Sep | 2009 | MaanKind
'n Kwessie van persepsie
Partymaal kan 'n mens waardevolle lesse by kleintjies leer. Ons krullebol kleinkind, nog nie twee jaar oud nie, is 'n baie goeie leermeester. As jy daardie koppie met kurktrekkertjies sien, sal jy besef: Haartjies kam kan nogal 'n taak wees.
Een goeie dag kyk sy in my handsak, en haal my haarborsel uit. Dadelik wil sy toe haartjies kam. Met groot moeite het ek toe haar poniesterte oorgedoen, en toe vat sy die borsel. "Nou ouma haa'kies kam". Ouma hou toe gedwee haar kop dat die klein pop haar hare kan kam, en toe kom die bevel. "Nou oupa haa'kies kam". Altyd gewillig, en soos dit 'n goeie onderdaan betaam, hou oupa toe sy kop nader. Maar waar kry ons 'n lewensles! Die klein japsnoet bekyk oupa se glimmende skedel van hoek tot kant, en vra ewe verbaas: "Nou waa's oupa se haa'kies nou?" Absolute verbasing op die ou gesiggie.
Vir haar het dit nog nooit saak gemaak of oupa 'n welige haredos het of nie. Sy het dit inderwaarheid nie eens opgemerk nie, maar vir hom het dit jare geneem om met 'n voortydige bles vrede te maak. Vir haar was hy net haar geliefde oupa, hare of te nie.
Wanneer mens so iets beleef, dan dink ek hoe ons wroeg oor ons voorkoms, en oor dinge waaroor ons gespot word. Is die vreeslike premie wat ons plaas op ons voorkoms wérklik nodig?
Dieselfde meisiekindjie is vandat sy gebore is, gefassineer met my armbande wat ek nooit afhaal nie. Nege goues, party dunner, en party dikker. Sy was skaars gebore toe het sy dit vasgegryp. Almal het gelag en gesê dis 'n refleks, maar ek weet dis 'n band wat ons bind. Ek het haar belowe sy kry die armbande as sy 16 word.
Vandat sy kan praat, kyk sy my altyd met sulke pleitende ogies aan as sy oor daardie armbande streel en vra – "Net éne, ouma!"
Met die kinders se kuier hierdie naweek, het sy haar eie stel juwele gekry – sulke goedkoop plastiese krale, armbande, ringe en oorbelle. Die ou gesiggie was ekstaties toe sy daardie pakkie oopmaak. Haar eie armbande! Sy het dadelik alles aangepas, maar ai, die armbande het daardie hartjie verbly. Kort-kort vryf sy so daaroor en sê, "Dis móói…" Dan kyk sy myne so en reken so ewe nadenkend, "Ouma allembandjies somme plein. My allembandjies móói… "
So leer ek van verskillende persepsies. En van waardering. Want wie waardeer nou haar armbande meer? Ek wat skaars bewus is van iets wat maar deel van my arm vorm, of sy as die hemel in haar ogies oopgaan as sy oor die goedkoop pers plastiek streel?
Miskien moet ons meer na die kleintjies kyk wanneer hulle speel, en ag gee op hulle manier van kyk na die lewe. Hulle is nog onaangeraak deur allerhande verwagtinge en hoe dinge behoort te lyk. Of hoe ons dink iets behoort te lyk.
Dankie, Kiarakie, jou ouma leer baie van jou.
Vandag was ons as deel van Cultivaria, op die Heritage Tour. Dit het ingesluit 'n besoek aan die Anglo-Boere-oorlog Monument. Dit is deel van ons geskiedenis, maar 'n werklikheid vir my.
My ouma is gebore in 1895, en het as dogtertjie beleef hoe hulle huis afgebrand is, en het die daaropvolgende verblyf in die Irene konsentrasiekamp oorleef.
Ek het elders vertel van my lewe as dogtertjie in die 1960's. My ouma en oupa het by ons ingewoon, maar die groot plaashuis was verdeel, 'n kombuis, sitkamer en slaapkamer vir ouma en oupa, en die res van die huis vir ons. Die koolstoof in ouma se kombuis was ook die plek waar ons ons stoele heen gesleep het op wintersaande, en oor en oor gevra het: Vertel van toe ouma en oupa jonk was. Dan het ons met stokkies in die vuur gespeel en geluister, oor en oor na dieselfde stories.
Wanneer ouma se oë sonder uitsondering vol trane geraak het, en haar stem gebewe het, is elke keer as sy vertel hoe die "Ingelsman haar katjie gegryp het en aan sy agterpootjies geswaai het, en sy koppie teen die muur papgeslaan het. Dis dan ook hier waar my ma sonder uitsondering my ouma gemaan het om nie sulke stories vir die kinders te vertel nie. Maar ons wóú hoor, en dan het ons met bewende kniegies gesit en grootoog geluister. Sy het ook gesê ek is haar naamgenoot en moet weet van die dinge.
MaanKind, oftewel Trisa Hugo, ook bekend as Heila Levina Etresia Hugo, voorheen Janse van Rensburg, gebore Pretorius.
Die wêreld se beste grap
21 Mon Sep 2009
Op die nuutste uitgawe van die Bravo! is die wêreld se beste grap op die agterblad. (Dis 'n lekker tydskrif, koop hom!)
The University of Hertfordshire recently concluded a research project to find the best jokes in the world. Here they are :
En hiermee bedoel ek nou nie dat ek dink dis die beste grap nie, eintlik kon ek nie glo wat ek lees nie!
Ag sháme, jhou arme ou dingetjie…
Partymaal kan ek mos so nobody-loves-me voel.
En dis pure bleddie ondankbaarheid, my lewe is 99% perfek, ek het genoeg van als, baie tyd, wonderlike man, goeie gesondheid, bly lekker by die see, ek is happy & content, my kinders is almal gesettle. Liefste ou kleinkindjie ook nog.
Op sulke dae dink ek weer aan die dag wat ek vir die werk van Pretoria af Kaap toe moes kom. Ek was jonk, pas gekwalifiseer, vol ywer vir hierdie professionele beroep. Onthou net, die lewe was nie halfpad soos nou nie. Dit was vol eerstes vir my.
My eerste vlug
My eerste regtig professionele werk wat ek alleen moes gaan doen
My eerste besoek aan die Kaap
My eerste keer wat ek 'n kar moes huur
My eerste slaap in 'n hotel
My eerste bestuur in 'n vreemde stad
Nou die betrokke vlug het ongeveer agt uur die aand in die winter op die destydse DF Malan geland. In die reën. Alles het glad geloop, die vlug, die kar se huur, die kaart volg tot by die hotel in Seepunt. Ek meen, ek is mos die sterk een, en ek kan cope. En ek het.
En toe, by die hotel se ingang, staan hierdie geplooide ou kleurlingman en laat mense in en uit by die parkering. Hy loer so in die kar in en sê, Ag sháme, jhou arme ou dingetjie… So allien en dit in die rien in die swarte nag… Net daar begin ek natuurlik toe tjank…
So partykeer wil ek ook maar net weer hoor – Ag sháme, jhou arme ou dingetjie…
Ek trek my reisskoene aan na Wupperthal
Die berggans het 'n veer laat val… "Ja, ja," hoor ek die mense sê, "klink my jy was by Wupperthal…"
Ons was inderdaad onlangs by Wupperthal. Vir so lank al hoor ons van Wupperthal, die Morawiese sendingstasie daar anderkant Clanwilliam. Vandat ons die eerste keer gelees het van Wupperthal se skoene, wou John met alle geweld 'n paar Wupperthaller vellies hê, kompleet met rooi veters, wat daar in hulle eie skoenfabriek gemaak word.
Hierdie seisoen was die blomme in daardie geweste so mooi en het ons sommer bietjie blommekyk gekombineer met 'n reis na Wupperthal. Gedagtig aan al die spookstories wat ons gehoor het oor die pad daarheen, het ons eers by Clanwilliam se Toerisme Buro na die toestand van die pad gaan verneem. Hulle het 'n paar oproepe gemaak en ons gerus gestel dat ons met ons Corsa Lite die pad kon aandurf. Of ons net gelukkig was weet ek nie, maar die pad was heeltemal rybaar, glad nie sleg vir 'n grondpad nie. Ons het eers gestop tussen die klipstapels in die Cederberg by Leipoldt se graf. Die dokter, skrywer, koskenner en botanikus, C. Louis Leipoldt (1880 – 1947) lê in 'n holkrans langs die pad begrawe. Dit is 'n omgewing waar hy en sy predikant-pa diep spore getrap het.
Die 75 kilometer na Wupperthal het te kort gevoel. Ek sou selfs stadiger wou ry, want die natuurskoon is asemrowend deur die bergpasse. Die dorpie lê skilderagtig in 'n laagte.
Ons het heel eerste die skoenfabriek gaan soek, en ons kon sien hoe die vyf skoenmakers skoene maak. John het dadelik sy vellies van die rak af gehaal, 'n perfekte passing, met rooi veters en al. Vir myself was daar niks wat net presies reg was nie, die een was te nou, die ander te bruin, en nog een te groot. Die voorman Arnold was baie geduldig en het gesê: "Dis nou eers twintig voor vyf, as mevrou nou hierdie een in rooi wil hê, in 'n ses, bietjie breër oor die voet, maak ons gou vir mevrou die sêndeltjies." Toe ek weer sien, toe word daar al gestik en geplak aan daardie paar sêndeltjies.
Ons het oorgeslaap in 'n gastehuisie tussen die mense teen 'n uiters billike prys. Heel eerste die volgende oggend is ons skoenfabriek toe en daar was my sandale, kant en klaar. Dis nou voorwaar handgemaakte skoene met 'n verskil!
Ons het ontbyt gehad in die teekamer, en die museum besoek. Oral is foto's van C Louis Leipoldt. Daarna het ons die heerlikste seep gaan koop wat hulle daar maak.
"Julle lewe in 'n ander wêreld as ons. Hierso is alles nog soos dit was. Dis soos outyd en niks loop aan nie," sê Johannes vir Samantha in Kowie Rossouw se boek Grootword is nie vir sissies nie, wat in Wupperthal afspeel. Inderdaad het ons die voorreg gehad om vir 'n dag in hierdie ander wêreld te leef.
Vir meer inligting oor Wupperthal, of om plek te bespreek in 'n gastehuisie daar, skakel vir Nolene by die Toeriste kantoor by (027) 4923410.