Die Taalkonferensie het ’n Werda Waaksaamheidskomitee onder voorsitterskap van N.J. van der Merwe aangewys om ’n groot opvolgtaalfees soos in België vir 1912 te beplan. Die fees was klaar gereël vir 1 Maart 1912 in Kaapstad toe genl. Louis Botha ’n stokkie daarvoor gesteek het omdat hulle sy politieke opponent, genl. Hertzog, as hoofspreker genooi het en nie vir hom nie. Hy het naamlik opdrag aan die Spoorweë gegee om die spesiale treinkonsessiekaartjies waarmee die studente van Stellenbosch en Wellington na Kaapstad sou reis vir die geleentheid te kanselleer. Die dagboek van N.J. van der Merwe vertel die volledige verhaal van die mislukte fees (in die N.J. van der Merwe-versameling, Vrystaatse Provinsiale Argief). Genl. Botha kon die studente se entoesiasme egter nie stuit nie en die fees is uiteindelik op 1 Maart 1913 gehou.
Een man in die Botha-regering het sake anders gesien: F.S. Malan. Hy het die beweging vir ’n Nederlands/Afrikaanse universiteit gesteun en na weë en middele gesoek om dit te kanaliseer in die rigting wat dit buite die politiek sou hou. Met sy toonaangewende rol in die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het hy gepoog om die idee van so ’n universiteit te versoen met Botha en Smuts se konsiliasiepolitiek. Hy het daarin geslaag, soos die aanvaarding van die Universiteitswet in 1916 getuig. Dit het sy aansien in Afrikaanse geledere versterk, veral toe hy so ’n leidende rol in die amptelike erkenning van Afrikaans gespeel het. As eertydse redakteur van Ons Land, waar hy ’n vurige pleitbesorger vir Afrikaans was, kon hy nou op steun in sterk Afrikaansgesinde kringe staat maak (Kapp 2009:105, 335 e.v.).
Macmillan was ’n leerling aan Stellenbosch Gymnasium en student aan die Victoria Kollege, waar hy in 1903 as eerstejaar vir die BA-graad ingeskryf het. Toe Tobie Muller die eerste Rhodesbeurs wat aan ’n oudleerling van die Gymnasium toegeken is, weier omdat hy Rhodes se aandeel aan die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog onaanvaarbaar gevind het, is dit aan Macmillan toegeken. In sy herinneringe skryf Macmillan oor die besonder goeie gees wat tussen die Skotse professore en die studente geheers het en blameer hy die Transvaal vir die verspreiding van republikeinse en antimonargistiese idees na die Kaap. Hy blameer egter ook die Skotte en Engelse vir hulle onwilligheid om erkenning aan Nederlands te gee en om die taal te leer sodat hulle met gemak met die studente kon kommunikeer. Die studente se kommunikasie met die professore was baie formeel en formalisties (Macmillan 1975:5–52).
’n Ander vooraanstaande Engelstalige inwoner van Stellenbosch was die gewilde politikus John X Merriman. Sy houding bied belangrike insig in hierdie taalkwessie. Merriman was in sy vroeër jare sterk anti-Nederlandsgesind (Lewsen 1982:222, 25, 98), maar het later sterk anti-Milner geword en oorwegend Hollandssprekende kiesafdelings in die Kaapse parlement verteenwoordig. Hy het homself as ’n baie gematigde ondersteuner van die Britse Ryk beskou, beslis geen jingoïs nie. Hy was die belangrikste alternatiewe kandidaat as die eerste eerste minister van die Unie van Suid-Afrika naas Louis Botha. In 1915 het hy LV vir Stellenbosch geword toe hy die Nasionale Party se kandidaat, C.L. Marais, broer van Jannie Marais, verslaan het met 1 674 stemme teen 826 (Lewsen 1969:275). Laasgenoemde was oorwegend studentestemme (Lewsen 1982:369). Merriman se vriendskap met M.T. Steyn het van hom ’n sterk ondersteuner van die beginsel van gelyke taalregte en tweetaligheid gemaak. Tog was hy skepties oor die moontlikheid om die Victoria Kollege as ’n Afrikaanse universiteit te vestig. Hy was ’n sterk kritikus van Louis Botha, maar in 1916 het hulle versoen geraak. Hy het die opkoms van die Nasionale Party as ’n belangrike teleurstelling ervaar.