Organisasies vir Afrikaans: Die Afrikaanse Onderwysnetwerk - Afrikaans.com
Organisasies vir Afrikaans:
Die Afrikaanse Onderwysnetwerk (AON), ‘n inisiatief wat uit die Trust vir Afrikaanse Onderwys se visie vir volhoubare, kwaliteit Afrikaanse onderwys gebore en van stapel gestuur is, het op 1 Julie 2018 afgeskop. Die AON is ‘n laeprofiel, vennootskapgedrewe organisasie wat primêr in die lewe geroep is om die Afrikaanse onderwys te ondersteun en ‘n pyplyn vir Afrikaanse moedertaalonderrig, van kleuterskool tot tersiêre vlak, te vestig. Dit is ‘n sambreelliggaam wat sonder oorvleueling nou met bestaande organisasies in die onderwys saamwerk met die mandaat om leemtes te identifiseer, strategiese dienste te voorsien en vennootskappe te vestig wat gebruik kan word om die toekoms van Afrikaanse onderrig te verseker.
Kyk hier hoe steek die vurk in die hef.
Die Departement van Onderwys se e-registrasieplatform in Gauteng bied nuwe uitdagings tot die registrasie en plasing van leerders by skole en plaas geweldige druk op die Afrikaanse onderwyslandskap met die weglating van keuses ten opsigte van taal en godsdiens. Die sukses, aldan nie, van mnr. Panyaza Lesufi se registrasieproses word nasionaal deur al die provinsies dopgehou en kan bepalend wees in die samestelling van skole dwarsoor die land. Dit is dus belangrik dat daar ʹn instansie is wat moedertaalonderrig, en spesifiek Afrikaans, as primêre fokus het. Nie net is dit vir die voortbestaan van die akademies-wetenskaplike prosesse van die taal belangrik nie, maar ook die ontwikkeling en toekomsmoontlikhede van elke Afrikaanse leerder in die land.
Afrikaans behoort aan elkeen wat dit gebruik
Die AON is ʹn apolitiese, inklusiewe organisasie wat die passie vir onderrig in moedertaal as doelwit het. Dr. Theuns Eloff, voorsitter van die AON-direksie, sê dat daar volgens Artikel 29 van die Grondwet plek vir Afrikaans in die openbare skoolstelsel is en dat die AON hom daarop sal beroep wanneer daar vir die voortbestaan van Afrikaans beywer word. Daar is tans 978 enkelmediumlaerskole en 211 hoërskole in die land. Alhoewel daar nie ʹn duidelike afname in enkelmediumskole oor die land is nie, is dit ongelukkig wel die geval in dubbelmediumskole waar al hoe meer skole verengels.
Dr. Eloff is van mening dat daar ʹn drogredenasie oor die globalisering van Engels bestaan en dat Afrikaans nog steeds baie relevant in die onderrigmilieu van Suid-Afrika is. Afrikaans behoort aan almal wat die taal gebruik en elke dag daarin kommunikeer. Dit is nie gekoppel aan kleur, ras of etnisiteit nie, maar aan die liefde vir Afrikaanse, moedertaal-onderrig en opvoedende onderwys. Die AON fokus op die algehele Afrikaanssprekende gemeenskap in Suid-Afrika met ‘n passie vir die taal en ‘n besef van die belangrikheid van en behoefte aan kwaliteit moedertaalonderrig. Die AON sluit geen individue, groepe of organisasies uit wat aan hierdie kriteria voldoen nie. Dit is dus die fokus van die AON om te verseker dat daar geleentheid is vir leerders om in hul moedertaal te leer – en presteer. Alle skole, beide openbare – sowel as onafhanklike skole, laerskole, hoërskole, tersiêre instansies, volwasse opleidingsentrums en universiteite waar Afrikaans as onderrigtaal gebruik word, sal deel van die AON se teikenmark vorm.
Mnr. Daan Potgieter, die hoof- uitvoerende beampte, haal die NP van Wyk Louw-sentrum aan om die behoefte aan moedertaalonderrig uit te lig:
“Deur sterk standpunt in te neem ten gunste van Afrikaanse moedertaalonderrig, beur ons die pad oop vorentoe sodat ander ook bevry kan word.”
Hy gaan voort deur te sê dat die fokus van die AON aanvanklik op die vestiging en versterking van Afrikaanse kleuterskole as boublok en stewige fondasie vir ʹn volhoubare pyplyn van Afrikaanse leerders vanaf voorskoolse tot op tersiêre opleidingsvlak sal wees. Hy is van mening dat sterk, volhoubare kleuterskole ʹn gesonde, deurlopende bron van leerders vir laerskole, hoërskole en later universiteite sal verseker.
Die AON verseker deur die vorming van netwerke en die skep van vennootskappe met instansies soos Fedsas, die SAOU, die Skoleondersteuningsentrum (SOS), die ATKV, die Stigting vir die Bemagtiging deur Afrikaans (SBA), Woorde Open Wêrelde (WOW) en tersiēre instellings soos Akademia en die NWU, dat ʹn daadwerklike bydrae tot die voortbestaan van Afrikaanse onderrig deur ondersteuning aan onderwysers, leerders en skoolbestuur gemaak word. Dit het ook ten doel om Afrikaanse openbare skole te beskerm en hulp te verleen om voorvalle soos by Hoërskool Overvaal te ondervang deur die beheerrade en bestuur toe te rus om soortgelyke situasies en insidente effektief en tot voordeel van die leerder en reg tot moedertaalonderrig te bestuur.
Die AON se netwerk verstewig – hier is Daan Potgieter (tweede van links, agter) saam met die groepleiers van die Alles Afrikaans-projek
Strategiese sessie met Laerskool Paul Greyling in Vishoek
Mentorvennoot vorm deel van die AON-netwerk en hier is die span tydens die prysuitdelingsfunksie
Die AON se netwerk strek tot in KZN en die bekendstellingsessie is net die begin van goeie samewerking
Die AON werk nou saam met die ATKV se Vriende van Afrikaans-boeketrommelprojek
Potgieter sê dat dit na die eerste jaar van die AON se bestaan duidelik is dat daar al lankal ʹn behoefte aan ʹn organisasie, wat homself die voortbestaan van onderwys in Afrikaans beywer, was. Uit verskeie verkenningsgesprekke met rolspelers, skole, individue en belanghebbers, is daar reeds heelwat brandpunte en prioriteite geïdentifiseer. Die inisiatief word met groot entoesiasme en afwagting ontvang.
Die AON het ‘n klein, gefokusde personeelkorps wat tans slegs uit die hoof- uitvoerende beampte, ʹn vroeëkinderontwikkelingspesialis en ʹn kantoorbestuurder bestaan. Die onmiddellike fokus van die vroeëkinderontwikkelingspesialis is die ontwikkeling van werkbare modelle vir AON-kleuterskole wat die pyplyn van Afrikaanse leerders kan voed.
ʹʹLidmaatskap aan die AON is gratis, maar dit is nie verniet nie!ʹʹ sê Potgieter. ʹʹEnige onderwysinstelling wat tot Afrikaans as onderrigtaal verbind is kan lid word. Daarom is ‘n passie vir die Afrikaanse taal, moedertaalonderrig en gehalte opvoedende onderwys ‘n voorvereiste.ʹʹ
Behoeftes en uitdagings van skole wat Afrikaans as onderrigtaal verkies verskil van provinsie tot provinsie, en selfs streek tot streek. ʹn Omvattende demografiese ontleding is van stapel gestuur ten einde sinvolle voorstelle vir elke unieke situasie uit die bevindinge en terugvoer te maak. In sommige provinsies en streke is politiese oorwegings en inmenging ʹn wesenlike faktor, terwyl die bekwaamheidsvlak van die onderwyser, die ervaring van skoolbestuur of selfs elementêre aangeleenthede soos die fisiese veiligheid van leerders in ander streke weer meer aandag behoort te geniet.
‘n Omvattende plan
Dit is dus belangrik om ʹn onderskeid vir elk te maak en nie ʹn omvattende, koekiedrukkeroplossing op alle skole en situasies van toepassing te probeer maak nie. ʹn Sprekende voorbeeld van die uitdaging wat Afrikaans as vak in sommige provinsies ondervind kan in KwaZulu-Natal gevind word. Heelwat leerders kies hier Afrikaans as tweede taal, maar weens ʹn tekort aan vakmateriaal, ervare onderwysers en die ondersteuning van skoolbestuur en selfs die departement, word die taal onder geweldige druk geplaas. Organisasies soos Grondwoorde, wat ʹn liefde vir Afrikaans deur byvoorbeeld ʹn poësiekompetisie kweek, doen reeds onmisbare werk vir Afrikaans in hierdie streek. Dit is veral hiér waar die AON ʹn wesenlike rol kan speel deur die werk, wat deur onderwysers en instansies gedoen word, te ondersteun.
Daar word ook op die oomblik aan aanloklike voordele vir lede van die AON gewerk, soos gratis toegang tot navorsing, inligting en advies oor onderwysvraagstukke en -oplossings, ondersteunng en opleiding aan skole ten opsigte van onderwys- en bestuursmodelle en toegang tot die AON-markplein, wat ʹn groot verskeidenheid produkte en dienste sal insluit.
ʹn Paar van die vele projekte wat gedurende die eerste jaar van die AON van stapel gestuur is, sluit die volgende in:
Skenking van mediasentrumboekies aan skole in die Witsenbergstreek
Boektrommelskenkings vir die Vriende van Afrikaans se leesprojek
Hulp aan skole met strategiese beplanning en operasionele steun
Hulp aan skole met die Goue Spiraal van Leer van prof. Ignatius Gous
Die ontwikkeling van ʹn mentorskapprogram vir skoolbestuur en -hoofde in samewerking met prof. Jurie Joubert
Die ontwikkeling van ʹn leierskapsprogram vir leerders in samewerking met Mentorvennoot
Die opleiding van Afrikaans-vakadviseurs in samewerking met LAPA, die Skoleondersteuningsentrum en onafhanklike onderwyskenners.
Groter toegang tot inligting en ondersteuningsmiddele is een van die onmiddellike behoeftes binne die onderwyslandskap en daarom word daar veral aandag aan platforms en metodes geskenk waarop dié inligting aan ʹn groot demografiese verspreiding van die land beskikbaar gestel kan word. Hier word daar byvoorbeeld na die gebruik van die wolkskool, toegang tot ʹn AON-app en ander kreatiewe, bekostigbare afleweringsbronne en -metodes gekyk om die inligting so toeganglik moontlik vir soveel as moontlik onderwysers en leerders te maak.
Daan Potgieter (AON) in gesprek met Johan van Lill tydens ’n onlangse onderhoud op RSG
Annamari Nienaber – PUK-inhoudstudentekoördineerder