Wat doen jy as jy bang is? – Klaagliedere 1 – NGK Somerstrand
Wat doen jy as jy bang is? – Klaagliedere 1
Written by Chris van Wyk on 07/06/2020 . Posted in Klaagliedere.
Tema: Wat doen jy as jy bang is?
Youtube 09:00 7 Junie 2020  Somerstrand Familiediens
YOUTUBE – BOEK
Ek begin met 'n reeks oor Klaagliedere. Die vyf gedigte is geskryf net na die val van Jerusalem en die tempel in 586 v.C. Jeremia huil in hierdie boek hartroerend oor die toorn van God wat hy oor die land sien losbars het. In hartverskeurende detail brei hy uit oor die dodelike impak daarvan op die geloofsgemeenskap: "My oë is gedaan van huil, dit brand in my, my moed is gebreek …" (Klg 2:11)
Die vraag was brandende: Hoe kon God soveel ellende oor Sy volk laat kom? Waar laat dit hulle nou? Sou daar nog iets oor wees vir die toekoms? Wat kon hulle nou van God verwag? Sou daar 'n omkeer moontlik wees?
Dit is vrae wat ons ook vra oor die situasie waarin ons is. Vrae oor die verlies wat ons ervaar. Die ontwrigting. Die onsekerheid. Die toekoms.
Hoewel Jeremia vir 'n ander tyd skryf, verwoord hy met sy Klaagliedere die hartseer en verydeling van die volk. Sy digwerk gee woorde aan die worsteling, gee redes vir die oordeelsvoltrekking. Daarom bring Jeremia met sy Klaagliedere uiteindelik 'n boodskap van hoop en troos vir die toekoms, terwyl hy ook nie wegskram daarvan om die valse teologie wat hulle tot 'n val gebring het, te ontbloot nie.
En hy leer 'n nuwe lied oor die troue liefde van die HERE aan: "The steadfast love of the Lord never ceases." En dit is waaruit ons kan leer hoe ons met die Here 'n pad kan stap in sulke tye van ontwrigting.
Dit sal goed wees as julle die boek vir stiltetyd en in kleingroepe saam met my lees. Uiteraard is ons in 'n ander situasie en is die redes vir die virus nie dieselfde as die redes vir die ballingskap in Jeremia se tyd nie. Maar daar is raakpunte met die lesse wat die volk moes leer.
Lees saam met my een hoofstuk 'n week. Vir die volgende vyf weke. Stuur vrae en bydraes vir my. Dan werk ek dit in my prediking die volgende week in. Ek het dit net nodig voor Vrydag elke week.
Laai die boek af op die webtuiste en gebruik die tyd van die inperking wys. Om na te dink, maar ook 'n nuwe lied aan te leer.
Die dagbestuur het gesels oor die moontlikheid om weer normale kerk-eredienste te hervat. Ons het besluit om ten minste nog vir 2 weke met ons Youtube dienste aan te gaan en dan te heroorweeg. Die aanlyn dienste het 'n al hoe groter gehoor. Die afgelope twee en 'n half maande het ons 'n gemiddelde getal kykers van 342. Ons is wel besig met 'n Covid-19 bedryfsplan vir voorlegging aan die kerkraad. Ons sal die gemeente ingelig hou.
Groot nuus is dat ons ons informele erediens hervat. Dit het 'n nuwe naam, Pulse. Pulse is 'n vriendelike en moderne erediens waar ons op 'n eerlike, praktiese en kreatiewe manier kyk na relevante kwessies uit 'n Christelike perspektief en leef vanuit ons identiteit in Christus. Vanaand gaan dit oor Angs en Vrees. 18:00 op dieselfde kanaal. Ons sal dit in 'n aparte playlist sit.
Joan Burnell het geval in 'n fratsongeluk. Skouervervanging gistermiddag. Ons dink aan jou en bid vir jou.
Marie Kruger, Martin Meiring, Theo Rautenbach en my seun Arno verjaar vandag. Baie geluk.
Die swart sakke wat ons in Lydenstyd met klere volgemaak het, kan hierdie week afgelewer word by Jaco en Annemarie by Bognorstraat 6 enige tyd deur die dag. Klere is 'n groot behoefte en ons probeer daarin voorsien. Kos natuurlik steeds ook. Julle kan steeds bydrae vir Theo se lysie en Elsje se ACVV lysie. Bydraes vir die Noodsfonds is ook steeds welkom. Merk dit net "Noodfonds" as jy EFT.
Like sommer nou die Youtube kanaal op jou skerm. Dit is die rooi subscribe knoppie.
"Dít roep ek in herinnering, daarom het ek hoop: Die troue liefde van die HERE vergaan nie, want sy ontferming ken geen einde nie. Dit is elke oggend weer nuut – groot is u getrouheid." (Klg 3:21-23)
Daarom groet ek jou in die Naam die Drie-Enige God, Vader, Seun en Heilige Gees.
Lied vir voorbidding
Vonkk 159:1-2 Heer, ons dink aan Afrika
Hier is die ID dokument wat julle moet invul.
Wat doen jy as jy bang is?
Ek onthou as sesjarige kind dat ons op my oom se plaas in Sutherland in 'n opstal geslaap het. 'n Hele entjie weg van die plaashuis. My pa-hulle het ons in die bed gesit en verder gaan kuier. 'n Rukkie later skrik ek toe wakker en hoor die geluide op die dak met die sinkplaat wat kraak. In die maan was daar skaduwees wat beweeg. Die lantern was af, en ek het in elk nie geweet hoe om dit weer aan te sit nie.
So, ek het die pad gevat deur die sloot wat tussen die opstal en die plaashuis was, en so vinnig ek kon deur die donker by die sitkamer in gehardloop. Toe almal verbaas kyk na my wat daar uitasem staan, sê ek: "Ek was niks bang nie!"
In The Sound of Music sing Maria dat as sy bang is, dan dink sy aan haar "Favourite things."
Brown paper packages tied…
In die strokiesprent Peanuts (Charles Monroe Shulz) het Linus van Pelt 'n kombersie wat hy oral met hom saamdra. Dit help hom as hy bang raak. Trouens, die uitdrukking Linus-kombers word deur sielkundiges gebruik as beskrywing van 'n voorwerp, of soms 'n persoon, vir gerusstelling en troos.
Ons lewe egter in 'n tyd wat rasionalisering nie gaan help nie. Ons gunsteling goed gaan nie help nie. 'n Kombersie gaan nie help nie. Daar is niks fout met sulke krukke nie. Maar, ons het meer nodig.
Die effek van sosiale isolasie
Ek weet ek praat met mense wat op verskillende maniere op krisisse reageer. Die optimiste kyk na hierdie virus-tyd en haal die positiewe daaruit. Maar hulle mis die pyn. Die pessimiste kyk hierna en sê – "you ain't seen nothing yet." Hulle mis die geleentheid. Die realiste probeer die situasie met 'n plat spieël weergee. Die pyn en die geleentheid.
Jy moet maar self besluit waar ek inpas, ek probeer realisties kyk, maar hoe jy ook al kyk, ons kan nie ontken dat ons in 'n situasie is wat erger is as wat ons gedink het, en langer gaan vat om enigsins reg te kom as wat ons dink. En dit maak nie saak of jy dink inperking was of is 'n goeie ding nie – die howe begin die irrasionele aard van die talle regulasies uitwys – die punt is dat ons is waar ons is. Ons kan nie daaraan verander nie.
Daar is die positiewe. Daar is mense vir wie nuwe geleenthede oopgegaan het. Die aanlyn maatskappye lag die hele pad bank toe. En ons almal is maar te dankbaar vir die moontlikhede wat hulle vir ons oopgemaak het.
Maar, daar is ook die negatiewe. Die effek van sosiale isolasie op arm mense is bykans ondenkbaar sleg. 'n Studie van die Universiteit van Johannesburg tussen 13 April en 11 Mei saam met die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN) onder 12 000 mense onder veertig wys dat werkloosheid sterk toeneem was. 35 % was reeds werkloos en 13% van die respondente het is sedert die aanvang van die inperking afgelê.
Net 3% van die mense kon van die huis af werk en net 4% van mense het baat gevind by werkloosheidsversekering. 60% van die mense sukkel om hul finansiële verpligtinge na te kom en 38% van mense gaan slaap honger. Hulle is min gepla met die verbod op sigarette en drank. Hulle is honger.
Mense het ook aangedui dat hulle bang (45%), gespanne (60%), depressief (33%), eensaam (29%) en gefrustreerd of geïrriteerd (35%) voel.
Dieselfde tipe ervaringe kry jy by mense wat besighede of 'n werk het, maar wat nou as nie-essensieel geklassifiseer is, bv haarkappers en gastehuise. Die spertye wat daar kom om betalings te maak om jou besigheid aan die gang te hou, kom elke keer net te vinnig. En my hart krimp elke keer in my as ek die verhale hoor van sulke besighede wat die dae begin aftel na wanneer geen uitstel meer vir hulle kan red nie. En hulle finaal sal moet toemaak. Met 'n toegevalde toekoms.
Moet ook nie dink dat almal dit maklik vind om weer hulle kantore oop te maak of weer skool toe te gaan as dit vir jou op vlak 3 beskore is nie. Sosiale isolasie gaan vir lank ons nog bang maak vir mekaar. Bang om kontak te maak. Bang om bymekaar te kom. Bang om siek te raak. Bang om iemand by die huis aan te steek. Terwyl ons die kontak so nodig het!
Die Klaagliedere van Jeremia
Maar, dit is juis in só 'n toegevalde situasie wat 'n boek soos Jeremia só 'n geskenk aan die geloofsgemeenskap is.
Want, ons tyd is nie maar net 'n tyd van bang wees en vrees nie. Dit is 'n tyd waarin mense ontwrig word tot in hulle diepste wese. Dit gaan nie net oor die gevoelens van angs en vrees nie. Dit gaan oor 'n bestaanskrisis, 'n eksistensiële angs. Dit is 'n tyd van verwoesting.
En dit is waarvoor die klaagpsalms geskik is. Dit is waarom 'n boek soos die Klaagliedere van Jeremia só 'n goeie leermeester is vir wat jy in 'n tyd van verwoesting en vrees moet doen. Want, Jeremia het dit geskryf in 'n tyd wat hy en sy mense 'n totale verwoesting ervaar het.
Jeremia se ingewande was in beroering, sy hart het omgedraai in sy binneste. Binnekant was dit soos die pes, so het sy hart gevoel (Klg 1:20).
Kom ons luister daarna op 'n twee-stemmige manier soos dit oorspronklik geskryf is. Aan die woord is beide die stem van die profeet as stem van die stad. Hierdie Klaaglied is 'n spieël van Jeremia se siel.
Ek het vir John-James en Jenni Jacobs gevra om dit vir ons só te lees (BDV):
Profeet (Klg 1:1-11b)
Jerusalem (Klg 1:11c-16)
Profeet (Klg 1:17)
Jerusalem (Klg 1:18-22)
Eerste treurlied: Die verlate stad
1 Ag, hoe verlate lê die stad wat vol mense was. Sy het soos 'n weduwee geword, sy wat magtig was onder die nasies. Die prinses onder die provinsies, verrig dwangarbeid.
2 Bedroef huil sy snags, die trane stroom oor haar wange. Daar is niemand onder haar geliefdes wat haar troos nie. Al haar vriende het haar verraai en haar vyande geword.
3 Gebuk onder lyding en geweldige onderdrukking, het Juda in ballingskap gegaan, Sy bevind haar onder die nasies; sy vind gee rus nie. Almal wat haar agtervolg, het haar in haar benoudheid ingehaal.
4 Die paaie na Sion treur, want niemand reis na haar feeste toe nie; al haar poorte is verlate, haar priesters sug. Haar jong meisies is bedroef, en self het sy dit bitter.
5 Haar teenstanders het die oorhand gekry; haar vyande lewe rustig, want die HERE het haar laat ly, omdat sy soveel keer oortree het. Haar kinders moes as ballinge voor teenstanders uit loop.
6 Weg is al die luister van die dogter van Sion. Haar leiers het soos rooitakbokke sonder weiding geword, kragteloos het hulle voor hulle agtervolgers uit gevlug.
7 In die tye van nood en omswerwinge onthou Jerusalem alles wat vir haar kosbaar was in die verlede. Toe haar volk in die hand van teenstanders val, was daar vir haar geen helper nie. Die teenstanders het na haar gekyk, oor haar ondergang gelag.
8 Groot is die sonde van Jerusalem; daarom het sy onrein geword. Almal wat haar geëer het, verag haar, omdat hulle haar naaktheid gesien het. En sy, sy kreun en draai weg.
9 Tot aan haar klere kleef haar onreinheid. Sy het nie gedink aan wat van haar sou word nie. Haar ondergang was verskriklik; daar is niemand wat haar troos nie. HERE, kyk tog na my nood, want die vyand is vermetel.
10 Teenstanders het alles wat vir haar kosbaar was, ingepalm; ja, sy moes toekyk hoe die nasies haar heiligdom betree, hulle vir wie U belet het om in u gewyde vergadering te kom.
11 Kreunend soek haar hele volk na kos. Om te oorleef, het hulle hulle kleinode verruil vir iets om te eet. Kyk tog , HERE, sien raak hoe ek verag word.
12 Laat dit julle koud, julle almal wat met die pad verbygaan? Sien dit tog raak en kyk! Is daar nog smart soos die smart wat Hy my aangedoen het, wat die HERE my op die dag van sy groot woede laat ly het?
13 Met vuur uit die hoogte het Hy my gebeente oorweldig. Hy het 'n vangnet vir my voete gespan, my laat terugsteier. Hy het my aan verlatenheid oorgelewer; heeldag voel ek swak.
14 Die juk van my oortredings is swaar, dit is vasgemaak deur sy hand; dit druk op my nek. Hy het my kragte laat ingee; my Heer het my oorgegee in die hande van diegene teen wie ek geen weerstand kan bied nie.
15 My Heer het al my sterk manne binne-in my byeen gejaag – Hy het 'n feestyd oor my uitgeroep vir die slagting van my jong soldate. My Heer het die jongmeisie, die dogter van Juda, in die parskuip vertrap.
16 Aanhoudend huil ek hieroor, my oë stroom van trane, want die trooster wat my kon opbeur, is ver van my af. My kinders is verpletter, want die vyand het die oorhand verkry.
17 Sion strek haar hande uit, maar daar is niemand om haar te troos nie. Die HERE het almal om Jakob teen hom opgeroep as sy teenstanders. Jerusalem het tussen hulle 'n onrein vrou geword.
18 Regverdig is die HERE. Ja, ek het teen sy woord gerebelleer. Luister tog, alle volke, en sien my smart raak; my jong vroue en jong manne het in ballingskap gegaan.
19 Ek het geroep na dié wat my liefhet, maar hulle het my in die steek gelaat. My priesters en oudstes het in die stad omgekom toe hulle na kos gesoek het om te oorleef.
20 Kyk, ek is benoud, HERE, my ingewande gloei. In my krimp my hart ineen, want ek was baie opstandig. Buite maai die swaard af, en in die huis is dit soos die dood.
21 Hulle hoor dat ek kreun, maar niemand troos my nie. Al my vyande hoor van my rampspoed; hulle juig omdat U dit veroorsaak het. Laat kom die dag wat U bepaal het, sodat dit met hulle kan gaan soos met my.
22 Laat al hulle boosheid voor U kom, en doen aan hulle wat U aan my gedoen het oor al my oortredings. Ja ek sug baie en my hart is ontsteld.
An honest facing of the darkness
Nou, ek weet ons het 'n negatiewe konnotasie met kla. En die Bybel wys tereg 'n sekere manier van kla af. Dit is daardie tipe klagtes wat jy so onderlangs mompel. Die Bybel noem dit murmureer of selfs rebelleer. Dit is wanneer jy die Here verkwalik dat dinge so verkeerd gaan.
Maar, Klaagliedere is 'n ander manier van kla. Dit is "an honest facing of the darkness." (Brueggemann). Dit is om eerlik jou vrees en die redes daarvoor in die oë te kyk en dit met die Here deur te bid, met al die donker emosies wat jy ervaar. Jou gevoelens moet gedagtes raak, sodat jy dit kan verstaan en kan deur bid met die Here.
En dit is hierdie manier van kla wat ons moet aanleer. Miskien moet ons begin om die woord lamenteer te gebruik hiervoor, want ons assosiasie met kla is nie positief nie. Lamenteer is om te weeklaag, om te huil, om te kerm, om al jou emosies in te sit in jou gebed. Om niks terug te hou nie. Om alles vir die Here te sê.
Hoe doen jy dit? Hoe lamenteer jy?
1. Staar die leed van die hede eerlik in die gesig
Jeremia kyk na Jerusalem:
"Die trane stroom oor haar wange – sy vind geen rus nie – sy het dit bitter." Vers 1-4.
Dan kan Jeremia self die trane nie keer nie:
"Aanhoudend huil ek hieroor, my oë stroom van trane." Vers 16a.
Veral as hy Jerusalem hoor uitroep:
"My kinders is verpletter." Vers 16b.
Hy weet dit is waar:
"Alles wat vir haar kosbaar is, is ingepalm … Kreunend soek haar hele volk na kos" Vers 10-11.
"An honest facing of the darkness." Dit help nie om die leed te ontken nie. Dit help nie om die silwer randjie van die wolk te gebruik om te maak asof die donkerte nie daar is nie. Dit help nie om die goeie gevolge van die ramp wat mense getref het as "sugar coated pill" te gebruik nie. Mense wat swaarkry word nie daardeur getroos nie.
Die leed moet vierkantig in die gesig gestaar word, hoe moeilik dit ook al is. Dit is die begin van die pad van genesing.
2. Beoordeel die gevolge van sonde uit die verlede eerlik
"Groot is die sonde van Jerusalem; daarom het sy onrein geword … Tot aan haar klere kleef haar onreinheid," sê Jeremia. Vers 8a &9a.
Let op, Jeremia steek niks weg van haar sonde nie. Want, dit is die rede waarom hierdie groot ramp haar getref het. Vier eeue lank is Jerusalem gewaarsku. Elke profeet het haar sonde uitgewys. Selfs die gedeeltelike wegvoering van 722 vC het Jerusalem nie tot inkeer gebring nie.
Jeremia som dit só op:
"Sy het nie gedink wat van haar sou word nie." Vers 9b
Dit help absoluut niks om die foute wat begaan is, die sondes wat aan die wortel lê van die leed in hierdie wêreld, om dit te ontken nie. Mense leef in hierdie wêreld asof God nie bestaan nie. Asof Hy nie duidelik in sy Woord geskryf het hoe ons moet lewe en wat nodig is om sy guns op alle vlakke van die samelewing te beleef nie.
Soos Spreuke sê:
"Daar is 'n weg wat vir 'n mens reg lyk, maar die einde daarvan is weë van die dood." (Spr 14:12; 16:25).
3. Aanvaar die oordeel van die HERE in die hede
En dit is waar die begin van aanvaarding lê, as 'n mens eerlik is oor wat gebeur, en eerlik is oor die redes wat daaragter lê.
Jeremia is eerlik oor Jerusalem se sonde:
"Die HERE het haar laat ly, omdat sy soveel keer oortree het." Vers 5.
En hy verbind dit aan wat God doen. Dit is die begin van die herstel, as 'n mens die Here erken in voorspoed en teenspoed:
"Met vuur uit die hoogte het Hy my gebeente oorweldig. Hy het my laat terugsteier. Hy het my aan verlatenheid oorgelewer." Vers 13.
"My Heer het al my sterk manne binne-in my byeen gejaag … Hy het 'n feestyd oor my uitgeroep vir die slagting van my jong soldate. My Heer het die jongmeisie, die dogter van Juda, in die parskuip vertrap." Vers 15.
Nou vir hierdie deel van die lament is dit nodig om jouself af te vra of jy regtig glo dat God agter alles is. En of jy eerder tevrede gaan wees met 'n mediese of politieke verklaring van ons situasie.
En moenie dink dat dit anders was vir Jeremia-hulle nie. Die oppervlakkige rede vir die ballingskap was 'n politieke een. Nebukadnesar het Jerusalem beleër, ingeneem en die volk in ballingskap weggevoer, want Juda het Egipte ondersteun teen die Galdeërs.
Maar, die geestelike rede was 'n volk wat nie meer die Here gedien het nie. En dit was die dieper rede vir die krisis in hulle lewe.
Laat ons eerlik wees oor hierdie virus. God is soewerein. Niks gebeur sonder sy verlof op hierdie aarde nie. Soos ons in Openbaring gelees het die afgelope tyd, alle groot pandemies is 'n waarskuwing van God, 'n oproep om tot Hom terug te keer, om tot bekering te kom.
Dit is baie keer al manier waarop hooggeplaastes en magtiges bereik kan word. Ongelukkig beteken dit dat selfs die gehoorsame Godvresende gelowiges ook daaronder ly.
Miskien is dit die belangrikste ding wat ons vandag moet leer van God. Hy is Soewerein. Hy is besig om vir 'n wêreld te leer dat hulle in sy wêreld nie sonder Hom kan klaar kom nie.
As almal maar net dit sou agter kom en tot inkeer sou kom …
4. Vra die HERE se ingrype vir die toekoms met belydenis van sonde
Die aanvaarding van God se oordeel, open die weg na 'n gebed om herstel. Waar ons vir die Here kan vra om in te gryp en verandering te bring, met die belydenis van ons sonde en 'n erkenning van die afvalligheid van hierdie wêreld van God.
Ons mag ook ons eie nood voor God bring, want dit sien ons ook in hierdie eerste hoofstuk. Jeremia bring ook sy eie nood in die proses na die Here. Hy was immers die een wat die boodskap van oordeel reg deur sy lewe aan hulle gebring het. En al het sy woord uitgekom, het self onder die verskriklike leed wat Jerusalem aangedoen is, gely:
"HERE, kyk tog na my nood." Vers 9d.
Hierdie gebed word dan opgeneem en geëggo deur Jerusalem in sy gedig:
"HERE, sien raak hoe ek verag word." Vers 11c.
Met die erkenning:
"Regverdig is die HERE. Ja, ek het teen sy woord gerebelleer." Vers 18a.
En sy verbind haar ontsteltenis aan haar opstandigheid:
"Kyk, ek is benoud, HERE, my ingewande gloei. In my krimp my hart ineen, want ek was baie opstandig." Vers 20a-b.
Dit is hoe jy lament!
En jy kan dit doen, want daar is Iemand wat luister. Iemand in die duisternis. God self.
En jy sal 'n nuwe lied leer, soos Jeremia dit geleer het. Hy kon uiteindelik 'n belofte van die Here neem en dit sy lied gemaak:
In hierdie eerlike erkenning van die swaar wat hulle beleef, en die belydenis van hulle sonde voor die Here vind sy troos.
Jeremia sal nog ander dinge vir ons leer. Maar vir nou is dit genoeg om net jou hart voor God uit te stort in afwagting vir wat Hy kan doen.
Jy kan jou bydrae gee met Snapscan. Ek sal dit aan die einde weer wys.
Luister na sy bydrae. Dit is baie bemoedigend. Luister ook na die liedjie wat hy aanbeveel. Hier is die skakel na die liedjie The Blessing South Africa.