Tema: Jesus onderrig met gesag in die sinagoge in Kapernaum
As ons sou vra wat op hierdie Sondag as onthulling na vore tree, ontdek ons Jesus se amptelike bediening. Hy leer mense en Hy dryf bose geeste uit, in albei gevalle met gesag. In die Deuteronomiumteks word 'n profeet uit die volk voorsien wat God se Woord sal spreek. Psalm 111 bied woorde om met ontsag tot die Here te nader. 1 Korintiërs 8 praat oor kennis sonder liefde in mense se dade. Dit maan ons om verantwoordelikheid vir ander mense te aanvaar.
15"Die Here jou God sal 'n profeet onder jou na vore laat kom, een van jou volksgenote. Hy sal soos ek wees. Vir hom moet jy gehoorsaam. 16Dit sal wees soos destyds toe die gemeente by Horeb bymekaargekom het en jy vir die Here jou God gesê het: 'Ek kan nie weer 'n keer die stem van die Here my God aanhoor en weer na die groot vuur kyk nie, want dan sterf ek.'
17"Toe het die Here vir my gesê: 'Wat hulle gesê het, is reg. 18Ek sal 'n profeet vir hulle na vore laat kom, een van hulle volksgenote. Hy sal soos jy wees. Ek sal my woorde in sy mond gee, en hy sal vir sy volksgenote alles sê wat Ek hom beveel. 19Ek sal self rekenskap eis van elkeen wat nie gehoorsaam is aan my woorde wat die profeet in my Naam sê nie. 20'n Profeet wat hom dit aanmatig om in my Naam iets te sê wat Ek hom nie beveel het nie, moet sterf. Dit geld ook van 'n profeet wat in die naam van ander gode praat.'
En nou julle vraag oor vleis wat aan 'n afgod geoffer is.
23Op daardie oomblik was daar in hulle sinagoge 'n man wat van 'n onrein gees besete was. Hy het uitgeskreeu: 24"Wat het ons met U te doen, Jesus van Nasaret? Het U gekom om ons te verdelg? Ek weet goed wie U is; U is die Heilige van God!"
26Die onrein gees het die man stuiptrekkings laat kry, hard geskreeu en toe uit hom uitgegaan. 27Almal was so verbaas dat hulle onder mekaar geredeneer en gesê het: "Wat gaan hier aan? Dit is 'n nuwe leer, en dit kom met gesag! Hy gebied selfs die onrein geeste, en hulle gehoorsaam hom."
Genesing van 'n besetene
(Luk 4:31-37 )
21 Hulle het in Kapernaum ingegaan, en op die Sabbat het Jesus l dadelik die sinagoge binnegegaan en begin leer.
22 Hulle was verwonderd oor sy lering, want Hy het hulle geleer soos iemand met gesag, en nie soos die skrifkenners nie.
23 Juis toe was daar in hulle sinagoge 'n man in die mag van 'n onrein gees, * en hy het hard geskreeu:
24 "Los ons uit, Jesus van Nasaret! Het U gekom om ons te vernietig? Ek weet wie U is – U is die • Heilige van God!" 25 Jesus het hom skerp aangespreek: "Bly stil en gaan uit hom uit!"
26 Die onrein gees het die man stuiptrekkings laat kry, kliphard geskreeu en uit hom uit gegaan.
27 Almal was verbaas, en het daarom onder mekaar geredeneer: "Wat is dit dié – 'n nuwe gesaghebbende lering? Hy beveel selfs die onrein geeste, en hulle gehoorsaam Hom!"
28 Die nuus oor Hom het dadelik oral in die hele omgewing van Galilea versprei.
VONKK 43 of Flam 166 of Psalm 111
Lofsang: VONKK 4 of Lied 202
Verootmoediging: Psalm 111:5b-10 (kan responsories gedoen word)
VONKK 343 of Flam 46 of Lied 581
Skriflesing: Markus 1:21-28
Slotsang: VONKK 190 of Flam 164 of Lied 476
Respons: Pslam 111 refrein of Vonkk 190 refrein of Flam 164 laaste deel
VONKK 43 "My Hart Roep Uit" of
Flam 166 "Die Krag Van U Liefde" of
VONKK 4 "Sing Vir Die Heer 'n Nuwe Lied Tesaam (Psalm 96)" of
Lied 202 "Prys Hom, die Hemelvors"
Verootmoediging: Psalm 111:5b-10
(kan responsories gedoen word, verdeel gewoonweg die gedagtes in twee dele)
VONKK 343 "Voordat tyd begin het" of
Flam 46 "Ek Weet, Ek Weet Verseker" of
Lied 581 "O Heer, my God, ek leef uit u ontferming"
Teks: Tell out my soul (Luke 1) – Timothy Dudley-Smith 1961; Afrikaanse teks: Jacques Louw 2008
Musiek: WOODLANDS – Walter Greatorex 1916 Kantoryverwerking: Albert Troskie 2009 (Pro Deo)
© Teks: Tell out my soul by Timothy Dudley-Smith (b. 1926) © Timothy Dudley-Smith in Europe and Africa © Hope Publishing Company in die United States of America and the rest of the world. This Afrikaans translation © 2011 Assigned to Oxford University Press. All rights reserved © Musiek: Openbare besit. © Kantoryverwerking: 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
4. My hart roep uit in vreugde oor sy Woord!
dat uit genade ek aan Hom behoort.
Melodie: GOD OF OUR FATHERS – George W Warren, 1892 © Teks: 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Musiek: openbare besit RUBRIEK: Klassiek –Lofprysing
VONKK 343 "Voordat tyd begin het"
Nav Johannes 1 en Fil. 2:10,11 Teks: Hannes van der Merwe 2017 © Melodie: KENZIE – Jacques Louw 2017 ©
Orrelbegeleiding: Isabeau Swanepoel 2017 © © 2017 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Klassiek – Lofprysing / Advent / Kersfees en Epifanie / Skepping en Onderhouding
1. Voordat tyd begin het, lewe God se Woord.
Ewig was Hy by God – Hy was self ook God.
Deur die Woord het alles so tot stand gekom:
al die diere, plante, elke ster en son.
2. In Hom was daar lewe; in Hom was daar lig.
Hy bring lig vir mense in hul duisternis.
Lig verdryf die donker; dag oorwin die nag.
God se Woord verbreek die duisternis se mag.
3. God se Woord kom lewe onder ons as mens.
In sy oorvloed, gee Hy meer as wat ons wens.
Ons erken sy glorie; ons bring Hom die eer,
vol genade, waarheid is Hy, Jesus, Heer.
4. In die Naam van Jesus sal die knieë buig.
Elke tong erken Hom, sal van Hom getuig.
Elke mens op aarde kniel in eerbied neer.
"Jesus is die Here" sing ons tot sy eer.
VONKK 190 "Die magtiges uit elke streek (Psalm 2)"
Teks: Driekie Jankowitz 2011 (Pro Deo – postuum); gewysig VONKK Werkgroep 2012 Melodie: KAMEELDORING – Jacus Krige 2008
Orrelbegeleiding: Colin Campbell 2008 (Pro Deo) © 2012 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Kontemporêr – Heerskappy van God / Geloof en Vertroue
1. Die magtiges uit elke streek
wil dikwels God se mag verbreek,
maar God spot met hul magsvertoon,
want Hy bly ewig op die troon.
Kom dien die Heer, laat Hy jou lei;
Kom dien die Heer, laat Hy jou lei,
sy goedheid sal jou pad* verbly.
2. Die Heer se kinders kry gesag,
oor heel die aarde strek hul mag.
Erken dan, mense: "God regeer!"
Kom buig voor Hom, kom bring Hom eer.
F166. "Die Krag Van U Liefde"
(RUBRIEK: Flam – Toewyding) Oorspronklike titel: The Power of your love Teks en musiek: Geoff Bullock
Afrikaanse vertaling: Faani Engelbrecht © Word Music
1. Heer ek kom na U
neem my hart, verander my.
As ek U ontmoet vind ek rus by U.
voor die krag van u liefde.
Hou my vas, laat u liefde my omvou.
Hou my vas, naby aan u hart.
Ek voel U krag en vlieg hoog soos 'n arend,
en die krag van u liefde.
2. Heer, vertoon u mag
sodat ons u liefde kan voel in ons.
Bybel-Media se Woord en Fees stel voor: Speel 'n luisterspeletjie: Na wie moet jy luister? Vra 'n vraag en gee twee antwoorde. Laat die kinders dan hulle hande opsteek by die antwoord wat hulle dink reg is. Hier is voorbeelde: Na wie moet jy luister as jy die reëls van hokkie wil leer ken? Na jou ouma of jou afrigter? Na wie moet jy luister wanneer jy wil weet hoe jy jou skoolwerk moet doen? Na jou juffrou of jou jonger boetie? Na wie moet jy luister wanneer jy wil weet wat die Bybel sê? Na die dominee of die TV-nuus? Dit is belangrik om te weet na wie ons moet luister. Vra dan: Wie luister almal na Jesus? Hoekom?
Ons teks speel af in die sinagoge van Kapernaum. Sinagoges dateer uit die tyd na die ballingskap toe Jerusalem en die tempel verwoes was. Met die offerdiens daarmee heen, het Ou Testamentiese gelowiges rondom die Heilige Skrifte bymekaar gekom, dit gelees en oordink. Dit het vinnig na alle Joodse gemeenskappe versprei, en het 'n belangrike rol gespeel in die Joodse godsdienstige en gemeenskapslewe. Joodse seuns het hier onderrig ontvang in die wet (torah) en godsdienstige gebruike.
Ons lees dat Jesus en Paulus in verskeie sinagoges opgetree het. Die sinagoge was dikwels die ruimte van konflik tussen die evangelie en die Joodse leiers. In die vier Evangelies lees ons hoe die spanning tussen Jesus en die Joodse godsdienstige leiers opgelaai het, omdat hulle Hom nie kon herken as die Een wat van God kom nie. In ons teks word hierdie spanning al byna voorspel deur die mense wat verstom was oor Jesus se leer, omdat dit met gesag was, nie soos die skrifgeleerdes nie (22).
Voordat ons nadink oor die boodskap van hierdie gedeelte, stap ons vinnig deur die verse van ons teksgedeelte:
1:21 Let op hoe vinnig en doelgerig die verloop van die verhaal steeds deur Markus vertel word. Jesus gaan dadelik na die sinagoge toe en onderrig die mense.
1:22 Jesus se onderrig is vir Markus baie belangrik. Hy noem Jesus 'n hele paar keer 'n Leermeester of Leraar (Mark 4:38; 5:35; 9:17,38; 10:17,20,35; 12:14,19,32; 14:14). Jesus is ook die enigste wat dié titel in Markus het. Hy praat ook gereeld van Jesus se onderrig (Mark 1:27; 4:1; 6:2,34; 7:7; 8:31; 11:18; 12:14,35; 13:28; 14:49).
Jesus se onderrig het die mense verstom. Dit was gesagvol. Hy het nie gesteun op ander se menings nie. Hy het die Skrif geneem en dit uitgelê, anders as die skrifkenners wat normaalweg mense probeer beïndruk het met hulle belesenheid en kennis van wat ander oor die teks gesê het.
Let ook op hoe Jesus se onderrig sy bevryding voorafgaan. Bevryding is 'n uitvloeisel van sy onderrig en bewys die krag en gesag daarvan.
1:23. Hierdie is die eerste van vier bevrydings waarvan Markus ons vertel: hierdie man (Mark 1:21-28), Legio (Mark 5:1-20), die ma met haar dogter (Mark 7:24-30), die pa met die stom seun (Mark 9:14-29),
Die bevryding van die onrein gees volg die klassieke patroon:
Daar is eerstens die ontmoeting (vers 23) waartydens die man in opstand kom teen Jesus, besette deur die onrein gees. Jesus se onderrig ontbloot die onreinheid van mense en dié dinge wat hulle bind.
1:24 Daar is tweedens die verdediging van die onrein gees, soos ons ook by Lukas kennis neem.
1:25 Daar is derdens Jesus se teregwysing van die onrein gees waarin Hy hom die opdrag gee om stil te bly en uit te gaan. "Bly stil" het die krag van die Engelse "Shut up." Jesus se gesag oor die onrein geeste is totaal. Hy beveel hulle sonder enige besweringsformule of ander ritueel om stil te bly en uit die man te gaan.
1:26 Die bevryding vind in die vierde plek plaas deurdat die onrein gees uit die man gaan met fisiese tekens – stuiptrekkings en 'n harde geskreeu.
1:27 Die reaksie in die vyfde plek van die mense is verbasing en waardering. Dit is: "'n nuwe onderrig (leer)," sê hulle. Dit kom: "met gesag." "Hy gebied selfs die onrein geeste, en hulle gehoorsaam Hom."
1:28 'n Gerug oor Jesus versprei onmiddellik oraloor in die hele omgewing van Galilea. 'n Skare mense sou Jesus hierna begin volg, sodat Hy gou hierna nie meer openlik in 'n dorp kon kom nie en soms buite in die veld moes bly (Mark 1:45).
Tot hiertoe die detail van ons teks. Kom ons gee nou aandag aan belangrike temas uit die teks.
Jesus se gesag word in al die Evangelies baie sterk beklemtoon. Ons het dit al vroeër in Markus teëgekom, bv. wanneer die dissipels geroep word en hulle Jesus onmiddellik volg. Jesus se gesag hou verband met die koninkryk of regering van God. Soos ons gesien het, het Jesus se eerste woorde in sy publieke bediening reeds aangekondig: "Die koninkryk van God het naby gekom" (1:15).
In die Ou Testament ontmoet ons God as Koning. Die Evangelies teken spesifiek Jesus nou as die verteenwoordiger van die koninkryk. In en deur Jesus se optrede word die koningskap van God, die koninkryk, 'n werklikheid. Jesus se bediening is die manier waarop God se koningskap op aarde gevestig word. Die goeie nuus, die evangelie, is juis dat God deur Jesus God se regering op aarde uitoefen. En daarmee herstel vir die aarde bring.
Jesus se gesag is die gesag van God self wat beslissend handel op aarde. Daaroor leer en onderrig Jesus die mense, sodat ons weet hoe om onder God se koningskap te lewe. En deur sy bediening, wat die breek van bose en bindende magte insluit, bring Jesus God se koninkryk op 'n bevrydende manier na mense op aarde.
Die goeie nuus van Jesus se gesagvolle optrede is dat die een, ware God bevel op aarde neem. Dit gebeur, sien ons later in die evangelies, spesifiek deur Jesus se dood en opstanding.
Onrein gees uitgedryf
Die uitdrywing van die onrein gees uit die arme man in die sinagoge, dien om Jesus se gesag verder te bevestig.
Dit is asof die onrein gees dit nie in Jesus se teenwoordigheid kan verduur nie. Die gees roep, ten aanhore van almal, uit: "Wat het ons met U te doen, Jesus van Nasaret? Het U gekom om ons te verdelg? Ek weet goed wie U is; U is die Heilige van God!" (24)
Let op dat die gees in die meervoud praat. "Het U gekom om ons te verdelg?" Wat op die spel is, is nie net hierdie spesifieke onrein gees in hierdie man nie. Die vraag gaan oor Jesus se gesag oor die ganse ryk van die Bose.
Opvallend ook dat die onrein gees op hierdie stadium die enigste is wat weet wie Jesus werklik is. Die gees noem Hom die "Heilige van God." Die gees weet goed daar is 'n besondere band tussen Jesus en God. Ons weet dit op hierdie stadium, want Markus het ons reeds ingelig dat Jesus die Seun van God (1:1 en 1:11). Vir die mense in die sinagoge is dit nog onbekend, want hulle wonder nog "wat gaan hier aan" (27).
Wanneer Jesus die onrein gees uitdryf, bevestig dit God se gesag ook oor die Bose. Jesus behaal 'n klinkende oorwinning oor die Bose.
Dit bevestig: Wie luister na Jesus, luister na God self, luister na die mees gesagvolle en betroubare Leermeester denkbaar.
Wanneer Jesus die onrein gees in die sinagoge uitwerp, is dit ook vir ons die evangelie van God se bevrydende heerskappy wat in Jesus tot by ons kom. Ons is nie onder die heerskappy van die bose nie, ons is nie uitgelewer aan vernietiging nie – God regeer.
Covid, immunisasie en die merk van die dier
Die hele wêreld beleef tans 'n geweldige moeilike tyd. Ons is omver gegooi. Baie het hul werk verloor, ander hul lewens, talle families hul geliefdes.
Verstommend genoeg is die mag van die bose nou skielik weer vir baie gelowiges in die middelpunt. Baie wil nie geïmmuniseer word nie, want hulle vrees dis die merk van die bose waarvan Openbaring praat.
Prof Stephan Joubert skryf op 5 Januarie 2021 in Beeld:
Ligloop vir diegene wat "dié inenting" teen COVID-19 summier as boos beskou. Om egter van hulle te verskil, is om dadelik gebrandmerk te word as vals profeet, antichris, en spreekbuis vir 'n nuwe wêreldorde.
Hulle vrese word dikwels geskoei op misverstande rondom Openbaring 13:16 se merk van die dier. Dit word reglynig op "dié inenting" toegepas sonder enige kennis van die feit dat Christus heel eerste al sy mense merk. Openbaring 7:3, 14:1 en 22:4 vertel openlik Hy merk almal wat in God glo op hulle voorkoppe. Boonop skryf Christus alle gelowiges se name in sy ewige boek op volgens Openbaring 3:5; 3:12 en 21:27. Ek het gedog almal weet dit. Blykbaar nie! Benoude godsdienstiges weet nie dat Openbaring 13:16 vertel die Bose is 'n flou "copycat" nie. Netsoos wat God sy volk merk, merk hy ook al sy aardse eiendom, klein en groot, ryk en arm en slawe.
Goddank vir sober gelowiges wat in 2021 erns maak met God se Woord en wat dit reg lees.
Jesus se gesag en mag oor die bose bly steeds geld, ook in Covid-tyd.
Jesus bring nou reeds vir ons gesagvol bevryding, selfs al ly ons steeds en al sien ook nog vooruit na die dag waarop die koninkryk van God met die wederkoms volledig 'n werklikheid sal word. Covid het nie die laaste woord nie, die bose ook nie.
Egte mag en gesag
Die positiewe boodskap van ons teks is dat egte, genesende gesag by Jesus van Nasaret te vind is. Hy bring die regering van God in ons lewens. Hy leer ons reg. Hy plaas ons op die regte koers.
Daarvoor kan ons Hom van harte dank, terwyl ons Hom gehoorsaam volg.
En ons kan Hom dank dat Hy ook oor die bose regeer. Daarom is dit nie siekte, pandemie, kommunisme, Nazisme, godsdienstige fundamentalisme, gierigheid, moordlus en wraaksug wat die laaste woord oor ons lewens sê nie. Die bose se rug is geknak en God regeer.
Kom ons bely saam:
Elke knie sal voor Hom buig. Jesus is die Heer. En elke tong sal moet bely. Jesus is die Heer. God het Hom 'n naam gegee verhoog bo elke naam. In sy Naam sal ons elke werk van die bose kan weerstaan (Flam 164, in aansluiting by Fil 2:10-11).