PressReader - Beeld: 2016-05-11 - Ko­nin­gin sien toe sol­da­te tot in kerk
Ko­nin­gin sien toe sol­da­te tot in kerk
Beeld - 2016-05-11 - Tshwane Beeld -
Ko­nin­gin E­li­za­beth II van B­rit­tan­je het on­langs 90 ge­word. Nou vra ie­mand of die klomp En­gel­se dan nie iets het soos ’n pen­si­oen vir be­jaar­des nie?
Die ko­nin­gin en haar fa­mi­lie was oor meer as ’n eeu nou nie juis wat ’n mens ge­wild sou noem in Suid-A­fri­ka nie. Die re­de was een­vou­dig die graf­fies van meer as 30 000 vroue en kin­ders wat oor SuidA­fri­ka ver­sprei is en wat aan hul ein­de ge­kom het in En­gel­se kon­sen­tra­sie­kam­pe.
Of ko­nin­gin Vic­to­ria des­tyds werk­lik iets kon doen om die volks­moord te voor­kom, bly ’n ope vraag. Sy was eg­ter die sim­bool van ’n volk wat be­reid was om teen on­ge­wa­pen­de bur­ger­li­kes oor­log te voer. Dit sal die Boe­re haar fa­mi­lie nie som­mer ver­geef nie.
In 1947 het haar ag­ter­klein­seun, ko­ning Ge­or­ge VI, en sy ge­sin in Suid- A­fri­ka kom kui­er. Die nim­li­ke ko­nin­gin E­li­za­beth II was saam met haar pa en ma op die toer. Sy het hier mon­dig ge­word.
Die toer het by­na drie maan­de lank die koe­ran­te van voor­blad­sto­ries voor­sien. Die een sto­rie wat nie­mand des­tyds ge­skryf het nie, maar wat la­ter groot op­slae ge­maak het, was die vry­e­ry tus­sen die ko­ning se pri­va­te se­kre­ta­ris, groep­kap­tein Pe­ter To­wn­send, en die ko­ning se jong­ste dog­ter, prin­ses Mar­ga­ret.
Die prin­ses­sie was toe net 16 jaar oud en haar vry­er ’n ge­skei­de man van dub­bel haar ou­der­dom. Dat die sto­rie uit die koe­ran­te ge­bly het, ver­tel mis­kien ewe veel van die joer­na­lis­tiek van daar­die dae as van die ko­ning se on­ver­moë om te sien wat on­der sy neus aan die gang was.
Daar was eg­ter ook lig­ter oom­blik­ke. Soos toe ’n klomp oud­sol­da­te op ’n spoor­weg­sta­sie die ko­nings­ge­sin in­ge­wag het. Na­dat die ko­ning sy dank teen­oor die man­ne uit­ge­spreek het, het hy na­der ge­stap en ’n paar met die hand ge­groet.
Die een sien toe da­de­lik sy ga­ping en ta­kel die ko­ning oor die Ang­lo-Boe­re­oor­log en die kon­sen­tra­sie­kam­pe. Toe die ar­me ko­ning na woor­de be­gin soek, gryp sy vrou in. “Is dit nie won­der­lik dat ons as S­kot­te iets in ge­meen met die Boe­re het nie. Ons kan ook nie die En­gel­se ver­dra nie.”
Sy was ’n S­kot van ge­boor­te. Wat die ko­ning la­ter toe hul­le al­leen was oor die op­mer­king te sê ge­had het, sal ons nooit weet nie.
’n An­der op­mer­king van haar het meer men­se laat won­der. Na­dat die ko­nings­ge­sin ’n A­fri­kaan­se diens in die Groo­te Kerk in P­re­to­ria by­ge­woon het, wou ’n lid van haar ge­sel­skap weet hoe sy die diens be­leef het.
“Nee, baie in­te­res­sant. Ek kon my ver­kyk aan die net­jie­se sol­da­te wat so langs die preek­stoel ge­sit het,” was haar ant­woord.
Dit het kop­krap ge­kos om uit te vind waar haar ma­je­steit die sol­da­te ge­sien het. Toe ver­dui­de­lik sy: “Die net­jie­se mans met hul wit strik­kies en swart ma­nel­le. Die of­fi­sie­re het al­mal links van die preek­stoel ge­sit en die man­skap­pe aan die reg­ter­kant.”