68 Maria, geseënd onder die vroue. | Bybelverskille
← 67 Moord op die Betlehem Kindertjies. Mat.2:18
69 Vyftien mites →
Maria; Lukas 1:28
Met Kersfees hou ek daarvan om na iets uit die geboortegeskiedenis van ons Here Jesus te kyk. Hierdie verskil is op die oog af nie so groot nie, maar kon juis 'n groot rol tot die Maria-verering in die Roomse Kerk bygedra het.
Die bestudering van intrinsieke kriteria is soms baie insiggewend. Het die engel self Maria se posisie teenoor ander vroue beklemtoon, of is dit vanuit Elisabet se lofprysing hier in die mond van die engel geplaas? (In donker gedruk)
1933/53 Ou Afrikaanse Vertaling: "En die engel het by haar binnegekom en gesê: 'Wees gegroet, begenadigde! Die Here is met jou; geseënd is jy onder die vroue.'"
1983 Nuwe Afrikaanse Vertaling: "Toe die engel by haar kom, sê hy: 'Ek groet jou, begenadigde! Die Here is by jou.'"
"…geseënd is jy onder die vroue."
201-300 Sahidies Tertullianus, Africanus
301-400 Sin., B, W Bohairies Petrus-Alexandrië Oud Latyn, Vulgaat, Bohairies, Goties Eusebius, Efraem
401-500 Siries, Armeniaans, Georgiaans de Promissionibus A, C, D 4 Oud Latyn, Siries, Etiopies
601-700 Paschal Kronieke 4 Oud Latyn, Siries
701-800 L, At.Laurae Johannes-Damaskus
801-900 Voorleesbundel K, X, Sangallensis, Koridethi, Petropolitanus, 053, 33
1001-1600 f1, 3 Minuskuls, Voorleesbundel f13, 16 Minuskuls, Voorleesbundel Oud Latyn
Die vraag is of hierdie seënende vergelyking met ander vroue oorspronklik deel was van Gabriël se uitspraak, en of dit vanuit die uitroep van seën deur Elisabet (Vers 42) hier ingeplaas is.
Die oudste drie Griekse manuskripte voor 400 n.C. het nie hierdie uitbreiding in nie. Dit kom voor in drie Griekse manuskripte van 100 jaar later.
Wat die antieke vertalings betref, ontbreek hierdie woorde in vyf verskillende antieke vertalings, versprei vanaf Egipte, deur Sirië en Georgië tot in Rusland. Die woorde is egter teenwoordig in net soveel antieke vertalings, ook met 'n wye verspreiding van Europa, Egipte, Etiopië en Sirië. Opvallend is die groot aantal Oud Latynse manuskripte vanuit Europa, Italië en Afrika, asook die Latynse Vulgaat.
Wat dadelik opval is die feit dat hierdie sinsnede voorkom in die Diatessaron van Tatianus van Sirië. Hy het die vier Evangelies in een aaneenlopende verhaal oorgeskryf en volgens goeddenke ingevoeg en weggelaat. Hoewel hierdie dokumente later met wortel en tak uitgeroei is, het dit nogtans groot invloed uitgeoefen veral in die Bisantynse teksgroep waaruit die meeste laat Griekse manuskripte kom. 'n Algemene praktyk by kopieerdes was om enige vers waaroor daar twyfel sou kon bestaan, eerder in te voeg as uit te laat. Daarom vind ons dat later manuskripte oor die algemeen geleidelik langer word.
Afgesien van bogenoemde manuskripte, is daar een laat minuskule manuskrip (No.1071) asook die kerkvader Andreas van Kreta (± 740 n.C.) wat vers 42 volledig hier in plaas: "Geseënd is u onder die vroue en geseënd is die vrug van u moederskoot."
Die evaluering van intrinsieke oorwegings is 'n delikate proses. In Lukas het ons die verskynings van 'n engel, aan Sagaria (Luk.1:8-20), en Gabriël hier aan Maria (Luk.1:26-38), ook die engele aan die skaapwagters (Luk.2:9-14). Deur die Bybel is daar vergelykbare verskynings opgeteken van engele met 'n spesifieke boodskap aan mense. Talle van hierdie verskynings toon twee of meer van die volgende momente: Die verskyning van die boodskapper; die skrik of verbasing van die mens; die troos en bemoediging deur die engel; die boodskap self; die beswaar van die mens; die oplossing van die probleem; die vra of gee van 'n teken en die aanvaarding van die boodskap of opdrag deur die mens. In nie een van die gevalle word die aangespreekte persoon vergelyk met ander persone nie. Telkens gaan dit om die persoon in sy/haar persoonlike verhouding tot God en die aanvaarding en uitvoer van die inhoud van die verskyning. Indien hierdie stelling wel deel van die oorspronklike aankondiging van Gabriël sou wees, sou ons hier te doen hê met 'n afwyking van hoe God dit deur al die eeue gedoen het.
So iets is wel moontlik, veral in die geval van die meisie wat deur God uitgekies is om die moeder van Sy Eniggebore Seun te wees. Maar 'n voor die hand liggende verklaring vier versies verder, kan ons nie ignoreer nie. Daar word die presiese woorde deur Elisabet uitgeroep. Die uitlig van 'n begenadigde mens teenoor andere is weer baie algemeen uit die mond van mense. So 'n eggo van die verering van Maria vind ons in Lukas 11:27 waar 'n vrou uit die skare Jesus toeroep: "Salig is die skoot wat U gedra het, en die borste wat U gesoog het."
Intrinsiek is dit baie vreemd indien hierdie sinsnede deur die engel uitgespreek sou gewees het, maar baie aanvaarbaar as 'n uitspraak van Elisabet. Dat so 'n uitspraak per abuis, of selfs met opset in die mond van die engel geplaas kon word, is 'n logiese verklaring, veral indien ons die buitengewone verering van Maria deur die ortodokse kerke in ag neem.
Beide die manuskripbewyse asook die intrinsieke oorwegings dui daarop dat hierdie sinsnede vanuit die loflied van Elisabet hier ingevoeg is.
Indien die engel dit sou aangekondig het, sou dit geen funksie hê nie, behalwe dat dit sou bydra tot die buitengewone verering van Maria – iets waarteen Jesus self spreek (Luk. 8:21).
'n Baie geseënde 2012 Kersfees u toegebid.
Kommentaar onder aan die bladsy is baie welkom.
This entry was posted in Antieke Vertalings, Diatessaron, Eksterne Maatstawwe (Gegewens), Intrinsieke kriteria. Bookmark the permalink.