Pelgrimsrus is 'n klein historiese delwersdorpie in die bosveldlandskap van die Suid-Afrikaanse provinsie Mpumalanga wat halfpad tussen Ohrigstad en Sabie geleë is. Die meeste beboude erwe is langs die dorp se hoofstraat geleë.
Die dorp se oorspronklike argitektuur is behou aangesien dit in 1986 as 'n nasionale monument verklaar is.
Pelgrimsrus was ook die ligging van 'n noodmunt gedurende die Tweede Vryheidsoorlog. Hierdie munt het die bekende en baie skaars Veldpond geslaan.
Pelgrimsrus se historiese begraafplaas huisves die laaste rusplekke van delwers, handelaars en mynwerkers. 'n Groot persentasie Duitse name op die grafstene getuig van die belangrike rol wat Duitse immigrante in die plaaslike handels- en kredietbedryf gespeel het. Danksy sy ligging teen 'n suidelike heuwel bo-oor Pelgrimsrus bied die begraafplaas 'n uitsig oor die vallei.
Net sowat die helfte van alle grafte is van 'n grafsteen voorsien, en almal is in 'n oos-westelike rigting uitgelê - behalwe vir een. Dit is die "Rower se graf" wat opvallenderwys dwars van die ander grafte lê - blykbaar omdat hy volgens sy tydgenote nie in lewe of dood oor dieselfde kam geskeer kon word as die meer regverdiges nie. Volgens oorlewering is die rower, wie se naam as Norbert Grave gegee word, betrap en summier geskiet toe hy die waardevolste besitting probeer steel het wat destydse gouddelwers hul eie kon noem - 'n tent.
In sy boek Cockney Liz - Legendary Barmaid of Barberton probeer Hans Bornman, 'n plaaslike skrywer en geskiedkundige, 'n beter perspektief op die ware gebeure te gee. Volgens hom is die Rower se graf die laaste rusplek van Roy Spencer, 'n boorling van Engeland wat ná 'n geskil met sy vader na Suid-Afrika gekom het om hier 'n fortuin op die Oos-Transvaalse goudvelde te maak. Hier het hy verloof geraak met die kroegmeisie Elizabeth Jane Webster, beter bekend as Cockney Liz.