PressReader - Beeld: 2016-05-12 - EFF se krag kan ANC­mag troef
EFF se krag kan ANC­mag troef
Beeld - 2016-05-12 - Nuus - Kok En­gel­brecht is ’n lek­tor in po­li­tie­ke we­ten­skap aan U­ni­sa.
‘Ons men­se weet dat hul land ’n suk­ses­ver­haal is, want hul­le kan die ver­an­de­rin­ge sien wat in die le­we ge­roep is se­dert 1994 . . . Wan­hoop is ver­vang deur hoop, ont­ne­ming deur ge­leent­heid, en uit­slui­ting deur in­slui­ting,” sê p­res. Ja­cob Zu­ma in sy re­ak­sie op die pre­si­den­sie se be­gro­tings­de­bat in die par­le­ment laas week.
Ter­wyl hy sy toe­spraak le­wer, is daar op TV ANC-LP’s wat ge­dwee sit en luis­ter, en dan die tal­le leë ban­ke waar op­po­si­sie­par­tye nie sit nie om­dat hul­le die ge­leent­heid boi­kot. Dit lyk soos ’n fliek. Ek hoor hoe Bartho S­mit se Kei­ser sê: “Ie­mand moet my wak­ker maak. Ek het ’n ver­skrik­li­ke droom”, en hoe die We­wer ant­woord, “Dis nie ’n droom nie, U Ma­je­steit. Dis die werk­lik­heid.”
Die pre­si­den­sie se Fa­ce­book-blad reik la­ter fo­to’s uit wat die half­leë raad­saal stra­te­gies uit­sny.
Hier­die ril­ler-ko­me­die in die wet­ge­wen­de ge­sag is ’n il­lus­tra­sie van die wy­se waar­op “dwang”, “mag” en “krag” in ons o­pen­ba­re sfeer te voor­skyn kom, en ’n ver­staan van die ver­hou­dings tus­sen hier­die drie ka­te­go­rieë kan ons help om ’n voor­spel­ling te maak oor wat­ter groep – die re­ge­ren­de par­ty, die ra­di­ka­le op­po­si­sie, die EFF of die li­be­ra­le op­po­si­sie, die DA – in die toe­koms die oor­hand sal kry.
Die ANC kan tans, met sy toe­gang tot die staat se bron­ne, dwang toe­pas. ’n Ge­lyk­staan­de En­gel­se woord hier­voor is for­ce.
Die ra­di­ka­le op­po­si­sie, ge­lei deur die EFF, be­sit mag. Die ge­lyk­staan­de En­gels is po­wer. Mag ont­staan tus­sen men­se wan­neer hul­le saam op­tree, en Ju­li­us Ma­le­ma het in die laas­te ja­re be­wys dat sy par­ty die ver­moë het om die frus­tra­sie van ’n groot groep arm, jong, werk­lo­ses te tap en ruim­te te skep vir ge­sa­ment­li­ke optrede.
Mag ont­staan as men­se met ’n ge­me­ne doel­wit by­me­kaar­kom, maar ver­dwyn die oom­blik as daar­die groep men­se uit­me­kaar­spat. Dwang, ver­al as dit in die vorm van ge­weld voor­kom, kan toe­ge­pas word om groe­pe te oor­wel­dig en te laat ont­bind so­dat hul mag nie meer ’n be­drei­ging in­hou nie.
A­part­heids­wet­ge­wing wat by­een­koms­te ver­bied het en die Ma­ri­ka­na-slag­ting is voor­beel­de hier­van. Die uit­voe­ren­de ge­sag pro­beer om met dwang, ver­al in die par­le­ment, die mag van die ra­di­ka­le op­po­si­sie in toom te hou.
An­ders as dwang en mag be­sit die li­be­ra­le op­po­si­sie eer­der krag. Krag ver­wys na die per­soon­li­ke in­spi­ra­sie wat ’n in­di­vi­du kan hê. Die li­be­ra­le op­po­si- sie be­sit krag, want die mees­te van hul on­der­steu­ners het na die vei­lig­heid van die pri­va­te sek­tor ont­snap en ag in­di­vi­du­e­le reg­te as be­lang­rik.
Krag, as in­di­vi­du­e­le bron van in­spi­ra­sie, kan nie ge­deel word tus­sen men­se soos in die ge­val van mag nie. In die pri­va­te sek­tor be­staan in­di­vi­due in i­so­la­sie en men­se tree nie as groe­pe op nie. Die ra­di­ka­le op­po­si­sie se groeps­mag, eer­der as die li­be­ra­le op­po­si­sie se in­di­vi­du­e­le krag, sal dus voort­gaan om ’n gro­ter im­pak op ons po­li­tiek te hê.
Die ANC se dwang, die EFF se mag en die DA se krag is dus drie ka­te­go­rieë wat tans in ’n re­de­li­ke ba­lans met me­kaar is – die drie hou me­kaar in po­si­sie en die snaar tus­sen hul­le word op die oom­blik baie styf ge­span.
Die oom­blik dat die ANC te veel dwang be­gin ge­bruik en meer ti­ran­niek word, sal die skaal kan­tel en die ra­di­ka­le op­po­si­sie in ’n sta­di­um oor­gaan tot meer ak­sie om die re­ge­ren­de par­ty te ver­plaas en die nu­we rol­spe­ler te word wat dwang kan toe­pas. As die nu­we re­ge­ren­de par­ty dan nie ’n li­be­ra­le waar­de­stel­sel on­der­steun nie, sal li­be­ra­le net ver­der weg­kwyn in ons o­pen­ba­re sfeer.
Ter wil­le van sta­bi­li­teit moet toe­ge­wings tus­sen die drie groe­pe in die par­le­ment stel­sel­ma­tig ge­skied. )