KYK! Sprinkaanplaag in droë Boesmanland ' 'n riller' | Landbou
Die tweede sprinkaanplaag in die Boesmanland en Karoo is kommerwekkend.
Boere in Boesmanland is reeds weke weke lank besig om gif te spuit teen 'n tweede bruinsprinkaanplaag vanjaar wat volgens boere reeds verwoesting gesaai het in 'n gebied wat jare lank deur droogte geteister word.
Volgens mev. Retha Compion, sekretaresse van die Pofadder-landbouvereniging, kan boere nie voorbly om gif te spuit om soveel voetgangers as moontlik dood te maak voordat hulle begin vlieg nie. Hulle bespuit die insekte sedert 3 November, twee dae nadat die eerste voetgangers opgemerk is. Die insekte het twee weke ná goeie reën in Oktober uitgebroei.
Die probleem word vererger omdat sprinkane wat uitgebroei het, nie dadelik opgemerk kan word nie. Die gebied is groot en baie plase onbewoon of die sprinkane word nie aangemeld nie.
"Weens die droogte is die skaap meer op kraal en kom die boere nie meer so baie in die veld om te sien wat aangaan nie. Sommige boere wat meer as een plaas het, kan nie daagliks of self weekliks oral uitkom om alles te fynkam nie."
Ander plase lê braak omdat niemand daarop boer nie. Die eienaars is dalk oorlede of boere het hul hekke weens die droogte toegestoot. Nie alle boere wat op meentgrond boer, laat die owerhede betyds weet wanneer hulle sprinkane gewaar nie, sê Compion. "Daar is 'n kwessie by Pella om die voorkoms van sprinkane vinnig aan te meld. By Aggeneys waar 'n plaaslike myn 'n groot stuk grond besit, is daar nie boere wat ons van sprinkane kan verwittig nie."
Siklusse van 10 jaar
Boere het ná die onlangse goeie reën nie verwag dat sprinkane so vinnig gaan uitbroei nie. Die plaag kom in siklusse van tien jaar voor. "Ons het die afgelope tien jaar droogte, en ons vermoed knaagdiere het baie van die sprinkaaneiers op die grond opgevreet. Vanjaar se hoër reënval het die siklus verander."
Sy het baie komplimente vir die departement van landbou, bosbou en vissery se kantoor in Upington wat hulle bystaan. Die nasionale departement het op 23 November ook 'n inspeksie gehou om toe te sien dat alle veiligheidsmaatreëls getref word, en dat spuitspanne die nodige beskermende kleredrag het.
"Die departement betaal mense om sprinkane bekamp en verskaf spuite en gif aan boere om self te bespuit. Ons is baie dankbaar, want gif is baie duur. Sommige boere het hul eie spuite."
In die eerste week van November is sowat 647 liter op 29 plase gespuit, maar teen die derde week het 27 spanne 2 708 liter gif op 77 plase gespuit.
Sy sê hulle meet die swerms voetgangers as klein, middelslag en groot. 'n Klein swerm kan tot 120 m², 'n middelslag swerm tot 2 500 m² en 'n groot swerm groter as 2 500 m² wees. 'n Groot swerm kan tot groter as 1 km² wees. "Waar hulle gevreet het, is die veld heeltemal dood. Dit is 'n riller! Een wyfie kan tot 480 eiers lê. Dit gaan 'n ellende wees wanneer hulle begin vlieg en verder verwoesting saai."
Die boere bespuit vroegoggend en laatmiddag. Die spuite word agter op 'n bakkie geplaas wat met egalige spoed heen en weer oor die voetgangers ry, wat binne 'n halfuur van die gif vrek.
Nog 'n boer in die omgewing sê die goeie en baie welkom reën vroeër het 'n bietjie lewe in die plantegroei gebring. "Alles is weg gevreet. Die skade is so groot dat g'n mens die waarde kan bepaal nie."
Mnr. Zandisile Luphahla, woordvoerder van die Noord-Kaapse departement van landbou, omgewingsake en landelike ontwikkeling, sê die probleem is kommerwekkend.
"Die sprinkane is in 37 gebiede by Aggeneys, Pofadder, De Aar en Hanover. Die grootste probleem is dat ons nie by plase kan inkom nie, en dat mense nie die plaag aanmeld waar dit opgemerk word nie.
"Ons versoek boere en ander grondeienaars om ons dadelik te verwittig en toegang te gee om die voetgangers te bespuit voordat hulle begin vlieg en elders eiers lê. Dit is reeds in die derde voetgangerfase."