PressReader - Beeld: 2016-05-16 - Nu­we Vos­bun­del kon doen met stren­ger re­dak­teurs­hand
Nu­we Vos­bun­del kon doen met stren­ger re­dak­teurs­hand
Beeld - 2016-05-16 - Boeke -
Voor­bo­de Cas Vos PROTEA, R180
Eer­der as op ’n “on­heil­spel­len­de ge­voel” dui “voor-bo­de” hier op die voor­uit­lo­pen­de bood­skap­pers van God en die tran­sen­den­ta­le – die “Gans An­de­re” soos dit op die bun­del se ag­ter­blad ge­noem word. Die mees­te ge­dig­te gaan dan ook oor sul­ke “bo­des”.
Die bun­del be­staan uit se­we af­de­lings, waar­van ver­al die t­wee­de en die se­wen­de Chris­te­li­ke ge­dig­te be­vat.
Die kort eer­ste af­de­ling, “Eer­ste Woor­de”, be­vat twee ge­dig­te waar­in ’n am­per re­li­gi­eu­se ver­won­de­ring oor die dig­ter­li­ke in­spi­ra­sie en die skryf­pro­ses be­skryf word. Die pro­jek van die bun­del word in die der­de stro­fe van “In die be­gin ...” ver­woord: Ek hang woor­de as lief­des­ver­sie- Dié ge­dig dien self as “voor-bo­de” vir die la­te­re lief­des­ge­dig­te, ge­dig­te oor en­ge­le, en, on­ge­luk­kig, die ge­yk­te taal­ge­bruik en soet­sap­pi­ge fra­ses (“’n mond vol ster­re”) in som­mi­ge ge­dig­te.
Die t­wee­de af­de­ling, “Eer­ste­lin­ge”, be­vat ge­dig­te wat han­del oor ge­boor­te en oor die krui­si­ging van Chris­tus as die ge­boor­te van die Chris­ten­dom.
Ge­dig­te soos “Ma­ria van Na­sa­ret” (waar­in daar ver­wys word na Ey­bers se “Ma­ria”), “Kers­fees”, “Get­se­ma­ne”, “Die nag van Gol­go­ta”, “Af­sla­er”, “Em­maus­gan­gers: ’n Por­tret” en “My Jab­bok” mag ver­al spreek tot Chris­te­ne wat be­lang stel in die kon­teks en ge­skie­de­nis rond­om By­bel­ge­beu­re.
“K­reu­pel­hout”, wat ge­skryf is na aan­lei­ding van ’n kuns­werk van Ber­lin­de de Bruyc­ke­re vir die 55ste Ve­ne­sie­se Bi­ën­na­le en J.M. Coet­zee se be­we­ring in sy ku­ra­tors­woor­de dat k­reu­pel­hout nie dooie hout is nie, staan ver­al uit. In hier­die ge­dig word die ge­breek­te en be­ska­dig­de hout in De Bruyc­ke­re se kuns­werk ’n oor­spronk­li­ke me­ta­foor vir Chris­tus. Daar­teen­oor is “Via Do­lo­ro­sa” ’n swak­ker ge­dig juis om­dat die me­ta­foor van “’n Jood” in Hil­l­brow wat in­staan vir Je­sus min­der oor­spronk­lik is.
Die der­de af­de­ling, “Bo­des”, be­vat ge­dig­te wat han­del oor en­ge­le en ’n sneeu­storm in Van­cou­ver. Dit be­vat ook die bun­del se eer­ste ver­taal­de ge­dig, naam­lik een deur Gi­or­gos Se­fe­ris.
Die bun­del as ge­heel be­vat drie A­fri­kaan­se ver­ta­lings van Se­fe­ris se ge­dig­te en 15 ver­ta­lings van ge­dig­te deur Kon­stan­ti­nos P. Ka­va­fis, so­wel as aan­te­ke­nin­ge oor die ont­wik­ke­ling van mo­der­ne G­rieks, die le­we en werk van Ka­va­fis en die 15 spe­si­fie­ke ge­dig­te deur Ka­va­fis wat in­ge­sluit is.
Hier­die ver­ta­lings is deur­gaans van ’n hoë ge­hal­te en die aan­te­ke­nin­ge is in­te­res­sant. Aan­ge­sien ver­ta­lings van net drie van Se­fe­ris se ge­dig­te in­ge­sluit is, is dit te ver­sta­ne dat Vos in die aan­te­ke­nin­ge meer aan­dag gee aan Ka­va­fis. Om­dat ek meer be­kend is met Ka­va­fis se werk het ek tóg ge­wens dat ’n bie­tjie kon­teks­tu­e­le in­lig­ting oor Se­fe­ris se le­we en werk in­ge­sluit was.
Dit is ’n in­te­res­san­te stra­te­gie om die ge­dig­ver­ta­lings nie in ’n a­par­te werk of af­de­ling te ver­sa­mel nie, maar hul­le tus­sen Vos se eie ge­dig­te te plaas.
Aan die een kant be­te­ken dit dat, soos Ber­nard O­den­daal be­weer in sy re­sen­sie op Vers­in­da­ba, Vos se ge­dig­te sleg ver­ge­lyk met die sub­ti­li­teit van ver­al Ka­va­fis se werk. Aan die an­der kant be­te­ken dit dat ’n in­te­res­san­te ge­sprek plaas­vind tus­sen die ver­skil­len­de dig­ters se werk.
In die vier­de af­de­ling, “Lief­des­bo­des” (wat ver­keer­de­lik as die vyf­de af­de­ling aan­ge­dui is), kom fra­ses in Vos se lief­des­ge­dig­te soms as cli­ché­ma­tig voor langs die oor­spronk­lik­heid van Ka­va­fis se sug­ges­tie­we “Die ta­bak­win­kel­ven­ster”.
Die naas­me­kaar­pla­sing van Vos en Ka­va­fis se ge­dig­te so­wel as poe­tie­se weer­ga­wes van lief­des­brie­we deur Mo­zart en Ke­ats dien eg­ter as ’n aan­dui­ding van die ver­skei­den­heid vor­me wat die lief­de kan aan­neem.
Af­de­ling ses, “Pyn­ge­san­te”, be­vat van die bun­del se bes­te ge­dig­te. Ka­va­fis se “Die i­dus van Maart”, “Sa­lo­me”, “A­ris­to­bu­los”, “Ons wag op die bar­ba­re”, “Die voet­stap­pe” en “Die tyd van Ne­ro” is van u­ni­ver­se­le toe­pas­sing, maar sluit ook goed aan by Vos se ge­dig­te oor he­den­daag­se ver­skyn­sels soos die mo­der­ne G­rie­ke­land se fi­nan­si­ë­le pro­ble­me, die po­li­tie­ke si­tu­a­sie in die Oe­kra­ï­ne, die op­koms van die Isla­mi­tie­se Staat, die ge­beu­re by Ma­ri­ka­na, die dood van Nel­son Man­de­la en die moord op Ree­va S­teen­kamp.
In die ge­heel be­skou kon Voor­bo­de doen met ’n stren­ger re­dak­teurs­hand. Die ver­nu­wen­de en mee­sleu­ren­de ge­dig­te word om­ring deur swak­ke­res en word be­lem­mer deur en­ke­le las­ti­ge ge­yk­te en sen­ti­men­te­le fra­ses. ) Bi­bi Bur­ger is ’n PhD-kan­di­daat in ver­ge­ly­ken­de let­ter­kun­de aan die Universiteit S­tel­len­bosch.
ring soos dro­me om jou nek, sien voor­spook­sels van lief­hê hoor en­ge­le reis met ’n woord­man­tel en ’n mond vol ster­re.