Die skuldigbevinding van die Bosnies-Serwiese lt.genl. Ratko Mladic aan volksmoord en misdade teen die mensdom het wêreldwyd groot aandag getrek.
Eerstens weens die massamoorde wat in die Bosniese burgeroorlog (1992-’95) onder sy verantwoordelikheid gepleeg is, maar ook omdat die gebeure ’n voorbeeld is van hoe ’n vredesoperasie nié uitgevoer moet word nie.
Om die Moslem-burgerlikes te beskerm, het die Verenigde Nasies troepe na Bosnië gestuur en enklaves in Bosnies-Serwiese gebied geskep waar die VN-troepe ’n skans teen die Serwiërs sou vorm. Die enklave Srebrenica is beskerm deur ’n Nederlandse bataljon, bekend as Dutchbat.
Dit vorm steeds ’n wond op die kollektiewe Nederlandse psige, waarvan die roof vandeesweek wéér afgetrek is.
Jy kan ook daarop wys dat die Nederlanders nie kon wéét dat die Moslem-mans vermoor sou word toe hulle weggevoer is nie. Ofskoon ’n blinde kind met ’n stok moes kon aangevoel het dat Mladic se bedoeling nie was om hulle in ’n vyfsterhotel te gaan pamperlang nie.
Dus: Sorg by vredesoperasies dat die troepe wat die opdrag gaan uitvoer, behoorlik vir die taak toegerus is. Of moenie daarin betrokke raak nie.
Die laaste keer toe ek só gevoel het, was toe ek ’n reeks foto’s van Distrik Ses by die opening van die Suidoosterfees in 2015 gesien het. Vandag net ’n bietjie meer as twee jaar later kom dieselfde gevoel oor my terwyl ek na die rieldansers van G.B. Batt Primêr van die Koo kyk.
As ’n sogenaamde “kleurling” met voorouers van Duitse, Franse, Koi, San, Griekwa en selfs Kaaps-Maleise herkoms, was dit nog altyd vir my ’n uitdaging om my regmatige plek in die samelewing te vind.
Die konstante gewikkel tussen kleur- en kultuurgrense het my soos ’n buitestander laat voel in ’n land wat as die reënboognasie bekend staan. Waar pas ek in? Watter kleur is ek in dié reënboog? Of is die reënboog ’n teken, soos in die Bybel, dat ek – my erfenis – nooit weer iets sal wees wat die volgende generasie niks van sal weet nie?
Néé, daar sal altyd ’n plek vir my erfenis in die reënboognasie wees. Solank as wat die stories van Distrik Ses om die gally-blik vertel word of my erfenis deur ’n rieldans uitgebeeld word, sal die volgende generasie en die generasie wat daarop volg van my bestaan weet.
Elke keer wanneer daar van die Anglo-Boereoorlog, die Voortrekkers, die Zoeloe-burgeroorlog of die stories van anti-apartheidsaktiviste vertel word, word ’n kleur in die reënboog van ons nasie geweef.
Wanneer tradisionele danse gedans word of die Kaapse Klopse op Tweede Nuwejaar dans, simboliseer dit bevryding en word ’n kleur in die reënboog duideliker vir die volgende generasie.
Elke keer wanneer ek pap en suurmelk saam met my Xhosavriende eet of na die klanke van trekklaviere of die konsertina van ’n tradisionele boereorkes luister, weet ek daar is ’n plek vir my in dié reënboog.
Wie weet, dalk ervaar die volgende generasies die nalatenskap van ’n pot goud aan die einde van die reënboog.