Godsdiens, onderwys en neutraliteitFoto: Unsplash/Pexels.com Verlede week is uiteindelik uitspraak in die saak oor godsdiensonderrig in skole gelewer, wat deur die Organisasie vir Godsdiensonderrig en Demokrasie (Ogod) teen ses Afrikaanse skole met ŉ Christelike beleid aanhangig gemaak is en deur Fedsas (Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole), Solidariteit en ander teengestaan is. Ogod se beswaar was dat die Christelike beleid van spesifieke skole indruis teen die beginsel van godsdiensgelykheid soos vervat in die Grondwet en die Onderwyswet en dat die skole verbied moet word om die Christelike godsdiens uitsluitlik te beoefen. Ogod staan vir radikale sekularisme en ateïsme onder die dekmantel van gelykheid en neutraliteit. Soos met enige hofuitspraak was dit nie klinkklaar nie en is daar vir elke kant sekere toegewings gemaak. Fedsas het die deel van die uitspraak aangegryp wat bevestig dat daar godsdiensonderwys in staatskole mag wees en dat Suid-Afrika nie ŉ sekulêre land is nie. Nietemin was dit ŉ oorwinning vir Ogod en sy voorsitter, Hans Pietersen, was onomwonde tevrede met die uitspraak. Die crux van die uitspraak is dat alle godsdienste in skole gelyk behandel moet word. Dit klink onskuldig en billik, maar het verreikende gevolge vir die Christelike opvoeding in Suid-Afrika (want net skole met ŉ Christelike etos is die steen des aanstoots vir die ateïste). Die hof het geen lys voorskrifte verskaf wat ŉ skool mag doen en nie mag doen ten opsigte van godsdiens nie, maar alle beheerrade moet nou hulle godsdiensbeleid hersien en dit kan niks anders beteken as ŉ afwatering, indien nie afskaffing nie, van die Christelike etos. ŉ Staatskool waarvan die verre meerderheid leerders Christene is, mag nou nie meer die Christendom bo ander godsdienste bevoordeel nie. In die praktyk sal dit beteken dat vergaderings nie meer met gebed geopen mag word nie, daar mag geen Christelike simbole in die klaskamer hang nie, onderwysers en leerders mag nie hulle Christelike geloof in die klaskamer betuig nie. Daar sal nie meer godsdiensonderwys wees nie, maar hoogstens onderwys oor godsdienste. Elke godsdiens moet neutraal en sonder enige aanspraak op die waarheid geleer word. Ogod het ŉ probleem daarmee dat kinders met die Christelike godsdiens “geïndoktrineer” word. Asof hulle nie andersins deur die sekularisme of die ideologie van “alle godsdienste is gelyk” geïndoktrineer word nie. Die ironie van die saak is dat daar waar kamstig alles gelyk is en gelyk behandel moet word, dit later so absurd en onprakties raak, dat op die kleinste gemene deler besluit word. In ŉ land met 11 amptelike tale (ongeag of dit deur 11 miljoen of 1 miljoen mense gepraat word), is die de facto amptelike taal die “neutrale” Engels. In ŉ land met tientalle gelyke godsdienste (ongeag of dit deur 30 miljoen of deur 100 000 aangehang word) is die de facto-godsdiens die “neutrale” sekularisme. Die uitspraak is in lyn met die voortstomende sekularisasie in ander histories Christelike lande, wat reeds aan die absurde grens. Dit gaan nie daaroor dat ander godsdienste ook gehoor moet word nie (niemand kan sekerlik met eerlikheid beweer dat die Islam ŉ skugter randverskynsel van ŉ onderdrukte minderheid is wat net vir gelyke erkenning vra nie), dit gaan daaroor dat Christene moet stilbly en hulle geloof nie meer in die openbare domein moet beoefen nie. Voorbeelde uit ander lande het reeds gewys dat daar geen einde is aan die kamstige stryd vir gelykheid nie. Eers is dit die amptelike Christelike beleid wat afgeskaf word, dan die openlike gebed en die Bybel op die skoolhoof se rak, dan kruise teen die muur, dan kruise om die nek, dan die blote noem van Jesus of God se naam. Die argument van “neutraliteit” en “gelykheid”, daardie mooiklinkende, onskuldige frases, beteken eintlik dat ek ŉ probleem het met wie jy is, en daarom moet jy verander of verdwyn. Daar is niks verdraagsaams of neutraal aan ateïsme en sekularisme nie. Al het die hof bevestig dat Suid-Afrika nie ŉ sekulêre land is nie, sou dit eerliker gewees het om te erken dat dit ŉ Christelike land is, as 75% Christene is en slegs sowat 4% aan ander godsdienste behoort en slegs 11% geen godsdiens het nie (die oorblywende persentasie kon nie duidelik toegeken word nie). ŉ Radikale minderheid is weer die muis met die luidspreker. Dit is ook uiters naïef (maar waarskynlik weet die aanhangers van “neutraliteit” dit en hou hulle hulleself net onskuldig) om te reken dat ŉ kind ŉ neutrale, goed oorwoë en redelike besluit kan neem en daarom aan alle godsdienste en lewenswyses op ŉ gelyke basis blootgestel moet word, om dan die een te kies wat by hom of haar pas. Kinders laat hulle uit alle oorde beïnvloed, sowel goed asook sleg. Laat hulle liewer deur die goeie beïnvloed word as deur die slegte. Wat bly vir Christen-ouers oor? Die beheerrade kan ŉ taktiek van vertraging volg en voortgaan soos altyd, en wag dat hulle spesifieke skool oor ŉ spesifieke godsdiensaspek geteiken word. Op die lang duur bly waarskynlik net die privatisering van onderwys en die saamtrek in Christelike gemeenskappe oor, die sogenaamde Benediktus-opsie. Ook dit is niks nuuts vir Afrikaners nie, soos die Christelik-Nasionale Onderwys van die vroeë 20ste eeu, en die CVO-beweging in die laat 20ste eeu bewys het. Dit verg egter opoffering waarvoor net ŉ minderheid bereid is.