Nuuskommentaar: Fifa-debakel warm patat vir ANC-regeringArgieffoto Sommer baie kort nadat die ANC besluit het die sokkerbaas, Danny Jordaan, is sy ruiter op ’n swart perd wat moet keer dat die Nelson Mandela-metropool in volgende jaar se munisipale verkiesings uit sy beheer glip, kompliseer die Amerikaanse vervolgingsowerheid die saak baie. Laat dit baie duidelik gestel word: Danny Jordaan se naam word nié as verdagte genoem waar die klagstaat beweer dat die regering en twee sokkerbaronne – bloot medepligtiges 15 en 16 genoem – ter sprake kom nie. Die probleem is terselfdertyd dat die twee verdagtes se name nié genoem word nie. Volgens die woordvoerder van die departement van sport sal min. Fikile Mbalula vandag meer lig op die saak werp. Volgens die klagstaat het Suid-Afrika en die twee grondbaronne Fifa-ampsdraers ruim betaal sodat die bod vir die 2010-toernooi aan Suid-Afrika, eerder as aan Egipte of Marokko, toegestaan word. Baie Suid-Afrikaners se nostalgiese herinneringe aan die toernooi was dat die land ’n ruk lank behoorlik gefunksioneer het. Die hand van Sepp Blatter en Fifa, wat in baie opsigte so te sê die land se administrasie oorgeneem het, was duidelik te sien. Afrikatyd het vir ’n ruk nie bestaan nie, en selfs chroniese laatkommers onder die premiers en ministers was eerder te vroeg by vergaderings wat iets met Fifa en sy inspekteurs te make gehad het as dalk ’n sekonde of wat te laat. Die destydse Vrystaatse premier, Winkie Direko, het in haar beeldryke Afrikaans aan joernaliste beduie hoe hulle almal onder opdrag is “om ons mooiste broodjies te bak”. Wat ook duidelik was, was dat Fifa toegelaat het, en waarskynlik self aangedring het, dat die regering instaan vir baie van die take wat normaalweg aan die suksesvolle bodland se sokkerfederasie opgelê word. Trouens, normaalweg lei regeringsinmenging tot skorsing uit Fifa. Kortom, baie afwykings en blinde oë is ingespan om die aanbied van die toernooi in Afrika ’n sukses te maak. Die wet wat die Amerikaners inspan om Fifa se korrupsie mee uit te skud staan bekend as die Racketeer Influenced and Corrupt Organizations Act, kortweg RICO. Dié wet dateer uit die sewentigerjare, en is al ingespan om groot name hard te laat val, onder andere ’n gewese buitelandse staatshoof. Wesenlik kom dit daarop neer dat die VSA en sy instellings, soos banke, bloot net betrek hoef te word om die saak binne die jurisdiksie van die Amerikaanse vervolgingsowerheid te plaas. Nog ’n kopkrapper is dat die vervolgingsowerheid goedgeplaaste getuies het. Blykbaar sluit dit vier van die vernaamste beskuldigdes in, wat in ruil vir volle samewerking verminderde vonnisse opgelê kan word. Selfs hierdie verminderde vonnisse kan na berig word nog tot 20 jaar beloop. Dit sal goed wees as daar gou duidelikheid kan kom dat Danny Jordaan nie onder verdenking staan nie, en ook onbewus was van die korrupsie wat in sy onmiddellike omgewing plaasgevind het. Soos sake nou staan, is daar reeds ’n aantal Vrystaatse en Noord-Kaapse LUR’e wat op aanklagte van onder meer bedrog in die twee provinsies se hooggeregshowe teregstaan. Die ANC durf internasionale konvensie aan deur hulle nie uit hul ampte te verwyder tot die strafsake afgehandel is en hulle onskuldig bevind is nie. Pres. Jacob Zuma mag korrupsie as ’n Westerse konsep beskou, maar die probleem is dat die wêreld formeel dit as verkeerd beskou. Die rede vir die instelling van die RICO-wet en sy opvolger, die Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) wat ook al met groot sukses ingespan is, is dat korrupsie skadelik vir lande se ekonomieë is. Dit is dus irrelevant of korrupsie in ’n land of deur sy regeringshoof as geen “big deal” beskou word nie, dit bly sleg vir ’n land. Kort ná die klopjag waar sewe Fifa-ampsdraers uit hul hotelbeddens gepluk is, het die Switserse vervolgingsgesag aangekondig dat hulle ook ondersoek gaan instel na bewerings van korrupsie met die toekenning van die 2018-toernooi aan Rusland, en die 2022-toernooi aan Katar. Ook die VSA oorweeg so ’n ondersoek. Sepp Blatter word al lank in die media beskryf as iemand wat Fifa soos ’n Mafiabaas bedryf. Tot dusver is hy nog nie iewers ’n verdagte nie, en formeel verwelkom Fifa die ingryping om dié organisasie skoon te maak. Tog is daar oproepe in Europese koerante dat Blatter hom nou moet onttrek as kandidaat vir ’n volgende termyn. Suid-Afrika is juis nou weens xenofobiese aanvalle by ander Afrikalande in die warm water. Nou blyk dit dat Suid-Afrika, of minstens Suid-Afrikaanse individue, geld in tasse onder die tafel deur laat hande verwissel het om die bod voor Marokko en Egipte weg te rokkel. Uit die berigte blyk dit darem dat daardie lande nie te kwaad ir Suid-Afrika kan wees nie, want al verskil was dat die koffers uit Suid-Afrika dikker gepak was as dié uit Marokko en Egipte. Korrupsie is ’n “big deal” en dit is noodsaaklik dat daar so gou moontlik agter die kap van die byl gekom word sodat die land nie met nog eier in die gesig sit nie.