Transformasie vermom as akkreditasieFoto: Argief Deur Leonard van der Dussen In die na-1994 Suid-Afrika is sonder slag of stoot aanvaar dat selfs gevestigde universiteite elke opleidingsprogram deur die staatsdepartement en sy instrumente moet laat goedkeur, tesame met ŉ ystergreep op skoolonderwys waar die matriekeksamen gebruik word om ŉ gesentraliseerde en voorskriftelike skoolkurrikulum af te dwing. ŉ Ruk gelede is vier bekende universiteite deur die Raad op Hoër Onderwys (RHO) aangesê om verslag te doen hoe hulle hul “regsgraadprogram (LLB-graad) gaan verbeter om nie hul akkreditasie te verloor nie”. Dit klink dalk of die proses normaal en geldig is. Dit is nie. Nie vir universiteitswese wat oor akademiese outonomie behoort te beskik nie. Allermins. Eerstens bied die betrokke universiteite hierdie opleiding al lank aan. Hulle weet hoe om graadkursusse saam te stel en aan te bied. Tweedens kom die kommentaar op die graadprogramme nie van ŉ beroepsliggaam of die departement van justisie nie. Wat kan dan nou skielik fout wees met die gevestigde programme? Daar kan natuurlik fout kom as daar onbekwame mense aangestel is by van die universiteite, maar wanneer Olivia Mokgatle, direkteur van die RHO se standaardehersieningsafdeling, sê dat transformasie en diversifisering “een van die redes” is waarom die vier universiteite in kennis gestel is dat hulle moontlik akkreditasie vir hulle LLB-programme kan verloor, is dit duidelik dat dit nie net oor akademiese standaarde gaan nie. En dit is ook maklik om menings te hê oor tegniese sake soos “die aantal krediete van die graad” as jy ander doelwitte, soos transformasie, wil afdwing. Hierdie oënskynlike klein voorval in ŉ groot poel van graadkursusse is ŉ betekenisvolle waarskuwing dat daar standpunt ingeneem moet word vir akademiese outonomie en dat daar weerstand teen sentrale regeringsinmenging in akademiese opleiding gebied moet word. Dit maak nie saak van watter politieke oortuiging jy is nie, maar hierdie magsvergryp op opleiding kan die ekonomie vergiftig. Vandag is dit die regsgraad, môre kom die ingenieursgraad aan die beurt. Vandag word van die staatsgesteunde universiteite aangespreek, maar môre kom die private universiteite, wat ook deur die RHO geakkrediteer word, aan die beurt. Die regering van die dag het ŉ kragtige gesentraliseerde greep op skoolonderwys: die “CAPS”-kurrikulum, wat met die kleinste van uitsonderings tans die Afrikaanse kind se opleiding is, se beginsels is deurspek met social engineering doelwitte, soos “sosiale transformasie” en “menseregte, inklusiwiteit, omgewings- en sosiale geregtigheid”. Dis nie maar net afleidings nie, maar beginsels wat woordeliks uit byvoorbeeld die “Afrikaans Huistaal” CAPS-dokument aangehaal word. Die sosialistiese afdwinging van registrasie- en akkreditasievereistes op ŉ wyse wat die perke en rol van die sentrale regering in onderwys ver oorskry, is nie net ŉ ekonomiese bedreiging nie, maar ŉ aanslag op akademiese vryheid en gewetensvryheid. ŉ Soort pouslike styl van voorskriftelikheid oor hoe jy moet menswees en dink wat in jou aanleer van taalkunde of wiskunde ingebou word. Dit is tyd vir ŉ oproep vir gewetensvryheid en om onderwys ruimte te gee om akademies getrou en vir die gemeenskap en nie die sentrale beplanners se doelwitte nie opgestel en uitgevoer te word.