Dissipline moet leerders bemagtig en nie onderdruk(Argieffoto) Deur Celeste Labuschagne “Staan op, sit stil, boeke oop, leer jou les, oe-la-la-la, oe-la-la-la.” As jy weer laat kom kry jy ses van die bestes, oe-la-la-la, oe-la-la-la.” Hierdie woorde, geskryf deur Ruben Lennox, vervat in twee reëls die persepsie van dissipline in skole en klaskamers. Dissipline word meestal gesien as “kinders moet gesien, en nie gehoor word nie” of “ŉ pakslae op sy tyd, is soos brood en konfyt.” Kinders word gesien as gedissiplineerd wanneer hulle tjoepstil bly terwyl hulle op hul stoele agter tafels in netjies rye sit en in boeke skryf. Ek het dit al baie gesien, maar tog laat dit my altyd wonder: is dit regtig dissipline, of is dit ŉ vorm van ontmoediging van leergierigheid, nuuskierigheid en opgewondenheid om nuwe dinge te leer? Ek het lank vir tieners skoolgehou en het die uitdagings van klaskamerdissipline self ervaar. In plaas van ŉ reeks reëls in my klas, was daar net een en dit was nie eintlik ŉ reël nie, maar ŉ waarde: respek. Ek en my leerders het hierdie reël jaarliks saam bespreek. Respek is allesomvattend en deur respekvol op te tree, gaan die volgende in ŉ klaskamer kan gebeur: Indien ek die kwessie van klaskamerdissipline vanuit my eie ervaring moes opsom, sou ek dit soos volg doen: “dissipline moet die leerder bemagtig en nie onderdruk nie.” Buiten vir ŉ waardegedrewe benadering, is daar ook praktiese aanpassings wat onderwysers kan maak om dissipline in die klaskamer te verbeter. Volgens Brain Balance kan ŉ normale tiener vir 42 tot 48 minute op een taak konsentreer en ŉ kind van 7 jaar slegs 14 tot 35 minute. Dit beteken egter nie dat die leerders aaneen vir so lank in ŉ klaskamer móét konsentreer nie. Leerders begin dikwels ŉ periode in die skoolrooster goed “gedissiplineerd”, maar soos die periode vorder, begin hulle kriewelrig raak. Tradisioneel sal hierdie kriewelrigheid gesien word as “stout” of “ongedissiplineerd”. Die oorsaak van die probleem in die meeste gevalle is dat die leerders se konsentrasie begin taan, of vanweë die feit dat leerders se belangstelling bloot net nie meer geprikkel word nie. Om té lank in een posisie stil te sit kan ook ŉ oorsaak wees van hierdie “stoute” gedrag. Aanpassings aan hoe ŉ klas aangebied word kan leerders se gedrag positief beïnvloed. Eerstens kan die metode waarop inhoud aan leerders oorgedra word, verander. Die onderwyser kan die les so struktureer dat dit ŉ ervaring of belewenis word waarin leerders op ŉ aktiewe wyse met die inhoud kennis maak en betrek word by die oordrag van inligting. ŉ Voorbeeld hiervan is die omgekeerde klaskamer. Almal is dit eens dat ŉ voorbereide onderwyser die antwoord op probleme met klasdissipline is. Daar skuil egter nog baie oplossings in ŉ voorbereide leerder. In die omgekeerde klaskamer kyk leerders ŉ video by die huis of doen naslaanwerk wat handel oor die inhoud wat bemeester moet word. In die klas ontvang die leerders dan ŉ werkkaart of probleem waarin hulle die inhoud kan toepas onder leiding van die onderwyser. Tydens so ŉ “omgekeerde” les kom die leerders gewapen met voorkennis by die klas in – hulle is dus voorbereid. Die leerders word nou aktiewe deelnemers van die les, eerder as passiewe ontvangers van inligting en die onderwyser word nou ŉ fasiliteerder van leer eerder as ŉ lesingaanbieder. Stasierotasie is nog ŉ metode om aktiwiteite binne die klaskamer aan te pas. Dit is wanneer daar verskeie “stasies” in die klas is waar nuwe inligting met behulp van verskillende scenario’s en opdragte toegepas moet word. Stasies kan vir ŉ periode, week of selfs maand lank duur. So ŉ klas hoef ook nie noodwendig altyd stil te wees nie. Leerders gaan aktief konsentreer en doenig wees met die inhoud wat verveling gaan uitskakel en op sy beurt weer gaan verseker dat leerders gedissiplineerd bly. Coordikids gee in die artikel “5 Ways to Improve Concentration and Behavior in the Classroom”, baie nuttige wenke om leerders se konsentrasie te behou en in die proses hul gedrag te verbeter. Celeste Labuschagne is ’n vakspesialis vir wetenskappe by die Solidariteit Skoleondersteuningsentrum (SOS).