Eshowe-boer bepaal nog omvang van skade deur betogersEshowe (Foto: Steve Wiltshire via ANA) Die eienaar van ŉ suikerrietplaas in Eshowe, KwaZulu-Natal, bepaal nog die omvang van die skade nadat sy plaas byna in sy geheel verwoes is toe ontstoke betogers brande gestig het in die suikerrietplantasies en in sy geboue. Dr Fikile Qoboshiyane, wat ook as ŉ oogarts praktiseer in Durban, het Vrydagaand aan African News Agency gesê alhoewel die plaas verseker is, moet hy en sy plaasbestuurder nog die omvang van die skade bepaal. Byna al die suikerriet op sy 225 ha plaas, asook werkswinkels, huise, werkers se huise en die plaashuis is Woensdagaand en Donderdagoggend afgebrand. Qoboshiyane se plaas is een van drie plase wat deur betogers geteiken is. Die betogings het begin ná die 29-jarige Spamandla Xulu deur ŉ veiligheidswag op die plaas doodgeskiet is. Xulu en ŉ ander man het glo onwettig visgevang in ŉ dam op die plaas en het geweier om die plaas te verlaat. Dit het tot ŉ onderonsie en uiteindelik die noodlottige skietery gelei. Die ander man is nie beseer nie. Ongeveer 300 betogers het teen Donderdagoggend aan die brandstigtingsaanvalle deelgeneem en het ook die R66 met brandende bande en rommel versper. Dié pad verbind Eshowe met Melmoth en Vryheid. Die Suid-Afrikaanse Polisiediens het gesê alles was Vrydagoggend rustig en die polisie monitor die gebied. “Byna my hele oes is deur die brand vernietig, asook die huise op die eiendom,” het Qoboshiyane bygevoeg. Hy besit die plaas al sedert 2004 en hy, sy plaasbestuurder en die polisie in Eshowe het Vrydag met Umlalazi-munisipaliteit vergader. “Gelukkig het niemand in die huis gebly toe dit aan die brand gesteek is nie,” het hy bygevoeg. Volgens hom sal die brandstigting op die plaas waarskynlik ŉ invloed hê op indiensneming, maar dit is nog te vroeg om dit te bevestig. Suikerriet word tussen April en Desember geoes en ŉ groot hoeveelheid tydelike werkers word in dié tyd in plattelandse dele van KwaZulu-Natal aangestel. “Ons probeer nou die situasie bestuur. Die plaaslike munisipaliteit het ons laat weet dat hulle kontak sal maak met die familie van die oorledene.” Die veiligheidswag, wat daarvan beskuldig word dat hy Xulu geskiet het, is in polisieaanhouding op aanklag van moord en sal die naweek in ŉ plaaslike korrektiewe fasiliteit spandeer. Sy werkgewer is V1 Security in Durban, wat veiligheidsdienste lewer aan kommersiële boere in die gebied. Nathaniel Zwane, bestuurder van V1, wat die telefoon namens sy werkgewer Nelson Mhlongo beantwoord het, het gesê die maatskappy sal na verwagting Maandag ŉ persverklaring uitreik. Hy het gesê Mhlongo is nie tans in die land nie. “Ons het in hierdie stadium geen verdere inligting buiten om te sê dat ons veiligheidswag in aanhouding is nie. Ons sal waarskynlik Maandag meer weet nadat ons ons eie ondersoek gedoen het.”