is dit selfs nodig om álle >