Oningeligte publiek verloor lewenskragtigheidSABC-gebou in Kaapstad Foto: Maroela Media Hoe pynigend hierdie onrustonele ookal vir kykers is, is televisiedekking absoluut noodsaaklik om onder die breë publiek ŉ bewuswording te kweek van onrusbarende landsomstandighede. Toe uit die bloute, kom die SAUK-besluit om nie meer dienslewering-opstande en vernietiging van eiendom op sy nuuskanale te vertoon nie, kwansuis omdat dit gewelddadigheid aanhits en kinders en jongmense nie aan sulke skriktonele blootgestel mag word nie. Dit is sekerlik die toppunt van skynheiligheid, as mens dink aan die speelfilms wat onbeteueld gruwels, moord en doodslag vrylik op televisiekanale wys. Drie vrywillige waghondorganisasies lê onmiddellik klagtes by die SAUK se klagtekommissie, wat bevind dat die verbod op die nuusdekking van stedelike onrus is ongeldig en so ŉ aanbeveling aan die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika (Okosa) maak. Op 11 Julie word die aanbeveling van die klagtekommissie deur Okosa bekragtig en die uitsaaier word aangesê om hul verbod binne sewe dae terug te trek. Okosa se bevinding is kort en kragtig. Die openbare uitsaaier word volgens die Grondwet verplig om die vryheid van die media te respekteer, die ontvangs en aanbieding van inligting te verseker en om ŉ alle redelikheid meningsverskille in die Suid-Afrikaanse samelewing te reflekteer. By hierdie bevinding kon daar nog ŉ baie belangrike en deurslaggewende argument gevoeg word. Die Grondwet het as een van sy grondliggende waardes, ŉ regering wat toeganklik en verantwoordbaar is. Dit spreek vanself dat as die regering deur die nuusverbod van die openbare uitsaaier agter vorme van geheimhouding skuil, sy optredes nie langer oop en toeganklik kan wees nie. Nou is daar ŉ groot kwelvraag. Wat gebeur as die SAUK die uitdruklike bevinding van Okosa ignoreer? Volgens die Grondwet en die Uitsaaiwet is Okosa ŉ oorhoofse beheerliggaam en net soos die openbare beskermer se bevindinge, het dié liggaam ook uitvoerende en bindende magte. Sou die openbare uitsaaier weier om aan die uitdruklike bevel uitvoering te gee, moet die Okosa-bevinding op hersiening na ŉ hof geneem word, maar indien nie, moet die bevel nagekom word en is die moontlikheid van strafregtelike vervolging van die verantwoordelike hoofde nie uitgesluit nie. Benoude katte maak benoude spronge. Die bedenking bestaan al lankal dat die SAUK sy plig as onafhanklike uitsaaier versaak en toenemend as handlanger van die regering optree. Met die plaaslike verkiesings om die draai en die ANC se vrese dat hy sy ondersteuning in sommige plaaslike gemeenskappe gaan verloor, is dit verklaarbaar hoekom gewelddadige diensbetogings en onrus in dorpe en stede nie vertoon mag word nie. ŉ Benoude sprong. Wat die ANC egter nie besef nie, is dat die media en sosiale netwerke nou met nog groter ywer agter die ware kap van die byl sal gaan soek na nuus in onrusgeteisterde gemeenskappe. En dat die publiek nou nog meer as gewoonlik sal wil uitvind wat werklik in ons land gebeur en dat vals gerugte van gerugte van opstande en ontwrigting al hoe meer die ronde sal doen. Die onrusbarende is dat die sensuur van inligting en daarmee die onderdrukking van mediavryheid, ŉ duidelike gevaar vir die demokrasie inhou. Outoritêre en magsbeluste regimes begin gewoonlik om hul vergrype en mislukkings in geheimhouding te verberg. En erger nog, joernaliste wat dit waag om die vergrype aan die kaak te stel, word geskors en in die tronk gegooi. Dit is wat ongelukkig ook gedurende die apartheidsjare gebeur het. Gewone, goedgelowige mense het nie geweet van die opstande en onluste in die destydse arm en onderdrukte gemeenskappe nie. Oorsee, op buitelandse nuusdienste, kom mens dan met skok agter hoe sleg dit in ons land gaan. Onderdrukking van nuus is nie slegs ŉ aantasting van meningsvryheid nie. Ook ander vryhede, soos die vryheid van politieke organisasie en opposisie word ondermyn. Selfs geloofsvryheid kom in gedrang, want as kerke en geloofsgemeenskappe van inligting weerhou word, kan hulle nie meer hul profetiese roeping vervul om hul getuienis oor en veroordeling van ongeregtighede in die samelewing te laat hoor nie, bloot omdat hulle verhoed word om te weet wat om hulle gebeur. Ons beroem ons op ŉ goeie Grondwet. Dit is beslis so, ŉ Grondwet met die uitdruklike beskerming van vryhede. Die Grondwet is egter ŉ dooie letter as instellings om grondwetlike vryhede te beskerm, soos Okosa, geïgnoreer en onderdruk word. Uiteindelik is dit die plig van die burgerlike samelewing om sy stem te laat hoor as die regering vryheid van die media wil versmoor. Want ŉ oningeligte publiek word uiteindelik passiewe gemeenskappe wat die Grondwet en die demokrasie van sy lewenskragtigheid beroof.