Februarie | 2021 | Tannie Frannie
20 Saterdag Feb 2021
Toe Afrikaans nog as "ons pêrel van groot waarde" beskou is, is kinders gemaan om dit suiwer te gebruik – g'n Engelse uitdrukkings tussenin nie! Destyds was dit ook maklik, want daar was 'n ryk Afrikaanse omgewing: puik kinderprogramme op TV, talle Afrikaanse tydskrifte en koerante, Afrikaanse flieks, universiteite waar Afrikaans vanselfsprekend die voertaal was.
As selfaangestelde bewaarder van my moedertaal, het ek probeer om my kleindogtertjie Gabby ook te leer dat mens enigiets in Afrikaans kan sê. Soms het dit gevoel of ek met my hande 'n oorstroming probeer keer, want sy word in 'n gans ander taalomgewing groot: Engels op die TV en YouTube, Engels in partytjie-uitnodigings, Amerikaanse superheroes en pop stars. Sy het my egter geduldig verdra – en toe is ek vir 14 maande weg uit haar lewetjie en die Engelse ranke groei welig…
Ouma is terug en vasberade om al daai Engelse woorde in haar oogappeltjie se taalgebruik met mag en mening te beveg. Vandag is die wind egter behoorlik uit my seile gehaal, want dit kom toe uit dat Gabby nog altyd gedink het haar ouma verstaan Engels nie so mooi nie. Want ouma het dan altyd gevra wat die Engelse woord in Afrikaans beteken!
Kleinkinders help oumas om hulself nie so bitterlik ernstig op te neem nie…
14 Sondag Feb 2021
Scrapydo nooi ons om oor frustrasie te skryf…
As daar een tydvak in 'n mens se lewe is waar jy met frustrasie te kampe het, is dit die ouderdom. Ek verstaan maar al te goed waarom "a grumpy old woman" 'n gesegde geword het!
'n Oumens word weer soos 'n kleuter: klein goedjies ontstel haar uitermate; sy mors maklik tee in haar piering; sy vat lank om aan te trek en sy beweeg stadig in vergelyking met die grootmense (= jonger mense).
Haar hande raak swak en dom en sy moet telkens hulp vra om flesdoppe oop te skroef. Fyn vingerwerkies soos om die plastiek om 'n plakkie kaas te verwyder, raak amper onmoontlik. Gelukkig is diegene soos die uwe, wat net met styfheid gepla word, sonder dat hulle nog teen pyn ook moet stry!
Klank raak dowwer; beelde raak vaer. Buk is 'n hele proses. As sy so gelukkig is om nog plat op die grond te kan gaan sit, is dit 'n geweldige uitdaging om weer op te staan – sy kyk met verstomming en diepe naywer na die "American football"-spelers wat orals op die veld soos vrot velle neerslaan en moeiteloos weer op hulle voete terugwip.
Daar is die flou grappie van die ou oom wat, toe sy mense op pad dorp toe was, vir 'n jongman gevra het: "Het jy gehoor of ek saamgaan?" Dis hoegenaamd nie snaaks nie, omdat dit so waar is! As mense nie spesiaal moeite doen om die oumens by hulle planne in te sluit nie, dwaal die oumens verwese en ontredderd rond – gelukkig is hierdie frustrasie my gespaar; ek is elke dag dankbaar oor die bedagsaamheid waarmee my kinders my behandel.
Jesaja 46:3-4 Ook tot in julle ouderdom is Ek die Here, tot in julle grysheid sal Ek julle dra. Ek het julle gemaak en Ek sal julle vashou, julle dra en julle red.
The Colours of Cold — SEVEN CIRCUMSTANCES
Hierdie blogger is myns insiens geniaal en 'n meesterlike digter. Dan is sy nog van Afrikaanse herkoms ook!
I was thinking about a comment that Fran, one of the bloggers whom I follow, made the other day about snow – that when it snows, the light reminds her of the colour on the inside of a mussel shell. True, that, I thought. So I wrote a poem about it, "The Colours of Cold". […]
12 Vrydag Feb 2021
"Besluit wat Mamma wil doen en ons sal ons bes doen om dit te laat gebeur."
Dit was my dogter se woorde toe die kwessie van teruggaan na Suid-Afrika onder die huidige omstandighede vir die tweede keer ter sprake gekom het (die vorige keer is daar 'n stokkie voor gesteek omdat my kinders twee weke lank in die "student home" onder kwarantyn geplaas is. Alles het goed afgeloop, niemand het siek geraak nie behalwe die een seuntjie, wat met vlieënde vaandels die hele korona-affêre deurgemaak het. Dit is my gegun om 'n tweede Kersfees in die VSA te beleef en daar was kanse om heerlik in die sneeu te speel.)
Na my gebruiklike wroeging het die roepstem van Suid-Afrika maar weer die oorhand gekry. My kinders het vir my 'n nuwe enkelkaartjie na SA gekoop – die vorige nuttelose retoerkaartjie was met die Suid-Afrikaanse Lugdiens… Ek is aangery na 'n Covidtoetssentrum toe, waarvan die uitslag danksy die Amerikaners se gebruiklike doeltreffendheid binne twee dae beskikbaar was. My kinders het drie uur lank na Newark Airport, New Jersey gery om my op die vliegtuig te kry. Ten spyte van gerugte van sneeu, was die pad skoon en die rit voorspoedig, al het daar die oggend vet vlokke sneeu op die oprit langs hulle huis geval – vlokke wat so gespat het wanneer dit die teer tref.
Ethiopian Airlines het die direkste vlug gebied: 9 h 45 min na Lome (iets soos "lô-mie" uitgespreek, met ewe veel klem op albei lettergrepe) in Togo, 'n landjie aan die onderkant van die boog van Afrika; een uur oorstaan; 5 h 25 min na Addis Ababa; 2 h 20 min oorstaan; 5 h 25 min na Johannesburg. Vlugtyd altesaam 23 h 55 min – en iewers langs die pad sou ek sewe uur in die toekoms inspring vanweë die tydsverskil tussen waar ek was en waarheen ek op pad was. 'n Groot avontuur: om so oor die breedte en lengte van Afrika te vlieg.
En ('skuus Lou) het ek dit nie geniet nie! Ethiopian Airlines het my aan die Suid-Afrikaanse Lugdiens se beste dae herinner: vietse, vriendelike lugwaardinnetjies; vlieëniers wat die logge vliegtuig soos 'n veertjie laat land; lekker kos; aankondigings in drie tale – Amharies ('n semitiese taal wat binne die Afro-Asiatiese taalfamilie ontwikkel het), Engels en Frans. Die lughawe in Lome is klein en stowwerig; daarna vlieg ons laag genoeg dat ek die kronkelende riviere deur die bruin landskap kan sien soos wat die kosbare water na 'n vloeiplek gesoek het – 'n geweldige kontras met Pennsylvania se breë, reguit riviere. In Addis Ababa klap die passassiers vir die vlieënier se puik landing hande en 'n enkele helder jongvroustem ululeer 'n aanprysing – ek is terug in Afrika, hoe het ek dit tog gemis.
Op pad is daar gebare van deernis: iemand wat my swaar rekenaarsak vir my uit die oorhoofse bagasierak tel, iemand anders wat my help om die tweede tas op die eerste een in die trollie gelaai te kry. Terwyl ons iewers sit en wag om oor te klim, vra 'n jong meisie: "Are you South African?" en ek antwoord "ja" in Afrikaans. Sy is op pad huis toe na twee jaar as au pair in die VSA; daarna waai ons elke keer vir mekaar op ons moeisame weg deur die lughawe op pad vliegtuig toe. Laatlam staan in die nag op om my te kom haal en ons ry deur die sagte oggendlig huis toe, waar 'n sak vol bederwe op my wag…
…en so ook die kleinkinders. Hier sit hulle onder my lessenaar, in die beknopte ruimte wat Gabby haar "HQ" noem.
Dit was 'n geseënde reis.
In die oomblik – VSA31
09 Dinsdag Feb 2021
Posted by Tannie Frannie | Filed under Uncategorized
"Do you wanna build a snowman…"
Nouja, ek neem Elsa nie kwalik dat sy nie op Anna se uitnodiging gereageer het nie – alhoewel, met Elsa se superkrag sou sy waarskynlik een-twee-drie 'n wonderbaarlike sneeuskepping opgetower het.
Na twee dae se sneeu en nog 'n dag se rondsittery, kry ek myself eindelik so ver om die sneeumanbouery aan te pak – alleen, omdat my kinders werk. Maar toemaar, ek het mos nou al geleer: mens rol drie balle, sorg dat die onderste een 'n stewige basis vorm en pak die ander twee bo-op. Dan kom die lekker deel: serp om die nek, twee kersfeesballetjies vir oë, 'n wortel vir 'n neus, takkies vir arms.
Die sneeu het begin smelt en daar is nou 'n yslagie bo-oor. My sneeustewels (daarsonder sou ek nie durf waag om in die sneeu rond te loop nie – dankie, liewe V!) kraak die yslaag en sink weg in die sagte sneeu. Ek kry net nie die nodige balle gerol nie – skep sommer 'n hoop sneeu met die graaf bymekaar, val op my knieë en stamp-stamp met sandkasteeltegniek, terwyl ek besef droom en werklikheid is vandag kontinente ver van mekaar verwyder…
Die uiteindelike produk: 'n kort, stewige Suid-Afrikaanse sneeudogtertjie
Om 'n sneeuman te bou, verg krag, kundigheid en vaardigheid. Ek hou egter by my stelling dat dit nie die regte soort sneeu was nie…
In die oomblik – VSA30
"Die werk van U hande"
Gisternag het die wêreld soos die binnekant van 'n oesterskulp gegloei: die stadslig is heen en weer gekaats tussen die spierwit sneeu en die digte wolklaag, sodat dit heelnag nooit regtig donker was nie.
Vandag lyk dit soos 'n potloodskets daarbuite – skakerings van grys en wit – met die sneeuvlokkies wat vir die tweede dag steeds aarde toe dwarrel. Die sneeu teken die takke kunstig af.