Myne kan vonk in kruitvat word | Rapport
Myne kan vonk in kruitvat word
Suné Kitshoff en Lizel Steenkamp ­ in Kaapstad
Die gewelddadige mynstakings is die ergste krisis in Suid-Afrika sedert die ANC-regering in 1994 die bewind oorgeneem het.Van pres. Jacob Zuma se woordvoerder tot politieke ontleders beskou die onrus wat sedert verlede maand se Marikana-slagting woed as die “grootste toets” vir Suid-Afrika se jong demokrasie.Ook die Europese media het die afgelope week ’n taamlik donker prentjie van Suid-Afrika geskilder. Koerante het veral klem gelê op die ANC se onvermoë om die gemoedere te kalmeer en die invloed wat Julius Malema, uitgeskopte ANC-jeugleier, op die gang van sake het.In die Frankfurter Rundschau is Johannes Dieterich se harde oordeel dat ’n “politieke en ekonomiese ramp” ná 18 jaar van ANC-bewind ontwikkel. “Die ANC het nóg ’n visie nóg ’n idee hoe hy die skerper wordende kloof kan oorbrug.”Hy haal die ontleder Aubrey Matshiqi aan wat sê net ’n vonk is nodig om Suid-Afrika in vlamme te laat opgaan.Mac Maharaj, Zuma se woordvoerder, het gister aan Rapport gesê die huidige demokrasie is voor sy grootste toets. “Ons sal nóú moet besluit: Óf ons gaan gly tot anargie óf ons gaan doelbewus bou aan hierdie land.”Intussen meen prof. André Duvenhage, ’n politieke ontleder verbonde aan die Noordwes-Universiteit, die land is in die onstabielste fase sedert 1996. Dit word vererger deur spanning in die ANC-alliansie oor die leiersverkiesing in Desember in Mangaung, verswakkende ekonomiese toestande en armes se hoër verwagtinge met dienslewering en lone.Volgens hom is die ANC voor ’n kruispad en dit gaan ongelooflike eise aan Zuma se leierskap stel. “Wat ons nou hier sien, is die grootste krisis wat die Zuma-regering nog getref het, indien nie die grootste sedert die ANC in 1994 oorgeneem het nie.”Duvenhage voorspel die regering gaan ’n noodtoestand in die mynbedryf aankondig, sou die noodmaat­reëls wat Vrydagmiddag ingestel is nie die onrus stuit nie.David Bruce, ’n onafhanklike navorser wat spesialiseer in polisiëring, stem saam die regering is vermoedelik besig om op ’n noodtoestand voor te berei.Bruce is woedend omdat die regering apartheidswetgewing teen mynwerkers inspan.Jeff Radebe, minister van justisie, het eergister op ’n mediakonferensie by die Uniegebou gesê die Wet op Gevaarlike Wapens van 1968 sal gebruik word om kalmte in die mynsektor af te dwing.“Dit is nié onwettig vir die mynwerkers om wapens te hê nie. Moet hulle nou net ingee?” vra Bruce.Die ander wetgewing wat as noodmaatreël geld, is die omstrede Wet op die Reëling van Byeenkomste van 1993.“Waarom het die polisie dan nie dié wet voor die Marikana-tragedie al toegepas nie? Ek sal nie verbaas wees as dit ter voorbereiding op ’n noodtoestand is nie.” Maharaj het dit egter duidelik gemaak die noodmaatreëls wat sedert Vrydagmiddag geld – waaronder dat geen onregmatige byeenkomste of wapens by die myne toegelaat word nie – is “nie ’n noodtoestand nie”.City Press, susterkoerant van Rapport, berig die militêre polisie het glo twee van die mense wat Malema se ontmoeting verlede Woensdag met ongelukkige soldate by Lenasia gereël het, in hegtenis geneem omdat hulle blykbaar hul bevelvoerders se bevele verontagsaam het. Xolani Mabanga, weermag-woordvoerder, het bevestig twee soldate is in hegtenis geneem en dat klagte van intimidasie en aanhitsing teen hulle ingedien kan word.