1 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUWETENSKAPPE V1 MODEL 2009 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 8 bladsye.
2 Landbouwetenskappe/V1 2 DoE/Model 2009 AFDELING A VRAAG A B X D A B C X X B C D A B X D A B X D X B C D A B X D A B C X A B C X A B X D (10 x 2) (20) VRAAG Krop Potensiële / Bruto / Verbranding Voerkraal ''Freemartin''-verskynsel/''trassie'' Kriptorchidisme (5 x 2) (10) VRAAG A B C A B (5 x 2) (10) VRAAG Lipase Retikulum Peulgewasweidings / Ruvoer Semenbuisies / Testis Sertoli (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45
3 Landbouwetenskappe/V1 3 DoE/Model 2009 AFDELING B VRAAG Tande van die herkouerdier Onderste kaak D / E Almal is permanente tande en slytasie (verwering) van die permanente tande Sny die gras tydens die inname of voeding / beweiding Breek voedseldeeltjies in kleiner deeltjies / kou-aksie Herhou die voedsel tydens die herkouproses Sagmaak van voedseldeeltjies (vergruis dit) (Enige 3) A Die snytande is nog nie permanent nie Jong diere wie se rumen nog nie ontwikkel is nie (Enige 1) (3) 2.2 Spysverteringskanaal van n plaasdier Hoender / Pluimvee / Nie-herkouer B slukderm / esofagus D krop F kliermaag / proventrikulus H spiermaag / ventrikulus N kloaka Gemeenskaplike opening vir beide verteringskanaal en urogenitale stelsels Gal (a) H (b) D (c) J (5) 2.3 Voedingselementtekorte Fosfor (P) Jodium (I) Yster (Fe) Koper (Cu) Sink (Zn)
4 Landbouwetenskappe/V1 4 DoE/Model Berekening van verteerbaarheid Voginhoud = 10% of 5 kg = 0,5 kg Droë gewig van hooi = 5 kg 0,5 kg = 4,5 kg Droëmateriaalinname (kg) Droë massa van mis X 100 Droëmateriaalinname (kg) 1 = = 4,5 kg 2 kg 100 4,5 kg 1 55,5% (5) 2.5 Die verwantskap tussen verskillende maatstawwe van energie VRAAG 3 A verlies van energie B verlies van energie in die mis C verlies van energie deur die urien D metaboliese energie E verlies van energie deur hitteverliese (5)  3.1 Bronne van proteïene gebruik in voerrantsoene van plaasdiere Diereproteïen Plantproteïen Aminosure Vismeel Diereproteïen is duurder Hulle in meer in aanvraag Hulle is skaarser Die prosessering van voer is duur / masjiene word in prosessering gebruik (Enige 1)
5 Landbouwetenskappe/V1 5 DoE/Model Skematiese voorstelling van drie rantsoene (a) Voer A Goeie balans tussen proteïen, koolhidrate en vette vir werkende perde (b) Voer B Meeste proteïen vir groei / meeste vette vir energie (c) Voer A Baie koolhidrate en minder proteïen nodig vir ou ooie Mieliemeel 9% 24 dele van Mieliemeel Feed A 16% Sojaboonmeel 40% 5 dele van Sojaboonmeel Mieliemeel Algemeenste koolhidraatryke kragvoer gebruik in dierevoeding Bevat baie stysel Bevat baie verteerbare koolhidrate Dit het n hoë TVV (Enige 1) (4) 3.3 Laktasiekurwe Daling in melkproduksie teen ongeveer 18 weke Siek koei sal n daling in melkproduksie ervaar Melkproduksie herstel volkome na sy normale posisie Produksie daal tussen 18 tot 24 weke Verlies aan inkomste omdat laer melkproduksie in die periode ervaar word 3.4 Tabel van diereproduksie Die laagste temperatuur wat n dier kan weerstaan voordat groot gedeeltes van die voer verbruik word om produksie te handhaaf
6 Landbouwetenskappe/V1 6 DoE/Model Varkies Hoë laer kritieke temperatuur Hoë optimum temperatuur benodig Laagste hitte geproduseer (Enige 3) OF Kuikens (dagoud) Hoë laer kritieke temperatuur Hoë optimum temperatuur benodig Laagste hitte geproduseer (Enige 3) (3) (a) varkies (b) melkkoeie (c) melkkoeie 3.5 Hittebeweging in n toe dierestruktuur VRAAG Konveksie Radiasie Konduksie (3) Radiasie is beheer deur die mure van die gebou Warm lug word vrygestel deur die dak van die gebou  4.1 Diagram wat die voorplantingsproses van die koei voorstel Klim / bespring Bronstigheid / estrus 21 dae FSH Ovulasie As in die oggend waargeneem, dan moet in die middag geïnsemineer word; as in die middag waargeneem, dan moet jy die volgende oggend insemineer (Enige 2)
7 Landbouwetenskappe/V1 7 DoE/Model Opdroog en rus van koeie Die ideale rusperiode is twee maande Dit laat dier haar liggaamsreserwes herwin Wat tydens die laktasieperiode afgebreek is Die voordelige effek op die ongebore kalf (fetus) is sy ontwikkeling Die koei moet nie te vet word nie. Omdat die koei moet haar liggaamsreserwes herwin 4.3 Identifikasie van veeartsenykundige instrumente A=Burdizzo B=Elastrator / Rekkietang C=Emaskulator / Messie (3) Hulle word tydens kastrasie gebruik Sny van die dun buisies wat die sperme vanaf die testes dra van die testis tot die penis (Enige 1) Geen swelling van die testikels tydens herstel Geen bloeding Geen pyn word ervaar tydens die proses (Enige 2) Plaas die instrumente in kookwater voor gebruik Gebruik n ontsmettingsmiddel soos ammoniumoplossing om hulle te steriliseer 4.4 Basiese veeartsenykundige apparaat en die gesondheid van die plaasdier Die plaasdier is siek Twee tekens van die siek dier: Die dier is baie maer / uitgeteer / benerig Lyk of dit swaar loop / kruppel Gesigsuitdrukking met half geslote oë en teruggetrekte ore is alles tekens van n siek dier (Enige 2) (a) E (b) B (c) D (d) C
8 Landbouwetenskappe/V1 8 DoE/Model Die virussiekte wat plaasdiere beïnvloed Hondsdolheid Die siek dier skei baie speeksel af Die siek dier kom mal voor / hardloop rond / rusteloos Siek diere word ingespuit met die korrekte antibiotika / kiemdoder Voorkom dit deur inenting van die gesonde diere Hou siek diere onder kwarantyntoestande (Enige 2) Hondsdol diere (honde) mag mense byt wat dan ook sal siek raak / die siekte is aansteeklik Vleis van geïnfekteerde diere kan deur mense gebruik word wat dan ook deur die siekte geaffekteer word (Enige 2)  TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150