15 jaar later: Sol-Tech se ‘lang pad na vinnige sukses’(Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Sol-Tech spog dalk met ŉ kampus van wêreldgehalte, maar dit is wie hulle die wêreld ínstuur waarop hulle die trotsste is. Die beroepsopleidingskollege het ŉ lang pad gestap van die 64 studente waarmee daar in 2008 begin is. Hulle het destyds sommer klaskamers en werkswinkels in Solidariteit se kantoor in Kloofsig in Centurion gehad. As daar direksievergadering gehou is, moes die manne tydelik ophou kap terwyl die gewigtige besluite geneem is. Vyftien jaar later kyk Sol-Tech terug, maar eintlik word daar vorentoe gekyk, sê Paul van Deventer, besturende direkteur. Toe die nuwe en ultramoderne kampus in 2020 in gebruik geneem is, het ŉ energie losgekom wat ŉ storm veroorsaak het, onthou Van Deventer. Daar was opwinding – maar nie net onder Afrikaanssprekendes nie, opwinding in opleidingskringe oor die ganse land. Die opgewondenheid groei steeds en word gesien in die ellelange waglyste van studente wat hier wil kom aanklop en die werkgewers wat oor hul voete val om ŉ Sol-Tech-student in diens te neem. Boonop word die kampus se drumpel deurgetrap deur besoekers wat kom kers opsteek oor hoe om te vermag wat Van Deventer op ligter trant “die lang pad na vinnige sukses” noem. Opleiding in Afrikaans Paul van Deventer, uitvoerende hoof van Sol-Tech. (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Daar is gaandeweg ŉ al hoe groter besef dat Sol-Tech ŉ leemte vul wat deur die sluiting van talle ander tegniese of beroepsopleidingskolleges gelaat is. Daar is al hoe meer respek vir wat hier vermag word – en in Afrikaans. Byna as ŉ gegewe is daar dan dikwels kritiek dat Afrikaans as onderrigtaal gebruik word om sommiges uit te sluit. Van Deventer staan nie lank hierby stil nie. Dit is eenvoudig nie so nie. Daar is vier vereistes waaraan enige voornemende student moet voldoen om by Sol-Tech toegelaat te word: die regte akademiese kwalifikasies (of ŉ oorbruggingskursus indien nodig), gemak in ŉ Afrikaanse leeromgewing, die suksesvolle aflê van ŉ toelatingstoets en die betaal van studiegeld (en as jy nie kan betaal nie, is daar hulp hiervoor ook). “Ek kan met alle eerlikheid sê dat ons in 15 jaar nog nooit iemand nie toegelaat het wat aan hierdie vier vereistes voldoen nie,” sê Van Deventer. Hier is swart studente en hulle is gelukkig hier. Nes die res. Klasse word in Afrikaans aangebied, maar studiemateriaal is in Afrikaans en Engels beskikbaar. Eksamens kan ook in enige van die twee tale afgelê word. En nes die persepsies oor Afrikaans en Afrikaanse opleiding gaandeweg verander, verander die persepsie ook dat tegniese of beroepsopleidingskolleges op ŉ laer vlak as universiteitsopleiding is. “Daar is ŉ rede hoekom daar leerbanke in die Kraal is. Daar is ŉ rede vir die mooi kampus; geen ander kollege lyk so nie. Ons wil vir die studente sê ‘julle is belangrik’.” Hulle het die afgelope 15 jaar hard gewerk om die waarneming dat beroepskolleges ŉ trappie laer as ander onderwysinstellings is, te verander. Studente se sukses in die beroepswêreld het heelwat hiermee te doen, maar aanvanklik begin dit hier, op die kampus, waar hulle saak maak. Sol-Tech skep selfvertroue onder sy studente wat in die beroepswêreld vir hulle baie deure baie wyd oopmaak. “Dit is ongelooflik bevredigend om ŉ verskil in mense se lewe te maak. Daar is niks beter nie. As jy hierdie outjies se sukses sien, wat meer wil jy hê?” Van Deventer sê hulle doen heelwat navorsing om ŉ behoeftebepaling in die beroepswêreld te doen sodat die opleiding wat hulle gee vir studente ŉ werksgeleentheid kan verseker. Dit is ook hoekom studentegetalle beperk word en net die beste dosente aangestel word. Onlangs is ŉ kursus in outo-elektries en megatronika bygevoeg. Volgende op die Sol-Tech-spyskaart is ŉ kursus in vroeë kinderontwikkeling (hulle oorweeg dit selfs om ŉ kleuterskool te open, want praktiese ervaring bly immers sentraal tot die opleiding) en ŉ kursus in IT wat na verwagting volgende jaar reeds ingestel sal word. “Ambagte sal altyd hierdie kampus se kernaanbod bly. Dit gaan ŉ ambagkampus wees, maar ons is hard besig om te beplan aan ander opleiding. Ons gaan verder en kyk na ander behoeftes. Dit is nie net tegniese opleiding nie, dit is beroepsopleiding.” Tradisies (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Terwyl daar in die administrasiekantore groot planne beraam word, het studente in die Kraal, by die Windpomp en langs die Spilpunt (alles deel van die kampus se plaastema) met ŉ paar planne van hul eie vorendag gekom. Namate studente ingeburger op die nuwe kampus geraak het, het daar ŉ organiese behoefte na eiesoortige kampustradisies onder hulle ontstaan, sê Van Deventer. Nes alle ander studente, is pret ook hier altyd hoog op die dag se sakelys. ŉ Sol-Tech-vlag het dus die lig gesien. Verlede jaar is die eerste Studenteraad (SR) formeel verkies en Die Roepstem, Sol-Tech se amptelike lied, is in gebruik geneem. Deesdae is daar Maandagoggende amptelike opening en afkondigings word gedoen. Ingehaak by mekaar word Die Roepstem gesing. “ŉ Mens moet baie pret hê met die studente,” sê Van Deventer. “Die werk is ernstig, maar ons móét studentepret hê.” Niemand hier word gedwing om aan enigiets deel te neem nie; hulle wíl. “Ons druk niks in niemand se keel af nie,” sê Van Deventer. “Nie ŉ godsdiens nie. Nie ŉ taal nie. Niks. Alles moet natuurlik gebeur. Probeer jý iets in ŉ jongmens se keel afdruk …” skerts hy. (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Die tradisies wat mettertyd inslag vind, kan dalk as studentepret gesien word, maar die waardes waarmee studente die beroepswêreld ingestuur word, is veel dieper. Werkgewers kom terug en sê ja, Sol-Tech se opleiding is uitstekend, maar die werkgewers se terugvoer is veral dat diegene wat met ŉ kwalifikasie hier uitstap, werkers met integriteit is, sê Van Deventer. Hulle werk hard. Hulle kán werk. “Dít is die lewensveranderende ervaring,” sê hy. In ŉ land met een van die hoogste werkloosheidsyfers ter wêreld, is dit belangrik om jong mense op te lei om suksesvol werk te kry. “Die feit dat jy mense tot so ŉ mate oplei dat hulle suksesvol werk kry, is een ding, maar om méér as dit te doen …” Sol-Tech spog met indrukwekkende syfers danksy die kombinasie van gehalte-opleiding, ŉ goeie naam onder werkgewers en oudstudente wat later terugkeer om self nuwe kollegas te kom werf. Werkgewers staan tou om ŉ Sol-Tech-student vir praktiese opleiding in te neem; daar is deesdae meer as 500 maatskappye by die kollege se eie plasingsmaatskappy ingeskakel. Beginsalarisse is enigiets tussen R24 000 en R34 000 en daarna is enigiets omtrent moontlik. Waar groot maatskappye soos Sasol en Eskom jare gelede self vakleerlinge opgelei het, doen hulle dit nie meer nie. Sol-Tech vul die leemte wat ontstaan het en terwyl talle studente by dié groot maatskappye aangestel word, begin baie van hulle ook hul eie ondernemings. “Dit is eintlik ongelooflik as jy die nuwe studente sien en jy dink een uit elke vyf van hulle gaan hul eie onderneming begin. Dit is verstommende statistieke,” sê Van Deventer. Omdat soveel studente mettertyd vir hulself werk, word vakke soos entrepreneurskap, administrasie en bemarking deesdae ook by kursusse ingesluit. “Ons sê altyd as jy die regte goed doen vir die regte redes, gaan jy die regte resultate hê. Baie goed is ŉ kombinasie van geluk en genade, maar die regte goed vir die regte redes lewer altyd die regte resultate.” Wanneer daar dus Vrydag groot makietie gehou word – daar word selfs ŉ premiumbrandewyn spesiaal vir die okkasie bekend gestel – sal daar natuurlik ŉ terugblik op die verlede wees. Daar word egter nie in die verlede stilgestaan nie; daar is net te veel werk wat wag.