Groot agterdog oor Eskom-kwytskelding(Foto: Dirk Hermann/Facebook) Die burgerregtewaghond AfriForum gaan ŉ hersieningsaansoek in die hof bring teen die nasionale tesourie se besluit om Eskom kwyt te skeld van sekere bepalings in die Wet op Openbare Finansiële Bestuur. Ingevolge ŉ besluit van die nasionale tesourie hoef Eskom, wat reeds jare lank in finansiële moeilikheid is en geteister word deur korrupsie, vir die volgende drie boekjare nie inligting oor onreëlmatige, vrugtelose en verkwistende uitgawes bekend te maak nie. Dit moet egter steeds in sy jaarverslag aangedui word. Volgens Morné Mostert, AfriForum se bestuurder vir plaaslikeregeringsake, is dit krities dat deursigtigheid in terme van finansiële bestuur by enige staatsinstelling seëvier. Dit is allerbelangrik by Eskom weens die kragkrisis wat die land ondervind. “Die kwytskelding gaan die weg baan vir verdere korrupsie op ŉ uiters groot skaal by ŉ instelling wat reeds gebuk gaan onder die nagevolge daarvan soos byvoorbeeld die swak instandhouding en herstelwerk van infrastruktuur. Daar is verder geen kans vir die verbetering van Eskom se kragopwekkingsvermoë indien daar nie deursigtigheid en aanspreeklikheid is nie,” sê Mostert. AfriForum konsulteer reeds met sy regspan vir ŉ hofaansoek om die besluit ter syde te laat stel. SA’ners vertrou nie regering Die drukgroep Outa sê ook Suid-Afrikaners kan nie kwalik geneem word vir hul wantroue oor die besluit nie. Wayne Duvenage, hoof van Outa, stem saam met AfriForum dat Eskom ŉ kritieke rol speel om krag aan die land te lewer en dat ŉ besluit oor sy finansiële bestuur ŉ beduidende uitwerking vir die land se burgers en ekonomie kan inhou. “Die kwytskelding stuur ŉ duidelike boodskap dat die regering nie ernstig is oor deursigtigheid en aanspreeklikheid oor Eskom se finansiële bestuurspraktyke nie,” sê Duvenage. Hy sê dit skep ook “geleenthede vir korrupsie en finansiële wanbestuur”. “Gegewe die regering se geskiedenis van uiterste korrupsie en wanbestuur is daar ŉ uiterste hoë vlak van wantroue in die regering.” Duvenage sê as kwytskelding toegestaan word om burokratiese rompslomp te verminder, kan dit nog oorweeg word. In Eskom se geval bestaan die kommer dat die besluit egter tot selfs meer verkwisting gaan lei. Die ACDP het ook woedend gereageer en sê die kragkrisis het die land reeds onberekenbare skade berokken en is steeds ŉ bedreiging vir die ekonomie en sakeondernemings. Die party is sterk gekant teen die nasionale ramptoestand wat reeds oor die kragkrisis verklaar is en glo nie dat dit die sistemiese probleme by Eskom gaan pak nie. Steve Swart, die ACDP se hoofsweep, sê teen die einde van die 2021-boekjaar het Eskom se onreëlmatige besteding op R11,7 miljard gestaan. Nuttelose en verkwistende uitgawes was sowat R1,3 miljard en verliese weens misdadigheid R2,5 miljard. Swart sê die spesifieke regulasies (waarvan Eskom nou kwytgeskeld word) is juis ingestel om teen sulke wanbestuur van openbare geld te waak. “Die ACDP deel die vrese en kommer van talle Suid-Afrikaners wat glo dat die kwytskelding gaan help om finansiële wanbestuur en korrupsie, waarvan die sukkelende kragvoorsiener reeds deurspek is, verder te verdoesel.” Wat van beleggers? Die tesourie hou vol die besluit gaan nie deursigtigheid en aanspreeklikheid by Eskom in die slag laat bly nie en Eskom self het die besluit verwelkom en opnuut die versekering gegee dat hy verbind is daartoe om aan wetgewing te voldoen. Riaan Grobler, ŉ finansiële adviseur by Everest Wealth, is egter van mening die stap gaan beleggersvertroue net verder knou. “Eskom se boeke gaan beter lyk as wat dit noodwendig is en die kragvoorsiener in staat stel om moontlik verdere skuld aan te gaan,” waarsku Grobler. Die kwytskelding kom boonop te midde van die ramptoestand. “Dit wil dus lyk of die regering kan maak wat hy wil onder ŉ ramptoestand en dit gaan nou tot gevolg hê dat die minister van elektrisiteit soos ŉ held gaan lyk aangesien die ware syfers nie gesien gaan word nie. “Dit terwyl ernstige bewerings van korrupsie by Eskom blykbaar op dowe ore val en die minister van elektrisiteit korrupsie by Eskom onderbeklemtoon.” Intussen kos beurtkrag die land daagliks miljarde rande. “Dit alles maak dit moeiliker om beleggersvertroue te wen,” sê Grobler.