PressReader - Landbou Vee: 2015-10-12 - Net bes­te gene is goed ge­noeg
Net bes­te gene is goed ge­noeg
Met een van die streng­ste se­lek­sie­pro­ses­se in die be­dryf, nou­keu­ri­ge toe­wy­ding aan pres­ta­sie­toet­sing en kuns­ma­ti­ge in­se­mi­na­sie, as­ook ’n re­pro­duk­sie-in­deks van 120, is mnr. P­hi­lip Bar­nard en sy vrou, Vic­ky, as Mo­la­tek se Kom­mer­si­ë­le Bees­boe­re van 2014 aan
Landbou Vee - 2015-10-12 - Grootvee - NA­VRAE: Mnr. P­hi­lip Bar­nard, tel. 051 943 0058; e-pos: me­quat­ling@in­te­kom.co.za. Web­werf: www.me­quat­ling.co.za.
Niks word as van­self­spre­kend aan­vaar by die Bar­nards se Me­quat­ling-kud­de tus­sen Clo­co­lan en Ex­cel­si­or nie. El­ke bees in dié kud­de van mnr. P­hi­lip en mev. Vic­ky Bar­nard se ou­er­skap­da­ta word deur DNS as kor­rek be­ves­tig. Daar- om word P­hi­lip as een van die top­te­lers van rooi én swart An­gus­bees­te in SuidA­fri­ka be­skou.
Be­ne­wens die pres­ti­ge-prys as Mo­la­tek se Kom­mer­si­ë­le Bees­boer van die Jaar het P­hi­lip ook al die hoog­ste prys vir ’n em­brio op die An­gus-wê­reld­fo­rum be­haal. Die Me­quat­ling-span was ook al Mo­la­tek se S­toet­te­ler van 2005 en Land-
bou­skry­wers SA se Vry­staat­se Boer van die Jaar vir 2007.
P­hi­lip is ’n te­ler wat met ge­sag kan praat, want sy An­gus-stoe­te­ry is plaas­lik én oor­see be­kend. Hy is een van die groot­ste te­lers van rooi en swart An­gus­bees­te in Suid-A­fri­ka, met 400 ge­re­gis­treer­de stoet­die­re en 600 kom­mer­si­ë­le die­re.
Die stoe­te­ry se drag­tig­heid­sy­fer is ge­mid­deld 98% en dié van die kom­mer­si­ë­le kud­de 96%.
Hy het vroeg reeds be­sef boer­de­ry kan nie meer soos van ouds be­dryf word nie. Waar­de­toe­voe­ging, soos met die be­vor­de­ring van An­gus-bees­vleis in su­per­mark­te, is een van die daad­werk­lik­ste ma­nie­re om jou ka­pi­taal vir jou te laat werk, sê hy.
Die Me­quat­ling-stoe­te­ry is 47 jaar ge­le­de deur P­hi­lip se oor­le­de pa, Wil­lem, be­gin. P­hi­lip is al by­na drie de­ka­des be­trok­ke by die stoe­te­ry.
Hy het ook ’n Me­quat­ling-An­gus-kud­de in die A­me­ri­kaan­se deel­staat Mis­sou­ri ge­had en top-em­brio’s na Me­quat­lingAn­gus in Suid-A­fri­ka in­ge­voer. Hy het dié pro­jek so­wat tien jaar lank be­dryf, met die uit­sluit­li­ke doel om teel­ma­te­ri­aal in die vorm van et­li­ke hon­der­de em­brio’s na die kud­de te­rug te bring.
Em­brio’s word ook uit­ge­voer. Die Bar­nards kan hul­le daar­op roem dat hul­le so­wat 13 jaar ge­le­de die heel eer­ste SuidA­fri­kaan­se An­gus­te­lers was wat em­brio’s na Suid-A­me­ri­ka uit­ge­voer het en tans nog die e­nig­ste te­ler is wat em­brio’s na Ka­na­da en Noord-A­me­ri­ka uit­voer. Me­quat­ling het boon­op vroe­ër die hoog­ste prys op die An­gus-wê­reld­fo­rum vir ’n em­brio be­haal. In 2005 het agt em­brio’s $8 000 be­haal by die wê­reld­fo­rum, wat vir uit­voer na Ier­land be­stem was.
Teel­ma­te­ri­aal van wê­reld­ge­hal­te word dus jaar­liks op die Me­quat­ling-vei­ling aan an­der te­lers be­skik­baar ge­stel.
Kuns­ma­ti­ge in­se­mi­na­sie is baie be­lang­rik vir die boer­de­ry se en­ke­le dektyd in No­vem­ber en vroeg De­sem­ber, aan­ge­sien so­wat 80% van die kal­wer-aan­was op dié wy­se of deur em­brio-oor­plan­ting ver­wek word.
Die pa­ring van die kom­mer­si­ë­le bees­te volg ’n maand la­ter in De­sem­ber en Ja­nu­a­rie, waar­na die si­klus met die af­ron­ding deur die bul­le vol­tooi word.
Twee maan­de na­dat die bul­le ver­wy­der is, be­ves­tig dr. C­li­ve Mar­wick van Clo­co­lan dat die die­re drag­tig is. Hy toets ook die vrug­baar­heid van die bul­le net voor en ná af­loop van die dektyd.
Die hoë KI-drag­tig­heids­koers van 84% van ál die ge­ïn­se­mi­neer­de die­re kan on­der meer toe­ge­skryf word aan die vol­doen­de toe­pas­sing van voe­dings­be­stuur. Die koeie kalf in die len­te om voor­deel te trek uit die her­groei van die veld ná die eer­ste re­ën, wat in No­vem­ber en De­sem­ber wis­sel­val­lig voor­kom.
KI word meest­al vir die stoet­bees­te
ge­bruik, maar ook se­lek­tief in die kom­mer­si­ë­le kud­de.
KEU­SE VAN BUL­LE
Me­quat­ling se eie bul-teel­ma­te­ri­aal word om die helf­te in die KI-pro­gram ge­bruik, ter­wyl die res uit Noord-A­me­ri­ka in­ge­voer word vir die stoe­te­ry.
Die ver­se se dektyd strek oor 50 dae en dié van die koeie oor 60 dae. Een bul dek so­wat 100 vrou­li­ke die­re ná KI, maar in die ge­val van dié wat nie ge­ïn­se­mi­neer is nie, word een bul per 30 vrou­li­ke die­re ge­bruik.
Die kri­te­ria vir die keu­se van kud­de­bul­le is on­der meer ge­ba­lan­seer­de teel­waar­des, fe­no­ti­pie­se struk­tu­re­le kor­rekt­heid, ’n ge­wens­te stam­boom en ’n vrug­baar­heids­on­der­soek deur ’n vee­arts.
Die kal­wers word op 7 maan­de ge­speen en weeg dan ge­mid­deld 261 kg.
Die ver­se weeg min­stens 350 kg met die eer­ste pa­ring.
Pres­ta­sie­toet­sing be­te­ken niks wan­neer on­ak­ku­ra­te da­ta ge­bruik word nie. “In­teen­deel, dit is ge­vaar­lik in die ge­val­le van on­be­ves­tig­de ou­er­skap van die aan­ge­te­ken­de die­re,” sê P­hi­lip.
El­ke en­ke­le bees in die Me­quat­ling­kud­de se ou­er­skaps­da­ta is deur DNS as kor­rek be­ves­tig. “S­toet­te­ling gaan ge­deel­te­lik oor die stam­boom en pres­ta­sie­toet­sing van el­ke dier. As die ou­er­skap­da­ta eg­ter fou­tief is, be­te­ken dit niks nie. Wat my be­tref, be­hoort dit ver­plig­tend vir el­ke s­toet­te­ler te wees. Ons moe­dig ons me­de­te­lers aan om dié prak­tyk te volg.”
Me­quat­ling is tans ver­ant­woor­de­lik vir so­wat ’n der­de van die DNS-toet­sing van die land se An­gus-teel­ma­te­ri­aal. Dit be­te­ken dat dié prak­tyk nie vol­doen­de in die ras toe­ge­pas word nie. “E­ni­ge te­ler wat nie aan DNS-toet­sing deel­neem nie, weet nie wat in sy kud­de aan­gaan nie,” sê P­hi­lip. “Ons maak al­mal fou­te en dit moet reg­ge­stel word.”
Die Me­quat­ling-An­gus-kud­de sorg die af­ge­lo­pe drie jaar vir 21% van al­le SA An­gus-groei­toets­da­ta en 62,9% van die ras se kar­kas­me­ting. Voorts is die kud­de ver­ant­woor­de­lik vir 32,9% van al­le SA An­gus-DNS waar­van aan­te­ke­nin­ge by U­nis­tel ge­hou word. Die be­lang­rik­ste ei­en­skap­pe van die Bar­nards se kud­de word deur Lo­gix se ge­ne­tie­se ven­ster in die TA­BEL en die GRA­FIEK uit­ge­beeld.
SUK­SES LÊ IN SPAN­WERK
Die sleu­tel van die suk­ses op Me­quat­ling spruit uit P­hi­lip en Vic­ky se sa­me­wer­king. “Dit is een van die groot voor­de­le van ’n fa­mi­lie­be­sig­heid; as die deel­ne­mers ten vol­le op me­kaar kan staat­maak en die werks­las met die­self­de gees­drif deel.”
Vic­ky is on­der meer ver­ant­woor­de­lik vir die KI van die bees­te en mo­ni­tor daag­liks die vrou­li­ke die­re in die dektyd.
P­hi­lip het on­der meer ’n mees­ters­graad in e­ko­no­mie en span sy ont­le­den­de den­ke in om aan pa­rings en se­lek­sie aan­dag te gee. “Ek glo vas daar­aan om el­ke kalf self by ge­boor­te te merk en heel­tyd be­trok­ke te wees.”
Die de­tail van die boer­de­ry­be­stuur word voort­du­rend fyn dop­ge­hou. Bees­te word on­der meer nie ty­dens die KI-tyd­perk in­ge­ënt nie, en kam­pe word dan ook so min as moont­lik af­ge­wis­sel. Be­hoor­li­ke rant­soen­be­stuur be­te­ken ook dat lek selfs op Son­dae ver­skaf word. “Ons doen dit daag­liks om te sorg el­ke dier kry haar 1,5 kg pro­duk­sie­lek wan­neer dit no­dig is,” sê P­hi­lip.
Vic­ky se suk­ses as bees­boer kan vol­gens P­hi­lip te­rug­ge­voer word na haar eer­tyd­se loop­baan as ’n on­der­wy­ser wat hoë stan­daar­de ge­hand­haaf het.
“Daar is nie ’n dag wat ver­by­gaan son­der die we­te dat ek doen wat ek graag wil doen nie. En deel van die voor­reg is dat jy jou dag saam met jou le­wens­maat kan aan­pak.”
Me­quat­ling se span­werk strek ver­der as dit. Naas die hulp van tien ge­troue plaas­wer­kers en mnr. Fa­nie Coet­zee wat help met die bees­te en die ge­was­ver­bou­ing, maak hul­le groot­liks ook staat op die diens van die plaas­li­ke vee­arts en on­der meer die ver­skaf­fers van voer, kuns­mis en gif. Dr. Ro­bert T­re­ad­well van Em­bri­op­lus is ver­ant­woor­de­lik vir die spoe­ling van ál die Me­quat­ling-koeie.
P­hi­lip se al­ge­me­ne be­na­de­ring tot boer­de­ry is dat die mees­te prak­ty­ke s­legs ge­son­de ver­stand verg. “Maar com­mon sen­se is ook nie al­dag so com­mon nie.”
Der­hal­we word voor­ko­men­de siek­te­be­stry­ding, soos teen slenk­dal­koors en knop­vel­siek­te, in die win­ter toe­ge­pas – voor die voor­ge­skre­we tyd net voor die so­mer.
P­hi­lip ver­kies om sy bees­te in die dektyd in No­vem­ber so min as moont­lik te ver­steur ten ein­de die vrou­li­ke die­re die bes­te kans op be­set­ting te gee. “En dit geld ook wan­neer die kal­wers klein is, om be­se­rings te voor­kom.”
Me­quat­ling se be­mar­king is ge­skoei op die be­gin­sel dat s­legs die die­re wat goed ge­noeg vir die boer­de­ry is, te koop aan­ge­bied word. “Dit is hoe­kom ons ja­re ge­le­de be­gin het om ál die boer­de­ry se beproefde, drag­ti­ge stoet­koeie op ses­ja­ri­ge ou­der­dom op die jaar­lik­se pro­duk­sie­vei­ling aan te bied. Dié koeie het dan se­dert twee­ja­ri­ge ou­der­dom son­der uit­son­de­ring elk­een vier kal­wers ge­speen en ho­pe­lik is hul­le vir die ko­pers goud werd,” sê hy.
’n Voor­beeld van die ge­hal­te van die koeie wat op die pro­duk­sie­vei­ling be­land, is uit die tyd toe die Bar­nards nog in­ten­sief aan skoue deel­ge­neem het. Selfs drie koeie wat goue in­ter­ras-pry­se ver­o­wer het, is só op­ge­veil. Dit geld ook die boer­de­ry se voor­ste koeie wat vir em­brio’s ge­spoel word. Die Bar­nards skou nie meer nie en is nou net in­ge­stel op die ge­ne­tie­se ver­be­te­ring van die kud­de.
Die ge­mid­del­de re­pro­duk­sie-in­deks van die kud­de is 120, wat vir e­ni­ge voor­ne­men­de ko­per ge­rus­stel­lend be­hoort te wees.
Die ge­mid­del­de prys op ver­le­de jaar se vei­ling van R53 326 vir twee­ja­ri­ge bul­le en R43 694 vir die koeie is vir P­hi­lip ’n goeie ba­ro­me­ter van die ge­hal­te van die die­re wat aan­ge­bied word. “Die jaar­lik­se vei­lings­aan­bod van koeie en twee­ja­ri­ge bul­le is s­legs so­wat ’n der­de van die aan­was. Die res word uit­ge­skot in­ge­vol­ge die se­lek­sie­pro­ses wat van die streng­ste in die be­dryf is.”
So­wat 100 drag­ti­ge kom­mer­si­ë­le ver­se wat jaar­liks op­ge­veil word, het ver­le­de jaar ’n ge­mid­del­de prys van R10 700 stuk op­ge­le­wer. Die kom­mer­si­ë­le bul­kal­wers se vleis word in­ge­vol­ge die An­gus-vleis­pro­gram deur Pick n Pay be­mark.
So­wat ’n der­de van die vrou­li­ke die­re (101 uit al­te­saam 324) word jaar­liks in­ge­vol­ge streng kri­te­ria as ver­van­gings­ver­se ge­keur.
Die ver­van­gings­ver­se het ’n speen- en jaar­in­deks van 95 en ho­ër, be­ter teel­waar­des as Me­quat­ling se mi­ni­mum ver­eis­te en fe­no­ti­pie­se meer­der­waar­dig­heid. Die die­re se re­pro­duk­sie­ka­naal word deur ’n vee­arts be­oor­deel.
’n Klein per­sen­ta­sie van die bees­te word deur voer­kra­le be­mark. “Ons hoof­ver­tak­king in die bees­boer­de­ry is die ver­skaf­fing van teel­die­re. Dit is waar ons waar­de toe­voeg so­dat ko­pers kan weet dat Me­quat­ling-An­gus­se ’n goeie ko­pie is – as kom­mer­si­ë­le én stoet­die­re,” sê hy.
P­hi­lip se suk­ses op die plaas en op skou­vlak dra hy graag aan sy me­de­boe­re oor. Hy woon dik­wels boe­re­dae as spre­ker by en help met kur­sus­se en as kon­sul­tant in kud­de­be­oor­de­lings.
Die boer­de­ry se suk­ses is deels dank­sy ’n ge­mo­ti­veer­de wer­kers­korps. “Jy mo­ti­veer wer­kers deur hul­le met re­spek te be­han­del. ’n Fi­nan­si­ë­le be­lo­ning is na­tuur­lik ’ n groot aan­spo­rings­maat­re­ël, maar jy kan nie jou men­se meer be­taal en ter­self­der­tyd goeie re­sul­ta­te ver­wag as jy hul­le sleg be­han­del nie.”
Be­ne­wens op­lei­ding oor die as­pek­te van KI en hit­te­waar­ne­ming by koeie, word die wer­kers ook op­ge­lei om trek­kers en plan­ters te han­teer en in stand te hou, as­ook in brand­be­stry­ding. Die Me­quat­ling-sok­ker­span, wat die An­gus-ras op hul sport­drag be­mark, sluit ook wer­kers van na­bu­ri­ge pla­se in.
HEEL LINKS: Twee­ja­ri­ge bul­le soos dié wat vol­gens hul uit­ste­ken­de bou­de, bou­vorm en ba­lans ge­se­lek­teer word, is die trots van Me­quat­ling-An­gus­se. FO­TO: JOHN BOULLE LINKS: Me­quat­ling Fi­re­works is ver­le­de jaar teen ’n re­kord­prys van R200 000 ver­koop.
LINKS BO: Mev. Vic­ky Bar­nard en twee hel­pers, mn­re. Jan Mo­ha­ta (links) en Mo­tim­pa­na Mat­ho­bi­sa, dou­voor­dag in gie­ten­de re­ën be­sig om ver­se te in­se­mi­neer.
REGS BO: Me­quat­ling Red Ru­by saam met ’n kalf. Sy is die ou­ma van Me­quat­ling Fi­re­works, die bul wat op ver­le­de jaar se vei­ling teen ’n Suid-A­fri­kaan­se re­kord­prys van R200 000 ver­koop is.