Fees van die jaar: 'n oorsig van Innibos 2019 | LitNet
Foto: Clifford Roberts
Innibos Laeveld Nasionale Kunstefees is vanjaar vir die 16de jaar op Nelspruit/Mbombela gehou en het weer met sy verskeidenheid vertonings, groot skares gelok. Dis my eerste kennismaking met die fees, na 16 Woordfeeste en 20 KKNK's en 4 Walvisfeeste.
Die hoofverhoog se sportterrein was tydens die vierdag-fees by die Huisgenoot-Super Sokkie, kykNET-Rock NOU!-konsert, JacarandaFM-Konsert,die kykNET-Verjaardagkonsert en die Loof Hom Innibos-konsert, stampvol. Mense het vroegdag met hul kampstoele en komberse kom nesskop, pannekoek geëet en lekker gekuier tot die hoofvertonings saans om skemer begin het.
Meer as 300 kunstenaars was tydens die fees op die verskillende verhoë te sien en aan verskeidenheid is daar geen tekort nie. Die kykNET-konsert het nie verniet verlede jaar die Fiësta vir beste opelugkonsert ingepalm nie.
Die fees het ook vir die vierde agtereenvolgende jaar die Fiësta vir Fees van die Jaar ingepalm.
Ons het probeer om na iets van alles: ernstige toneel, komedie, 'n klug, voorlesings en musiek te gaan kyk. Die sale van onder meer die vertonings Tweespoor, Koekeloer!, Die voordele van eierwit, Die Sjokolade Show, Nagskofkliek, waar ons was, is half of een derde vol. Ek hoor dat selfs vertonings waarin Marius Weyers (Katvoet)en Sandra Prinsloo (My Seuns) opgetree het, ook nie vol was nie.
Die plekspesifieke Be(t)roudag wat in 'n gastehuis afspeel en waar "trougaste" in groepe verdeel word om te help om die ring in die tuin en kamers te "soek", is egter stampvol. Maar hier rafel dinge laatmiddag uit: elke gas kry 'n lekker glas wyn voor die vertoning begin en die glase word deurentyd volgehou. Teen die helfte van die vertoning, begin die gehoor terugpraat; geselsies met akteurs aanknoop en selfs aanbied om hul wyn met akteurs te deel. In die badkamer na die vertoning vertel een vrou vir haar vriendin, dat sy hierdie "inter-aktiewe" teater baie geniet het. "Dis darem lekker dat ons ook 'n kans kry om iets in 'n show te sê." Ek wil nog verduidelik, maar bedink my.
By Eggo's in die grotte met CH2, André Schwartz, Chris Cameleon en Demi Lee Moore, sou hulle twee maal soveel as die reeds uitverkoopte kaartjies kon verkoop, sou daar nog plek wees en/of 'n tweede vertoning moontlik kon wees.
Na vertonings staan mense in lang toue om CD's te koop en geselsies met sangers aan te knoop.
Die laataand rock-verhoog met Watershed het 150 toeskouers, terwyl die hoofverhoog met Afrikaanse musiek alles verdoof en die hoofsanger van Watershed later droog aanmerk dat die bier by die kroeg by hul verhoog, se bier seker moet warm wees, want anders weet hy nie hoekom hier so min mense is nie.
Afrikaans is beslis baas hier en met die lawwe lirieke, sing mense uit volle bors saam.
Chris Torr en Laurika Rauch word vereer vir hul bydrae tot die land se musiekskatkis. Chris sê aan die skare by die kykNET-verjaardagkonsert tydens die oorhandiging van hul trofee: "Ek sê vir Laurika dankie dat sy al die jare bereid was om my liedjies te sing. Ek sê dankie deur vir haar 'n liedjie te sing, maar het pas gehoor my hele band het motorprobleme anderkant Laingsburg en sal eers mȏreoggend hier kan wees, so ek sal nie kan sing nie!"
Toe die gehoor skaterlag, voeg hy by dat hy en Laurika 'n ooreenkoms het dat hy nie sal sing nie, solank sy nie oor ekonomie praat nie. "Ek sal dus nie vanaand sing nie, want sy het nie oor ekonomie gepraat nie!"
Van hul bekendste liedjies word daarna in medleys deur ander kunstenaars gesing en die skare sing saam.
Daar is deurgaans vuurwerke en saamsing, handeklap en wolwefluite op die sportterrein en dat mense groot pret het, is gewis.
En boeta en sussa kry ook hul beurt met poppekas en ander vermaak by die Woelwaters-verhoog.
Ek gesels tussen vertonings deur by die BBP-losie, vanwaar jy die beste uitsig het oor al die opelugkonserte, met regisseurs en akteurs. Die sale by toneelstukke is net halfvol—waar is die teatergangers, wonder ek?
Een na die ander verseker hulle my dat die fees aanvanklik musiek as hooffokus gehad het en dat kuns en teater meer onlangs in die kollig gekom het.
Ek merk daar is nie baie mense by die kunsuitstallings by die Nelspruit Laerskool Kultuursentrum waar werke van 15 plaaslike kunstenaars uitgestal word nie. Onder andere Walk Tall, The Right to Hope; Inniblom met Johan Myburg as kurator; bronsbeelde van Ruhan Janse van Vuuren en tekeninge en tekste van Johan Stegman, maar daar is tog werke verkoop.
Dit was vir my sleg dat die feeskunstenaar, Judith Mason, se werke nie in die dorp nie, maar eerder in die White River Gallery op Witrivier uitgestal is. Geen ander vertonings, praatjies of bekendstellings is in Witrivier gehou nie en ek weet nie hoeveel feesgangers sou uitry om net haar kuns te gaan ervaar nie.
Ons vind egter dat by die buitelug-gebeure soos die Boeke Crawl, die uitstappie na die geheime waterval van York Timbers en boekvoorlesings in die tuin, stampvol is. Boeke en woorde bly dus nie agterweë nie.
Innibos is anders as die KKNK, US Woordfees of Walvisfees. Nelspruit is nie Oudtshoorn, Stellenbosch of Hermanus nie. Die gees in die Laeveld is anders en die kultuur is anders. Dis 'n ware kuierfees, waar vriende en familie van heinde en verre kom saamwees; waar voete saamtik op Afrikaanse musiek; waar jy bosbaadjies met kamoefleer-patrone en lekker velskoene kan koop en waar jy omring is met jou mense.
Daar is nie diep besprekings oor die politiek en die ekonomie en hordes boekbekendstellings nie. Daar is nie intellektuele bekgevegte en regstreekse radio-uitsendings met kommentaar en hoogdrawendheid nie.
Maar toneel en dieper werke het beslis 'n aanhang. Neem onder meer vir Nagskofkliek met Melt Sieberhagen en Albert Pretorius —'n diep stuk wat jou dwing tot oordenking; tot insig oor die lewe wat nog nie geleef is nie, maar wat uit vrees weerhou word. Dis die vlagskipproduksie van die fees en het sy debuut daar gehad.
Of die Boeke Crawl by Kaapsche Hoop, waar Elsabé Daneel met haar wonderlike gedigte-voordrag met begeleiding deur Wilken Calitz; en Ira Blanckenberg en Waldimar Schultz liefdesgedigte voordra in 'n soort-van toneelstukkie. Hier kry Boerneef en Antjie Krog, Dianna Ferrus en Loftus Marais, net soveel applous soos Robbie Wessels, Kurt Darren en Jak de Priester.
Anders is nie noodwendig sleg nie; dis net anders. En daarom was die fees vir my 'n lekkerte. Laeveldse gasvryheid in 'n eiesoortige kultuur- en kuierfees. En soms is dit lekker om vir vier dae net weg te kom van die neerdrukkende politiek, die petrolprys en tuimelende ekonomie en net met ander Afrikaanssprekendes saam te kuier en saam te sing.
2019-09-02 at 12:53
Ons woon in Nelspruit en woon die fees elke jaar getrou by. Mens kom op n punt waar jy regtig verveeld raak met die normale Bobby en Karlien op die hoof verhoog, dit klink elke jaar dieselfde, musiek uit dieselfde groeg gekerf. Dalk soek mens net iets meer op my ouderdom. En toe ontdek ek HARDEBAARD! Hulle was vir my n absolute hoogtepunt, veral die liedjie Kurkprop. Daai ou ballies kan geraas maak!!