Glo dit as jy wil, die meeste mense word minstens een keer in hul lewe deur atleetvoet getreiter. Soos die naam voetskimmel aandui, is dit in der waarheid ’n skimmel of swam (nes die muf op brood of die paddastoele in jou tuin) wat hom in die klamte van jou geskoende voete kan tuis maak.
Onder ’n mikroskoop sal ’n mens kan sien hoe die swam se wortels in die vel ingroei, verduidelik ’n voetdokter. Hierdie wortels is irriterend. Die swam het water nodig en die wortels suig dus die vog uit die vel. Dit is waarom die vel so droog en gebars lyk.
Maar alle uitslae op die voete is nie atleetvoet nie. Dit is waarom dit belangrik kan wees om eers ’n spesialis te raadpleeg wat die toestand kan diagnoseer en die regte medikasie kan voorskryf. Om middels wat jy oor die toonbank gekoop het te gebruik vir ’n uitslag wat nie voetskimmel is nie, kan dalk die toestand vererger. As atleetvoet nie behandel word nie, kan die barste tot bakteriële infeksies lei.
• Behandel jou skoene. As hulle sleg ruik, gooi hulle weg. Daar's swamme daarbinne. As die skoene nie sleg ruik nie, gebruik ’n goeie doelmatige sproei of gooi motballetjies in die skoene en hou hulle oornag in ’n verseëlde plastieksak.
Jy loop nog so houtgerus om ’n boom in die vuurwarm son, wanneer jy jou skielik van aangesig tot aangesig bevind met die gevaarlikste reptiel op ons planeet. Hy verrys uit die dieptes van ’n rivier, soos ’n stomp wat ondergedompel was, en jy hardloop met ’n wye boog om aan sy vlymskerp saagtande en yslike gesperde kake te ontsnap...
Die krokodil se bloedsomloopstelsel is dan ook hoogs gesofistikeerd—soseer, vertel die geleerdes, dat dit eintlik nie by ’n reptiel tuis hoort nie. As ’n mens sy hart, longe en hoofare en -slagare so op hul eie bekyk, kan jy maklik dink dat hulle aan ’n soogdier behoort. En die krokodil se goed ontwikkelde vierkamer-hart het die vermoë om bloed wat suurstof dra te skei van bloed wat nie suurstof dra nie, iets heel unieks onder die reptiele.
Buiten die alligators, wat in China en die suidooste van die Verenigde State woon, hou die krokodilagtiges in die wêreld se tropiese en subtropiese streke.
Hulle is almal amfibies (lewe op land, sowel as in die water) en swem met ritmiese hale van die stert. Die stert word soms gebruik om prooi te vang, deur die prooi van die vlak water af in die diep water in te vee, waar dit makliker verslind kan word. Uitmuntende roofdiere soos hulle is, het die krokodilagtiges min natuurlike vyande.
Die kake van die krokodilagtiges is, wanneer hulle sluit, kragtig genoeg om die beendere van diere te vermorsel, maar so swak wanneer hulle oopgemaak moet word dat ’n mens hulle met die hand bymekaar kan hou.
Terwyl die krokodilagtige feitlik toe onder die water digby die oppervlak dryf en sy prooi nader, is slegs sy neus, oë en ’n deel van sy rug sigbaar.
Krokodilagtiges is die luidrugtigste reptiele, met geluide wat wissel van ’n stille gesis tot vreeslike brul- en bulkgeluide, gewoonlik in die paartyd.
Die wyfies begin paar en eiers lê wanneer hulle sowat tien jaar oud is. Hulle begrawe die eiers—van twintig tot negentig in ’n broeisel—in sand, modder of die oorblyfsels van plante, waar hulle deur die warm son of die hitte van die ontbindende plante uitgebroei word.
Die wyfies van party soorte bly in die omgewing om die nes te beskerm en vir die kleintjies te sorg nadat hulle uitgebroei het, hoewel baie van die eiers en kleintjies tog deur roofvyande opgevreet word.
Die ouerlike gedrag van die krokodilagtiges is uniek onder die reptiele en herinner ’n mens aan dié van voëls.
In ons eie wêrelddeel, in Afrika van die Bo-Nyl tot in die Kaap, kom die Nylkrokodil steeds voor, al word hy as ’n bedreigde dier beskou. Dis einste hy wat deur sekere ou Egiptiese sektes vereer is. Mummies van krokodille is selfs in Egiptiese grafkelders ontdek.
Krokodileiers word in sekere dele van die wêreld deur mense geëet. Die huid is gesog as leer en die ekstrak van die muskuskliere word in die vervaardiging van parfuums gebruik.
Maar sy grootboet, die Amerikaanse alligator, is ’n ander kalant. Hy word tot ses meter lank en val maklik mense aan, veral in gebiede waar die mens pas tevore sy habitat binnegedring het of waar hy aan die teenwoordigheid van mense gewoond geraak het.
Sy hougebied is hoofsaaklik die suidooste van die Verenigde State waar hy onder meer in die varswatermoerasse en mere baljaar. Omdat hy geslagte lank sowel vir die aardigheid as vir sy vel gejag is, het die getalle van Amerikaanse alligator afgeneem totdat hy in 1967 tot ’n bedreigde spesie verklaar is. Vandag is daar weer soveel alligators dat die jag daarvan in party Amerikaanse state heringestel is.
AMERIKAANSE kaaimanne moet nie verwar word met die Suid- Afrikaanse kaaiman, wat ’n soort akkedis is nie.
Die grootste, die swart kaaiman van die Amasone en Orinoco-rivier, word 4,5 meter lank of langer. Die kleinste—sowat 1,5 meter—is Cuvier se dwerg- of gepantserde kaaiman. Baie volop is die brilkaaiman, so genoem vanweë die beenagtige rif tussen sy oë, wat soos die brug van ’n bril lyk.
HIERDIE krokodilagtige, visvretende reptiel is bekend vir sy lang, plat en breedpuntige snoet. By die volwasse mannetjies is daar ’n vlesige homp aan die einde van die snoet waarin die neusgate sit.
DIE ouerliefde van die krokodille en hul naaste familielede is iets unieks onder die reptiele. Pleks van haar eiers te verlaat en die kleintjies aan hulself oor te laat, soos die skilpaaie byvoorbeeld maak, sal die krokodilwyfie hulle moederlik beskerm.
So kan jy selfs in ’n Noord-Australiese moeras ’n soutwater-krokodilletjie op sy ma se kop sien ry! Soos hul naam aandui, kan hierdie soort krokodille ook in die see oorleef—en omdat hulle gevaarlike mensvreters is, is dit slegte nuus vir besoekers aan die gewilde strande van Darwin in Australië...
Hier is ook geleerdes wat ’n studie van dié gepantserde reuse en hul trekgewoontes maak. Hulle sal byvoorbeeld ’n gevange krokodil met ’n radiosendertjie toerus en hom kilometers ver die see instuur om sy bewegings te monitor.