PressReader - Beeld: 2017-07-29 - Tal­le swig nié voor Gup­tas Hul­le is ge­wo­ne Suid­A­fri­ka­ners wat net hul werk ge­doen het
Tal­le swig nié voor Gup­tas Hul­le is ge­wo­ne Suid­A­fri­ka­ners wat net hul werk ge­doen het
Beeld - 2017-07-29 - Nuus - A­maB­hun­ga­ne S­cor­pio
‘Al wat no­dig is vir boos­heid om te flo­reer, is vir goeie men­se om niks te doen nie,” lui die Ier­se fi­lo­soof Ed­mund Bur­ke se be­faam­de op­mer­king.
Wat die Gup­tas be­tref, is ’n klomp sleg­te din­ge deur ’n klomp men­se ge­doen.
Maar daar was uit­son­de­rings: Ge­wo­ne Suid-A­fri­kaan­se mans en vroue wat nie ge­swig het voor die Gup­tas se wen­se nie, selfs toe dié om hul­le maar te ge­wil­lig was om dit te doen.
Die #Gup­taLe­aks-e-pos­se plaas ’n wolk oor tal­le in­di­vi­due en in­stel­lings. Die vol­le­di­ge sto­rie ver­eis dat er­ken­ning ge­gee word aan men­se wat pro­beer het – hoe­wel dik­wels on­suk­ses­vol – om die reg­te ding te doen.
Daar is ’n oog­lo­pen­de ver­dui­de­li­king wat hier moet by­kom: Die­ge­ne waar­oor ons hier skryf, het maar net aan die reg­te kant van die wet ge­bly en hul (dik­wels goed be­taal­de) werk ge­doen.
In ’n ge­wo­ne land sou men­se nie ver­eer word as men­se van uit­son­der­li­ke mo­re­le stan­daar­de net om­dat hul­le maar net hul werk ge­doen het nie.
Maar Suid-A­fri­ka is geen ge­wo­ne land nie en hier­die is nie ge­wo­ne tye nie.
Ka­ren Fer­rei­ra, Trans­net
Trans­net se be­stuur­der van sa­ke­steun, Ka­ren Fer­rei­ra, is be­stem­pel as so ’n groot strui­kel­blok vir die Gup­tas se plan om dié se­mi­staats­in­stel­ling leeg te tap dat sy die on­der­werp was van ’n klag­te­brief deur een van die Gup­tas se lui­te­nan­te.
Haar oor­tre­ding? Sy het dit be­vraag­te­ken hoe­kom ’n Gup­tas­kyn­maat­skap­py, Ze­s­ti­lor, ’n kon­trak ge­kry het om IT-da­ta­diens­te aan Trans­net te ver­skaf son­der dat die kor­rek­te ten­der­pro­se­du­re ge­volg is.
In ’n brief aan Siy­a­bon­ga Ga­ma, des­tyds uit­voe­ren­de hoof van Trans­net, in Ju­nie 2015 het S­te­phan Nel van die Gup­ta-maat­skap­py Sa­ha­ra ge­kla dat die ver­tra­ging met die be­ta­ling aan Ze­s­ti­lor weens Fer­rei­ra se na­vraag be­te­ken hul­le is on­reg­ver­dig ge­tei­ken. “Dit is Ze­s­ti­lor se me­ning dat die re­de vir ons on­reg­ver­di­ge be­han­de­ling eint­lik is oor ons sta­tus as ’n klein SEB­maat­skap­py on­der lei­ding van vroue,” het Nel ge­skryf.
Fer­rei­ra se ag­ter­dog was wel in die kol. Ze­s­ti­lor be­hoort aan die Gup­ta-lui­te­nant Sa­lim Es­sa se vrou en geld is só weer ge­ka­na­li­seer na die Gup­tas se re­ke­naar­maat­skap­py, Sa­ha­ra.
T­ha­ba­ni Mas­he­go, E­s­kom
Die Gup­tas het se­dert 2014 druk be­gin toe­pas om ’n kon­trak te kry vir hul myn­maat­skap­py Te­ge­ta om steen­kool aan E­s­kom te le­wer – ten spy­te daar­van dat die steen­kool van Te­ge­ta se myn in Brak­fon­tein te duur en van swak ge­hal­te was.
en het be­rig hoe die reg­te uit­ein­de­lik aan Te­ge­ta toe­ge­staan is om steen­kool aan die Ma­ju­ba-krag­sta­sie te le­wer en hoe toe­ne­mend ge­poog is om dié aan­bod te ver­meer­der.
Ra­vin­dra Nath, Te­ge­ta se uit­voe­ren­de hoof, het in Sep­tem­ber 2015 in ’n e-pos aan E­s­kom voor­brand ge­maak vir ’n ver­de­re drie­jaar­kon­trak om steen­kool te voor­sien as ’n “tran­sak­sie om waar­de toe te voeg”.
In die oor-en-weer-kor­re­spon­den­sie daar­na het T­ha­ba­ni Mas­he­go, ’n E­s­kom-amp­te­naar, ge­sê Te­ge­ta moet soos al die an­der par­tye ’n ten­der­aan­soek in­dien – on­ge­wo­ne woor­de vir die Gup­tas.
Ná ’n by­na ge­bie­den­de e-pos van Nath waar­in hy aan Mas­he­go ’n op­drag gee “om die kon­trak uit te voer”, ant­woord Mas­he­go: “E­s­kom sal die pro­ses oop­stel vir aan­soe­ke om die steen­kool­te­kort aan te vul. Te­ge­ta word ge­ad­vi­seer om daar­op te re­a­geer en dit sal bin­ne­kort in die ge­druk­te me­dia en E­s­kom se Ten­derBul­le­tin ge­ad­ver­teer word.”
Mas­he­go het by sy stand­punt ge­hou – maar, soos a­maB­hun­ga­ne meld, nie al­mal het nie.
Dit was uit­ein­de­lik maar ir­re­le­vant vir Te­ge­ta, wat toe in elk ge­val E­s­kom se groot steen­kool­ver­skaf­fer ge­word het.
Roné A­lex, KPMG
Die ou­di­teurs­fir­ma KPMG het on­der skoot ge­kom ná die uit­lek van die #Gup­taLe­aks-e-pos­se weens sy knus ver­hou­ding met die Gup­tas en o­ën­skyn­li­ke ge­wil­lig­heid om an­der­pad te kyk as dit kom by geld­sa­ke wat kuns­ma­tig ge­ma­ni­pu­leer is.
Min­stens een KPMG-werk­ne­mer het tog sterk ge­staan.
Roné A­lex was die ju­ni­or ou­di­teur van die maat­skap­py wat pro­beer het om die rooi vlag te hys oor hoe­kom die Gup­tas se Linkway Tra­ding R30 mil­joen be­taal het vir die uit­spat­ti­ge troue by Sun Ci­ty in 2013 en dit as ’n “sa­ke-uit­ga­we” aan­ge­dui het.
Die #Gup­taLe­aks-e-pos­se wys dat A­lex op 18 Sep­tem­ber 2014 ’n e-pos aan haar lyn­hoof – die ven­noot Ja­c­ques Wes­sels – ge­stuur het: “Ons meen dat hier­die (die kos­te van die troue) heel waar­skyn­lik nie uit Linkway se in­kom­ste moet kom nie.”
A­lex vra ook om “meer dui­de­lik­heid oor die doel van die maat­skap­py (Linkway)”.
Maar dié kom­mer van haar is dui­de­lik op­sy ge­skuif. KPMG het in­tus­sen in ’n ver­kla­ring ge­sê Linkway Tra­ding se ou­dit is ge­doen “vol­gens in­ter­na­si­o­na­le stan­daar­de vir ou­dits” en dat hul­le by hul ou­dit­me­ning hou.
Dit is ’n ope vraag of die o­n­af­hank­li­ke re­gu­le­rings­raad vir ou­di­teu­re, wat aan­ge­dui het dat hy die Linkway-ou­dit gaan on­der­soek, daar­mee sal saam­stem. Die #Gup­taLe­aks-e-pos­se be­ves­tig die ras­sis­tie­se hou­ding van die Gup­ta-fa­mi­lie, in­slui­tend hul eis dat wit per­so­neel ge­bruik moet word vir van die ge­leent­he­de vir die Gup­ta-troue by Sun Ci­ty.
Die e-pos­se toon ook dat som­mi­ge kon­trak­teurs ge­wil­lig was om die Gup­tas se ras­se­voor­keur ter wil­le te wees – maar nie Hei­di Ga­vag­nin, di­rek­teur van die Gats­by Spa by Sun Ci­ty nie.
Ná ’n ver­ga­de­ring met As­hu C­ha­wla, uit­voe­ren­de hoof van Sa­ha­ra, waar C­ha­wla die Gup­tas se ver­soek oor­ge­dra het dat net wit per­so­neel­le­de die trou­gas­te se spa-be­han­de­lings be­har­tig, het Ga­vag­nin vir C­ha­wla in ’n e-pos dui­de­lik laat ver­staan dit gaan nie ge­beur nie.
Ga­vag­nin het die ver­ga­de­ring as “be­slis in­te­res­sant” be­stem­pel.
S­cor­pio is Dai­ly Ma­ve­rick se nu­we on­der­soe­ken­de een­heid.
Die a­maB­hun­ga­ne-sen­trum vir on­der­soe­ken­de joer­na­lis­tiek is ’n o­n­af­hank­li­ke or­ga­ni­sa­sie son­der wins­be­jag.
– S­cor­pio, a­maB­hun­ga­ne
Roné A­lex van KPMG. Hei­di Ga­vag­nin, Sun Ci­ty­spa
Hei­di Ga­vang­nin, voor­heen van Sun Ci­ty­spa.