PressReader - Beeld: 2017-08-12 - Al­mal kan o­li­fan­te help red
Al­mal kan o­li­fan­te help red
O­li­fan­te ver­geet nooit. Daar­om is dit van­dag op Wê­reld­o­li­fant­dag ons plig om te sorg dat húl­le nooit ver­geet word nie en aan­hou voort­be­staan, skryf
Beeld - 2017-08-12 - By - Ka­hum­bu van­dees­week in Jo­han­nes­burg.
Vroe­ër van­dees­week het dr. Pau­la Ka­hum­bu, Ke­ni­aan­se ak­ti­vis en di­rek­teur van Wild­li­feDi­rect, ’n vin­ni­ge be­soek aan Suid-A­fri­ka ge­bring op pad na New York waar ’n veld­tog van­dag be­gin om A­fri­ka se oor­bly­wen­de 350 000 o­li­fan­te te be­skerm.
Ka­hum­bu en A­ma­ru­la, SuidA­fri­ka se be­ken­de li­keur, het krag­te saam­ge­span om die wê­reld by die be­wa­ring van o­li­fan­te te be­trek.
Ka­hum­bu sê die reu­se van A­fri­ka is nie net ’n toe­ris­te-aan­trek­lik­heid nie, maar ver­vul ’n baie be­lang­ri­ke e­ko­lo­gie­se funk­sie op die vas­te­land.
A­ma­ru­la se krag­ti­ge sim­bo­lie­se bood­skap vir Wê­reld­o­li­fant­dag is om sy be­ken­de e­ti­ket van die sag­moe­di­ge reu­se ty­de­lik van sy li­keur­bot­tels te ver­wy­der om hul stel­sel­ma­ti­ge ver­dwy­ning uit te beeld. A­ma­ru­la het 400 000 van hier­die bot­tels die wê­reld in­ge­stuur.
Vry­dag­nag (A­me­ri­kaan­se tyd) het A­ma­ru­la be­gin om ys­blok­ke na U­ni­on S­qua­re in New York te bring en ’n reu­se­stand­beeld van ’n o­li­fant daar­uit te kerf.
Ka­hum­bu, ’n y­we­ri­ge ge­brui­ker van so­si­a­le me­dia om die wê­reld be­wus te maak van die oor­le­wing­stryd wat o­li­fan­te en an­der be­dreig­de spe­sies voer, sal van­dag op T­wit­ter, Fa­ce­book en In­sta­gram fo­to’s en bood­skap­pe plaas met die huts­merk #Don­tLe­tT­he­mDi­sap­pear.
Met haar veld­tog #HandsOf­fOurE­lep­hants het Ka­hum­bu se­dert 2012 groot wel­slae be­reik om ge­meen­skap­pe in Ke­nia be­wus te maak van die waar­de van o­li­fan­te. Ge­meen­skap­pe help om o­li­fan­te te be­skerm deur as’t wa­re la­er om hul­le te trek so­dat stro­pers nie na­by hul­le kan kom nie. Ty­dens hier­die veld­tog het sy die hart ge­wen van Ke­nia se pre­si­dents­vrou, Mar­ga­ret Ke­ny­at­ta. Saam het hul­le daar­in ge­slaag om wet­ge­wing oor stro­pe­ry in die land te ver­an­der.
Le­de van ge­meen­skap­pe help aan­kla­ers met die ver­sa­me­ling van be­wys­stuk­ke vir ver­ho­re.
In Ke­nia word ’n o­li­fants­tro­per bin­ne drie of vier dae na­dat hy in heg­te­nis ge­neem is, ver­hoor. As hy skul­dig be­vind word, word hy in die mees­te ge­val­le tot le­wens­lan­ge tronk­straf ge­von­nis, ver­tel Ka­hum­bu.
Ke­nia is on­ver­bid­de­lik oor die ge­bruik van i­voor en het ’n al­ge­he­le ver­bod daar­op ge­plaas.
’n Ka­to­lie­ke non, wat die land on­langs be­soek het en oor­bel­le van i­voor ge­dra het, is ’n boe­te van $10 000 op­ge­lê om­dat sy nie ’n per­mit vir haar ju­we­le aan die o­wer­heid kon wys nie.
Ka­hum­bu waar­sku: “Wees dus ver­sig­tig wat jy dra as jy Ke­nia be­soek.”
Vol­gens haar word daar ge­mid­deld el­ke 15 mi­nu­te ’n o­li­fant ie­wers in A­fri­ka vir sy i­voor ge­stroop. Dit is groot­liks weens C­hi­ne­se wat groot geld – en be­leg­gings­waar­de – aan i­voor heg.
Sy ver­tel daar is na­ge­noeg 2 mil­joen C­hi­ne­se in A­fri­ka wat hoof­saak­lik goed­koop ar­beid ver­rig. Hier­die arm C­hi­ne­se, wat paaie, brûe en sta­di­ons in A­fri­ka bou, word dik­wels be­trek by stro­pe­ry en sin­di­ka­te wat i­voor smok­kel. Hul­le word kon­tant in die hand ge­stop en be­skou dit as ’n mak­li­ke ma­nier van geld maak.
Hul land­ge­no­te in C­hi­na is meest­al nie daar­van be­wus dat ’n o­li­fant dood­ge­maak moet word vir sy i­voor nie.
Die han­del in dwelms en wa­pens is nou ver­weef met die han­del in wild.
“Die kern van die bood­skap wat ons aan C­hi­na wil oor­dra, is dat i­voor nét vir ’n o­li­fant iets werd is.”
En tog het Ka­hum­bu deer­nis met die C­hi­ne­se wat waar­de aan i­voor heg. “Hul­le is bloot net on­in­ge­lig oor die s­ka­de wat hier­die so­ge­naam­de kul­tuur­skat aan­rig.”
Sy was al ’n paar keer in C­hi­na en het veld­tog­te daar teen die ge­bruik van i­voor ge­loods.
Die C­hi­ne­se is vol­gens haar wets­ge­hoor­sa­me bur­gers en raak mak­lik skaam.
“Hul­le ge­bruik i­voor om me­kaar te be­ïn­druk met hul so­ge­naam­de ryk­dom. C­hi­ne­se kan nie grond be­sit en só hul geld be­lê nie. Hul­le be­lê in i­voor.”
Ka­hum­bu glo vas kul­tu­re kán ver­an­der. “Dit is snert om voor te gee C­hi­na heg al dui­sen­de ja­re waar­de aan i­voor en re­nos­ter­ho­ring en dat dit on­moont­lik is om hier­die tra­di­sies te laat ver­an­der.
“Ek sê al­tyd vir C­hi­ne­se, dink net wat sal ge­beur as die Pan­da­beer
uit­sterf. Dit is na­tuur­lik vir hul­le on­denk­baar. Nou ja, dis die­self­de met A­fri­ka se o­li­fan­te, re­nos­ters en leeus.”
“Kyk,” en sy leun vo­ren­toe, bo-oor die kof­fie­ta­fel, “de­mo­kra­sie was nooit deel van A­fri­ka se kul­tuur nie. En dáár het die Ke­ni­a­ne so pas na die stem­bus ge­gaan.”
Kul­tu­re ver­an­der die heel­tyd. C­hi­ne­se vroue het des­tyds deur hel ge­gaan om­dat hul­le klein voet­jies wou hê. Van­dag is dit ta­boe in C­hi­na om vroue se voe­te toe te draai.
Ka­hum­bu het al tra­ge­dies be­leef, soos he­le o­li­fant­fa­mi­lies wat in Ke­nia uit­ge­wis is. Die dood van ’n baie be­ken­de o­li­fant­fa­mi­lie in Ke­nia ’n paar jaar ge­le­de, het aan haar hart ge­ruk, maar dit het haar net meer vas­be­slo­te laat raak.
“Die wê­reld kán ver­e­nig om ’n ver­skil te maak om re­nos­ter-, o­li­fant- en leeustro­pe­ry te stop.
“Dink net as ons 7 mil­jard men­se se har­te kan ver­an­der en hul kop­pe kan draai, wat ’n fan­tas­tie­se dag sal dit nie wees nie.”
Ka­hum­bu is ’n uit­ge­spro­ke kri­ti­kus van Suid-A­fri­ka se de­par­te­ment van om­ge­wing­sa­ke en sy be­gin­sel van so­ge­naam­de vol­hou­ba­re be­nut­ting van sy na­tuur­li­ke er­fe­nis.
“Dit s­tuur die ver­keer­de bood­skap aan ver­brui­kers­lan­de uit.
“Som­mi­ge plan­te kan vol­hou­baar be­nut word, maar hoe op aar­de be­nut jy i­voor en re­nos­ter­ho­ring vol­hou­baar?” vra sy.
Sy meen die wê­reld moet saam­staan en die vraag na i­voor en re­nos­ter­ho­ring smoor.
“Dit help niks om ge­meng­de bood­skap­pe uit te s­tuur nie. Dit is ver­war­rend. Kyk net wat ge­beur in die noor­de van die Kru­ger­wild­tuin. Jul o­li­fan­te word die een ná die an­der daar ge­stroop.”
Sy meen ’n re­ge­ring moet ’n dui­de­li­ke stand­punt in­neem – soos Ke­nia wat ge­reeld op­ge­pot­te i­voor ver­brand.
Om­ge­wings­ak­ti­vis­te het ’n ge­wel­di­ge taak met be­wus­ma­king. Hul­le raak e­mo­si­o­neel en gees­te­lik uit­ge­put. “Maar ons kan net nooit op­hou nie. Moet net nooit moe­de­loos raak nie. Dit is die moei­te werd om te veg vir waar­in jy glo,” lui haar bood­skap.
Een van haar voor­stel­le vir Suid-A­fri­ka­ners wat meest­al voel die de­par­te­ment van om­ge­wing­sa­ke neem ir­ra­si­o­ne­le be­slui­te wat net op geld­maak ge­grond is, is om Ed­na Mo­le­wa (die minister van om­ge­wing­sa­ke) met ’n tsoe­na­mi van brie­we en e-pos­se te be­stook.
“Men­se wat om­gee en saam­werk, is die gom wat die goeie in die wê­reld aan­me­kaar hou en só is ver­an­de­ring moont­lik.”
Fo­to: RICHARD HAUBRICH
Dr. Pau­la Ka­hum­bu in die Am­bo­se­li Na­si­o­na­le Park in Ke­nia.