Renosterstropery: ‘Ons kan nie bekostig om moed te verloor nie’Bonné de Bod vlieg saam met die boer, Pieter Els, oor sy plaas. Foto: Susan Scott/Verskaf. Kyk ’n mens na die beriggewing ná die onlangse vrystelling van die jongste renosterstropingsyfers, sal ’n mens dink dat die afname ’n beduidende een is. Ja, vanjaar se 529 renosters teenoor die 542 in dieselfde tyd verlede jaar is ’n afname, maar ek dink nie 13 minder renosters is noodwendig iets om oor huis toe te skryf nie. En hier is twee redes hoekom: Dit alles help, met die nuutste tegnologie wat gebruik word en wat duidelik ’n verskil maak. Maar ten spyte van hierdie hulpbronne word daar steeds groot getalle renosters gestroop. Ons moet verder onthou dat daar minder renosters in die park is, nie net weens stropery nie, maar ook as gevolg van die verskuiwing van groot getalle renosters na ander SANParke-wildernisgebiede sowel as elders in Afrika. Ek ignoreer geensins die grootskaalse pogings wat deur almal in die Krugerwildtuin ingesit word nie – van die veldwagters tot die administratiewe personeel, die ondersoekbeamptes, die staatsaanklaers en so meer. Dit is fantasties dat hulle pogings vrugte afwerp. Ek het eerstehands ervaar hoe hard hulle werk en ook die opofferings gesien wat hulle maak. Wat ek wel sê, is dat ’n afname van ’n skamele 13 renosters nie iets is om oor goed te voel nie, veral nie as ’n mens na hierdie twee faktore kyk nie. Ons is nog nie by daardie positiewe ommedraai nie; ons is nie eens naby nie. Ons moet onthou dat ons te make het met georganiseerde misdaad, en sodra die net in een gebied nouer gespan word, beweeg hierdie gesofistikeerde misdaadnetwerke hul bedrywighede elders. En dit kan ons duidelik sien in die syfers van KwaZulu-Natal wat op 133 staan, die hoogste tot nog toe, en die Noord-Kaap, wat tradisioneel nog nooit op die radar was nie. Ek onthou hoe geskok ons was toe daar in 2014 vyf gevalle aangemeld is en nou, skaars ses maande in 2017 in, sit ons al klaar op 17. En dit sonder die nege renosters wat ’n boer aan die begin van Julie op sy plaas in die Noord-Kaap verloor het. Nege renosters in een nag, dink ’n bietjie daaraan. Hierdie provinsie het eens bekend gestaan as ’n “veilige hawe” vir renosters, maar dit is duidelik nie meer die geval nie. Ek het hierdie boer kort ná die voorval besoek en hy was eenvoudig platgeslaan oor sy renosters wat so gewetenloos afgemaai is. Hy het net meer as 10 jaar gelede met ses renosters begin en het hulle intussen tot ’n gesonde getal aangeteel. Hy het nooit vantevore stropingsinsidente gehad nie en toe skielik – nege. Hy het aanvanklik ’n foto op Facebook gedeel en is dadelik oorval met vrae oor die sekuriteit op sy plaas. Baie privaat renostereienaars, wat ook reservaateienaars sowel as telers is, het ’n beleid om niks op die internet oor hul renosters te deel nie. Al het hy kwaai op sosiale media deurgeloop, moes ek hom vra oor sy veiligheid en hy het erken dat hy nie die jongste tegnologie in plek gehad het nie, maar dat daar tog sekere veiligheidsmaatreëls in plek was. ’n Groot faktor vir hom was dat sy plaas baie groot is, duisende en duisende hektaar, so hy was redelik positief dat sy renosters veilig is. Ek is met ’n helikopter na die karkasse geneem en soos ons van die een karkas na die volgende geloop het, het hy my vertel dat hy sy oorlewende renosters gaan verkoop en dat hy nou basies moed opgegee het met hierdie spesie. Vir my is dit baie hartseer en kommerwekkend. Baie privaat renostereienaars wat ek die afgelope drie jaar ontmoet het tydens die verfilming van STROOP, het hul renosters verkoop. Vir hulle is die risiko en die koste verbonde aan hul beskerming net eenvoudig te hoog. Dit is altyd maklik vir ons om hier te sit en te analiseer wat die boere moet en nie moet doen nie. En ons almal weet plaasaanvalle op mense gebeur ten spyte van die beste sekuriteit. Ek het al alles gesien – van driedubbele draad wat waarskuwingsboodskappe stuur wanneer daar oor of onderdeur hulle geklim word, tot wagtorings en hommeltuig- en hondepatrollies. Een van die plase wat ek in Limpopo besoek het, het ’n driedubbele draadheining gehad waaronder daar binne ’n paar uur deurgegrawe is, en dit met gewapende teenstropingspatrollies in die omgewing, asook sekuriteitskameras. Stropers is gewetenloos en sal enigiets doen om by die renosters uit te kom. Ons kan maar net dink aan die wrede aanval en verkragting van ’n werknemer by die Thula Thula Renoster-rehabilitasiesentrum in Februarie vanjaar. Daar is alreeds baie wat in hierdie geveg gedoen word, maar nog vordering is nodig en ons kan nie moed verloor nie.