Wondersoete slaap ontwyk die nagbraker | Netwerk24
Deur Jana Luther 03 Julie 2020 00:00
Skryf iemand op Twitter: In Chinees is daar 'n woord wat volgens Google se vertaling beteken die "wraak om laat op te bly".
Sal ons sê "wakkerblywraak"? Dié verskynsel dat mense wat nie beheer het oor hoe hul lewe bedags verloop nie, saans weier om vroeg te gaan slaap, want eers in die middernagtelike ure herwin hulle hul gevoel van vryheid.
Wie in die holste van die nag, in die nanag, nog wakker is, hetsy vir werk of plesier, noem die Woordeboek van die Afrikaanse Taal 'n "nagbraker". 'n Nagbraker braak, ploeg, as't ware die nag om. "Braak" het ook 'n ander betekenis, ja, maar hier gaan dit oor naguile.
Nagvoëls en naglopers aan wie die WAT Ouma se waarskuwings herhaal: Saans gousblom, smôrens molshoop. Saans kaatjie van die baan, soggens dooi bobbejaan. Grootoog snags, bedroë bedags. Want wie slaap nie ag nie, raak die tweede betekenis van "wakker" – "lewendig, energiek, entoesiasties" – kwyt. Wanneer ander, so wakker soos 'n haas, hul dagtaak-dagwaak begin, sit die nagwolf met slaapoë en 'n slaapbevange brein knikkop deur die mis in sy slaapgewaad, want te min slaap maak die gees dof.
'n Slaapkop deug nie vir fyn dink, waarneem, onderskei, oordeel, verstaan nie. Navorsers sê boonop: Genoeg slaap ondersteun die immuunstelsel, wat die risiko van infeksie verminder en die uitkoms verbeter vir mense wat 'n virus moet beveg. Andersom: Te min slaap verswak jou verdedigingstelsel en maak jou kwesbaar.
Vandaar Paul van Ostaijen se onvergeetlike "Berceuse nr. 2", in Vlaams: "Slaap als een reus / Slaap als een roos / slaap als een reus van een roos / reuzeke / rozeke / zoetekoeksdozeke / doe de deur dicht van de doos / Ik slaap."