PressReader - Landbouweekblad: 2017-10-13 - Kort­liks
Landbouweekblad - 2017-10-13 - Lbw | Inhoud - — LIAMÉ VAN DER WESTHUIZEN
Die ver­sprei­ding van pom­pom­bos­sies het die af­ge­lo­pe vyf jaar by­kans ver­dub­bel en hou ’n erns­ti­ge be­drei­ging vir plaas­li­ke gras­vel­de, oop sa­van­na en vlei­lan­de in.
Dié bos­sie verlaag die dra­krag van na­tuur­li­ke veld en be­dreig die in­heem­se bi­o­di­ver­si­teit van in­ge­dring­de ge­bie­de.
Die pom­pom­bos­sie (Cam­pu­lo­cli­ni­um ma­cro­cep­ha­lum) is ’n meer­ja­ri­ge in­drin­ger­plant af­koms­tig van Suid­A­me­ri­ka en lid van die gous­blom­fa­mi­lie (dai­sies).
Ge­du­ren­de die vroeë 1960’s is pompom as ’n sier­plant aan­ge­plant, hoof­saak­lik in die P­re­to­ria­om­ge­wing. Dit is nou eg­ter ’n ver­klaar­de on­kruid krag­tens re­gu­la­sie 15 van die Wet op die Be­wa­ring van Land­bou­hulp­bron­ne (Wet no. 43 van 1983).
Die om­vang van pom­pom­be­smet­ting word hoof­saak­lik toe­ge­skryf aan die groot hoe­veel­heid saad wat jaar­liks ge­pro­du­seer word en mak­lik deur die wind ver­sprei word. Die plant het ook ’n groei­krag­ti­ge, meer­ja­ri­ge wor­tel­stok wat me­ga­nie­se be­stry­ding be­moei­lik en be­sker­ming teen ryp en brand bied.
Me­ga­nie­se be­stry­ding is slegs ge­skik vir en­kel­plant­ en klein be­smet­tings, om­re­de die on­der­grond­se groei­punt ook ver­wy­der moet word. Dié be­stry­ding s me­to­de is nie net ar­beids­in­ten­sief nie, maar die mee­gaan­de grond ver­steu­rings kan ook die ver­sprei­ding van die on­kruid be­vor­der.
C­he­mie­se be­stry­ding is daar­teen­oor meer ge­skik vir groot­skaal­se be­smet­tings. Stap­pe om nie­tei­ken­ge­vol­ge te ver­min­der, moet eg­ter ook ge­reed wees. Ge­reel­de en ty­di­ge op­volg be­spui­tings word ver­eis om die dig t­
hei­den ver­sprei­ding van pompom te be­perk. Ge­brui­kers word ge­maan om by die voor­ge­skre­we do­se­ring en aan­wy­sings te hou en slegs ak­tief­groei­en­de plan­te te be­spuit.
Be­ne­wens me­ga­nie­se en c­he­mie­se be­stry­ding, bied bi­o­lo­gie­se be­stry­ding’ n vol­hou­ba­re, kos­te­doel­tref­fen­de en om­ge­wings­vrien­de­lik e lang­ter­myn op­sie.
Met bi­o­lo­gie­se be­stry­ding word pro­beer om die teen­woor­dig­heid van uit­heem­se plant­soor­te, soos pompom, in sy nu­we om­ge­wing tot ’n “aan­vaar­ba­re” vlak te be­perk deur ge­bruik te maak van gas­heer­spe­si­fie­ke in­sek­te of pa­to­ge­ne or­ga­nis­mes.
Die roes­swam (Puc­ci­nia eu­pa­to­rii ) en die gal­vor­men­de blaas­poot­jie (Li­othrips trac­ta­bi­lis), is bi­o­lo­gie­se be­stry­ding s a­gen­te wat tans ge­bruik word in die be­stry­ding van pompom. Die roes is ver­ant­woor­de­lik vir ver­vroeg­de blaar­ne­kro­se en af­ster­we, ter­wyl die blaas­poot­jie blaar­ en stam­gal­le ver­oor­saak.
Al­bei hier­die na­tuur­li­ke vy­an­de sal op lang ter­myn ’n im­pak op saad­pro­duk­sie hê, wat uit­ein­de­lik die ver­sprei­ding en groot­te van die pom­pom­po­pu­la­sies sal be­ïn­vloed.
FOTO: LIAMÉ VAN DER WESTHUIZEN FOTO: ANTHONY KING
1 2 1. Pom­pom­bos­sies staan dig in die S­keer­poort-om­ge­wing, wes van die Hart­bees­poort­dam. 2. Bi­o­lo­gie­se be­stry­ding van die pompom: Die s­ka­de wat die blaas­poot­jie – die vol­was­se in­sek­te as­ook die nim­fe – deur bi­o­lo­gie­se be­stry­ding kan aan­rig.
FOTO: HILDEGARD KLEIN
3 3. Die pom­pom­bos­sie se vle­si­ge wor­tels be­moei­lik me­ga­nie­se be­stry­ding.