Ondersoek na ‘staatskaping’ beginDie parlementsgebou in Kaapstad. Foto: Wikimedia.org Die parlement se portefeuljekomitee vir openbare ondernemings het Dinsdag met sy ondersoek na beweerde staatskaping van staatsondernemings begin. Prof. Anton Eberhard van die Universiteit van Kaapstad het die komitee toegespreek oor inligting waarna verwys kan word wanneer onderhoude met verskeie getuies gevoer word, onder andere voormalige en huidige lede van Eskom se raad, Lynne Brown, die minister van openbare ondernemings, en haar voorganger, Malusi Gigaba. “Die verwysingsboek verskaf ŉ onafhanklike, toeganklike, bondige en feite-gebaseerde uiteensetting van sommige, maar nie alle, van die beweerde voorvalle van staatsmislukking en kaping van die grootste staatsmaatskappye,” het Eberhard gesê. Zukiswa Rantho, waarnemende voorsitter van die komitee, het in haar openingsaanmerkings gesê die ondersoek sal uit drie gedeeltes bestaan, naamlik die Eskom-ondersoek, die Transnet-ondersoek en die Denel-ondersoek. Sy het gesê die ondersoek vorm deel van die parlement se oorsigtelike rol en dien nie as ŉ vervanging van ander wetgewende prosesse nie. Rantho het bygevoeg dat niemand as oortreders beskou moet word nie en enigiemand wat van ŉ oortreding beskuldig word, sal die geleentheid gegun word om hul kant van die saak te stel. Eberhard het gesê die komitee sal waarskynlik bevindinge maak rondom die manier waarop die bestuur van Eskom ondermyn en aangepas is om tot voordeel te strek van ŉ elite-groep met politieke bande, terwyl nasionale ekonomiese en maatskaplike ontwikkeling in gedrang gebring is. Hy het aangedui die komitee sal sekere bevindings maak sodra die ondersoek afgehandel is. Aanbevelings in die verwysingsboek sluit in die moontlike vervolging van strafbare individue, die hervorming van bestuur en die herstrukturering van die land se elektrisiteitsektor sodat korrupsie in die toekoms tot die minimum beperk word. “Die ondersoek het die potensiaal om lig op die verlede én die toekoms te werp,” het Eberhard gesê. Die komitee het die voorlegging van die verwysingsboek verwelkom aangesien die saak, volgens Rantho, “’n ingewikkelde saak” is. “Die inligting wat aan ons voorgelê is, behels ernstige bewerings rondom staatshulpbronne.” Veiligheidsmaatreëls is in plek gesit om die veiligheid van getuies tydens die ondersoek te verseker. Die ondersoek sal Woensdag voortgesit word wanneer die komitee toegespreek sal word deur die organisasie teen belastingmisbruik (Outa) en “een belangrike getuie”.