Nuuskommentaar: Onvrede in die landbouArgieffoto: Reint Dykema Die regering se planne vir grondgryp sonder vergoeding het gister in die parlement weer ’n stewige hupstoot gekry. Steeds word die indruk gewek dat die regering geen begrip het van die regsimplikasies en ekonomiese gevolge van die planne wat nou gesmee word nie. Terwyl die een gogga ná die ander oor die Vrede-melkplaas-“projek” onder die Zondo-kommissie se vergrootglas kom en skokgolwe deur die land stuur, is die proses om die Grondwet te wysig sodat grondgryp sonder vergoeding moontlik kan wees in die parlement weer op koers gebring. Verskeie instansies het hulle reeds sterk teen die jongste grondgrypskuiwe uitgespreek. Die TLU SA sê die proses om hiermee voort te gaan, is kortsigtig. “Onteiening sonder vergoeding sal geen goeie resultate meebring nie,” sê mnr. Louis Meintjes, die president van TLU SA. “Navorsing toon dat die meeste aansoekers nie die kennis of vermoë het om grond wat nou winsgewend tot die landelike en nasionale ekonomie bydra, volhoubaar te bestuur nie en in elk geval eerder verkies om finansieel vergoed te word as om met die grond opgesaal te word. “Die verlede het ook reeds gewys dat die meeste grond wat voorheen onteien is nou nutteloos lê omdat die regering die nuwe eienaars nie voldoende bygestaan het om dit suksesvol te bestuur nie.” TLU SA staan by die mening dat dit uiters onverantwoordelik is om met hierdie wysigings voort te gaan. “Dit het nie net ’n direkte invloed op boere, hulle werkers en die platteland nie, maar ook op die vertroue wat buitelandse beleggers in die land het.” Die Vryheidsfront Plus het ook soos volg by monde van sy leier, dr. Pieter Groenewald, gereageer: “Die ANC se mosie om ŉ parlementêre ad hoc-komitee saam te stel om finale voorbereidings te tref vir wetgewing om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak, moet na regte lui: ‘ŉ Mosie oor hoe om Suid-Afrika se ekonomie en sy toekoms te vernietig’. “Dit sal die land op dieselfde glybaan na vernietiging plaas as wat met Zimbabwe gebeur het.” Dít is maar ’n klein deeltjie van die argumente wat al deur dié twee instansies – net twee van vele – uitgespreek is. Sedert die grondgrypplanne by dieselfde kongres ANC-beleid geword het as waartydens adj.pres. Cyril Ramaphosa tot ANC-president verkies is, is al genoeg geskryf oor die onderwerp om die spreekwoordelike skip tot sink te bring. Daarby het talle mense ook nog mondelinge getuienis afgelê. Die skriftelike dokumente het bestaan uit duisende petisies, beswaarskrifte, navorsingstukke waarvan baie meesterlik en oortuigend opgestel is, historiese perspektiewe, en vele meer. Bitter min van die dokumentasie wat selfs net naastenby gesaghebbend was, het die regering se perspektiewe en planne ondersteun. Die Suid-Afrikaanse gemeenskap is nog verder gepolariseer en rasseverhoudinge sonder twyfel verder geskaad. Volgens gesaghebbende ekonome is die ekonomie reeds vroeg in die proses geskaad soos die ekonomie hom vroegtydig begin posisioneer het om die skadelike implikasies te verreken. Nederland se Tweede Kamer van die parlement, vergelykbaar met die Volksraad hier, het reeds ’n mosie hierteen aanvaar wat insluit dat internasionale druk op Suid-Afrika vergroot gaan word. Veral danksy twee artikels deur die bekende Frans-Nederlandse rubriekskrywer in die Nederlandse dagblad Trouw, Sylvain Ephimenco, is plaasaanvalle in Suid-Afrika in grusame detail aan die groot klok gehang. Dit het weer deel uitgemaak van ’n rits artikels oor die voorkoms van rassisme in verskeie wêrelddele, ook in Nederland. Die leier van die Vlaams Belang het ná dié party se onlangse verkiesingsuitslae reeds aan ’n Vlaamse Maroela Media-leser onderneem dat hy die Suid-Afrikaanse boere se lot in die parlement (vermoedelik die oorkoepelende Belgiese parlement), gaan opper. Suid-Afrika het al male sonder tal aan sy bas ervaar dat die land nie ’n onaantasbare eiland is nie. Daar word net te graag met rommelstatus gespeel. Boonop help dit ook nie dat, soos die TLU SA nou weer uitgewys het, die meeste van die grond wat voorheen onteien is (darem met vergoeding) nou nutteloos lê. Verder help die rillergetuienis oor die korrupte en mislukte Vrede-melkplaasprojek ook nie om die spoke oor mislukte grondhervorming in die toekoms te besweer nie. Voorts dra dit ook nie juis by tot gerusstelling dat verskeie ministers en hul amptenare reeds aangedui het hoe hul departemente beplan om die voorgestelde onteieningsmaatreëls op ’n ingrypende wyse toe te pas nie – gewoonlik heel strydig met die sagte babakossies waarmee die president gemoedere probeer kalmeer. Die president se kalmeringspogings word boonop ook erg aan flarde geskiet deur verskeie partye wat woeste stellings maak, soos die EFF, die BLF en die Land Party, terwyl ander, soos die PAC, wanneer hulle iets sê én publisiteit kry, nie juis agterweë bly nie. Al dra hulle niks tot die herskryf van die wetlike milieu by nie, klits hulle die gemoedere na die vlak van rooi om, en voortydige grondbesetting maak enige sinvolle grondhervorming en die ondervanging van die verstedelikingstroom bykans onuitvoerbaar. En net om nog ’n knippie rooipeper by te klits, is daar min hoop dat munisipaliteite, wat vir ’n groot deel van die toepassing verantwoordelik gaan wees, se sake so reggeruk gaan word dat die projek nie agteruit gaan boer en sake nog meer onleefbaar gaan maak nie. Die voorstanders van grondgryp sonder vergoeding het selfs binne die “gematigde” sirkel geen konsensus oor hoe die grondwetlike en wetlike skelet daarvan aanmekaargesit moet word nie. Die Nederlandse voorbeeld dui ook daarop dat Suid-Afrika nie maar die bepalings van artikels 231, 232 en 233 van die Grondwet kan ignoreer nie. Suid-Afrika het immers oor die jare verskeie internasionale verdrae onderteken en geratifiseer, ook verdrae wat onder die vaandel van die VN staan, en waarin onteiening sonder vergoeding duidelik aan die ban gedoen word. Baie van hierdie verdrae maak deel uit van bepalings oor menseregte, en plaas dus die reg op eiendomsreg, soos in ons Grondwet, as deel van menseregte. En selfs al word artikels 231 tot 233 nie as bindend op ons reg en regspraak vertolk nie, het die verdrae self uittredingsbepalings. Dit sluit dikwels strafmaatreëls in teen lande wat uittree, en omdat ’n groot deel van die internasionale gemeenskap ’n hoë premie op menseregte plaas, tender ’n land wat uittree of ’n verdragbepaling eensydig skrap, vir betreklik strawwe strafmaatreëls. Sommige verdrae verwag in beginsel van lidlande om oorlog teen ’n land wat die verdrag skend, te verklaar. Redelikerwys sou ’n mens verwag dat sulke drastiese strafmaatreëls net ingestel sal word as regte wat teen misdade teen die mensdom gerig is, geskrap sou word. Die regering se halfhartige respons op plaasaanvalle en plaasmoorde, saam met grondgrypwetgewing en die wesenlike skop van ’n bepaling van die handves van menseregte in die tande, kan dalk net ekonomiese sanksies tot gevolg hê. En dis nie asof baie van die land se diplomate veel vertroue inboesem dat baie saakmakende lande danksy hul “werk” sal besluit om Suid-Afrika se menseregtevergrype met hout-oë te betrag nie. Die skade wat Zindzi Mandela, Suid-Afrika se “ambassadeur” in Denemarke, aan die land (lees regering) se beeld in die buiteland aangerig het, raak-raak aan sedisie. Sedisie kan soos volg saamgevat word: “Sedition Law and Legal Definition. … Sedition usually involves actually conspiring to disrupt the legal operation of the government and is beyond expression of an opinion or protesting government policy. Sedition is distinguished from treason, which requires actual betrayal of the government, or ‘espionage’.” Hierdie regs-kopkrappers is ook maar ’n klein deeltjie en nie noodwendig die beste van regsoorwegings nie. Die feit bly, die lat wat die regering gaan wiks, is veel dikker en langer as wat gedink word.