INLEIDING TOT: BETOWER - ppt download
INLEIDING TOT: BETOWER
GepubliceerdRoland Williams Laatst gewijzigd meer dan 3 jaar geleden
Presentatie over: "INLEIDING TOT: BETOWER"— Transcript van de presentatie:
1 INLEIDING TOT: BETOWER
FANIE VILJOEN INLEIDING TOT: BETOWER
2 Opsomming van Betower Nadia se ma stuur haar na 'n dorpie in Magoebaskloof nadat iets vreesliks met haar in Johannesburg gebeur. Nadia kom goed oor die weg met haar ouma, maar sy wil nie hier wees nie. Sy is ook teësinnig om na die nuwe skool toe te gaan. Op haar eerste dag by die nuwe skool is dit veral die vreemde ou met die vreemde naam Poenk wat haar aandag trek. Daar is iets betowerends aan Poenk. Hy verskyn op magies-realistiese wyses aan Nadia, dra 'n glasklippie saam met hom rond, gee nie aandag in die klas nie, maar kyk net heeldag in die rigting van die bos. Een middag ná skool agtervolg Nadia vir Poenk. Sy vind uit dat hy in die bos bly. Is hy 'n sprokieskarakter, dalk 'n bosprins? Skool-Poenk en Bos-Poenk verskil van mekaar. By die skool is hy gebonde, maar in die bos is hy vry. Nadia en Poenk se vriendskap groei mettertyd. Sy raak selfs op 'n manier verlief op hom. Hy lees vir haar gedigte voor en sy skryf vir hom 'n gedig. Hy leer haar dat die lewe ook mooi kan wees. Beide Poenk en Nadia dra geheime in hulle rond. Dit is dan juis hierdie geheime wat uitloop op die klimaks van die verhaal wanneer Poenk die skoolboelie, Gervan, moet trotseer, en Nadia haar eie verlede in die gesig moet staar – dit aanvaar en voortgaan met haar lewe. In 'n hartseer maar mooi slot, neem Nadia en Poenk van mekaar afskeid. Maar dis nie die einde nie, dis die begin van 'n nuwe hoofstuk.
3 MAGIESE REALISME... Die magiese realisme is 'n verskynsel in die literêre werk (prosa, poësie of drama) waar die konkreet-reële aspekte soos KARAKTES, RUIMTE en gebeure geplaas word teen die agtergrond van die magiese of ook die metafisiese. Die Italiaanse romanskrywer Massimo Bontempelli (1878–1960) het hierdie rigting in die kuns so benoem. Die magiese realisme is gebaseer op die gedagte dat die mens (en so die karakter of persoon in die literêre werk) bande het met 'n bosinlike bestaan, selfs met 'n oerbestaan
4 Die magiese realisme hou ook verband met en is ontleen aan die Jungiaanse gedagte dat in die mens twee vlakke van die onbewuste onderskei kan word: die persoonlike onbewuste en die kollektiewe onbewuste Eersgenoemde bevat al die mens se onderdrukte denke, vergete ondervindings en onontwikkelde idees. Die kollektiewe onbewuste sou dan bestaan uit die herinnerings en gedagtepatrone wat van vorige geslagte geërf is.
8 DIE TITEL Wat beteken BETOWER?
Die titel laat mens dink aan ander woorde soos "tower" of "toorwoord". "Betower" beteken sterk bekoor of verruk. As 'n mens weet dat die boek in 'n misterieuse bos afspeel en dat 'n tienerseun en -meisie die hoofkarakters is, kan 'n mens dalk dink dat hierdie 'n liefdesverhaal kan wees. Dit kan selfs 'n nuwe, moderne tipe sprokiesverhaal wees.
9 Die skrywer se aanvanklike titel vir die boek was Poenk.
HET JY GEWEET? Die skrywer se aanvanklike titel vir die boek was Poenk.
10 DIE SKRYWER... FANIE VILJOEN
11 UIT HOEVEEL HOOFSTUKKE BESTAAN DIE LEESBOEK?
BETOWER BESTAAN UIT 37 HOOFSTUKKE! HOOFSTUK 1 HOOFSTUK 2 HOOFSTUK 3 POENK
12 HOOFSTUK 4 HOOFSTUK 5 HOOFSTUK 6 POENK
13 HOOFSTUK 7 HOOFSTUK 8 HOOFSTUK 9
14 HOOFSTUK 10 HOOFSTUK 11 HOOFSTUK 12 ARMAND POENK
15 HOOFSTUK 13 HOOFSTUK 14 HOOFSTUK 15
16 HOOFSTUK 16 HOOFSTUK 17 HOOFSTUK 18
17 HOOFSTUK 19 HOOFSTUK 20 HOOFSTUK 21
18 HOOFSTUK 22 HOOFSTUK 23 HOOFSTUK 24 SKOOL POENK BOS POENK
19 HOOFSTUK 25 HOOFSTUK 26 HOOFSTUK 27 DIE LEWE DOOD GEBOORTE
20 HOOFSTUK 28 HOOFSTUK 29 HOOFSTUK 30
21 HOOFSTUK 31 HOOFSTUK 32 HOOFSTUK 33
22 HOOFSTUK 34 HOOFSTUK 35 HOOFSTUK 36
23 HOOFSTUK 37
24 WIE IS DIE KARAKTERS? HOOFKARAKTERS Nadia
Nadia is 'n tienermeisie met wild gekartelde, donkerbruin hare, 'n seepbleek vel en groen oë. Sy en haar ma se rolle het in Johannesburg omgeruil en sy het haar ma se versorger geword, maar 'n misstap verander haar lewe. Sy dra nou 'n selfvernietigende geheim in haar rond. Dit is ook die rede hoekom haar ma haar nou by haar ouma kom aflaai het. Nadia bou nou mure om haarself sodat ander mense nie te na aan haar kom nie. Dit is totdat sy vir Poenk ontmoet ...
25 Poenk Poenk is 'n arm tienerseun met deurmekaar, donker hare, bruin oë, 'n fyn mond, breë ken en knopperige arms en bene. Daar is iets magies aan hom. Is hy 'n bosprins? Kom hy uit 'n sprokie? Nadia sien hom as twee mense: Skool-Poenk en Bos-Poenk. By die skool is hy vasgevang, maar in die bos, waar hy woon, is hy vry. Poenk het ook 'n geheim. Dis hierdie geheim wat Nadia se lewe gaan verander.
26 BYKOMENDE KARAKTERS Nadia se ma
Sy verkwalik Nadia vir hul ontspoorde lewens. Sy wil ruimte hê om dit te verwerk en gaan laai Nadia vir 'n onbepaalde tyd by haar ouma in Magoebaskloof af. Sy werk by 'n skinderkoerant en jaag stories ten alle koste na. So verwaarloos sy haar verhouding met Nadia.
27 Ouma Nadia se ouma word in twee geskeur deur haar verhouding met Nadia en haar ma. Sy word die middelman deur wie briewe afgelewer word, boodskappe gegee word, en eindelik 'n leuen gedeel word. Gervan Die skool se boelie. Hy het vir Poenk in die visier en gebruik sy armoede om hom verder te verneder. Maar Gervan het self ook 'n geheim.
28 Joy Hierdie energieke, praatlustige meisie irriteer vir Nadia grensloos. Maar sy word ook Nadia se verskoning om weg te glip na die bos toe. Eintlik wil Joy net 'n vriendin wees vir Nadia, maar sy het nie heeltemal die sosiale vaardighede om dit te doen nie. Sy is self 'n buitestander, nes Nadia en Poenk. In Betower is daar ook sprake van 'n ander karakter – 'n skrywer en digter, Edgar Allan Poe. Sy naam is nie net die inspirasie vir Poenk se naam nie, sy gedigte spreek ook tot Poenk se emosies wanneer hy dit lees of opsê. Soos Poenk, het Edgar Allan Poe self nie 'n maklike lewe gehad nie. Selfs sy dood bly 'n raaisel.
29 KARAKTERISERING.. Waar kom karakters vandaan? Hoe maak 'n skrywer 'n karakter? Ons noem hierdie proses karakterisering. Om te karakteriseer beteken om 'n mens (karakter) te skep met woorde. Daardie karakter moet so goed geskep word dat die lesers naderhand glo dat hy/sy werklik kan bestaan.
30 SKRYWER DIEN DIT OP DIE VOLGENDE MANIERE...
Hoe die verteller die karakter beskryf Hoe die karakter optree Hoe die karakter praat (dialoog) Denke, gedagtes Benaming Selfbeskouing 'n Belangrike aspek van karakterisering is dat (veral) hoofkarakters moet groei in die loop van die verhaal. Dit beteken hulle moet 'n verandering ondergaan en nie meer dieselfde dink of voel oor hulleself, hul omstandighede of ander mense nie. Die groei is dikwels 'n emosionele groei.
31 KONFLIK... EKSTERNE KONFLIK ONS KRY TWEE TIPES KONFLIK IN 'N ROMAN
Dit neem gewoonlik die vorm aan van 'n geveg, 'n argument of blote teenstand tussen twee karakters. Die konflik kan ook teenoor die natuur of 'n saak (bv. rassisme) wees. Die geleidelike oplos van konflikte lei die hoofkarakter tot die suksesvolle afloop van die verhaal.
32 INTERNE KONFLIK Interne konflik:
Interne konflik vind binne-in 'n karakter se kop plaas. Dit vind gewoonlik plaas wanneer 'n karakter moet besluit oor 'n moontlike optrede, of wanneer hy besin oor iets wat hy reeds gedoen het. Dit kan ook 'n interne worsteling wees met dinge wat aan hom, 'n vriend of geliefde gedoen is.
33 EKSTERNE EN INTERNE KONFLIK
34 STORIELYN... Intrige Die manier hoe al die gebeure in die verhaal op 'n sekere manier opmekaar volg, word die plot of intrige genoem. Om die leser se aandag te hou, gebruik die skrywer dikwels spanning om die verhaal voort te dryf. Die storielyn begin gewoonlik met 'n lae spanningsvlak. Die spanning bou geleidelik op tot by die klimaks, en daarna volg die ontknoping. Daar kan ook klein stygings en dalings voorkom. Hierdie grafiek van die storielyn dui die klassieke intrige aan:
35 VOORAFSKADUWING Met voorafskaduwing gee die skrywer vir ons 'n vae leidraad of aanduiding om te voorspel wat later mag gebeur in die verhaal. Dit is dus 'n tegniek wat kan dui op verdere ontwikkeling in die intrige. In Betower kry ons 'n voorbeeld hiervan wanneer Nadia en Poenk albei sag erken dat hulle geheime in hulle dra.
36 TERUGFLITSE Alle verhale het 'n begin, middel en 'n einde. Die verhaal word baie keer chronologies – m.a.w. in tydvolgorde – vertel. Maar soms kry ons 'n terugflits na iets wat reeds gebeur het. 'n Terugflits, of terugverwysing, is daarom die onderbreking van die chronologiese gang van gebeure. In hierdie onderbreking word vroeëre gebeure ingevoeg.
37 In Betower is daar 'n paar terugflitse
In Betower is daar 'n paar terugflitse. Hulle het meestal te doen met Nadia se geheim, of haar verhouding of interaksie met haar ma. 'n Goeie voorbeeld is op bladsy 26 waar Nadia en haar ma haar tas pak. Haar ma weier dat sy 'n selfoon saamvat na haar ouma toe.
38 VERTELTYD EN VERTELDE TYD
Verteltyd is die tyd wat die vertel van 'n verhaal, of dele van die verhaal, neem. In Betower is dit 175 bladsye. Vertelde tyd: Vertelde tyd is die periode wat die storie wat vertel word, dek. In Betower is dit moontlik 'n paar maande (insluitend Nadia se tyd in Johannesburg).
39 DIE VERTELLER 'n Eerstepersoonsverteller, of ek-verteller, gee vir die leser sy eie ervarings rondom gebeure in die verhaal. Dit is die verteller se persoonlike siening. Hy is soos 'n ooggetuie. Die derdepersoonsverteller gee vir ons 'n blik van buite op 'n groep karakters en gebeure. In Betower gebruik die skrywer 'n derdepersoonsverteller.
40 TEMAS Die verlies van onskuld. Die uitstyg bo jou omstandighede.
Temas is nie dieselfde as die boodskap van die roman nie. Die verlies van onskuld. Die uitstyg bo jou omstandighede. Die raaksien van die mooi in die lewe.
41 MOTIEWE Sprokies Aanraking Klippe Lig en donker Die bos Die glasskerf
42 BOODSKAPPE... Skrywers, veral skrywers van jeugboeke, hou nie deesdae daarvan om boodskappe of lewenslesse in boek te sit nie. Hulle lesers is mos slim genoeg om self te besluit wat reg en verkeerd is. Hier is 'n paar onderwerpe waaroor leerders kan debatteer in die klas: Is dit reg as kinders vir hulle ouers jok? Moet jou ouers alles weet wat in jou lewe gebeur? Kan jy die teenoorgestelde geslag vertrou? Mag jy gewaagde foto's of video's met jou selfoon neem? Waar lê die grense van 'n verhouding?
43 AGTERGROND EN OMGEWING
Wanneer 'n mens 'n boek ontleed, moet jy kyk hoe die agtergrond en omgewing verband hou met die karakters en tema. Agtergrond Daar is nie enige politieke of geskiedkundige agtergrond waarteen die gebeure in Betower afspeel nie. Dit kon in enige moderne tyd plaasvind.
44 Omgewing Die omgewing of ruimte is die plek waar die karakters hulle bevind. Maar dit strek ook verder na die plekke waaraan die karakters dink. Betower speel grootliks af in die Magoebaskloof, en meer spesifiek in 'n dorpie wat grens aan die bos. Daar is spanning tussen die twee ruimtes van die dorpie teenoor die bos. Die dorp met sy skool is die plek waar Nadia en Poenk gekonfronteer word met die realiteit van hul probleme (swak besluite en optrede in die verlede, probleme met ouers en onderwysers, skoolboelies). Die bos is weer die plek waar hulle vrygemaak word, waar hulle hul seer kan afgooi en heling vind. In die klimaks dring die twee ruimtes mekaar
45 STEMMING EN GENRE Die term "stemming" verwys na die toon of atmosfeer van 'n boek. Dit kan humoristies, romanties, depressief, opwekkend, ens. wees.
46 Die term "genre" verwys na die "soort" boek wat jy lees
Die term "genre" verwys na die "soort" boek wat jy lees. Betower kan in 'n paar kategorieë val: Jeugroman Ons kan sê Betower is 'n jeugroman, want die teikenmark is tieners en die hoofkarakter is ook jongmense in hul tienerjare. Bosroman Ons kan Betower ook beskou as 'n bosroman, in die tradisie van Dalene Matthee se bosromans wat in die Knysnabos afspeel, bv. Fiela se kind, Kringe in 'n bos, Moerbeibos, Toorbos. Magiese realisme Magiese realisme is 'n styl of literêre genre wat veral met Latyns-Amerika geassosieer word. Boeke in hierdie styl inkorporeer fantasie, drome of mitiese elemente in andersins realistiese fiksie.
47 TAALGEBRUIK Die brandpunt in enige tienerboek is altyd die taalgebruik. Moet die skrywer jongmense leer om korrekte Afrikaans te praat (selfs al beteken dit die dialoog klink of die tieners woordeboeke ingesluk het), of moet die tieners praat soos regte tieners? Die verteller in die verhaal praat korrekte Afrikaans, maar die karakters praat 'n effense vermenging van Engels en Afrikaans, dus sleng. Hier is 'n paar kenmerke van sleng: Dit is baie informeel. Dit is 'n sosiologiese fenomeen. Dit kan 'n modegier wees. Dit kan wissel van eenvoudige loslittaal tot vulgêre taal. Dit kan skok of help om 'n ontspanne atmosfeer te skep. Dit kan kreatief wees en lei tot neologismes (nuutskeppings).