Die Verenigde Nasies en die Kongo - Volke, nasies, gebeure - 2022
Die rol van die Verenigde Nasies in die Kongo-krisis tussen 1960 en 1964 was die grootste ontplooiing van mans en enkele van die mees omstrede optredes. Tot 1960 was die Kongo 'n Belgiese kolonie, maar in 1960 kondig die Belg aan dat hy die Kongo sy onafhanklikheid verleen. Die Belg het die Kongo net vyf maande gegee om homself gereed te maak vir onafhanklikheid, ondanks die feit dat dit duidelik nie voorbereid was op so 'n taak nie.
Die onafhanklike Republiek van die Kongo is op 30 Junie 1960 verklaar. Die eerste minister was Patrice Lumumba en sy president was Joseph Kasavubu. In die eerste week van Julie het die leër teen die oorblywende blanke offisiere wat die Kongolese leër lei, ondermyn en het daar talle aanvalle op die Europeërs in die algemeen plaasgevind.
Die mishandeling het onmiddellik die gesag wat die burgerlike regering gehad het, weggeneem. Dit het ook 'n toestand van byna paniek in die Kongo geskep, aangesien 100,000 Belge daar hoofsaaklik in of naby die hoofstad Leopoldville gewoon het. In antwoord op die krisis het die Belgiese regering Belgiese valskermsoldate gestuur om Belgiese burgers in die Kongo te beskerm. Dit was 'n onwettige daad omdat die Kongo 'n onafhanklike volk was en vry van die Belgiese bewind. Die regering van die Kongo het die troepe nie genooi nie.
Sulke probleme is vererger toe die mineraalryke gebied Katanga in die suide van die Kongo onafhanklik verklaar is deur Moise Tshombe wat die mense in Katanga lei.
Katanga vervaardig koper, 60% van die wêreld se uraan en 80% van die wêreld se industriële diamante. Tshombe is gerugsteun deur die Europese ondernemings wat in Katanga gewerk het, omdat hulle gehoop het om die beduidende winste uit die ontginning van sulke hulpbronne te haal. Katanga het die potensiaal gehad om Kongo een van die meer welgestelde Afrikastate te maak. Daarsonder sou die nuwe nasie arm bly.
Met die gevolg van sulke chaos het Lumumba 'n beroep op die Verenigde Nasies gedoen om hulp. Die Veiligheidsraad het 'n leër opgerig om wet en orde in die Kongo te herstel. Dit het byna 10.000 troepe getel. Daar is vier take gegee:
Herstel die wet en orde en handhaaf dit. Verhoed dat ander lande betrokke raak by die krisis. Help om die land se ekonomie op te bou Herstel politieke stabiliteit.
Die Verenigde Nasies se mag het slegs mag gebruik om selfverdediging te gebruik en dit is nie toegelaat om tussen die regering in Leopoldville en die regering van Tshombe in Elizabethville te kies nie.
Byna onmiddellik het dinge verkeerd gegaan vir die Verenigde Nasies. Lumumba het die Verenigde Nasies gevra om die militêre mag te gebruik om die mag van Tshombe in Katanga te verongeluk. Dag Hammerskjöld, sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, het toestemming hiervoor geweier. Lumumba het die Verenigde Nasies onmiddellik daarvan beskuldig dat hy met Tshombe gepleeg het weens die ryk mineraalreserwes van Katanga. Hy het die Verenigde Nasies ook daarvan beskuldig dat hy met die ryk Europese ondernemings wat die streek ontgin het, opspoor.
Lumumba se woede oor die Verenigde Nasies se versuim om teen Katanga op te tree, het daartoe gelei dat hy die USSR om hulp gevra het. Die Russe het Lumumba se regering van militêre toerusting voorsien wat hom die geleentheid gebied het om 'n aanval op Katanga te loods. Hierdie aanval het misluk en president Kasavubu het Lumumba van die hand gewys en die hoof van die leër van die Kongo - kolonel Mobutu - as die nuwe premier aangestel. Lumumba het 'n mededingende regering in Stanleyville in die ooste van die land opgerig. Sy moord deur huursoldate het hom egter van die probleem verwyder. Deur dit alles kon die Verenigde Nasies niks doen nie, aangesien hulle ooreengekom het om nie kant te neem nie en slegs in selfverdediging te skiet.
Vir die eerste ses maande van 1961 was hulle vier groepe wat beweer het dat hulle die Kongo sou lei:
1) Mobuto se regering in Leopoldville
2) Lumumba se ondersteuners is in Stanleyville gebaseer
3) Tshombe se 'regering' in Elizabethville, Katanga en
4) 'n Wegbreek 'regering' in Kasai provinsie gelei deur koning Albert Kalonji - hoewel dit 'n selfaangestelde titel was!
Die groepe van Lumumba en Kalonji het albei wapens van die Russe gehad en die land het teen die somer van 1961 op die rand van inploffing gelyk. 'N Bose burgeroorlog het 'n werklike moontlikheid gelyk.
Die Verenigde Nasies het tot dusver nie veel gedoen om stabiliteit vir die nuwe nasie te bewerkstellig nie. In antwoord op die krisis het die Veiligheidsraad toestemming verleen dat die leër van die Verenigde Nasies wat daar gebaseer is, mag gebruik om 'n burgeroorlog te voorkom. Dit was nie nodig nie, want in Augustus 1961 het drie van die vier dele vergader om 'n nuwe parlement in Leopoldville te vorm wat deur Cyrille Adoula gelei sou word. Die enigste groep wat nie hieraan deelgeneem het nie, was Tshombe se Katanga.
Adoula het die Verenigde Nasies gevra om militêre steun te verleen vir 'n aanval op Katanga, aangesien hy dit die eerste taak gemaak het om Tshombe te verwyder, omdat hy van mening was dat die Kongo, terwyl Tshombe effektief in beheer van Katanga was, nooit vrede sou hê nie. In Augustus 1961 het 5000 troepe van die Verenigde Nasies 'n aanval op Katanga geloods. Alhoewel hulle sleutelpunte in die provinsie ingehaal het, het hulle Tshombe nie gekry nie omdat hy na Rhodesië gevlug het.
Die Verenigde Nasies self is in die chaos gegooi toe Dag Hammerskjöld na Rhodesië gevlieg het om Tshombe te gaan sien. Die Verenigde Nasies se sekretaris-generaal is egter tydens hierdie reis dood toe sy vliegtuig neergestort het. Hy is vervang deur U Thant wat ingestem het tot 'n ander aanval deur die Verenigde Nasies se troepe op Katanga in Desember 1961. As gevolg hiervan het Tshombe ingestem om Adoula te ontmoet om sake te bespreek. Die samesprekings het byna 'n jaar geduur en baie min behaal. In die laat 1962 val die mag van die Verenigde Nasies in die Kongo weer op Katanga. Dit het daartoe gelei dat Tshombe uit die Kongo gevlug het en in Januarie 1963 is Katanga weer verenig met die res van die Kongo.
Was die werk van die Verenigde Nasies in hierdie krisis 'n sukses?
Baie mense het geglo dat dit sy vier doelstellings bereik het. Die land het nie na 'n burgeroorlog neergedaal nie; Rusland is uit 'n sensitiewe gebied in Afrika gehou; die Kongo is teen die einde van 1963 in geheel gehou en politieke stabiliteit is bewerkstellig. Die Verenigde Nasies het ook verantwoordelikheid aanvaar vir die humanitêre program wat in die Kongo benodig word. Hongersnood en epidemies is vermy deur die gebruik van geborgde voedsel- en mediese programme deur die Verenigde Nasies.
Nie elke volk was egter tevrede met wat die Verenigde Nasies gedoen het nie. Rusland, Frankryk en België het geweier om hul deel van die $ 400 miljoen wat nodig was om die koste van die Kongo-operasie te betaal, te betaal. Dit het die Verenigde Nasies amper tot bankrotskap gedryf.
Die lande wat die Verenigde Nasies ondersteun het, was ook krities oor sommige dele van wat die Verenigde Nasies gedoen het. Die rol van Dag Hammerskjöld is gekritiseer, omdat die gevoel was dat hy sy gesag oor die algemeen bereik het wat die Verenigde Nasies kon doen en wat dit nie kon doen nie. Ondersteuners was ook op hul hoede vir die feit dat die Verenigde Nasies sy kant gebring het in 'n poging om vrede in die Kongo te bewerkstellig.