Issue 1, 2001 Lexikos - Volume 11,
Volume 18 (2008) Volume 17 (2007) Volume 16 (2006) Volume 15 (2005) Volume 14 (2004) Volume 13 (2003) Volume 12 (2002) Volume 11 (2001) Volume 10 (2000) Volume 9 (1999) Volume 8 (1998) Volume 7 (1997) Volume 6 (1996) Volume 5 (1995) Volume 4 (1994) Volume 3 (1993) Volume 2 (1992) Volume 1 (1991) Volume 11,
Lexikos 11, pp XIV –XV (2001)
Met die 11de uitgawe van Lexikos en die 6de internasionale konferensie van die African Association for Lexicography (AFRILEX) agter die rug, kan mens met reg trots wees op die suksesverhaal van AFRILEX en Lexikos. Lexikos verwerf toenemend nasionaal en internasionaal bekendheid as &apos;n leksikografietydskrif van besonder hoë gehalte. AFRILEX tel eweneens onder die toonaangewende leksikografieverenigings in die wêreld en &apos;n rekordaantal nuwe lede het vanjaar aangesluit. AFRILEX bied &apos;n tuiste aan almal wat belangstel in een of ander aspek van die leksikografie en speel &apos;n belangrike ondersteunende rol in die totstandbrenging van woordeboekeenhede vir die Afrikatale deur die Pan Suid-Afrikaanse Taalraad.
Lexikos 11, pp X –XIII (2001)
Lexikos het altyd &apos;n tweeledige redaksionele beleid gehad: om artikels te publiseer nie net oor teoretiese kwessies nie, maar ook oor praktiese aspekte van die leksikografie. Dit is belangrik vir die teoretiserende metaleksikograaf om deeglik bewus te wees van die probleme wat die praktiserende leksikograaf teëkom, en dit is ewe belangrik vir die praktiserende leksikograaf om kennis te neem van die insigte wat die teoretiserende metaleksikograaf bied. Hierdie twee, die teoretiserende metaleksikograaf en die praktiserende leksikograaf, kan maklik van mekaar vervreem raak. Dit is daarom belangrik dat hierdie twee voortdurend bewus is van en voeling hou met mekaar om teorie en praktyk te versoen, en andersom.
The lexicographic treatment of days in Sepedi, or when mother-tongue intuition fails : research article
Lexikos 11, pp 1 –37 (2001)
Orature and morpholexical deconstruction as lexicographic archaeological sites : some implications for dictionaries of African languages : research article
Lexikos 11, pp 38 –59 (2001)
The role of the introductory matter in bilingual dictionaries of English and Arabic : contemplative article
Lexikos 11, pp 60 –70 (2001)
Die rol van die inleidende gedeelte in tweetalige woordeboeke van Engels en Arabies
Lexicography versus terminography : contemplative article
Lexikos 11, pp 71 –84 (2001)
Leksikografie teenoor terminografie
Beiträge zu einer kognitiv ausgerichteten Lexikographie : contemplative article
Lexikos 11, pp 85 –100 (2001)
Contribution to a cognitively orientated lexicography
The use of an improved access structure in dictionaries : contemplative article
Lexikos 11, pp 101 –111 (2001)
Die gebruik van &apos;n verbeterde toegangstruktuur in woordeboeke
Naslaanpogings in woordeboeke misluk dikwels omdat die woordeboekstruktuur die gebruiker van doeltreffende toegang tot die data weerhou. In die hedendaagse metaleksikografie word die toegangstruktuur as een van die belangrikste strukturele komponente van &apos;n woordeboek beskou. Die toegangstruktuur verteenwoordig die soekroete wat &apos;n gebruiker volg om die verlangde data te bereik en die nodige inligting te ontsluit. Hierdie artikel fokus op enkele aspekte van die toegangstruktuur. Daar word aangetoon dat &apos;n raamstruktuur en &apos;n verbeterde gebruik van buitetekste die toegang tot leksikografiese data kan verbeter. Verskeie makrostrukturele ordeningsmetodes word bespreek en daar word voorgestel dat leksikograwe van vertalende woordeboeke moet probeer om veelvuldige nisting te vermy. Die plasing van binnetekste in duidelik identifiseerbare teksblokke, kan die gebruiker help om &apos;n verlangde soeksone vinnig te bereik. Alhoewel die klem op tweetalige woordeboeke is, geld baie van die opmerkings ook eentalige woordeboeke.
Dictionary consultation procedures often fail because the structure of a dictionary impedes the user from sufficient access to the data. Modern-day metalexicography has identified the access structure as one of the most important structural components of a dictionary. The access structure represents the search route a user follows to reach the required data in order to retrieve the necessary information. This paper focuses on a few aspects of the access structure. It is argued that a frame structure and an improved use of outer texts can enhance access to the lexicographic data. Different macrostructural ordering procedures are discussed and it is suggested that the lexicographers of bilingual dictionaries should avoid multiple niching. The presentation of inner texts in clearly identifiable text blocks can assist the user in rapidly reaching the desired search zone. Although the emphasis is on bilingual dictionaries many of the suggestions also apply to monolingual dictionaries.
The compilation of bilingual dictionaries between African languages in South Africa : the case of Northern Sotho and Tshivenda : contemplative article
Lexikos 11, pp 112 –121 (2001)
Die samestelling van tweetalige woordeboeke tussen Afrikatale in Suid-Afrika : die geval van Noord-Sotho en Tshivenda
Tweetalige woordeboeke tussen Suid-Afrikaanse tale bestaan vir meer as drie eeue (Smit 1996: 232). Hierdie woordeboeke het Engels of Afrikaans as brontaal en &apos;n Afrikataal as doeltaal. Daar was nooit &apos;n geval van die teenoorgestelde nie buiten vir tweerigting tweetalige woordeboeke. Nog meer, daar skyn geen rekord te wees van &apos;n poging tot op hede om tweetalige woordeboeke tussen Afrikatale saam te stel nie.
Hierdie scenario illustreer die verloop en geskiedenis van leksikografiese praktyk in Suid-Afrika. Dit is duidelik uit die meeste leksikografiese navorsing en produkte soos die bestaande woordeboeksoorte dat Afrikane nooit beskou is as die eerste doelgroep gebruikers of waarskynlike voordeeltrekkers uit sulke leksikografiese produkte nie. Die afwesigheid van tweetalige woordeboeke tussen Afrikatale gee ook &apos;n aanduiding van wie die leksikograwe was en aan watter bevolkingsgroepe hulle behoort het.
Om hierdie leemte te vul, word &apos;n naaf-en-speek-model vir die samestelling van hierdie soort woordeboeke in dié artikel voorgestel. Die model is gekies vir sy beweerde ekonomiese aard. Noord-Sotho en Tshivenda is die Afrikatale wat as voorbeelde gebruik sal word in die toepassing van hierdie model.
&apos;n Doelgerigte toetsingstegniek sal gebruik word om lekseme uit te soek wat die inskrywings in die sentrale lys van die voorgestelde woordeboek sal vorm.
Bilingual dictionaries between South African languages have existed for more than three centuries (Smit 1996: 232). These dictionaries have English or Afrikaans as the source language and an African language as the target language. There has never been a case of the opposite except for bi-directional bilingual dictionaries. Still more, there seems to be no record of an attempt ever made to date to compile bilingual dictionaries between African languages. This scenario illustrates the trend and history of lexicographic practice in South Africa. It is evident from most lexicographic research and products such as the existing kinds of dictionaries that Africans were never considered to be the first target group of users or prospective beneficiaries of such lexicographic products. The absence of bilingual dictionaries between African languages again provides evidence of who the lexicographers were and which population groups they represented. To fill this void, a model called the hub-and-spoke is proposed in this paper for the compilation of such kind of dictionaries. The model has been chosen for its purported economy of use. Northern Sotho and Tshivenda are the African languages that will be used as examples in the application of the model. A purposive sampling technique will be used to select lexemes that will constitute the entry words which form the central list of the proposed dictionary.
Macro- and microstructural issues in Mazuna lexicography : contemplative article
Lexikos 11, pp 122 –138 (2001)
The compilation of electronic dictionaries for the African languages : contemplative article
Lexikos 11, pp 139 –159 (2001)
Dictionary quality and dictionary design : a methodology for improving the functional quality of dictionaries : contemplative article
Lexikos 11, pp 160 –190 (2001)
Woordeboekkwaliteit en woordeboekontwerp : &apos;n metodologievir die verbetering van die funksionele kwaliteit van woordeboeke
Supplying syntactic information in a quadrilingual explanatory dictionary of Chemistry (English, Afrikaans, isiZulu, Sepedi) : a preliminary investigation : contemplative article
Lexikos 11, pp 191 –208 (2001)
Die insluiting van sintaktiese inligting in &apos;n viertalige verklarende chemie woordeboek (Engels, Afrikaans, isiZulu, Sepedi) : &apos;n voorlopige ondersoek
From business corpus to business lexicon : project
Lexikos 11, pp 209 –221 (2001)
Van sakekorpus tot sakeleksikon
Taalkorpora is tans onontbeerlik vir die samestelling van woordeboeke. Hulle help om die rol van die woordeboek uit te brei vanaf die standaardisering van die woordeskat tot die optekening van &apos;n taal. Die drietalige korpus wat deur die Hongkongse Politegniese Universiteit ontwikkel is, verskaf &apos;n opgawe van die saketale wat in Hongkong gebruik word. Dit verskil van ander korpora deurdat (1) dit Engels, Chinees and Japanees insluit; (2) dit plaaslike eienskappe vertoon; en (3) dit op &apos;n spesifieke gebied (finansiële dienste, insluitende bankwese, rekeningkunde, ouditering, versekering en belegging) fokus. Die artikel bespreek verskillende aspekte van die totstandbrenging van &apos;n drietalige korpus, en hoe om volle gebruik te maak van die data om &apos;n drietalige leksikon te genereer.
Language corpora are now indispensable to dictionary compilation. They help broaden the role of the dictionary from standardizing the vocabulary to recording a language. The trilingual corpus generated by the Hong Kong Polytechnic University gives a record of business languages used in Hong Kong. It differs from other corpora in that (1) it includes English, Chinese and Japanese; (2) it shows local characteristics; and (3) it focuses on a specific area (financial services, including banking, accounting, auditing, insurance and investment). The paper discusses various issues of setting up a tricorpus, and how to make full use of the data to generate a trilingual lexicon.
Working on an historical dictionary : the Swedish Academy Dictionary Project : project
Lexikos 11, pp 222 –230 (2001)
Om aan &apos;n historiese woordeboek te werk : die woordeboekprojek van die Sweedse Akademie
Foreign words as a problem in standardisation / lexicography : English and Afrikaans loan-words in isiXhosa : lexiconotes
Lexikos 11, pp 231 –241 (2001)
Languages are not static systems. They develop and change, add new items while others become outdated. These changes can be clearly observed in the lexicon especially. No language can afford to ignore or neglect foreign influence. Due to globalisation, especially English gains more and more influence on other (also European) languages. In developing countries, the languages of the former colonisers also still have an enormous impact on the indigenous languages. Some of these nations are slowly heading towards endogenous language policies which demands the modernisation of the technical vocabulary. This is however a costly and time-consuming process. In this regard language planners often prefer borrowing from foreign sources as a quick and therefore cheap method. The first part of this paper deals with the discussion amongst linguists, sociolinguists and lexicographers about the extent to which foreign words should be allowed in an indigenous language. The second part looks at the example of isiXhosa, one of South Africa&apos;s eleven official languages, which is strongly influenced by foreign words, especially English and Afrikaans, and shows problems and methods of the integration of foreign words into the isiXhosa grammatical structure.
Sprachen sind keine statischen Systeme. Sie entwickeln und verändern sich, fügen neue Bestandteile hinzu, während andere veralten. Diese Vorgänge lassen sich besonders deutlich im Lexikon einer Sprache beobachten. Keine Sprache kann es sich leisten fremde Einflüsse zu ignorieren oder zurückzuweisen. Aufgrund von Globalisation gewinnt vor allem das Englisch immer mehr Einfluss auf andere (auch europäische) Sprachen. Aber auch in Entwicklungsländern beeinflüssen die Sprachen der früheren Kolonisatoren die einheimischen Sprachen überaus viel. Einige dieser Nationen bewegen sich nach und nach in Richtung einer endogenen Sprachpolitik, was die Modernisierung des technischen Vokabulars dringend nötig macht. Dies is jedoch ein kosten- und zeitaufwendiges Unterfangen. Daher bevorzugen Sprachplaner oftmals die relativ schnelle und somit billige Methode der Entlehnung aus fremden Sprachen. Der erste Teil dieses Aufsatzes behandelt die Diskussion unter Linguisten, Soziolinguisten und Lexikographen, zu welchem Anteil Fremdwörter in einer einheimischen Sprache aufgenommen werden sollten. Der zweite Teil betrachtet das Beispiel des isiXhosa, eine von Südafrikas elf offiziellen Sprachen und stark von Fremdwörtern, besonders Englisch und Afrikaans, beeinflusst und zeigt Probleme und Methoden der Integration von Fremdwörtern in die grammatische Struktur des isiXhosa.
Problems of equivalence in Shona-English bilingual dictionaries : lexiconotes
Lexikos 11, pp 242 –251 (2001)
Ekwivalensieprobleme in Shona-Engelse tweetalige woordeboeke
"Nonmorphological Derivations" and the four main English Learner&apos;s Dictionaries : lexiconotes
Lexikos 11, pp 252 –262 (2001)
The Hausa lexicographic tradition : lexikovaria
Roxana Ma Newman and
Lexikos 11, pp 263 –286 (2001)
Tweetalige Frasewoordeboek / Bilingual Phrase Dictionary : &apos;n fokus op funksies en enkele probleemareas : review article
Lexikos 11, pp 287 –295 (2001)
Tweetalige Frasewoordeboek / Bilingual Phrase Dictionary : a focus on functions and a few problem areas
This dictionary by P.A. Joubert will be discussed with reference to the following aspects: the completeness of the dictionary, with due allowance for the target users and the principles of authenticity and representativeness, the processing of dictionary information in order to answer the potential questions of users, the degree to which information can be accessed quickly and easily, and the format and editing of the dictionary. It will be argued that though this dictionary is fairly complete, it has shortcomings because of a lack of systematic-theoretical grounding. Representativeness is at times sacrificed by including phrases which are very formal, used infrequently or being obsolete, and which are also not labelled as such. In general information can easily be retrieved but in instances where multilexical lemmata are involved, retrievability could be enhanced by more detailed indications of placement in the guide to the dictionary. The format and editing of the dictionary is good. Other than general bilingual dictionaries with their high information density, phrase dictionaries play an important role in that information about phrases does not need to be sought. One would however sometimes expect more usage guidance from an active phrase dictionary in the form of especially example sentences and a consistent use of labels.
Hierdie woordeboek deur P.A. Joubert sal bespreek word aan die hand van die volgende aspekte: die volledigheid van die woordeboek, met inagneming van die teikengebruiker en die beginsels van outentisiteit en tipiesheid, die verwerking van woordeboekinligting om gebruikers se potensiële vrae te beantwoord, die mate waarin inligting vinnig opgespoor en maklik ontsluit kan word, en die formaat en redigering van die woordeboek. Daar word geargumenteer dat dié woordeboek redelik volledig is, maar weens die gebrek aan &apos;n sistematiese teoretiese onderbou tog enkele leemtes het. Tipiesheid word soms ingeboet deur die opname van baie formele, weinig gebruiklike of verouderde frases, wat ook nie as sodanig geëtiketteer is nie. Inligting kan oor die algemeen maklik opgespoor word, maar vollediger aanduidings in die gids tot die woordeboek oor die plasing van multileksikale lemmas sal opspoorbaarheid verder verhoog. Die formaat en redigering van die woordeboek is goed. Frasewoordeboeke vervul &apos;n belangrike funksie deurdat daar nie weens &apos;n hoë inligtingsdigtheid, soos in algemene tweetalige woordeboeke, na inligting oor frases gesoek hoef te word nie. Van &apos;n aktiewe frasewoordeboek sou &apos;n mens egter soms meer gebruiksleiding verwag in die vorm van veral voorbeeldsinne en die konsekwente gebruik van etikette.