Veediefstal en gebrekkige dienslewering van die Polisie is van die mees algemene klagtes wat opkomende landbouers gedeel het tydens Imbizo’s wat die Departement van Polisie, Paaie en Vervoer gedurende Julie en Augustus 2015 in QwaQwa en Bethulie aangebied het. Verder het die landbouers uitgewys dat die munisipaliteite nalaat om goeie heinings op te rig en in stand te hou by meentgronde, wat veroorsaak dat loslopende diere op openbare paaie beland en ‘n groot risiko vir motoriste inhou.
Verder kom dit voor asof opkomende landbouers skaapwagters onwettig vanuit Lesotho in diens neem, wat ook aanleiding gee tot veediefstal. Die Departement van Arbeid en Binnelandse Sake (Immigrasie) het landbouers versoek om nie onwettige immigrante in diens te neem nie. Klagtes rakende die beskikbaarheid van die Veediefstal Eenhede se mannekag, toerusting, reikwydte en reaksietyd was herhaaldelik gemeld.
Met veediefstal as die mees prominente probleem wat landbouers in beide van die gebiede ondervind, is dit ook gemeld dat die brandmerk van vee deur opkomende landbouers gereeld nie na behore toegepas word nie, wat die terugvind van vee deur Veediefstal Eenhede of die Polisie belemmer. Verder is ook uitgewys dat ’n funksionele skut nie in een van die betrokke areas bestaan nie.
Van die ander klagtes oor die Polisie deur opkomende landbouers is dat hoewel klaers aan die Polisie meld wie betrokke verdagtes is, die verdagtes nie aangekeer word nie. In sommige gevalle is uitgewys dat Polisielede kontak met verdagtes het en hulle inlig/waarsku as sake teen hulle aanhangig gemaak word. Die wanaanwending van SAPD voertuie vir privaat gebruik is ook uitgewys. Die persepsies van beide gemeenskappe is dat die Polisie deel is van die misdaad probleem, veral ten opsigte van veediefstal.
Van die klagtes aan munisipaliteite is die gebruik van onwettige immigrante deur munisipaliteite, asook die groote van grond verskaf aan landbouers. Verder is gemeld dat die verkoop en vervoer van vee nie goed deur die nodige munisipale verordeninge in die areas gereguleer word nie. Dit wil dus voorkom asof opkomende landbouers dieselfde klagtes as kommersiële landbouers het ten opsigte van gebrekkige dienslewering vanaf die Polisie rakende die bywoning van klagtes, die ondersoek van misdade en terugvoering van hul sake, asook die gebrek aan mannekrag en toerusting wat misdaad bekamping ernstig belemmer.
Gedurende die maand van Augustus 2015 het Vrystaat Landbou (VL) kommentaar aan Agri SA verskaf oor ’n voorstel van reg van eerste weiering wat Agri SA al op talle geleenthede voorgestel het as ’n moontlike oplossing vir grondhervorming probleme. Die voorstel is ook ingesluit in die Groenskrif vir Grondhervorming. Volgens Agri SA se aanvanklike voorstel dokument bied dié opsie beide voordele en nadele. Mits die proses reg bestuur word, kan dit verseker dat grond wat vir herverdeling gekoop word teen werklike markwaarde verkry word en nie opgeblaasde pryse nie. Dit kan ook die las op die staat verlig om grond te identifiseer wat geskik is vir herverdeling. Nadele sluit in dat dit bona fide grondtransaksies in landelike gebied kan vertraag met die instel van ’n tydsame burokratiese proses, mits gebrekkige kapasiteit en hulpbronne beskikbaar gestel word vir dié opsie.
Verdere navorsing deur Agri SA het wel uitgewys dat die voordele van die opsie die nadele oorskadu, mits die nodige kapasiteit beskikbaar gemaak word. Agri SA stel onder andere voor dat om die belange van die staat en privaat sektor te beskerm, stappe ingestel word om oppportuniste te verhoed om pryse van grond wat aan die staat gebied word, kunsmatig te verhoog. Die organisasie meen ook dat loodsprojekte onderneem moet word in sekere distrikte om te sien of die voorstel werkbaar is. Die volledige konsep voorstel deur Agri SA is hier beskikbaar.
Die Menseregtekommissie het na aanleiding van hulle ondersoeke na geweld en misdaad op plase, aanbeveel dat ’n spesiale subkomitee deur die Gesamentlike Misdaadvoorkoming- en Sekuriteitskluster- Prioriteitskomitee aangewys moet word vir dié misdade. Die komitee moet ’n aksieplan ontwikkel ten einde die aspekte wat in die MRK verslag oor die kwessie genoem word, aan te spreek en om met die gemeenskap te skakel.
Die verslag is op 20 Augustus 2015 bekendgestel, en daarvolgens, is die Kommissie bekommerd oor die skending van menseregte in boerderygemeenskappe, met inbegrip van die reg tot veiligheid en sekuriteit. Die Kommissie het bevind dat misdaad en kriminaliteit die hoof oorsaak van geweld teen boerderygemeenskappe en veral plaaseienaars is. In sy verslag gee die Kommissie erkenning aan Agri SA se voorlegging, naamlik: “Die inligting wat voorsien was aan die paneel was uiters belangrik in die formulering van sy aanbevelings, veral ten opsigte van hoe die gebrek aan veiligheid en sekuriteit in boerderygebiede ander aspekte met betrekking tot menseregte beïnvloed.”
Agri SA verwelkom die verslag asook die aanbevelings wat gemaak is. Van die belangrikste aanbevelings van die verslag is:
· Menseregte in boerderygebiede moet gerespekteer en bevorder word.
· Wetstoepassingagentskappe soos die SAPD en die NVG moet hul betrokkenheid in die bestryding van misdaad teen boerderygemeenskappe opskerp.
· Daar moet veral aandag gegee word aan rasseverhoudinge in boerderygemeenskappe tydens die voorgestelde dialoogsessies.
· Stereotipering van boerderye moet aangespreek word en die goeie verhoudinge wat tussen plaaseienaars en plaaswerkers op baie plase bestaan, moet beklemtoon word.
· Die Kommissie beveel aan dat die verhouding wat tussen Agri SA en die SAPD bestaan nagestreef moet word sodat lede van die boerderygemeenskap ‘n integrale deel van hul eie veiligheid kan vorm.
· Die negatiewe stereotipering van plase moet voorkom word.
· Die SAPD moet doeltreffende beleid implementeer om veediefstal hok te slaan, insluitend die aanstelling van personeel in vakante poste.
Agri SA se volledige verklaring is op ons webtuiste beskikbaar - http://vrystaatlandbou.co.za/agri-sa/artikels. Die verslag is ook beskikbaar - http://vrystaatlandbou.co.za/agri-sa/dokumente
Die provinsiale openbare verhore oor die sektorale vasstelling vir plaaswerkers se minimum lone vir die volgende drie boekjare vind die 9de, 10de en 11de September 2015 plaas. Vrystaat Landbou se voorlegging in dié verband, is op ons webtuiste beskikbaar. Die organisasie het aan die einde van Augustus 2015 ‘n sms aan ons lede gestuur om te vra vir hulle kommentaar op die voorstel. Volgens inligting verskaf deur die Departement van Arbeid sal die verhore soos volg plaasvind:
Lerato Beesnaar & Shaun Feldman
012 309 4232/012 309 4025
Moeder Kerk Saal, 5 Kerkstraat
T S Du Plessis Hall, Matjhabeng Municipality
Corner Ryk and Stateway
Site Hall,Dihlabeng Municipality Town Hall
9 Muller Street East/Mullerstraat Oos 9
Die volledige voorlegging is op ons webtuiste beskikbaar by - http://vrystaatlandbou.co.za/komitees/arbeid-mannekrag/dokumente
Maak seker van verwysings
Indiensname van werknemers of ’n werknemer kan ’n landbouer se onderneming na hoër hoogtes voer of sake bemoeilik en kompliseer. Weens navrae wat Vrystaat Landbou die afgelope tyd ontvang en/of hanteer het, moedig ons graag ons lede aan om nuwe voornemende werknemers ’n aansoek om betrekking vorm te laat invul. Ons raai ons lede ook aan om die verwysings wat die aansoeker weergee op te volg om seker te maak die feite weergegee is korrek.
Die vorm is op ons webtuiste beskikbaar by - http://vrystaatlandbou.co.za/komitees/arbeid-mannekrag/dokumente. Vir meer inligting, skakel VL by 051 4444 609.
Vrystaat Landbou (VL) is dankbaar vir ons 2015 Kongres wat goed afgeloop het op 5 en 6 Augustus 2015. Van die hoogtepunte van die Kongres was die voorleggings deur Mpumelelo Mkhabla, redakteur van die Sowetan, Greg Peterson wat afgevaardigdes meer kom leer het van die waarde van sosiale media en Angus Buchan se boodskap van hoop. Mkhabela het sy boodskap aan die Kongres ook op die Sowetan se webtuiste gepubliseer - http://www.sowetanlive.co.za/news/2015/08/17/follow-rupert-s-way-for-successful-land-reform
Dan Kriek, president van VL, is baie opgewonde oor die positiwiteit wat gedurende die Kongres by landbouers geheers het. Hy was baie beïndruk met Peterson se boodskap, en die aansporing wat dit aan landbouers gee om hul beeld uit te bou.
Al die sprekers se voorleggings, asook Kriek se presidentsrede en die opsomming van die Kongres is op die webtuiste beskikbaar. http://vrystaatlandbou.co.za/jstuff/jaarkongres?showall=&start=1
As deel van Vrystaat Landbou se beeldbou aksies, het die organisasie tydens ons Kongres op 5 Augustus 2015 ons eerste korporatiewe DVD bekendgestel. Ons is baie opgewonde oor die DVD, en moedig graag ons lede aan om dit te gaan besigtig. Die DVD sal eersdaags aan die uitvoerende bestuur beskikbaar gemaak word, tesame met ander inligting en onderhoude wat gebruik kan word by boeredae en landbouvereniging vergaderings.
Besigtig gerus die DVD op ons webtuiste. Dankie aan Rooistoel TV vir hul uitstekende produksiewerk, en aan GWK vir hulle borgskap van die DVD. http://vrystaatlandbou.co.za/jstuff/jaarkongres?showall=&start=1
Senwes Toekomsfokus Jongboerdag
Moenie Landbouweekblad se gewilde Oplossings vir Landbou konferensie op 5 en 6 Oktober in Bloemfontein misloop nie. Kom hoor hoe van Suid-Afrika se voorste boere en sakemanne oplossings vir van landbou se mees indringende probleme gevind het – van hoe om skaal ekonomie te bereik tot die opwekking van krag op die plaas. Die registrasiekoste sluit alle etes in en ‘n opvoering van die gewilde sanger Ricus Nel. Sien jou daar! Vir meer inligting, kliek hier.
Farmer's Weekly is amptelike media vennoot van Vrystaat Landbou