Aanlyn koeimelk-skema eintlik kat in sakTalle mense het vrae nadat Peace Ranch se platform skielik gesluit is. Beleggers in ŉ aanlyn skema genaamd Peace Ranch se reaksie het van woede en verbasing tot absolute verslaentheid gewissel toe die skema die afgelope week klaarblyklik gevou en die duisende rande wat hulle daarin belê het, skoonveld verdwyn het. Maandag was die platform waarop Peace Ranch bedryf is nog beskikbaar, maar teen Dinsdag was dit gou duidelik die skrif is aan die muur en het boodskappe op sosialemediaplatforms begin rondvlieg dat beleggers hul geld kwyt is. Volgens Maroela Media se inligting het tot soveel as 1 500 mense geld verloor en die bedrae beloop altesaam miljoene rande. “Ek het Dinsdag besef die plek is toe. Die geld is weg. Die plek bestaan nie meer nie, dit is gone,” sê ‘n vrou van Limpopo wat sowat R40 000 verloor het. Dié vrou sê sy was op soek na ŉ ekstra inkomste en het op ŉ aanlyn groep van Peace Ranch te hore gekom. Sy was eers katvoet, maar ander beleggers het die versekering gegee dat hulle ŉ inkomste verdien en sy het ook geld belê. Peace Ranch-promosies het mense aangemoedig om nog geld in te stoot. Vandeesweek het die sogenaamde senior agent van die aanlyn groep egter sonder seremonie die groep verlaat en ontnugterde beleggers sonder enige antwoorde gelaat. Die vrou sê volgens inligting wat sy sedertdien ingewin het, lyk dit of mense wêreldwyd ingeloop is. Net in Suid-Afrika het sy reeds meer as 1 500 mense wat geld verloor het opgespoor en die lys hou aan groei. Sy het ook nie veel vertroue dat plaaslike owerhede die baasbreine agter die skema gaan opspoor nie en sê sy hoop internasionale wetstoepassingsagentskappe kan hulle aankeer. Só werk dit ‘n Facebook-skermgreep van ‘n vorige uitbetaling van Peace Ranch. Peace Ranch maak staat op GameFi-tegnologie, wat ŉ kombinasie tussen aanlyn speletjies en finansies is. ŉ Spesifieke taak word verrig – in hierdie geval die melk van ŉ koei – om belonings te verdien. Luidens Peace Ranch se inligtingstuk wat aan voornemende deelnemers gestuur is, is dit in September 2020 op die been gebring met die doel om ŉ “metawêreld-ekostelsel te skep” vir plase en verwerkingsaanlegte vir landbou- en veeprodukte. Beleggers kan in koeie op verskillende grade belê wat een keer per dag gemelk kan word om op hierdie manier ŉ ooreenstemmende betaalmiddel (token) te verdien. Soos jou inkomste deur die koeie groei, kan winste in jou bankrekening inbetaal of weer belê word. Vir elke $40 (sowat R700) het beleggers ŉ koei gekry wat ŉ opbrengs van $1 (sowat R17,50) per dag lewer. Agente nou spoorloos Boodskappe oor Peace Ranch het die afgelope week op sosiale media rondgevlieg. Talle mense het die afgelope paar weke gewaarsku dat dit dalk ‘n bedrogspul kan wees. Van diegene wat die antwoorde moes verskaf, is daar nou geen spoor nie. Maroela Media het vandeesweek een van die sogenaamde senior agente, ene Byron, vergeefs in die hande probeer kry en oproepe het reguit na stempos oorgegaan. ŉ Ma van Mpumalanga leef in vrees omdat sy ook ander mense vir Peace Ranch gewerf het en hulle ook duisende rande verloor het. “Mense soek my bloed. Almal voel ek het hulle geld gevat; dis asof hulle dink ek was die baasbrein.” Die tuisbly-ma sê sy het aanlyn na ŉ ekstra inkomste gesoek en ene Kevin het haar genader om administrasiewerk vir Peace Ranch se aanlyn groepe te doen. Sy het hiermee dollar verdien wat in haar bankrekening inbetaal is en sy het in Mei vanjaar met R240 self in haar eerste koei op Peace Ranch belê. Die vrou sê sy was aanvanklik skepties, omdat daar soveel bedrogskemas is, en het eers met klein bedrae begin. Sy het egter goeie opbrengste verdien en teen die einde van Mei het sy ander mense begin werf. Sy het later nog geld belê totdat sy eindelik R324 000 – wat sy met ŉ kredietkaart gefinansier het – belê het. Die vrou het Maandag die laaste groot bedrag geld belê en Dinsdag besef die platform het gevou. “Ek het die heeltyd mense se navrae vir Kevin aangestuur. Ek het agtergekom almal se onttrekkings hang. Hier teen 15:00 het ek mense laat weet om op te hou geld insit. “Omtrent ŉ uur later het Kevin die groep verlaat en my met al die moeilikheid en drama gelos.” Die vrou het reeds ŉ saak van bedrog by die polisie aanhangig gemaak. Sy het egter ook nie veel hoop dat enige van die betrokkenes ooit aan die pen gaan ry nie. Duur les Albei vroue se raad aan diegene wat oorweeg om by soortgelyke skemas betrokke te raak, is bly weg. “Moenie… bêre jou geldjies in die bank,” sê die belegger van Limpopo. “Dit kry dalk min babatjies, maar dit is beter as om alles te verloor.” Die ma van Mpumalanga sê ook sy het ŉ bittere les geleer en sit boonop met ŉ geweldige skuldgevoel omdat sy ander mense aangemoedig het om betrokke te raak. “Ek is bewerig. My hart is seer. Daar is baie mense wat alles hier ingesit het. Dit was my eie stupidgeit en daarvoor aanvaar ek verantwoordelikheid. Maar daar is letterlik niks wat ek nou daaraan kan doen nie. Aanlyn was daar die afgelope paar maande heelwat navrae oor mense wat wou weet of Peace Ranch ŉ slenter of ŉ piramideskema is en daar was báie waarskuwings om weg te bly. Een gebruiker het gewaarsku dat die opbrengs in sommige gevalle tot 1 400% per jaar is – kwansuis sonder enige risiko’s – en dat dit gevaarligte moet laat flikker. ŉ Ander gebruiker het gesê selfs al is dit “immoreel of oneties”, sou hy steeds so vroeg as moontlik wou belê om soveel as moontlik geld te verdien voor die skema ineenstort. Die webwerf behindMLM.com, wat spesifiek kyk na veelvlakbemarking, het vandeesweek berig Peace Ranch het in duie gestort. Luidens die webwerf word veral ontwikkelende lande geteiken en data wys dat tot soveel as 91% van Peace Ranch se webwerfverkeer (sowat 700 000 besoeke) uit Suid-Afrika afkomstig was. Wêreldwyd word algehele verliese op miljarde rande geraam maar dit is moeilik om te bepaal hoeveel mense reeds die slagoffers van die skema is of was. Daar word boonop bespiegel dat hierdie spesifieke soort skema deur Chinese bedrieërs bedryf word, maar daar geen duidelike bewys daarvoor nie. Wees waaksaam Maroela Media het ŉ navraag aan die Gedragsowerheid vir die Finansiële Sektor (FSCA) gestuur en onder meer gevra of diegene wat geld deur Peace Ranch verloor het, enige hulp van die owerheid kan verwag. Die FSCA het ontvangs van die navraag erken en sy kommentaar sal bygewerk word sodra dit ontvang word. Baie aanlyn skemas is egter ongereguleerd en die FSCA het vantevore al gewaarsku dat hy mense nie teen hulself kan beskerm nie en dat hulle veral waaksaam moet wees wanneer buitensporige opbrengste beloof word. Waldo Krugell, ŉ professor in ekonomie aan die Noordwes-Universiteit, sê indien jy onseker is oor of iets moontlik ŉ bedrogspul kan wees, jy eerstens moet kyk na die opbrengs wat beloof word en indien dit beter is as enigiets wat elders gevind kan word, moet jy agterdogtig wees. Hy waarsku ook dat beloftes dat daar geen risiko aan ŉ belegging gekoppel is nie, dadelik gevaarligte moet laat flikker. “In die tradisionele finansiële wêreld is daar streng regulasies wat nagekom word en nie sommer enigiemand kry byvoorbeeld ŉ banklisensie nie. Daar is ook heelwat oorsig – en selfs te midde van reguleringstelsels, loop dinge steeds skeef.” Krugell sê een van die maniere om risiko te verminder, is om te belê by ŉ instelling met ŉ goeie reputasie en ŉ bewese finansiële rekord. “Daar is baie piramideskemas. Mense is desperaat. Hulle probeer ŉ geldjie maak en word dan gevang.”