Bedankings by DA allermins einde vir party(Argieffoto: Reint Dykema) Daar is ŉ herkonfigurasie van die politieke landskap en terwyl die ANC besig is om as organisasie in te plof, is ander mense ook elders besig om na politieke alternatiewe te soek. Dit sluit die DA in. Prof. André Duvenhage, ŉ politieke ontleder verbonde aan die Noordwes-Universiteit, sê die bedanking van nog ŉ bekende DA-gesig, dié keer politieke veteraan en LP Patricia Kopane, kan nie as aanduiding gesien word dat die amptelike opposisie die einde van sy rakleeftyd bereik het nie. “Ek lees dit glad nie as die einde van die DA nie. Allermins. Ek dink die DA hergroepeer en gaan baie sterk terugkom,” het Duvenhage by navraag oor nog ŉ hoëprofielbedanking in die party gesê. Kopane, ŉ voormalige DA-leier in die Vrystaat en die afgelope amper 20 jaar ŉ lid van die party, het Maandag haar bedanking aangekondig en gesê sy gaan ActionSA nader om moontlik deur hierdie party by die politiek betrokke te bly. Sy sê sy voel nie die DA is meer die party waarby sy in 2003 aangesluit het nie en voel ook nie dat sy in die DA “hoort” of die “ruimte het om politieke bydraes” tot die land te lewer nie. ActionSA het nie gras onder sy voete laat groei nie en Herman Mashaba, president van die party, het kort ná Kopane se bedanking gesê hy het haar gebel en haar aansluiting by die party persoonlik hanteer. Mashaba sê die party sal na aanleiding van Kopane se stelling – dat sy by ActionSA wil aansluit – met Kopane vergadering en ŉ “gemeenskaplike verhouding tot voordeel van die mense van Suid-Afrika” vorm. Kopane se bedanking is die jongste in ŉ hele rits DA-leiers wat nou al hul tasse gepak het, van wie die mees onlangse Makashule Gana, wat vroeër vandeesmaand ook as DA-lid bedank het. Duvenhage sê daar was moontlik nie veel meer van ŉ toekoms vir Kopane binne die DA nie. Die party het onder sy sogenaamde ou leierskap – wat leiers soos Helen Zille, John Steenhuisen, Roy Jankielsohn en Ryan Coetzee insluit – hergroepeer en daar is waarskynlik ŉ terugkeer na “konserwatief liberale waardes, met ŉ erkenning aan groepsidentiteit”. Die soeke na ŉ alternatiewe politieke tuiste is nie uniek tot die DA nie en Duvenhage sê dit kan ook gesien word in kritiek deur ANC-lede op die ANC. Partye soos die EFF, ActionSA en die IVP raak ŉ alternatief vir politici, en so ook kleiner identiteitspartye. “Daar is alternatiewe vir swart leiers.” Wat betref Kopane se bedanking, sê Duvenhage: “Jy moenie in die een swaeltjie wat nou verby beweeg, ŉ somer of ŉ winter gaan lees nie.” DA kwyn nie weg Steun vir die DA staan in hierdie stadium op nagenoeg 27% en Duvenhage sê dit is ŉ aanduiding dat die party tog besig is om vorentoe te beweeg. “Die party is nie besig om leeg te loop of te verloor nie,” sê hy. “Ek dink hulle raak op ŉ manier meer relevant en raak ŉ bietjie van ou hout ook ontslae.” Volgens hom is politieke partye kwesbaar wat betref rasdiversiteit en hoewel die DA primêr fokus op wit, bruin, Indiër‑ en gemagtigde swart kiesers, lê die DA se steunbasis veral by minderheidsgroepe. Hoewel hy nie die DA “eksklusief ŉ minderheidsparty” sal noem nie, is die party oorwegend “mense wat hulle binne daardie dampkring bevind en ek dink dit is ŉ goeie basis”. Hy sê Suid-Afrika is ŉ land saamgestel uit minderhede en politieke partye word telkens in raskonteks gegroepeer. Stempatrone is ook dikwels ŉ weerspieëling van hierdie rassesamestelling en Duvenhage sê daar moet gevra word tot watter mate “die veelrassige eksperiment” binne partyverband suksesvol is. “Die DA het van al die partye die verste gegaan om ŉ veelrassige profiel te skep. Dit is waar die [voormalige DA-leier] Mmusi Maimane-lyn vandaan kom. Uiteindelik het die spulletjie, met groot skok, ontplof,” sê Duvenhage. Dit het die party duur te staan gekom en in ŉ stadium was die voorspelling dat die party se steun tot 12% kan daal. Dit lyk egter of die DA besig is om te herstel en hoewel die party nie noodwendig as ŉ minderheidsparty bestempel kan word nie, vind dit aanklank by mense met dieselfde gedeelde waardes. “Ek verwag dat die DA met ŉ baie sterk poging gaan terugkom in 2024; ek dink hulle het bloed geruik aan die ANC.”