Welvaarttaks kan Tito se begroting help klop | Netwerk24
Deur Bloomberg 26 Oktober 2020 13:55
Mboweni sal Woensdag sy mediumtermynbegrotingsraamwerk (MTBR) lewer, vier maande ná sy aanvullende begroting wat genoodsaak is weens die behoefte om besteding aan te pas in die lig van pres. Cyril Ramaphosa se R500 miljard-stimuluspakket.
Die staat van inperking het belastinginvordering só geknou dat die regering die Internasionale Monetêre Fonds genader het vir 'n lening – al was die ANC jare lank daarteen gekant.
Met 'n begrotingstekort wat geskat word om 16% van die bruto binnelandse produk (BBP) vanjaar te haal, volgens die konsensusraming van 23 ekonome in 'n Bloomberg-peiling, sal Mboweni nou die pad moet voorberei vir stygings in belasting volgende jaar.
Die tesourie het vroeër vanjaar reeds die moontlikheid van 'n welvaartbelasting genoem, en 30% van die respondente in 'n Bloomberg-peiling verwag dat Mboweni sal Woensdag aankondig dat só 'n taks van Februarie af sal geld.
Dit is ten spyte daarvan dat Suid-Afrikaners reeds oorbelas is met 'n verhouding tussen belastinginkomste en BBP van 26% teenoor 'n wêreldgemiddeld van slegs 15%.
'n Paneel van adviseurs wat deur Ramaphosa aangestel is, het gesê 'n verhoging in die brandstofheffing en boedelbelasting behoort oorweeg te word, tesame met 'n driejaar-"solidariteitsbelasting", wat inkomstebelasting vir rykes sal opstoot.
"Die ministerie van finansies bevind hom in 'n baie netelige posisie," sê Nazrien Kader, belastinghoof van Old Mutual. "Hy kan nie net een ding doen nie; hy moet belasting verhoog, uitgawes beperk en ekonomiese groei stimuleer om daardie begrotingstekort te verklein."
Die kabinet het Mboweni se plan om 'n primêre begrotingsoorskot teen 2023-'24 te teiken, gesteun, en die begroting van hierdie week sal na verwagting die planne uiteensit om die regering se besteding oor die volgende twee jaar met R230 miljard te besnoei.
Volgens 'n afsonderlike Bloomberg-opname kan besuiniging egter die herstel van 'n ekonomie wat vanjaar met 8,5% kan krimp, kniehalter. Daar sal waarskynlik ook groot weerstand wees van vakbonde wat met die ANC geaffilieer is.
Planne om die staat se salarisrekening, wat die afgelope 12 jaar met 40% gestyg het, te verklein, het 'n struikelblok teëgekom en die tesourie het al gewaarsku dat die eis van vakbonde dat die staat sy loonooreenkoms met vakbonde moet eerbiedig, daartoe sal lei dat nog R37,8 miljard se skuld aangegaan moet word.
Mboweni kom ook te staan voor die probleem om staatsondernemings met reddingsboeie aan die gang te hou.
Daar word onder meer reddingsboeie vir die SAL, Denel en die Landbank vereis.
"Die regering en die ministerie van finansies gaan 'n stortvloed van eise hê in die komende maande," sê Mike Schüssler, hoofekonoom van Economists.co.za.
Meer oor: Tito Mboweni | Staatskuld | Staatsondernemings | Mtbr2020 | Inkomstebelasting | Belasting | Begroting | Tesourie | Mtbr