Die noodsaaklikheid van 'n totaal “ander” teologie | LitNet
Die noodsaaklikheid van 'n totaal “ander” teologie
Jean Oosthuizen, Sakkie Spangenberg Onderhoude 2015-06-23
Onlangs het Izak (Sakkie) Spangenberg in ’n voordrag daarop gewys dat “’n totaal ander teologie of filosofie nodig” is om die ekologiese krisis sinvol die hoof te bied. Hy meen Albert Schweitzer se filosofie oor eerbied en respek vir die lewe kan dalk van hulp wees. Dit sluit aan by die vraag of daar versoening kan wees tussen die natuurwetenskappe en die Christelike geloof. Jean Oosthuizen wou by Spangenberg weet hoe hierdie “ander” teologie lyk waarvan hy praat na aanleiding van ’n artikel deur die teoloog Pieter Botha wat op LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe) beskikbaar is.
Die teologie wat vandag deur die hoofstroom kerke beoefen word, help skynbaar min om Christene te bemagtig om op ’n sinvolle wyse deel te neem aan gesprekke oor die ekologiese krisis waarin die wêreld hom bevind. Jy het onlangs in ’n voordrag daarop gewys dat “’n totaal ander teologie of filosofie nodig” is om die ekologiese krisis sinvol die hoof te bied, en dat Albert Schweitzer se filosofie van eerbied en respek vir lewedalk van hulp mag wees. Kan jy kortliks verduidelik wat bedoel jy met ’n “ander” teologie?
Die hoofstroom kerke werk nog steeds met die Augustiniaanse teologiese model van sondeval-verlossing-eindoordeel. Hierdie model hou voor dat alle mense “in sonde ontvang en gebore word en onder God die Vader se toorn leef”. Voorts, dat mense sterf omdat dit God se straf op die oersonde van Adam en Eva is. Mense moet dus van die dood gered word en in die “oorspronklike staat” van ewige lewe herstel word.
Die hoofstroom kerke se teologie draai uitsluitlik om die mens. Dit gaan om hul verlossing, redding, versoening met God en uiteindelik opstanding en lewe op ’n nuwe aarde bevry van die sondeval en sy gevolge. Die aarde soos ons dit tans ken, is volgens dié teologie ’n “gevalle aarde”. Dis besmet met die gevolg van die sondeval. Hoe weet Christene dit? Want dood kom ook in die natuur voor! Dis eers met die wederkoms dat die gevolge van die sondeval omgekeer sal word en die Christene ’n nuwe aarde sal bewoon – ’n aarde bevry van die gevolge van die sondeval. Aangesien die huidige aarde moet vergaan, kwel die ekologiese krisis min Christene. Van hulle vra: Waarom moet ons moeite doen om die aarde te red as dit tog eendag moet vergaan? Ons taak is om mense van die ewige dood te red, nie die aarde van vernietiging nie.
Die tradisionele teologie is totaal ongeskik om sinvol deel te neem aan gesprekke oor die ekologiese krisis wat ons beleef. Wat behels hierdie krisis? Mense het met hul ongebreidelde aanwas (“wees vrugbaar en vermeerder en vul die aarde”) en ongekende grypsug (“onderwerp die aarde en heers daaroor”) ’n krisis op aarde geskep. Ons het te veel geraak en die aarde het nie meer genoegsame drakrag om ons te onderhou nie. Ons vernietig ons omgewing; roei plant- en dierespesies voor die voet uit; besoedel die atmosfeer, die grond, riviere en oseane. Mense is op ’n plundertog waarvan ons die gevolge nie volledig kan voorsien nie. Aan die ander kant is die aarde besig om hom op ons en ander spesies te wreek, want ons het die natuurlike balans wat op aarde bestaan, met ons houding en handelinge versteur.
Hoe lyk die ander teologiese model waarvan jy praat?
Die teologiese model wat van hulp kan wees, is een wat afskeid neem van die Augustiniaanse teologiese model. Dis een wat nie meer vertel dat mense in sonde ontvang en gebore word en dat dood God se straf op sonde is nie. Dis ’n model wat geharmonieer kan word met die stand van ons kennis rondom die ontstaan van die heelal, ons sonnestelsel, die aarde en lewe op aarde. Die evolusieleer ken nie iets soos ’n sondeval of dat daar ’n oerouerpaar was wat deur hul toedoen dood in die natuur ingedra het nie. Ons spesie, homo sapiens sapiens, is volledig deel van die “boom van lewe” wat op aarde ontstaan het en ons moet leer om in harmonie met alles rondom ons te leef. Ons is “lewens wat leef te middel van ander lewens wat leef”, soos Schweitzer dit verwoord het.
Die navorsing oor die historiese Jesus kan Christene help om ’n ander teologie te ontwikkel. Jesus het immers nie verkondig dat hy na die aarde gestuur is om die mensdom van God die Vader se toorn oor die erfsonde (en ander sondes wat mense sou pleeg) te red nie.
Wat het Jesus dan verkondig en waar kom die huidige idee vandaan dat Jesus na die aarde gestuur is om ons te red van God die Vader se toorn oor ons sondes?
Hierdie teologiese model is deur latere teoloë ontwikkel en deur Augustinus tot ’n magtige teologiese denkmodel ontwikkel. Nuwe-Testamentici is dit tans eens dat Jesus se prediking op die koninkryk van God gefokus het (vgl Markus 1:14–15). Hierdie koninkryk is nie een of ander geestelike ryk nie.
Jesus het geglo in ’n aardse koninkryk van God. Sy prediking moet in die konteks van die 1ste-eeuse Judaïsme verstaan word en daardie prediking het duidelik politieke tone gehad. God se koninkryk staan teenoor die Romeinse koninkyk (meer korrek: keiserryk) wat op uitbuiting, plundering en oorlog gegrond was.
Jesus het nie gekom om die mensdom van sonde en dood te red nie. Hy is soos ander Jode van sy dag gebore onder die juk van die Romeinse keiserryk wat hulle oormatig belas, hul hulpbronne geplunder en hul lewensverwagting ondermyn het. Jesus kom en poog om die uitgebuite, onderdrukte en verslae Jode te bemagtig deur hulle te vertel van God se ryk. Hy verkondig as ’t ware die volgende: “As God vandag in Palestina sou regeer het, sou die wêreld totaal anders gelyk het. Word bewus van daardie koninkryk en leef dit uit.” Hoe anders die wêreld kon lyk, illustreer hy deur vir die randfigure van die samelewing om te gee en deur ’n niegewelddadige, maar tog veroordelende houding teenoor die Romeinse heersers en hul Joodse meelopers in te neem. Sy prediking en handelinge is afgestem op omgee vir ander. Ons kan hierdie boodskap tans uitbrei na “sorg en omgee vir alle lewendes op aarde”.
So, hoe lyk die ander teologie dan waarvan jy praat en hoe verskil dit van die hoofstroom teologie wat kerke vandag verkondig?
Die “ander” teologie is ’n teologie van omgee, empaties meeleef met ander; die koestering en versorging van mense, diere en plante. Dit verkondig nie ’n sondeval nie; vertel mense nie dat dood die gevolg van sonde is nie; reken nie dat die aarde eendag moet vergaan en met ’n nuwe vervang gaan word waar alles net rooskleurig sal wees nie. Dis ’n teologie wat radikaal anders is as die huidige een. Dis ’n teologie wat fokus op lewe en die onderlinge afhanklikheid van alles wat lewe. Die digter Lina Spies vang iets van die nuwe vas in haar gedig met die titel “Geloofsbelydenis van ’n afvallige”. ’n Gedeelte daarvan lees soos volg:
Ons kan die “ander” teologie dus tipeer as ’n teologie van eerbied, respek, meeleef en omgee. Dis ook ’n teologie wat nie uitsluitlik op mense fokus nie, maar op alles wat op aarde leef en beef. Dit gaan nie meer om redding van die mensdom nie, maar om versorging van die aarde en alles daarop.
Jy reken dat Albert Schweitzer (1875–1965) se filosofie van “eerbied en respek vir lewe” van hulp kan wees in die ontwikkeling van ’n ander teologie. Brei meer hierop uit.
Albert Schweitzer was gedurende die veertiger- en vyftigerjare van die vorige vorige eeu byna net so beroemd en so geëerd soos Nelson Mandela aan die einde van daardie eeu. Ongeveer 12 eredoktersgrade is wêreldwyd aan hom toegeken. Die rede waarom hy mense se verbeelding aangegryp het (en steeds aangryp), is dat hy sy oortuigings so sterk uitgeleef het en bereid was om hom (saam met enkele ander) uit te spreek teen die ontwikkeling van kernwapens. Die Nobelprys vir Vrede is in 1952 aan hom toegeken vir die werk wat hy by sy hospitaal in Lambarene (Gaboen) gedoen het en vir sy lewensfilosofie “Ehrfurcht vor dem Leben” (wat ek vertaal met “eerbied en respek vir lewe”). Dit was in Afrika dat hy gesnap het dat mense deel is van die groter geheel en dat dit hul taak is om lewe te respekteer, te koester en te bewaar.
Schweitzer het nie na Afrika gekom en die tradisionele teologie van sondeval-verlossing-eindoordeel verkondig nie. Hy het na Afrika gekom om diensbaar te wees en iets vir mense in nood te beteken. Hy het ’n roemryke loopbaan as Nuwe-Testamentikus, filosoof en musikus prysgegee en medies gaan studeer om dokter te word en só diensbaar te kan wees.
Ek het verlede jaar in ’n lesing met die titel “Is versoening tussen wetenskap en die Christelike godsdiens moontlik?” (Februarie 2014) slegs kortliks na sy lewensfilosofie verwys en Pieter Botha het in ’n volgende lesing hierop uitgebrei. Laasgenoemde lesing is tans op LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe) beskikbaar. Ons herdenk vanjaar Albert Schweitzer se 140ste geboortedag en 50ste sterfdag en beplan om in Oktober by Unisa aandag aan sy nalatenskap te gee.
Alhoewel Albert Schweitzer nie van ’n “nuwe hervorming” in die Christendom gepraat het nie, verwoord sy lewensfilosofie dit wat ons as ’n “nuwe hervorming” of ’n nuwe teologie kan beskou. Wat interessant is, is dat John AT Robinson in dieselfde jaar waarin Schweitzer dood is, ’n boek gepubliseer het met die titel A New Reformation? (Londen: SCM). Voorts word die jaar 1965 ook beskou as die geboortejaar van die Gaia-hipotese waarvan James Lovelock die vader is. Lovelock self koppel nie sy hipotese aan Schweitzer se lewensfilosofie nie, maar daar is onmiskenbare raakvlakke. Die Gaia-hipotese beskou die aarde as ’n lewende entiteit waarin verskillende sisteme meewerk om lewe op aarde moontlik te maak en in stand te hou. Die sienings van Schweitzer, Robinson en Lovelock kan (wanneer ons dit verweef) meehelp om die “ander” teologie te ontwikkel. Christene moet die boodskap van “Die hemel en hoe om daar te kom” verruil vir die boodskap van “Die aarde en hoe om hier te leef”.
Watter bydrae kan Schweitzer se perspektief lewer tot ’n sinvolle gesprek tussen natuurwetenskaplikes en gelowiges?
Wanneer ons Schweitzer se filosofie van “eerbied en respek vir lewe” en Lovelock se Gaia-hipotese op mekaar laat inspeel, bring dit ons by die punt waar natuurwetenskaplike insigte en filosofiese (en teologiese) nadenke mekaar verryk. Net soos Schweitzer ons bewus gemaak het van ’n groter prentjie (lewe is onderling verweef), het Lovelock ons bewus gemaak van ’n nog groter prentjie (lewe is nie net onderling verweef nie, maar ook verweef met die aarde en al sy sisteme).
Die ligging van die aarde in ons sonnestelsel en binne die groter Melkwegsterrestelsel het die moontlikheid van die ontwikkeling van lewe meegebring. Daar is tans ’n vakgebied bekend as astrobiologie wat hierdie wonderbaarlike ligging van die aarde en hoe dit tot die ontwikkeling van lewe op aarde bygedra het, bestudeer en beskryf. Hierdie vakgebied verweef die fisika, sterrekunde, geologie, biologie en ekologie met mekaar en maak ons bewus van die wonderlike planeet waarop ons leef. Ons kan Schweitzer se filosofie hiermee saam verweef en dan begin praat van die “vergroening van die Christelike godsdiens”. Fisika, sterrekunde, geologie, biologie, filosofie en teologie staan dan nie meer los van mekaar nie, maar speel vrugbaar op mekaar in en help ons om die ekologiese krisis te verstaan en daadwerklik en korrek te handel om die aarde as lewende sisteem steeds gesond en intak te hou.
Is dit regtig nodig om nog gesprekke tussen die wetenskap en geloof te voer as daar vandag soveel ander alternatiewe buite die geloofstradisie is om sinvol oor die lewe te praat? Is die gaping tussen geloof en rede nie al te groot om nog enigsins ’n brug daaroor te probeer bou nie? Wat is die nut vir wetenskaplike en gelowiges om met mekaar in gesprek te tree?
Vir my is die Christelike geloofstradisie ’n lewende tradisie en ek wil dit nie sonder meer oorboord gooi nie. Daar word tans wonderlike navorsing gedoen oor die Bybel en die interpretasie daarvan en oor die historiese Jesus.
Vir mense wat nog iets met die tradisie in ons dag wil maak, kan die navorsing op die terrein van die Bybelwetenskappe help om die tradisie lewend te hou en te wys dat hierdie navorsing ook relevant kan wees vir die vraagstukke waarmee ons worstel.
Maar die Christelike godsdiens kan homself nie meer voorhou as die een wat die allerantwoord het vir die krisis wat ons beleef nie. Die teologie van sondeval-verlossing-eindoordeel se rakleeftyd het verstryk en ons kan nie meer hiermee sinvol aan gesprekke deelneem nie. Slegs ’n ander teologie open ’n deur na sinvolle deelname.
Wat kan hedendaagse predikante doen om hiermee te help?
Predikante moet ook leer van die fisika, sterrekunde, geologie en biologie, sodat hulle iets kan verstaan van die mens se werklike posisie in die groter heelal. Teoloë en predikante moet na natuurwetenskaplikes luister en die inligting wat laasgenoemde aan mense deurgee, tot ’n nuwe lewenswyse verwerk. Die teologie kan nie meer die natuurwetenskappe troef met “geopenbaarde waarheid” soos dat dood die gevolg van ’n sondeval is nie. Predikante, pastore en priesters kan mense help om die nuwe wetenskaplike inligting te verwerk en sinvol deel van hul lewens te maak.
Pieter Botha verwys in sy artikel op LitNet waarna jy hier bo verwys, ook na die gebrek aan sukses met moraliteit. Hoe is dit moontlik dat moraliteit en die bewaring van die aarde en sy ekologiese sisteme besig is om agteruit te gaan ten spyte van soveel vooruitgang op wetenskaplike terrein, mooi demokratiese ideale en tegnologiese ontwikkeling?
Die mensdom het homself uitverkoop aan die vryemark-ekonomie met sy beklemtoning van ekonomiese groei en verbruik. Die filosofiese mensbeeld wat dit verkondig, het iemand beskryf as homo economicus: “Ons is in hierdie wêreld om geld te maak en sakkevol daarvan.” Wie is volgens hierdie filosofiese mensbeeld die suksesvolles in die wêreld? Hulle wat by die dag ryker word en kan koop wat hul harte begeer. Wie word as die misluktes gesien? Hulle wat nie ekonomies presteer en hul lewensomstandighede kan verbeter nie. Ons sit eintlik in ’n knyptang, want presteer moet ons presteer, vooruit moet ons gaan, maar op dié manier verloor ons iets van ons menswees. Ons verloor die bewussyn dat ons lewens vervleg is met die aarde en alles wat daarop leef en beef.
Die verstommende van Albert Schweitzer se lewe is dat hy sy rug kon keer op hierdie mensbeeld wat reeds in sy dag aan die opbloei was. Hy kon sakkevol geld gemaak het – daarvoor was hy met ’n briljante verstand toebedeel. Maar hy verkies die pad van diensbaarheid en om só te leef dat hy die lewe vir ander moontlik kan maak.
Wanneer mens na die groot kloof tussen wetenskap en geloof kyk, kan mens nie anders as om te wonder of daar regtig versoening kan wees wees tussen die twee nie?
’n Versoening tussen die Augustiniaanse teologiese model van sondeval-verlossing-eindoordeel en die moderne natuurwetenskappe is totaal onmoontlik. Daar is natuurlik teoloë wat op dié punt met my verskil en wat poog om die twee te probeer versoen, of ten minste ’n gesprek met mekaar te laat voer. Die twee Afrikaanssprekende teoloë Wentzel van Huyssteen en Ernst Conradie is voorbeelde hiervan. Beide is produktiewe skrywers en hulle skryf hoogs komplekse boeke oor die Christelike teologie en die natuurwetenskap, maar hulle bly te gebonde aan die uitgediende teologiese model om ons werklik vooruit te help.
Schweitzer beskou Arthur Schopenhauer en Friedrich Nietzsche as twee belangrike etiese denkers van die 19de eeu. Tog hoor mens maar min van hulle in gewone kerklike kringe.
Ons kan nie van alle predikante verwag om kennis te dra van die publikasies van hierdie twee filosowe nie. Hulle boeke is nie van die maklikste werke om te lees en gesprekke oor te voer nie. Wat ek egter van predikante verwag, is om kennis te neem van die huidige teologiese gesprekke en om nie weg te skram van die publikasies van Philip Kennedy, Don Cupitt, Anne Primavesi, Lloyd Geering, Nigel Leaves en nog ander moderne teoloë en Bybelwetenskaplikes nie. Voorts moet hulle hulle ook vergewis van die bestaande kennis op die terreine van die sterrekunde, geologie en biologie sodat hulle lidmate kan help om die nuwere kennis sinvol te verwerk.
Waarom word mense soos Nietzsche en ander denkers deur baie gelowiges as boos voorgehou? Het hulle nie dalk meer van moraliteit en etiek geweet as baie gelowiges nie?
Daar was maar nog altyd die neiging om mense wat nie binne die tradisionele bane dink en praat nie, verdag te maak. Veral wanneer hulle kritiese vrae oor die Christelike geloof begin vra. Dit geld natuurlik van Friedrich Nietzsche en ander filosowe van die laat 19de eeu. In ons eie land was dit ook die geval met die Stellenbosse filosoof Johan Degenaar. Hy is nou wel nie ’n laat 19de-eeuse filosoof nie, maar hy het die vermoë gehad om daardie filosowe se insigte en kritiese vrae verstaanbaar aan studente te kommunikeer. Die mensdom het egter kritiese denkers nodig, want ons almal word so maklik deur populêre skrywers en sprekers op sleeptou geneem.
Die meeste gelowiges en wetenskaplikes het darem seker een ding gemeen, hoewel hulle dit uit totaal verskillende hoeke beskou, naamlik dat daar ’n misterie aan die lewe is wat voortdurend verander. Sou dit nie dalk ’n goeie vertrekpunt wees wanneer daar oor geloof en wetenskap gesels word om meer oor die misterie van lewe te praat en nie soveel klem te lê op die “sekerhede” nie?
Ek kry soms die gevoel dat teoloë en predikante die sogenaamde misterie van die lewe as agterdeur gebruik om nie met die vrae wat die moderne wetenskap aan die tradisionele teologie stel te worstel nie. Daar is ’n klomp dinge waarvan ons vandag seker is en dit is dat daar nie ’n sondeval in die oerverlede van die spesie homo sapiens sapiens was nie en ook dat dood nie God se straf op die oersonde van Adam en Eva is nie. Hierdie twee sekerhede stel die tradisionele teologie voor groot uitdagings, en ’n gesprek tussen natuurwetenskaplikes en teoloë kan eers werklik begin as teoloë hierdie sekerhede in hul teologiese uitsprake, gesprekke en prediking verdiskonteer.
Daar is darem by baie mense ’n al hoe groter wegbeweeg van die dogmatiese godsdiensbenadering meer na die mistieke. Is die mistieke soos wat jy hier bo noem nie nog méér wollerig nie en hoe versoen mens dit met rede?
My antwoord op die vorige vraag is ook hier van toepassing. Ek is nie gemaklik met die “mistieke tradisie” in die Christelike geloofstradisie nie, want dit ontduik die rasionele vrae waarmee teoloë gekonfronteer word. Kom ons ruim eers die puin op wat die wetenskaplike tsoenami van die 17de tot 19de eeu op die terrein van die teologie veroorsaak het en praat daarna oor die wonder van lewe en die wonder van bewussyn.
Baie mense, soos jy self, sê ons moet vandag anders oor God dink. Schweitzer aanvaar ook Nietzche se kritiek dat God anders bedink moet word. Is die hele idee van God nie dalk reeds uitgedien nie? Hoe kan mens God “anders” bedink as God volgens baie reeds dood is?
Die “God is dood”-filosowe en -teoloë is verkeerd verstaan. Hulle het nie die uitspraak “God is dood” as ’n algemeen-geldende uitspraak bedoel nie, maar dit gerig op die tradisionele Westerse verstaan van God: God as ’n geestelike opperwese wat almagtig, alwys, alomteenwoordig en alwetend is; wat in die hemel woon van waar hy die ganse mensdom daagliks (24/7) dophou en hul dade een vir een opteken sodat hulle met die oordeelsdag rekenskap daarvan kan gee. Met die verandering in die Westerse wêreldbeeld (van ’n geosentriese na ’n heliosentriese een) en met die verdwyning van die drieverdiepingheelal (hemel, aarde en onderwêreld) was dit nie meer moontlik om God op die tradisionele manier te beskryf en te verstaan nie. Daardie verstaan van God het hom te pletter geloop en die God van daardie wêreldbeeld was dood, want dit het nie meer vir mense sin gemaak nie.
Don Cupitt bied ’n goeie riglyn vir hoe om nuut oor God / die goddelike te dink en praat. Hy het mense bewus gemaak van hoe hulle spontaan ’n nuwe woord in hul spreektaal ingevoer het in die plek wat hulle ouers en voorouers vir God gereserveer het, naamlik “lewe”. So vra mense deesdae mekaar: “Hoe behandel die lewe jou?” Of hulle sal sê: “Die lewe is vol verrassings.” By ander geleenthede mag hulle ook sê: “Die lewe het my stief behandel.” Maar dis nie al nie; “lewe” word in allerlei ander uitdrukkings gebruik wat wys dat mense op die hier en nou fokus en nie meer op ’n sogenaamde hiernamaals nie.
Die lewe speel hier af en ons almal kry net een “spelbeurt”. Op dié manier kom Schweitzer se uitdrukking “eerbied en respek vir lewe” ook aan bod. Alhoewel Schweitzer dit nie so bedoel het nie, het sy filosofie die deur na ’n nuwe verstaan van God / die goddelike geopen. ’n Mens sou kon argumenteer dat teologie op dié manier bloot etiek word: ’n lewe goed en weldeurdag geleef, is belangriker as allerlei spitsvondige menslike uitsprake oor ’n karakter wat slegs in antieke mense se verhale bestaan.
Sakkie Spangenberg, Departement Bybelse en Antieke Studie, Unisa
2015-06-23 at 15:17
'n Totaal "ander" teologie kan ook maar net nog versinsels wees. Die mens se verstand is reeds voldoende ontwikkel om realistiese en logiese denke moontlik te maak.
2015-06-23 at 18:19
Sorry, maar die mens se verstand, het Sigmund Freud al gesê, is nie net die verstaanbare en die verklaarbare verstand wat volgens logika en afmeetbaarheid funksioneer nie. Die verstand het dieptes waarvan die verstand nie eers self bewus is nie! Komaan, ons leef in die 21ste eeu!
2015-06-24 at 12:02
Freud het nog nie van beter geweet nie. Ons leef in die 21ste eeu.
2015-07-08 at 21:27
CM, het jy nog nooit 'bewus geraak' van dinge waarvan jou normale sintuie jou nie van in kennis gestel het nie?
Kinderspeletjies: Raai, raai, riepa.
2015-06-26 at 06:56
Die mens is die resultaat (produk) van 'n lang ingewikkelde ,wat sommige beskryf as 'n evolusionêre proses, wat vandag nog nie volledig verstaan word nie.
Dit is nou eenmaal so dat resultate of produkte nie oor die vermoë beskik om selfverduidelikend te wees en die eeueoue vrae van waarom is ons hier ens te beantwoord nie of jy nou in die 21ste eeu leef of nie.
Die mens self is 'n komplekse inligtingsisteem wat inligting ontvang, verwerk, bêre en gebruik wanneer nodig. Niks beweeg of leef sonder inligting nie al kom dit voor in die mees eenvoudige instruksies.
Die probleem is dat omdat die selle waaruit ons bestaan gedurig deur 'n proses van vernuwing gaan, gaan van die inligting verlore en word 'n mens dus 'ouer' wat beteken jy lyk nie meer soos jy gelyk het nie.
Die verstand word dus gehuisves in 'n verganklike orgaan en gedra in 'n verganklike
liggaam. Iets wat verganklik is kan dus nooit die hoogste bron van gesag en maatstaf wees waarmee beoordeel en gemeet kan word nie, want die mens is die mees veranderlike wese in denke. As dit nie so was nie sou niks 'nuut' ontstaan het nie.
2015-07-08 at 21:22
FC Boot, die Seun van God wat hier op aarde bekend gestaan het as Jesus, die Christus, se vleeslike liggaam het uit dieselfde selle bestaan as jou en my liggame en het ook verouder met die jare en het ook 'gesterf' toe sy liggaam afgebreek is aan die kruis, maw ook Hy het 'n verganklike liggaam gehad, maar die lewende siel BINNE-IN daardie liggaam het nooit 'gesterf' en het nooit tot niet gegaan nie; die mens, juis omdat hyself 'n verganklike liggaam het, staar homself blind aan die verganklikheid van sy liggaam, en baie min besef dat die siel wat binne-in daardie liggaam woon nie noodwendig met die dood van sy liggaam óók moet tot niet gaan nie ...
2015-06-28 at 22:03
Ek is altyd verbaas oor hoe maklik teoloë filosowe toe-eien. Nietzsche pas net mooi nêrens by enige teologie of filosofie in nie. Sy verhaaltjie huiwer op die rand van Fascisme. En hy was gelukkig genoeg met natuur-eksploitasie en doodmaak. Lees tog asseblief voor julle helde uitpomp.
Die Moderne era - volkome sekularisties - was sielsgelukkig met 'n liniêre geskiedsvisie en met eksploitasie. Dis trouens Descartes wat die eksploitasiemotief ingelui het - nie die Augustiniane nie. Lees asseblief Descartes se Verhandeling oor die metode.
Daar is een interessante ding van die Christendom: alle heterodoksie stam van teoloë. Gemeentelede dink nie tjol uit nie. Die teoloë kopieer die sekularistiese filosowe.
Kant het self gestel dat ons nie die oorsprong kan ken nie, maar dadelik daarvan afgewyk en oorsprong-analises begin doen het.
Hoe ook al is die oorsprong van die heelal anderkant wetenskaplike, filosofiese of teologiese begrip - en tog spandeer ons miljarde op die illusie dat ons dit kan uitvind.
2015-07-07 at 23:34
Soms wonder ek hoeveel hierdie quasi nuwe hervormers werklik van tradisionele Godsdiens af weet.
Waar kom Spangenberg hieraan: “Aangesien die huidige aarde moet vergaan, kwel die ekologiese krisis min Christene. Van hulle vra: Waarom moet ons moeite doen om die aarde te red as dit tog eendag moet vergaan?”
Regtig? En hy hoor dit waar?
Genesis 1 vers 26:”Toe het God gesê: “Kom ons maak die mens as ons verteenwoordiger, ons beeld, sodat hy kan heers oor die vis in die see, die voëls in die lug, die mak diere, die wilde diere wat op die aarde kruip ...” Daar’s meer, gaan lees self.
Spangenberg: “Ons kan die “ander” teologie dus tipeer as ’n teologie van eerbied, respek, meeleef en omgee.”
Met ander woorde, presies wat Jesus ons leer!
Gelowiges is van die mees toegewyde bewaarders van die natuur. Ons sien God elke dag in die Skepping. Waaroms sal ons dit nou moedswillig wil vernietig?
Wat’s die volgende teiken? Ek wag met toenemende moedeloosheid.
2015-07-08 at 16:10
Hi, Cathy, ek stem heelhartig met jou saam en hou van die vrae wat jy vra, maar het ook 'n goeie begrip van wat Sakkie tydens sy onderhoud met Jean gesê het, want ek is juis van mening dat die Skepper sy Seun, Jesus Christus na die aarde toe gestuur het JUIS om die mens in staat te stel om die aarde te bestuur en daaroor te heers presies soos wat die Skepper dit sélf sou gedoen het deur hulle te wederbaar en hulle met die nodige 'kwaliteite' toe te rus, JUIS sodat hulle dit VAN NATURE KAN EN SAL DOEN, maar om DIT te verstaan sal dit egter noodsaaklik wees om die begrip 'sondeval-verlossing-eindoordeel' te herdefinieer!
2015-07-08 at 10:15
Die mens is die enigste lewende organisme in die ganse heelal, wat sover ons weet, deur middel van sy verstand die kosmos moontlik kan verklaar, die oorsprong daarvan (oerknal) asook die oorsprong van lewe en sy misterie sal kan ontsluit.
Die mens en sy verstand was nie eensklaps daar nie, maar het oor duisende miljoene jare evolusionêr vanuit primitiewe lewensvorme ontwikkel volgens die beginsels wat Darwin daar gestel het.
Ou Augustinus het in sy wetenskaplike onkundigheid (alhoewel waarskynlik baie intelligent) byna 2000 jaar gelede, 'n verhaal ontwerp wat ontsaglike beheer oor die mens se denke verkry het ten einde die misterie van die mens se bestaan te kon verklaar. Dit het ontwikkel in die Christendom soos ons dit vandag ken.
Die moderne wetenskap het ons egter ingehaal en hierdie verhaal van die rak gevee.
Daar lê 'n geweldige paradigmaskuif in die mens se denke vir hom voor, verspreid oor al die godsdiensdenominasies.
2015-07-08 at 17:49
Die aarde soos ons dit tans ken, is volgens dié teologie ’n “gevalle aarde”. Dis besmet met die gevolg van die sondeval. Hoe weet Christene dit? Want dood kom ook in die natuur voor!
Probeer dalk die antwoord vind in Genesis 3:17! Of is die verklaring van God TE ver "outyds" en eenvoudig dat ons dit (die Genesis- en Eksodus-geskrifte) hedendaags maar kan ignoreer in "ons" nuwe teologie?
2015-07-08 at 20:12
Die ou manier van preek het nie gewerk nie en al die moontlike boeke en planne wat hierbo genoem is sal ook nie werk nie.Mense is moeg om na mensreëls en -wette te luister.Wat mense wil hê is om die liefde van Jesus en die Vaderhart van God te hoor in die kerk, op straat, huise en skole. Ons is totaal en al naar dat kerke hulle nuutste maniere in koerante skryf. Begin dit praat en begin dit leef. Gaan soek na die geregtigheidsboodskap wat op Andrew Womack Joseph Prince Jan Brand in Jan Kempdorp gepraat word.Vee als van die tafel af en dat die Outeur van die bybel vir julle die regte pad wys Vra Hom en Hy sal vir julle die antwoorde gee.
2015-07-16 at 00:02
Vee sommer die Bybel ook van die tafel af. Dis 'n gevaarlike boek vol moord en allerhande skelmstreke.
2015-07-08 at 21:03
Duidelik het Sakkie Spangenberg of nie die Bybel gelees of nie die Bybel in 'n taal wat hy kan verstaan gelees nie. As 'n wedergebore volgeling van Christus gebruik ek die Bybel as my rigtingwyser. In Genesis word die skepping van die wêreld verduidelik. Die verantwoordelikhede van Adam en Eva word aan hulle gegee. Dit is duidelik dat God van Adam en Eva en hulle nageslag verwag om na die aarde om te sien. Met die sondeval word die aarde vervloek en tree die dood in. Dit word ook duidelik weergegee. Maar terselfdertyd gee GOD 'n belofte, dat hy iemand sal stuur om die mens en GOD te versoen. Jesus laat sy volgelinge duidelik verstaan dat hy nie na die aarde gekom het om 'n aardse koninkryk te begin nie, maar om GOD en die mens te versoen. Dit word baie duidelik in die visioene opgeskryf in Openbaring. Daar word gepraat van die ou aarde en hemel wat tot niet gaan en 'n nuwe aarde en hemel wat geskep sal word. As ek tussen die lyne lees van Sakkie Spangenberg se onderhoud wil dit vir my voorkom asof 'n hiernamaals (ewige lewe met God) totaal en al van die tafel gevee word. Met ander woorde ons moet ons oor die nou en hier bekommer en vergeet van 'n ewige lewe. Soort van "eat, drink and be happy because tomorrow you die". Volgens die Bybel wat ek lees en waarop ek my lewenswyse stel, is dit my verantwoordelikheid om na die aarde (met sy diere en plante) om te sien. 'n Verantwoordelikheid wat deur GOD aan my gegee is. Terselfdertyd is my hoop gevestig op 'n ewige lewe saam met Christus. Graag wil ek Christus se woorde aan Petrus (Mt 16:23) voorhou: "Moenie in my pad staan nie, Satan. Jy is vir my 'n struikelblok, want jy dink nie aan wat GOD wil hê nie, maar aan wat die mense wil hê. Christus waarsku ons ook teen vals profete, wat met mooi woorde en slinkse maniere ons van HOM sal probeer wegtrek.
2015-07-09 at 14:04
Hi, Annatjie, ek stem in vele opsigte met jou saam in wat jy hierbo geskryf het, ek wil egter net soort van 'n lansie breek vir Sakkie, want hoewel ek nie vir Sakkie ken nie en hom nog nooit ontmoet het nie, glo ek nie dat hy sou beweer dat die nuwe hemel en die nuwe aarde NIE eendag 'n werklikheid sal word vir al die uitverkorenes van God nie, maar wat ek onder sy woorde verstaan, is dat die uitverkorenes van God alreeds gedurende hulle leeftyd hier teenoor die aarde van ons tyd moet optree ASOF ons alreeds op die nuwe aarde leef, wat dan immers aansluit by wat Jesus sy dissipels geleer het, nl. (Matt. 6:9 vry vertaal): Onse Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word; laat u koninkryk kom (SODAT) u wil ook op die aarde geskied, NET SOOS dit in die hemel geskied.
Sien, die koninkryk van God is nie 'n geologiese gebied nie, maar is 'n geestestoestand waarin GOD, en God ALLEEN in en deur sy Seun in wese HIER OP AARDE regeer; die uitverkorenes van God gaan immers nie die aarde verlaat nie, maar die Vader EN sy Seun kom NA SY KINDERS TOE HIER OP AARDE, en DIT begin alreeds in beginsel HIER OP AARDE by die wedergeboorte van DIE INDIWIDU - dit is natuurlik te sê as die begrip 'wedergeboorte' verstaan sou word soos wat God dit self bedink en beplan het!
2015-07-15 at 23:56
As jy sê jy gebruik die Bybel as rigtingwyser, dan het jy beslis nie die Bybel gelees nie. Daarmee bedoel ek die hele Bybel, van voor tot agter; nie net Ps. 23 en Johannes 14 nie.
2015-07-09 at 07:49
Teenstrydighede in die "christendom" is enorm maar meeste lesers kies om dit eerder te vermy as om daaroor te debateer en die kern daarvan bloot te lê. Dieselfde kan ook gesê word van ander geloofsgroepe.
Daar is egter baie nugter denkende mense wat ontrafelinge van 'n bestaande orde met groot belangstelling volg en groot waarde daarin raaksien.
Doen so voort. Dit prikkel tog die kenner en die leek al word daar soms ernstige teenkanting gebied.
2017-01-03 at 15:40
Aah! 'n Vars bries! Dankie, Kallie! Dis interessant hoe mense namens Sakkie praat en hom woorde in die mond wil lê as hulle hom van geen kant af ken nie. Ook graag glo dat hulle meer van die Bybel af weet as hy. Ek wonder of dit nie ook met Jesus gebeur het nie ...
2017-01-08 at 11:22
In Peter Abelard se boek "Sic et Non" het hy die oënskynlike teenstrydighede opgeskryf vir sy studente.
Toe hy gevra is waar die antwoord is, stel hy dat hy die professor is en stel vrae - die studente verskaf die antwoorde.
2015-07-09 at 16:09
Beste Chris Steenkamp
Ons het ons bestaan te danke aan die samevoeging van 'n manlike sperma-sel en 'n vroulike eier-sel. Dit is egter nie in Maria die geval nie, binne in haar vind die 'skepping' van Jesus se biologiese liggaam plaas. So word die tweede Adam 'geskep' wat sou slaag waar die eerste Adam misluk het.
Dit is die geheimenis en nie die maagdelike geboorte nie waaroor so baie geskryf word.
Hierdie is 'n wonderwerk en hoewel die liggaam biologies dieselfde is as joune en myne verskil dit van ons liggame in die opsig dat Jesus se liggaam by uitstek geskik is vir opstanding.
Jesus kan dus inderdaad sê in Mat.26:
26.En terwyl hulle eet, het Jesus brood geneem en die seën gevra. Daarna het Hy dit gebreek en vir sy dissipels gegee met die woorde: “Neem, eet; dit is my liggaam.”
27 Toe neem Hy 'n beker, en nadat Hy die dankgebed uitgespreek het, gee Hy dit vir hulle en sê: “Drink almal daaruit,
28 want dit is my bloed, die bloed waardeur die verbond beseël word en wat vir baie vergiet word tot vergewing van sondes.
Ja, Jesus is inderdaad Skepper en Herskepper en waar God se eerste skepping misluk het verneder God homself tot op die vlak van menswees om die mislukte Adam te vervang.
Is daar 'n wetenskaplike verklaring daarvoor? Nee as dit was sou dit nie 'n wonderwerk gewees het nie. Hierdie val buite die bestek van die wetenskap en menslike begripvermoë.
2015-07-13 at 22:51
Hi daar, F C! Jy's natuurlik reg as jy sê dat dit wat God beplan het om Adam se geslag te vervang, en wat Hy aangevoor het met die geboorte van sy Seun en wat sy Seun verder gevoer het toe Hy die lewe wat Hy van sy Vader ontvang het, vrywillig afgelê het, bo die denke en begrip van die mens is, want watter mens kan dit bedink en begryp dat die Vader 'n lid van die geslag van Adam se lewe letterlik uit hom/haar uit kan haal en dit kan VERVANG met die lewe van sy Seun? Tog is dit PRESIES wat die Vader beplan het om 'n nuwe mensdom tot stand te bring om vir ewig op die nuutgemaakte aarde te woon!
2015-07-10 at 21:15
Ponti, ek stem saam met jou. As hierdie sogenaamde nuwe hervormers ’n nuwe teologie wil ontwikkel moet hulle dit sonder die Bybel en Jesus doen, want nie een van hulle pas daar in sonder om oor geskryf of oor gebore te word nie. As die heiligheid en persoon van God Drie-enig ontken word is daar nie meer ’n Bybelse teologie nie.
2015-07-11 at 21:55
Die probleem met godgetiktes is dat ons saam met hulle op een planeet moet leef. Ek weet die besef hoe absurd die gedagtegang van meeste gelowiges is sal waarskynlik nooit tot hul deurdring nie. Ek gaap en sug dus maar so effens moedeloos en lees dan maar iets anders of plant maar 'n paar wortels of iets om oor 'n maand of twee te eet. Al hierdie hogere debatte oor die mees absolute nonsens.
2015-07-12 at 15:09
Wil oom Sakie nie maar net sy naam die lig laat sien nie? Will my voorkom asof SAKIE en Albert Schweitzer kontroversie wil skep om struikellinge te baar. Ai tog - Genade alleen vir almal.
2015-10-10 at 13:55
Ek is 75 en het baie jare al gewonder wat v Sakkie Spangenberg geword het op radio/TV? Mag 'n persoon nie 'n alternatiewe mening oor die onderwerp gee nie? Ek wil graag oor verdere menings in kennis gestel word.
martie van der merwe
2015-12-31 at 16:02
Diegene wat so minagtend na Sakkie verwys en na sy 'skynbare kennis' van die Bybel verwys, moet maar eers hulle van die ware feite vergewis. Izak Spangenberg is 'n pragtige omgee-mens en deur-en-deur Bybelwetenskaplike, navorser en skrywer.
2017-01-05 at 22:12
1Kor.1:19 want daar is geskrywe: Ek sal die wysheid van die wyse mense vernietig en die verstand van die verstandige mense tot niet maak.
Klink soos vervulde profesie.
2017-01-06 at 10:43
What gets lost in translation. Miskien nie hier van toepassing nie.
Ek wil graag verstaan dat in die Anglikaanse kerk gepraat word van die “Holy Trinity” wat mooi en baie beskrywend is. In Afrikaans praat ons van die “Drie-Enige God”`
Ek mag verkeerd wees, maar drie is nooit een nie. Nou is daar nie baie sg probleme met vertalings nie.
Persoonlik vind ek baie in gemeen met Sakkie Spangenberg , Lina Spies en soortgelyke denkende mense. Ek weet net seker dat ek leef en sal sterf. Wat voor en na my bestaan gebeur is ek geensins seker, dis ’n filosofie.
Maak die beste van ons klein bestaan op die aarde.
Groete, Juanita Pols (75)
2017-01-10 at 11:29
Mense probeer om na mekaar en na die aarde om te sien en om 'n teologie 'uit te dink' met hulle verstand, maar hulle faal meesal omdat die mens nie soos die Skepper van die heelal DINK nie, en DIT kan slegs reggestel word deur die mens se GEDAGTES EN GEDAGTEGANG (train of thought) te verander na dié van die Skepper self, en dit is juis dáárvoor dat die Skepper sy Seun 'n méns laat word het en Hy sy Gees/lewe vrywilliglik aan die kruis afgelê het met die spesifieke doel om daardie Gees/lewe tot die mens se beskikking te stel, want daardie Gees/lewe is immers DIE BRON van die Skepper se gedagtes en gedagtegang. Die mens lees egter allerlei ander motiewe en redes vir sy Menswording en sterwe in die Skrif en só mis hulle die wérklike en verhewe doel daaragter en gaan maar net voort om op eg menslike wyse na mekaar en die aarde om te sien.
Wat deur Schweitzer gedoen en deur hom en Sakkie voorgestel word is goed, maar tensy die mens die Skepper se gedagtes daaroor deel, sal dit nooit van nature van die mens af kom nie en daarom sal hulle nog steeds faal, want 'n mens wat op 'n sekere manier optree bloot omdat hy deur ander geléér word om so te doen en so op te tree, sit by verre nie alles in om dit GOED te doen nie . . .
2017-01-20 at 07:17
Dankbaar dat daar wegbeweeg word van Waansin Godsdiens. Hierdie artikel is baie verrykend.
Mense wil glo. Wil iets glo. Wil nie glo of hoor dat hul aardse bestaan in die Tweede Wet van Entropie uiteindelik opeindig nie. Dit is gek om hierdie behoefte aan geloof en lewe in die Hiernamaals in welke vorm van mense met Teorieë te wil ontneem. Hul wil weer hul kinders sien, en hul wil hul ouers en ander geliefdes sien. Hul wil ook hul diere by hul hê.
Waansin? Onwerklik? Stupid? Mag als waar wees. Om hierdie werklikheid te rasionaliseer en of te ignoreer en of af te maak as belaglik gaan geensins die behoefte van die mens in sy kern aanspreek nie. Biologiese lewe is inherent aan die mens. Ons is sterstof soos elke ander wese is.
Hoogtyd dat gister se argaïese denke wat as "Die Enigste Weg en Geloof", wat in sy wese valse propaganda is en was, emosionele afpersing, diep wegbêre.
Ek het byna 51 000 lede op 'n Dieregesondheidsblad. Kyk self. Hul het 'n nuwe geloof nodig. Een wat werk met die Aarde en met Biologiese lewe. Een wat meer begrip toon vir almal se plek en tyd in ons Tydelikheid. Baie meer vir die dier. Een wat hom deel maak van grond en stof en water en die psige van die dier en, die psige van die Natuur. Een wat hom nie afsny van wat hy is en waarvoor hy lief is nie. Een wat hom nie ’n afgerigte budgie maak en 'n vaak vis in 'n tenk water nie.
2017-05-02 at 10:19
Al die kommentators is vasgevang in die mite van godsdiens en teologie. Dus hulle redeneer op ’n mitologiese en mensgeskape god en die skeppingsfabels van oeroue skrywers soos onder andere Moses wat dit versin het om hul agenda van mag en beheer uit te oefen. Albert Einstein en Baruch De Spinoza het dit baie beter uiteengesit in Ethica en die Big bang teorie. Hou op om te glo in die swak intellek van die skrywers van die tora en die evangelie asook die Koran in hierdie moderne tyd van wetenskap en rasionele denke. Die wonderwerk van die heelal is God En Natuur en ons lewe eenmalig hierin en laat ons eerder dit bewaar en ontwikkel tot diens van alles daarin of daarbo.