Die wortel van ons pyn - Dr. Piet Muller
Die wortel van ons pyn
Deur Dr. Piet Muller op 1 Augustus 2014
In een van die wêreld se groot spirituele klassieke, die Bhagavat Gita, lees ek nou die dag hierdie woorde:
"Meditasie is belangriker as askese of die weg van kennis. Dit is selfs belangriker as die doen van onbaatsugtige goeie dade."
Byna instinktief wou ek verder lees, want my eerste reaksie was 'n "uh hû" van ongeloof. Dat dit belangriker kan wees as askese, kon ek nog verstaan. Selfs belangriker as kennis. Maar hoe kan stil sit met jou eie gedagtes belangriker wees as die doen van goeie dade aan ander mense?
Totdat dit my soos 'n hou tussen die oë tref: Al drie hierdie dinge is gerieflike maniere om te voorkom dat jy ooit gekonfronteer word met jou eie ego. Daarenteen konfronteer meditasie 'n mens met die slegste geselskap moontlik – jou eie gedagtes. En wanneer 'n mens eers met jou eie gedagtes begin stoei, kom jy by die wortel van jou eie ego uit, wat tegelyk ook die wortel is van al ons pyn.
Die Bybelse verhaal van Adam en Eva in die paradys is 'n metafoor van ons eie verdrywing uit die paradys. Vir nege maande lank het ons in paradyslike vrede en eenheid in ons ma gelewe, sonder 'n besef van "ek en jy". Dan vind ons geboorte plaas en dit beteken 'n einde aan die paradyslike vrede. Skielik is daar iemand anders, wie se begeertes nie altyd met my eie strook nie. Ek word gedwing om dinge te doen wat ek nie altyd wil doen nie en op tye wat my nie altyd pas nie. Geleidelik word daar in my 'n "ek" gebore, wie se begeerte in konflik is met "jou" en "julle." Van my omgewing af, van my ouers, broers en susters, maats, my skool, kerk en samelewing, kom daar daagliks seine wat vir my sê hoe ek moet optree om aanvaarbaar te wees.
Op hierdie manier ontstaan my persona, die masker wat ek moet dra om aanvaarbaar te wees vir die omgewing waarbinne ek leef. Hoe ouer ek word hoe meer raak ego en persona verstrengel soos 'n Siamese tweeling. Later glo ek dat ek regtig my persona, my masker, is. En hoe ouer ek word, hoe meer egosterkte het ek nodig om my plek in die lewe vol te staan. So ontstaan wat mistici deur alle eeue die "valse self" genoem het. Die self wat nie eens weet van die wonderlike aspekte van my persoonlikheid wat ek nog nie ontdek het nie, of dat my "ware self" oneindig groter is as my valse self.
Dit is soos die Jiddisje verhaal van die beroemde snyer Zumbach – wat ook een van die gunsteling stories van Ram Das was, een van Amerika se bekendste spirituele pioniers van die twintigste eeu.
'n Man het Zumbach besoek en 'n pak klere bestel. Saam het hulle die heel beste materiaal uitgesoek en Zumbach het sy mate geneem en begin werk. Toe hy geroep word om die pak klere aan te pas, blyk dit dat een van die moue 'n paar sentimeter te lank was. Hy wys dit vir Zumbach, wat hom dadelik vererg en sê daar is niks met sy werk verkeerd nie. Die fout lê by hoe hy staan. Hy draai toe sy skouer skuins, totdat die mou perfek pas. Ongelukkig is daar toe 'n bondel materiaal op sy skof. Maar weer gee Zumbach hom die skuld en hy druk sy kop vorentoe, totdat hy met 'n boggelrug staan. Toe pas die mou en die skof perfek.
So is hy buite toe en hy het nie ver geloop nie of iemand keer hom voor en vra of Zumbach die pak gesny het.
"Ja," sê hy, "hoe het jy geweet?"
"Net Zumbach kan 'n pak klere maak wat so netjies aan 'n liggaam sit wat so gebreklik soos joune is."
Om by ons ware self uit te kom en ons volle potensiaal te ontgin, moet ons die wortel van die valse self afsny, en hierdie wortel is ons ego-self. Maar die ego is 'n bedrieglike opponent. Hoe meer jy met hom stoei hoe sterker word hy. 'n Mens moet hom met lis en taktiek benader.
In Indië, waar olifante dikwels by troues en optogte optree, kan so 'n dier se rustelose slurp groot skade aanrig wanneer 'n optog deur die nou straatjies van 'n dorp beweeg. So 'n slurp is byna net so rusteloos soos 'n mens se gedagtes en hy gryp maklik 'n tros piesangs van 'n handelaar se tafel af, of wasgoed van iemand se draad, daarom gee die mahout of olifantdrywer vir sulke geleenthede vir sy olifant 'n stokkie om in sy slurp te dra. Die dier konsentreer dan so om sy stokkie netjies te dra, dat sy slurp skoon vergeet om te dwaal. Om 'n sukses van meditasie te maak, moet 'n mens ook 'n "stokkie" hê om jou gedagtes op een punt te konsentreer. Dit is waarvoor 'n mens jou asemhaling of 'n mantra gebruik.
Maar net so belangrik is wat jy doen wanneer jy nie sit en mediteer nie. Maak 'n punt daarvan om jou gedagtes te "noteer." Wanneer jy jouself betrap dat jy aan iets dink, "noteer" dit net deur dit 'n naam te gee: rassisme, jaloesie, seks, of wat ook al. Moenie jouself verwyt oor jou dwalende gedagtes nie, want dan gee jy die ego net meer energie. Neem bloot afsydig daarvan kennis, sonder om jou vir "slegte gedagtes" by wyse van spreke met 'n liniaal oor die vingers te tik.
Op hierdie manier ontwikkel 'n mens die "waarnemer" in jou gemoed. Die mens se bewussyn is in staat om op twee vlakke gelyktydig te opereer. Die een vlak is wanneer jou gedagtes soos 'n olifant se slurp van een onderwerp na die ander spring en jy die hoofrolspeler in jou eie rolprent word. Die ander vlak is in staat om bloot objektief waar te neem waaroor jy dink. Hoe meer 'n mens die waarnemer oefen, hoe sterker word dit, totdat 'n mens in staat is om die aksies van jou valse self met 'n onbetrokke rustigheid gade te slaan. Jy het nog al die gewone gedagtes, maar dit neem jou nie langer op sleeptou nie.
Die ego is ook nog daar, maar dit gedra hom al minder soos 'n stout kind wat nie sy sin in 'n winkel kan kry nie. Hoe kleiner die ego word, hoe ruimer word 'n mens se lewe. Jy begin al minder dink in terme van "ons" en "hulle," "goed" en "sleg;" selfs van "lewe" en "dood."
Iemand sonder 'n ego kan nooit verneder of beledig word nie – en hoewel die ego die dood vrees, weet die "waarnemer" dat niks ooit (uit niks) gebore word – en niks ooit sterwe nie.