‘Werkers het gepraat, ons moet luister’Pres. Cyril Ramaphosa tydens Vryheidsdagvieringe verlede maand. (Foto: GCIS) Die groei van die ekonomie en werkskepping sedert die aanvang van demokrasie is die afgelope dekade ondermyn deur nie net die 2008-finansiële krisis en die skerp daling in kommoditeitspryse nie, maar ook deur staatskaping, korrupsie en swak regering. “Die werkers by die Royal Bafokeng-stadion het duidelik gemaak wat elke Suid-Afrikaner weet: Die werkersklas en die land se armes ly,” het pres. Cyril Ramaphosa Dinsdag in sy weeklikse nuusbrief in reaksie op sy uitjouery by ŉ Werkersdagviering in Noordwes gesê. Werkers van die Sibanye-Stillwater-mynmaatskappy het plakkate omhoog gehou waarin hulle ’n salarisverhoging eis, terwyl hulle “Cyril moet gaan” gesing het. Van dié werkers is lede van die vakbonde NUM, Amcu en Nehawu. Die president het vergeefs sy toespraak probeer lewer en polisiebeamptes en veiligheidsbeamptes het hom inderhaas weggelei. “Die werkers wou gehoor word. Hulle wou hê hul vakbondleiers en die regering moet begrip toon vir hul kommer en die uitdagings waardeur hulle in die gesig gestaar word. Deur hul stemme dik te maak het die werkers ŉ tradisie van militantheid voortgesit wat al dekades lank deel van die arbeidsbeweging in die land is,” sê Ramaphosa. Hy sê die regering is ten volle daartoe verbind om die stappe te doen wat nodig is om mense se lewens en werksomstandighede te verbeter, maar dat die regering dit nie op sy eie kan doen nie. “Dit benodig die arbeid- en sakesektor – eintlik die hele samelewing – om saam te werk om groei te bewerkstellig en die ekonomie te transformeer.” Wat die werkers die afgelope naweek ook duidelik gemaak het, is dat meer vinniger gedoen moet word om probleme soos werkloosheid, armoede, ontbering en honger te pak. “Die werkers het gepraat. Ons moet luister. En saam moet ons optree,” sê Ramaphosa. Die president verwys in sy nuusbrief ook na verskeie projekte wat die regering reeds van stapel gestuur het om die lot van armes te verlig. In 2020 het die regering die grootste maatskaplike en ekonomiese hulpverligtingsprojek bekend gestel, die spesiale Covid-19-toelaag van R350 geld steeds (en word maandeliks aan meer as 10 miljoen mense uitbetaal), terwyl projekte soos die Presidensiële Indiensnemingstimulusprogram sedert sy aanvang werksgeleenthede aan meer as 860 000 mense gebied het. Ramaphosa sê ook die meeste van diegene wat by Rustenburg saamgetrek het, ken waarskynlik iemand in hul gesin of gemeenskap wat ŉ toelaag of ŉ ander vorm van hulp van die regering ontvang. Hy gee ook toe selfs meer moet gedoen word, maar sê fundamentele hervorming en verhoogde belegging in infrastruktuur gaan vinniger ekonomiese groei en werkskepping bewerkstellig. “Die uitdagings wat werkers dié Werkersdag in die gesig staar is groot en die lyding wat hulle verduur ook. Die pad vorentoe gaan moeilik wees en baie moet gedoen word. Dit is hoekom ons vertroue en sekerheid nodig het en hoekom ons ŉ maatskaplike ooreenkoms aangaan wat nie net die steun van werkers het nie, maar ook mengingsvolle voordele vir hulle inhou.”