‘Dink aan Ma Lina’Ma Lina en Kyla Mills op Mills se troudag. (Foto: Facebook) ŉ Vurige debat op ŉ Facebook-blad oor huishulpe en minimumloon het Kyla Mills van Johannesburg só diep getref dat sy doodeenvoudig ŉ inskrywing daaroor móés maak wat nou soos ŉ veldbrand op sosiale media versprei. Dié inskrywing, waarin Mills skryf oor al die opofferinge wat haar gesin se destydse huishulp vir hulle gemaak het, is reeds amper 11 700 keer op Facebook gedeel en meer as 26 000 mense het daarop reageer. Mills vertel in haar inskrywing hoe Ma Lina, soos sy na haar verwys, 28 jaar lank haar lewe aan hulle gesin gewy het. Lina het afgetree toe Mills 26 jaar oud was. “Ek het nie gehou van die trant van die gesprek op die blad nie. Dit is ŉ gemeenskapsblad vir mense van ŉ gegoede deel in Johannesburg. Daar was een vrou wat vertel het hoe woedend sy was omdat haar tuinwerker van haar verwag het om hom van middagete te voorsien en selfs geweier het om die R30 wat hy toe daarvoor gevra het, vir hom te gee,” het Mills aan Maroela Media gesê. “Mense het gesels oor hoe huishulpe slegs die minimumloon verdien en hoe dit al is wat hulle bereid is om te betaal. Ek het na daardie mense se aanlyn profiele gaan kyk en gesien dat hulle in ontwerpersklere met duur vakansies gaan en in weelderige huise woon. Dit het my hart gebreek,” het Mills gesê. Dit het haar aan Ma Lina laat dink wat na haar en haar boetie omgesien het totdat hulle die huis verlaat het. “Sy het haar eie lewe en haar eie kinders se tyd saam met hulle eie ma prysgegee om na ons gesin om te sien.” Mills, ŉ onderwyseres by ŉ niewinsgewende skool vir jong leiers, vertel sy glo dat mense hulle huishulpe en tuinwerkers met waardigheid moet hanteer. “ŉ Mens kan iemand nie minder betaal as wat hulle verdien nie. Hierdie mense offer baie tyd op om in ander mense se huise deur te bring.” Sy sê sy en haar man is nie ryk nie, maar hulle besef die waarde van Ma Joyce, wat nou vir hulle werk. Mills ly aan ŉ harttoestand wat haar dwing om binnekort op te hou werk. Haar man, Seth, is van die Verenigde Koninkryk en betaal nog sy studieskuld af. “Ons kyk ook na Ma Lina se susterskind, Dipuo, se seun, Itu. Dipuo is ŉ paar jaar gelede oorlede. Itu is nou 18 jaar oud. Itu moet universiteit toe gaan en ons moet ŉ plan beraam om sy wiskundige geletterdheid te verbeter. Ons is doodgewone mense, maar ons wens ons kon meer doen.” Sy benadruk egter dat hulle geen lof verdien nie. “Ons is nie engele nie. Ons maak net persoonlike opofferinge om na die mense om te sien soos ons kan. Ons voel sterk daaroor om die mense wat rondom ons werk, selfs die mense wat in die omgewing werk soos bouers of kontrakteurs, met waardigheid te hanteer.” Mills vertel trots dat Ma Lina haar troue vroeër vanjaar bygewoon het. “Natuurlik was sy daar! Sy is dan my ma!” Só lui Mills se inskrywing op Facebook: “Hierdie vrou is een van my ma’s. Ek dink vanaand aan haar nadat ek kommentare gelees het op een van my Facebook-groepe oor regverdige lone. “Ma Lina het geweet ek is ŉ dogtertjie nog voor my ouers geweet het. Sy het geweet, want sy was toe reeds lief vir my. Sy het haar hart weggegee aan my boetie en geduldig gewag vir haar volgende kind van ŉ ander vrou. “Ma Lina het by ons gebly. Haar seun, Lucas, en haar susterskind wat sy grootgemaak het, Dipuo, het in ŉ informele nedersetting gebly. Terwyl ek grootgeword het, het ek selde gedink aan wie hulle gebad en gevoer het terwyl Ma besig was om dit, en meer, vir ons te doen. “Toe Ma huis toe is vir Desember toe ek twee was, het ek geweier om te eet of klere aan te trek. Mense wat nie my ‘ma’ was nie, het probeer om die dinge te doen wat my ‘ma’ gedoen het. “Ek was sewe toe Nelson Mandela aan bewind gekom het. My biologiese ouers en wit onderwysers het ander verduidelikings gehad oor wat dit beteken het as wat Ma gehad het. Natuurlik het hulle. Ek onthou toe Ma vir my haar dompas gewys en die woord vir my vertaal het. Vir my was sy allesbehalwe dom. My hele lewe het sy die antwoorde vir alles gehad, selfs wanneer my ouers nie gehad nie. “Toe Ma Lina vir goed huis toe is, toe ek 26 was, het ek vir haar gaan kuier. Ek het gesien hoe sy en haar susters leef. Ek het toe régtig aan Lucas en Dipuo gedink. Toe Dipuo oorlede is sowat ŉ jaar later, het ek haar seun informeel aangeneem. Hoe betaal jy iemand terug wat 90% van haar kinderlewe afgestaan het met die wete dat haar ma weg van haar af was, besig om jou groot te maak? (My seun, Itu, is nou 18 jaar oud en word elke dag meer van ŉ man ondanks die feit dat hy ŉ afwesige pa het.) “Toe ek my eie huishulp aangestel het, het ek siek gevoel. Al die kos wat ons nie gebruik het nie en moes weggooi nadat dit verval het, die luukshede en al die hulpbronne waartoe ons toegang gehad het, het skielik ŉ bron van skande geword. “Ons betaal ons huishulp R350 vir vyf uur se werk op ŉ Saterdag. Seth maak vir ons ontbyt en ons almal eet saam soos ŉ gesin. Ons koop vir haar die middagete van haar keuse in die pad af terwyl sy in ons stort was en toiletware gebruik wat sy wil. Ons is nie engele nie. Ons is net mense wat ŉ mens hanteer soos ŉ mens. Wanneer Ma Joyce gereed is, neem een van ons haar na die taxi wat haar na Diepsloot neem. “Diepsloot, waar sy vir jare gewag het vir ŉ HOP-huis. Diepsloot, waar sy haar eie seuns grootmaak sowel as haar susterskinders nadat haar suster oorlede is. Diepsloot, waar elektrisiteit en lopende water luukshede is. Diepsloot, waar die desperaatheid en gebrek aan geleentheid lei tot geweld. Die laaste woorde wat ek elke Saterdag vir Ma Joyce sê, is: ‘Wees veilig.’ “Wit mense sê altyd vir my ek is mal as hulle vra hoeveel hulle die ‘hulp’ moet betaal. ‘Minimumloon is soos R20!’ sê hulle. ‘Sy gebruik júlle stort?’ Absoluut. As sy die een is wat dit skoon maak, behoort sy beslis daarvan gebruik te kan maak. ‘My werkgewer koop nie vir mý middagete nie.’ Want jy kan dit bekostig, vriend. “Ek verstaan dat daar baie mense is wat dit nie kan bekostig om soveel te betaal soos wat ons doen nie. Ek weet ook daar is miljoene wat kan. En ons kan almal bekostig om ons werknemers met waardigheid, vriendelikheid en respek te hanteer. Dit moet hartverskeurend wees om by ŉ voorstedelike huis aan te kom en op jou knieë te gaan sodat jy kos op die tafel kan sit. Dit moet selfs nog meer hartverskeurend wees om te hoor: ‘Daar is soveel mense wat bereid sal wees om te werk vir minder, jy weet.’ Terwyl jy weet jou lone dek skaars jou uitgawes, indien enigsins. Bowenal, hoe hartverskeurend moet dit nie wees om elke aand ŉ ander persoon se kinders nag te soen wanneer jou eie kinders sonder jou bed toe gaan nie? “Ma Lina is baie goed deur ons hanteer sover ek kan sien. Maar ek is seker dit was moeilik. Sy het nooit gehuiwer vir ons nie. Ons nie een keer geslaan nie. Nooit haar stem verhef nie. Sy het ons altyd stywer vasgehou wanneer sy ons gedruk het as wat Ma en Pa het, net soos in die foto. “Asseblief, voor jy jou vestig op ŉ waarde vir lone, dink versigtig oor die Lindt-sjokolade in die kas terwyl jy pap koop vir die mense wat jou lewe beter maak. Dink aan die oorhoofse koste van jou huishouding en hoe dit mag wees om ŉ gesin te ondersteun met die geld wat jy gee. Dink aan die lewe van die mense waarin u werknemers ŉ belang het, van babas tot grootouers. Dink aan jou gemanikuurde grasperke en pragtige huise, en wat ŉ uitgeputte wrak jy sou wees as dit alles aan jou oorgelaat was. “Dink aan Ma Lina. Ek doen dit altyd.”