LitNet Akademies-resensie-essay: Mag die jeug oor ontheiliging praat? | LitNet
Zenobia Kock 2012-11-12
Uitgewer: Protea Boekhuis (2012)
Provoost bou 'n hele alternatiewe prehistoriese wêreld op met twee groepe mense: die nomadiese Rratikas, waartoe Noag behoort, en die bootbouers. Sy skep met klein verwysings dwarsdeur die boek die omvang van 'n geloofwaardige kulturele botsing.
Verskille: fundamentele verandering van die oorspronklike verhaal
Die Arkvaarders ondermyn die Genesis-verhaal op verskeie maniere. Die ander mense ("die mensdom") word nie uitgebeeld as boos, korrup en vol geweld soos daar in Genesis staan nie. Daar is selfs 'n deernisvolle storie oor die blinde ma wat haar dogtertjie Camia se angs vir die vloedwater probeer besweer.
Nog 'n fundamentele afgewyking van die teks: dit is toe nié net Noag en sy uitgebreide gesin wat die ramp oorleef nie. Re Jana word deur Gam aan boord gesmokkel, en Put deur Neelata. Re Jana se pa oorleef op 'n papirusboot (oorspronklik gebou as die verassingsboot), en wanneer die kos op die boot opraak, is hy die een wat die arkvaarders laat oorleef deur vir hulle vis te gee.
Kort na hulle stranding gee Re Jana geboorte aan Kanaän, wat voor die vloed deur Gam verwek is. (Hulle is dus nie tien en 'n half maande op die boot soos in Genesis nie.) Provoost probeer sin maak van Noag se vervloeking van die onskuldige kleinseun Kanaän deur 'n seëntoneel vir die seuns in te skryf voor die vervloekingsvoorval.
Ander afwykings, kortliks: Die duif en kraai word nooit uitgestuur nie: die duif word geoffer deur 'n sinistere Taneses. Die reënboog word bloot terloops vermeld. Die boumeester drink gereeld van die wyn wat Neelata maak om sy pyn te verlig, en hy word dronk daarvan voordat die eerste wingerdstokke nog geplant is.
Is al hierdie afwykings "ontheiliging van die heilige skrif"? Een man se ontheiliging is 'n ander man se historiese kritiek. In hierdie geval kom daar nog die dogmatiese mynveld van die uitverkiesingsleer by.
Hóé Provoost hierdie debat aan die gang sit, bring egter dissonansie mee vir iemand wat met die Bybel grootword. 'n Fundamentele vektor gaan verlore as sy die "boosheid van die mensdom" uit die storie skryf en Noag verander in 'n mislike ou man. Dit voel na opsetlikheid as sy die gehoorsame Sem en Jafet verander na skynheilige gatkruipers en die dislojale Gam tot 'n wyse en deernisvolle protagonis omskep. Die hele dinamika van die verhaal verander.
Om Jansma se riglyne te gebruik: die historiese konteks word ondermyn; die bedoeling van die verhaal is omgekeer. In hierdie opsig dop sy dus die toets vir "ware vertellers".
Booyens, Hannelie. 2012. Dramatiese oorvertelling van Bybelse storie vir oopkop-lesers. Beeld Boeke, 17 Januarie 2012.
Weinberger, Eliot. 1989. The month of Rushdies. Boston Review, 15 Maart 1989
 Jansma kom tot 'n ander (onverklaarbare) gevolgtrekking op bl 47 van haar proefskrif: "Het verhaal van de arkvaarders is in hoge mate kritisch en lijkt soms een tegenovergestelde boodschap te verkondigen. Toch denk ik dat er goede redenen zijn om te stellen dat het precies daarom ruimte schept voor een interpretatie die volledig recht doet aan de bijbelse traditie, deze nieuw leven inblaast en jong en oud anno 2007 kan inspireren."
2012-11-16 at 07:18
"Oorverhitte literêre dryfgang van politieke korrektheid" – die allerlaaste ding waarvan mens Anne Provoost kan beskuldig!!