Konsep-LITS: Die pad vorentoe - BKB
Jacques van Niekerk op RSG
Ná wye bespreking binne die veebedrywe, het die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye (DAFF) einde verlede jaar 'n konsepdokument vir 'n veeidentifikasie- en naspeurbaarheidstelsel (LITS) in Suid-Afrika gepubliseer.
Die basiese beginsels en die pad vorentoe word hier bespreek.
Luidens die konsepdokument word aanbeveel dat die norme en standaarde van die beoogde LITS (Livestock Identification and Traceability System) op internasionale standaarde gebaseer word. Daar word verder aanbeveel dat die bestaande, bekende nasionale diere-identifikasiestelsel gedefinieer en aanvaar word; dat 'n ruilplatform uitgebou of opgegradeer word; dat 'n gepaste implementeringsowerheid geskep word; en dat LITS-loodsprojekte asook daaropvolgende projekte die nodige voorwaardes sal aanpas voor volle implementering plaasvind. en naspeurbaarheidstelsel vir Suid-Afrika in werking te stel, is met waardering deur die onderskeie veebedrywe aanvaar en wel om die volgende redes:
Suid-Afrika is uiters uitgelewer aan die moontlike uitbreking van oorgrens- of hoë-impaksiektes omdat ons buurlande, asook die gesoneerde gebiede van SuidAfrika, tans weerloos is teen sulke siektes.
Die huidige siektes wat in die land voorkom en die weerloosheid teen ernstige siektes soos bek-en-klouseer bemoeilik plaaslike handel en uitvoere en het die potensiaal om tot verliese van biljoene rande in inkomste te lei.
Die beweging van diere kan tans slegs in beperkte mate beheer word.
Veediefstal bly 'n ernstige probleem.
Die bestuur en identifisering van diere in beide die kommunale en kommersiële sektore is 'n uitdaging.
Die onvermoë om tussen verskillende bestuurspraktyke soos groeibevorderaars, diere soos Karoolam wat op inheemse plantegroei lewe en grasgevoerde vee te onderskei, is tans problematies.
Rampbestuur van droogtes, vloede en siekte-uitbrekings speel 'n rol.
Onwettige invoere moet bekamp word.
Die oorkoepelende doelstelling van die beoogde beleid is om te verseker dat 'n internasionaal erkende LITS in Suid-Afrika geïmplementeer word wat volhoubare ekonomiese groei sal bevorder en werksgeleenthede in die veesektor sal skep.
Spesiale doelwitte sluit die volgende in:
Om die plaaslike bedryf en handelsvennote van 'n geloofwaardige stelsel van vee-identifikasie en naspeurbaarheid te voorsien.
Om 'n openbare-private vennootskap tussen die regering en die bedryf te vestig.
Om produsente, diensverskaffers en beleidmakers van inligting te voorsien sodat ingeligte besluite geneem kan word.
Om gepaste planne vir diere- en openbare gesondheid en siektebeheer, voedselveiligheid en gehalte, marktoegang, handels- en ekonomiese groei, genetiese verbetering en produktiwiteit, rampbestuur en die bekamping van veediefstal moontlik te maak.
Om bestaande markte te versterk en nuwe markte te ontgin.
Om die Suid-Afrikaanse verbruiker se eise aan te spreek, asook die kwessie van vleisveiligheid dwarsdeur die waardeketting te bewerkstellig.
Die nuutgestigde LITS SA-komitee, bestaande uit vyf verteenwoordigers van die staat en vyf van die veebedryf, voorsien volgens Willie Clack, een van die komitee se bedryfsverteenwoordigers, dat die stelsel oor 'n paar jaar op evolusionêre grondslag stelselmatig toegepas sal word soos die prosesse rondom die nodige wetgewing en ander verwante uitdagings soos rekenaarstelsels en databasisse vorder.
Die komitee voorsien die volgende fases:
Die huidige identifikasiestelsel word voortgesit en 'n paar aksies word voorsien soos die herregistrasie van identifikasiemerke en die koppeling van identifikasiemerke met eiendom.
Ontwikkeling en implementering van die nuwe LITS, gebaseer op die huidige stelsel se wetgewing.
LITS word ontwikkel gebaseer op nuwe wetgewing en moderne metodes van diere-identifikasie wat verband hou met die Wet op die Identifikasie van Diere (6 van 2002).
Volwaardige naspeurbaarheid word voorsien deur die LITS, waarbinne alle lewende hawe geïnkorporeer is.
DAFF het ook reeds die LITS SA-komitee se opdrag gepubliseer. Die wêreldorganisasie vir dieregesondheid, die OIE, erken Suid-Afrika se hoofdireksie van diereproduksie en -gesondheid as die bevoegde owerheid om die stelsel se ontwikkeling te stuur.