9. Die bou van karakter
Goeie fiksie begin met karakters. Karakters vorm die storie, is die sentrale fokuspunt, beheer die verhaal, maak die draaie en swaaie en vind die oplossings en afsluiting van die verhaal.
'n Algemene fout wat gemaak word is deur eers die verhaal te ontwerp en voor te stel en agterna die eendimensionele karakters in te dompel en rond te skuif van een punt tot die volgende. Die resultaat is 'n verhaal en storie sonder emosie, beplanning, rigting en totaal smaakloos - plat soos 'n pannekoek sonder suiker en kaneel! Nie eers beskrywings en vertellinge van die wonderlikste avonture sal die leser se aandag trek en behou as daar nie gelet word op die sorg en emosies van die karakters nie.
Die idees vir die storie, die tema en boodskap wat jy wil oordra, selfs die besonderhede van die komplot is baie keer die eerste wat kop uitsteek in jou gedagtes.
Moet nie wegtrek en begin skryf nie. Gebruik eers die tyd om jou karakters te bou en ontwikkel na gelang van die idee van die storie. Kyk dan of die besonderhede van die komplot, die tema en die boodskap by die karakter wat jy gebou het inpas. Onthou, die karakter beheer die storie, nie die storie die karakter nie.
Op 'n aparte bladsy in die fynste besonderhede moet jy die karakter aan jouself beskryf. Beskryf volledig hoe hy lyk, tot hoe hy sy hande gebruik en beduie, sy arms swaai wanneer hy beweeg, gesigsuitdrukkings wanneer hy stil raak, praat, sing, alles wat hy doen; sy persoonlike smaak, afsin en weersin. Verbeel jou dat jou karakter is 'n mens met menslike emosies, reaksies en gevoelens.
Krap diep in jou karakter. Wat is jou karakter se grootste liefde en waarvoor is hy die bangste? Sy benoudste nagmerrie en wat het hy bereik waarop hy baie trots is? Hierdie analisering, herkenning en erkenning van jou karakters is baie belangrik. Selfs al handel jou verhaal oor diere. Elkeen het 'n karakter met uitsluitlike karaktertrekke. Leer ken hierdie karaktertrekke in die fynste besonderhede en word deel van die karakter. Jy vind die stereotipe karakter alom bekend en vervelig - jou leser ook.
Wanneer jy en jou karakter onafskeidbaar voel in jou gedagtes is dit tyd dat om die konflik en probleme wat die karakter gaan teëkom en moet hanteer na vore te bring. Die manier waarop jou karakter hierdie probleme en konflik gaan hanteer gaan afhang van die soort en sterkte van die karakter wat jy geskep het. Dit is hoekom die analisering, herkenning en erkenning van jou karakters van uiterste belang is. Dit vorm die onwrikbare agtergrond van jou karakter. Jou hoofkarakter is verantwoordelik vir die slotsom en afsluiting van die verhaal. Hierdie slotsom en afsluiting is afhangende van die effektiewe unieke krag en swakhede van die karakter.
Hierdie is 'n ligtelike beskrywing van die totale omvang van jou verhaal. Onderliggend hieraan is die tema van die verhaal en die boodskap. Die tema word nie pertinent gestel aan die leser nie, dog moet dit duidelik deurgegee word deur die handelinge van die hoofkarakter en hoe hy verander met die verloop van die verhaal. Daar is baie temas om oor te skryf, maar feit is, byna almal is al op een of ander stadium gebruik. Wat die verskil maak is: wat jou tema en werk sal laat uitstaan is jou karakters en hoe jou karakters jou verhaal aan die leser gaan oordra. Hoe meer oorspronklik jou karakters is, hoe meer oorspronklik gaan jou tema en verhaal wees. Hierdie is alleenlik moontlik met die in diepte analisering, herkenning en erkenning van jouself teenoor die karakters wat jy skep.
Presies dieselfde konsep moet gebruik word in enige en alle ander karakters wat jy gebruik en beskryf. Alhoewel jy nie soveel in diepte beskrywings van hierdie karakters gaan deurgee aan die leser nie, gaan jy wel menige karaktertrekke en eienskappe gebruik om ook hierdie karakters uniek te maak in jou verhaal. Op hierdie manier bou en behou al jou karakters hul eie persoonlikheid en die tweederangse of sub-karakters sal nie verlore raak in die agtergrond van die verhaal nie.
Met die skryf van kortverhale, prenteboeke en 'maklike lesers' word daar merendeels gefokus op een of twee aspekte van die hoofkarakter se persoonlikheid. Miskien is hy bang vir die donkerte, het 'n uitstekende sin vir humor, is 'n groot terggees, of miskien is hy 'n avonturier. Hoofstukboeke, middelgraad en jong volwassene boeke het meer gekompliseerde temas. Hier is 'n meer indiepte dimensionele verkenning van die karakter te sprake
Met die gebruik en beskrywing van sub-temas en komplotte wat inskakel by die hooftema en komplot moet die karakter dus ook die minder ernstige probleme en komplikasies wat ook by die hoof probleme en komplikasies aanpas, oplos. In die fiksie vir die leser van hoofstukboeke tot die jong volwassene is die karakters min of meer van dieselfde ouderdomsgroep of 'n jaar of twee ouer as die leser.
Prenteboeke se karakters is enige ouderdomsgroep, solank as wat die konflik in die verhaal verstaanbaar is vir die ouderdomsgroepe tussen 4-8-jaar. Die hoofkarakter moet ook 'n kinderlike blik op die lewe hê. Onthou dat jou karakter, of dit 'n kind of 'n dier is, konstant moet bly en wees met die oorspronklike karakter wat jy geskep het. Hier moet die karakter die konflik, probleme en komplikasies hanteer op dieselfde vlak as wat die karakter geskep is. Nie deur die gebruik van kennis en ondervinding wat oorspronklik nie deel gevorm het van die karakter nie. Ook nie omdat dit gemaklik is om op hierdie manier in te skakel by die komplot nie.
Laat jou karakter die rigting en uiteinde van die storie bepaal. Wanneer jou karakter lewe kry mag jy dalk net vind dat die storie 'n rigting inslaan wat jy nooit voorheen bepaal of beplan het nie. Laat dit toe. As jou karakters gebaseer is op werklike emosies en gevoelens, sal die verhaal betroubaar en aanvaarbaar wees - en jou karakters jou na hoogtes neem wat jy nooit gedroom het moontlik is nie.