Regterpresident groet NK ná ­jare in regsbank | News24
Regterpresident groet NK ná ­jare in regsbank
Oud-regterpresident Frans Kgomo en Gaynor Lemmetjies, sy sekretaresse. Foto: Charné Kemp
Die Noord-Kaapse regterpresident Frans Diale Kgomo (70) wat Vrydag (22/09) afgetree het, gaan nou die boeke lees waarvoor hy nooit kans gehad het nie.
“Ek wil onder meer die boeke van regters Edwin Cameron en Albie Sachs lees.”
Kgomo is ten tyde van ’n seremoniële geleentheid in die hooggeregshof in Kimberley gegroet.
Sy opvolger, nuwe regterpresident Pule Tlaletsi, is by dieselfde geleentheid ingehuldig.
Die geleentheid is deur regslui van onder meer Regshulp Suid-Afrika, die Nasionale Vervolgingsgesag, die staatsprokureur, private prokureur­firmas, die Nasionale Forum van Advokate, die Noord-Kaapse Vereniging van Advokate en kollegas en oud-kollegas bygewoon.
’n Glansgeselligheid is ook Vrydag by die Mittah Seperepere-konferensiesentrum gehou.
Kgomo, wat in 1998 eers as regter in die Noord-Kaapse hooggeregshof waargeneem het, het binne drie maande ’n heeltydse regter geword. Hy is in 2001 as die regterpresident aangewys.
In sy tyd op die bank het hy opspraakwekkende sake bereg, waarvan die mees onlangse dié van Don Steenkamp van Griekwastad is.
Steenkamp is aan die moord op sy ouers, Deon en Christel, en sy suster, Martella, se moord en verkragting, asook aan regsverydeling, skuldig bevind.
Regter Kgomo het ook die reeksverkragter Cornelius Julies lewenslange gevangenisstraf opgelê.
Die regter kan nie wag om in sy spesiale studeerkamer van sy nuutgeboude huis te ontspan nie. Hy en sy vrou, Florence, het dié huis met drie vlakke, wat oor die Hartebeespoortdam uitkyk, laat bou om in hul smaak te pas. Daar is genoeg plek vir hul vyf kinders, skoonkinders en sewe kleinkinders.
Kgomo is ’n boorling van die Noordwes, waar hy sy matriek met die aanmoediging van sy uitgebreide familie aan die Hoërskool Bafokeng in Rustenburg voltooi het.
“My pa, wat 42 jaar in die staatsdiens as soldaat en plaasvoorman gewerk het, het toegesien dat ek werk by die destydse Kommissaris van Bantoesake in Brits kry.
“My Afrikaans was goed, en daarom is ek as tolk aangestel. Ek het regte begin studeer, en later ’n aanklaer geword.”
Hy het met behulp van staatsdiensbeurse sy Iurus-diploma en Legum-diploma, asook sy LLB-graad, verwerf. Daarna het hy ’n landdros en streeklanddros in die Noordwes geword.
Hy was ook oor die jare heen betrokke by die Noordwes Balie, die Vereniging van Demokratiese Regsverteenwoordigers (Nadel) en Lawyers for Human Rights (LHR).
In 1985 het hy besluit om die staatsdiens te verlaat en as advokaat te praktiseer. Hy het lank sy eie praktyk gehad.
Hy is in 1997 genader om ’n regter in die Noord-Kaapse hooggeregshof te word.
“Ons wou eers nie na die Noord-Kaap kom nie,” sê hy.
“Ná gesprekke met ander regters en die destydse minister van justisie, Dullar Omar, het ek egter besef ek moet my dienste hier verrig. Ek en Florence was baie gelukkig hier. Sy was ook die skoolhoof van die Phutanang Severance-kol­lege.”
Hulle het hul kinders oor eerlikheid en fluksheid, oftewel die gevare van luiheid soos in Spreuke geskryf, geleer.
“Ek het vir my kinders vertel wat my pa by my ingeprent het. Wanneer jy ’n pen in jou erf vind wat nie joune is nie, is dit nie joune nie . . .”
Kgomo beplan om sy memoires en ’n boek te skryf, en verwag om steeds by regsprojekte betrokke te wees.
My Afrikaans was goed, en daarom is ek as tolk aangestel. Ek het regte begin studeer, en later ’n aanklaer geword.