PressReader - SA Jagter Hunter: 2018-09-01 - DIE HANEKAMBUL
Die bont­skiet­ge­weer en die kwe­skoe­doe...
SA Jagter Hunter - 2018-09-01 - INHOUD - ANDRÉ GERBER
Net nou die dag stap ek by my Duit­se oom Er­win Gehring (by­naam Ku­no) van die Oos-Kaap in om vir die eer­ste keer in ja­re te gaan ge­sig wys. Ons praat weer jagstories oor koe­does en bos­bok­ke ter­wyl hy my sy ou staat­ma­ker .270 Sa­ko wys.
In sy stu­deer­ka­mer ont­dek ek ’n s­tel koe­doe­ho­rings wat so half ver­ge­te op die mat on­der ’n spul pa­pie­re lê. En on­mid­del­lik sien ek dat dit nie som­mer e­ni­ge bul se ho­rings is nie. Ons gaan haal die maat­band en so­waar, die lang­ste ho­ring meet 54.7 duim. Trans­va­lers sal nie be­ïn­druk wees nie, maar e­ni­ge Oos-Kaap­se jagter sal vir jou ver­tel dat dit ’n baie spesiale bul vir hier­die streek is. Ku­no het die bul doe­rie tyd in die spek­boom­ruig­tes bui­te Ui­ten­ha­ge ge­skiet.
Met die ge­sel­se­ry word ek te­rug­ge­voer na die tyd voor el­ke werf ’n grens­plaas ge­word het. Ons praat weer oor die plaas, Een­saam en 1993 se jag­te, en steek vas by die sto­rie van die bont­skiet­ge­weer en die kwe­skoe­doe. Dit was in die ver­lig­tings­jaar na die vo­ri­ge erg­ste droog­te toe ek my pa se kwes­bul aan die voe­ten­ent van die Ha­ne­kam moes dood­skiet...
Soos die kraai vlieg was ons net 35km noord van Pa­ten­sie. Die skur­we steil­tes van die Groot­win­ter­hoek het soos ’n muur tus­sen ons en die huis ge­lê en ons moes 160km met die teer­pad Ui­ten­ha­ge om ry om by die jag­plek te kom. Daar is ’n kor­ter grond­pad oor die E­lands­ri­vier en deur die af­gron­de van Groot­ri­vier­poort tot by S­teyt­ler- vil­le, ill maar di dis nie i ’ ’n pad d wat j jy in die don­ker wil aan­pak nie.
Vroe­ër daar­die mid­dag was ons al­mal nog op die le­moen­wa­ens van Gon­na­kop be­sig met die pluk­ke­ry in een van die Gam­toos se hon­der­de lo­wer­groen boor­de voor ons in die don­ker daar weg is (om koe­does te gaan soek).
Ag­ter die berg was die pla­se groot en yl­be­volk en ek kan nie ont­hou dat ek een plaas­lig­gie op die Kings­ley-Sap­kam­ma-grond­pad tot by die plaas Een­saam ge­sien het nie. Die re­ën­val aan die noor­de­kant van die ber­ge is die helf­te min­der as in Pa­ten­sie. Pa­ten­sie se ge­mid­del­de re­ën­val word aan­ge­gee as 338mm per jaar met S­teyt­ler­vil­le s’n op net 157mm per jaar.
La­ter L di die aand, d ter­wyl l ons om die kamp­vuur sit, het my pa ver­dui­de­lik dat ons eint­lik baie na­by aan die huis was, maar dit was moei­lik om te glo. Ek het by die an­der vuur loop sit en saam met Trok­kies en Pa­tat die rig­ting pro­beer klein­kry. Die ster­re was ver­keer­dom en die sig­ba­re kar­bon­kel­vorm van die berg was vol­gens my pa die noor­de­li­ke hang van die Ha­ne­kam. Maar dit was so­veel an­ders as die Ha­ne­kam wat ons aan die Pa­ten­sie-kant ge­ken het.
Ons be­grip van rig­ting het met dag­breek ver­der ver­sleg. Die wê­reld was be­dek met ’n dik mis­kom­bers. Een­saam se voor­man is saam met my en die aan­ja­ers weg uit die kamp waar hy my op ’n rug bo­kant die bek van ’n wye kloof sou los. Ek was as elf­ja­ri­ge die jong­ste van die aan­ja­ers en moes ge­woon­lik óf die ver­ste voor­hoe­de óf die ag­ter­hoe­de dek. Die pla­se was op daar­die sta­di­um nog meest­al oop en dit was nie on­ge­woon dat ’n jagter soms vir ’n he­le na­week lank geen skiet­kans op ’n koe­doe kon kry nie. Daar­om moes hul­le el­ke moont­li­ke kans be­nut.
Jagters het ge­woon­lik hul po­si­sies voor son­op in­ge­neem en die aan­ja­ers sou wag tot die son goed op was voor hul be­gin be­weeg het. Een­saam was in die uit­lo­per­ran­te van die Groot­win­ter­hoek­ber­ge se re­ën­ska­du­wee en die to­po­gra­fie het heel­wat meer ge­wis­sel as die plat­ter noors­veld van Jan­sen­vil­le se blou ska­lie­ban­ke. Soms is koe­does in die oor­kant­ste han­ge van klo­we ge­skiet nog voor die aan­ja­ers be­gin roer het.
Dié keer is ek op die voor­ste punt van die sui­de­li­ke flank in ’n voet­pad ge­los. Die man­ne het my in die dik mis al­leen ag­ter­ge­laat en is ver­der al met die rug »
» langs kloof-op om van die bo­kant af on­der­toe aan te jaag. Daar was ’n be­we­rig­heid in my en ek is nie se­ker of dit van die koue was nie.
Klank trek ver in die mis. Met my ore ge­spits het ek die koe­does in die voet­pad hoor op­kom voor­dat ek hul­le ge­sien het. ’n Paar koe­doe­koeie het skie­lik soos spo­ke uit die mis voor my ver­skyn en net en­ke­le me­ters van my af ge­skrik en kloof-af ge­vlug. Daar was nie ’n bul by die koeie nie, maar die e­pi­so­de het my be­hoor­lik reg­op laat sit.
Die aan­ja­ers het ge­wag vir die mis om te lig voor­dat hul­le sta­dig in die kloof se boon­ste spek­boom­ruig­tes in­be­weeg het. My pa het op die oor­kant­se hoek van die kloof se nek ge­sit met ’n paar an­der jagters ver­der af teen die han­ge.
Die jaar 1993 was net soos 2018 – ’n baie deur­me­kaar en on­se­ke­re tyd. ’n K­nel­len­de droog­te het in 1992 die Kou­ga­dam, wat al die be­sproei­ings­pla­se in die Gam­toos­val­lei van wa­ter voor­sien, tot on­der 10% laat sak en my pa-hul­le ge­dwing om al­ter­na­tie­we be­skik­ba­re grond vir aan­plan­tings te gaan soek. Hul­le het plant­plek 270km weg in die Vis­ri­vier ge­kry, wat be­te­ken het dat my pa slegs na­we­ke by die huis was. La­er­skool­kin­ders in die Gam­toos is nie kos­hui­se ge­woond nie en die verlange na my pa het be­hoor­lik aan my ge­knaag. (Een­dag het ek per toe­val ge­hoor hoe een oom vir ’n an­der een ver­tel hoe die droog­te Ko­de­sa se skuld is om­dat men­se van ver­skil­len­de ge­lo­we saam­bid op die kon­gres. Men­se moet ver­sig­tig wees wat hul­le voor kin­ders ver­tel, want ek het daar­die ge­sprek ge­glo en ’n wre­wel in die on­der­han­de­lin­ge vir die nu­we Suid-A­fri­ka ge­kry al was ek net 10 jaar oud. Ek het ge­glo dat Ko­de­sa my pa van die huis weg­ge­vat het.)
Maar die re­ën het ge­kom en my pa was teen 1993 te­rug by die huis met ’n prag­ti­ge nu­we .270 Mus­gra­ve. Die aan­koop van die .270 het be­te­ken dat ek met my pa se .308 Sa­ko met sy 4x40 We­a­ver-te­le­skoop kon jag. Ons het 150gr PMP-fa­briek­s­am­mu­ni­sie in die .308 ge­bruik. Jag­koors het hoog ge­loop.
As my pa maar net kon weet hoe ’n el­len­di­ge jag­sei­soen hy daar­die jaar sou be­leef...
DIE .270 PRAAT
Die og­gend­son het sta­dig die mis be­gin weg­brand. Ek het my­self op die neus van ’n lang rug be­vind, met die bek van die hoof­kloof aan my reg­ter­kant. Die veld was vir lang tye te swaar be­laai met An­go­ras, met die ge­volg dat die spek­boom­val­lei­bos wat ge­woon­lik dig op­me­kaar groei, baie uit­ge­dun was, be­hal­we vir die steil­ste de­le teen die kloof se han­ge. Die kloof het met drei­ne­ring al wy­er ge­word tot­dat dit uit­ge­sprei het in ’n vlak­te on­der die knoets waar­op ek ge­sit het. Dit was op die sui­de­li­ke rug van die berg. Die oor­kant­se rant was om­trent 400m ver. Ek het ’n lek­ker wye uit­sig en skoots­vak oor die bek van die kloof en die vlak­te ge­had.
Die og­gend se stil­te is ver­breek deur die .270 se klap bo in die kloof. Met die twee­de en der­de skoot het ek ge­weet daar is fout. Ek het angs­tig deur die We­a­ver kloof-op ge­soek vir koe­does wat na my kant toe sou af­breek. Daar was geen be­we- ging nie. Die span­ning het bly op­bou toe nog sko­te kort op me­kaar op­klink, met geen twee­de dow­wer klap­ge­luid hoor­baar nie. Ek het ge­weet ’n kwes­bok was be­sig om kloof-af te be­weeg en het naar­stig­te­lik die bek van die kloof ge­fyn­kam. Maar daar was geen be­we­ging tus­sen die wil­de­prui­me en wit­gat­bo­me nie.
My pa het ê­rens van­uit die kloof vir my ge­skree dat die koe­doe baie na­by aan my moes wees. Ek was die laas­te aan­ja­er op die sui­de­li­ke flank, want die an­der jagters op die oor­kant­ste han­ge was te ver weg vir skiet­hulp. Weer het my pa ge­skree, “Die koe­doe is reg on­der jou!” Maar ek kon niks sien nie.
Toe sien ek die ho­ring­pun­te wat tus­sen die pruim­boom­tak­ke deur­be­weeg. Teen dié tyd was my se­nu­wees al­reeds rou ge­skaaf en my hart het be­hoor­lik uit my bors ge­spring. Ek kon die bul net plek-plek sien soos hy vin­nig op pad was vlak­tes toe. Vir ’n oom­blik het hy uit sig ver­dwyn voor hy ge­na­dig­lik in ’n kaal kol 150m van my af vas­ge­steek het. Hy het teen ’n hoek skuins weg van my ge­staan toe ek skiet. Met die skoot het die bul sta­dig ge­draai en om­ge­slaan. Die koe­ël het die reg­ter­rib­be­kas ge­tref en in die lin­ker­kant­ste blad tot stil­stand ge­kom.
Te ver­sta­ne was die koe­doe se kon­di­sie na 1992 se droog­te nie wat­won­ders nie. My pa se skoot was ’n on­ska­de­li­ke vleis­wond – die eer­ste van ’n paar fi­as­ko’s wat my pa met die .270 sou hê.
Dié ge­weer het Pa se droom­jag­sei­soen be­dui­wel en na nog ’n paar bont sko­te op koe­does en bos­bok­ke is die ge­weer Bloem­fon­tein toe ge­stuur so­dat Mus­gra­ve die loop kon ver­vang. Daar was glo iets met die loop se groe­we fout. Daar­na het die .270 mooi ge­skiet, maar my pa kon net nooit weer ver­troue in die ge­weer op­bou nie.
No­de­loos om te sê, die ge­weer is na die jag­sei­soen ver­koop.
SEP­TEM­BER 2018 Die Ha­ne­kam van­af Pa­ten­sie ge­sien.
Dié jong bul het André in 2007 tus­sen Ui­ten­ha­ge en G­len­con­nor met die .308 Sa­ko ge­skiet. Links op die fo­to is Ker­neels Vil­joen.
BO: Dié Oos-Kaap­se bul sal e­ni­ge jagter se hart vin­ni­ger laat klop. Jagters se kan­se op die oop pla­se is be­perk en jy moet el­ke ge­leent­heid om te skiet be­nut.
LINKS: Hier is die kwes­bul waar­van André ver­tel – hy moes die bul dood­skiet. Let op na hul­le “ka­moe­fleer­drag”.
Hier is ’n jong koe­doe in Oos-Kaap­se val­lei­bos. Ku­no se Oos-Kaap­bul wat 54.7” ge­meet het. Die bul is op die plaas Man­ne­tjie bui­te Ui­ten­ha­ge ge­skiet.