iRhawutini (xh) , iGoli (zu)
Fotosamestelling van Johannesburg, Suid-Afrika.
Bynaam: Joburg; Jozi; Egoli (Plek van Goud); Gauteng (Plek van Goud); Maboneng (Stad van die ligte)
Slagspreuk: "Unity in development"
Koördinate: 26°12′16″S 28°2′44″O﻿ / ﻿26.20444°S 28.04556°O﻿ / -26.20444; 28.04556Koördinate: 26°12′16″S 28°2′44″O﻿ / ﻿26.20444°S 28.04556°O﻿ / -26.20444; 28.04556
Parks Tau (ANC)
334,81 km² (129,3 vk m)
1 644,96 km² (635,1 vk m)
1 753 m (5 751 vt)
2 860/km² (7 407/vk m)
4 434 827
2 700/km² (7 000/vk m)
2000 (busse) en verder
Johannesburg (Xhosa: iRhawutini; Zoeloe: iGoli, Plek van Goud) is die vernaamste sake- en bevolkingsentrum van Suid-Afrika met 'n oppervlakte van 1 645 vierkante kilometer en 4 434 827 inwoners in die metro (2011). Dit is die hoofstad van die provinsie Gauteng en setel van die Grondwetlike Hof van Suid-Afrika. Die huidige groter Johannesburggebied sluit sowat vyfhonderd voorstede en dorpsgebiede in.
Johannesburg is ook die sentrum van 'n verstedelikte gebied met meer as 8 miljoen inwoners wat van Pretoria in die noorde tot by Vereeniging in die suide strek. Die stad is die derde grootste in Afrika na Kaïro en Lagos, en die enigste in Afrika wat as 'n wêreldstad of global city beskou word – onder meer danksy die plaaslike hoofkwartiere van mynboureuse wat globale betekenis het.
In argitektoniese opsig het Johannesburg nooit na die verlede teruggekyk nie. As een van die snelgroeiendste metropole ter wêreld het Johannesburg dus ook nie geskroom om weg te doen met sy historiese erfenis nie. Historiese geboue moes plek maak vir nuwe wolkekrabbers, terwyl die implementering van die beleid van aparte ontwikkeling vir etniese groepe die sloping van hele woonbuurte soos Sophiatown beteken het.
Johannesburg is 'n smeltkroes van tale en kulture, met 'n wye kloof tussen arm en ryk. Die stad, wat nege persent van die vasteland van Afrika se bruto geografiese produk oplewer en vir sy bewoners 'n lewenstandaard bo die gemiddelde van Afrika verseker, ly onder 'n vlaag van geweld en misdaad – alhoewel die misdaadsyfer in die afgelope jare afgeneem het, word Johannesburg saam met ander Derdewêreldmetropole soos Rio de Janeiro nog steeds as een van die gevaarlikste stede ter wêreld gereken.
1.1 Vroeë geskiedenis
1.3 Europese metropool in Afrika
1.4 Johannesburg in die nuwe Suid-Afrika: Verval en stedelike regenerasie
4.1 Ekonomiese ontwikkeling
10 Bekende bakens
12 Bekende persone wat hier gewerk het
13 Sien ook
15 Eksterne skakels
Vroeë geskiedenis[wysig | wysig bron]
Mense woon in Johanneburg vir die afgelope honderd eeue. Opgrawings wat op die Melville koppies onderneem is, het 'n yster smeltkroes opgelewer. Houtskool wat daarin gevind is, is omtrent 900 jaar oud. Die skalierots wat ook op die koppie voorkom, bevat baie yster. Argeoloë het ook ŉ nedersetting uit die middel-steentydperk (miskien 40 000 jaar gelede) gevind. Daar is ook klipwerktuie wat omtrent 100 000 jaar oud kan wees.
Die plaas Braamfontein sou ŉ belangrike deel van Johannesburg word. Die plaas is in 1858 aan Gerrit Bezuidenhout toegeken. Dit was omtrent 1500 morg (3500 hektaar) groot. Gerrit het onmiddellik die plaas aan sy broer, F.J. Bezuidenhout, oorgedra. Hy het dit in 1862 in drie verdeel. Die suidelike deel is aan die oorspronklike eienaar, Gerrit Bezuidenhout, oorgedra. In 1886 was J.J. Lindeque die eienaar van ten minste die deel van die suidelike deel wat aan Randjeslaagte gegrens het. Die oostelike deel is aan F.J. van Dyk verkoop. Na ŉ paar tussenganger het Dirk Geldenhuys in 1886 die eienaar geword. Die westelike gedeelte is aan C.W. Bezuidenhout oorgedra. In 1887 is hierdie deel aan Frans en Louw Geldenhuys verkoop vir £4500. Frederick Jacobus Bezuidenhout het in 1865 die eienaar van Doornfontein geword. Dit was steeds syne in 1886. Turffontein is in 1859 aan Abraham Smit toegeken. Die plaas was ook onderverdeel en in 1886 was Paul Andries Ras die eienaar van die grootste gedeelte daarvan. Langlaagte het ŉ lang geskiedenis van onderverdeling, verskillende eienaars en geskille oor eienaarskap.
Sedert die 1850's het prospekteerders in die Transvaal rondgesnuffel op soek na goud en ander minerale. Die eerste goudrif is in 1871 in die groensteengordel oos van Potgietersrus (Mokopane) gevind. Die eerste goudmyn is dan ook daar gevestig. In 1874 is die eerste stoomaangedrewe stampmeul daar in werking gestel. Teen daardie tyd het die aandag egter na Sabie en Pelgrimsrus verskuif. Alec (Kruiwa) Patterson het in 1873 spoelgoud in die Pelgrimsloop gevind. Dit het op die Transvaal se eerste groot stormloop van delwers uitgeloop. Elf jaar later het meeste van die delwers verkas na Barberton, waar goud ook ontdek is. Op die Witwatersrand was prospekteerders nogal doenig op die Wesrand. Die eerste myn was naby die huidige Magaliesberg. Daar was nog een op Kromdraai, wes van Zwartkop. Die enigste suksesvolle myn was Fred en Harry Struben se Confidence Reef, wat nog in die Kloofendal natuurreservaat gesien kan word.
Dagsoom en oorspronklike plase in 1886
Langlaagte in 1886
Johannesburg omstreeks 1896
Johannesburg het sy ontstaan te danke aan die ontdekking van goud. George Harrison word beskou as die persoon wat die dagsooom van die hoofrif op die plaas Langlaagte ontdek het. Op 12 Mei 1886 het hy en George Walker ŉ prospekteerkontrak met die eienaar van die plaas, G.C.Oosthuizen, aangegaan. Kort daarna is die hoofrif ook op Turffontein en Doornfontein gevind. Die proklamasie wat Langlaagte, Turffontein, Doornfontein, Randjeslaagte en ander aanliggende plase as openbare delwerye verklaar het, is op 20 September 1886 uitgereik. Op 8 November 1886 is ŉ delwerskomitee verkies om die mynkommissaris behulpsaam te wees.
Randjeslaagte was ŉ driehoekvormige stukkie uitvalgrond wat aan die regering behoort het. Dit kan vandag nog uitgeken word as die gebied tussen die strate Commissioner, Claim/Mooi en Diagonal/Clarendon Place. Die Landmeter-generaal het opdrag gegee dat hierdie plaas as ŉ dorpsgebied uitgemeet word. Aanvanklik sou daar 600 standplase wees en hulle moes 50 voet by 50 voet meet. Later is nog persele op Turffontein uitgemeet. Toe die persele te koop aangebied is, kon "koelies" slegs in die "arabierreservaat", waarin 79 standplase was, koop.
Teen 1887 het inwoners begin aandring op ŉ dorpsraad of darem ŉ gesondheidkomitee. In November daardie jaar het die president ŉ "Gezondheids Comité" geproklameer. Die gebied is omskryf as die plek Johannesburg, met inbegrip van die erwe bekend as Marshalldorp en dit wat Ferreira se kamp genoem word. Die komitee se gesag het vir drie myl vanaf die markplein gestrek. Die gesondheidskomitee het die eerste bevolkingsopname in 1890 gemaak. Dit het getoon dat 26 303 mense in die dorp gewoon het. Name van dorpsgebiede wat opduik is Booysens, Fordsburg, Langlaagte, Koelielokasie, Braamfontein, Aucklandpark, Marshallsdorp, Ferreirasdorp, Johannesburg, Veldtschoendorp, Prospect en Jeppesdorp. ŉ Soortgelyke opname wat in 1892 gedoen is, het aangetoon dat meer as 41 000 mense in Johannesburg gewoon het.
The View in Parktown is een van min 19de eeuse geboue wat in Johannesburg bewaar gebly het. Die Victoriaanse huis is in 1897 as woning vir Sir Thomas Cullinan opgerig en dien tans as hoofkwartier en museum van die Transvaal Scottish Regiment
Dit was eers in 1897 wat ŉ stadsraad vir Johannesburg goedgekeur is ingevolge Wet 9 van 1897. Die raad sou uit 12 verkose lede bestaan. Twee jaar later het die oorlog uitgebreek en vreemdelinge, insluitend swartes, het gevlug. Sewe maande later was Lord Roberts in Johannesburg. Onder sy aanvoering is ŉ "Imperial Government Municipality" vir Johannesburg ingestel. Lord Milner is in Mei 1901 as administrateur van die Transvaal aangestel. Hy het die Johannesburg Munisipale Proklamasie (Nr. 16 van 1901) uitgevaardig ingevolge waarvan twaalf genomineerde lede van die stadsraad Johannesburg moes bestuur. In Desember 1903 is die raad deur 30 verkose lede vervang. Proklamasie 13 van 1902 het die grense van Johannesburg tot 79 vierkante myl uitgebrei.
Johannesburg was aanvanklik eerder 'n groot delwerskamp wat uit tente en ossewaens bestaan het. Die groeiende mynbedryf het 'n magtige stroom immigrante op die stad laat toesak, waaronder mynwerkers uit Cornwall en Australië; mynbouingenieurs en ander spesialiste uit Skotland en die Verenigde State; maar ook Franse, Italianers, Grieke en Jode uit Pole en Rusland wat weens armoede, werkloosheid en diskriminasie na Suid-Afrika geëmigreer het.
'n Minderheid Afrikaanssprekendes het 'n heenkome in Johannesburg se bou- en vervoerbedryf gevind; Swart mynwerkers uit Mosambiek, Transvaal en die Kaap is as ongeskooldes deur die mynboubedryf in diens geneem, terwyl Swartes uit Natal as huisbediendes en klerewassers aangestel is. Drie jaar ná sy stigting het die bevolking op 40 000 gestaan, en in 1904 op meer as 80 000. Dit het binne vyf dekades tot 'n stad met meer as een miljoen inwoners gegroei en noue bande met internasionale finansiële sentrums soos die City of London gehandhaaf.
In 1897 het Johannesburg se myne 27 persent van alle goud opgelewer wat wêreldwyd ontgin is. Die ongekende groei van die Goudstad was aan die sakevernuf van mynboumagnate soos Cecil John Rhodes en die sogenaamde Randlords te danke, maar ewe goed aan die beskikbaarheid van goedkoop mannekrag. In 1889 het Rhodes saam met ander magnate die Kamer van Mynwese tot stand gebring wat dekades lank indiensneming, loontariewe en werksomstandighede in plaaslike myne bepaal het. In 1893 is regulasies opgestel waarvolgens nie-blankes beperk sou bly tot ongeskoolde werk – een van die hoekstene van die latere beleid van rasseskeiding. Alhoewel die stad sy eie myne lankal laat vaar het, omdat die gouderts uitgeput is en nuwe afsettings elders gevind is, staan Johannesburg steeds in Zoeloe bekend as iGoli (plek van goud).
Europese metropool in Afrika[wysig | wysig bron]
Pritchardstraat omstreeks 1910
The Pines in Parktown is 'n voortreflike voorbeeld van Edwardiaanse boukuns in die Goudstad. Die huis is in opdrag van die onderneming Fraser & Chalmers deur JC Watson ontwerp en in 1906 voltooi as woning vir hul bestuurder WE Park. Dit is op 4 Desember 1982 tot nasionale monument verklaar.
Terwyl Johannesburg aan 'n verskeidenheid kulturele, ekonomiese en argitektoniese invloede uit ander dele van die Britse Ryk en elders blootgestel was, het die stad gaandeweg sy eie metropolitaanse karakter en leefstyl begin ontwikkel. Een van die hooftrekke van Johannesburg se stadskarakter was die groot invloed wat handel, mynbou en nywerhede op die argitektuur van die middestad uitgeoefen het. Die hoofkwartiere van banke en mynboumaatskappye, kantoorgeboue en klubs het die stadsbeeld gevorm. Afdelingswinkels het ingevoerde verbruikersgoedere uit Europa en Noord-Amerika verkoop, en daar was min nuwe oorsese tegnologiese ontwikkelings en uitvindings wat nie op een of ander manier in die Goudstad getoets is nie – winkels wat met voorafvervaardigde bouelemente opgerig is, gaslampe en later elektriese straatligte, telefoondrade wat die kantoorgeboue van finansiële ondernemings met mekaar verbind het, perdetrems wat passasiers na voorstede vervoer het en vanaf 1892 ook spoorweglyne na die kus. Die eerste elektriese trems is in 1906 in bedryf gestel.
Straattoneel in Johannesburg in 1970
Die ingewikkelde sosiale strukture en stadsbeplanning is vir die grootste deel van die 20ste eeu deur twee beslissende faktore oorheers: klas en velkleur. Omstreeks 1900 het Johannesburg reeds die tipiese kenmerke van 'n rasgebaseerde stedelike nedersetting in Suid-Afrika getoon. Swart werkers was verplig om passe te dra, is van sypaadjies en openbare ruimtes verban, is net in veewaens deur die Rand-trems vervoer, het geen toegang tot openbare vervoergeriewe gehad nie en was grotendeels beperk tot substandaardbehuising soos enkelgeslag-mynkoshuise en die bediendekamers van wit woonhuise. Hul toegang tot alkoholiese dranke is beperk, hulle moes lang ure fisies hard werk vir lae lone en is hoegenaamd geen politieke regte toegestaan nie. Kenmerkend genoeg is swart Suid-Afrikaners in Johannesburg tot en met 1927 onder dieselfde administrasie ('n munisipale komitee) geplaas as dieretuine.
Sosio-ekonomiese ongelykheid was desondanks geen kwessie van velkleur nie. Ook blanke werkersklas- en laer-middelklas-gesinne, waaronder baie Afrikaanssprekende armblankes, is uit hul tradisionele woonbuurte in die middestad verdryf en in westelike voorstede hervestig. Sanitasie en openbare gesondheid is as hoofredes aangevoer wanneer krotbuurte gesloop is. In die vroeë 20ste eeu het Johannesburg reeds uit funksionele sones bestaan waarby 'n hoofroete, wat in wes-oostelike rigting geloop het, die Engels- en Afrikaanssprekende laer middelklas van mekaar geskei het. Mynbousones het as cordon sanitaire tussen die digbevolkte suidelike voorstede en die uitgestrekte welvarende wit voorstede in die noorde gefungeer. Swart, bruin en Asiatiese bewoners is in etniese woonbuurte gehuisves.
Johannesburg in die nuwe Suid-Afrika: Verval en stedelike regenerasie[wysig | wysig bron]
'n Straattoneel in die middestad
Uitsig oor Johannesburg (2013)
Ná die einde van die rasseskeiding in 1990 het die middestad ten opsigte van sy sosiale en ekonomiese samestelling asook sy voorkoms ingrypende veranderings ondergaan. Dit was nie langer 'n periferiese Europese besigheidsdistrik in Afrika nie nadat groot getalle swart Suid-Afrikaners hulle hier gevestig het. Hierdie proses het ongekontroleerd plaasgevind en gepaard gegaan met sosiale verval en armoede, omgewingsagteruitgang, toenemende misdaad en geweld. Die sakewêreld – naas winkels en kantore ook die Johannesburgse Effektebeurs – het homself in die noordelike voorstad Sandton hervestig. Die stadsregering en privaat-ondernemings stel nogtans belang in die hernuwing van die middestad.
Newtown, 'n uitgestrekte stadsdeel in die middestad wat deur spoorweglyne in die noorde, die M2-snelweg in die suide en in die ooste en weste deur respektiewelik West- en Quinnstraat begrens word, staan sentraal in hierdie pogings. Die nuwe Nelson Mandelabrug, wat Newtown met Braamfontein verbind en sowat 3 000 motors per uur kan dra, dien as 'n maklike toegangspoort na die herontwikkelde stadsdeel. Newtown is tans 'n gebied met gemengde gebruik wat danksy sy kulturele lewe 'n besondere karakter het. Hier is die befaamde Markteater (Market Theatre) geleë wat sedert 1974 as 'n skouburg vir nie-rassige toneelkuns bekendheid verwerf het. Die teater, wat in 'n verlate Edwardiaanse markgebou ontstaan het, het tot 'n eersterangse instelling gegroei waar sommige van Suid-Afrika se voorste akteurs en toneelskrywers 'n platform verkry het.
Vandag huisves die kompleks drie teaters en twee kunsgalerye. Op Saterdae word 'n weeklikse vlooimark by die teater gehou. Vlakby die kompleks lok Oriental Plaza met talle winkels besoekers.
Johannesburg is steeds besig om uit te brei en nuwe aankomelinge te lok, alhoewel ook hierdie proses met onsekerhede en konflikte gepaard gaan. Op 11 Mei 2008 is buitelandse immigrante uit buurlande soos Zimbabwe en Mosambiek in die Swart woonbuurt Alexandra deur 'n woedende skare aangerand. Geweldpleging het in die volgende dae ook na die middestad en ander Swart woonbuurte versprei en altesaam meer as vyftig menselewens geëis. Buitelanders word daarvan beskuldig dat hulle Suid-Afrikaners van skaars werkgeleenthede, behuising en voordele ontneem en word daarnaas geblameer vir baie voorvalle van misdaad.
'n Tweede kenmerk van Johannesburg se sosiale ontwikkeling sedert 1994 is die ontstaan van omheinde woonbuurte en kantoorkomplekse. So is 'n groot aantal werksgeleenthede in diensgebaseerde kantoorgeboue in die noordelike voorstede geskep. Opvallend is die toenemende polarisering van inwoners volgens inkomste en beroep, terwyl velkleur as derde faktor 'n steeds minder belangrike rol speel namate 'n nuwe swart middelklas tot stand kom. Na hierdie ekonomiese en demografiese prosesse, wat aan die stad 'n sterk polisentriese karakter gee, het navorsers as sitadelisering (citadelization) verwys.
Geografie en klimaat[wysig | wysig bron]
Sonop in die Goudstad
Die binnestad van Johannesburg soos vanaf die Carlton-sentrum gesien
Johannesburg soos gesien van die ISS
Johannesburg lê in die oostelike deel van die Hoëveldplato, die sentrale plato van Suid-Afrika. Johannesburg strek van Orange Farm in die suide tot by Midrand in die noorde en grens aan twee ander metropolitaanse gebiede – Pretoria (Tshwane) in die noorde en Ekurhuleni in die ooste. Met 'n oppervlakte van 1 645 km² het Johannesburg se metrogebied uitgebrei nes dié van ander groot westerse metropole soos Sydney, Londen, New York en Los Angeles.
Johannesburg is op 'n gemiddelde hoogte van 1 753 meter bo seevlak geleë. Dit is naas Meksiko-Stad en Phoenix in Arizona (Verenigde State) een van min metropole wat nóg aan die see nóg teen 'n rivier of ander water lê.
Johannesburg het 'n subtropiese hooglandklimaat met 'n gemiddelde maksimale temperatuur van 26 °C in Januarie en 16 °C in Junie. Wintertemperature kan tot vriespunt daal, alhoewel daar byna geen sneeuval is nie – die stad lê in 'n somerreënstreek. Sneeuvlokkies het wél in die winters van 1981 en 2006 geval. Die gemiddelde jaarlikse reënval is 713 millimeter.
Weergegewens vir Johannesburg
Bron: World Meteorological Organization NOAA
Meerderheidstale in Johannesburg
73% van die stad se bevolking is swartes, 16% is blankes, 6% Kleurlinge en 4% Asiërs. 42% van die inwoners is jonger as 24 jaar, en 6% is ouer as 60 jaar. 37% van die Johannesburgers is werkloos (97% van die werkloses is swart). Vroue maak 43% van die werkende bevolking uit.
34% van Johannesburg se inwoners praat Nguni-tale as hulle huistaal, 26% Sotho-tale, 19% Engels en 8% Afrikaans. 29% van die volwassenes het matriek, 14% 'n tersiêre opleiding (universiteit of technikon), 15% het 'n basiese skoolopleiding en 7% van die bevolking is ongeletterd.
3 389 278
Voorstede[wysig | wysig bron]
Sedert 1994 het munisipale Johannesburg uitgebrei om elf gebiede in te sluit wat voorheen onafhanklike plaaslike owerhede gehad het, naamlik:
Maudestraat in die voorstad Sandton
Diepsloot, Kya Sands
Ivory Park, Midrand
Bryanston, Randburg, Sandton
Northcliff, Parktown, Rosebank
Constantia Kloof, Northgate, Roodepoort
Dobsonville, Doornkop, Protea Glen, Soweto
Alexandra, Bruma, Wynberg
Aeroton, City Deep, Johannesburg South, Southgate
Ennerdale, Lenasia, Orange Farm
Johannesburg is die ekonomiese en finansiële sentrum van Suid-Afrika waar die hoofkwartiere van sowat driekwart van die land se groot maatskappye gesetel is. Die Goudstad genereer 16% van die bruto nasionale produk en dra sowat 40% van Gauteng se ekonomie by. Die Johannesburgse Effektebeurs is met 'n kapitalisering van sowat 182 miljard VSA-$ die grootste in Afrika. Van die Johannesburgse beroepsbevolking is sowat 5 persent in die mynbou, 16 persent in die nywerheid, 33 persent in dienste en administrasie, 21 persent in die handel, 13 persent in die finansiële sektor en 6 persent in die vervoerbedryf werksaam.
Ekonomiese ontwikkeling[wysig | wysig bron]
Ná die ontdekking van goud in die Witwatersrandgebied in 1886 het Johannesburg in 'n relatief kort tydperk tot die industriële, finansiële en kommersiële spilpunt van Suider-Afrika ontwikkel. Binne 'n dekade het die delwerskamp tot 'n moderne stad volgens westerse standaarde met kantoorgeboue langs die strate van sy middestad gegroei. In 1896 was daar spoorverbindings na Kaapstad, Durban en Lourenço Marques, en Johannesburg het gaandeweg tot die ekonomiese middelpunt van Suid-Afrika ontwikkel.
In die 1920's het dit by Kaapstad verbygesteek as die grootste stedelike nedersetting in Suid-Afrika. In 1936 is na Johannesburg ter geleentheid van die Britse Rykstentoonstelling as die grootste en mees digbevolkte Europese stad in Afrika verwys.
Vanweë die destydse beleid van rasseskeiding en die stryd daarteen het die internasionale waarneming vanaf die 1970's steeds meer op die etniese en politieke verdeling gefokus. Terselfdertyd het meer swart bewoners begin om vanuit die voorstede na die middestad te migreer. Maar vanaf die laat 1980's het 'n veranderende wêreldekonomie net soos ekonomiese sanksies en groeiende politieke druk van opposisiegroepe, wat onder meer stakings georganiseer het, hul tol geëis. Die gepaardgaande agteruitgang het daartoe gelei dat Johannesburg se ekonomie nie meer in staat was om vir alle bewoners 'n heenkome te bied nie.
Die eerste dekades ná die vrye verkiesing van 1994 was deur ingrypende strukturele veranderings gekenmerk. Terwyl in 1951 nog 'n derde van alle plaaslike werknemers in diens van die mynboubedryf was, het hierdie sektor vanaf die 1990's 'n steeds kleiner rol in die plaaslike ekonomie begin speel. Alhoewel die bedryf in absolute terme nog belangrik genoeg is om sowat 18 persent tot die metropool se bruto geografiese produk (BGP) by te dra, word Johannesburg se ekonomiese lewe intussen deur ander sektore soos handel (20 persent) en finansiële en sakedienste (byna 30 persent) oorheers. Vervoer, kommunikasie en die openbare sektor lewer tien persent van die BGP op.
Die informele sektor het die mees dinamiese groei getoon nadat alle sakegebiede vir swartes toeganklik geword het. Die groot stroom nuwe bewoners uit swart woongebiede na die middestad het egter met fisiese verval, verskuiwing van sakebedrywighede na die noordelike voorstede en ras-gebaseerde stereotipering gepaard gegaan. Die stadsregering het dus stappe onderneem om die sakekern te herontwikkel en Johannesburg se posisie as 'n voortuitstrewende Afrika-metropool en deel van die globale hoofstroomekonomie te verseker.
Omgewingsake[wysig | wysig bron]
Vir die ontginning van goud en uraan is aan die Witwatersrand twyfelagtige metodes soos byvoorbeeld suur myndreinering gebruik – ondergrondse water, wat met sure en swaar metale besoedel en soms radioaktief is, is uit die myne gepomp en in groot bekkens gestoor. Daagliks word sowat 100 miljoen liter giftige onbehandelde en ongefiltreerde water vrygestel.
Groot hoeveelhede suur water was in Augustus 2010 nog sowat 600 meter benede die oppervlak, maar het op hierdie tydstip reeds met tussen 0,6 en 0,9 meter per dag na bowe gestyg. Dit hou 'n bedreiging vir die sentrale besigheidsdistrik van Johannesburg en die Witwatersrand se watervoorrade in.
Lughawens[wysig | wysig bron]
Die Internasionale Oliver Tambo-lughawe is die besigste in Afrika
Gautreinstasie op die OR Tambo-lughawe
Johannesburg se internasionale lughawe is die grootste op die vasteland van Afrika, en die jaarlikse aantal passasiers het in 2006 tot 16 miljoen gestyg.
Die lughawe is in 1952 as "Jan Smuts-lughawe" naby Kemptonpark aan die Oos-Rand gestig. Tussen 1994 en vroeg 2006 staan dit as die Internasionale Lughawe van Johannesburg bekend. Dit word in Julie 2006 herdoop as OR Tambo Internasionale Lughawe. Dit is die basis van die nasionale lugvaartmaatskappy Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) en 'n aantal kleiner nasionale maatskappye.
Jan Smuts was in die 1970's 'n toetslughawe vir die Frans-Britse supersoniese Concorde-vliegtuig. In 1996 het Johannesburg se lughawe dié van die Egiptiese hoofstad Kaïro as die besigste op die Afrika-vasteland verbygesteek. Dit is nou een van die eenhonderd besigste lughawens ter wêreld, en daar word verwag dat dit in die jaar 2010 meer as 21 miljoen passasiers sal hanteer. Nogtans word die lughawe deur slegs een Amerikaanse lugredery, Delta Airlines, op die roete na Atlanta, Georgia bedien.
Daar is egter 'n groter aantal verbindings met Europese lande, waaronder sewe daaglikse verbindings vanaf Londen in die Verenigde Koninkryk met Boeing 747-400-makrostralers. Johannesburg sal moontlik ook 'n bestemming vir Europa se nuwe Airbus A380-straler wees en is deur Airbus reeds as een van min lughawens wêreldwyd gelys wat hierdie groot passasiersvliegtuig kan akkommodeer.
Padnetwerk[wysig | wysig bron]
Johannesburg is baie goed met die res van Suid-Afrika verbind. Die N1, N3, N12, N14 en N17 nasionale paaie is verbind met die stad se paaie; die meeste met die Ringpad. Die Ringpad is 'n snelweg reg rondom Johannesburg en bestaan uit die Westelike Verbypad, die Oostelike Verbypad en die Suidelike Verbypad.
Gold Reef City se mynskag.
Die stad het min besienswaardighede en staan nie as 'n gewilde reisbestemming bekend nie. Danksy die internasionale lughawe is dit egter die aankoms- en vertrekpunt vir 'n groot aantal toeriste uit die buiteland. Besoekers uit ander Afrika-lande bestee jaarliks sowat 1,5 miljard Amerikaanse dollar in Johannesburg se winkelsentrums. Die besienswaardighede wat wel die moeite werd is, sluit in:
Universiteite[wysig | wysig bron]
'n Wolkekrabber in die sakesentrum
Die Soccer City-stadion
Johannesburg se moderne hoëronderwys-stelsel spog met vier instansies: die Universiteit van die Witwatersrand, die Universiteit van Johannesburg, Monash Universiteit ('n satellietkampus van die bekende tersiêre instelling in Melbourne, Australië) en Midrand Universiteit.
Sport[wysig | wysig bron]
Johannesburg is die tuiste van die krieketspan die Highveld Lions, die rugbyspan die Goue Leeus, en ten minste drie vooraanstaande sokkerspanne, naamlik Jomo Cosmos, Kaizer Chiefs en Orlando Pirates.
Bekende bakens[wysig | wysig bron]
Die Hillbrow-toring is een van die hoogste geboue in Afrika. Die ander hoë toring in die stad is die 240 meter hoë Sentech-toring. Die Nelson Mandelabrug wat Braamfontein en Newtown verbind, is in 2003 voltooi.
Susterstede[wysig | wysig bron]
Addis Abeba, Ethiopië.
Birmingham, Verenigde Koninkryk.
Kinshasa, DR Kongo.
Londen, Verenigde Koninkryk.
New York Stad, Verenigde State.
Val de Marne (suidoos van Parys), Frankryk.
Bekende persone wat hier gewerk het[wysig | wysig bron]
Mahatma Gandhi, Menseregte en vryheidsvegter, het tussen 1893 en 1915 in Johannesburg gewoon.
Nelson Mandela, Suid-Afrika se eerste swart president en Nobelprys vir Vrede wenner, het gewoon en gewerk in Soweto, woon in Houghton, Johannesburg.
Desmond Tutu, Anglikaanse aartsbiskop en wenner van die Nobelprys vir Vrede, het in Soweto gewoon.
NG gemeente Johannesburg
Gereformeerde kerk Johannesburg
↑ “Johannesburg (South Africa)”. Crwflags.com. URL besoek op 14 Julie 2012. (en)
↑ (en) “Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26)”. pp. xlv-lii
↑ (en) “City of Johannesburg Metropolitan Municipality”. Gauteng Department of Local Government. URL besoek op 14 Julie 2012.
↑ (en) Municipal Demarcation Board, South Africa Besoek op 14 Julie 2012.
↑ Hoofplek Johannesburg Sensus 2011
↑ Statistics South Africa, Community Survey, 2007, Basic Results Municipalities (pdf-lêer) besoek op 23 Augustus 2008.
↑ Bundeszentrale für politische Bildung – Dossier Afrika: Großstädte Afrikas – Kairo, Lagos und Johannesburg
↑ Godwin, Peter: Stadt der Hoffnung – Stadt der Angst. In: National Geographic Deutschland, April 2004, bl. 134
↑ The Johannesburg Council for Natural History: Melville Koppies Nature Reserve
↑ www.mk.org.za Sien ook Alkis Doucakis, The origins of Doornfontein and adjoining farms, Historia 42(2), November 1997.
↑ E.L.P. Stals (redakteur), Afrikaners in die Goudstad, Hollandsche Afrikaansche Uitgevers Mpy, Pretoria, 1978, p.5.
↑ MJ Viljoen & WU Reimold, An introduction to South Africa's geological and mining history, Mintek, 1999, p. 134.
↑ Viljoen & Reimold, supra, p. 108.
↑ Viljoen & Reimold, supra, p.30.
↑ MJ Viljoen & WU Reimold, An introduction to South Africa's geological and mining heritage, Mintek, Johannesburg, 1999, bl. 33.
↑ John R Shorten, Die verhaal van Johannesburg, Voortrekkerpers, Johannesburg, 1970, bl. 94.
↑ Shorten, supra, bl. 83-92.
↑ Shorten, supra, bl. 156.
↑ Elizabeth Ann Cripps, Provisioning Johannesburg 1886-1906, M.A.-verhandeling, Unisa, 2012, bl. 9
↑ Cripps, supra, bl.173
↑ Shorten, supra, bl. 206.
↑ Sien byvoorbeeld Elsabé Brink, 1899, The long march home, Kwela Books, Kaapstad 1999.
↑ Shorten, supra, bl. 228.
↑ Shorten, supra, bl. 230.
↑ South African History Online: The Pines, Parktown, Johannesburg. Besoek op 15 Maart 2015
↑ Sarah Nuttall en Achille Mbembe: Johannesburg: The Elusive Metropolis. Durham en Londen: Duke University Press 2008, bl. 19
↑ Lis Lange: White, Poor and Angry. White Working Class Families in Johannesburg. Aldershot: Ashgate Publishing 2003, bl. 22
↑ Nuttall en Mbembe (2008), bl. 20
↑ Der Fischer Weltalmanach 2009. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 19
↑ Nuttall en Mbembe (2008), bl. 14
↑ “World Weather Information Service – Johannesburg”. World Meteorological Organization. URL besoek op 8 April 2014.
↑ “Johannesburg/Jan Smuts Climate Normals 1961–1990”. National Oceanic and Atmospheric Administration. URL besoek op 8 April 2014.
↑ stockmarkets.com: JSE - Johannesburg Stock Exchange. Besoek op 9 Februarie 2016
↑ Izak van der Merwe en Arlene Davids: Demographic Profiles of Cape Town and Johannesburg. In: Simon Bekker en Anne Leildé (reds.): Reflections on Identity in Four African Cities. African Minds 2006, bl. 29
↑ www.eco-h2o.co.za: Rising acid mine water could be 'catastrophic' for Johannesburg
↑ 36,0 36,1 36,2 36,3 36,4 36,5 36,6 36,7 36,8 (en) “Making Joburg an entry point into Africa”. Stad Johannesburg. URL besoek op 3 Januarie 2015.
↑ (en) “NYC's Partner Cities”. The City of New York. URL besoek op 3 Januarie 2015.
(en) Early Johannesburg, Its Buildings and People. Hannes Meiring, Human & Rousseau. 1986. 143 bladsye. ISBN 0-7981-1456-8
(en) Gold! Gold! Gold! The Johannesburg Gold Rush. Eric Rosenthal, AD. Donker, 1970, ISBN 0-949937-64-9
(en) Johannesburg: The Elusive Metropolis. Sarah Nuttall. Duke University Press. 9 January 2005. 210 bladsye. ISBN 0-8223-6610-X.
(en) The Corner House: The Early History of Johannesburg. Alan Patrick Cartwright. MacDonald. 1965. 293 bladsye.
(en) Johannesburg se Amptelike werf
(en) Johannesburg Heritage Foundation: Parktown Heritage
(en) National Geographic Magazine: Johannesburg – City of Hope, City of Fear
(en) Amptelike webwerf van Toerismebestuur Johannesburg
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Johannesburg&oldid=1421754"	Kategorieë: JohannesburgProvinsiehoofstede van Suid-AfrikaVersteekte kategorie: Koördinate op Wikidata	Navigasie-keuseskerm
አማርኛالعربيةAsturianuAzərbaycancaБеларускаяБеларуская (тарашкевіца)‎БългарскиBrezhonegBosanskiCatalàНохчийнکوردیی ناوەندیČeštinaЧӑвашлаCymraegDanskDeutschΕλληνικάEnglishEsperantoEspañolEestiEuskaraفارسیSuomiFøroysktFrançaisArpetanGaeilgeGàidhligGalego客家語/Hak-kâ-ngîעבריתहिन्दीFiji HindiHrvatskiMagyarՀայերենBahasa IndonesiaInterlingueIdoÍslenskaItaliano日本語Basa JawaქართულიҚазақша한국어КыргызчаLatinaЛезгиLingálaLietuviųLatviešuMalagasyОлык марийМакедонскиമലയാളംमराठीBahasa Melayuမြန်မာဘာသာمازِرونیनेपाल भाषाNederlandsNorsk nynorskNorsk bokmålNovialSesotho sa LeboaOccitanИронਪੰਜਾਬੀKapampanganDeitschPolskiپنجابیPortuguêsRomânăРусскийСаха тылаSarduSicilianuScotsSrpskohrvatski / српскохрватскиSimple EnglishSlovenčinaSlovenščinaChiShonaСрпски / srpskiSiSwatiSvenskaKiswahiliŚlůnskiதமிழ்ไทยTagalogSetswanaTürkçeТатарча/tatarçaئۇيغۇرچە / UyghurcheУкраїнськаاردوOʻzbekcha/ўзбекчаTshivendaVepsän kel’Tiếng ViệtVolapükWinarayIsiXhosaייִדישYorùbá中文Bân-lâm-gú粵語IsiZulu	Wysig skakels	Die bladsy is laas op 13 Februarie 2016 om 08:22 bygewerk.