Kabinetskommeling moet ‘SA eerste stel’Pres. Cyril Ramaphosa Dinsdag by die polisiekollege in Pretoria. (Foto: Jairus Mmutle/GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa maak na verwagting Maandag om 19:00 skuiwe aan sy kabinet bekend, met die IVP wat ŉ beroep op hom gedoen het om Suid-Afrikaners eerste te stel in hierdie proses. Daar was die afgelope paar weke heelwat bespiegeling oor die verwagte skuiwe, met sommige wat sê groot verandering is op hande en ander wat daarop sinspeel dat die president net vakante posisies gaan vul. Dit sluit in dié van minister van elektrisiteit, ŉ nuwe portefeulje wat geskep is om die kragkrisis te help stuit. “Die definisie van waansin is om dieselfde optrede te herhaal en ŉ ander uitkoms te verwag. Indien die president ŉ ander uitslag verwag, moet hy ingrypende veranderings aanbring,” sê Mkhuleko Hlengwa, nasionale woordvoerder van die IVP. Hy sê die besluite kan nie tweede viool speel vir die ANC se mededingende interne prioriteite nie. “Enige aanstellings wat vandag gedoen word, moet Suid-Afrika se behoeftes eerste stel en mense in posisies plaas wat die nodige vaardighede en integriteit het om moeilike besluite te neem en die werk gedoen te kry,” sê hy. Navorsing in 2019 het al gewys dat Suid-Afrika een van die grootste getal kabinetsministers in verhouding tot sy bevolkingsgrootte het, sê Hlengwa. Suid-Afrika beklee wêreldwyd die tweede hoogste posisie, met meer as dubbel die getal ministers in vergelyking met lande wat tot 20 keer groter is. “Die IVP erken dat die aanwys van ŉ kabinet by die president berus, maar ons wil hom hierinner dat hy in nasionale belang moet optree; hy kan nie openbare aanspreeklikheid en deursigtigheid vryspring nie. “As hy hoop om die vertroue van Suid-Afrikaners terug te wen, moet hy die land in sy vertroue neem en verduidelik hoekom enige aanstelling gedoen word.” Hlengwa sê die land is op ŉ mespunt weens voortslepende beurtkrag en ŉ daling in ekonomiese bedrywighede. Die president moet dus sleuteluitkomste vir die kabinet uitstippel en dit duidelik maak hoe kabinetslede se prestasie gemeet gaan word. Ramaphosa moet ook sê hoe bestaande prestasie-ooreenkomste met ministers bygewerk gaan word. “As die IVP gaan ons aangenaam verras wees as die president die skommeling gebruik as ŉ geleentheid om die uiters opgeblaasde kabinet meer vaartbelyn te maak. “Ons vertrou dat die president sy ampseed sal onthou en Suid-Afrika eerste sal stel.”