PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-10-05 - Po­li­ti­ci so vei­lig soos hul­le in­boks
Po­li­ti­ci so vei­lig soos hul­le in­boks
Po­li­ti­ci voer al eeue lank smeer­veld­tog­te teen hul teen­stan­ders. Die on­lang­se uit­lek van e-pos­se toon maar bloot dat hul­le be­gin het om nuwe in­stru­men­te en tak­tie­ke te ge­bruik vir dié eeu-oue prak­tyk.
die tyd­perk van “on­der­duim­se stre­ke” is met ons, het hoof­op­skrif­te oor Suid-a­fri­ka heen dit on­langs uit­ba­suin. Ad­junk-pre­si­dent Cy­ril Ra­map­ho­sa se e-pos­se is ge­kraak en The Sun­day In­de­pen­dent het op 3 Sep­tem­ber aan­ty­gings van tal­le bui­te-eg­te­li­ke ver­hou­dings be­gin pu­bli­seer. Op die­self­de dag het Ra­map­ho­sa ’n Anc-vrou­e­li­ga­by­een­koms in Jo­han­nes­burg toe­ge­spreek.
“Ons moe­nie toe­laat dat ge­sig­lo­se moei­lik­heid­ma­kers be­paal wie ons be­we­ging moet lei nie. Ons gaan hier­die ANC ver­nu­we. Dit is nie die voor­blaaie van koe­ran­te wat die lei­er­skap van die ANC gaan kies nie. Dis hier­die tak­ke,” het hy ferm ver­klaar. “Daar is be­we­rings teen my ge­maak. Dit het deur staats­lig­ga­me ge­beur. Ek dink ons gaan nog meer hier­van sien. Ek kan sê dat dit my nie gaan te­rug­hou nie. Waar ek fou­te ge­maak het, sal ek die vol­le ver­ant­woor­de­lik­heid aan­vaar [...] ek sal nie af­ge­skrik word nie.”
Ra­map­ho­sa se aan­na­me dat ons meer hier­van gaan sien is kor­rek. Dit sal be­slis ge­beur in die op­bou tot die ANC se na­si­o­na­le ver­kie­sings­kon­fe­ren­sie. Maar moe­nie ver­geet dat dit ’n wê­reld­wye ver­skyn­sel is nie. E-pos­kra­ke­ry is die nuwe po­li­tie­ke wa­pen, die kon­duk­teur se stok in die vorm van o­pen­ba­re me­ning. As jy my nie glo nie, vra vir Hil­la­ry C­lin­ton.
Groot druk gaan op oor­werk­te Suid-a­fri­kaan­se joer­na­lis­te in on­der­be­man­de nuus­kan­to­re uit­ge­oe­fen word om hul e­we­knieë te klop na­ma­te die Suid-a­fri­kaan­se po­li­tie­ke kri­sis na De­sem­ber toe stei­er. Re­dak­teurs gaan eis dat joer­na­lis­te ar­ti­kels breek wat die nuus­a­gen­da be­paal. Hier­die ar­ti­kels sal on­ge­twy­feld ge­voer word deur po­li­tie­ke en in­tel­li­gen­sie­bron­ne en hul­le ar­se­na­le vol ag­ter­bak­se stre­ke.
Ter­wyl joer­na­lis­te daar­op fo­kus om die eer­ste te wees om die nuus te breek, word be­slui­te on­der ge­wel­di­ge druk en met groot haas ge­neem. Men­se gaan fou­te maak, re­pu­ta­sies gaan deur die mod­der ge­sleep word en eie a­gen­das gaan be­vor­der word. Ek is se­ker dat die­ge­ne wat die in­lig­ting oor Ra­map­ho­sa se be­weer­de bui­te-eg­te­li­ke ver­hou­dings laat uit­lek het, geen­sins be­kom­merd was oor die vroue wat in­di­rek­te ska­de in die pro­ses op­ge­doen het nie.
Dit is ook vreemd dat wat slegs be­stem­pel kan word as die on­lang­se vlaag po­li­tie­ke moor­de, met veel min­der ver­ont­waar­di­ging be­groet word (wat be­tref on­der­duims­he­de) as die e-pos­se oor bui­te-eg­te­li­ke ver­hou­dings. Ra­map­ho­sa het ge­sê die smeer­oor­log is soort­ge­lyk as die een wat ge­voer is in 2007 in die op­bou tot die ANC se ver­kie­sings­kon­fe­ren­sie in Po­lo­kwa­ne en dat die e-pos­se on­wet­tig uit sy pri­va­te e-pos­re­ke­ning ge­kry is.
Na wat be­rig word, tas die sa­ge oor die ge­kraak­te e-pos­se Ra­map­ho­sa se ver­troue in sy lyf­wag­te en Anc-kol­le­gas aan. Hoe diep Ra­map­ho­sa se pa­ra­noia strek, word ver­sin­ne­beeld deur ge­rug­te dat hy nie meer kos by o­pen­ba­re ge­leent­he­de eet nie uit vrees dat hy ver­gif­tig gaan word.
Die Mail & Gu­ar­di­an het “in­tel­li­gen­sie­bron­ne” aan­ge­haal wat be­weer dat die staats­vei­lig­heids­a­gent­skap ’n ge­hei­me steun­een­heid het wat pre­si­dent Ja­cob Zu­ma se po­li­tie­ke op­po­nen­te tei­ken voor die ANC se ver­kie­sings­kon­fe­ren­sie in De­sem­ber. Die staats­vei­lig­heids­a­gent­skap het die be­staan van dié een­heid ont­ken. Die M&G het ook be­rig dat ANC- en re­ge­rings­bron­ne aan­voer dat hier­die een­heid on­wet­ti­ge mo­ni­te­ring doen en foon­op­roe­pe en e-pos­se van Anc-po­li­ti­ci on­der­skep, wat Ra­map­ho­sa in­sluit. Vol­gens die be­rig word die mi­nis­ter van mens­li­ke ne­der­set­tings, Lin­di­we Si­su­lu, die ANC se te­sou­rier­ge­ne­raal, Z­we­li Mk­hi­ze, die mi­nis­ter in die pre­si­den­sie, Jeff Ra­de­be en die mi­nis­ter van ho­ër on­der­wys, Bla­de N­zi­man­de, al­mal ge­tei­ken.
Ter­wyl ek hier­die jong­ste ont­wik­ke­lings in die Sui­d­a­fri­kaan­se po­li­tie­ke kri­sis oor­dink het, het ek my­self af­ge­vra of die veld­tog van on­der­duim­se stre­ke werk­lik be­gin het met die kra­king van Ra­map­ho­sa se e-pos­se. Is dit nie heel­te­mal kort­sig­tig om die kraak van die Gup­tas se e-pos­se nie as deel van die­self­de oor­log te sien nie?
Kom ons laat die kwes­sies van o­pen­ba­re be­lang vir ’n oom­blik daar; ’n on­wet­ti­ge kra­king is ’n on­wet­ti­ge kra­king. Tog is ons ten spy­te van maan­de­lan­ge ge­waag­de op­skrif­te wat be­we­rings van staat­skaping uit­een­sit, nog niks na­der daar­aan om te ver­staan wie die Gup­tas “ge­kraak” het en wat die per­soon/ per­so­ne se mo­tie­we was nie.
E­ni­ge per­soon wat glo dat dit on­ge­woon is vir in­tel­li­gen­sie-a­gent­skap­pe om ’n rol in po­li­tiek te speel, is óf to­taal on­in­ge­lig oor hoe die wê­reld werk, óf het ’n be­lang daar­by om net die een kant se be­trok­ken­heid in die vuil­spel­af­de­ling uit te wys.
Po­li­ti­ci het nog al­tyd ’n nei­ging ge­had om van vuil­spel ge­bruik te maak. Mens hoef net ’n bie­tjie na te lees oor die ge­skie­de­nis van die We­ster­se in­tel­li­gen­sie-a­gent­skap­pe om te weet dat sul­ke ag­ter­af­plan­ne­tjies al baie lank met ons is. Wat wel nuut is, is die toe­ne­men­de rol wat uit­ge­lek­te e-pos­se in die po­li­tie­ke le­we speel.
Dit lyk as­of ’n po­li­ti­kus dees­dae net so vei­lig is soos sy in­boks. Baie po­li­tie­ke spe­lers be­hoort snags wak­ker te lê en be­kom­merd te wees oor die dag wat hul­le ge­hei­me die hoof­op­skrif­te word en hul­le die jong­ste slag­of­fer word van hier­die nuwe wa­pen – dié van e-pos­kra­king – in die stok­ou prak­tyk van vuil­spel. ■ te­rug­voer@fin­week.co.za
E-pos­kra­ke­ry is die nuwe po­li­tie­ke wa­pen, die kon­duk­teur se stok in die vorm van o­pen­ba­re me­ning.