JAN VISSER 1633-1707
Jan C Visser Nageslag
Die vyf kinders van Jan Coenraed VISSER en Geertjen (Margaretha) GERRITS, wat saam met Geertjen vanaf Nederland na Suid-Afrika gekom het
Afkortings: * = gebore, ~ = gedoop, X = getroud, + = oorlede, C = ongeveer, s/v = seun van, d/v = dogter van, ar = arriveer, wed. = weduwee, wew = wewenaar, M.O.O.C. = Masters Office and Orphan Chamber, KAB, Kaapse Argief Bewaarplek Daar is nie sekerheid oor die datums van geboorte van die vyf kinders nie, en sommige persone beweer dat daar slegs drie kinders saam met Geertjen na die Kaap gekom het terwyl andere beweer dat dit 5 kinders is wat Geertjen vergesel het. Meer bewyse word dus benodig. b1 Gezina (Geesje Jansz) VISSER,* C 1654 Hardenbergh, Overijssel, Nederland X 12 Jul 1671 Kaap, met Hendik Gysbert VERSCHUUR vanaf Amesfoort, Nederland. Hulle het 4 kinders gehad. Die een dogter, Hilletje VERSCHUUR, trou 13 Jan 1715 met Jan Hedrik HOP * 1685, Vilsen, (Hanover), vanaf 1711 'n smid aan die Kaap en word 'n Vryburger gedurende 1714. Hy was die seun van Jan HOP en Anna Margaretha HELMERS. (Sien M.O.O.C. 7/20, Testamenten, 1772-1775, No 54; M.O.O.C. 8/14, Inventarissen, 1771-1773, No 61) Sy XX 26 Des 1694 met Dirk Gysbert VERWEY.
b2 Maria Jansz VISSER ~ C1655, Overijssel, Nederland, + 7 Jun 1718, Kaap X 1671 Kaapstad met Willem WILLEMSE (Van Deventer) * C 1643 vanaf Gelderland, Nederland. Maria het twee buite-egtelike kinders, naamlik Dina en Cornelis, by Ockert Cornelisz OLIVIER gehad. Sy XX C1691 met Lambert Simonsz STAM. b3 Coenraad Johannes VISSER, * 1656 Nederland, kom saam met moeder by die Kaap aan in 1662. Hy was gedoop op 8 April 1663. Trou op 5 Aug 1685, Rondebosch met Catharina JANSZ van der Zee, gebore op die skip Europa in 1673. Coenraad en Catharina het 10 kinders gehad. Coenraad en Catharina stel hulle testament op 15-11-1710. Hy XX Maria van NEGAPATNAM , of BENGALE * c 1669. b4 Gerrit Jansz VISSER * c 1657 ~ 1660 Ommen, Overijssel, Nederlands, (Voorvader van die meeste van die Visser Families in Suid-Afrika) X 14 Aug 1675 met Jannetjie (Janetta) Thielemans HENDRIKS, ~18 07 1660, van Ultrecht, Nederland, d/v Thielemans HENDRIKS (X 1660) van Ultrecht en Mayken (Maijken) Hendriks van den BERG, van Diest in Brabant, Belgie. (Mayken was die weduwee van Jacob Theuis) Gerrit Jansz word vryburger te Stelenbosch. Die naam van sy plaas was Baauwklippe. Volgens die oorspronkike trouboek was die huwelikspaar se name ingeskryf as Gerrit Jansz VISSER en Jannetje THIELEMANS, gebore te Cabe De Boa Esperancs. Hulle het 12 kinders gehad. (De Villiers en Pama )
b5 Zacharias (Zacharya) Jansz VISSER * C1658 Nederland, arriveer ook saam met haar moeder in 1662 aan die Kaap. Gedoop 28 Aug 1665, Kaapstad, oorlede 1722 Was drie keer getroud: X 29 Okt 1679 met Dietrich PUTTER (+ 1699, Kaap-stad), Stamvader van die PUTTER familie in Suid-Afrika, ar voor 1676 vanaf Zierenberg in Hesse-Kassel, Duitsland. (Hij was een vrije wildjagter voor 1676 aan het Kaap de Goede Hoop) (9 kinders) , Zacharias XX c1701 met Johannes BASSON , ~ 14 Jul 1661, + C1701.Zacharias XXX 5 Jul 1706 met Andries KRUGEL *1675 in Tennenhowe (Duitsland). Andries het in 1703 as soldaat na die Kaap gekom en was vanaf 1713 'n vryburger.Word 'n kneg by Olaf BERGH en later 'n boer te Paarl. Word eienaar van die plaas Weltevreden, naby Joostenberg. Hy trou met 5 Jul 1706 met Zacharias VISSER, en sy sterf gedurende 1722. Andries KRUGEL hertrou na Zacharias se dood met Maria RAS, die dogter van Nicolaas RAS en Maria van STADEN. Hulle is albei later in 1734 oorlede. JAN GROFF EN GRIETJIE GROFF SE KINDERS WAT AAN DIE KAAP GEBORE IS:
b6 Antoinetta (Anna) VISSER, * C1662 x 15 Sep 1686 met Christoffel HENNING. Hy ar 1686 vanaf Berlin, Fehrleben, Duitsland.
b7 Johannes (Jan) VISSER, ~ 16 Jan 1667 X 8 Mei 1689 met Maria Catharina Everts van der Zee, 'n weesmeisie van Rotterdam.Gedurende April 1677 besluit die Politieke Raad om aan die "bequaamste landtbouwers" slawe te voorsein. Veertien slawe word aan tien vryburgers toegeken, onder andere twee slawe aan Jan Coenraadt Visscher.( Verw. Kaapstad Argiefbewaarplek: C.10,pp. 95 - 106. 26n Martij tot pmo. April 1677.)
(Bronne: SAGG, SAGG Vol 1, S.A. ARGIEFSTUKKE KAAP NO 7, Resolusies van die Politieke Raad: Bl 169 - 221, MOOC 8/4, Inventarissen, 1720 - 1727, No 37, MOOC 8/5, Inventarissen 1727-1737, No 117, MOOC 7/3, Testamenten, 1721 - 1725, No. 29, MOOC 10/4, Vendu Rollen, 1731 - 1738, No 124) Gedurende Simon van der Stel se tyd, die opvolger van Jan van Riebeeck, is daar 'n aantal Hollandse weesmeisies na Suid-Afrika gestuur om die ongetroude vryburgers van vroue te voorsien. Zuid-Afrikaanse Tijdskrift van 1882 toon die name van 10 van hierdie weesmeisies aan, waarvan Catharina Everts van der Zee, een is. Sy is afkomstig vanaf Rotterdam. Haar geboorte is in Rotterdam, Nederland geregistreer as d/v Cornelis Everts van der Zee. Catharina ar. ongeveer 1687 aan die Kaap. Een van die weesmeisies, by naam van Adriaantjie JACOBS, die draagster van porforie, was die stammoeder van die VAN DEVENTER familie in Suid-Afrika. Sy is getroud met Gerrit VAN DEVENTER, 'n boer van Stellenbosch. Sover bekend, is daar sowat 9 000 Suid-Afrikaners wat hierdie gevreesde siekte ge-erf het.)
JAN COENRAED VISSER SE VROU WORD VERMOOR GEDURENDE MAART 1692
(Hofverwysing AR VOC 4030 (14 Mar 1692) Fol 328)
Jan Coenraed VISSER se vrou, Geertjen GERRITS, word ged. Maart 1692 deur 'n slaaf, Claas van Malabar vermoor (Ref. Franken 1956) dws. toe Jan ongeveer 60 Jaar oud was.
Marie/Maria van Negapatnam was 'n slavin van Geertjen en Jan Coenraed VISSER. Een Vrydagaand in Maart 1692 het Geertjen en Maria in die kombuis gewerk, toe die slaaf Claas van Malabar deur die kombuis geloop het om hout te gaan kap. Geertjen het met hom geraas omdat hy nie betyds gereed gekry het vir haar om te bak nie. Geertjen het ook nie Klaas se verskoning aanvaar dat hy vir koeie gaan soek het in die berge nie. Claas skreeu toe: "Jou oud hond. Jij moogste den selvs gaan haalen" Geertjen probeer toe om Claas te slaan met 'n stuk hout, maar Claas gryp die byl en slaan haar reg in die nek daarmee. Dit was noodlottig.Haar kop was byna afgekap en bloed het orals gespuit op die vloer en die meubels. Hierdie het plaasgevind voor Maria van Negapatnam. Die histeriese Maria hardloop uit en skreeu vir Jan VISSER dat Geertjen dood is.
Daar is geen bewyse dat Jan weer getroud is na Grietjie se dood nie. Verwysings:
W. Hattingh: Die Familie Hattingh in Suid-Afrika
Familia XV, 1978, No 1
Robert Shell: Children of Bondage p. 219
Karel Schoeman: Armosyn van die Kaap
Die wereld van 'n slavin 1652 - 1733
Teen die tyd van Geertjen se moord was Jan GROFF se twee kleinkinders, Dina en Cornelis Olivier, heelwaarskynlik reeds selfversorgend en uit die huis. 1. Dina OLIVIER * C1674 Kaap X Hans Jacob BRITS * 1661 van Stein, Stellenbosch. Sy word die stammoeder van die Brits familie in Suid-Afrika. 2. Cornelis OLIVIER, * C1675, Kaap, X 22 Nov 1699 met Anna Catrijn RIGMAN, van WEIJ Vir Jan Coenraed moes Geertjen se skielike heengaan 'n geweldige skok gewees het. Mens het iemand nodig op wie se skouer jy kan leun in sulke swaar tye. Dus, Maria van Negapatnam, of soos sy ook bekend was: Maria van Bengale, was nouwel 'n slavin, maar sy het immers ook ondersteuning nodig gehad, want sy was ooggetuie van die moord. En wie beter as Jan GROFF om haar by te staan en te vertroos.
In 1696 trek Jan Coenraed 'n kontrak op om sy slaaf Maria van Bengale vry te stel.
In Boeseken se "Slaves and Free Blacks at the Cape 1658 - 1700, p 172, word melding gemaak dat op 24 Maart 1697 word Maria van Bengale, die 27/28 jarige vrygestelde slavin gedoop saam met haar drie kinders, Die vader van die kinders is Jan Coenraed VISSER:
b8 Anthony VISSER, 4 jaar oud, gebore ongeveer 1692 ~ 24 Mar 1696
b9 Susanna (Sara) VISSER, 2 jaar oud, gebore C1693, ~ 24 Mar 1696 Stellenbosch, + June 1779 X 6 Nov 1716 met stamvader Hans (Johann) Hendrik (Heinrich) HATTINGH * C 1662, + 1729. Hy het na die Kaap gekom in 1691, na die afbranding en verwoesting van sy geboorteplek Spier (Speyer) Duitsland, in 1689. In die Kaap bly hy eers in Olifantshoek op die plaas, bekend as La Motte (Wemmershoek) van 1695 - 1709. In 1709 besit hy die plaas "Speyer" in Stellenbosch. Hy het ook die plaas Hadersleben in Stellenbosch gehad. Die plaas was gelee op die kruispaaie tussen die Kaap, die Kuile en Drakenstein. Hy het ook die plaas Nietvoorby aan die Banhoekpad besit. Hy trou 19 Jan 1698 met Marie de LANOY, sy was vanaf Frankryk en was die weduwee van Ary (LEKKERWYN) LEVREVENT. Ary word op 6 Jul 1697 deur Hans SILBERBACH vermoor (Hoge 1946) maar Silberbach het verdwyn en is nooit voor die hof gedaag nie. Maria de LANOY sterf ged 1704 en op 6 Nov 1716 tree Hans vir die tweede keer in die huwelik. Susanna VISSER en Johann HATTINGH moes van ongeveer 1709 al saamgelewe het, want op 27 Okt 1709 doop hulle hulle eerste kind Marij. (11 kinders) Hans HATTINGH sterf voor 29 Apr 1729. Sy XX 10 Feb 1732 met Willem RUBECK van Wezel, vryburger en boer.(GGSA Bl 523) (Verw. J.G. le Roux en W.G. le Roux, Ons Drakensteinse Erfgrond: Franschoek. Lombard en Heese)
b10 Jacobus (Jacob) VISSER * C1695, ~ 24 Mar 1696b11 Pieter, gedoop 24 April 1697b12 Maria, gedoop 28 Jun 1699Jan Coenraad Vissdher het op 24 Maart 1696 in 'n akte beskrywe dat Maria van Bengale, 'n 27/28 jarige slavin en haar drie kinders, Anthony vier jaar oud, Susanna twee jaar oud, en Jacobus een jaar oud, vrygestel moes word na sy sterfte. Sy moes ook toegelaat word om haar besittings, kis en klere uit die boedel te neem.P172 A J Boeseken se Slaves and Free Blacks at the Cape 1658 - 1700 uitgegee deur Tafelberg 1977:24.3.1696 pp. 44 (verso) - 45 (verso) : Maria from Bengal (27/28), manumitted together with her three children Anthony (4) Jacobus (1) Susanna (2) by Jan Coenraad Visscher. The deed was to take effect on Visser's death and Maria was to be allowed to take her posessions, kist and clothes out of the estate. (Met dank aan Johan van Breda, Kaapstad)Jan Coenraed sterf gedurende Julie C1707, Kaap, Suid-Afrika
Verdere bewyse dat Jan Coenraad VISSER die stamvader van die VISSER Families in Suid-Afrika is:
a) Gerrit Jansz VISSER arriveer saam met sy moeder in Suid-Afrika gedurende 1662
b) Op 18 Des 1662 beweer Jan Coenraad VISSER op sy aansoek om belasting verligting, dat sy gesin bestaan uit hom, sy vrou en 5 kinders, waarvan Gerrit Jansz VISSER die tweede oudste seun was. Bronne: Suid-Afrikaanse Geslagregisters, Vol 1-5, J.A. Heese en RTJ Lombard, Pretoria (uitgewers: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing 1986
Stamregister van die Suid-Afrikaanse Volk: D.F. du R Malherbe, Thire Enlarged Edition, Derde Uitgebreide Uitgawe (Uitgewers: Tegniek, Stellenbosch, September 1966)
Die Familie Roux, deur Johannes van der Bijl (Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Pretoria 1978)
Genealogie van die Afrikanerfamilies in Natal (1985), deur Ben Celliers
Geslagregisters van die ou Kaapse Families (1966-1981) deur C C de Villiers en C Pama
Staatsargiewe, Pretoria, OVS, TVL, Kaap en Natal
MOOC's Microfilms en CD's vanaf die "Family History Centre", Vereeniging, Johannesburg, Pretoria en Utah
Persoonlike bydraes vanaf familie en vriende
Die wapens van die ou Afrikaanse Families, Kaapstad 1959: C. Pama
Familie van der Walt in Suid-Afrika, boek 31, opgestel deur C M van der Walt en E S P van der Walt (uitgewer: RGN 1989)
Familia CD's en Kwartaalblad van die Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika
Afdrukke van ~Sterftekennisse verkry vanaf JHB LDS Church Archives
GGSA van SA
Die Vissers van Piketberg - Thys du Preez, Pretoria 1998
Schempers/Visser - At Visser
Die Vissers van Leeuspan 1880 - 2000 - M.H. Verwey - ISBN-0-620-26152-8
Film Area: Africa Truter Book, South Africa