Buitensporige bonusse ‘versterk stemme vir nasionalisering’Prof. Jannie Rossouw, hoof van die Universiteit van die Witwatersrand se skool vir ekonomiese en sakewetenskappe, het Maandagoggend gekap na uitvoerende hoofde van banke wat bonusse van etlike miljoene rande aanvaar. Foto: Reint Dykema. Prof. Jannie Rossouw, hoof van die Universiteit van die Witwatersrand se skool vir ekonomiese en sakewetenskappe, het Maandagoggend tydens ŉ sakeontbyt gekap na uitvoerende hoofde van banke wat bonusse van etlike miljoene rande aanvaar. Rossouw, wat ŉ spreker was by ŉ geleentheid van die niewinsgewende sakeregtewaghond, AfriSake, in Centurion, Pretoria, het gesê die uitvoerende hoofde speel reg in die hande van mense wat aanspraak maak op die nasionalisering van banke deur sulke buitensporige bonusse en salarisverhogings te aanvaar. Luidens Standbard Bank se jaarlikse verslag wat Vrydag bekendgemaak is, het die ses top uitvoerende bestuurslede van die bank verlede jaar altesaam R209 miljoen in salarisse, bonusse en ander voordele ontvang. Die bank se uitvoerende hoofde, Ben Kruger en Sim Tshabalala, het elkeen ŉ vergoedingspakket van sowat R45 miljoen in 2016 ontvang. David Munro, groephoof van korporatiewe en beleggingsbankdienste, het ook R45,2 miljoen vir die jaar ontvang. Die voorsitter van die bank se vergoedingskomitee, Peter Sullivan, het aangevoer die hoofbestuurders het in die meeste gevalle verwagtinge bereik of oorskry in die gebiede waar hulle direkte verantwoordelikheid en aanspreeklikheid het, en vandaar die verhogings en bonusse. Rossouw meen egter die uitbetalings en bonusse is ŉ skandaal. “Die risiko vir bankrotskap is minimaal as jy in gedagte hou dat die Reserwebank borg sal staan indien die banke sou vou. En dan is mense nog verbaas dat daar gepraat word van nasionalisering van banke en welvaartbelasting. Miskien moet daar eerder gepraat word oor ŉ maksimumloon.” Dawie Roodt, hoofekonoom van die Efficient-groep wat ook ŉ spreker by die geleentheid was, het egter gesê hy is glad nie ŉ voorstander van ŉ maksimumloon nie. “Dit is juis oor die staat se inmenging dat die ekonomie nou so sleg daaraan toe is. Ek sou aanbeveel dat ons die mark oopmaak en banklisensies makliker bekombaar maak. Die verbruiker kan dan self besluit watter banke hulle wil ondersteun want soos sake nou staan is banke reeds semi-staatsinstellings.” Volgens Rossouw is die monopolie van net vyf banke wat 80% van die plaaslike mark beheer “ŉ selfgemaakte verskynsel” wat veroorsaak is deur die “vreeslose burokrate”. “As Saambou nie in 2001 toegelaat is om te vou nie, sou die landskap van banke dramaties anders gelyk het, maar ŉ hele klas van banke is op dié manier verwyder. “Dit is vir my ŉ morele dilemma waarmee ons tans in Suid-Afrika sit en ek vra uitvoerende hoofde om die moed aan die dag te lê om te vra dat hulle nie soveel in bonusse ontvang nie.” Rossouw meen bestuurshoofde en vergoedingskomitees sal sodoende verhoed dat hulle die hande versterk van dié mense wat die retoriek van nasionalisering voorstaan.