Die Neanderdallers of Neanderdalmense is ’n uitgestorwe spesie van archaïese mense in die genus Homo, moontlik ’n subspesie van Homo sapiens. Hulle was baie na verwant aan moderne mense: hul DNS verskil net 0,3%, wat egter steeds twee keer so groot is as die grootste DNS-verskil tussen hedendaagse mense.
Neanderdallers was goed aangepas vir die koue klimaat van hul tyd en dus sterker gebou as die moderne mens. Hulle het veral sterk arms en hande gehad. Mans was 164-168cm en vroue 152-156 cm lank.
Hulle het ook ’n groter breinkapasiteit gehad: hul breinvermoë van 1 600 cc was merkbaar groter as dié van die moderne mens se gemiddeld 1 400 cc. In 2008 het ’n groep wetenskaplikes in ’n studie met driedimensionele rekenaarsimulasies rekonstruksies gemaak van Neanderdal-kinders, gegrond op fossiele wat in Rusland en Sirië gevind is. Daarvolgens was Nanderdal- en mensbabas se breine dieselfde grootte met geboorte, maar die Neanderdal-volwassenes het groter breine gehad. ’n 2007-genetikastudie het gewys sommige Neanderdallers kon rooi hare en ’n ligte vel gehad het.
Die Neanderdallers het gevorderde gereedskap gemaak (soos werktuig wat uit vuursteen vervaardig is), het hul liggame en klere met mineraalkleure geverf en berkepik as lym gebruik. Hulle het ’n taal gehad (die aard daarvan is onseker) en het in komplekse sosiale groepe gewoon. Daar is tekens in die Oekraïne dat Neanderdallers huise met dierebene gebou het. Een woning is gebou met mammoete se kopbene, kake, ivoortande en ander bene; dit het 25 vuurherde ingehad.
Die Neanderdallers het moontlik boomkano's gehad; daar is tekens dat hulle reeds 110 000 jaar gelede op die Middellandse See gevaar het. Byle, pikke en ander gereedskap is ook in Kreta ontdek wat uit tot 170 000 jaar gelede dateer.
Hoewel hulle vleiseters was, wys nuwe studies hulle het ook gekookte groente geëet. In 2010 het ’n Amerikaanse navorser oorblyfsels van gekookte groente gevind tussen die tande van ’n Neanderdal-kopbeen.
In 2010 is genetiese getuienis gepubliseer wat daarop dui dat Neanderdallers bygedra het tot die DNA van die moderne mens, moontlik deur verbastering tussen 80 000 en 30 000 jaar gelede. Volgens die studie het Neanderdal-gene tot 1-4% van die bevolking se genoom uitgemaak teen die tyd dat mense oor Eurasië begin versprei het (rofweg soos om een Neanderdaller as ’n groot-groot-groot-grootouer te hê). Ötzi die ysman, Europa se oudste bewaarde mummie, het ’n selfs groter persentasie Neanderdal-gene gehad. Onlangse bevindings dui aan mense buite Afrika kan selfs meer Neanderdal-gene hê – tot 20%.
In Desember 2013 het navorsers berig Neanderdallers het hul dooies begrawe. Wetenskaplikes het in dieselfde jaar vir die eerste keer die hele genoom van ’n Neanderdaller bekend gemaak. Die genoom is onttrek uit ’n toonbeentjie van ’n 130 000 jaar oue Neanderdaller wat in ’n grot in Siberië gevind is.
Hulle was ’n ander spesie as die moderne mens en het uitgesterf weens klimaatsveranderings en interaksies met moderne mense; hulle is vervang deur die moderne mens, wat sowat 80 000 jaar gelede in hul habitats inbeweeg het. Mededinging met die mens het waarskynlik bygedra tot hul uitsterwing. Die wetenskaplike en skrywer Jared Diamond stel ’n scenario van gewelddadige konflik en verdringing voor.
Sowat 55 000 jaar gelede het die weer wild begin wissel van uiters koue tot uiters warm toestande en weer terug binne ’n paar dekades. Die Neanderdallers kon goed by die koue aanpas, maar die vinnige veranderings het ekologiese veranderings veroorsaak waarby hulle nie kon aanpas nie: bekende plante en diere sou binne ’n leeftyd deur heeltemal verskillendes vervang gewees het. Die Neanderdallers se lokvaltegnieke sou begin misluk het namate graslande bome vervang het. Baie Neanderdallers sou uitgesterf het tydens hierdie wisselings, wat sowat 30 000 jaar gelede ’n hoogtepunt bereik het.
Ondersoeke van Neanderdal-liggaamstrukture het gewys hulle het meer energie nodig gehad om te oorleef as enige ander hominiedspesie. Hul energiebehoeftes was tot 100-350 kalorieë per dag groter as dié van moderne mense. Toe voedsel skaars begin word, kon hierdie verskil ’n groot rol gespeel het in hul uitsterwing.
Hoewel die Deense etnograaf en geograaf Hans Petter Steensby sterk klem daarop gelê het dat alle moderne mense van gemengde afkoms is, het hy die verbasteringsteorie in 1907 voorgestel Hy het die destyds wydverspreide idee dat Neanderdallers aapagtig en minderwaardig was, sterk veroordeel.
’n Groot voorstander van die verbasteringsteorie is die paleoantropoloog Erik Trinkaus van die Universiteit van Washington. Hy beweer verskeie fossiele is die resultaat van verbastering, insluitende die "kind van Lagar Velho", ’n skelet wat in Portugal gevind is en uit sowat 24 000 jaar gelede dateer. In ’n 2006-publikasie deur onder andere Trinkaus, is beweer die fossiele wat in 1952 in ’n grot in Roemenië ontdek is, is ook nasate van voorheen verbasterde bevolkings.
Genetiese navorsing toon dat ’n mate van verbastering kon plaasgevind het. Die genoom van alle nie-Afrikane sluit dele in wat van Neanderdal-afkoms is vanweë die verbastering van Neanderdallers en die voorouers van Eurasiërs. Eerder as ’n opname van die Neanderdal-bevolking, lyk dit of die geenuitruiling ’n beperkte tydsduur en omvang gehad het. ’n Geskatte 1-4% van die DNA van Europeërs en Asiate is nie-modern en dieselfde as Neanderdal-DNA eerder as dié van Suider-Afrikaners. Uit meer onlangse genetiese studies blyk egter die moderne mens kon met twee groepe archaïese mense verbaster het: Neanderdallers en Homo denisova.
Teenstanders van die teorie meen die tekens van Neanderdal-verbastering kan wees vanweë ’n gemeenskaplike voorouer van beide die Neanderdallers en moderne mense, en dus nie verbastering nie. Die antropologie-professor John D. Hawks meen weer die genetiese ooreenkoms met die Neanderdallers kan die gevolg wees van beide ’n gemeenskaplike voorouer en verbastering en nie net een van die twee nie.
↑ "Neanderthal: Facts About Our Extinct Human Relatives" (in Engels). LiveScience. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Mei 2020.
↑ Smithsonian Institute National Museum of American History. "Ancient DNA and Neanderthals" (in Engels). si.edu. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Junie 2017.
↑ "The Genetic History of Neanderthal, Sapiens, and Cro-Magnon" (in Engels). Yahoo. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Julie 2014.
↑ 16,0 16,1 "Neanderthal" (in Engels). BBC. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 Mei 2010. Besoek op 18 Mei 2009.
↑ "Neanderthal man" (in Engels). infoplease. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Maart 2017.
↑ (2007-10-25) “A Melanocortin 1 Receptor Allele Suggests Varying Pigmentation Among Neanderthals”. Science 318 (5855): 1453–5. doi:10.1126/science.1147417. ; sien ook Rincon, Paul (25 Oktober 2007). "Neanderthals 'were flame-haired'" (in Engels). BBC News. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Februarie 2009. Besoek op 25 Oktober 2007.
↑ Moskvitch, Katia (24 September 2010). "Neanderthals were able to 'develop their own tools'". BBC News (in Engels). BBC. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 Oktober 2019. Besoek op 1 Oktober 2010.
↑ Gray, Richard (18 Desember 2011). "Neanderthals built homes with mammoth bones". Telegraph.co.uk (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Oktober 2014.
↑ 29,0 29,1 Ghosh, Pallab. "Neanderthals cooked and ate vegetables." BBC News. 27 Desember 2010.
↑ Wilford, John Noble (16 Desember 2013). "Neanderthals and the Dead". New York Times (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 April 2020. Besoek op 17 Desember 2013.
↑ "First genocide of human beings occurred 30,000 years ago". Pravda (in Engels). 24 Oktober 2007. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 September 2015. Besoek op 18 Mei 2009.
↑ McKie, Robin (17 Mei 2009). "How Neanderthals met a grisly fate: devoured by humans". The Observer (in Engels). London. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Julie 2013. Besoek op 18 Mei 2009.
↑ 39,0 39,1 "The Mysterious Downfall of the Neandertals", Scientific American, Augustus 2009
↑ Mitchell, Alanna (30 Januarie 2012). "DNA Turning Human Story Into a Tell-All" (in Engels). NYTimes. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Junie 2019. Besoek op 31 Januarie 2012.
↑ Jha, Alok (14 Augustus 2012). "Study casts doubt on human-Neanderthal interbreeding theory". The Guardian (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op 19 Februarie 2015.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Neanderdaller&oldid=2211486"
Last edited on 20 Junie 2020, at 10:38
Die bladsy is laas op 20 Junie 2020 om 10:38 bygewerk.