Studie wys bergwoude kwyn vinnigFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Filip Zrnzevic/Unsplash) Veldbrande, die bosboubedryf en boerdery veroorsaak dat bergwoude teen ŉ kommerwekkende tempo wegkwyn – dermate dat ŉ grondgebied so groot soos die Amerikaanse deelstaat Texas reeds uit die weg geruim is. Dié soort woude is die natuurlike habitat van 85% van die wêreld se voëls, soogdiere en amfibieë en boonop die tuiste van verskeie seldsame en bedreigde spesies. Sonder dié habitatte kan hierdie spesies dalk heeltemal van die aardbol verdwyn. Navorsers van China se Southern University of Science and Technology en Engeland se University of Leeds het onlangs ŉ studie in die vaktydskrif One Earth gepubliseer waarin die omvang van die verlies aan bergwoude bestudeer is. Luidens die studie het bergwoude in 2000 sowat 1,1 miljard hektaar van die wêreld bedek. Minstens 78,1 miljoen hektaar is sedertdien verwoes. Die navorsers sê die sleuteldrywers van die verlies is die kommersiële bosboubedryf, veldbrande en landbou. Histories was bergwoude grotendeels buite mense se bereik, maar sedert die begin van die 21ste eeu het dit meer toeganklik geraak en dus die bron vir hout en landbougrond geword. Kommersiële bosbou is verantwoordelik vir die verlies van 42% van die bergwoude se grondgebied, gevolg deur veldbrande (29%), wisselbou (15%) en permanente of semi-permanente kommoditeitslandbou (10%). Wisselbou is wanneer gewasse vir ŉ paar jaar op ŉ bepaalde stuk grond verbou word en die grond dan vir ŉ paar jaar ongebruik gelaat word, totdat dit weer vrugbaar is. Zhenzhong Zeng, medeskrywer van die studie, sê dit is opvallend om te sien dat die oorsaak van die woudverliese van streek tot streek verskil. “Veldbrande is die hoofoorsaak van woudverliese in boreale woude wat in hoëbreedtegradegebiede voorkom,” sê hy. “Dit is meestal deur klimaatsverandering veroorsaak omdat daar ŉ styging in temperature en minder reën is.” Kommoditeitslandbou is weer die hoofoorsaak van bergwoudverliese in Suidoos-Asië. “Mense plant meer palmplase om meer produkte te lewer en het meer grond nodig om mielies te plant om hul hoenders te voer, daarom word daar gedurig vir nuwe grondgebied gesoek,” sê Zeng. Die reikwydte is groot Argieffoto (Foto: Christa Regina/Pixabay) Volgens die skrywers is die grootste hoeveelheid bergwoudverliese in Asië waargeneem. Altesaam 39,8 miljoen hektaar – meer as die helfte van die globale getal – het hier tot niet gegaan. Suid-Amerika, Afrika, Europa en Australië het ook almal beduidende verliese gely. Wat besonder kommerwekkend is, is die groot aantal woudverliese in berggebiede wat “tropiese biodiversiteitbrandpunte” is. Dié gebiede is toevlugsoorde vir seldsame en bedreigde spesies. “Die bergwoudverliese in die tropiese gebiede neem baie vinniger toe as in van die ander streke,” sê Zeng. “Die biodiversiteit is ook baie ryk daar, so die uitwerking op die ekosisteem is groot.” Volgens Zeng sou hierdie probleem grotendeels uitgeskakel word as diegene wat in beboste gebiede woon eerder met die woud saamleef as om dit summier af te kap. Xinyue He, medeskrywer van die studie, sê daar is intussen waargeneem dat van hierdie gebiede teruggroei, maar nie genoeg om inheemse spesies weer terug te lok nie. Die woud herstel boonop nie teen dieselfde tempo as waarteen dit afgekap word nie. Die skrywers het tot die gevolgtrekking gekom dat daar meer klem op die bestuur van bosboubedrywighede moet wees, asook strenger toepassing van wette en regulasies. “Om gebiede aktief te beskerm kan wondere verrig om die verlies aan habitat te verminder,” sê He.