Benodighede vir Perdesport
Deelname aan die uithouritsport is nie goedkoop nie, maar hoe meet mens die voordeel van 'n gesonde familiesport? Wat is die waarde van gesonde tydsverdryf wat die jeug weghou van die heeldag se sit TV kyk? Is enige prys te duur as mens jou familie met die aktiwiteit bymekaar kan hou? Die sport lei enersyds tot fisiese gesondheid en andersyds tot geestelike balans by almal wat betrokke is, wat is die waarde daarvan? "Dan sê jy nog die sport is duur meneer?"
6. Stertkous Opsioneel
7. Beenbeskermers Opsioneel
8. Sweetkombers Opsioneel
9. Warmkombers Opsioneel
3. Oefenring Aanbeveling
Vir die perd:
1. Saal – Noodsaaklik
Die keuse van die regte uithouritsaal is uiters belangrik om veral die perd teen beserings te beskerm.
Meet die hoek van die perd se rug met 'n stuk draad 300 mm lank wat jy soos 'n klerehanger buig. Buig die stukkie draad om net agter die perd se skof die rug se kurwe te pas – meeste perde se hoek is ongeveer 90 grade. Neem hierdie afmeting saam as jy 'n saal vir die perd gaan uitsoek. Mens kan ook 'n aftrek van die draad op 'n stuk papier maak en dit na die saalmaker Fax. Dit is beter om 'n pasmaak saal deur 'n proffesionele saalmaker te laat bou as om een van die rak te koop.
Die prysverskil tussen 'n pasgemaakte uithouritsaal en 'n saal wat van die rak af gekoop word, is minder as 'n duisend rand. Meeste beginner ruiters koop oorhaastig 'n saal met groot nadele van die plaaslike perdewinkel net om binne twee jaar te besef dat hulle die regte uithourit saal benodig. Dan sit jy met twee saals en daar is nie 'n goeie mark vir gebruikte saals nie.
Suid Afrika het van die beste uithouritsaal bouers in die Wêreld – die Leon Liversage reeks saals word na die res van die Wêreld uitgevoer! Kontak hulle in Belfast, Mpumalanga by die volgende tel nommer = 013 – 2530797 of by 082 – 7460334. Hul web adres is www.trailrider@co.za
2. SAALKLEED – Noodsaaklik
Is belangriker as wat meeste mense besef, dit is die direkte kontak tussen die saal en die perd se rug.
Kies materiaal wat as kussing kan dien om die saal se gewig egalig oor die perd se rug te help verspei. – sonder knoppies of harde plekke wat skaafplekke op die perd se rug kan veroorsaak. Ervare perdemense maak hul eie saalkleedjies van skaapvel en digte spons. Pauline du Plessis van Saruk Arabians in die Suidkaap maak en bemark sulke saalkeedjies.
Baie mense gebruik 'n sagte wolkombers wat in twee gesny is en dan dubbel gevou word, so het jy twee saalkleedjies uit een kombers. Die kombers kan dan na 'n paar keer se gebruik in die wasmasjien gewas word.
Daar is ook verskeie duur opsies in die perdewinkels. Die seil tipe materiaal het die nadeel dat dit maklik op die perd se rug gly as die perd teen 'n styl opdraende uitklim. Dit absorbeer ook nie die sweet nie.
Die nagemaakte woltipe saalkleed wat in die vorm van die saal gesny is, het weer die nadeel dat dit onder die saal uitskuif. Maak seker dat dit met gespes aan die saal vasgemaak word.
3. TOOM – Noodsaaklik
Die regte toom vir die perd is uiters belangrik. Onthou dat die toom eintlik die perd se stuurmeganisme en die rempedaal is. Egte leer lyk mooi maar is nie waterbestand nie. Meeste Nylon tooms kan ook as halter gebruik word, en hierdie tooms is gewoonlik sterker as leer tooms.
Die ideaal is om die perd sonder 'n Stang of Trens deur die bek te ry. Enige obstruksie in die bek beperk die asemhaling van die perd. Daar is oor jare juis vir al hierdie behoeftes voorsiening gemaak. Dit is egter nie enige perd wat sonder 'n stang deur die bek gery kan word nie…
Meeste ruiters ry hul perde met 'n Trens – die gebroke metaal stuk wat deur die bek gesit word. Dit is sagter op die perd as die vaste Stang. Daar is ruiters wat hul perde goed genoeg ken om sonder 'n Stang of Trens in die bek ry. Hulle noem dit 'n Bosal halter en dit laat vry asemhaling toe. Die Hackemore toom gebruik ook 'n ander meganisme van hefboom aksie om die perd in te hou of te stop.
Die vaste Stang is die uitkoms vir die bedorwe perd wat nie brieke het nie. Meeste perde liefhebbers hou nie daarvan nie, maar dit is soms die enigste opsie om volle beheer oor die perd te hê. Hingste word ook beter beheer as hulle met 'n Stang gery word.
Kies altyd 'n toom waar dit moontlik is om die mondstuk af te haal sonder om die toom van die perd se kop af te haal. Dit vergemaklik waterdrink op die roete en ook tydens ruspunte hoef mens dan nie die toom elke keer af te haal nie, jy haal slegs die mondstuk met leisels af. Sit dan net die leiband aan en siedaar, die halter is onnodig.
4. BORSPLAAT – opsioneel
Daar is ervare ruiters wat glo dat jy nie sonder 'n borsplaat behoort te ry nie. Dit is 'n leer band wat tussen die voorbene aan 'n bors "Buikgord" horisontaal vaskom en dan aan die voorkant weerskante van die saal vasgemaak word.
Die groot voordeel is dat die saal beter in plek gehou word, veral teen styl opdraendes. Die saal hoef dan ook nie so styf vasgetrek te word nie – met die voordeel dat die perd beter kan asemhaal.
5. HALTER – opsioneel
I Die halter word gebruik om die perd te hanteer sonder om sy bek te beseer. Halters wat aan die perd gelos word sodat die perd maklik gevang kan word, moet weerbestand wees. Weereens in Nylon materiaal goedkoper en beter.
Daar is verskillende groottes halters by die perdewinkels te koop. Die Arabierperd gebruik die medium grootte. Baie mense maak hul eie halters met dik 12 mm Nylon tou, dit is goedkoop en sterk!
6. STERTKOUS – opsioneel
Wanneer perde in die Horsebox gelaai word is hulle geneig om agteruit te beur terwyl die voertuig ry. As mens nie 'n stertkous om die dik deel van die stert draai nie, skaaf die stert tot dit bloei. Die hare skaaf af en herstel oor 'n lang tyd. Mens kan die rekbare rubber band by perdewinkels koop. Dit het 'n strook Velcro wat vasheg om die stertkous styfgetrek om die stert te hou.
Sommige mense verbind ook die stert soos die voorbene om dit teen skaaf te beskerm. Maak net seker dat die verband nie loskom nie.
Die beste metode van voorkoming is om die agterste hek in die Horsebox so te ontwerp dat die perd nie skuur nie. 'n Baie suksesvolle metode is om 'n ketting te gebruik om te keer dat die perd agteruit beur.
7. BEENBESKERMING – opsioneel
Wanneer perde vervoer word is daar altyd 'n risiko dat die skeen gedeeltes van die bene beseer raak. Om die bene te beskerm is dus noodsaaklik en redelik maklik om te doen.
Meeste mense gebruik rekbare verband materiaal met 'n strook watte wat liggies om die been verbind word. Daar is ook gekoopte seil tipe been beskermers wat met Velcro vasheg om weer maklik afgehaal word.
8. SWEETKOMBERS – opsioneel
Voordat perde die eerste been begin behoort hulle goed op te warm vir die rit. Veral in die koue weer help dit as mens 'n perdekombers oortrek om die perd warm te hou terwyl jy met hom stap.
Maak seker dat die kombers gespes het wat die kombers in plek hou anders val dit af terwyl jy stap. Meeste mense koop 'n perdekombers maar daar is ook mense wat dit maak. Meet die afstand van die maanhaar by die skof tot by die perd se stert voordat jy gaan koop, anders pas die kombers dalk nie.
9. PERDEKOMBERS – opsioneel
10. HOEFYSTERS – noodsaaklik
Vir ritte langer as 30 Km is dit verpligtend dat perde met hoefysters beslaan moet wees as jy gaan ry. Beslaning is 'n proffesionele taak en moet deur 'n bekwame persoon gedoen word.
Teken die perd se hoef op 'n stuk papier af as jy gaan om hoefysters te gaan koop. So kan jy die regte grootte yster vir jou perd kry. Die beste spykers moet gekoop word omdat uithourit perde se hoefysters aan baie spanning blootgestel word.
Die hoefsmit sal ook weet hoe om "Pads" aan te sit wat help om kneusings te voorkom. Hoefysters moet nie langer as 2 maande aan die perd gelos word nie. Daar is kenners wat glo mens moet die perd soveel moontlik sonder hoefysters laat loop, dit is goed vir bloedsirkulasie!
1. HARDEHOED VIR KOP VAN RUITER - verpligtend
Die dra van 'n hardehoed is verpligtend, selfs wanneer mens oefen behoort mens altyd 'n hoof beskerming te dra.
Meeste mense koop somaar 'n fietsry helmet by sportwinkels. Weereens is dit waarskynlik beter en koop eenmalig die regte perdry hoed wat ontwerp is vir die doel. Dit is belangrik dat die hardehoed reg pas, dit moet nie op jou kop rondskud as jy ry nie.
2. KAMASTE VIR DIE ONDERBEEN – noodsaaklik
Weereens is dit belangrik om die eerste keer die regte soort te koop. Sommige soorte maak met Velcro vas en werk goed. Maak seker dat die regte nommer gekoop word. Pas die kamaste met jou ryskoene en rybroek aan. Maak seker dat dit nie in die binnekant van die knie buiging vasdruk as jy jou knie buig nie.
Die beste soort is duur. Dit is van egte leer met 'n plastiese Zip. Druk deur en koop liewer die duurder goeie soort, jy sal later al vergeet het van die prys maar steeds die plesier geniet van maklik aansit en afhaal.
3. RYBROEK – noodsaaklik
Om 80 Km met 'n perd te ry is nie grappies nie. Om jou eie bene te beskerm help dit om 'n nousluitende rekbare broek vir perdry te koop. Daar is mense wat met 'n los sweetpak broek ook ry, sonder om te skuur.
Sommige ruiters trek onder die rybroek ook nog 'n paar sykouse en 'n lang onderbroek aan. Dit help ook baie om 'n fietsry broek onder die rybroek aan te trek.
4. DONKERBRIL – opsioneel
In die somermaande is daar baie muggies of insekte wat in jou oë kan flieg. Perde wat net voor jou ry skop ook klippies op wat jou oë kan beseer. Die koue wind en stof is ook irriterend op die ruiter se oë. 'n Beskermende bril help om die ruiter se oë!
5. RUGSAK – opsioneel
In warm weer word die ruiter ook tydens die rit baie dors. Soms het mens ook dingetjies soos kramp pille of toiletpapier tydens die rit nodig. Ander ruiters vat weer graag lekkers vir energie op 'n rit saam. Dit is ook wys om 'n stuk nylon tou saam te vat ingeval iets aan die saal of toom breek en vasgemaak moet word. Om al hierdie goed saam te dra is 'n "Camelbag" rugsak baie handig om op die ruiter se rug saam te dra.
By ruspunte vir die Groom
1. WATEREMMER – noodsaaklik
By die ruspunt moet daar altyd water vir die perd wag. Meeste Grooms kies 'n plek waar hulle met hul voertuig staan en al hul voorbereiding vir die koms van perd en ruiter gereedmaak. Kies 'n groot wateremmer wat minstens 20 liter hou.
2. STETTOSKOOP – opsioneel
Dit is belangrik vir die Groom en die ruiter om te weet wat die perd se hartklop is wanneer die perd inkom van 'n been se rit. Sommige ritte is op die oop hek sisteem en mag die perd vir die Veearts aangebied word sodra die perd se pols onder 60 slae per minuut is. 'n Hart monitor kan ook werk maar is aansienlik duurder as 'n Stetoskoop.
3. BOKKIE VIR DIE SAAL – opsioneel
Sodra die perd afgesaal word moet die saal op 'n staander of rak geplaas word sodat dit weer maklik sonder sand of klitsgras opgesaal kan word.
4. TAFEL EN STOELE – opsioneel
Die dag kan lank word as die ruiter nie ry om te wen nie. Die Grooms gesels lekker terwyl hulle vir die perde wag en is dit dus handig om kampeer stoele saam te vat. Die ruiter is ook gewoonlik moeg en wil graag sit om iets te eet terwyl die Groom die perd rondlei. 'n Klein opvoubare tafeltjie is ook aan te beveel omdat daar vele dingetjies is neergesit moet word.
5. WATER VIR AFKOELING VAN DIE PERD – noodsaaklik
Daar is nogal 'n verskil van opinie of perde met water afgekoel moet word of nie. Vir die wat wel daarin glo doen dit gewoonlik as volg.
Meeste kenners glo egter dat mens op 'n warm dag water moet gebruik om die perd af te koel sodat sy pols kan afkom. Sommige Grooms gebruik 'n drom water met 'n klein Bulge pompie soos hulle op hengelbote gebruik om die perd af te spuit. Ander gebruik weer groot sponse om met water oor die nek en binnedye van die agterbene af te koel.
Die waarskuwing is dat mens nie die dik boudspiere met koue water moet benat nie. Dit is ook belangrik om nadat die perd se lyf natgemaak is weer die water af te skraap. Dit help ook om die hare teenoorgestelde kant toe te vee sodat verdamping afkoeling kan veroorsaak. Hiervoor gebruik sommige Grooms ook waaiers om die perd koel te waai.
6. KOELHOUER MET VERVERSINGS- opsioneel
Dit is wys om 'n koelhouer met koeldrank, water en eetgoedjies vir die ruiter by die ruspunt gereed te hou. 'n Energiedrankie en sjokolade is gunstelinge. Maak ook seker dat die ruiter iets in sy maag kry soos winkelpap met melk of 'n vruggie soos 'n piesang of joghurt!
Vir die Perd by die huis:
1. KAMPIE VIR DIE PERD – noodsaaklik
Dit is beter dat die uithourit perd in 'n losloop kamp gehuisves word as in 'n stal. Solank die kampie groot genoeg is – minstens sowat 30 meter wyd en 50 tot 100 meter lank. Groter kampies is selfs beter omdat die perde graag hardloop en pronk. As die kamp veel groter is raak dit soms 'n probleem om die perde te vang as hulle baldadig raak.
Die keuse van die omheinings materiaal vir die kamp is uiters belangrik. Swak omheinings veroorsaak dat Perde onnodig beseer raak wanneer hulle hoewe iewers in 'n draad vashaak. Pasop vir Bonnoks heining en selfs groot sifdraad waar die perd se hoef met sy hoefyster vashaak en die hoef op die haarlyn of in die kootgewrig sny. Dit neem maande vir so 'n besering om te herstel, soms herstel dit nie weer sodat jy uithouritte met die perd kan ry nie. Die beste materiaal om te gebruik is 'n pale heining of enige ander materiaal wat nie die perde kan beseer nie.
Die kampie moet nie gesien word as bron van voeding vir die perd nie, tog is dit voordelig as die perd kan knibbel om sy tande te help afslyt. Kikoejoe kampies het ongelukkig meer nadele as voordele. Die weidingsgehalte is swak en die oppervlakte is te sag vir die hoewe. Sou mens die luuksheid van wisselweiding met kampies kon doen, het dit groot voordele. Dit is goed om die kampie waar die perde uitkom met 'n bossiekapper of Mulcher plat te sny om al die perdemis en rankerige gras of onkruid weg te slaan. Laat die son dit skoonbrand om 'n opbou van siektes te voorkom.
2. OEFENRING VIR DIE PERDE – opsioneel
Om perde fiks te maak verg verskillende metodes van oefening. Die oefenring se groot voordeel is dat die perd kan hardloop sonder dat die bene die gewig van die ruiter dra. Mens kan ook die perd laat oefen sonder dat die ruiter self by die huis hoef te wees. In baie ruiters se geval is tyd beperk maar die perd moet tog fiks bly, dan kan die groom die perd in die ring laat harloop om voor te berei vir die rit.
Daar sal uiteenlopende voorskrifte vir die bou van oefenringe wees. Meeste ringe word met houtpale gebou wat tot op ooghoogte van die perd is. Die deursnit of radius van die ring is belangrik. Die voorskrif wat goed werk is 'n radius van 11 meter, dus 22 meter deursnee. Dit veroorsaak dat die perd nie te kort draai nie maar tog sy rug en lyf moet buig om al die spiere te oefen. Maak net seker dat die hek goed kan toemaak omdat skelm perde gou agterkom waar om uit te breek.
'n Goedkoop en praktiese ring kan ook van ou motorbande gebou word. Pak die bande soos 'n ketting in die vorm van 'n vaste muur, met die bande plat op mekaar gestapel. Kap 'n ysterpaal tussen twee bande in wat oorvleuel, een bo op die ander, die res van die bande word dan bo oor die ysterpaal ingepak en so opgebou tot gelyk met die ysterpaal. Skakel met Bob Seegers in Graaff Reinette vir verdere voorskrifte oor hierdie en baie ander wenke, sy kontaknommer is = 084 – 8880662 of Laura by 083 – 6746401
Die oefentyd in die ring is belangrik, asook om die perde elke 5 minute van rigting te laat verander. Sommige voorskrifte is om die perd te laat oefen totdat hy begin sweet, en dan op te hou. Ander mense stel weer voor dat jy minstens 20 minute ringwerk op 'n slag doen. Kenners verkies om die perd nie langer as 45 minute in die ring te laat Gym nie. Sodra perde die ring begin verstaan en geniet kan jy sy gang met jou stemtoon en sweep beheer. Die sweep word nooit gebruik om die perd mee te slaan nie, dit is 'n afrigtings tool wat geklap kan word om sekere gedrag af te dwing. Dinge soos draf of gallop om van rigting te verander om die perd te dwing om sy bene te wissel. Volledige voorskrifte vir 'n oefenprogram sal in 'n ander module bespreek word.
3. WATERVOORSIENING - noodsaaklik
Vars skoon drinkwater moet altyd vir die perd beskikbaar wees. Oop gronddamme is nie gesonde bronne van water nie, dis meesal broeplek vir parasiete. Sommige mense leer die perd om in sy kampie al uit 'n emmer te drink – sodat die perd op ritte en by ruspunte ook maklik uit die emmer sal drink.
4. OEFENROETES - handig
Beplan jou oefenroetes om verskillende tipe terrein in te sluit. Sou daar 'n moontlikheid van 'n styl opdraende wees waar die perde se hartklop binne 'n kort tyd opgejaag kan word is dit waardevol. Iewers in die oefenprogram moet ook sanderige oppervlakte wees, 'n rivierbedding of vir die gelukkiges 'n sandstrand langs die see. Die voorskrifte vir 'n oefenprogram sal in 'n ander module bespreek word. Oefenroetes van 8 tot 40 km is idiaal, in die week doen mens dan die korter roete en op 'n naweek ry jy die langer roete.
5. VERVOER VAN PERDE - noodsaaklik
Die duur deel van die sport is om jouself en jou perd tot by ritte te vervoer. Verskeie metodes word gebruik, dit is interresant om te sien hoe vindingryk mense is om die sport meer bekostigbaar te maak. Die mees algemene metode om perde te vervoer is met die Horsebox. Daar is enkelperd, tweeperd, drieperd en selfs vierperd gesleepte Boxe wat gekoop of gebou kan word. Soms laai mense perde op bakkies met 'n raamwerk en windskerm oor die kappie. Ander gebruik weer 'n groot vragmotor wat 'n klomp perde kan laai en dan ook as blyplek gebruik kan word.
Die CRISBOX reeks Horsebox bied veilige roesvrye hoë kwaliteit waens wat perdvriendelik gebou en ontwerp is. Die vloer is nie glibberig nie en perde beseer nie maklik nie. Die binnekant is so ingerig dat mens maklik daarin kan slaap ook. Sou mens nuut koop is die aanbeveling dat jy defnitief hierdie handelmerk sal oorwweg.
Sou jy 'n goeie gebruikte Horsebox te koop kan kry, is dit belangrik om na die volgende aspekte op te let.
Stel vas wat die Box weeg, as dit meer as 1,000 kg leeg weeg vir 'n tweeperd wa mag dit baie sterk wees, maar dit gaan moeilik sleep en jou brandstof rekening opstoot.
Laat kyk na die toestand van die wheel bearings omdat dit 'n aanduiding kan wees van hoeveel werk die Box gedoen het. Groter wiele en bande is ook 'n voordeel alhoewel die wa bietjie hoër van die grond af loop.
Let op na die wind weerstand, met ander woorde stel vas hoe moeilik die wa gaan sleep, toets dit indien moontlik. Dit is baie keer die rede waarom mense 'n Hosebox wil verkoop, omdat dit moeilik sleep en brandstofverbruik van die sleepvoertuig opstoot.
Let op na roes, ook onder die vloer waar mens nie maklik kan sien nie. Goedkoop koop kan duur koop word as jy binne 3 jaar in elkgeval 'n nuwe Horsebox moet koop.
6. BLYPLEK BY RITTE – ter inligting
Die blyplek by ritte kan bydra tot die uitstappie se avontuur of plesier of dit kan die familie afskrik om nooit weer saam te gaan na 'n rit nie.
Tent opslaan en kampeer is vir baie mense wat goed ingerig is heel oraait. Sodra die wind egter opkom of dit swaar reën het dit ander implikasies. Dit is egter goedkoop en waar dit net 2 of drie persone betrokke is, blt dit 'n goeie opsie.
Agter op 'n bakkie met kappie op, val amper in die vorige kategorie alhoewel dit werklik net slaapplek op 'n matras is. Weereens vir net twee mense wat vir een of twee aande iewers wil slaap.
Horsebox wat uitgewas is nadat die perde afgelaai is bied meer ruimte as die bakkie, veral as dit ingeboude beddens in het. Hierdie opsie is ook goedkoop omdat die Horsebox meesal gratis mag staan, uitgesluit by Fauresmith natuurlik waar mens 'n kampeerplek moet bespreek.
Karavaan op die perseel is luukser maar met vele voordele. Meesal is die probleem hoe om die perde en die karavaan gelyk daar te kry. Wat sommige mense doen is om met plaaslike mense op die dorp waar die rit aangebied word, te reel vir die huur van 'n karavaan wat dan by aankoms reeds opgeslaan is. Die karavaan eienaar gaan breek dan self af en verwyder die karavaan terwyl julle die perde laai, lekker nè.
Bungalo of gastehuis naby die perde se blyplek maak die naweek meer soos 'n kort vakansie vir die helpers en familie wat saamgaan. Dit is die duurste blyplek naas 'n luukse Hotel maar nou kan mammie en die Groom rustig wees omdat die gastehuis ook etes voorsit. Om die koste vir die naweek te verlaag kan die kinders moontlik by die perde in die bakkie of die Horsebox slaap en die ouers in die gastehuis!
7. SLEEPVOERTUIG – noodsaaklik
Die uithouritsport se duurste uitgawe is waarskynlik die reiskoste na en van ritte. In Suid Afrika is afstande ook lank en mens spandeer baie tyd in die voertuig, neem dus in ag hoeveel mense na ritte saamry alvorens jy oor 'n sleepvoertuig besluit.
Om 'n tweeperd Horsebox te sleep kan selfs 'n Toyota 2,4 Diesel ook gebruik word, jy moet net stadiger ry, wat nie noodwendig 'n fout is nie. Die dubbelkajuit voertuie is natuurlik baie gewild omdat die hele familie dan binne kan ry terwyl daar pakplek vir al die toerusting in die kappie is, hulle het ook gewoonlik kragtiger enjins.
Kies liewers 'n Dieselvoertuig as sleepvoertuig omdat hulle nie warm word as die vrag swaar trek nie. Dieselvoertuie se brandstofverbruik is oor die algemeen beter en die diesel kos ook nog bietjie goedkoper. Die grootste voordeel is natuurlik die groter Torque van die Diesekvoertuig teenoor petrol aangedrewe enjins, wat beteken die voertuig hou sy spoed beter teen opraendes.
4 x 4 Voertuig is nie 'n vereiste nie, tog is dit handig om by sommige ritte wel die opsie te hê. Dit gaan eerder om die lae ratverhouding om baie stadig teen 'n steilte uit te ry of om agteruit te stoot.
Hierdie aanbevelings is baie eenvoudig geskryf omdat mens nie 'n boek oor elke onderwerp wil skryf nie. Dit dien dus slegs as riglyn en mens kan gerus by ritte meer uitvra om 'n wyer bron van kennis tussen ervare ruiters te versamel. Ons hoop egter dat dit van waarde kan wees vir mense wat tot die sport toetree en onseker is oor wat hulle benodig. Onthou die uithouritsport se leuse is - "Lekker ry!!