Die belangrikheid van 'n onafhanklike en onpartydige regterlike gesag - Solidariteit GildesSolidariteit Gildes Die belangrikheid van 'n onafhanklike en onpartydige regterlike gesag - Solidariteit Gildes
Tuis / Gilde Artikels / Die belangrikheid van 'n onafhanklike en onpartydige regterlike gesag
Die belangrikheid van 'n onafhanklike en onpartydige regterlike gesag
Vrydag | 30 Oktober | 2020
In 'n onlangse artikel wat in Daily Maverick gepubliseer is, verduidelik 'n afgetrede regter van die konstitusionele hof, regter Zak Yacoob, wat benodig word om 'n onafhanklike regbank te hê. Stel die volgende voor om die moontlikheid van plagiaat te voorkom: In wat volg, som ons sy argumente op en haal van die belangrikste stellings aan.
Yacoob meen dat die beginpunt in 'n bespreking oor hierdie onderwerp die aanvaarding van die idee moet wees dat 'n onafhanklike en onpartydige regbank 'n integrale en onontbeerlike deel van enige werklike grondwetlike demokrasie behoort te wees.
Hy verduidelik ook wat hy met die konsep van "'n ware grondwetlike demokrasie" bedoel – 'n werklike grondwetlike demokrasie moet per definisie beheer word deur 'n opperste beregbare grondwet, waarin drie wesenlike komponente verskans is, naamlik universeel-aanvaarde fundamentele regte en vryhede, ruim aanspreeklikheid en werklike ontvanklikheid.
Volgens Yacoob veronderstel 'n beregbare grondwet die bestaan en aanstelling van 'n toepaslik gekwalifiseerde, bemagtigde, onafhanklike en onpartydige liggaam of entiteit om oor grondwetlike kwessies te beslis; 'n instelling wat beslissend optree in debatte oor of beslissings voldoen aan grondwetlike nakoming in daardie gevalle waar daar sprake is dat die grondwet nie nagekom is nie en waarin daardie aanspraak heftig betwis word.
Yacoob meen dat die uitvoerende gesag en die wetgewer nie daartoe gemagtig kan wees om oor sodanige sake te beslis nie omdat hulle belanghebbende partye in die aangeleentheid is. Hy beklemtoon dat slegs 'n onafhanklike en onpartydige regbank hierdie ingewikkelde en sensitiewe geskille regverdig en doeltreffend kan bereg.
"Daar moet in ag geneem word dat sulke geskille hoofsaaklik voorkom tussen individue of gemeenskappe aan die een kant wat beweer dat hul regte geskend is, en aan die ander kant 'n regeringsliggaam wat beweer dat dit nie die geval is nie." Yacoob is van mening dat 'n onafhanklike regbank dus tussen die regering en die burgers moet staan sodat kwesbare mense teen onregmatigheid deur die uitvoerende gesag beskerm kan word en wat ook sal toesien dat almal, insluitend die regering, elke grondwetlike opdrag nakom.
"Dit ly geen twyfel nie dat 'n beslissing deur 'n regterlike dienaar wat die misbruik van wetgewende en uitvoerende en reg verkeerdelik kondoneer of regverdig, die demokrasie en grondwetlike visie materieel skaad. 'n Aantasting van hierdie dimensie skaad die demokrasie en dra by tot die verswakking daarvan en dra moontlik selfs by tot die uiteindelike vernietiging daarvan."
Yacoob meen dat die oënskynlik wonderlik bemagtigende grondwet sonder 'n onafhanklike en onpartydige regbank veel minder werd is as die papier waarop dit geskryf is.
Geregtelike onpartydigheid en onafhanklikheid deur onafhanklike regspleging
Volgens Yacoob is 'n onafhanklike regter nie net 'n bonatuurlike gebeurtenis nie. 'n Onafhanklike en onpartydige ingesteldheid is soms 'n inherente menslike eienskap wat egter met sorg ontwikkel en gekweek moet word. Die onafhanklikheid en onpartydigheid wat van 'n regter vereis word, word gewoonlik reeds in die uitvoering van pligte as regspraktisyn aangeleer, maar nie sommer enige regspraktisyn nie, maar een wat sy taak volgens die hoogste standaarde van integriteit verrig en wat verbind is tot die etiese beginsels wat die regsberoep bereël en wat daaraan voldoen.
Hy wys daarop dat dit so is dat dit die taak van prokureurs en advokate is om na die belange van hul kliënte om te sien en hul belange moet verteenwoordig. Dit kan tot 'n persepsie lei dat hulle nie onpartydig of onafhanklik optree nie.
Praktiserende regslui kan egter nie maak soos hulle wil wanneer hulle kliënte verteenwoordig nie. Hulle is ook gebonde aan 'n grondwet wat vereis dat hulle alles in hul vermoë moet doen om te verseker dat strafregtelike en siviele verrigtinge billik is.
"Die toenemende neiging deur sekere prokureurs en advokate om hulself tot elke denkbare vorm van growwe manipulasie van hofverrigtinge te wend tot voordeel van hul kliënte, ongeag die onreg wat hulle veroorsaak, is uiters onbetaamlik en dien nie die saak van billikheid nie. Prokureurs en advokate wat hul kliënte help om die poorte van die reg vir politieke gewin te gebruik, moet met afkeur bejeën word."
Volgens Yacoob is 'n regsgeleerde wat werklik onafhanklik is in die eerste plek 'n omgeemens, in die tweede plek 'n demokraat en derdens 'n regspraktisyn. Volgens hom kan 'n onafhanklike advokaat hom dus nie net met regspleging bemoei nie, maar moet ook deelneem aan die gemeenskapslewe en moet op alle moontlike maniere optree teen onreg, onderdrukking, uitbuiting en misbruik deur die regering, sowel as om die gemeenskap se pogings om die lewens van alle mense te verbeter, te steun.
Hy wys daarop dat onafhanklike regslui hul plig moet nakom om 'n kultuur van ware integriteit by hul kollegas te kweek en om alle wettige stappe te doen om regslui wat deur die stelsel misbruik is te steun en om teenkanting teen alle geregtelike wanpraktyk en onbehoorlikheid te toon.
Yacoob het afgesluit deur daarop te wys dat alle persone wat deel is van die regsberoep moet vasstaan en gesamentlik en beslissend moet optree teen enige pogings wat daarop gemik is om regslui daarvan te weerhou om hul werk na behore en in die belang van vryheid van uitdrukking, regverdige regsgedinge en die bereiking van 'n grondwetlike orde waarin waardigheid, gelykheid, vryheid en sosiale geregtigheid heers, te doen.
https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-10-11-a-truly-independent-lawyer-is-a-caring-human-being-first-a-courageous-democrat-second-and-a-lawyer-only-third/