Zim: 100% van die risiko; net 49% van die wins | Netwerk24
Zim: 100% van die risiko; net 49% van die wins
Deur Aldi Schoeman 10 Februarie 2019 00:11
Leerlinge die afgelope week in 'n staatskool in Harare, Zimbabwe. Die land sukkel om beleggers te behou, veral in die mynbedryf. Foto: reuters
Selfs al verslap Zimbabwe sy vereistes vir plaaslike eienaarskap van myne, val beleggers nie oor hul voete om te belê nie. Die rede is die krisis met buitelandse valuta, sê kenners.
Winston Chitando, Zimbabwe se minister van myne en mynontwikkeling, het die afgelope week by die mynindaba Investing in African Mining in Kaapstad benadruk dat sy land "oop is vir sake". Hy het beleggers selfs gevra om met voorstelle te kom oor hoe beleid aangepas kan word om sake vir hulle makliker te maak.
"Ons as regering besef goed om die nodige belegging te lok, moet beleid duidelik en konsekwent wees. Ons verbind ons daartoe om dit te behaal."
Zimbabwe het onlangs aangekondig sy vereistes vir plaaslike eienaarskap word verslap. Voorheen het wetgewing vereis dat 51% van 'n myn deur Zimbabwiërs besit moet word. Dit het beteken buitelandse mynmaatskappye wat in die land wou belê, moes 100% van die risiko dra, maar kon net 49% van die wins kry.
Die 51%-reël geld nou net vir diamante en platinum, maar Chitando het laat blyk die vereistes vir platinum kan moontlik ook verslap word.
In vraetyd ná Chitando se voorlegging het lede van die gehoor hom egter nie gevra oor eienaarskap nie, maar wel oor die krisis met buitelandse valuta.
Die krisis is dat mynmaatskappye net 'n gedeelte van die geld wat hulle vir die verkoop van minerale kry, as buitelandse valuta ontvang. Die res daarvan kry hulle in elektroniese dollar (RTGS$). Die Reserwebank betaal die mynmaatskappye asof RTGS$ dieselfde werd is as Amerikaanse dollar, maar in werklikheid is die RGGS$ minder werd. Dit veroorsaak dat hulle te min geld het om hul diensverskaffers en ander uitgawes te betaal.
Chitando het erken dat dié probleem wesenlik is.
Hy wou egter nie uitbrei oor wat die regering doen om die probleem op te los nie en het gesê dit sou onvanpas wees omdat 'n aankondiging hieroor "binne die volgende paar dae" gemaak gaan word.
Bruce Dickinson, 'n vennoot by Webber Wentzel, het by navraag gesê Zimbabwe sal nie nuwe beleggers lok voordat die krisis met buitelandse valuta opgelos is nie. "Selfs gevestigde mynmaatskappye sukkel om die ligte aan te hou, wat nog te sê van verder uitbrei."
Hy sê die 51%-vereiste het beleggers afgeskrik en dit is goed dat dit verander word, maar in die praktyk is die beleid dikwels nie toegepas nie. Mynmaatskappye en die regering het dikwels onderhandel en 'n alternatiewe ooreenkoms bereik. Die ooreenkomste wissel aansienlik, maar op die ou end is plaaslike eienaarskap gewoonlik tussen 15% en 20%.
Dickinson sê dié gebrek in implementering het waarskynlik bygedra tot die besluit om die beleid te laat vaar.
Dit beteken egter nie mynmaatskappye wil hê plaaslike mense moet géén eienaarskap hê nie.
"Almal besef jy moet sleutelrolspelers 'n deel van die maatskappy gee. Dit is die regte ding om te doen."