• Grondwet goedgekeur
• Onafhanklikheid verklaar
• Onafhanklikheid erken
18 November 1918
21 Augustus 1991
6 Julie 1993
64 589 km2 (122ste)
1 925 800 (148ste)
2 070 371
MOI (2017) 0,847 (41ste) – baie hoog
Gini (2015) 34,2 – medium
Letland (Lets: Latvija, [ˈlatvija], luister (hulp·inligting)), amptelik die Republiek Letland (Latvijas Republika), is 'n republiek in Noordoos-Europa, een van die Baltiese lande aan die Oossee. Die land word verder begrens deur Estland in die noorde, Litaue en Wit-Rusland in die suide en Rusland in die ooste. Nes Estland en Litaue word Letland dikwels 'n Baltiese Tier genoem.
Die hoofstad van Letland is Riga en die grootste rivier die Daugava of Westelike Dwina, onderskeidelik die grootste stad en die grootste rivier in die Baltiese gebied. Letland kan verdeel word in vier historiese landskappe: Koerland (Kurzeme), Lyfland (Vidzeme), Semgale (Zemgale) en Letgallen (Latgale). Letland is sedert 1 Mei 2004 een van die lidlande van die Europese Unie en op 1 Januarie 2014 is die Euro as geldeenheid ingevoer. Op 1 Julie 2016 het Letland by die OESO aangesluit.
'n Kenmerk van die huidige Letland is die groot teenstellings tussen die besige hoofstad, 'n voormalige lid van die magtige Hanseverbond waar Letland se ekonomiese opswaai merkbaar word, en die rustige idille – en soms ook armoede – van die landelike streke. Naas lae geboorte- en hoë sterfteyfers bly die grootskaalse emigrasie van Lette na Wes-Europa 'n groot uitdaging. Sedert 2004 het 'n vyfde van die Lettiese bevolking hulle in welvarende lande soos die Verenigde Koninkryk, Ierland en Duitsland hervestig.
3.3 Die Duitse minderheid
3.4 Die Russiese minderheid
5.1 Ekonomiese ontwikkeling tussen die wêreldoorloë
5.2 Ontwikkeling ná 1990
In Wes- en Noord-Letland het die gletsers minder vrugbare sanderige of klipperige grond agtergelaat wat met die ryk landbougrond van binnelandse streke kontrasteer – soos die vlaktes van Zemgale (Semgale) suid van Riga. In Oos-Letland het die smeltende gletsers met hul wisselende yskante die hoogplato's van Vidzeme en Latgale (Letgallen) met hul talle mere gevorm. Letland se hoogste punt is die heuwelpiek Gaiziņkalns naby Madona (312 meter).
Daar is altesaam 12 000 riviere in Letland, waarvan egter slegs twaalf langer as 100 kilometer is. Die twee grootste riviere is die Daugava wat vanuit die suidooste tot by Riga vloei, met 'n lengte van 1 000 kilometer (waarvan 352 in Letland), en die Gauja wat net soos die Daugava in die Golf van Riga uitmond. Die grootste van Letland se 3 000 mere is Rāznas ezers met 'n oppervlakte van 57,6 km². By Kaap Kolka ontmoet die Golf van Riga en die Oossee. Net noord daarvan is die maritieme grens tot Estland geleë.
Bosgebiede[wysig | wysig bron]
Naaldbome beslaan sowat 69 persent van Letland se bosgebiede, die res bestaan uit oorwegend gemengde loofbosse. Die mees uitgestrekte bosgebiede word in die noorde van Kurzeme (Koerland) aangetref. Tipiese Letlandse boomsoorte sluit denne, sparbome en berke in, maar ook eike, linde- en beukebome kom hier endemies voor. Die laasgenoemde soorte het 'n belangrike rol in Letland se voor-Christelike godsdiens gespeel waar besondere kragte aan hulle toegeskryf is. Reeds in die 16de en 17de eeu is voorsiening gemaak vir die volhoubare gebruik van bosse.
Gedurende die Sowjet-besetting van Letland is min waarde aan omgewingsbewaring geheg. Nog in die 1990's was ontbossing 'n groot probleem wat met die stigting van 'n staatsbeheerde bosbou-aandelemaatskappy in 1999 uiteindelik opgelos is. Tans is sowat die helfte van alle Letlandse bosse in staatsbesit, terwyl 'n konsep vir volhoubare bosbou deur Ugis Rotbergs, die plaaslike World Wildlife Fund-direkteur, ontwikkel is. Die verhouding tussen houtontginning en herbebossing vergelyk nou gunstig met dié van ander lande.
Moeraslande[wysig | wysig bron]
Moeraslande beslaan sowat tien persent van Letland se oppervlakte – 'n persentasie wat bo die gemiddeld in Europa is. 42 persent van die moeraslande is met mos en 49 persent met gras bedek – die res is oorgangsgebiede. Die helfte van alle Letlandse moeraslande is ongerepte landskappe en 'n natuurlike habitat vir skaars diere en plante waar meer as twintig beskermde plantsoort aangetref word, asook 'n rusplek vit trekvoëls soos krane en ganse.
Sien ook: Landmeester en Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek
Standaardlets word as skryftaal dwarsoor die land gebruik, terwyl gesproke Lets dikwels nog effens deur plaaslike dialekte beïnvloed word. Daar is sowat 150 Letse dagblaaie asook 200 tydskrifte en joernale met 'n jaarlikse sirkulasie van 110 miljoen. Letlandse uitgewerye produseer jaarliks sowat 2 000 boektitels met 'n totale oplaag van twee miljoen. Lets is die verpligte onderrigmedium in Letland, ook in Russiese skole.
Van die ander minderheidstale sluit in Esties, Koers, Lyfs en Wit-Russies.
Minderhede[wysig | wysig bron]
Sien ook: Dievturība
Die Duitse minderheid[wysig | wysig bron]
Ruïnes van die Ikšķile-kerk
Sien ook: Baltische Rundschau
Die Russiese minderheid[wysig | wysig bron]
Die Russiese teater in Riga is in 1883 gestig
Letlandse Russe verskil nogtans in terme van mentaliteit, sommige tradisies en taalgebruik van Russe in die Russiese Federasie – hulle is minder bereid om hul emosies openlik te deel, het 'n rustiger gedrag en beoefen soms besonderse formele beleefdheid. Hier het Letlandse Russe sterk by die inheemse bevolking aangepas. Die Russiese omgangstaal in Letland word dikwels deur enkele Letse terme of frases verryk, maar in die algemeen is die plaaslike taalgebruik konserwatiewer as dié van Rusland.
Ekonomiese ontwikkeling tussen die wêreldoorloë[wysig | wysig bron]
Lae inflasiekoerse en die beperking van die buitelandse skuldlas het saam met 'n ekonomiese beleid van staatsinmenging tot in die 1930's gewaarborg dat Letland se welvaart verhoog is, alhoewel hierdie ontwikkeling met 'n sterk politisering van die ekonomiese lewe gepaard gegaan het.
Ontwikkeling ná 1990[wysig | wysig bron]
Sien ook: AirBaltic en LIDO
↑ (en) Ģērmanis, Uldis (2007). Ojārs Kalniņš (red.). The Latvian Saga (11th uitg.). Riga: Atēna. p. 268. ISBN 9789984342917. OCLC 213385330.
↑ (en) "History – The History of Diplomatic Relations between Finland and Latvia". Embassy of Finland, Riga. 9 Julie 2008. Besoek op 26 Januarie 2019. Latvia declared independence on 21 August 1991...The decision to restore diplomatic relations took effect on 29 August 1991
↑ (en) "The number of population is decreasing – the mark has dropped below 2 million". Central Statistical Bureau of Latvia. November 2015. Besoek op 11 November 2017.
↑ (en) "Population Census 2011 – Key Indicators". Central Statistical Bureau of Latvia. 2 April 2012. Besoek op 11 November 2017.
↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 (en) "Latvia". Internasionale Monetêre Fonds. April 2019. Besoek op 8 Julie 2019.
↑ (en) "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Besoek op 8 Julie 2019.
↑ (en) "Gini Index". Wêreldbank. Besoek op 8 Julie 2019.
↑ (en) "Latvia's accession to the OECD". OESO. 1 Julie 2016. Besoek op 8 Julie 2019.
↑ (de) Baltische Rundschau, 19 Februarie 2018: Lettland: Abwanderung sorgt für Probleme. Besoek op 6 Junie 2018
Wikimedia Commons bevat media in verband met Letland.
(en) Toerisme-inligting oor Letland op Wikivoyage
YouTube.com: Letland in sewe minute
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Letland&oldid=2011791"
Die bladsy is laas op 8 Julie 2019 om 20:00 bygewerk.