Psalms – NG Gemeente Pinelands
Posted on 5 Jul, 2015 27 Jul, 2015
Psalm 32 – 2015
5 Julie 2015 Pinelands (Koninkrykstyd)
Sonde is 'n woord wat uit die mode geraak het. Min mense gebruik dit nog. Sommige sielkundiges sal sê dat die hele pratery oor sonde skadelik is vir die mens se gees. Dis nie opbouend vir ons menswees nie. Ons voed die skuldkomplekse van mense, word gesê. So is dit nie net in die samelewing nie, maar ook in die kerk. Gelowiges praat nie graag oor hulle sonde nie, en word maklik kwaad as die dominee daaroor preek. Dit is dikwels maklik om oor ander se sondes te praat, maar oor my eie swyg ek liewer. Ons steek dit weg. Ons wil nie hê dat mense daarvan moet weet nie. Bang dit sal ons reputasies skaad. Ons vrees dalk dat die Here ons ook sal vewerp.
Dit was nie altyd so nie. Daar was 'n tyd toe daar binne die kerk baie oor sonde gepraat is. Die teoloog Van Ruler het gesê dat dit een van die redes is om kerk toe te gaan – sodat ons oor die sonde kan praat. Hy sê verder dat dit natuurlik nie al is waaroor dit in die kerk gaan nie. Inteendeel!, sê hy, die sonde is nie naastenby so belangrik soos die meeste ander sake waaroor ons in die kerk praat nie. Maar ons moet ook oor die sonde praat. Nie sodat ons daardeur verswelg kan word nie, maar sodat ons daarvan vrygemaak kan word.
Ps 32 is 'n danklied. Die digter begin en eindig sy lied met uitroepe van vreugde! "Dit gaan goed" wat beteken "gelukkig" of "geseënd" en in die laaste vers "verbly, juig, jubel!". Hoekom so gelukkig? Wat het dan gebeur? Die digter het die vergifnis van sonde ervaar. In sy lofkrete van verse 1 en 2 gebruik hy 3 verskillende woorde vir sonde. Hierdeur wil hy vir ons sê dat AL sy sonde vergewe is.
Hy was nie altyd so gelukkig gewees nie. Daar was 'n tyd in sy lewe toe hy baie swaar gekry het. Hy dink terug en erken dat dit die tyd was toe hy oor sy sonde geswyg het. Toe hy nie bereid was om dit by die naam te noem en te bely nie. Sy liggaam het uitgeteer en oud geword en letterlik staan daar hy het heeldag gebrul soos 'n leeu. Moontlik van pyn. Die digter het geweldige fisiese agteruitgang beleef omdat hy stilgebly het oor sy sonde. Verder sê hy dat God se hand dag en nag swaar op hom gerus het, sy krag het opgedroog soos water in somerhitte. Die slim mense skryf dat dit hier gaan oor fisiese en emosionele agteruitgang, oor die psalmis se verlies van sy hele lewensraamwerk. Ons kan amper sê sy lewe het in duie gestort. Hy het iets ervaar van wat die digteres Maya Angelou omskryf wanneer sy sê: "Daar is geen groter pyn as om 'n verhaal in jou rond te dra wat jy nie kan oorvertel nie".
Is dit nie met ons ook maar net so nie? Ons doen iets verkeerd of ons sê iets wat ons weet verkeerd is en dan bly ons stil daaroor. Dikwels in skaamte oor wat ons gedoen of gesê het. Nie net voor God nie maar ook voor mekaar. Is dit nie so dat ons dikwels die mense wat die naaste aan ons is die meeste te nakom nie? Bv binne ons huwelike, ons gesinne, in ons verhoudinge met ons naaste vriende. Ek tree dalk verkeerd op en doen of sê iets wat my man of my kind seermaak. Dan is ek skaam daaroor, of soms bloot net moedswillig, en ek weier om berou te betoon en ekskuus te sê. En daar kom 'n wig tussen ons wat net al groter en groter word. Die persoon het my dalk al selfs lankal vergewe, maar steeds, solank ek nie bereid is om my sonde by die naam te noem en opreg jammer te sê daaroor nie, kan ons verhouding nie werklik verder groei nie.
So is dit ook in ons verhouding met God. Daar is 'n onlosmaaklike band tussen sonde-erkenning, skuldbelydenis en vergifnis. Nie dat God ons slegs kan vergewe as ons ons sondes bely nie. Hy is veel groter as dit. Hy kan ons vergewe selfs al bely ons nie ons sondes nie. (vgl Loflied 190:2). Maar ons is nie in staat om sy vergifnis te ontvang en te ervaar voordat ons dit nie bely nie. Die psalmis het dit besef. Toe dit met hom op sy slegste gaan het hy sy skanse laat sak en sy sonde voor God bely. Sy belydenis was nie 'n ligte of vinnige saak nie. Weereens gebruik hy al 3 Hebreeuse begrippe vir die woord sonde – die 3 begrippe wat gesamentlik die ganse omvang van ons sondige natuur vervat. Die Ou vertaling praat van "sonde", "ongeregtigheid" en "oortredinge". Wanneer ons die betekenis van hierdie 3 woorde nagaan verwys dit na:
Rebelsheid teenoor God, om in opstand te kom teenoor God. Dalk omdat ons nie saamstem met die pad wat Hy vir ons oopmaak of die dinge wat oor ons pad kom nie. Dan blameer ons God daarvoor.
Dit verwys ook na verkeerde, sondige gedrag (dws dit lê in wat ons DOEN),
En dan verwys dit ook na'n sondige houding of ingesteldheid, 'n houding wat nie in harmonie is met God se wil nie. Bv soos om jaloers of afgunstig te wees, om dislojaal te wees, om oneerlik te wees, om soms net plein lelik te wees met iemand.
Ons almal doen dit. Ons almal is so. Laat ons vanoggend eerlik wees met mekaar, ophou om weg te steek. Die groot kerkvader Augustinus het gesê: "Die begin van kennis is om jouself as 'n sondaar te ken". Soos die psalmis in vers 5:
"Toe het ek my sonde bely, my oortreding nie weggesteek nie. Ek het gesê: 'Voor die Here bely ek my opstandigheid;' en U het my skuld vergewe."
Die mag van die gesproke woord. Om hardop ons sonde by die naam te noem, met berou te bely. Om dit van jou hart af te kry. Watter bevryding bring dit nie! Die einde van die psalmis se valsheid en verswyging van sy sonde is die begin van sy ervaring van vergifnis! Hoekom sal ons dan ons sonde vir onsself hou? Hoekom moet ons liggaam eers uitteer en ons geestelike lewe agteruitgaan en ons sielewroeging ons inhaal voordat ons ons sonde bely? Dink klink tog eintlik sinneloos. Die Here weet immers in elk geval wat dit is. Ons hoef nie bang te wees vir verwerping as ons ons sonde voor Hom uitspreek nie. Ons hou tog nie op om sy kinders te wees net omdat ons ongehoorsame kinders is nie. Die van julle wat ouers en grootouers is sal weet dat die teendeel eerder waar is.
Ons mag nooit die belangrikheid van skuldbelydenis onderskat nie. Volgens hierdie psalm is daar niks beter as om jou sonde te bly nie. Die openbare skuldbelydenis in die kerk, so skryf Van Ruler, is baie belangrik. Hy skryf: "Elkeen kan dit hoor. Ons doen onsself nie beter voor as wat ons is nie. Inteendeel! Die kerk is die nederigtse en ootmoedigste plek op aarde. Ja, ons moet eerlik en openlik voor ons naaste erken dat ons verkeerd is. Of teenoor die polisieman of die regter wat die verhoor behartig. Kom ons maak ons oë toe en ons bely ons sonde opreg voor die Een wat ons vryspreek.
Skuldbelydenis en verootmoediging (Gebed)
Vryspraak: 1 Joh 1:8-9: "As ons beweer dat ons nie sonde het nie, bedrieg ons onsself en is die waarheid nie in ons nie. Maar as ons ons sondes bely – Hy is getrou en regverdig, Hy vergewe ons ons sondes en reinig ons van alle ongeregtigheid."
Martin Luther vertel van 'n droom wat hy gehad het. Hy het gedroom dat die duiwel met 'n lang lys van sy sonde voor hom kom staan het. Luther het toe aan die duiwel gevra of dit al sy sonde is, waarop die duiwel antwoord "nee". Luther het die duiwel toe weggestuur en gevra dat hy 'n lys van al sy sonde moes maak. Toe die duiwel terugkom met 'n nog langer lys, het Luther gevra of dit nou al sy sonde is. Die duiwel het bevestigend geantwoord. Luther het toe 'n rooi pen geneem en met groot letters daaroor geskryf: "Die bloed van Jesus Christus reinig my van alle sonde." Vanoggend word dieselfde bevrydende boodskap aan ons verkonding: "Die bloed van Jesus Christus reining ons van alle sonde."
Skuldbelydenis bring bevryding en vreugde in die teenwoordigheid van God. Kom ons staan en sing 'n lied om dankie te sê.
Lied: 203:1-3 Loof die Here al wat lewe
Die psalm eindig nie by die digter se skuldbelydenis en vergifnis nie. Dit gaan verder deur vir ons te vertel hoe 'n persoon se lewe lyk wat vergifnis ontvang en ervaar het. So 'n persoon slaan 'n nuwe koers in. Ons moenie net die Here vir vergifnis vertrou, maar ook vir 'n nuwe begin onder sy leiding en beskerming.
"Ek wil jou onderrig en jou die pad leer wat jy moet volg. Ek wil jou raad gee en my oog oor jou hou", sê God in vers 8.
Wanneer God sê dat hy sy oog oor ons wil hou is dit nie 'n waarskuwing waarmee hy eintlik wil sê "Ek hou jou dop en jy moet sorg dat jy nie weer verkeerd trap nie".(I'm watching you…) Nee. Die uitdrukking beteken hier dat God ons wil leiding gee, wil leer, persoonlik by ons betrokke wil wees en die pad saam met ons wil stap. Dwase mense loop hul eie pad na skuldbelydenis. Hulle is soos 'n hardkoppige perd of 'n muil wat met 'n stang in die bek beteuel moet word. Maar die wyse mens wat die wonder van vergifnis beleef het, leef onder die leiding, onder die nuwe bestuur van God. Die goddelose mens het baie pyn en smarte, maar die wat op die Here vertrou word toegevou in sy liefde (vs 10).
Psalm 32 was Augustinus se gunsteling psalm. Hy het dit gereeld gelees. Voordat hy gesterf het, is die woorde van Psalm 32 bo sy siekbed teen die muur geskryf. Hy het dit gebid en dit het hom getroos. Gelukkig is die mens wat vergifnis ontvang!
Deel van 'n nuwe begin is om ook ons sonde teenoor ander te bely sodat ons verhoudinge met ons medemens ook met God se seën, verlossing en blydskap gevul kan word. Ek wil julle daarom uitdaag om in hierdie week 2 dinge te gaan doen.
Indien jy iemand op enige manier te na gekom het (dalk het jy iets verkeerds gedoen, of gesê of gedink) gaan bely dit in die week teenoor daardie persoon.
Indien iemand dalk sy of haar sonde teenoor jou kom bely probeer om iets van God se vergewensgesindheid te vergestalt. Moenie die persoon veroordeel nie, maar vergewe.
Posted on 16 Nov, 2014 3 Dec, 2014
Psalm 123 – 2014
16 November 2014 Koninkrykstyd
Psalms 120 – 134. 'n Groep psalms bekend as die pelgrimsliedere.
Opskrif: 'n Lied vir die opgaan.
Daar was 3 groot pelgrimsfeeste per jaar, en hierdie liedere is gesing terwyl die volk opgetrek het na Jerusalem vir die feeste.
'n Klomp bekende liedere. Psalm 121 (Ek kyk op na die berge), 126 (Toe die Here die lot van Sion verander het, was ons soos mense wat droom), 127 (As die Here die huis nie bou nie), 131 (Here, my hart is nie hoogmoedig en my oë nie verwaand nie).
Die psalms bou op tot by die crescendo in 134 waar die volk wat optrek die einde van hul lang reis bereik en die tempel reg voor hulle sien: "Kom! Prys die Here, julle almal, diensknegte van die Here…"
Psalm 123 dateer uit die laat of na-ballingskapstydperk.
Dis 'n gemeenskaplike klaaglied want die volk wat optrek bekla hulle lot by die Here, maar dis terselfdertyd ook 'n gemeenskaplike lied van vertroue, 'n lied waarin hulle die Here nie laat gaan nie, omdat hulle weet dat Hy hulle nooit sal laat gaan nie. Daarom beroep hulle hulle op God, hulle maak aanspraak op sy hulp, hulle maak staat op sy ingrype.
Na U kyk ek op, U wat in die hemel heers.
Kyk, soos die oë van slawe gerig is op die hand van hulle eienaar,
Soos die oë van 'n slavin gerig is op die hand van haar eienares,
so is ons oë gerig op die Here ons God totdat Hy ons genadig is.
Wees ons genadig, Here, wees ons genadig;
want ons het meer as genoeg gehad van minagting; (groot is ons versadiging van minagting)
ons het meer as genoeg gehad van die spotlag van selfvoldane mense, (groot is ons siel se versadiging van die spotlag van arrogante mense)
van die minagting deur hooghartiges.
Vs 1 – die voorganger sit die lied in, daarom in die eerste persoon. Vanaf vs 2 val die res van die mense in.
Die psalm is kort en dit vorm 'n eenheid. Tematies heg elke vers aan die voorafgaande vers. Binne die eenheid kan ons 3 dele identifiseer:
Na U kyk ons op,
totdat U ons genadig is,
want ons het meer as genoeg gehad van swaarkry.
NA U KYK ONS OP…
Op U is ons oë gerig, U wat heers in die hemele
Stip kyk ons na U vir die geringste beweging, gebaar, teken…
TOTDAT ons dit sien.
Verhouding tussen hand en oog
Kyk na hand
ophou met straf – nee, dis nie die primêre doel van 'n hand nie!
meester se wense of bevele
om kos te gee, om behoeftes aan te spreek, om dinge beter te maak!!!
By my kom die prentjie op van 'n hond wat by sy eienaar se voete lê. 'n Eienaar wat hom liefhet. A dog is a man's best friend… (Lojaliteit, vertroue, fokus)
As honde kon praat: Agter hierdie baas sal ek aanloop, hom sal ek volg, selfs al gaan dit swaar, want ek wéét hy sorg vir my. Sonder hom kan ek nie lewe nie. Ek sal hom so volg dat ek my lewe vir hom sal gee.
Beeld van algehele afhanklikheid
Here ons God – aanspreeksvorm, verbondsverhouding (Ek sal julle God wees, en julle sal my volk wees.)
Psalm 104: 27-28: "Hulle almal sien op na U om vir hulle kos te gee op tyd.
Gee U vir hulle, raap hulle dit op; word hulle versadig met wat goed is."
God as Vader wat sy huismense voed.
Psalm 145: 15-16: "Alle oë kyk vol verwagting na U, en U gee vir hulle kos op tyd.
Wanneer U u hand oopmaak, versadig U al wat lewe met wat hulle wil hê."
'n Erkentenis van totale afhanklikheid van God
Wat is die versorging, die kos waarom die volk hier bid?… In Psalm 121 bid hulle om beskerming van rowers en roofdiere. Op ander plekke genesing van siektes. Elders bid hulle om die fisiese versorging van hul liggame – letterlik om kos. Hier bid hulle om God se genadige ingrype want daar is mense wat hulle sleg behandel.
TOTDAT U ONS GENADIG IS…
Wees ons genadig > ontferm U oor ons
Die vraag is nie of God genadig sal wees nie, maar om te wag totdat Hy sy genade en ontferming sal wys. Want doen sal Hy dit doen. Dit is vir die sangers van hierdie lied 'n gegewe feit. So is die gesonde verhouding tussen slaaf en eienaar. So is die verbondsverhouding tussen God en mens. Hy het sy trou aan ons beloof. Hy sal sy trou aan ons bewys. (Soos 'n wagter wat wag op die môre, wag op die môre, so wag ons op U, o Heer – die wagter op die muur van die stad wat uitkyk vir die koms van die vyand.)
We have had our fair share of suffering.
Afrikaanse beelde wat baie goed aansluit by die Hebreeus: Ons is keelvol, ons siele is sat (allesomvattende betekenis van nevesh – keel, asem, siel, wese). Tot oorlopens toe vol
Wat presies die omstandighede was weet ons nie. Ons weet wel dat die volk wat optrek ervaar dat hulle gespot en geminag word deur arrogante mense wat dink dat hulle belangriker is as ander. Verskeie moontlikhede wat in hierdie konteks goed sou pas, bv:
Die onderdrukking van die volk ten tye van die ballingskap. Spot wat hulle verduur het vanaf die Assiriërs en Babiloniërs. Slawe gemaak. Identiteit daarmee heen. Menswaardigheid is aangetas. (Leiers weggevoer en oorleef in land waarvan niks meer oor is nie, land sonder infrastruktuur.) Neersien asof hulle straatbrakke is.
OF Dit wat op hulle wag as hulle in Jerusalem aankom. Hul eie mense, hul eie priesters en skrifgeleerdes wat op hulle neersien, wat hulle uitbuit, wat belasting verhoog en dubbelprys vra vir offerdiere (bokke en skape en duiwe) omdat die mense wat optrek vir die fees nie hulle diere kan saamtrek nie (dis te ver en te gevaarlik). Hulle is uitgelewer aan die room van die volk, die priesters wat offerdiere aan hulle moet verkoop. Maar hierdie priesters maak wins daaruit. En die mense het geen keuse nie, want hulle kan nie sonder offerdiere die tempel betree nie. (vgl. die keer toe Jesus die tafels omgegooi het, juis agv hierdie praktyke).
Hoe dit ookal sy, hier is 'n groep mense wie se menswaardigheid aangetas is.
As lg die geval was: Here, jaar na jaar trek ons op om U in u tempel in Jerusalem te aanbid. Jaar na jaar wil ons deel wees van die fees, deel vorm van die geloofsgemeenskap wat U eer. Maar jaar na jaar word ons gespot wanneer ons by die tempel aankom, word daar op ons neergesien, word ons met minagting behandel, trek kerkmense hulle neuse vir ons op… Wanneer sal ons dan ook goed genoeg gewees? Wanneer sal ons welkom wees? Wees ons genadig o God. Mense wil hulle nie oor ons ontferm nie, maar ons oë is op U gerig, TOTDAT Ú ons genadig is.
Oë gerig na die hemel (Die destydse wêreldbeeld en verstaan van waar God in die prentjie ingepas het – God is op sy troon in die hemel van waar Hy heers.)
God is nog op die troon – die psalm begin met hoop en vertroue.
Here U regeer. Daarom bly ons oë op U gerig. Wag ons vir die geringste gebaar, en weet ons dat U vir ons sorg en vir ons in die bresse tree.
Mense wat midde hulle swaarkry smag na die koms van die koninkryk van God.
Direkte aansluiting by die bergrede: Geseënd (welgeluksalig!) is die wat weet hoe afhanklik hulle is van God > letterlik die wat arm is van gees – die eenvoudiges, die op wie ander mense neersien, die wat weet dat hulle hulself nie kan help nie, dat niks en niemand hulle kan help nie, net God; want aan húlle behoort die koninkryk van die hemele.
Leef ons nog met hierdie afhanklikheid? Het ons God nog só nodig? Of leef ons dalk eerder met die onuitgesproke gedagte dat ons eintlik op ons eie kan regkom, vir onsself kan sorg. Dat ons nie regtig vir God nodig het nie. Ons is suksesvol genoeg op ons eie. Ons kom dus nie kerk toe om ons afhanklikheid te bely nie, ons kom eerder kerk toe omdat ons ten diepste eintlik glo dat God die een is wat óns nodig het, God kan nie sonder óns nie.
Here ons God, óns is u hande en u voete, wat sal U tog sonder ons doen?… So skryf ons ons eie psalms vandag…
Hoekom is ons gelowiges? Omdat ons in die naam van God goeie werke wil verrig? Van die wêreld 'n beter plek wil maak? As dít ons primêre motivering is, dan staan ons baie gou aan die kant van die arrogantes, die beterweteriges, die hooghartiges.
Of is ons eerder gelowiges omdat ons weet dat ons nie sonder God kan leef nie. Dat ons sonder Hom tot níks in staat is nie. Dat ons vir álles van Hóm afhanklik is.
Dis nie die suksesvolles en die sterkes wat die koninkryk van die hemele conquer nie. (Mens conquer dit in elk geval nie.) Dis die nederiges en die afhanklikes wat geleer het om in vertroue op God alleen te bly wag, die wie se oë stip bly kyk na die hand van God, die geringste beweging van sy vingers, 'n gebaar van liefde, 'n streel oor die kop – dit is húlle wat die koninkryk van God ontvang. Die koninkryk is vir mense soos hulle bedoel. Julle. Ons.