Afrikaans onder die vergrootglas in GentAlana Bailey, adjunk uitvoerende hoof, AfriForum. Soms word verklaar dat Afrikaans ŉ plaaslike taal met geen internasionale gebruikswaarde is nie. Hierdie stelling is die afgelope maand weer op sy kop gekeer toe verskeie byeenkomste met Afrikaans as fokus in België en Nederland plaasgevind het. Die eerste en grootste hiervan was die derde Colloquium van het Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika, aangebied deur die Universiteit van Gent, wat van 27 tot 28 Oktober in hierdie pragtige stad plaasgevind het. Die eerste colloquium is in 2014 aangebied. Sedertdien het belangstelling in die byeenkoms betekenisvol gegroei, met sowat 100 mense wat dit vanjaar bygewoon het. Die Universiteit van Gent is een van verskeie universiteite in die buiteland wat Afrikaans as vak aanbied. Vanjaar is daar 52 finalejaarstudente wat hulle passie vir Afrikaanse taal- en letterkunde in hulle studie uitleef. Prof. Jacques van Keymeulen staan aan die hoof van die departement. Hy het van jongs af ŉ groot belangstelling in Suid-Afrika, die mense van die land en Afrikaans gehad. Sy regterhande is Yves T’Sjoen en Annelies Verdoolaege. Vanjaar se colloquium het uit twee parallelle gedeeltes bestaan, met ŉ fokus op letterkunde aan die een kant en op taalkunde – en meer spesifiek taalbeleid – aan die ander. Die volledige program is by www.afrikaans.ugent.be/programma beskikbaar. Die referate word tans ook vir latere beskikbaarstelling versamel. Prof. Wannie Carstens van die Noordwes Universiteit het ‘n toespraak gelewer met die tema “Die impak van taalpolitiek op universiteite in Suid-Afrika”. Foto: Verskaf. Die gedeelte van die program wat my spesifiek geïnteresseer het, was natuurlik die referate oor taalbeleid. Dit is deur prof. Wannie Carstens (Noordwes Universiteit) met die tema “Die impak van taalpolitiek op universiteite in Suid-Afrika” ingelei. Van die referate wat daarna gelewer is, het op die breër taaltoneel gefokus. Joris Cornelissen van AfriNetwerk het byvoorbeeld die Wes-Kaap se provinsiale taalbeleid as ŉ ligpunt in die land beskryf. Helaas beteken ŉ skynbaar meertaligheidsvriendelike beleid nog nie dat meertaligheid ŉ realiteit in die provinsie is nie, maar dit daar gelaat. Ander sprekers het interessante internasionale parallelle tussen gebeure in Suid-Afrika en die res van die wêreld getrek. Dr. Peter Dirix (Katolieke Universiteit van Leuven) het taalbeleid in Sowjet-Rusland met dié in Suid-Afrika vergelyk. Dr. Heinrich Matthee (Universiteit van Amsterdam) het Suid-Afrika binne Afrika-verband ondersoek, met verwysing na onder meer die taalstryd van die Amazigh in Noord-Afrika. Die Amazigh is nie koloniste nie, maar oorspronklike inwoners van Noord-Afrika. Tog word daar op soortgelyke wyse teen hulle en hulle taal gediskrimineer as teen Afrikaners en Afrikaans. Dit bewys dat die probleem die ondemokratiese dimensies van politieke ordes en die ontkenning van minderheidsregte is, en nie ŉ proses van dekolonisasie nie. Verder is veral op die taalbeleid van die voormalige Afrikaanse universiteite in Suid-Afrika gefokus. Die taalbeleidsveranderings by die Universiteite van die Vrystaat, Stellenbosch, Pretoria en Suid-Afrika is deur verskeie verteenwoordigers van dié instellings ontleed en bespreek. Telkens is verwys na die gebrek aan behoorlike konsultasieprosesse wat die taalbeleidsveranderings voorafgegaan het, die deurlopende gebrek aan behoorlike data oor die taalbehoeftes van studente en bedenklike optrede deur universiteitsbesture. Etlike sprekers het ook erkenning aan AfriForum gegee vir die sterk standpunt wat die instelling in die openbaar teen die verengelsing van die instellings inneem en ook die hofsake wat dit saam met Solidariteit teen die nuwe eentalige Engelse beleide voer. Ek en Anne-Marie Beukes (Universiteit van Johannesburg) het onderskeidelik beklemtoon dat aktiewe taalburgerskap en aktiewe deelname aan die bevordering en beskerming van Afrikaans deur die burgerlike gemeenskap noodsaaklik vir die voortbestaan van die taal is. Dit sluit nie net aktivistiese aksies in nie, maar ook die praktiese gebruik van die taal op alle vlakke en die uitbou van selfstandige privaat instellings, soos Akademia waar Afrikaans gebruik en uitgebou kan word. Angelique van Niekerk (Universiteit van die Vrystaat) het ŉ verdere interessante perspektief bygevoeg met haar referaat oor aktualiseringsinisiatiewe vir Afrikaans. Sy bied al amper ŉ dekade lank aanlyn onderrig vir mense wat graag Afrikaans wil leer, aan. Burokratiese rompslomp het haar nie gekeer om dit te doen nie – sy het eenvoudig voortgegaan om die program te ontwikkel en so wen sy en haar medewerkers steeds meer vriende vir ons taal onder tweedetaalsprekers. In ŉ stadium het een van die teenwoordiges genoem dat hy die groot groep sprekers se kommer oor die toekoms van Afrikaans as hoëfunksietaal neerdrukkend vind en wil weet of daar darem ook ligpunte in dié verband is. Die ligpunte wat uitstaan, is sigbaar deur die colloquium vergestalt. Hier het taalkundiges, aktiviste, historici en ander akademici en belangstellendes hulle liefde vir Afrikaans sigbaar gemaak deur hulle bywoning en insette. Ons gedeelde kommer beteken ook dat ons almal bereid is om die globaliserings- en ideologiese druk om te verengels teenstaan met uiteenlopende aksies wat ŉ stewige weerstand verteenwoordig. Nog ŉ belangrike kenmerk is dat daar uiteindelik op ŉ openbare platform wegbeweeg is van die polities korrekte ontkenning van die uitdagings wat Afrikaans in die gesig staar. Spreker ná spreker het erken dat die taal se hoëfunksietoekoms op die spel is. Sonder deeglike strategiese beplanning en kragdadige optrede gaan ons taal verskraal tot ŉ informele huistaal, ŉ kreeftegang wat ons nie kan bekostig nie. Daarvoor is die akademiese, ekonomiese en kulturele voordele van ŉ eie taal eenvoudig te groot. Die kennis is deeglik onderstreep aldaar. Alle Afrikaanssprekendes is die Universiteit van Gent en veral die span verantwoordelik vir die colloquium veel dank verskuldig. Hulle hou ons taalfakkel brandend in die Lae Lande en beklemtoon dat ŉ taal soos Afrikaans nie net plaaslik kosbaar is nie, maar ŉ unieke kennisbydrae tot die wêreld lewer. Daardie bewusmaking is nie net noord van die ewenaar nie, maar veral op eie bodem nodig. Hopelik sal die program in Gent ook vir Afrikaanssprekendes in Suid-Afrika inspireer om ons taal steeds meer te koester en uit te bou.