OERANTBERIGTE aan die einde van die apartheidsera weerspieël die somber prentjie van die jarelange isolasie, verstoting en selfs veragting van Suid-Afrika op verskillende terreine—met ’n internasionale sportboikot teen die land as ’n belangrike deel van die verguisingsveldtog.
Om sout in die wonde van die ondersteuners van die destydse Suid-Afrikaanse regering te vryf, het aktiviste in die buiteland hulle gedurig aangeveg en boonop geweet hoe om hulle by te kom waar dit die seerste sou maak. Indien ekonomiese druk nie die gewenste uitwerking kon hê nie—het die anti-apartheidslegioen geredeneer—sou die verbod op byvoorbeeld internasionale rugby-deelname wel ’n kragtige wapen kon wees om Suid-Afrika te help dwing om te onderhandel om apartheid af te skaf.
Die Londense Times het in Julie 1990 dan ook daarop gewys dat die sportboikot, in teenstelling met ander sanksies, Suid-Afrika se blankes getref het.
In hierdie klimaat het die vuisvoos wittes en die veronregte res begin werk aan ’n resep vir veelrassige gelykheid wat Suid-Afrika sou kon terugneem na sy plek in die son—wat natuurlik ook sou beteken dat ons sportlui van alle rasse welkom sou wees in hul regmatige posisies op die sportvelde, atletiekbane en medalje-podiums van die wêreld.
Maar dit is eers ná die referendum van 1992, waarin Suid-Afrika se blanke kieserskorps hom oorweldigend ten gunste van ’n onderhandelde skikking oor die apartheidskwessie uitspreek, dat die land sonder verset na die internasionale sporttoneel kan terugkeer.
IN dieselfde jaar word Suid-Afrika by die Olimpiese Spele terug verwelkom waar hy meer as dertig jaar lank alle deelname verbied is. In die 10 000-meter-finaal vir vroue in Barcelona, Spanje, eindig Suid-Afrika se blanke Elana Meyer en die swart Ethiopiopiër Derartu Tulu onderskeidelik tweede en eerste—en is hulle saam verheug oor hierdie wonderlike oorwinning vir die vasteland van Afrika.
Verby is die tyd toe die Internasionale Atletiekfederasie in 1984 nie die jong Bloemfonteinertjie Zola Budd se wêreldrekordtyd in 5000 meter vir vroue wou erken nie omdat sy ’n Suid-Afrikaner was.
Mandela, vernuftige politikus wat hy is, gryp die geleentheid aan tot groter aanvaarding in blanke geledere toe hy die rugby-Springbokke in Junie 1995 in hul eindstryd om die Wêreldbeker op Ellispark, Johannesburg, kom ondersteun. Suid-Afrika se afskaffing van apartheid het daartoe gelei dat die land nie net aan die Wêreldbekertoernooi kon deelneem nie, maar boonop die eer gegun is om die gasheerland te wees.
Sonder die spreekwoordelike meulsteen van apartheid om hul nek het die deure vir Suid-Afrikaanse sportlui oral oopgeswaai.
Suid-Afrika, wat in 1963 uit FIFA (die internasionale beheerliggaam vir sokker), geskors is, is eweneens in 1992 hertoegelaat. Sedertdien was daar geen probleme meer met ons rang in die ry van sokkernasies nie. En in ’n wonderlike gebaar om aan sokkergeesdriftiges terug te gee wat hulle soveel jare moes ontbeer, is die aanbieding van die Wêreldbekertoernooi vir sokker in 2010 aan Suid-Afrika toegesê.
Maar in 2009 maak Bafana-Bafana sy stem dik in die Konfederasie­bekertoernooi, wat as voorspel tot die Wêreldbekertoernooi ook in Suid-Afrika aangebied word. Ons nasionale sokkerspan staan sy man en, hoewel hy die betrokke laaste wedstryde nie wen nie, laat hy hom allermins verneder in die halfeindstryd teen Brasilië en in die uitspeelwedstryd om die derde plek teen Spanje. Bafana-Bafana se opgang belowe veel vir die groot kragmetings in 2010.
Ook in sewes-rugby—waar die Internasionale Rugbyraad se Wêreldsewereeks lank deur Nieu-Seeland oorheers is—het Suid-Afrika se sewes-Bokke onder die afrigter Paul Treu in 2009 met die lourierkrans weggeloop.
Dit is interessant dat Suid-Afrika juis deur Indië versoek is om in 2009 die Indiese Premierliga aan te bied, omdat die Indiese regering weens die gevaar van terrorisme hom nie daartoe kon verbind om die veiligheid van die toernooi te waarborg nie. In dié aanbieding het ons met vlieënde vaandels geslaag. Suid-Afrika was in 2003 ook die gasheerland in die Wêreldbekertoernooi vir krieket.
Die Suid-Afrikaanse Proteas (ons nasionale krieketspan) ry tans op die kruin van die golf—die top-span in internasionale eendagwedstryde en slegs geklop deur Australië as die top-toetsspan. Daar was wel ’n teleurstelling vir ons in die Internasionale Krieketraad se Wêreld-Twintig20-toernooi in 2009 in Engeland, toe Suid-Afrika in die een halfeindstryd die knie moes buig voor Pakistan, wat ook die eindstryd gewen het.
Verskillende sportbeheerliggame wat in die apartheidstyd saamgestel is, het verenig. In Maart 1992 het die nie-rassige Suid-Afrikaanse Rugby-unie en die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad saamgesmelt en die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie geword. Desgelyks het die Suid-Afrikaanse Krieketraad en die Suid-Afrikaanse Krieketunie in Junie 1991 hul kragte saamgesnoer in die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika, tans bekend as Krieket Suid-Afrika.
LINKS: Die Springbok-vleuel Bryan Habana, een van die sterre van die Rugby-Wêreldbekertoernooi van 2007, wie se agt drieë in die toernooi die rekord van die All Black Jonah Lomu in 1999 geëwenaar het. Hy is tot die Internasionale Rugbyraad seSpeler van die Jaar vir 2007 benoem.
Dit gaan weliswaar vandag met sekere sportsoorte beter as met ander, maar samevattend kan ’n mens sê dat Suid-Afrika sy status herwin het om ’n reus in sport te word toe apartheid verkrummel het. ’n Mens moet egter byvoeg dat ons sekerlik die potensiaal het om nog beter te vaar en die wêreld grootliks te verras. Dis immers nie elke land wat ’n veelsydige reënboognasie het waaruit hy sy superfigure in sport kan haal en kan ontwikkel nie. En daar is mos altyd ’n potvol goud aan die onderpunt van ’n reënboog!