DIE BERLYN MUUR | Loer Toer
DIE BERLYN MUUR
Duitsland December 25, 2016 Leave a comment
Die jaar was 1972. Ek en my vrou ry van die grens tussen Wes- en Oos-Duitsland op die snelweg wat in Hitler se tyd gebou is. Die oppervlak is gespikkel met slaggate. Om ons lyk die landskap van Oos-Duitsland braak, onbenut, in skrille kontras met Wes-Duitland waar elke hoek besnoei word. Elke nou en dan ry ons 'n motor uit die 1950s verby.
Vir hulle wat probeer het
Wes-Berlyn self, die enklawe agter die Yster Gordyn, vind ons 'n skarrelende, vooruitstrewende stad. Ons besluit ook om Oos-Berlyn te besoek en die Muur-museum aan die weskant lig ons in oor die elf jaar se wêrelddrama wat hier afspeel – die triomf en die tragedie van dié wat poog om na die Weste te vlug.
Ons stap die wag by Checkpoint Charlie verby, 'n man in 'n Amerikaanse uniform geklee, wat skaars van sy spotprentboekie opkyk.
Dan, die niemandsland … hier waar die wandelweg van Unten den Linden deur die eeue voor die oorlog gepronk het, is nou kaalgestroopte grond met staal kruisversperrings wat die verskiet instrek, reuse bondels doringdraad en die Muur, plek-plek amper ses meter van grys sement. Die woorde van die Oos-Duitse kanselier voor 1961 is 'n geskal oor die toneel: "Ons het geen bedoeling om 'n muur op te rig nie."
Graffiti, kruis en Muur
Ons stap onseker die nou paadjie tussen die bedrading deur, terdeë bewus van die masjiengewere wat op ons vanuit gesiglose wagtorings gerig word. Aan die Oos-Duitse kant staan 'n falanks van grenswagters nader met haarstyle uit die 1950s en ondersoek deeglik ons paspoorte deur. Onsself loop ook onder die loep.
Oos-Berlyn onthou ek as breë, verlate strate met verkoolde ruïnes uit die oorlog, sewe-en-twintig jaar tevore, hier en daar, en leë winkels, swak beligte museums, 'n duur restourant en oral ideologiese slagspreuke. Toe ek terug Suid-Afrika toe is, is dit met 'n erg-vereenvoudigde siening: dit is nie 'n alternatiewe ekonomiese teorie, dié, nie; dis 'n masjiengeweer.
Sewentien jaar later val die Muur en kort voor lank versplinter die Sowjet-Unie self. In 2014 vier die Duitsers 'n kwart eeu sonder die Muur en die hereniging van die land. Die Duitsers wou ook lande elders oor hierdie geskiedenis waarsku en stuur vir hulle stukkies van die Muur. In St George's Mall in Kaapstad staan daar 'n herinnering.
Pleidooi aan die mensdom, Kaapstad
Daar was 'n voorstel dat ons die doodskamp Dachau naby Munchen besoek, maar Oos-Berlyn was vir my genoeg. Die ervaring het my diep geraak en in later jare het ek minder simplisties daaroor gedink. Dit stem my tot erns, egter, hoeveel leiers vandag steeds dreig met die oprig van mure en self mure bou om hulle politiese probleme op te los. "Iets is daar," sê die digter, "wat nie van 'n muur hou nie."