‘Afrikaner hier om te bly en homself te laat hoor’Willie Spies, Afriforum-regsverteenwoordiger ~ deur Nico Strydom Willie Spies, AfriForum se prokureur, het tydens ŉ FAK-simposium oor die Julius Malema-haatspraaksaak, gesê Afrikaners het met dié saak die lyn getrek en gesê genoeg is genoeg. Hy sê Afrikaners het besluit hulle sal nie langer ŉ slaansak wees nie en dat hulle die pad met oorgawe geloop het. Die simposium het ten doel gehad om nuwe vrae wat deur die uitspraak meegebring is te antwoord. Kan die bevel werklik doeltreffend afgedwing word? Het die saak en die bevel nie dalk net olie op die vuur van Malema gegooi nie en is die ANC nie dalk as gevolg hiervan die harnas ingejaag teen die Afrikaners nie? Was dit wys om hoegenaamd ŉ regstryd oor hierdie kwessie aan te knoop en was ander weë nie dalk aangewese nie? Hoe lyk die toekoms van hierdie saak gegewe die vooruitsigte van appèl? Spies het begin deur die agtergrond te skets van die burgerregtegroep AfriForum. “AfriForum is in 2005 gestig as ŉ artikel 21 maatskappy. Die maatskappy het ŉ burgerregte manifes wat se uitsluitlike doel is om die grondwet en ander wetgewing prakties te maak en dit op te eis op ŉ manier om wetgewing in die proses te verander. Spies sê dit word gedoen deur hetsy petisies, veldtogte, geldinsameling of regsaksies. Hy sê AfriForum maak toenemend gebruik van die howe om dié regte af te dwing. Spies sê toe die Malema-saak in Maart verlede jaar begin het, het hy nie verwag dat dit van dié omvang sou wees nie. Hy sê die Sunday Times het in Maart verlede jaar berig dat Malema die woorde “dubula iBhu nu” tydens ŉ partytjie in Pietersburg gedreunsing het. “Eweskielik het die Sunday Times die liedjie gepubliseer en gesê wat die woorde beteken en dit het ŉ skokgolf onder ons mense te weeg gebring”. Spies sê baie mense was vir lank onder die indruk dat ons 17 jaar gelede ŉ ooreenkoms aangegaan het. “Daai ooreenkoms is ŉ wonderlike skikking wat vrede op die land laat neerdaal het, wat ŉ proses van nasionale versoening, van nasiebou, van diversiteit, eenheid en al die goed tot gevolg gehad het en ons gaan mos as deel van die ooreenkoms oor en weer sekere aanpassings maak, amper soos ŉ huwelik.” Hy sê dit was ŉ geval van ŉ gee-neem verhouding waar daar toegewings gemaak is om mekaar op ŉ manier te vind en bymekaar aan te pas. Hy sê dit het gelei tot die finale grondwet van 1996 wat onder meer die reg op vryheid van spraak beskerm. Spies sê die grondwet sê duidelik dat die reg op vryheid van spraak nie gebruik kan word om haat en geweld aan te moedig deur een groep teenoor ŉ ander nie. Spies het onder meer verwys na die gehate K-woord en dat dit hierna nie meer deur Afrikaners gebruik is nie. Hy sê mense wat aangehou het om dit te gebruik het hulle vasgeloop in die reg en is deur ander kwalik geneem vir die gebruik daarvan. Spies sê die algemene aanvaarding was “hier is ons nou in ŉ stelsel van leef en laat leef. So ek dink vir die groot massa Afrikanermense spesifiek, wat vir die eerste keer hierdie berig gelees het oor ŉ liedjie, wat as dit vertaal word sê skiet die boere, die boere is rowers, die boere is verkragters hulle is honde wat doodgemaak moet word, vir enige mens wat dit gehoor het, was dit soos ŉ hou tussen die oë”. Spies het daarop gewys dat die Afrikaner bereid was om toegewing te maak, soos om nie die K-woord te gebruik nie en dit aanvaar het as iemand daaroor vervolg is. Hy sê dit was dus net reg om ŉ invloedryke leier aanspreeklik te hou vir sy haatwoorde. Spies sê toe AfriForum aanvanklik besluit het om Malema aan te kla, het hy verwag die saak sou vinnig oorwaai aangesien die reg duidelik is hieroor. Hy sê sy was verbasing was egter groot toe talle onafhanklike kommentators hulle stem hierby gevoeg het en onder meer gesê het dis nie die regte ding om te doen nie, dat dit vir Malema ŉ platform gee en maak dat die land verdeel word. “Dit was vir my verstommend. Ek dink elke Afrikaner het die afgelope 17 jaar vir homself gesê daar is ŉ ooreenkoms gesluit wat behels dat sekere toegewings van weerskante gemaak word. Ons het die toegewings gemaak, dis mos net reg dat die toegewings van die ander kant af ook verwag word.” Spies sê AfriForum het besluit om adv. Martin Brassey aan te stel om die saak te behartig aangesien die benadering van regsake koud en klinies moet wees en sonder emosie aangepak moet word. Hy sê Brassey het aan hulle gesê indien hy reg verstaan, beteken dit “Afrikaners trek vandag die lyn”. Spies het ook genoem dat AfriForum se ledetal ontplof het as gevolg van die saak. Hy het benadruk dat AfriForum nie die saak sal stop nie, al beteken dit die saak draai in die appèlhof, die konstitusionele hof of selfs ŉ internasionale hof. “Die feit van die saak is die Afrikaners het ŉ lyn getrek, die Afrikaners het gesê genoeg is genoeg, ons gaan ons nie as ŉ slaansak laat gebruik nie”. Spies sê daar kan wel argumente wees rakende die detail van die uitspraak soos onder meer die trefkrag en uitvoerbaarheid daarvan. “Die kort en die lank is die lyn is getrek, die sukses sover was ons sin, die mense en die wêreld het kennis geneem die Afrikaner is hier om te bly en ons is hier om onself te laat hoor”. Op ŉ vraag aan Spies oor die uitvoerbaarheid van die hofbevel, dat “skiet die boer” nie in privaat of openbare hoedanigheid gebruik mag word nie, het hy gesê indien ŉ interdik verleen word teen amper die hele wêreld is daar argumente dat dit dalk te wyd is en ingekort moet word. Hy sê dit neem egter nie die meriete van die saak, dat dit haatspraak is, weg nie. Hy sê om dié rede word daar ŉ president daargestel wat nagevolg behoort te word. Spies sê dit sal interessant wees om na die proses van appèl te sien in watter mate die hofbevel in sy huidige vorm behoue bly. Hy sê dit mag wees dat ŉ ander hof die bevel kan nouer maak. “Die belangrike punt is dat daar klaar ŉ bevel is wat sê dat die tipe van gedrag haatspraak is, en dat dit onaanvaarbaar is en dat dit ŉ bepaalde president skep. Daai president wat geskep is sal ons beskerm ten alle koste”. Spies sê die uitvoerbaarheid van die hofbevel is ŉ probleem, maar sê dit wys ook daarop dat die probleem nie by die regstelsel as sodanig is nie maar dat dit eerder ŉ politieke gesindheidsprobleem is van die regerende party wat die wette maak. Hy sê die regering wil nie ŉ hofbevel nakom wat spruit uit ŉ wet wat hy gemaak het nie en dat dit iets sê van die mentaliteit van die regering. “Die reg is daar om ŉ norm daar te stel vir die bevolking om na te leef. Dit is jammer dat daai gesindheid skynbaar ontbreek by die ANC. Ons het ŉ pad om te loop wat dit betref.” Hy sê die hofbevel sou maklik uitvoerbaar gewees het indien ons ŉ regering gehad het wat hom gesteur het aan hofbevele. Hy sê dit sou bloot ŉ geval wees van minagting van die hof, ŉ skuldigbevinding en ŉ gepaardgaande straf. Op ŉ vraag aan Spies rakende die ANC se voorneme om appel aan te teken waarin hulle aanvoer die lied is deel van die party se erfenis het hy verwys na uitlatings wat deur Malema gemaak is tydens kruisondervraging in die haatspraaksaak. Spies sê daar is vooraf besluit daar moet onderskeid getref word tussen die hedendaagse en geskiedkundige betekenis van die dreunsang. Hy sê Malema is gevra of hy net na die verlede wys wanneer hy die woorde dreunsing. Spies sê Malema het dit duidelik gemaak dat hy nie net na die verlede verwys nie maar ook die sogenaamde “dark forces”. Hy sê toe Malema gevra is, wie die sogenaamde “dark forces” is, het hy onder meer verwys na wit kapitaal en mense wat transformasie teenstaan. Spies sê Malema het dit duidelik gemaak dat wanneer hy die woorde dreunsing, hy nie net na die geskiedenis verwys nie maar dit ook gebruik om te verwys na mense wat hy vandag as vyande beskou. “Ongelukkig dink ek voel meeste van ons soos sy vyande en daai vyande het nou die streep getrek”. Spies sê hy het die ander dag aan ŉ groep bekende sakemanne die saak verduidelik waarna een van die sakemanne aan hom gesê het “dit maak nie saak of AfriForum vorentoe wen of verloor nie, die punt is gemaak en die Afrikaner het sy rug styf gemaak en die lyn getrek. Die wêreld het daarvan kennis geneem en ons het gewys ons hoef nie net op ons rug te lê en te wag dat ons magies gevryf word nie, ons kan ons plek inneem.”