‘Gordel jul kinders vas,’ pleit paramediciFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Alejo Reinoso/Unsplash) “Dit ruk jou wanneer jy op ŉ toneel aankom en sien hoe ŉ ma haar kind wieg nadat hy deur ŉ motor se voorruit gegooi is. As ŉ ouer kan ek nooit die belangrikheid van motorstoeltjies genoeg beklemtoon nie.” Só sê Charné van der Berg, Netcare911 se operasionele bestuurder vir kritieke sorg, wat as paramedikus self al op gru-ongelukstonele afgekom het waar kinders nie behoorlik in motors vasgegordel was nie. In baie van hierdie gevalle oorleef die kinders nie die ongeluk nie of doen onherroeplike skade op. Volgens die Padverkeersbestuurskorporasie (RTMC) se syfers in 2021, was 7% van Suid-Afrika se padongeluksterftes onder passasiers, kinders onder 14 jaar oud. Die jongste statistieke oor mortaliteit, wat deur Statistieke Suid-Afrika (StatsSA) vrygestel is, wys dat padongelukke verantwoordelik is vir 4,2% van alle onnatuurlike sterftes by babas onder ŉ jaar oud, en vir 15,5% by kinders van een tot 14 jaar oud. Jan-Henk van Vuuren, paramedikus van Magenta Emergency Medical Services, vertel dat hy ook al op verskeie ongelukstonele gereageer het waar kinders nie oorleef het nie. Talle van hierdie gevalle spook vandag nog by hom. ŉ Paar jaar gelede is Van Vuuren na ŉ ongeluk by ŉ kruising ontbied. ŉ Ma en haar twee kinders het oor die kruising gery toe hulle motor deur ŉ ander een getref is. “Die kinders het op die agtersitplek van die motor gesit en was nie vasgegordel nie. Die vensters was ook oop,” sê hy. Die seun, wat skaars vier jaar oud was, is uit die motor geslinger. Met paramedici se aankoms het hy tekens van lewe getoon en gevorderde lewensondersteunende intervensies is op die toneel op hom toegepas. Van Vuuren en sy kollega het die kind inderhaas na ŉ hospitaal geneem, maar hy is kort ná sy aankoms dood verklaar. Die ma en haar dogter het wel die ongeluk oorleef. Volgens Van Vuuren spook gevalle soos hierdie gereeld by hom. “As dit kom by ongelukke waar kinders betrokke is, vat dit lank om te verwerk – veral as jy self kinders van daardie ouderdomsgroep het. Jy dra dit vir maande lank saam met jou,” sê hy. “Wat amper erger is om te beleef, is die ouers se reaksies wat volg ná hul kind se dood. Dit is asof hulle benede hulself raak. Hulle kan nie verstaan waarom ons niks doen om die kind te help nie, maar teen daardie tyd is die kind reeds dood verklaar. Die skuldgevoelens kom kort daarna.” Motorstoeltjies, sitplekgordels ŉ moet (Foto: Verskaf) Van Vuuren sê hy het al wonderbaarlike oorlewingsgevalle gesien te danke aan motorstoeltjies en sitplekgordels wat behoorlik vasgemaak is. Om daardie rede meen hy dat dié soort gordels ŉ moet is. “In een geval het ŉ bakkie gerol en op sy dak beland. Omdat die karstoeltjie behoorlik vasgemaak was, het dit nie eens beweeg nie. Die kind het onderstebo in die karstoeltjie gehang en was ongedeerd as gevolg daarvan,” sê hy. “Ek het daardie dag die ma se hand gevat en vir haar gewys hoe sy gehelp het om haar kind se lewe te red.” Van Vuuren is ook destyds na ŉ ongelukstoneel toe waar die kind met sy karstoeltjie en al uit die motor gegooi is. “Die kind het op die pad, vasgemaak in sy karstoeltjie gesit. Ek het nog nooit so iets gesien nie,” sê hy. “Al het die kind dit oorleef, het die ouers steeds nagelaat om die karstoeltjie behoorlik in die motor te installeer en dit kon steeds die kind se lewe gekos het.” (Foto: Verskaf) Hoewel navorsing wys dat al meer ouers motorstoeltjies vir kinders gebruik, is daar steeds kommer dat ŉ derde van alle kinders in Suid-Afrika op geen manier in ŉ voertuig vasgegordel word nie. “Ongelukke gebeur wanneer dit die minste verwag word – selfs ŉ vinnige rit by die pad af kan noodlottige gevolge hê as ŉ kind nie vasgegordel word nie,” sê Van der Berg. Volgens Arrive Alive kan behoorlik geïnstalleerde kinderveiligheidstoeltjies die behoefte aan hospitalisasie onder kinders jonger as vier jaar oud met 69% verminder. Vir kinders onder die ouderdom van twee jaar oud word ŉ motorstoeltjie wat na agter wys aanbeveel, en dan ŉ voorwaartse motorstoeltjie soos hulle ouer word. Sodra kinders ŉ motorstoeltjie ontgroei, is hulle nog te klein vir konvensionele veiligheidsgordels om optimaal doeltreffend te wees en moet hulle in ŉ versterkingstoele (booster seats) vasgemaak word. “Dit is ook nie veilig vir ŉ kind om op ŉ volwassene se skoot te sit terwyl hy in ŉ motor ry nie,” sê Van der Berg. “Mense dink dikwels hulle sal hul kind kan vashou in die geval van ŉ ongeluk, maar in werklikheid is dit nie moontlik nie.” Van Vuuren sê hoewel kleuters ŉ wil van hul eie het, en veral moeilik kan wees wanneer hulle vasgegordel is, is dit die verantwoordelike volwassene se plig om motorstoeltjies en versterkingstoele deel van die roetine te maak. “Dit neem twee minute, en kan ŉ mens ŉ leeftyd van spyt spaar.”