missiologie | die ander kant
Bygedra deur Cobus	“ja” vir Belhar, want ons het mos nie baggage nie
5 Kommentaar	| missiologie, Publieke Teologie	| Tagged: Belhar, Marlene Malan, NG Kerk, Rapport, Tim du Plessis	| Permalink
Bygedra deur Cobus	Suid Afrikaners nie godsdienstige mense nie?
Eerstens, daar was ‘n volle 200 respondente uit Suid Afrika wat aan die WIN-Gallup studie deelgeneem het. Die minste van enige land op die lys. My agtergrond is statistiek is nie genoeg om te kan sê presies hoe akkuraat 200 antwoorde uit drie opsies sal wees nie, maar dit is genoeg om te kan sê dat as Kanada 35 miljoen inwoners en 1000 respondente het, en Suid Afrika 50 miljoen en 200 respondente, dan is die syfers oor Kanada heelwat meer akkuraat as die oor Suid Afrika. Wat ek egter nog nie kon opspoor vir hierdie studie nie is daai standaard stukkie oor metodologie en sekerheidsintervalle wat saam met statistiese navorsing moet gaan. Hoe random was die 200, en met hoeveel sekerheid kan ons afleidings uit 200 respondente maak?
‘n Verdere vraag is hoe die inligting bymekaargemaak is. In ‘n gesprek oor kwantitatiewe navorsing oor godsdiens in Afrika oor middagete so jaar gelede, het ‘n ander navorser wat hierop werk genoem dat hulle slegs van landlyne gebruik maak, omdat selfoon oproepe te duur is. My reaksie was dat dit ‘n totaal skewe profiel van Suid Afrika (en heelwat ander Afrika lande) sal gee, omdat landlyne nie eweredig deur die samelewing versprei is nie.
Dan is daar die vraag oor wat beteken die studie nou eintlik. Die vraag was nie of mense kerke verlaat nie (Beeld), en ook nie of hulle meelewende lidmate is nie (Rapport), maar eerder: “Irrespective of whether you attend a place of worship or not, would you say you are a religious person, not a religious persons or a convinced atheist?”
Ek sal die gebruik van “convinced” eers ignoreer, maar dit moet die vraag laat opgaan watse effek dit op antwoorde het. Sou mense wat hulself as “ateïsties” beskryf byvoorbeeld eerder een van die ander twee kategorieë kies wanneer die beskrywing “convinced” bykom?
Ons moet egter vir ‘n oomblik stilstaan by die verskil tussen die ander twee kategorieë. Wat presies beteken “godsdienstig” en “nie-godsdienstig”? Is dit dieselfde as “a religious person” en “not a religious person”? Hoeveel lidmate van gemeentes sou wanneer hulle voor hierdie keuse staan kies vir die tweede in plaas van die eerste? Hoeveel predikante het oor die afgelope paar jaar gepreek “Christianity is not a religion” of “Jesus het nie gekom om ‘n godsdiens te begin nie”?
Buiten dat ek versigtig sou wees om te veel erns te maak oor die akkuraatheid van die “19%”, is die vraag dus of ‘n skuif van “a religious person” na “not a religious person” nie moontlik baie sê oor ‘n skuif in taal nie, ‘n skuif in hoe ons woorde verstaan, en nie noodwendig ‘n skuif in die praktyk van deelname aan godsdienstige organisasies of persoonlike godsdienstige oortuiging nie?
Ek weet hierdie is net vrae, maar dit is dalk die punt. Ek het net al lankal ‘n vermoede dat daar bloot nog ‘n baie groot stuk werk is wat gedoen moet word om regtig te verstaan wat aan die gebeur is in die Suid Afrikaanse godsdienstige lewe. Die feit dat hierdie 200 respondente soveel sensasie kon veroorsaak bevestig my vermoede net nog meer. Dit wys egter moontlik op iets anders ook. Hier is my vermoede: sensasionele berigte oor godsdiensverlating verkoop koerante. Ek wonder of daar ‘n joernalis is wat bereid is om ‘n artikel te skryf oor die effek van negatiewe berigte oor godsdiens op koerantverkope? As my vermoede reg is weet ek egter nie of mense die koerante koop omdat hulle bekommerd is oor die uitsterf van godsdienste, en of hulle graag die goeie nuus oor die einde van godsdiens wil hoor nie.
9 Kommentaar	| kerk, missiologie, teologie	| Tagged: godsdiens, WIN-Gallup	| Permalink
Bygedra deur Cobus	anderkant Margate. Respek vir ‘n oorgang
Die jeugwerker in my wou sien wat Beeld toe nou te sê het oor Margate vanoggend. Maklik om te vind, gaan na www.beeld.com, en jy het vandag hierdie skerm gekry (screenshot). Afrikaanse lesers wil weet wat gebeur by Margate. Beeld verkope en besoeke aan hulle website sal opgaan as hulle vertel wat by Margate gebeur. Daai boodskap is duidelik.
Die materiaal gaan met massas waarskuwings gepaard”
“Ouers wat nié wil weet wat hul kinders op matriekvakansie aangevang het nie, moet eerder nié hierdie berig lees nie.”
“Hierdie video bevat taalgebruik en beelde wat mag aanstoor gee.”
Wat verkoop is nie tieners nie, wat verkoop is “skokkende” gedrag. Die “skokkende” gedrag is natuurlik nie so skokkend nie. Wel, die skokkende gedrag is vir die van ons wat lank genoeg stilgebly het om na jongmense te luister nie skokkend nie, want ons moes hierdie stories lankal hoor. Maar die gedrag is veral nie skokkend nie, omdat dit is wat volwassenes daagliks mee besig is – ons maak dit skokkend omdat hierdie mense 18 is.
Moet my nie verkeerd verstaan nie, die van ons wat jongmense deur een deel van hulle oorgang na volwassenheid (belydenisklas) begelei sit met ‘n vrees elke jaar as daardie selfde jongmense op matriekvakansie gaan. Nie in die eerste plek oor die eksperikante wat op die Beeld video uitgebeeld word nie, maar oor dit wat nie uitgebeeld word nie: die feit dat daar iewers ‘n ongeluk gaan wees waarin daar waarskynlik ‘n 18-jarige gaan doodgaan. Die feit dat morning-after en kondome ten spyt daar ‘n jong meisie voor die bitter moeilike besluit gaan staan of sy ‘n aborsie moet kry en of sy met die swangerskap moet deurgaan, en beide kante toe gaan met ‘n ongelooflike stuk trauma gepaard.
Maar wat is Beeld se video anders as om ‘n klomp jongmense op die voorblad te sit en te vertel dat “hulle mag nie doen wat ons doen nie”. Is hulle sonde dat hulle strippers kry vir hulle partytjie? Is hulle sonde dat hulle hulleself onkapabel drink? Natuurlik nie! Wat nuuswaardig is, is dat hulle 18 is. Dit is dat 18-jariges strippers betas. Daai sonde is genoeg om Beeld se website te cover.
Die Youth, Church and Culture Podcast met die titel “Rights of Passage” kyk na ‘n soortgelyke storie. Panama City in Amerika. In ‘n gesprek vroeër die jaar het ek en die navorsers (wat hier praat) bietjie oor die ooreenkomste met Margate gepraat, en alhoewel ek nie vinnige lyne tussen Amerika en Suid Afrika wil trek nie, vermoed ek daar is ‘n soortgelyke konteks vir die jongmense wat aan Margate deelneem (eintlik maar ‘n baie klein persentasie van matrieks) en die wat by Panama City bymekaarkom. Ek dink egter veral dat Micheal, Wendy en Todd met baie meer respek omgaan met hierdie oorgangsritueel as Nadine Theron (maar dan weer, hulle werk is nie om te skok of nuus te maak nie, maar om te verstaan en te begelei).
Hier stop ek vir vandag. Ek gaan nie probeer verduidelik nie. Ek hoop maar net dat Margate meer kan word as ‘n moment wat ons gebruik om te vertel hoe skokkend “die jeug van vandag is”, en eerder ‘n plek waar ons respekvol kan luister na hoe jongmense probeer sin maak van ‘n oorgang in hulle lewens. ‘n Poging om self sin te maak van ‘n oorgang, binne ‘n konteks van ‘n wêreld wat vir hulle gesê het “figure self uit”.
So, wie is die jeug-navorsers wat volgende jaar op Margate gaan sit?
2 Kommentaar	| jeugbediening, kerk, missiologie	| Tagged: Beeld, Margate, matriekvakansie, Rights of Passage	| Permalink
Bygedra deur Cobus	Oor Malema en NG Kerk Missionêre Teologie
Ek dreig nou al ‘n paar dae om bietjie in Afrikaans ‘n paar opmerkings oor David Bosch en Missionêre Teologie te maak. Ek dink dit het baie te sê oor Julius Malema. Een deel hiervan is om bloot ‘n klompie belangrike verwysings in Bosch se werk te lys (kyk die voetnotas), en die ander om te pleit dat ons die gesprek oor ‘n Missionêre Teologie (en op ‘n ander dag sal ek argumenteer dat ons dieselfde idees kan bespreek sonder die woord “sending”, “missionêr” of “missionaal”, maar tans is dit taal wat baie gebruik word) in die NG Kerk in ‘n ander rat plaas. Ek het ‘n soortgelyke uiteensetting hier gemaak, wat die punte korter saamvat, maar sonder die spesifieke verwysings en die refleksie op die NG Kerk. Die argument kon gemaak word deur na ‘n verskeidenheid van ander stemme te verwys, maar ek ken Bosch se werk, en dit is tans belangrik in die NG Kerk, so ek gebruik hom. Hier is waaroor ek dink ons moet praat, wie praat saam?
Hier is my (een) super-simplistiese opsomming van waar ek dink ons in die NG Kerk is met die gesprek rondom Missionêre Teologie, ek probeer ons gesprek bietjie plot aan die hand van Bosch se werk. Hang net bietjie aan met Malema.
Die dominante idee oor sending was vir ‘n lang tyd dat ons heidene in die hemel moet kry. Heidene was diegene wat swart was. Ons het die swaar verantwoordelikheid gehad om hulle siele vir ewig te verlos. In die vroeë twintigste eeu met die arm-blanke vraagstuk het die NG Kerk nogals vir ‘n oomblik die sosiale vraagstukke van hierdie een groep ernstig op die agenda geplaas1, maar oor die algemeen was ons gevorm deur ‘n piëtistiese teologie wat gemaak het dat ons ontrek het van die vraagstukke van “hierdie wêreld” (versus die “volgende wêreld”, wat belangrik was)2.
Die ontdekking wat die laaste paar jaar in die NG Kerk plaasgevind het, was grotendeels dat die Koninkryk van God toe nou nie met die hemel gelykgestel kan word nie. Dit was natuurlik ‘n herontdekking wat baie moet maak (alhoewel almal se herontdekking nie noodwendig gepaardgegaan het met ‘n herontdekking van die vertaling van die “Koninkryk van God” nie), en hierdie proses het vir eindelose spanning deur die loop van die 20ste eeu gesorg3. Een oplossing vir die wat voorheen gewerk het met die idee dat die eintlike taak van die kerk in die wêreld was om die heidene in die hemel te kry, was om soos Lausanne by 1974 te verklaar dat al hierdie sosiale verantwoordelikhede van die kerk inderdaad belangrik is, maar dat evangelisasie (om mense Christene te maak) die primêre verantwoordelikheid bly. Bosch was nie gelukkig met so ‘n benadering nie4. Hierdie is steeds ‘n belangrike lyn binne die NG Kerk se gedagtes rondom wat die rol van die kerk in die wêreld behoort te wees.
Bosch het ‘n komprehensiewe benadering5 voorgestel, waar hierdie verskillende dimensies nie teen mekaar afgespeel mag word nie, maar waar dit in ‘n kreatiewe spanning geplaas word, en deel uitmaak van ‘n groter prentjie van die sending van die kerk. Maar, voor Bosch sy komprehensiewe benadering uitspel, is daar 7 belangrike waarskuwings wat eers gehoor moet word6. Die waarskuwings wat Bosch lys is gemik teen die Verligting paradigma wat hy vroeër beskryf het. As ons daardie bladsye mis lees, dan vermoed ek ons lees Bosch mis. Maar hier is die probleem, ek dink ons lees Bosch mis hierso. Een lyn wat Bosch deur die 20ste eeu trek loop soos volg:
Vroeg in die 20ste eeu is die kerk betrokke by liefdadigheidswerk: basiese gesondheidsorg, sorg vir weeskinders, jy weet, daai tipe ding, maar as ‘n tipe ambulans-diens. Die kerk moet inklim en fix waar mense swaarkry.
Later ontwikkel ‘n tipe “konprehensiewe benadering”, waar die kerk besef hulle kan nie net fix waar daar nood is nie, maar moet betrokke raak by die rekonstruksie van gemeenskappe.
Na die tweede wêreldoorlog ontwikkel die groot ontwikkelingsplanne. Die “Derde Wêreld” moet net gehelp word om te ontwikkel, dan sal almal in die vrugte van die ekonomie deel. Die kerk val by hierdie patroon in, en glo die wêreld gaan opgelos word deur die groot ontwikkelingsplanne.7
Dit is nou al baie genoem dat Suid Afrika, die Afrikaanse gemeenskap, en die NG Kerk, “die Verligting gemis het”, weens die manier waarop Apartheid ons van die internasionale gemeenskap afgesluit het. Dis dus dalk nie vreemd dat ons die patrone van die Verligting herhaal nie. Alhoewel ek vermoed (en ek wil nie vir ander kerke praat nie, want ek ken nie ander kerke nie, so ek noem dit versigtig) dat baie ander kerke in praktyk maar nog iewers vasgevang is in benaderings wat reeds in die 20ste eeu sterk kritiek gekry het. Maar iewers tussen hierdie drie stappe vermoed ek is die konsensus in die NG Kerk besig om te vorm.
Maar, jy kan Bosch net verstaan as jy hoor dat hy uiters skepties is oor hierdie ontwikkelingsmodel. Dit verduidelik hy in Transforming Mission, waar die kritiek op so ‘n “sending as ontwikkeling” gelees moet word saam met die ander 6 punte van kritiek op die Verligting. Dit word verder uitgepak in Believing in the Future8, waarin van sy laaste gedagtes neergeskryf is.
So, wat kom na hierdie ontwikkelingsmodel? Dit is nie heeltemal so eenvoudig om te antwoord nie. ‘n Bevrydings-model (hier verwys Bosch nie na Bevrydingsteologie nie) is waarskynlik die duidelikste lyn wat Bosch uitwys na die ontwikkelingsmodel. Maar hy is nie volledig positief oor Bevrydings-model nie. Een van sy eerste punte van kritiek daarteen was dat die Bevrydings-model te veel vertroue plaas op net ‘n volgende groep leiers, wat te veel keer in die geskiedenis misluk het (sy voorbeeld kom uit Frankryk van die 18de eeu).9
Ten spyte van die bad press wat Bevrydingsteologie by die laaste Algemene Sinode gekry het in van die opmerkings, moet ons hoor dat ‘n belangrike deel van wat Bosch beskryf as die Missionêre Teologie van ‘n post-moderne of ekumeniese era10 oor Bevrydingsteologie gaan (ook hier het hy sy kritiek). Bosch wys reeds in 1991 uit dat Bevrydingsteologie deur fases gegaan het, nooit ‘n finale produk kan wees nie, maar telkens opnuut moet dink oor onderdrukking11. Om Bevryding uit te sonder is wel ‘n reduksie van Bosch, maar een wat ek dink onder die huidige omstandighede belangrik is om uit te sonder.
Wanneer Bosch uiteindelik vir die “kerk in die Weste” skryf, dan maak hy o.a die volgende opmerking:
“It belongs to our missionary mandate to ask questions about the use of power in our societies, to unmask those that destroy life, to show concern for the victims of society while at the same time calling to repentance those who have turned them into victims, and to articulate God’s active wrath against all that distorts and diminishes human beings and all that exploits, squanders, and disfigures the world for selfishness, greed, and self-centered power”12
Kort hierna wys hy uit hoe die Weste skuldig staan aan die onderdrukking van die Derde Wêreld13.
En hier kom Malema in die storie in. Malema was oor een ding reg: Daar is ernstig fout in ons ekonomie, en ekonomiese mag is wat uitgedaag moet word (of hy enigsins inhoud kon gee is ‘n debat vir ‘n ander dag, en oor of hy hierdie kritiek enigsins met integriteit kon lewer is iets waaroor SARS en ander wat met ondersoeke besig is moet uitspraak lewer, so kom ons ignoreer dit). As hierdie dan die einde van die Malema era was, dan het ons nodig dat ander opstaan en nog moeiliker vrae vra oor ekonomiese ongeregtigheid, ekonomiese ongelykheid, globale ekonomiese transformasie en Suid Afrika se plek binne dit en oor hoe ‘n toekoms gaan lyk waar beide armoede en die dreigende ekologiese krisis aangespreek gaan word. Bosch se suspisie was dat ons dit nie gaan regkry deurdat groot maatskappye en ryk kerke inkom en wonderlike ontwikkelingsplanne vir arm gemeenskappe en lande uitdink nie, dit gaan vra dat ons ernstige vrae vra oor die magsverhoudinge in die samelewing.
Dit is egter hier waar die moeilikheid inkom. Bosch skryf oor kritiek op die ontwikkelingsmodel:
Even more important was the entire area of power. It became clear that, deep down, this was the real issue, and that authentic development could not take place without the transfer of power. The Western developers appeared, however, to be either unwilling of unable to transfer power to poor third-world peoples.14
Mag is ‘n uiters komplekse ding, en ons het meer mense nodig wat fyn magsanalises doen in ons samelewing. Die NG Kerk (of meer presies, die Christene wat deur die NG Kerk verteenwoordig word) se rol is egter die bykans onmoontlike: om te doen dit wat die ontwikkelaars van die vorige eeu nie kon regkry nie: om krities oor ons eie mag te wees, en toe te laat dat mag van ons weggeneem word. As ons ‘n etiese stem wil wees in hierdie tyd, dan is een van die belangrikste komponente daarvan dat ons self-krities oor ons magsposisie moet raak, wat beteken ons sal moet stil raak, op ons tande byt, en die kritiek op ons eie magsposisie (in die huidige dan veral ekonomiese magsposisie). Dit is ‘n pynvolle proses. Van ons kant af hoop ek ons sal begin deur ‘n eerlike analise van ons bevoorregte ekonomiese posisie te maak, en toe te laat dat daar kritiek op gelewer word.
Bosch het natuurlik nooit Bevryding los van ander elemente gesien nie. Dit moet gesien word saam met die deurlopende oproep dat die kerk ‘n alternatiewe gemeenskap moet wees15, sy soeke na ‘n komprehensiewe verstaan van verlossing16, en sy versigtige waarskuwing dat ons nie die nuwe wêreld finaal tot stand gaan laat kom nie, maar dat ons permanent besig is om tekens op te rig17, om maar van die punte te noem wat ek dink in spanning moet staan met wat ek hierbo geskryf het.
PS. As jou eerste reaksie is om my te wil herinner waarom Malema verkeerd was, dan het jy waarskynlik iets gemis…
Bosch, D J. 1986. Ethics in Contexts of Transition in Journal of Theology for Southern Africa, pp17-23.
Bosch, D J. 1984. The roots and fruits of Afrikaner civil religion In New faces of Africa, by J W Homeyr and W S Vorster, 14-35. Pretoria: University of Pretoria.
Bosch, D J. 1986. The Afrikaner and South Africa in Theology Today, pp203-216.
Bosch, D J. 1979. Heil vir die Wêreld. Pretoria: NG Kerkboekhandel.
Bosch, D J. 1984. The Scope of Mission in International Review of Mission, pp17-32
Bosch, D J. 1991. Transforming Mission. New York: Orbis. p368
Transforming Mission, p349-367
Transforming Mission, p356-357
Bosch, D J. 1995. Believing in the Future. Valley Forge: Trinity Press.
Transforming Mission, p358
Transforming Mission, p531, voetnote 1
Transforming Mission, p447
Believing in the Future, p34
Believing in the Future, pp36-40
Transforming Mission, p357
Massas verwysings, ek dit in hoofstuk 3 van hierdie dokument beskryf, en die verwysings kan daar opgevolg word – pp24-36
Transforming Mission, pp393-399
Transforming Mission, pp498-510
2 Kommentaar	| ekklesiologie, Ekonomie, kerk, missiologie, politiek, Publieke Teologie, rassisme	| Tagged: David Bosch, NG Kerk	| Permalink
Bygedra deur Cobus	« Vorige Inskrywings You are currently browsing the archives for the missiologie category.
Ek blog ook in Engels: My Contemplations Afrikaans apartheid apartheid. whitenss Bybelwetenskappe ekklesiologie Ekonomie emergent eskatologie film godsdiens jeugbediening kerk lewe missiologie politiek Publieke Teologie rassisme Samantha Vice teologie Totaal Random Uncategorized wêreldbeeld Onlangse Kommentaar