4 September: Sou jy 'n glasie klink op hierdie hofuitspraak? - LitNet
4 September: Sou jy 'n glasie klink op hierdie hofuitspraak?
Gustaf Pienaar 2012-09-07
'n Mnr Swart van Middelburg in die destydse Transvaal was die eienaar van 'n gebou wat ene mnr Vosloo gehuur het vir die bedryf van 'n drankwinkel. Die skriftelike huurooreenkoms het bepaal dat as Vosloo vervolg sou word weens 'n oortreding van die Drankwet, Swart die reg sou hê om die huurkontrak onmiddellik te kanselleer.
Aan die ander kant het die ooreenkoms aan Vosloo 'n opsie verleen om op enige stadium – terwyl die kontrak nog van krag was – die gebou vir 'n bepaalde bedrag van mnr Swart te koop.
Op Oujaarsdag in 1962 is Vosloo in hegtenis geneem op 'n aanklag dat hy sekere bepalings van die Drankwet sou oortree het. Hy sou in die loop van 1963 verhoor word. Drie dae voor die hofsaak het Swart se prokureur aan Vosloo 'n brief geskryf waarin hy hom in kennis stel dat die huurooreenkoms gekanselleer word op grond van die hangende hofsaak. Die brief is omtrent twaalfuur die middag by Vosloo se drankwinkel afgelewer, maar omdat hy op daardie stadium nie by die winkel was nie, het een van sy werknemers dit op sy lessenaar in sy kantoor neergesit, waar hy dit eers om drie-uur daardie middag gelees het.
Nou moet ek eers 'n ander kant van die verhaal vertel. Terwyl Vosloo 'n paar dae vantevore in Pretoria was om met 'n advokaat te konsulteer oor sy komende hofsaak, het hy die blye nuus verneem dat sy aansoek om 'n lening om Swart se gebou te koop, goedgekeur is.
Omtrent dieselfde tyd toe Swart se prokureur daardie oggend die brief aan Vosloo geskryf het waarin die kontrak gekanselleer word, was Vosloo se prokureur besig om 'n brief aan Swart te skryf om hom mee te deel dat Vosloo sy opsie om die gebou te koop, uitoefen!
Swart het dié brief om tien voor drie die middag ontvang en gelees – tien minute voordat Vosloo na sy kantoor in die drankwinkel is en toe eers Swart se kansellasiebrief gelees het.
Nou wat sou u sê: Wie se brief was regtens afdwingbaar – Swart se kansellasiebrief wat om twaalfuur reeds afgelewer is, maar eers om drie-uur gelees is, of Vosloo se brief wat om tien voor drie afgelewer is en dadelik gelees is?
Die Hooggeregshof in Pretoria het ten gunste van die koper, mnr Vosloo, beslis, maar mnr Swart was nie met die uitspraak tevrede nie en het geappelleer. Op 4 September 1964 het die saak voor hoofregter Steyn en vier appèlregters gedien.
In sy uitspraak beslis die Appèlhof dat die kansellasie van 'n ooreenkoms belangrike gevolge vir die partye tot so 'n ooreenkoms het. As 'n party van sy reg om 'n ooreenkoms te kanselleer gebruik maak, moet hy sy besluit op 'n effektiewe wyse aan die ander party meedeel, anders is die kansellasie nie geldig nie.
Die hof het beslis dat dit nie voldoende was dat Swart se kansellasiebrief aan een van Vosloo se werknemers oorhandig is nie. Aangesien Vosloo die kansellasiebrief eers om drie-uur die middag gelees het, terwyl Swart reeds om tien voor drie gehoor het dat Vosloo sy opsie om die gebou te koop uitoefen, was die kansellasie kragteloos; dit het met ander woorde net-net te laat onder Vosloo se aandag gekom.
Swart was dus verplig om sy gebou aan Vosloo oor te dra en boonop nog sy aansienlike regskoste ook te betaal.