Bitter baie is op die spel met die ondersoek na staatskaping wat nou aan die gang begin kom. Dit handel egter nie net oor die herwinning van miljarde rande wat saam “gekaap” is nie, of die vervolging van skuldiges nie, maar oor die herstel van die beginsel van natuurlike geregtigheid in ons regspraak.
Doeltreffende ondersoekers moet oor spesiale vaardighede beskik. Te maklik word in die konteks van Suid-Afrika as grondwetlike regstaat bloot verwag dat nuwe aanstellings oor ’n LLB-graad moet beskik. In gevalle waar die ondersoeker, of ’n toesighouer, nie ’n aanvoeling vir ondersoekwerk het nie, beteken dit poste word wesenlik afgeskaf, maar teen ’n aansienlike vergoedingspakket steeds ruim vergoed. In sommige kringe word die toenemende tekens van gebreke in afgehandelde sake van die openbare beskermer (OB) juis hieraan toegeskryf.
Die proses is egter ook tydrowend, en tyd het Suid-Afrika nie. Die meeste Suid-Afrikaners ervaar dat hulle ook nog erg gaan bloei, terwyl van die hoofverdagtes nog los rondloop. Die relatief stadige pas laat ’n storie gedy dat pres. Cyril Ramaphosa self iewers betrokke is, en tyd nodig het om sy eie spore skoon te vee.
Dié keer gaan dit moeilik wees om feite verdag te maak en uit te gooi. Dit gaan gewoon beteken dat die Zondo-kommissie gaan sink te midde van groot buitelandse ondersoeke, soos nou deur die Indiese Inkomstediens bekend gemaak, asook ondersoeke in die VSA en Brittanje. Dan kan ’n mens nie versuim om na die ondersoekwerk van joernaliste en skrywers te verwys nie. Hierdie ondersoekers en skrywers het reeds gewys hoeveel oopkrappery en onthullings ongeag kwalifikasies moontlik is.
Die Zondo-kommissie gaan onder enorme druk kom. Zuma en sy blouligbende rits steeds met staatsvoertuie rond. Hy het nog nie die presidensiewonings ontruim nie. Hy sorg dat die openbare oog op hom gefokus bly, en baie van sy ondersteuners glo steeds die beter Suid-Afrika onder Zuma is op pad. Die afgelope paar dae was daar juis berigte oor ’n moontlike staatsgreep in SA.