Die Israeliete se omswerwinge in die woestyn is verby en Moses spreek hulle duskant die Jordaan toe – sy laaste onderwysinge voordat hulle sonder hom die rivier sal oorsteek en die beloofde land Kanaän in besit sal neem.
Die mense in die tyd van die OT het in baie gode geglo, maar die gode was gebiedsgebonde. Elke land het sy eie gode gehad. Daarom was Jakob so verbaas toe hy vlug en God hom in ‘n droom op ‘n vreemde plek ontmoet. Gen 28:16: “Die Here is op hierdie plek en ek het dit nie besef nie!” Daarom was dit vir die volk so belangrik om deurgaans daarvan verseker te word dat God sáám met hulle trek.
Die gebruik onder die heidene was dat, indien jy ‘n nuwe gebied binnegaan, dan moet jy daardie gebied se gode begin aanbid. As jy dit nie doen nie, maak jy die gode van daardie land kwaad en sal hulle hul op jou wreek. Die versoeking sou dus vir die Israeliete baie groot wees om die gode van Kanaän te begin aanbid sodra hulle hul voete daar sit.
Nadat Moses ‘n slaggie asemskep in sy toespraak, val hy met die volgende deurslaggewende paragraaf weg:
Die Shema is die naam van die Joodse oggend(- en aand)gebed. Tradisie-vaste Jode resiteer die Shema as hulle laaste woorde voor hul sterf, en ouers leer hulle kinders om dit te bid voordat hulle in die aand gaan slaap. Dit is ook die eerste geloofsbelydenis in die Bybel. Die belydenis wat die Joodse volk so goed geken het (en vandag steeds ken) soos wat ons die Onse Vader gebed of die Nederlandse Geloofsbelydenis ken en kan opsê. Tydens WO2 het die Jode hierdie belydenis geprewel terwyl hulle na die gaskamers masjeer het.
6:7 Graveer hulle (die woorde) vir jou kinders (dws prent dit vir hulle in) en praat met hulle wanneer jy sit in jou huis en wanneer jy loop in die pad (wanneer jy op weg is) en wanneer jy lê en wanneer jy opstaan.
6:10 Dan wanneer die Here jou God jou bring in die land wat Hy beloof het aan jou voorvaders Abraham, Isak en Jakob om vir jou te gee… 12: wees dan versigtig om nie te vergeet / maak seker dat jy nie vergeet die Here wat jou gebring het uit die land van Egipte, die huis van slawerny nie.
6:20 Wanneer jou seun (> jou kinders) in die toekoms vir jou vra: ‘Wat is die die verordeninge en die voorskrifte en die bepalings wat die Here ons God jou beveel het?’
G’n wonder hulle was so ontsteld toe die rabbi Jesus kom en met sy eie dade die Sabbatswet oortree nie. Jesus het dit egter gehad teen die slaafse, wettiese, betekenislose, leë onderhouding van die uiterlike rituele wat nie meer getuig van ‘n lewende verbondsverhouding met God nie. Die volk het baie gou in die Beloofde Land al vergeet van hulle enigste ware God en die Kanaäniete se (af)gode begin aanhang. So met die boksies aan hul kosyne, voorkoppe en hande, die onderhouding van die Sabbat en elke seuntjie wat besny is, het hulle keer op keer in hul dade gewys dat hulle nie meer toegewyd is aan, lojaal is aan God nie, dat hulle Hom nie meer liefhet met hulle hele verstand, hul ganse lewe en al hulle krag nie. Jesus het dit teen die skynheilige praktyk om aan die rituele vas te klou maar van die grootste gebod af te sien. Hy wil nie hê dat leiers in die gemeenskap en ouers vir hul kinders die een ding moet leer, maar dan in hul eie lewens ‘n voorbeeld van die teenoorgestelde moet wees nie. In Matteus 23:5 het Hy baie sarkasties daaroor gepraat – die breë gebedsbande om hulle voorkop en die ekstra groot tossels aan die some van hul klede sodat hulle deur mense gesien kan word, maar hulle kom nie meer die gebod van liefde na nie.
Jesus was ‘n Jood, Hy het die Shema geken en Hy sou dit ook bid. Maar Hy het die inhoudelike betekenis daarvan kom herstel – die boksies, het Jesus vir die mense kom leer, is nie leeg nie – dit gaan juis oor die inhoud wat daarbinne geskryf staan! Dit help nie julle besny jul seuns, maar julle harte is nie besny nie. Dit help nie julle onderhou die Sabbat, maar mense gaan dood omdat julle hulle nie wil bystaan, versorg en gesondmaak nie. Dit help nie, dissipels van my, dat julle my toe staan en by my kom leer, maar julle jaag die kindertjies weg nie – die koninkryk is juis vir kinders bedoel. Wie die koninkryk van God nie soos ‘n kind ontvang nie, sal dit nooit beleef nie! (Markus 10:13-16).
“Wie is dit wat besig is om my bedoelinge te dwarsboom met woorde wat getuig dat hy geen insig het nie? Gord dan soos ‘n man jou heupe: Ek sal vra, leer/onderrig jy vir My.” Dws nie ‘n vra in die sin van kruisverhoor nie, maar eerder soos die vrae wat ‘n leerling aan sy onderwyser stel. “Wees jy nou die onderwyser, Job, en ek, God, sal in die skoolbank kom inskruif. Jy dink mos jy weet alles.”
Wanneer God dan verrassend genoeg wel tot die stryd toetree, dan vra Hy vrae wat heeltemal bo Job se vuurmaakplek is, vrae oor die groot kosmiese gebeure en toestande, vrae oor daardie dele van die natuur wat wel “naby” die mens is, maar nogtans grootliks ongekend en ongetem bly, vrae wat dalk op ‘n manier vir Job wil sê: Moenie met My sukkel nie. Ek is wyser en sterker as jy.
Dit bring ons by die derde punt. “Hier is my wêreld. Kyk verby jouself en sien vir ‘n slaggie raak wat Ek alles geskep het!” Job het die teorieë geken, hy was ‘n man wat kon redeneer, maar dit help hom nie. Hy begryp die werklikheid eers wanneer hy uitgedaag word om verby sy lyding te kyk en God se rol oor te neem. Dan kry hy ‘n reality check.
Alhoewel God nie afwesig is in Job se lyding nie, alhoewel Hy nie afsydig is nie maar deurentyd by hom bly, antwoord God nie Job se vraag nie. Hy tree met hom in gesprek, maar Hy gee nie antwoorde nie.
Daar is dikwels (meestal?) nie ‘n antwoord op lyding nie. Die antwoord op Job se lyding lê buite menselike begrip. In sy lyding word ‘n kosmiese stryd gestry. En wanneer Job se lyding op ‘n end is, sê hy self dat hy sy hand liewer op sy mond plaas: Hy sal liewer niks sê nie. En dit is wanneer Job by die daardie punt kom, dat hy eintlik vir die eerste keer werklik “reg” begin praat oor God, juis daar waar hy besluit om eerder te swyg…
Die antwoord wat God aan Job gee, is om verby sy lyding te kyk, om daardeur te leef. En hiermee vee God nie Job se lyding van die tafel af asof dit eintlik niks is in die groter prentjie nie. Tot in die laaste hfst behou Hy sy respek vir Job (wanneer mense al hul respek vir die man verloor het), en verwys Hy na Job as “my kneg Job”. En God se laaste woord in die boek Job is ook nie sy laaste woord nie. Hy gee persoonlik gestalte aan hierdie Woord van Hom wanneer Jesus mens word, en Jób word, en as onskuldige ly – in meegevoel, liefde en verbondenheid aan alle ander mense wat sukkel om die stryd te stry en verby dit te leef.