Oom Jan van Khomani-San sterf | News24
Oom Jan van Khomani-San sterf
Oom Jan van der Westhuizen Foto: Karin Brynard
Oom Jan van der Westhuizen (62), ’n Khomani-San-gemeenskapsleier en tradisionele geneesheer van Andries­vale in die Noord-Kaap, is Saterdagmiddag (22/04) oorlede.Van der Westhuizen, ’n vriend van die Boesmanleier Dawid Kruiper wat in 2012 oorlede is, het volgens sy oudste dogter, Vinkie, die laaste paar maande met respiratoriese probleme gesukkel. Hy is glo omstreeks 13:00 oorlede.Charl Page, die Khomani-San se batebestuurder wat ook vir Van der Westhuizen goed geken het, beskryf hom as ’n groot rolmodel in die gemeenskap.“Hy was ’n kenner van medisinale plante en mense het van heinde en verre gereis om oom Jan te kom sien vir raad. “Hy was ook een van die oudstes in die gemeenskap en baie mense het na hom opgekyk en by hom geleer,” sê Page.Volgens hom was Van der Westhuizen baie betrokke by die gemeenskap. Hy was onder meer voorsitter van die Boesmanraad, het op die parkekomitee van die Kgalagadi-oorgrenspark gedien en was in 1999 betrokke by die restitusieproses, waartydens ’n gedeelte van sowat 25 000 ha van die Kgalagadi-oorgrenspark aan die Boesmans teruggegee is nadat hulle in die 1930’s van die grond onteien is.Van der Westhuizen was ook medestigter en mededirekteur van die Khomani Sishen Arts & Crafts-projek.Vinkie beskryf haar pa as ’n rolmodel met ’n klomp wys­heid en kennis. “Hy het hier op die duine grootgeword en het baie Boesmankennis gehad.”Karin Brynard, bekende Afrikaanse joernalis en skrywer wat swaar op Van der Westhuizen se kennis gesteun het en nou saam met hom gewerk het ten tyde van die skryf van haar spanningsroman Tuisland, het Sondag ’n huldeblyk aan Van der Westhuizen op die sosiale netwerk Facebook gelewer.
Brynard se boek handel oor die ontheemding, verlies aan taal, kultuur en menswaardigheid van plaaslike Boesmans, of die San.Sy het Van der Westhuizen as ’n wonderlike inspirasie en bron van inligting in die lang navorsingsproses vir haar boek bestempel.“Ek het lang ure met oom Jan onder ’n kameeldoringboom in die Kalahari deurgebring en gepraat oor ou Boesmangebruike en kruiemedisyne, ook die meer magiese van die San se genesingstradisie. “Rus in vrede, oom Jan. Die wind sal sorg vir die sagte wegvee van jou spore in die Rooi Sand,” het Brynard op Facebook geskryf.Verskeie mense het hierop reageer. Van der Westhuizen word oorleef deur sy vrou, Ennie, vyf dogters en drie seuns, asook nege kleinkinders.Volgens Vinkie sal haar pa waarskynlik in die komende week by Andriesvale in die Noord-Kaap ter ruste gelê word.Die finale reëlings was teen Sondagmiddag (23/04) nog nie finaal getref nie.