Vryheidsdagtoespraak: ‘Steek hand in eie boesem, Ramaphosa’(Foto: Siyabulela Duda/GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa het Maandag in sy toespraak vir Vryheidsdag weereens die ongelykheid tussen verskeie groepe in die land aangeraak. Hy het veral vinger gewys na gegoede Suid-Afrikaners wat tydens die algehele afsondering toegang het tot privaat mediese sorg en aanlyn leergeleenthede vir hul kinders. Dít ten koste van armes, sê die president. Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, sê hy stem saam met die president dat armoede en ongelykheid ’n groot probleem in Suid-Afrika is. Hy meen egter dié kwessies moet voor die deur van die regerende party en dié se tekortkominge vóór die pandemie gelê word. Luidens die president se toespraak word die stryd teen armoede en ongelykheid veral nou skerp in fokus gebring te midde van die uitbreek van Covid-19 in Suid-Afrika. “Die koronavirus-pandemie dwing ons om hierdie werklikheid te konfronteer. Hoewel ons beslis dieselfde gety aandurf, word ons nie op dieselfde manier deur hierdie pandemie beïnvloed nie. “Sommige mense kon die algehele landwye afsondering in ’n gemaklike huis deurbring met ’n yskas vol voorraad, met privaat mediese sorg en aanlyn leergeleenthede vir hul kinders. Vir miljoene ander was dit ’n maand van ellende, van broodwinners wat nie werk nie, gesinne wat sukkel om te oorleef en kinders wat bed toe gaan en honger wakker word,” het Ramaphosa gesê. Ramaphosa het ook in sy toespraak gesê dat die maatskaplike verligting gedurende die afsonderingstydperk nie net kwesbares in dié tyd moet bystaan nie, maar ook poog om die ongelykheid in die samelewing aan te pak. “Die lesse wat ons leer, gaan nie net oor die noodsaaklikheid van sosiale afstand, behoorlike handewas en infeksiebeheer nie. Dit gaan ook oor die vraag of ons die vermoë het om hierdie krisis te omskep in ’n geleentheid om te belê in ’n nuwe samelewing, ’n nuwe bewussyn en ’n nuwe ekonomie. In hierdie nuwe samelewing kan die bevoorregtes nie bekostig om hul oë te sluit vir die nood van die armes en snags rustig slaap nie. Dit is die tyd om aktief daaraan te werk om ’n regverdige land te bou in die Suid-Afrika wat ons almal wil hê en waar geen man, vrou of kind sal honger ly nie, want hulle het die middele om ’n inkomste te verdien,” lui die toespraak. Flip Buys, voorsitter van die Solidartiteit Beweging. (Foto: René Roux.) Volgens Buys gaan slegs ekonomiese groei die land se armoede oplos. Dit is egter hier waar die ANC misluk. Buys wys daarop dat Suid-Afrika voor die Covid-19-pandemie reeds ’n rekordhoë werkloosheidsyfer gehad het en dat Suid-Afrika se afgradering deur Moody’s nie weens die koronavirus gebeur het nie. Volgens Buys was boonop slegs een van die land se 715 staatsondernemings verlede jaar winsgewend. “Ons begrotingstekort het kommerwekkend gegroei en ons belasting vir die middelklas is van die hoogste ter wêreld. Ons is ook die land met van die skerpste herverdeling. Die koronavirus meet nie die tragedie van ongelykheid nie, maar eerder die tragedie van die ANC se regering,” verduidelik Buys. Buys meen dat Ramaphosa nie ongelykheid vir die land se tekortkominge moet beskuldig nie, maar eerder hand in eie boesem steek. “Suid-Afrika het agteruitgegaan. Die agteruitgang het gebeur voor die koronavirus. Die virus het dit net blootgelê,” meen Buys. Hy wys daarop dat Suid-Afrika onder die bewind van die ANC afsteek vergeleke met ander Afrikalande soos Botswana, Ghana, Ethiopië, Rwanda en Mauritius. “Mauritius se inkomste per kop was 25 jaar gelede die helfte van Suid-Afrika se inkomste per kop. Nou is Suid-Afrika se inkomste per kop die helfte van dié van Mauritius.” Volgens Buys moet die regering besef dat die klem daarop moet wees om armoede te verlig deur ekonomiese groei. “Die regering moet arm mense ryker maak – nie ryk mense, en hiermee bedoel ek die middelklas, armer maak nie.” Hy verduidelik dat die land nie die stimuluspakket van R500 miljard kan bekostig nie en op die private sektor gaan moet staatmaak om die land finansieel te dra. Daar word egter min gedoen om beleggers gerus te stel, aangesien diegene wat skuldig is aan staatskaping steeds nie vervolg word nie. “Die regsorde is een van die eerste aanduiders of iemand belê of nie. Voordat daar nie teen staatskapers opgetree word nie, gaan niemand belê nie.” Buys verduidelik egter dat dit goed sal wees indien die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) gaan ingryp, aangesien daar dan sekere voorwaardes aan Suid-Afrika gestel gaan word. Die voorwaardes sal moontlik behels dat openbare ondernemings nie meer geld van die staat kry nie en dat staatskapers eindelik aan die pen ry. “Die IMF sal die regering dwing om moeilike besluite te neem,” verduidelik Buys.