Nou vergeet ons sommer mekaar!
Ons nege broers en susters het die naweek in Durbanville saamgetrek vir suster Johanna se 70ste verjaarsdag. Die meeste van ons is al aan die verkeerde kant van 60 en het almal vir die naweek by Sakkie en Maria uitgespan.
Die kamera’s het kort-kort gekliek en dit was ‘n saak om almal bymekaar te kry. Die kamera-operateurs moes maar ver staan om almal in te kry, want ons lyfies is nie meer wat dit was nie. Tydens die neem van die groepfoto, toe almal klaar reggestel is, ontdek ons dat sus Annie makeer. Dit was die eerste vergeet van die naweek, maar nie die laaste nie.
Saterdagoggend het ons hele lot by die DROS gaan brunch. Langs pad het ons ontdek dat die eregas nie by is nie – sy het op die stoep agtergebly! Ons moes in ons spore omdraai om suster Johanna te gaan haal. Met die stopslaag het al wat ‘n swarte is ons voertuig bestorm op soek na ‘n Saterdagjoppie. Om van hulle ontslae te raak, was erger as die paar kilometers se omdraai.
Na ete is ons almal eers Cape Gate toe, maar die ander is vroeg huis toe. Ek het ‘n afspraak met iemand gehad en Hestelle wou die geleentheid gebruik om haar laaste inkopies te doen. Na my afspraak spreek ons af dat ek by House of Coffees vir haar sal wag en ek gaan sit op die hoek by ‘n koffietafel. Die tyd stap aan en na ‘n uur raak ek onrustig.
Skuins langs my kom parkeer ‘n tannie haar opgehoopte trollie. Haar kop draai al in die rondte en haar oë soek iemand. Ek meet om vir haar te sê: “Ek sit al meer as ‘n uur hier.” Ek bestudeer later almal wat verbystap. Dis dikkes en dunnetjies, langes en kortetjies, gryskoppe met boepmagies met hul metgeselle ‘n halwe treeetjie agter hulle.
Die jongspan klou aanmekaar vas en deel ‘n soentjie uit. Ek dink ver terug: so het ek en my wederhelf ook meer as 40 jaar gelede handjies vasgehou as ons die roltrappe van OK Bazaars klim en dan mekaar styf vasgehou, terwyl ons opgaan na die volgende vloer. Ons het ook diep in mekaar se oë gekyk, want ons kon nie genoeg van mekaar kry nie.
Ek hou die jong gesinne dop. Die pa met die opgeskote kindjie op die nek en die kleintjie voor op die trollie. Dit laat my terugdink toe ons met ons 5 kinders Desembervakansies ons inkopies in die Kaap kom doen het. Elkeen het met sy sakgeldjie vir hom iets gesoek om te koop. My grootste werk was om hulle bymekaar te hou. Later het Hestelle en die 4 meisiekinders hul eie koers gekies en ek moes die woelige Nelis in toom hou – wat ‘n moeilike job!
Ek kyk weer op my horlosie, want nou raak ek kriewelrig. Dis reeds 2-uur en die waiter druk kort-kort die spyskaart voor my. Moedeloos skud ek my kop, terwyl ek beduie dat ek vir my vrou wag. Ek skrik toe die selfoon skielik in my sak afgaan – dis Hestelle se bekommerde stem aan die ander kant: “Bokkie, ek is verskriklik jammer, maar ek is al by die huis – ek het ongelukkig van jou vergeet!” “Vergeet?!” roep ek verontwaardig uit. “Jy het my vergeet?” herhaal ek die vraag. “Ek is vreeslik jammer, Pa, maar ek kom jou dadelik haal.”
Ek druk die foon ergerlik dood en kyk weer na ‘n jong paartjie wat handjie-handjie verbystap. Hulle glimlag liefies vir mekaar. Ek dink by myselwers: so was ons ook jonk en tot ons ore verlief. Ons wou mekaar opvreet, want die liefde was in volle blom.
Vandag, na soveel gelukkige jare saam, vergeet ons sommer mekaar in ‘n winkel!
from → Gratis Lees
Garies Geselsnaweek 2012
Die naweek by Groenrivier het te stadig nadergekom, want ons was opgewonde om weer ons Gariesfamilie te sien. In jou agterkop het jy gewonder wie daar sou wees en of dit weer so lekker sou wees soos laasjaar. Gelukkig het ek lankal verlof ingesit en my besigheid so gestelstoot, want in my dagboek was daar ‘n groot kring getrek om die laaste naweek in April.
Dit was ‘n snaakse gevoel om net in jou voertuig te klim en die pad aan te vat, sonder die alewige rompslomp van kos inpak, rooster en hout te laai, want ons gasheer sou vir alles sorg.
Dit was stil in die kamp toe ons Vrydagmiddag met ons karavaan daar stilhou. Groot was my verrassing toe ek my ou skoolmaat uit Wallekraal se dae, Lettie van Zyl, eerste raakloop. Toe ek haar weer sien, was dit asof die episode in die klaskamer, amper 60 jaar gelede, weer voor my afspeel. Ant Kowa, die matrone van die koshuis, het my die môre met die meelvel geslaan en ek was nie bewus daarvan dat my rug wit van die meel was nie. Ek moes die eerste môre vir die klas op die bord ‘n som verduidelik (ek het somme gehaat!). toe ek vorentoe stap, het almal begin lag. Ek het omgedraai en skaam na Lettie geloer, want ek was verlief op haar. (Sy het dit nie eens geweet nie!)
Meneer van Aarde was ‘n aaklige mens en het na my velskoene gekyk en begin om my sleg te sê. My maer ou kieriebeentjies het begin bewe en ek het na my velskoentjies gekyk wat oorle’ Pa ‘n bietjie te haastig gemaak het. Hulle was half vierkantig en hopeloos te groot vir my, maar ek het lekker die manne se maermerries met hulle bygekom as ons agtermiddae langs die koshuis sokker gespeel het. My een skoenriem het die vorige dag gebreek en ek het vir elke skoen ‘n lang, blou baaltou ingeryg en twee hardekwas strikke het oor my vellies gehang.
Van Aarde het sy gesig getrek soos een wat vrot vleis ruik en snedig gesê: “Jy’s ‘n skande vir die klas …. skaam jy jou nie dat jy jou skoene met baaltou vasmaak nie? Gaan trek hulle buite uit, want ek wil nie op hulle kyk nie.” Dit het gevoel of die aarde my maar liewer kan insluk, want hy het my afgebreek dat daar niks van my oorgebly het nie. Terwyl ek my twee esels op die stoep uitspan, het daar ‘n wrok in my binneste kom nesmaak wat ek vir baie jare met my saamgedra het. Toe ek weer die klas instap, het daar ‘n lastige traan van bitterheid oor my wang gerol. Ek het weer onderlangs na Lettie geloer en haastig die nattigheid met die agterkant van my hand afgevee. Dit was die grootste vernedering wat ek as kind moes ervaar. Toe ek daar in die bank sit, het ek wraak gesweer, maar hy is gelukkig dood lank voor ek volwasse geword het. Na soveel jare kon ek en Lettie saam daaroor lag.
Na die middag het die span vinnig aangegroei en ons kon bladskud met ou bekendes wat verlede jaar ook daar was. Ene Haasbroek het hom aan my bekendgestel en langs hom het sy vrou en seun met sy meisie ook gesit. Later sou ek hoor dis mnr. Leon Haasbroek wat meer as dertig jaar gelede op Garies skoolgehou het. As hy aan die begin gesê het hy is Rabbit Pantie, sou ek dadelik geweet het, want dit was die bynaam wat die kinders hom destyds gegee het.
Later het die kring binne die saal al wyer geword en ‘n Orosmannetjie het by ons aangesluit. Andries Colyn was nog nie eens gebore toe ek, Adriaan en Arno Garies skool verlaat het nie. Hy was ‘n tonic, want sy mond was nooit stil nie. Ook Henk du Toit van oom Kassiejan, het vir ons ‘n paar stories saamgebring. Toe ons die Vrydagaand aan die heerlike skaaptjops smul, was ons klaar ‘n hegte band, want Piet Esel en sy suster het ook hulle kinders saamgebring. As my oë oor die pragtige jongmense dwaal, het ek na my eie kinders verlang. Arno en Marietjie het darem vir Christoffel by hulle gehad en hy moes die prys kry vir die beste luisteraar.
Ons het die aand tot laat gegai-gai en Len Schreuder en Adriaan het ons vermaak met Mikke Stone se stories. Onder die sterrehemel langs die karavaan het Lettie en haar man, Piet, saam met ons ‘n koffietjie gedrink en oor die ou dae gesels. Langs ons het die jongspan van Piet Esel en Lona soos voëls gekwetter. Laatnag, toe ons gaan inkruip, het die sooibrand my opgekeil, want ek kon nie die lekker vars potbrood wat Tinus en Fanie vir ons voorgesit het, weerstaan nie.
Saterdagoggend het ons ‘n stewige brunch gekry en later die Stormers gaan help om die Force te klop. Saterdagmiddag was die meeste van ons se tyres aan die papperige kant en ons het ‘n bietjie gaan skuins staan om ons in te suur vir die aand se gesels.
Bennie het vroegaand al vir ons kole ingedra en die geselskap het stoom gekry toe Isak en Wikus ook by ons aangesluit het. Ek was ook bly om my kleinniggie, Jeanie Gagiano, weer te sien. Die musiek en die reuk van die afvalpot het teen skemeraand alle gaste ingebring. Kalfie se ouboet, Fanie, het later die dansbaan geopen, maar Kalfie het soet in sy hok agtergebly. Dit was weer goed om vir Isak oor die dansbaan te sien gly – sy 76 somers ten spyt. Hy is goed ondersteun deur Andries Colyn, wat kaalvoet die vrouens een na die ander ge-pick het.
Die warm potbrood, kookvleis en kerrie-afval het later vir ‘n lang pouse gesorg en toe almal se mae vol was, het die dansbaan ook lyf gekry. Selfs ek was so simpel om vir Mamma nader te trek! Die aand het omgevlieg en toe die musiek afgaan, toe vat eers Wikus en toe Andries Colyn die mike en maak soos Tolla ‘n ge-oliede spiets. Andries moes baie by sir De Villiers Graaf geleer het toe hy destyds voor elke verkiesing by oom Bertie-hulle oornag het.
Sondagoggend het ons traag die tentpenne uitgetrek en die karavaan gehaak, want in ons agterkop het ons geweet dit word tyd om te groet. Na die oggenddiens is oor-en-weer dankie gesê en daar’s manne wat met gawe pryse bekroon is….. selfs Arno en Kalfie het ‘n prys gedeel. Ek het egter vir myself gesê oor 10 jaar sal die kompetisie so straf wees, dat ek nie in die beoordelaar se skoene wil staan nie.
Voor almal sou aansit vir die laaste ete, het ek almal saamgevat op reis Kaap toe om vir Sarel te gaan kuier. Na 50 jaar het ek weer my en Niek se eerste treinreis herleef – hoe ek die nag op die trein moes planne maak om die rib vleis, wat ek moes saampiekel vir my tannie, lug te gee, terwyl ou Niek eenkant aan sy kromrietjiepyp sit en suig met sy Tomicks-hoed stewig op sy kop. By die busstop het ons nie geweet hoe om die bus te stop sodat ons kan saamry nie. Ek het gesien dat ‘n man sy opgevoude koerant in die lug hou en hoe die bus hom oplaai. Toe weet ek nie waar om ‘n koerant te kry nie! Ek het onthou van ons wedervaring op die parade waar ons eers elkeen 10 piesangs opgeëet het voor ons gaan luister het na die ou wat staan en preek. Ons het later besluit om maar die kerk te bank, want daar was te veel ander goed om te sien. Dis ook toe dat Niek die koffiemeul gekoop het en soos ons stap almal raakgehaak het. Ek onthou ook Sarel se verbasing toe ons so ongenooid en onverwags daar by hom opdaag en ons was glad nie welkom nie.
Toe ons skuins voor 12 begin groet, het dit gevoel soos ‘n groot familie wat uitmekaar gaan. Toe ons stadig by die hek uitry, het die vierhoring-damaras nuuskierig deur die draad na ons gekyk, terwyl die emo’s nog ‘n entjie teen die draad saam met ons gestap het. In my het ‘n rustigheid en vrede kom lê, want ek het weer my batteries gelaai tot ons weer mekaar sien.
Ek was dankbaar vir die klompie mense wat die gom geword het wat alles reël, die span bymekaar hou en sorg dat alles glad verloop. Mag ons gespaar bly om volgende jaar weer te gaan uitspan en ons moet noual begin om ons stories in te sout vir volgende jaar se saamwees by Groenrivier.
Aan Adriaan en Vlos ons grootste waardering dat ons by hulle kon uitspan en vir alles wat ons kon geniet. Ook aan Kolieman en sy Bokkie wat alles vir ons in gereedheid gebring het. Ons sê dankie aan ons twee sjefs, Tinus en Fanie. Ek het julle name reeds aan Pasella deurgestuur! Ons vergeet ook nie vir ou Bennie wat in die stilligheid die donkiewerk gedoen het nie – elkeen se bydrae word waardeer!
Die skiet van die verkeerde vark
Ons het al die jare ‘n paar vetgevoerde varke op hok gehad. Ons gesin was groot en Pa het aan sy varkspek in die wildsvleis geglo. Varkvet was deel van die smeergoed wat op tafel was, om nie te praat van die winddroë gevlekte vleis en wors wat skelmpies deur ons kinders gegaps was nie. Ma het die mote varkspek in die houtbalie ingesout, want wintertyd moes daar ook ‘n varkspekkie vir die boontjiesop wees.
My broers en susters was al amper almal uit die huis en die groot varke was skadelik om te slag. So het Pa met die slagter op Bitterfontein gereël om die ou groot vark die einde van die maand lewendig teen ‘n sekere bedrag per kilogram aan sy slaghuis te lewer. Pa het orders gegee dat die groot vark die laaste maand ekstra garsmeel moes kry, sodat hy goed kon weeg. Die oumense het geglo dat as ‘n vark eers op sy agterkant kan sit, hy gereed is om geslag te word.
Daar was ook ‘n kleinerige varkie wat saam met die groot vark in die hok was wat ons vir onsself wou slag. So het ons die dag gereed gemaak om die jong varkie te slag. Ek was teen hierdie tyd al ‘n erkende varkskut en het hierdie takie verrig, want Pa het begin kla van ‘n sawwe kol op sy maag as hy moes skiet.
Die gat was die middag reeds gegrawe en met strooi bedek en die seeppot al stomend toe Ma sê: “My kind, ons is nou gereed – jy kan maar die geweertjie gaan haal en die varkie skiet.” Pa het nog ‘n bietjie gelê, omdat hy nie lekker gevoel het nie. Ek het ‘n paar .22-patroontjies in die Remmington gesit en varkhok toe gestap, terwyl die slagters my vanuit die kookskerm dopgehou het. Jakob was besig om die messe te slyp.
Ek het stadig om die varkhok gestap op soek na my teiken. Toe ek om die hok stap, het die ou groot vark hom moeisaam opgelig, op sy stert gaan sit en my nuuskierig tussen sy lang wit ooghare deur beloer. Die jong varkie, wat ek veronderstel was om te skiet, het rustig gelê en slaap, terwyl die slagter se vark hom na my rigting gedraai het. Ek het al gehoor dat jagters bokkoors kry en later net blindelings skote aftrek. Daardie dag het varkkoors my seker oorval, want toe ek my kom kry, lig ek die geweer en soek die denkbeeldige kruis tussen die oë en ore. Toe ek my kom kry, toe trek ek die sneller. Toe die skoot klap, toe skrik die klein varkie wakker en kyk wantrouig na my. Ek het koud geword en versteen bly staan. Met ‘n skok het ek besef dat dit mos die verkeerde vark was wat ek geskiet het … dis dan die slagter se vark!
Verslae het ek die geweer stadig laat sak en na die kookskerm geloer. Almal het afwagtend in die rigting van die varkhok gekyk. Daar het ook nou beweging in die kookskerm gekom en Jakob het met ‘n lang slagmes aangekom, terwyl die ander manne met die osrieme nadergekom het om die varkie na die gat te dra. Ek het steeds verwese gestaan en kyk na die dooie vark wat nog af en toe met sy agterpote teen die sinkplaat skop. Dit was asof die geluid van die sinkplaat my aankla oor my onbesonne daad.
Jakob was die eerste wat oor die hok geloer en gesien het hoe die groot vark sy laaste skop gee. “Jeeston, Gert, jy moes mos die klein varkie geskiet het!” het hy onnodig gesê. “Ek weet, man!” het ek skaars hoorbaar gefluister, terwyl ek stadig met hangskouers kombuis toe gestap het om die slegte tyding te gaan oordra. Toe ek daar kom, toe staan Ma al met die skraaplepels in haar hand. “Jy het vemôre gou die varkie geskiet?” het Ma gesê-vra, terwyl ek die geweer stadig in sy sak teruggesit en woorde bymekaargemaak het om die tyding so sag as moontlik te laat klink. “Ma, Ma … ek ..ek weet nie wat gebeur het nie,” het ek gestotter. “Toe ek my kom kry, toe skiet ek die groot vark.” Sy het na haar mond gegryp en ontsteld gevra: “Die groot vark wat jou pa einde van die maand Bitterfontein toe moet vat?!” “Ja, Ma, dit was eerlik ‘n ongeluk,” het ek berouvol gesê. “Ag jene, my kind,” en sy het haar voorskoot senuagtig gebondel. “Wat sal jou pa sê as hy dit moet hoor? Hy voel al nie lekker nie en nou nog die varkbesigheid ook.” Met Ma se verwyt nog in my ore, het ek by die kombuisdeur uitgestap en probeer dink hoe dit gebeur het dat ek die verkeerde vark geskiet het, maar ek kan dit tot vandag toe nog nie verklaar nie
Toe Pa die tyding kry, het hy ontsteld Boontoe geroep en sy kop moedeloos geskud. Van ontsteltenis het hy vir amper ‘n week in die bed gebly, terwyl ek met myself geworstel het oor hoe dit kon gebeur het. Deur te sê dat ek per ongeluk die verkeerde vark geskiet het, was beslis nie vir Pa of Ma aanvaarbaar nie. Het hulle nie dalk gedink ek was moedswillig nie?
Onnodig om te sê dat die groot vark met gemengde gevoelens geslag is, want kort-kort het ek gesien hoe oorle’ Ma haar kop moedeloos skud terwyl ons met die skraapwerk besig was. Terwyl my ouers nog gelewe het, het die skuldgevoel nog vir baie jare by my gespook.
Lekker tydjie by die see
Verby Ja-toe-se-gat na kuskamp – in die Buite Burger 31 Mei 2011 – deur Eben Human
Junie 10, 2011
tags: Die Burger, Eben Human
In Dinsdag, 31 Mei 2011, was daar ‘n artikel oor die nuwe kamp hier naby ons…
Ek het vir julle die hele artikel ingeskandeer & laai dit op sodat julle meer kan lees oor ons mooi wêreld.
Geniet dit! Kliek hieronder om die hele berig te lees. Jy benodig Adobe Reader om dit oop te maak. Laai dit verniet hier af indien jy dit nie het nie!
Buite Burger 31 Mei 2011
Luister na die Engelbrecht-stemme
deur Gert Sarrisam en medewerkers
Engelbrecht Familie Geskiedenis
Hierdie boek oor die Engelbrecht’s van Sarrisam het daartoe gelei dat ons die spore van ons voorvaders ver terug moes gaan vat. Ons wou graag weet wie ons werklik is en waar ons vandaan kom. Met my heupvervanging meer as ses jaar gelede, was ek gekniehalter. Ek het besluit om ‘n bietjie oor ons herkoms te skryf, asook oor die latere geslagte wat op Sarrisam grootgeword het.
Die kern van hierdie boek handel hoofsaaklik oor die vier geslagte van Sarrisam se mense en hul nasate. Die bronne van inligting was uiters beperk, omdat twee geslagte van die Sarrisam-familie reeds oorlede is. Ek en Sarel het in ons geheue gedelf en probeer om soveel as moontlik te onthou en oor te vertel. As ek foute gemaak het, vra ek nederig om verskoning.
Die leser moet besef dat ons gepoog het om die “onthou” van die verlede op skrif te stel en vir die nageslag te bewaar. U moet ook nie ‘n taalkundig korrekte geskrif met enige literêre waarde verwag nie. Die hoofkarakter in hierdie boek is oupa Joos, wat as skaapwagter deur swaarkry gesukkel het om vir Sarrisam as standplaas vir sy familie te bekom. Die meeste vertellings is insidente wat op Sarrisam afspeel – ‘n mengsel van drama en glorietye!
As gesin het ons ook die hartseertye beleef toe ons ouers op betreklik jong ouderdom oorlede is. Hul voorbeeld en nalatenskap bly vir ons kosbaar. Ek glo dis hoekom ons nageslag soveel seën en God se guns geniet. Ons eer hulle daarvoor.
Ek wil dankie sê aan al die broers en susters vir hul onderskeie bydraes tot hierdie boek. Ook aan al die neefs en niggies wat vir ons bydraes gestuur het. Ons het probeer om almal die geleentheid te gee om hul grootwordjare en die rol van hul ouers in herinnering te roep.
My broers en susters, dankie vir wat ons nog elke dag vir mekaar beteken. Die liefde en harmonie wat ons deur ‘n onsigbare band so saambind, maak dat ons die behoefte het om jaarliks bymekaar te kom.
Dankie aan my geliefde vrou, Hestelle, wat in haar druk program tyd ingeruim het om alles op rekenaar te sit. Ek waardeer dit uit my hart. My kinders, dankie vir jul ondersteuning en ou Nelis, dankie vir al die foto’s wat jy geneem het.
Ons erken met dank die navorsing wat Faansie Engelbrecht gedoen het in verband met die Engelbrecht-voorgeslagte. Dankie aan Maria Liebenberg, broer Koos en Hestelle wat saam met Terina gehelp het met die afronding van “Sarrisam-spore”. ‘n Spesiale dankie aan Terina le Roux vir die finale bladuitleg.
Leer ken die herkoms van die Sarrisam Engelbrecht familie.
Hoe het Sarrisam in Joos Engelbrecht se besit gekom?
Wat het van Gert Cornelis se broers en susters geword?
Waar bevind die vierde geslag van Joos Engelbrecht hulle?
Gert Sarrisam se broers en susters deel hul lewensverhale.
Hartseerverhale, familie-intriges, swaarkry dae word oorvertel soos net Gert Sarrisam kan.
Navra: Hestelle Engelbrecht
sarrisam@telkomsa.net / 027 581 1021
Retha on Nou vergeet ons sommer me…
hestelle on Garies Geselsnaweek 2012
Wynand du Plessis on Garies Geselsnaweek 2012
Andre on Garies Geselsnaweek 2012