Hou op kla, Cyril; en hou op kaders ontplooi – DA(Argieffoto: Rapitse Montsho/Flickr) Die DA wil by pres. Cyril Ramaphosa weet waarom hy steen en been kla oor die aanstelling van staatsamptenare wat nie gekwalifiseerd of bevoeg is nie, maar steeds nie ŉ vinger verroer om iets daaraan te doen nie. Ramaphosa het Maandag in sy weeklikse nuusbrief gesê die staatsdiens moet gedepolitiseer word en mense moet op grond van meriete en vaardigheid aangestel word. Die DA het die president gekap vir sy stellings en sê dit is boonop ŉ bykans identiese herhaling van ŉ nuusbrief wat Ramaphosa sowat ŉ jaar gelede uitgestuur het – en waarin hy oor presies dieselfde ding kla. Sedertdien het weinig egter verander, sê dr. Leon Schreiber, die DA se woordvoerder oor staatsdiens en administrasie. “Al die probleme waaroor die president so graag kla, spruit regstreeks uit ŉ enkele ANC-beleid: kaderontplooiing.” Schreiber sê pleks daarvan dat Ramaphosa kla soos ŉ magtelose toeskouer op die kantlyn, moet hy eerder erken dat hy die probleem help skep het. “Tussen 2013 en 2017 was niemand anders nie as Cyril Ramaphosa die voorsitter van die ANC se kaderontplooiingskomitee wat, in sy eie woorde, mense ‘aangestel en bevorder het tot sleutelposisies waarvoor hulle nie geskik of gekwalifiseerd is nie’,” sê Schreiber. Hy sê die konsepraamwerk oor die professionalisering van die staatsdiens waarna Ramaphosa in die nuusbrief verwys, sprak gŉ sprook oor kaderontplooiing nie – oënskynlik in ŉ poging om Ramaphosa teen aanspreeklikheid vir sy rol as hoof van kaderontplooiing te beskerm. Hy sê Ramaphosa skuld Suid-Afrikaners ŉ verskoning vir die rol wat hy in hierdie hoedanigheid gespeel het en vir die aanstelling van almal van Hlaudi Motsoeneng, voormalige bedryfsbestuurder van die SAUK, tot Brian Molefe, voormalige Eskom-hoof. Schreiber sê dit is weereens die mense wat Ramaphosa in sy eie woorde “deur politieke patronaatskap in magsposisies ingeskiet het” wat die Suid-Afrikaanse staat verwoes het. Die DA sê Ramaphosa sal ŉ kans kry om verskoning te vra hiervoor wanneer hy voor die Zondo-kommissie na staatskaping verskyn. Schreiber sê die DA het ŉ maand gelede al ŉ omvattende stel vrae aan die kommissie voorgelê waarop Ramaphosa moet antwoord om sy rol in kaderontplooiing te verduidelik. Die DA het ŉ versoek ingevolge die Wet op Toegang tot Inligting (Paia-wet) ingedien om die rekords te bekom van alle besluite oor kaderontplooiing wat tydens Ramaphosa se termyn as voorsitter van die komitee geneem is. “Pleks van dit verdoesel, hoop ons hy gaan die geleentheid gebruik om sonder voorbehoud verskoning te vra vir sy rol om staatskaping deur kaderontplooiing moontlik te maak,” sê Schreiber. Schreiber sê nadat Ramaphosa verskoning gevra het, moet hy die DA begin help om die gebruik van kaderontplooiing te stuit. Die party het reeds ŉ wetsontwerp oor die beëindiging van kaderontplooiing by die parlement ingedien. “Soos miljoene Suid-Afrikaners word die DA nou moeg vir ŉ president wat sy dae slyt deur te kla oor probleme wat hy help skep het.”