BO: Die Nederlandse skilder Vincent van Gogh (1853–1890) het die naghemel gesien soos geen ander kunstenaar dit kon uitbeeld nie—totdat die wentelende ruimte-teleskoop Hubble die hemelruim begin gefotografeer het. Hierdie treffende Hubble-beeld van 'n kolking van stof tussen die sterre—ruimtestof wat deur 'n rooi reuse-ster genaamd V838 Monocerotis verlig word—het al baie mense aan die beroemde Van Gogh-skildery "Sterrenag" herinner.
'n Gewone ster soos ons Son sou in 'n latere stadium van sy lewe tot 'n "rooi reus" kon ontwikkel wat die Aarde en die ander binneplanete insluk en tot by die wentelbaan van Jupiter strek. Maar sterre kan uiteindelik ook in sogenaamde "wit dwerge", "neutron-sterre" of "swart gate" verander. Dis te sê as hulle nie "bruin dwerge" is wat nooit as volwaardige liggewers kon ontpop nie…
Die brandstof wat sterre gebruik, is dit waarvan hulle self gemaak is—elemente soos waterstof, helium, koolstof, ensovoorts. Hulle verbrand hierdie elemente en skep daardeur swaarder elemente.
'N STER word gevorm wanneer 'n wolk van hoofsaaklik die gas waterstof vanweë swaartekrag in die ruimte saamtrek en al hoe meer ruimtelike materie om homself bly versamel. Só gaan dit voort totdat sy swaartekrag so geweldig raak dat hy as 't ware 'n vurige bal word wat op homself inplof en waarin die kernreaksie aan die gang gesit word.
Die materie in 'n brandende ster bestaan in 'n toestand wat plasma genoem word. Wanneer 'n gas so geweldig verhit word, bots sy molekules so hewig teen mekaar dat hulle in individuele atome opgebreek word. Die negatief gelaaide elektrone word heeltemal van die atome afgestamp. Dit is by hierdie punt dat die plasma-toestand bereik word.
DIE ontwikkeling en uiteindelike lot van sterre in die laat stadiums van hul lewens hang kennelik af van die hoeveelheid materie wat hulle bevat het toe hulle gebore is.
• Party sterre staan bekend as rooi reuse. 'n Rooi reus is 'n kolossale ster met 'n lae of middelgroot massa in 'n latere stadium van sy ontwikkeling. Kernfusie vind plaas in 'n dop buitekant die ster se kern, maar nie in die kern self nie. Die materie in die kern is geweldig saamgepers, met die gevolg dat die buite-atmosfeer uitgeswel en yl is. Die ster het 'n enorme deursnee en die oppervlak-temperatuur is laag—iets van omtrent 4700 grade C tot selfs laer.
• Sterre wat oorspronklik massas gehad het wat minder as agt keer dié van ons eie Son was, beëindig hul lewens deur sogenaamde planetêre newelvlekke in die ruimte uit te werp. Wat van so 'n ster oorbly, is 'n sogenaamde wit dwerg.
BO: Die ster Sirius in die konstellasie Canis Major ("die Groot Hond") is in werklikheid 'n tweelingster of dubbelster—'n wit hoofsekwensie-ster genaamd Sirius A en 'n dowwe wit dwergster wat Sirius B genoem word. Hier is 'n kunstenaarsvoorstelling van hierdie onmoontlike tweeling!
Die supernovas van die massiewer ontploffende sterre besaai die ruimte met materie wat vermeng met die gasse en stof ("dust") wat reeds tussen die sterre aanwesig is. Dit verskaf die boumateriaal vir die vorming van nuwe generasies van sterre.
Die ster wat die naaste aan ons Sonnestelsel is, is Proxima Centauri, een komponent van die drielingster Alpha Centauri, wat steeds duiselingwekkend ver van ons lê. Dink net daaraan: as 'n ruimtereisiger die onmoontlike kon vermag en teen die snelheid van lig kon reis (sowat 300 000 km per sekonde) sou hy Alpha Centauri eers ná meer as vier jaar en drie maande bereik!