Geen einde in sig aan Transnet-staking(Argieffoto: Transnet) Transnet het ŉ beroep op werkers gedoen om enige optrede van intimidasie of geweld teen diegene wat nie staak nie, stop te sit. Dit nadat een van die staatsbeheerde onderneming se werkers Donderdag in New Brighton in Gqeberha (Port Elizabeth) geskiet is. “Die werker het mediese hulp ontvang en is na die naaste hospitaal geneem,” het Transnet in ŉ verklaring gesê. Die maatskappy het nie meer besonderhede oor die voorval bekend gemaak nie, maar sê die polisie ondersoek ŉ saak van poging tot moord en opsetlike saakbeskadiging. Stakende werkers is uit verskeie oorde gekap vir die verreikende uitwerking wat hul optrede op die breër ekonomie het. Untu se Carestone Damons sê werkers is bereid om hul eis van ŉ 13%-verhoging te verminder, maar nie vir minder as inflasie nie. Dié syfer staan tans op 7,6%. Hy sê hulle het maande gelede met loononderhandelings begin en dat ŉ staking die laaste uitweg is. Transnet se vroeëre loonaanbod het vir sommige werkers ŉ verhoging van minder as R400 beteken, terwyl 1%-verhogings vir bydraes soos medies of behuising en nagskofbetaling in sommige gevalle ŉ skamele R15-verhoging per maand beloop, het Damons aan Cape Talk Radio gesê. Transnet het intussen ŉ gewysigde loonaanbod met ŉ effens groter verhoging voorgelê. Amanda Tshemese, woordvoerder vir Satawu, het aan City Press gesê hulle lede sal waarskynlik ŉ inflasieverwante verhoging aanvaar. Die ministers van onderskeidelik openbare ondernemings (Pravin Gordhan), indiensnemings en arbeid (Thulas Nxesi) en landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling (Thoko Didiza) het Woensdag met vakbonde en die bestuur van Transnet vergader om ŉ oplossing vir die voortslepende loongeskil te kry. Dit het egter steeds nie tot ŉ ooreenkoms gelei nie. Die regering het ŉ beroep op alle partye gedoen om onderhandelings voort te sit om so gou moontlik ŉ oplossing te kry vir die staking wat volgens sommige kenners tussen R1 miljard en R8 miljard per dag kos. Die stakers is reeds uit verskeie oorde gekap vir die uitwerking van hul optrede op die land. Busisiwe Mavuso, uitvoerende hoof van Business Leadership South Africa, sê in ŉ meningstuk die Transnet-staking (en die staking by Eskom in Junie wat eindelik tot fase 6-beurtkrag aanleiding gegee het), wys dat vakbonde nie vertrou kan word om die belange van die land te bevorder nie. “Sy optrede wys hy is heeltemal tevrede om die ekonomie te verwoes, terwyl hy loonverhogings eis wat ŉ lugkasteel is.” Mavuso sê die vakbonde se looneis van tussen 12% en 13,5% is onmoontlik vir Transnet of die tesourie om te bekostig en dat dit nie net irrasioneel is nie, maar dat die staking ook op “ekonomiese sabotasie” neerkom. Portia Derby, groephoof van Transnet, sê die instelling kan nie toegee aan dubbelsyferverhogings nie omdat die bestuur ook ŉ mandaat het om die sukkelende maatskappy om te keer en weer op ŉ volhoubare koers te kry. Volgens Derby kan 66% van Transnet se bedryfskoste nie aan salarisse bestee word nie. In hierdie stadium staan Transnet se loonaanbod, wat deur die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) gefasiliteer word, op 4,5% in die eerste jaar, ŉ 5,3%-verhoging in 2023-’24, en ŉ verhoging van 5,3% in 2024-’25, sowel as aanpassings in die mediesefondstoelaag. Satawu het vantevore gesê as die groephoof van Transnet R8,9 miljoen per jaar kan verdien, beteken dit daar is genoeg geld by Transnet om werkers te betaal.