Hoekom laat ons leiers toe om ons te mislei? | Netwerk24
Deur Danny Titus 26 Februarie 2018 05:00
Mense vra dikwels hoe hulle in die tyd van apartheid kon toelaat dat hulle mislei word deur hul leiers. Maar dié vraag is ewe geldig in die moderne era, sê Danny Titus.
Sy naam is Marius Heystek, oudpolisiehoof uit die vorige bedeling.
Hy was hoofsaaklik werksaam in die veiligheidstak in Soweto, wat Lenasia ingesluit het.
Hy het las van sy een knie en loop nie meer so lekker nie. Ons ontmoet mekaar op die grondvloer. My kantoor op die tweede vloer sou net te lastig wees.
Ons gesels uit die hart. Hy het baie ervaring, is wyd belese en ons begin sommer oor die Jameson-inval te praat.
Maar dis wanneer ek van ons gemeenskaplike vriend prof. Gerrie Lubbe begin praat dat dié deurwinterde veiligheidspolisieman sy hart oopmaak. Gerrie Lubbe het ons in Januarie 2016 ontval ná 'n stryd teen kanker. Hy was 74. Dit was op sy begrafnis dat ek Marius Heystek ontmoet het.
Gerrie was die anti-apartheidsdominee uit Zeerust wat sedert 1970 by die Via Christi-gemeente van die VGK in Lenasia gewerk het.
Sy meestersgraad in Semitiese tale aan die destydse RAU het gegaan oor die uitbeelding van die Jode in die Koran en sy doktorsgraad oor die Moslem Regterlike Raad.
Heystek ("Moenie worrie oor my titels nie. Noem my Marius!") vertel hoe duidelik sy geloof in goed en kwaad was: Dit was die kommunisme finish en klaar.
Ons land het baie sulke verhale wat moed gee, kragtige verhale wat in die meeste gevalle oor doodgewone mense handel.
Ná die koms van die demokrasie kon hy terugval op sy fokus op die menswaardigheid waarmee hy aangehoudenes behandel het en hulle kan dit bevestig.
Islam het hom ernstig gegrief. Die feit dat menselewens so nutteloos opgeoffer kon word, het hom as oudpolisieman in die hart geruk.
Toe kruis sy pad met dié van Lubbe wat by hulle kerk kom praat het oor Islam en die Christendom. Marius en Gerrie was Setswana magtig en Marius het sy vriend in Setswana bedank.
Dis egter wanneer die skynbaar onversoenlikes bymekaar kom dat ons regop sit.
Hoe kon parlementslede Mbeki, Zuma steun?
Ek vra Marius of hy al gedink het om sy verhaal te boek te stel.
Dit is tóé dat hy al my antennas inskerp: "Ek wou al, sê hy, en ander mense het my ook hieroor gevra. Die een vraag waarvoor ek elke keer te staan kom", verduidelik hy, "is hoe was dit moontlik vir my leiers om vir my, 'n intelligente man, te laat glo dat die politieke keuses van ons tyd reg was?"
En met die eerlikheid en openhartigheid van 'n deurwinterde polisieman vra hy: "Hoe was dit moontlik vir my om hulle te glo? Ek het twee bruin kollegas gehad. Dit was maklik om met die een oor die weg te kom, want hy was so blank soos ek. Die ander een was 'n bietjie moeiliker want hy was swart en jy sou nooit kon sê hy was bruin nie.
Is die Heystek-vraag nie net so van toepassing op ons huidige bedeling nie?
"Maar hulle albei was puik kollegas. Hoe kon ek nou by die een deur vir wittes in en hulle moet by 'n agterdeur in?"
Dit is toe dat ek dink aan oudpres. Thabo Mbeki wat 'n vigs-ontkenner was en daardeur na raming duisende mense en hul families gruwelik benadeel het. Hoe was dit moontlik dat die ANC en ANC-parlementslede wat hom hierin ondersteun het so mislei is?
Oudpres. Jacob Zuma het inderwaarheid Mbeki se hele benadering tot MIV/vigs omvergewerp, maar op sy beurt weer 'n kultus begin wat sy korrupsie en ander wandade ondersteun het.
Nadat ANC-parlementslede Mosiuoa (Terror) Lekota verlede week probeer doodskreeu omdat hy die vrae gevra het oor die herverdeling van grond sonder vergoeding, wou Max du Preez by hulle weet: "Wie is julle om so te kere te gaan? Julle het onlangs Nkandla goedgekeur en adv. Thuli Madonsela en ander verguis."