Du Plessis sê sy besoek was vir die opening van ’n nuwe kaai vir die laai van ghwano. Hy sê dit was sy enigste besoek aan die eiland. (Lees die volledige onderhoud van Hanlie Retief met Du Plessis hier).
* Koos van Deventer, ’n voormalige militêre polisieman wat later oorgeplaas is na Militêre Inligting (MI), was destyds een van Malan se lyfwagte.
“Ek weet nie van die Desember-besoek aan Birdeiland nie, maar gegewe die era sou dit ongehoord wees dat Malan sonder enige veiligheidsplan ’n paar dae op die eiland sou gaan sit het.”
In die boek verwys Minnie na ’n kollega, Gordon Lamastra, wat saam met hom diens gedoen het toe hulle ’n klopjag uitgevoer het op Allen se huis en pornografiese materiaal gevind het. Hy skryf Lamastra was ook in die polisiekantoor toe ’n “straatseun”, wat hy onder die skuilnaam “William Hart” identifiseer, ’n aantal mans op foto’s uitgewys het as die mense wat seksdade met hom gepleeg het by ’n huis aan die Tsitsikamma-kus.
Volgens Minnie het Hart Wiley, Allen en ’n derde minister, wat Minnie nie identifiseer nie, op die foto’s uitgewys. Minnie skryf dat hy “gekeer het” dat Hart vir Malan uitwys omdat hy glo wou voorkom dat hy later in ’n hof daarvan beskuldig sou word dat hy die kind opsetlik gelei het om sekere gesigte en name uit te wys.
* Gordon Lamastra het die afgelope week aan Rapport gesê hy onthou die gebeure goed. Hy kan pertinent onthou dat die seun vir Wiley, Allen en Malan uitgewys het. Hy is egter “nie seker” of die derde, ongenoemde minister, ook deur die kind geïdentifiseer is nie.
Minnie skryf dat van sy kollegas ’n klopjag uitgevoer het in ’n huis in Jeffreysbaai op soek na kinderpornografie. Die inwoner van die huis was ’n vrou, wat sy kollegas beskryf het as ’n “hoity-toity rich bitch”. Minnie skryf dat die vrou die polisielede gedreig het deur te sê dat sy haar vriend, ’n lid van die kabinet, sou bel hieroor.
* Lamastra het teenoor Rapport die gebeure bevestig en gesê hy was teenwoordig by die klopjag. Hy sê dit is ook waar dat die vrou gedreig het dat sy hulle sal verkla by haar vriend, ’n kabinetsminister. Lamastra het die minister se naam teenoor Rapport herhaal, maar dit word weerhou op regsadvies.
* Die Rapport-verslaggewer wat destyds breedvoerig oor die dood van Wiley geskryf het, was Martin Welz, deesdae redakteur van die ondersoekende nuustydskrif Noseweek.
Welz het destyds op die voorblad berig oor die vriendskap tussen Wiley en Allen en daar is uitvoerig berig oor die bespiegeling oor sy dood, onder meer die feit dat ’n moontlike rede vir sy dood was dat Wiley ongelukkig was daaroor dat die NP hom nie weer wou nomineer as hul kandidaat vir Simonstad in die komende verkiesing nie.
Hy het in die loop van sy ondersoek onder meer gepraat met die opsigter van ’n vuurtoring aan die kus wat aan hom vertel het dat bruin seuns eendag aan sy deur kom klop het vir hulp.
“Die seuns het glo gevra dat die op sigter vir Wiley en Malan via sy radio op Birdeiland roep, omdat hulle omkoop geld soek,” sê Welz.
Welz sê hy het tydens sy beriggewing oor Wiley en Allen se selfmoord ook vir Allen se vennoot, Benecke, gepols oor die bewerings. Benecke was egter van mening dat daar nie kans was vir onheilighede op die eiland nie omdat die huis op Birdeiland nie eens deure vir privaatheid gehad het nie.
Minnie en Steyn maak in hul boek groot gewag van ’n seun met ernstige inwendige beserings wat per helikopter na ’n plaaslike hospitaal gebring is vir behandeling. Minnie skryf dat hy met ’n verpleegster en ’n suster gepraat het wat dit aan hom bevestig het. Hy identifiseer hulle nie.
* Rapport het die afgelope week die dokter wat na bewering op die seun geopereer het, opgespoor. Sy naam word op regsadvies weerhou. Hy is deesdae ’n wynboer en praktiseer nie meer nie.
* ’n Senior lugmagoffisier, wat ten tyde van die beweerde gebeure in Port Elizabeth gestasioneer was, sê daar was in die jare wat hy in die eskader was nooit ’n enkele noodgeval waar ’n burgerlike pasiënt op die eiland opgepik is nie – nog minder een wat op verdagte wyse geskiet is. Hy sê daar was wel ander burgerlike helikopters in die Port Elizabeth-gebied wat sulke noodgevalle kon hanteer. “In ’n militêre konteks sou só ’n vlug deur ’n string mense goedgekeur moes word.”
Minnie en Steyn skryf dat hulle “ ’n paar” mense opgespoor het wat die vlugreëlings getref het vir kabinetslede as hulle Birdeiland besoek. Hulle haal dan ’n ongeïdentifiseerde lugmagvlieënier aan wat bevestig dat 16 Eskader “vroeg in 1986” getaak is om drie kabinetslede, onder wie Wiley en Malan, by die lughawe op Port Elizabeth op te laai en na die lughawe te neem. Volgens die vlieënier was sy bevelvoerder destyds baie ongelukkig hieroor, omdat die opdrag gespesifiseer het dat die ministers, teenstrydig met prosedures, naby die kommersiële SAL-vliegtuig moes land om die groep op te pik.
* ’n Senior lugmagoffisier, wat destyds nou betrokke was met die reëlings vir sulke vlugte, het dié feite, asook die feit dat daar in lugmagkringe ongelukkigheid was oor die feit dat ’n militêre helikopter ten aanskoue van die publiek langs ’n kommersiële vliegtuig moes parkeer, bevestig.
Hy sê die besware is deur Malan se kantoor van die tafel afgevee. Hulle is daarna op die eiland afgelaai en drie dae later weer gaan oplaai. Met die terugkomslag het die ministers by die lugmagbasis gaan stort en skoon aantrek voordat hulle weer op ’n SAL-vlug vertrek het. Hy sê hy het nie met enige van die skrywers van die boek kontak gehad nie en is dus nie die bron van hul inligting nie.
* Scholtz, wat die meeste van Malan se reisreëlings getref het, sê sy kan nie onthou dat sy – buiten buitelandse vlugte – ooit vir Malan plek bespreek het op ’n SAL-vlug na Port Elizabeth nie.
Is jy haastig om by die werk te kom? Moet jy die kinders vir skool regkry? Moet jou nie bekommer nie; ons het die ontbyt vir jou. Beproef dié gesmoorde bone-, ertjie- en ham-ontbyt om jou aan die gang te kry.