Nuuskommentaar: Mag ons maar die bont hond in raak?Argieffoto Die rubriekskrywer, Max du Preez, skryf vandag op Netwerk 24 onder die titel, Dis tyd vir kwaad word. Hy gee vervolgens ’n langerige uiteensetting van voorbeelde van bedrog (waarvan sommige soos in die geval van die wapenskandaal deur die Seriti-kommissie toegesmeer is) en meen ons het baie rede om baie kwaad te wees. Net om bietjie rooi rissie by te meng word ’n foto van pres. Jacob Zuma daarby geplaas – ’n gesig wat baie Suid-Afrikaners oombliklik hul bloedgroep laat verander van woede/frustrasie/moedeloosheid … noem maar op. Max sinspeel “ons” het afgestomp geraak en skop nie die kabaal op wat nodig is nie. Hy is waarskynlik reg, maar het dood nie ’n oorsaak nie? Suid-Afrikaners moet gereeld hoor die land het die beste Grondwet in die wêreld. Wanneer egter gekyk word na die motivering hiervoor is dit gewoonlik simplisties dat die Grondwet destyds die jongste was, en dat die opstellers die voordeel gehad het van talle ander te raadpleeg en die sterkpunte daarvan op te neem. Ongelukkig werk dit nie so nie. Met ’n meer wetenskaplike ontleding blyk dit dat die ou Weimar-grondwet van Duitsland baie hoog aangeslaan is. Ook verskeie lande se grondwette word nie net hoog aangeslaan nie, maar as ontwerp vir die realiteit van die land, soos heterogeniteit, aangeprys. Niemand sal Brittanje se grondwet as swak beskryf nie, al is dit nie ’n geskrewe grondwet nie, met die elemente daarvan vervat in wette, hofuitsprake, gewoontereg, konvensie en vele meer. Toegegee, daar is ’n sterk gevoel dat dit gekodifiseer moet word. (Op 23 April 2012 het Maroela Media reeds in ’n nuuskommentaar breedvoeriger hier na die kwessie van die beste grondwet gekyk.) Twee bekende maar uiteenlopende kommentators het ook reeds hul menings op skrif gestel wat op iets minder as ’n volmaakte Grondwet dui. Dr. Leopold Scholtz het by geleentheid geskryf dat die Nasionale Party sy derde span se reserwes as onderhandelaars na Kodesa gestuur het. Dr. Piet Croukamp het regses daarvan beskuldig dat hulle die Grondwet misbruik deur daarmee die pilare van ’n liberale Grondwet om te trek (die uwe kon hierdie opmerking nog nooit uitgepluis kry nie). Hoewel dit nie noodwendig beteken dat die Grondwet in geheel swak is nie, dui dit tog op swak plekke, en as ’n grondwet swak plekke het, en daar is ’n meerderheidsregering wat hom nie veel daaraan steur nie, dan gaan daar iewers frustrasies opbou. Aan die een kant byvoorbeeld gemeenskappe wie se grondwetlike regte vertrap of misken word, en aan die ander kant ’n regering wat sy mond uitspoel oor diegene wat die Grondwet en howe gebruik (misbruik) om die regering se diktatuur van die meerderheid kort-kort nek om te draai. Uitspraak is voorbehou in die geding tussen AfriForum, Solidariteit en verskeie vriende, versus die Universiteit van die Vrystaat oor die UV se nuwe taalbeleid. AfriForum en vriende beroep hulle hoofsaaklik op die bepalings van die Grondwet, en beweer die UV het (dalk moedswillig) nie die grondwetlike bepalings in ag geneem nie. Die UV se verweer is basies dat die behoud van Afrikaans as onderrigtaal klaskamersegregasie skep en daardeur konflik. Dit is eerder ’n sosiologiese as regsargument, en boonop hoogs betwisbaar omdat die kampusonluste hier baie sterk ooreenkomste toon met die filosofiese onderbou van onrus by Amerikaanse universiteite, waar taal en segregasie daaroor geen rol speel nie. Roer plaaslik bietjie Fanon in, en die UV se argument wil-wil bietjie verspot lyk. Die UV se nuwe beleid is glo “in pas met transformasie” en daarom gerugsteun deur die Grondwet. (Die woord “transformasie” kom nie in die Grondwet voor nie, hoewel die grondwetlike hof reeds beslis het dat die ganse Grondwet in wese ’n transformasiedokument is. Maar kan pertinente, gekodifiseerde bepalings in die Grondwet so maklik uitgeskuif word weens die transformasiebevinding, en nog erger, die howe wys gemaak word dat grondwetlikheid ondergeploeg moet word oor jong skurke hulle tot geweld gaan wend?) Dit is goed en wel om bitterlik kwaad vir die regering te wees oor ’n vreeslike magdom goed. Trouens, op die oomblik kom heelwat van die woede uit die ANC se eie geledere soos met die relletjies (en dood) wat verband hou met die ANC se aanwysing van Thoko Didiza as Tshwane se burgemeesterskandidaat. AfriForum is wyd, onder andere deur einste Max, gekritiseer omdat op ’n wyse op die EFF se woedeuitbarsting oor Afrikaans op Tuks gereageer is wat self op ’n voet-neersittery neergekom het. Max sou in alle waarskynlikheid die blouaapstuipe gekry het as AfriForum dieselfde soort woede as die EFF uitgepak het. Maar ook die gebruik van die howe verleen nie altyd aan diegene wat hulle om die behoud van grondwetlike regte tot die howe wend, in alle geselskap die morele hoë grond nie. AfriForum se intrede (deur die howe) by die taalstryd by die US het wye kritiek ontlok, onder andere van prof. Anton van Niekerk. Is dit logies dat ’n hoogleraar in filosofie die boodskap aan studente van ’n opvoedkundige rigting uitstuur dat die handhawing van die Grondwet sekondêr moet staan tot sekere ander oorwegings (soos dat ontevredenes hulle tot wetteloosheid en vandalisme sal wend)? Opsommend kan dit gestel word dat die gebreke in die Grondwet onder meer veroorsaak dat ’n individu baie moeilik sy grondwetlike regte kan opeis (asook dat ander onregte wat die owerheid pleeg aangespreek word). Dit lei tot frustrasie. Die uitlaatklep wat werk, is nie noodwendig vloermoere nie, maar om kollektief deur burgerlike instellings kragte saam te snoer. Burgerlike instellings word as belangrike onderdeel van ’n grondwetlike demokrasie beskou, net soos die vrye pers. Dit handel nie net oor om howe toe te hardloop en ander soorte van kollektiewe protesaksies nie, maar om ook intern te versorg soos Solidariteit se Helpende Hand, en om die hande uit die moue te steek soos AfriForum se projek om self slaggate gevul te kry. So is al veel meer vermag as ’n hele swetterjoel vloermoere, selfs vloermoere wat deur briewe in koerante of deur rubrieke ’n hiperboliserende uitwerking gekry het.