‘DA-reputasie aan flarde, moet nou op kiesers fokus’By die DA se laaste verkiesingsveldtog voor die munisipale verkiesing op 3 Augustus 2016 (30 Julie 2016) Foto: DA, Facebook Die Demokratiese Alliansie (DA) se probleme is dalk nog nie ŉ krisis nie, maar die party se reputasie is besig om al meer skade as gevolg daarvan te ly. Dit is die mening van Gareth van Onselen, ŉ politieke ontleder verbonde aan die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge. “Die party is al ŉ geruime tyd te sterk op hul eie interne probleme gefokus. Enige politieke party moet buite homself kyk en fokus op die kwessies wat hul kiesers raak. Die DA is eenvoudig nie ekstern gefokus nie en dit kom teen ŉ prys.” Hy sê die party se probleme het reeds verlede jaar begin ná Helen Zille se omstrede twiet oor die nalatenskap van kolonialisme. Die twiet van Zille in Maart 2017, wat deel gevorm het van ŉ reeks ná haar besoek aan Singapoer, het ŉ herrie op sosiale media veroorsaak en sy is erg gekap omdat talle mense dit gesien het as ŉ verdediging van kolonialisme. Kort daarna is die party ook gekritiseer vir die manier waarop hy Dag Zero, die droogte en waterkrisis in Kaapstad, hanteer het. Patricia de Lille in die hooggeregshof in Kaapstad (11 Mei 2018). Foto: Chantall Presence/ANA Meer onlangs sit Suid-Afrikaners verstom en toekyk hoe die DA in ŉ stryd gewikkel is om Patricia de Lille uit die party te werk. Sy is Dinsdag weer in haar pos as burgemeester van Kaapstad aangestel nadat sy ‘n dringende aansoek teen die politieke party in die hooggregshof in Kaapstad gewen het. Van Onselen sê daar is eintlik twee sake teen De Lille en dit is tans moeilik om tussen die twee sake teen haar te onderskei. “Die eerste saak is ŉ politieke een wat die DA teen De Lille gemaak het. Dit hou verband met haar leierskap, houding en die gevolglike uitval in die Kaapse koukus. Dit het uitgeloop op die Steenhuisen-verslag. “Die tweede saak is ŉ etiese saak wat die Stad Kaapstad teen De Lille aanhangig gemaak het en het betrekking op haar finansiële oorsig as burgemeester en bewerings van wanadministrasie en nepotisme. Die Stad ondersoek tans die bewerings. “Van die twee sake is die etiese saak die ernstigste – dit behels die versuim om openbare geld behoorlik te bestuur, maar dit gaan verlore in al die geraas en verwarring rakende die politieke saak. Suid-Afrikaners kan net nie meer onderskei wat gaan vir wat nie en dit is moeilik om self uit te pluis waar reg en verkeerd begin en eindig in hierdie saga.” Die vraag is egter of die DA in ieder geval ŉ sterk saak teen De Lille het. Van Onselen meen die party het, maar prosedureel is dit moontlik al in gedrang gebring. “Kyk nou maar na die SMS wat nou aan die lig gekom het, waarin De Lille na bewering aan ŉ lid van die keuringskomitee vir die volgende stadsbestuurder gestuur het. In die SMS het De Lille glo gesê die bestaande stadsbestuurder moet die hoogste punte vir keuring kry sodat hy behou kan word, iets wat ŉ ernstige oortreding van reëls en etiek is, as dit waar sou wees. “Dié soort besonderhede het egter verlore geraak in die ingewikkelde en verwarrende manier waarop die DA die prosedure hanteer het. Die probleem word ook vererger deur De Lille, wat enkele eenvoudige en belangrike vrae ontduik oor die saak.” Helen Zille en Mmusi Maimane van die DA tydens ‘n mediakonferensie in Junie 2017. Foto: Getrude Makhafola/ANA Die hele situasie met De Lille het ŉ negatiewe uitwerking op die party en dit kan veral op sosiale media raakgesien word. Volgens Tonya Khoury, ŉ onafhanklike media-ontleder, het die party vroeër verlede week baie negatiewe dekking in die media en op sosiale media ontvang. “Sosialemediagebruikers het liefdevol na De Lille as ‘Aunty Pat’ begin verwys en haar tot op die laaste as ŉ vegter uitgebeeld. Die oorweldigende sentiment in die gesprek oor die DA teen De Lille was een van hartseer, verrassing en afkeer in die hele situasie. Dit was veral (67%) mans in die ouderdomsgroep tussen 18 en 34 in Gauteng en die Wes-Kaap, met ŉ belangstelling in politiek en hul gesin, wat aan die gesprekke deelgeneem het.” Khoury sê dit is vir haar verbasend om te sien hoe die party se reputasie inplof sonder ŉ enkele woord uit opposisiepartye se geledere. “Die publiek haat interne, morsige en ingewikkelde binnegevegte in ŉ politieke party. Dit verhoog kiesers se apatie en ontevredenheid. Kiesers wil hê partye moet op die kwessie wat vir hulle saak maak, soos die ekonomie, misdaad en onderwys, fokus en nie die DA se interne probleme nie. “Ongelukkig floreer die media ook meer op laasgenoemde, en dit is dikwels ten koste van die werklike kwessies en die kiesers se behoeftes.” Mmusi Maimane, leier van die DA (Foto: ANA) Van Onselen sê hy dink ook Mmusi Maimane se leierskap mag ook moontlik tot die party se probleme bydra. “Ek dink sy leierskap neig om tegemoetkomend te wees terwyl hy dubbelsinnig en onseker is oor kwessies wat te doen het met identiteit en ras. “Ongelukkig is hy ook geneig om uit die vuis te praat met betrekking tot die party se beleid, dit veroorsaak probleme en onsekerheid vir die DA.” Van Onselen sê Maimane kan homself met wyse raadgewers binne die party omring, maar het ook ŉ partystruktuur geërf waarmee hy eenvoudig moet kan saamwerk. “Ek dink nie die probleem is soseer met wie Maimane homself omring nie, maar eerder dat die interne DA hiërargie effens verdeeld en onseker is oor watter rigting die party nou moet inslaan. “Dit is nie nou al moontlik om te sê dat die DA finaal in ŉ spesifieke politieke rigting ingeslaan het nie, maar ek dink die party is beslis onseker oor wat dit moet doen. Boonop is die party ook besig om meer toegeeflik te raak aan die smaak van ŉ kragte binne die party wat nie liberaal is nie. “Of die party heeltemal hieraan sal toegee, sal ons moet sien en ek dink dit is deel van die debat wat tans binne die DA plaasvind. Daar is beslis kompeterende ideologiese kragte binne die party want tans veg vir leierskap in die party.” Van Onselen glo as die party sy interne probleme kan oplos en na sy kernbesigheid – die kwessies wat kiesers raak – terugkeer, kan die DA nog dinge regmaak voor die komende verkiesing. “Dit sal ook beteken dat daar ŉ volgehoue tydperk vir die party is sonder enige omstredenheid sodat hulle ŉ boodskap van effektiwiteit kan lewer teenoor die ANC se swak rekord aan die stuur van die nasionale regering. Hiervoor gaan die party sterk alternatiewe beleide moet vestig en die boodskappe moet uitstuur wat aanklank vind by die kwessies wat werklik vir kiesers saak maak.”