Fotostorie: Borskanker – ‘n leefstyl – Bea Lingenfelder
Volgens Women24 loop een uit elke 26 vroue in Suid-Afrika die risiko om met borskanker gediagnoseer te word en hoe ouer die vrou is, hoe groter is haar kanse. Hoewel dokters reeds vele oorsake van borskanker vasgestel het, bly 70% inligting oor borskanker steeds onverklaarbaar. In die meeste gevalle is borskanker ’n gevolg van nalatigheid onder vroue wat onbewus is van die gevaarsimptome of dit ignoreer. Elizabeth Maria Haasbroek, of tannie Tokkie (83) soos die mense haar ken, van Welgelegen is vir die eerste keer in 1994 met kanker in haar linkerbors gediagnoseer wat tot die verwydering daarvan gelei het. In 2014 is haar regter bors afgesit – weer as gevolg van kanker. Sy sê hoewel sy nie soos jonger vroue noodwendig geskend van haar vroulikheid voel nie, word sy met baie ander uitdagings gekonfronteer. As gevolg van die spierweefsel wat onder haar arm gesny is, het alledaagse takies soos wasgoed ophang, haarkrullers indraai en selfs klere uittrek, moeilik geraak omdat sy haar arms nie meer bo haar kop kan lig nie.
Met haar klere aan, kan ’n mens nie sien dat tannie Tokkie ’n kankerlyer was nie. Sy vertel egter maklik vir iemand haar storie, omdat sy vrouens bewus wil maak dat kanker met enige iemand, op enige ouderdom kan gebeur.
Haar dogter, Ilze Haasbroek, moet haar soms help om ’n hemp uit te trek, omdat sy nie haar arms ordentlik kan oplig nie en dan haak die hemp vas. Volgens Ilze was tannie Tokkie ’n onafhanklike vrou en dis ’n groot aanpassing is om gedurig iemand om hulp te vra.
Tannie Tokkie is nie meer skaam oor haar geskende liggaam nie. Sy was dankbaar dat haar tipe kanker verwyder kon word en dat God haar ’n derde kans gegee het.
Haar linker sykant swel steeds na twee jaar op met water wat baie ongemak vir tannie Tokkie veroorsaak. Partykeer skaaf haar arms so baie daarteen, dat dit op die ou end stukkend is.
Sy vertel dat ten spyte daarvan dat die kanker en sy uitdagings haar soms onderkry, bly sy altyd dankbaar dat sy een van die gelukkiges was wat genees kon word.
Sy lag hard op vir die reaksie van mense as sy sê dat sy op haar gelukkigste is sonder haar tande en sonder haar borste.
Tannie Tokkie verduidelik hoe sy haar bra’s met spons moet opstop. Sy dra net ’n bra as sy uit die huis gaan, omdat dit haar seermaak op haar wonde.
Tannie Tokkie moet op ’n trapleer staan as sy haar wasgoed ophang, omdat sy nie haar arms bo haar kop kan lig na die laaste operasie nie. Hoewel dokters oefeninge gee om die spiere onder die arm weer sterk te maak, herstel pasiënte op tannie Tokkie se ouderdom nie ten volle nie.
Tannie Tokkie het haarself graag bederf met ’n besoek aan die haarsalon vir ’n perm, maar haar medikasie (Neophedan) werk nou daarteen en sy moet nou haar hare weekliks self indraai.