Published: 2015-07-16 Views: 1180
Filatelie is ‘n begrip wat veel wyer is as die versamel van seëls. Dit is die studie van posseëls en posgeskiedenis. Dis inderdaad moontlik om ‘n filatelis te wees sonder om seëls te versamel – byvoorbeeld die bestudering van rare, bykans onbeskikbare seëls. Dit spruit daaruit dat in sekere seëls wat op die oog af dieselfde lyk daar subtiele verskille voorkom in terme van die die ontwerp, die papier, die watermerk, die kleur, die perforasies ensovoorts. Daarbenewens bestaan daar ook duisende vervalsings van beroemde seëls wat bestudeer word.
Daar is menigvuldige tegniese aspekte van seëls wat bestudeer word soos byvoorbeeld die ontwerpproses, die papier wat gebruik word, die druk-metode, die gom wat gebruik is, die metode van skeiding (perforasie of roulettering), oordrukke op die seël, sekuriteitsmerke soos onder druk of agter druk, die studie van vervalsings, tematiese filatelie, posgeskiedenis, aerofilatelie, posverwante skryfbehoeftes soos koeverte, stempels, ens, Cinderella filatelie (die studie van items wat soos seëls lyk-byv paasseëls), filatelie literatuur, belastingseëls of inkomsteseël-filatelie, maksima-filatelie(die studie van maksimum kaarte en poskaarte met bypassende seëls)
Die filatelis versamel nie net nie, maar stel belang in die groot W’s rondom die seël: Wie, Wat, Wanneer, Waar en Hoekom? Hulle wil weet Wie die seël uitgereik het, dit gedruk en versprei het. Dan wil hulle weet watter proses is gebruik om die seël te druk – ‘n vlakdruk of ‘n roller-proses. Dan – na die drukproses, wanneer is dit versprei en wanneer is dit uitgereik? Vervolgens is die vraag Waar dit gedruk is en vanwaar dit versprei is en as dit blyk dat dit buite die land wat dit uitgegee het gedruk was ontstaan daar weer ‘n hele nuwe reeks vrae. Vervolgens kom die vraag oor Hoekom die bepaalde seël uitgegee is aangesien ‘n seël bedoel is om as posgeld te kan dien. As ‘n seël nie aan hierdie belangrike vereiste voldoen nie gee dit aanleiding tot ‘n hele reeks verdere spekulasies en teorieë. Verder is die klassieke filatelis ook ‘n speurder wat soos ‘n bloedhond vervalsings jag. Dit maak die klassieke filatelie tegelyk die polisieman, aanklaer, regter, en jurie oor die lot van seëls.
Seëlversameling is bloot een van die area’s van filatelie. Seëls word dikwels versamel vir hulle historiese waarde, geografiese inligting of vir inligting oor sekere tema’s. Seëlversameling het begin toe seëls ontstaan het en teen 1860 was daar al duisende versamelaars. Die eerste seël wat uitgegee is is Brittanje se ongeperforeerde “Penny Black” van 1840.
Daar is baie items wat versamel kan word:
Enkelseëls: Munt (heeltemal nuut), Ongebruik (Was deur die pos maar is ongestempel) en Gebruik (Gestempel of gekanselleer)-
Minivelle (Sheetlets) 20-24 seëls in ‘n vel
Souvernir-velle : ‘n Vel met ‘n groot prent waarvan gedeeltes uitgeskeur kan word en as posseëls gebruik kan word
Miniatuurvel: ‘n klein vel met een of ‘n paar seëls daarin
Hoekblokke of plaatblokke of silinderblokke – hoeke of dele van die vel met detail oor die drukwerk op
Rolseëls – seëls op ‘n rolletjie wat uit masjiene verkoop word
Frama-etikette of seëls – posstrokies wat as posgeld verkoop word uit seëlmasjiene
Maksimum kaarte : poskaarte waar die seël op dieselfde kant as die prentjie is en wat oor dieselfde onderwerp handel
Souvernir blaadjie – Eerstedag seëls op ‘n blaadjie wat alle ontwerp-, druk- en uitgawe details gee
Cinderella seëls – items wat soos seëls lyk maar nie as posgeld gebruik kan word nie
Posmerke (Verskillende stempels)
Hoewel die gebruik van seëls en briewe nou minder aftrek kry as kommunikasie media, bly seëlversameling een van die wonderlikste stokperdies: “Die koning onder die stokperdjies en die stokperdjie van konings!”
(Met erkenning aan Wikipedia en Setempe van September/Oktober 1998)