Wind- En Sonkrag, Krag Vir Die Toekoms ?? - by loism - Newsvine
Articles: 4 Seeds: 0 Comments: 0 Since: Jul 2007	Wind- En Sonkrag, Krag Vir Die Toekoms ?? Current Status: Duplicated (30)
BlessedPublishedUnpublishedRestoredQuarantinedDuplicatedCensored	By loism	Sun Jul 22, 2007 6:08 AM
WIND- EN SONKRAG, KRAG VIR DIE TOEKOMS ??
Die winter is om die draai, en almal wonder of Eskom die nodige elektrisiteit sal kan voorsien om die koue hok te slaan. 'n Toenemende getal mense is besig om na meer omgewings-vriendelike opsies in verband met kragvoorsiening te kyk. Die nuutste gonswoorde is son- en windkrag. Volgens inligting ondersoek die Hessequa-munisipaliteit tans die voordele van wind- en sonkrag. Die burgemeester, rdl.Chris Taute, gaan glo tydens sy komende besoek aan Noorweë meer inligting hieroor bekom van die Noorweegse regering. Suid-Kaap FORUM het navraag gedoen by die burgemeester oor sy beplande besoek, en die visie en planne van die munisipaliteit in verband met son- en windkrag. Die burgemeester het egter verkies om nie te reageer nie. Wat is sonkrag werklik? Dit klink miskien na 'n onsinnige vraag, want ons weet almal wat sonlig is, maar ons dink selde aan die verbysterende energiekrag wat in daardie strale opgesluit lê. Sonkrag is die uitstralingsenergie van die son wat deur sogenaamde kernfusie in die son se kern opgewek word. Dit beweeg deur die ruimte na die aarde in pakkies energie, wat fotone genoem word. Dit gee lig en hitte en stukrag omdat dit ons weerstelsels en seestrome genereer. Sonder die son sou die aarde 'n ysige, dooie sfeer gewees het wat vir tyd en ewigheid deur die ruimte tol.
Dit is verstommend dat 'n enkele vierkante sentimeter op die son se oppervlak, volgens een berekening, met die helderheid van 232 500 kerse brand! En selfs al bereik slegs 'n breukdeeltjie van daardie energie die aarde, versamel daar elke minuut 1400 megawatt sonkrag per vierkante kilometer op die kant van die aarde wat na die son gedraai is. Dit bly steeds 'n yslike klomp sonkrag in 'n kort tyd. Net die helfte van daardie hoeveelheid bereik die aardoppervlak - die atmosfeer en wolke absorbeer die ander helfte. Tog skyn daar nog soveel sonlig op die oppervlak dat, as net 'n minuskule deeltjie daarvan ingespan kan word om elektrisiteit teen 'n kompeterende koste op te wek, ons vrywel van ander maniere van kragopwekking kan vergeet. En, soos gesê, kan dit in die toekoms gebeur. Die verhaal van die benutting van sonkrag begin ver in die verlede. Die Grieke het alreeds in 400 vC hul huise só georiënteer dat die son in die winter benut kon word, terwyl die sonstrale in die somer gedemp is. Hele stede is op dié manier gebou. Die Romeine het op die Griekse "son-argitektuur" verbeter deur vensterglas te ontwikkel. Vensterglas laat sonlig binne, en keer die hitte aan die binnekant vas - soos wat met 'n toe motor gebeur wanneer dit in die son geparkeer staan. In die agttiende eeu het 'n Frans-Switserse wetenskaplike, Horace de Saussure, begin eksperimenteer om uit te vind hoeveel hitte vensterglas in der waarheid kan vaskeer. Hy het 'n houtboks met 'n glasbedekking geprakseer, met 'n swart bodem en kurk-isolasie om die son se hitte vas te vang. Hy het die boks in die sonlig staangemaak en dit het binne-in so warm geword dat water daarin gekook kon word. Saussure se "hitteboks" was 'n model vir negentiende-eeuse wetenskaplikes, wat die ooreenkoms daarvan besef het in ooreenstemming met die uitwerking van sonlig op die aarde en sy atmosfeer. Net soos die glasdeksels van die hittebokse, laat ons atmosfeer die meeste van die sonstrale toe om die aarde te bereik. Die aarde, soos die binnekant van die hitteboks, absorbeer sonlig en stel hitte vry. Hierdie hitte kan nie so maklik deur die atmosferiese kombers ontsnap nie, net soos die son se hitte deur die glas van die hitteboks vasgekeer word.
Só het sir John Herschel (1792-1871), die gevierde Britse sterrekundige, hittebokse gemaak tydens 'n ekspedisie na Suid-Afrika in die 1830's. Een daarvan het ondermeer bestaan uit 'n klein mahoniehout-houer wat aan die binnekant swart gemaak en met glas bedek is. Sir John het later beskryf hoe eiers en vleis daarin gekook en selfs "a very respectable stew of meat" berei is... alles danksy die warm son van Afrika!
Dit was hierdie einste hittebokse van weleer wat die prototipes geword het vir die sonkrag-opgaarders van die laat negentiende en die twintigste eeu, wat tot vandag toestelle, wat warm water en hitte aan huise kan verskaf en elektrisiteit kan opwek. Daar was die afgelope tyd ook verbeeldingryke projekte om goedkoop sonkrag-oondjies aan brandarm mense in die ontwikkelende wêreld te verskaf. Die oondjies gebruik niks anders as sonlig om kos te kook nie en help dus om kosbare bome te bewaar, wat as vuurmaakhout verbrand sou word.
'n Nuwe soort sonpaneel vir kragopwekking wat nie net dunner en goedkoper is nie, maar ook plaaslik vervaardig kan word, is onlangs deur prof. Vivian Alberts van die Randse Afrikaanse Universiteit vervolmaak. In hierdie revolusionêre Suid-Afrikaans ontwikkelde sonpaneel word weggedoen met die duur silikon wat in konvensionele sonpanele gebruik word. In die plek daarvan word gewone glas gebruik, waarop vyf verskillende absorpsielagies van 'n sekere allooi aangebring is. Getemperde glas bo-op dien as beskerming, sodat die paneel haelkorrels uitmuntend kan weerstaan. Dit kan bo-op huise aangebring word deur die dakteëls met die sonpanele te vervang. In ontwikkelende gebiede kan verskeie huise deur 'n enkele verskaffer van elektrisiteit voorsien word. Prof. Alberts voorsien enorme geleenthede in Afrika, waar sewentig persent van die mense in landelike gebiede woon.
WINDKRAG: Windkrag word ook nagevors as 'n bron om krag te voorsien. Met die wind wat so gereeld waai in die Wes-Kaap is dit nog 'n keuse. Ingenieurs is egter van mening dat windkrag nie werklik op 'n industriële skaal 'n goeie opsie is nie. Alhoewel windkrag voordele inhou, is daar ook twee groot probleme met windkrag; eerstens is dit onbetroubaar en moet saam met hydro-elektrisiteit of sonkrag gebruik word. Tweedens versier die windturbines nie die landskap nie, dit raas baie en hou gevare in vir voëls. Daar word na nuwe ontwerpe gekyk om hierdie probleme te probeer oplos. Windkrag turbines is baie duur.
Die afgelope week het die Uitvoerende Burgemeesterskomitee van Kaapstad die voorgestelde windplaas by Darling goedgekeur. Die lootsprojek gaan 'n massiewe R70 miljoen rand kos. Die projek word gefinansier deur die Deense ontwikkelingshulp (Danida) in Denemarke, die departement van energie en minerale en 'n onafhanklike energiemaatskappy in Darling. Vier 50 meter hoë Deens-ontwerpte windturbines met 'n lem-span van 31 meter en 'n gesamentlike afvoer van 5.2 megawatt gaan hier staangemaak word. In die tweede fase van die projek sal nog ses windturbines bygevoeg word. Die belangrikste onderdeel van 'n windturbine is 'n rotor wat aan 'n ratkas gekoppel is. Die ratkas vermeerder die rotasiesnelheid sowat vyftig maal om 'n elektriese generator aan te dryf. Omdat die wind so wisselvallig kan waai, word sekere aanpassings gedoen om te verseker dat die kragtoevoer nie met horte en stote geskied namate die windsnelheid toeneem of afneem nie. Die ontwerp van 'n toestel wat die sterkste winde kan weerstaan, verg ook uitmuntende ingenieursbeplanning. Windturbines is noodwendig strukturele bielies en dus onderhewig aan verskillende groot kragte. Geleerdes het byvoorbeeld vasgestel dat die krag wat in die wind beskikbaar is, eweredig is aan die derde mag van die windsnelheid. Dit beteken dat, as die wind twee keer so sterk begin waai as wat dit gewaai het, die energie in die wind 2x2x2=8 maal vermeerder. Ingenieurs moet op al hierdie aspekte let wanneer hulle windkragopwekkers ontwerp. Hulle moet letterlik eers kyk hoe die wind waai—en goeie raad nie sommer net in die wind slaan nie—voordat hulle besluit wátter soort opwekker hulle wáár moet oprig om die heel beste waarde uit die lugstrome in die spesifieke omgewing te kry!
HOEKOM WINDKRAG DEUR BAIE MENSE VERKIES WORD EN WAAROM DIT NODIG IS? Die gebruikmaking van wind vir kragopwekking wen om goeie redes vandag vinnig veld in 'n besoedelde wêreld waarin "skoon" energie al hoe noodsaakliker word. Met "skoon" energie word bedoel dat elektrisiteit opgewek word met natuurlike middele wat glad nie die omgewing besoedel nie. Kragsentrales wat fossielbrandstowwe, steenkool en olie verbruik, pomp enorme hoeveelhede besoedelende stowwe in die lug in. Wat meer sê, selfs kernkragsentrales soos ons eie Koeberg het te kampe met die probleem van radioaktiewe afvalstowwe. Maar windkrag is silwerskoon. Elektrisiteit kan te alle tye sonder enige besoedelende afvalprodukte gegenereer word, solank daar maar net genoeg vloeiende water is, of winde wat nie te ongereeld waai nie. Daar word gereken dat die vraag na elektrisiteit in Suid-Afrika in 2007 die bestaande toevoer kan oorskry. En 'n ander onrusbarende aspek van ons kragleweringsdilemma is dat die grootste deel van die plaaslike ekonomie tans op die verbranding van lugbesoedelende laegraadse steenkool gebou is. Daarteenoor is daar genoeg winderige streke op die uitgestrekte vlaktes van Suid-Afrika wat skoon windkrag hier uiteindelik baie lonend kan maak. Deur dus groepe reusagtige "windlaaiers" saam op sogenaamde windplase op te rig, kan 'n waardevolle bydrae gelewer word om nie net aan ons land se toenemende elektrisiteitsbehoeftes te help voldoen nie, maar ook 'n netjiese slag te slaan in die stryd teen omgewingsbesoedeling. As 'n hernieubare energiebron kom die energie wat in die wind voorkom van die son af en word een tot twee persent van die sonkrag wat die aarde absorbeer in wind omgeskep. Tans is Duitsland en Denemarke op die voorpunt in Europa wat windkrag betrek, terwyl Amerika ook 'n leier op hierdie gebied is en van die grootste windplase op aarde het. Tyd en die nodige befondsing alleen sal nou kan bepaal of die Hessequa-streek ook gaan voordeel trek uit wind en sonkrag. keyboard shortcuts: V vote up article J next comment K previous comment