Iets van waarde | Mossel Bay Advertiser
Cornelle Carstens | 27 February 2020
Om 'n praatjie te gee is geen kleinigheid nie. So lief as wat ek my moedertaal het, is die eufemistiese gebruik van verkleinwoorde 'n lastigheid wat dinge na kinderspeletjies laat klink. Kyk nou maar as die manne 'n biertjie gaan drink, dan kan vroulief haar maar vir ounag se tuiskoms voorberei.
Maar van praatjies, ken ek. Toe ek in die week 'n praatjie lewer vir die voorslagvroue van die VLV, boonop by die biblioteek, neem dit my ver terug. Waar ek vandaan kom, was 'n praatjie a big deal, die VLV 'n formidabele organisasie en 'n biblioteek, die hartklop van die dorp.
Ek het so te sê in 'n biblioteek grootgeword, want my ma was die dorpsbibliotekaresse. Toe ons in laat sewentigs op 'n klein Vrystaase dorpie met stofstrate gaan bly, was die bilbioteek 'n paar muwwe, grafstil vertrekke in 'n ou huis en die biblioteektannie, 'n suurknol van die eerste water.
Ek sal nooit daardie eerste besoek vergeet nie.
Ma met my en my broer aan die hand, gereed vir 'n verrykende ervaring op dié andersins verkrampte dorpie en wat begroet ons?
'n Rooikoptannie met 'n frons so diep soos die Visrivier-canyon en afwaartse mondhoeke wat lyk of dit op haar skouers hang. Toe my broer dit waag om half hoorbaar iets te sê, sis die suurknol "sjuut" met die imponerende krag van 'n stoomlokomotief.
Ek dink nie ons was weer daar nie.
Soos die voorsienigheid dit wou, word daar kort na ons aankoms 'n nuwe, moderne bilbioteek gebou en my ma kry sowaar 'n pos daar.
Getrou aan haar geaardheid, was háár biblioteek allesbehalwe stil en vervelig. Daar het altyd musiek gespeel. Nie rustig en strelend nie, maar Conquistador, ABBA, Simon & Garfunkel, Nana Mouskouri en as dit klassiek was, Beethoven en Liszt.
My gunstelingplek in hierdie biblioteek was die aktiwiteitskamer.
Dáár het dinge gebeur waaraan ek my verwonder het. Praatjies, kuns- en pottebakkersuitstallings, filmvertonings, drama- en musiekaande.
Een van die kleurvolle karakters wat gereeld kom uitstal het was die skilder Eduard Wium, bekend vir sy Vrystaatse landskaptonele. En só beplan my ma maande lank aan 'n uitstalling. Met ons dorpe minder as 300km uitmekaar, verwag ons die kunstenaar die voormiddag al.
Die tyd stap aan en aan. My ma is later handewringend, want die kaas en wyn se goed moet ook nog reggesit word en dit kan nie gebeur voor die kunswerke nie geplaas is nie. Met selfone toe nog 'n drogbeeld uit die toekoms, skakel sy uiteindelik Eduard Wium se huis. Die huishulp bevestig die ergste – dat Meneer vanoggend vroeg reeds vertrek het.
Laatmiddag brul 'n ligblou Volkswagen kombi tot amper binne-in die biblioteek se voorportaal. 'n Windverwaaide Eduard Wium swaai die biblioteek se deure oop, verf op die hemp en vingers, skilderdoek onder die arm.
Verbaas om van almal se kommer te verneem, antwoord hy ewe: "…maar mevrou, daar was 'n landskap en die lig was nét reg. Ek móés dit eers skilder. Toe stop ek net daar langs die pad en stel my esel op. Kyk, die skildery is nog nat." En hy wys trots na die vrug van sy arbeid.
Sedert daardie dag, hang daar 'n Eduard Wium in my ma se huis. Ek skilder nou nie, maar beslis, as ek weer 'n praatjie moet gaan hou in Hartenbos, gaan ek langs die pad in Voorbaai stop, 'n koffietjie uit die warmfles skink en 'n laaste paar woorde neerpen. Iets vars en van waarde.
Posted on: 19:35 Thu, 27 February 2020