Ek het Maanadoggend op RSG met Martelize Brink gesels oor die onderwerp van versoening. Hier is so ‘n enkele aantekeninge oor hierdie onderwerp. Natuurlik kan ‘n mens veel meer oor die onderwerp sê, maar hier is my paar gedagtes:
Die eerste vraag is: wat beteken versoening? Versoening beteken om weer vriende te word. Om die stukkende verhouding reg te maak, om die verhouding te herstel. Dit gaan nie daarom net om die onreg reg te maak nie, maar versoening beteken dat ons weer vriende sal word. En wanneer ek sê die vriendskapsverhouding herstel, bedoel ek ook in die huwelik, in families, tussen ouer en kind, tussen kollegas en ja, natuurlik, ook tussen vriende.
Maar is versoening werklik nodig? Ek dink versoening is ‘n wesenlike belangrik om (1) vrede in jou eie gemoed te kry (2) vrede met die een te kry met wie jy in onmin is. In die Bybel was daar die twee broers, Kain en Abel. Hier was ‘n onvrede tussen die twee broers. Kain was jaloers op Abel en die uiteinde was dat Kain vir Abel vermoor en moes vlug vir sy lewe. Maar die Bybel vertel ook van twee ander broers, Esau en Jakob. As gevolg van Jakob se bedrieglike handelinge is Esau se eersgeboortereg hom ontneem en word Jakob in Esau se plek geseën. Esau was natuurlik woedend hieroor en wou vir Jakob vermoor. Jakob kom hiervan te hore dat sy broer wil hom doodmaak en vlug. Baie jare later keer Jakob terug na sy tuisland, maar Esau kom hom tegemoet met vierhonderd manskappe. Jakob was baie benoud en het op die grond neergeval. Maar Esau het Jakob omhels en hom gesoen en hulle het geween. Daar het versoening tussen tussen die twee broers plaasgevind. Versoening maak gesond. Versoening bring heling. Versoening herstel weer die vriendskapsband. Haat bring verwydering, haat bring die dood, haat maak dat jy later moet vlug.
Is daar belangrike elemente / stappe in versoening? Dit is belangrik dat ‘n mens moet onthou dat versoening gewoonlik ‘n proses is wat verloop van die argument of onmin wat die verwydering gebring het totdat daar uiteindelik versoening plaasvind. Belangrike elemente in die versoeningsproses is:
· Selfondersoek – vra jouself af watter aandeel het jy gehad in die onmin. Wat kon jy anders gedoen het. Hoekom jy graag versoening wil hê. Ondersoek jou eie motiewe.
· Bereidheid om te vergewe. Sonder vergifnis is werklike versoening nie moontlik nie.
· Kommunikasie. Dit is nodig om mekaar te ontmoet en die ongelukkighede te bespreek en uitklaring te kry rondom mekaar se pyn, motiewe, redes en so meer.
· Jy moet apologie aanbied en jy moet ook apologie aanvaar.
· Toewyding aan die herstelde verhouding. Versoening bring groei en ‘n hartsverandering is by altwee partye nodig. Jy moet bereid wees om in hierdie nuwe vriendskapsverhouding jou spontane bereidwilligheid en goeie gesindheid te gee.
Versoening is soms baie moeilik. Is dit altyd moontlik? Versoening is sekerlik nie altyd moontlik nie – veral wanneer een van die partye onwillig is. Ek herinner my aan die Amy Biehl geval. Amy Biehl was ‘n Amerikaanse student wat in Suid-Afrika kom werk het. Haar doel was juis om versoening tussen rassegroepe te help herstel. Op 25 Augsutus 1993 het Amy drie swart kollegas na hul huis in die Guguletho Township in Kaapstad geneem. ‘n Groep swart jeugdiges het egter die motor voorgekeer, tot stilstand gedwing, en Amy is uit die motor gedwing en vermoor. Dit was ‘n voorval wat wêreldwyd opslae gemaak het. Tydens die Waarheids- en Versoenings Kommissie se werksaamhede het die moordenaars aansoek gedoen om amnestie. Amy se ouers het na Suid-Afrika gekom vir die verhoor. Tydens die verhoor het haar pa onder andere gesê: “At the same time we say to you it’s your process, not ours. We cannot, therefore, oppose amnesty if it is granted on the merits. In the truest sense it is for the community of South Africa to forgive its own and this has its basis in traditions of ubuntu and other principles of human dignity. Amnesty is not clearly for Linda and Peter Biehl to grant... the most important vehicle of reconciliation is open and honest dialogue… we are here to reconcile a human life which was taken without an opportunity for dialogue. When we are finished with this process we must move forward with linked arms.” In 1998 is amnestie aan die vier moordenaars verleen en is hulle uit die tronk vrygelaat. Die Biehl ouerpaar het die uitspraak ondersteun en hande met die moordenaars geskud met hul vrylating.
Wat staan in die pad van versoening? Wat keer dat versoening plaasvind? Van die elemente wat versoening verhinder, is:
· Emosionele letsels
· Eie ego
Dit beteken dus dat ek as mens in die versoeningsproses moet verander. Ek kan nie dieselfde bly nie. Ek groei van haat na liefde; van bitterheid na vergifnis; van woede na vrede; van hoogmoedigheid na nederigheid; van afsydigheid na laat ons praat. Ek groei in my menswees wanneer ek deel raak van die proses van versoening.
Petro Greeff het die volgende vraag op Facebook aan my gevra: “ST, hierdie versoening woord pla my. Moet daar versoening wees? Kan daar nie net vergifnis wees en dan gaan die lewe aan nie? Kan die verhouding regtig so herstel dat dit weer kan aangaan? Daar kan sekerlik verhoudings wees wat nooit heeltemal kan herstel nie, al is daar ook hoeveel keer vergifnis uitgespreek en opreg bedoel. Soms kan die een party van die saak die lewe net te moeilik maak vir die ander een en hoe dan gemaak?”
My antwoord aan Petro was: “Hallo Petro, vergifnis is nie dieselfde as versoening nie. As jy nou vir my kwaad is oor iets wat ek gedoen het, kan jy my vergewe. Dan gaan jy aan met jou lewe en ek met myne. Jy het my vergewe. Maar versoening sê dat Petro het vir ST vergewe, maar nog meer, ons herstel die vriendskapsverhouding. Ons is nou weer vriende na die breuk wat tussen ons gebeur het. En ek dink dis wat Christus kom doen het. Die sonde het ons van God vervreem. Christus het gekom sodat ons vergifnis kan ontvang, maar meer nog, hy het gekom sodat versoening tussen ons en God kan plaasvind. En eendag gaan Jesus kom sodat hierdie versoeningsproses voltrek kan word, en ons altyd by God kan wees.”
Leef jy in onmin met iemand? Het daar ‘n breuk tussen jou en ‘n vriend of familielid plaasgevind wat jy weet jy moet regmaak? Dan is hierdie boodskap vir jou. Staan op en gaan maak reg. Bring versoening tussen julle, sodat daar weer vrede kan kom.