Taaleienaarskap word om hierdie rede aangedui as ’n moontlike oorsaak van spanning, aangesien ATM’s en AM’s oor gedeelde eienaarskap van Swartafrikaans kan beskik (Kriel 2015:142). Hierdie gedeelde eienaarskap kan ’n invloed hê op die wyse waarop sprekers die funksies van NSA aanwend, interpreteer en ervaar.
Hierdie rigting behels óf die verkeerde aannames deur ATM’s betreffende die motivering van AM’s wat Swartafrikaans praat óf dit gee AM’s juis ’n platform wat gebruik kan word om ATM’s sogenaamd verbaal te na te kom. Die sosiohistoriese agtergrond/konteks van ons land kan aan die ander kant ook as platform dien om juis oper verhoudings te bewerkstellig. Daar is oper grense en mense kan makliker mekaar se taalvorme aanneem en in kombinasie as ’n unieke, saamgestelde taal gebruik, ’n taal wat eie is aan Suid-Afrika as ’n multikulturele en meertalige land (Rule 2004:329).
Die data is met behulp van ’n verskeidenheid instrumente ingesamel. Dit is belangrik om in ag te neem dat hierdie data deel vorm van ’n wyer studie wat die aard van die alternatiewe gebruik van Swartafrikaans ondersoek (vgl. Kriel 2015). By aanvang van die ondersoek is ’n konsepvraelys gebruik om ’n loodsstudie met ’n groep van 35 studente te doen. Na afloop van die loodsondersoek is minimale wysigings aan die vraelys aangebring en is die deelnemers se vraelyste soos dit gedurende die loodsstudie ingevul is, ook by die totaal ingereken (vgl. Van Teijlingen en Hundley 2001).
Die ondersoekgroep (n=191) het uit eerstejaarstudente bestaan wat ingeskryf is vir ’n Afrikaanse akademiesegeletterdheidsmodule.
Aangesien ’n soortgelyke ondersoek nog nie gedoen is nie, is daar by die aanvang van die studie informele gesprekke gevoer om sodoende vas te stel of NSA wel bestaan. Die vraelys is tydens ’n loodsstudie met 35 studente gebruik, waarna ’n paar aanpassings gemaak is. Hierdie ingevulde vraelyste is by die totaal van die studente ingesluit aangesien die aanpassings struktureel van aard was en die bydrae waardevol was.
Die afdelings begin elk onderskeidelik met figuur 3 en figuur 4 om die tersaaklike kodes en die verhouding tussen die kodes aan te dui. Hierdie figure word gestruktureer rondom die ooreenkomstige temas, soos deur die onderafdelings aangedui, naamlik met betrekking tot die gebruikskonteks asook die aard van en die persepsies rondom die napraat van Swartafrikaans.
Konteks is wel ’n breë begrip en daarom is dit belangrik om vir die doeleindes van hierdie studie tussen konteks op ’n makrovlak en konteks op ’n mikrovlak te onderskei. In hierdie studie word makrokonteks gebruik met betrekking tot die oorhoofse sosiohistoriese agtergrond van Suid-Afrika. Hierteenoor verwys mikrokonteks na die kontekstuele faktore wat direk waargeneem kan word tydens situasies waarin AM’s Swartafrikaans sou napraat. ’n Mikrokonteks word daarom geassosieer met die kontekstuele faktore van gespreksituasies – daardie konteks waarin individue Swartafrikaans napraat. Die kodes word volgens ’n mikro- of makrokonteks gesorteer (vgl. figuur 3). Die konteks is ook verder belangrik aangesien dit ’n direkte invloed het op sprekers se interpretasie tydens die gebruik of aanhoor van taal en dus ook in die geval wanneer sprekers Swartafrikaans napraat (vgl. Gumperz 2006:388).
Die variëteit Swartafrikaans kan moontlik ’n negatiewe konnotasie dra wat dui op minderwaardigheid en dus kan die variëteit vir afbrekende doeleindes ingespan word. Die rede vir die negatiewe konnotasie kan wees dat dit as ’n niestandaardvariëteit in die lig van waar dit ontstaan het, beskou word (De Wet 1993:172). Hierdie vorm word dan aangewend met die doel om afbrekend te wees. Dit is duidelik dat die bestudeerde verskynsel tydens sosiale interaksie voorkom. Hierdie interaksies is egter nie net beperk tot die kleiner sosiale konteks nie, maar word ook deur die wyer politiek en die media beïnvloed – soos ook deur kode 2 na vore gekom het.
D Ek dink rêrig die geskiedenis het rêrig ’n groot deel daarmee te doen. Maar daar’s ook net soos ... Onthou daar’s soos naamskending en menseregte en alles. So dan sê ... praat jy nou so en dan is dit nou soos, jy probeer eintlik help maar dan’s dit soos, “maar sy het neergekyk op my” of wat ook al. So, dis nie ‒ Oukei, apartheid het nou niks meer te doene met ons nie, maar ek dink dit is, jy’t meer respek vir die persoon in terme van ek gaan nou nie vir jou so undermine nie, as ek daai woord kan gebruik. So hulle gaan jou nie undermine nie. So dis nie rêrig te doen met apartheid nie. Dis maar net respek, dink ek. [4:31]
Vraag: “Indien jy en ’n vriend Afrikaans onder mekaar gebruik soos ’n Afrikataalsprekende dit praat, hoe dink jy sou die Afrikataalspreker voel wat hoor hoe julle so met mekaar praat?”
D Definitief. Wat dit kliphard doen. Al is hulle in watter situasie. Die vakansie toe het ons van die kuierplek af gery en my vriende agterin die kar was dronk ... ek en my vriend sit nou hier voor. Toe trek polisie-mense ons af. Jô, en toe’s dit toevallig swart mense en hulle begin praat sommer so dronk in Swartafrikaans, aspris. En ek is laaik dis nou nie ’n situasie waar jy daai moet gebruik nie. Ek weet jy’s nou kwaad want ... omdat jy afgetrek word, maar dis nie jy wat afgetrek word op die agterste sitplek nie; dis die persoon hier voor wat die moeilikheid kry. Jis, ek het só groot geskrik. Hulle was sommer net, [in Swartafrikaansaksent] nee, ma dis mos nou die swart mense ...
In [5:5] en [5:6] word duidelike voorbeelde van ’n politiese magsverhouding en ook ’n magsverhouding soos dit uit ’n gesagsverhouding sou kon voortspruit, weergegee. Wat belangrik is, is die verandering in die voorkoms van breër magsverhoudings vroeër in Suid-Afrika teenoor die huidige voorkoms daarvan, maar met die invloed van die sosiohistoriese konteks van Suid-Afrika op sprekers se verwysingsraamwerk en hoe die invloed wesenlik van vroeër tot nou verander het.
Die aard van die situasie, naamlik dat daar ’n lid van die polisie betrokke was en dat die deelnemer afhanklik van die polisielid se besluit was, dien op sigself as ’n natuurlike benarde posisie van die AM teenoor die ATM en ook die rede vir die AM se sensitiwiteit rakende sy/haar vriende wat Swartafrikaans met die ATM nagepraat het. Indien die ATM geaffronteer gevoel het, was die kans goed dat die bestuurder en die passasiers in die aanhaling hier bo in die moeilikheid kon beland. Hier kom die komplekse aard van en ook die sensitiwiteit rakende die napraat van Swartafrikaans deur AM’s duidelik na vore.
Hierdie aanhaling illustreer duidelik wat onder andere in die inleidingsgedeelte gesê is oor die feit dat NSA binne die makrokonteks van Suid-Afrika se sosiohistoriese agtergrond beskou moet word. Sodoende word dit duidelik dat daar ’n sensitiwiteit rondom NSA kan wees en dat sprekers juis om hiérdie rede die konteks waarbinne Swartafrikaans nagepraat word, oorweeg. NSA word in ’n informele konteks gebruik en buiten die politieke agtergrond kan ook elemente soos die media en politieke figure ’n uitwerking hê op hoe sprekers NSA gebruik en beskou.