Goue driehoek kán misdaad klopArgieffoto. ŉ Staking van die polisie- en brandweerdiens in 1969 in Montreal, Kanada, is ná dekades steeds die beste voorbeeld van hoe ŉ wêreld sonder ŉ sterk polisiemag sal lyk. Hierdie gewoonlik rustige stad het op 7 Oktober daardie jaar in ŉ nag van terreur ontplof. Die regstreekse oorsaak van dié uitbarsting was ŉ staking oor verskeie griewe wat oor ŉ lang tyd opgebou het by die stad se polisie- en brandweerdiens. Die stadsvaders het die sluimerende staking nie ernstig geneem nie: Daar kon tog eintlik niks in die slaperige Montreal van 1969 gebeur nie. Maar, o wee. Die stad het ontplof! Toe 16 uur van chaos en wanorde uiteindelik deur die weermag, bygestaan deur die provinsiale polisie en ŉ parlementêre noodsitting van Quebec beëindig is, het die rook letterlik oor die smeulende stad gehang. Tien banke is beroof, meer as 100 winkels is geplunder, 12 brande is gestig, miljoene dollar se skade is aangerig en sowat 40 vragte glas was nodig om winkelvensters te herstel. Twee mense is dood, wat later as ŉ groot genade bestempel is. Hierdie gebeure word dekades later steeds bestudeer om lesse uit die verband tussen misdaad en wetstoepassing te leer. Die belangrikste les hieroor is treffend opgesom deur lord William Rees-Mogg, voormalige redakteur van die Londense Sunday Times. Hy het gesê die “logika van geweld is dat geweld net in toom gehou kan word deur die vrees vir groter geweld”. Daardeur het hy bedoel dat kriminele net afgeskrik word as hulle weet dat die polisie groter geweld teen hulle sal gebruik as wat misdadigers teenoor hul slagoffers gebruik. Dit kom daarop neer dat die grootste rede waarom geweldenaars nie die publiek aanval nie, is omdat hulle vrees dat die polisie hulle indien nodig met geweld sal teenstaan, sal vang en vir jare sal laat toesluit. Wêreldwye probleem Maar wat beteken dit alles vir Suid-Afrika? Die skokkende misdaadstatistieke wat verlede week bekend gemaak is, het weer die klem op die misdaadkrisis geplaas. Die jarelange verswakking van die polisie deur die regering se rassebeleid en politieke aanstellings in die topbestuur het veroorsaak dat die polisie nie meer ŉ groot genoeg afskrikmiddel vir misdadigers is nie. Dit is die grootste rede vir die geweld- en misdaadplaag wat ons samelewing so teister. Wetsgehoorsame burgers bly in tronke met heinings, tralies en mure, terwyl misdadigers feitlik ongehinderd buite rondloop en roof, steel en plunder. Die Nederlandse denker Bob Goudzwaard het dekades gelede al gesê dat die Afrikaner se geskiedenis ŉ stryd om oorlewing was, en nie oorheersing nie. Daarom is burgerlike betrokkenheid in veiligheid niks nuuts nie, omdat Afrikaners nog altyd hulself beskerm het. Die voortgaande verswakking van die staat se vermoë om sy burgers veilig te hou maak dit noodsaaklik dat die gemeenskap nou weer saamstaan om hulleself te beskerm. Dis ook nie net ŉ Suid-Afrikaanse verskynsel nie. Martin van Creveld sien dit as ŉ globale probleem as hy skryf: “Namate misdaad toeneem en die vermoë van state en regstelsels om hul burgers te beskerm afneem, bestaan die gevaar dat misdaad in ŉ lae intensiteit konflik ontwikkel, volgens rasse-, godsdienstige, sosiale en politieke grense. Staatsveiligheidsdienste sal waarskynlik gaandeweg vervang word deur groeiende private veiligheidsdienste en selfs stedelike gemeenskappe wat beter in staat en toegerus sal wees om die bevolking te beveilig”. Misdaad en terreur Van Creveld waarsku ook dat die bestaande grense tussen misdaad en terreur (oorlog) sal vervaag en selfs kan verdwyn, iets wat reeds in lande soos Libanon, Peru, Sri Lanka, en Colombia gebeur het. Volgens hom kan geweld net afgeskrik word deur oorweldigende mag. Robert Kaplan waarsku in sy boek The Coming Anargy oor die wêreldwye toename in geweldsmisdaad, en sê dat namate “staatsmag kwyn en daarmee saam die staat se vermoë om kwesbare groepe te beskerm afneem, bevolkings en kultuurgroepe regoor die wêreld al meer op hulleself aangewese gaan wees. Persoonlike veiligheid gaan vir mense baie belangriker as politieke vraagstukke word.” Dit ís nou maar so, in die woorde van die Britse veiligheidskenner John Keegan, dat die “vloei van konflik” van die armes na die rykes is. Daarom het gemeenskappe die reg én die plig om hulleself op enige wettige manier te beskerm, volgens ons Grondwet sowel as die internasionale reg. Burgerlike betrokkenheid by gemeenskapsveiligheid kom algemeen voor in die VSA, Indië, Brittanje en Nieu-Seeland. Goue driehoek Die goue driehoek van ŉ veilige samelewing is oral ter wêreld ŉ sterk polisiemag, doeltreffende private sekuriteit en ŉ burgery wat betrokke is in strukture soos goedgeorganiseerde buurtwagte. Indien een van hierdie bene nie goed werk nie, vergroot dit die las op die ander twee. Gelukkig is Suid-Afrikaners histories nog altyd betrokke in die beskerming van ons gemeenskappe. Wettige, werkende, opgeleide en toegeruste buurtwagte wat in vennootskap met die polisie en private sekuriteit werk, is die beste afskrikking teen die misdaadvlaag wat die land teister.