Canolafokus 53 - Swawel bemesting van canola
Tabel 1: Voedingstowwe in graan en strooi wat opgeneem word in die proses om 1 ton graan te produseer
Koring 21 3 4 1.5 0.33 0.93 5 29 40
Gars 20 2.9 4.4 1.1 0.3 1.08 3 15 11
Hawer 16 3 4 1.5 0.5 1.0 3 17 40
Canola 40 7.0 9.2 10.0 4.1 4.0 4 40 40
Lupiene 51 3.8 8.8 3.1 1.7 1.7 5 30 60
Koring 9 1.8 42 2.7
Canola 18 2.4 70 4.8
Lupiene 17 0.6 26 2.7
Soos in die geval van stikstof (N), is organiese materiaal die belangrikste bron van swawel in die grond. Swawel bemesting op grond met 'n lae organiese materiaal inhoud is dus onontbeerlik. Omdat die mineralisasie (vrystellings) tempo van swawel egter te stadig is om aan die groeiende canola plant se behoeftes te voorsien en boonop soos stikstof ge-immobiliseer kan word of kan loog, word swawelbemesting in lande soos Kanada as 'n standaard praktyk vir canola aanbeveel, selfs op humusryke grond en grond met 'n hoë swawelontleding (>12mg S kg-1 grond).
Ten einde antwoorde te verskaf op vrae soos: "Wat is die optimum N en S peile vir canola in die Wes-Kaap?"; "Wanneer moet die swawel toegedien word?" en "Watter bronne van swawel is die beste?" is proewe gedurende 2012 begin op Langgewens Proefplaas (Moorreesburg), Altona (Philadelphia) en Roodebloem (Caledon). Grond­ontledings op hierdie lokaliteite het getoon dat die S-inhoud van die grond op al hierdie lokaliteite minder as 6.0mg kg-1 is en dus as gebrekkig geklassifiseer kan word. Die persentasie koolstof (%C) van die grond waarop die proewe in 2012 gedoen is, het gewissel tussen 0.51% op Langgewens, 0.57% op Altona en 1.41% op Roodebloem.
In die eerste proef is stikstofpeile van 0, 40, 80, 120 en 160kg N ha-1 (toegedien as KAN in hoeveelhede 40kg N ha-1 met plant asook 30 en 60 dae na plant waar van toepassing) getoets in kombinasie met swawelpeile van 0, 30 en 60kg S ha-1 wat alles as gips (Ca SO4) met planttyd toegedien is. Hoewel gips nie algemeen as swawelbron gebruik word nie, is dit in die proewe gebruik omdat bronne soos ammoniumsulfaat, ureum-S, ensovoorts natuurlik ook stikstof bevat. Dit is dan baie moeilik om die werklike effek van die swawel te meet.
Gunstige klimaatstoestande tydens die pitvul (na blom) stadiums het hoë graanopbrengste van meer as 2 000kg ha-1 op Altona en Roodebloem veroorsaak, terwyl opbrengste op Langgewens ietwat laer was (Tabel 2).
Hoewel die canola opbrengste op alle lokaliteite weens die baie gunstige groeitoestande wat gedurende 2012 geheers het, statisties betekenisvolle verhogings getoon het met toenemende stikstoftoedienings, was die reaksie teenoor stikstofbemesting groter en is hoër opbrengste dus behaal waar swawel ook toegedien is (Tabel 2). Waar geen swawel toegedien is, was die opbrengste laer en is maksimum opbrengste met laer stikstofpeile behaal. Op Langgewens het stikstofbemesting byvoorbeeld geen betekenisvolle opbrengsverhoging tot gevolg gehad waar geen swawel toegedien is, terwyl stikstofpeile hoër as 40kg N ha-1 op Altona en Roodebloem geen statistiese verhoging in opbrengs veroorsaak het nie. Daarteenoor het die opbrengste op alle lokaliteite statisties betekenisvol toegeneem waar swawel wel toegedien is en is die hoogste opbrengste behaal met 120 tot 160kg N ha-1 in 2012. In die algemeen was daar egter min verskil tussen opbrengste behaal met 30 en 60kg S ha-1 en kan aanvaar word dat 30kg S onder die meeste toestande voldoende sal wees. Hoewel baie gunstige klimaatstoestande gedurende 2012 geheers het, toon hierdie resultate dat canola opbrengste van 2 ton per hektaar en selfs meer wel moontlik is indien voldoende stikstof- en swawelbemesting toegedien word. Optimale N peile kan egter in lae reënvaljare en grond met 'n hoë stikstofleweringsvermoë heelwat laer wees.
Tabel 2: Invloed van swawel toedienings op die opbrengsverhoging met toenemende stikstofpeile gedurende 2012
0 0 1615 e 1628 d 1690 h
40 1988 d 1633 d 1820 fgh
80 2223 c 1688 cd 2023 abcde
120 2300 bc 1728 bcd 2040 abcd
160 2293 bc 1655 d 1890 defg
Gemiddel 2083 B 1666 B 1893 A
30 0 1635 e 1695 cd 1695 h
40 2230 c 1693 cd 1843 efgh
80 2280 bc 1760 bcd 1925 cdefg
120 1932 d 1685 ab 2095 abc
160 2573 a 1715 bcd 2193 a
Gemiddel 2237 A 1742 AB 1950 A
60 0 1932 d 1685 cd 1703 h
40 2218 c 1720 bcd 1778 gh
80 2270 bc 1808 abc 1958 cdef
120 2350 bc 1938 a 2150 ab
160 2443 ab 1760 bcd 2003 abcde
Gemiddel 2242 A 1782 A 1918 A
Aangesien al die swawelbemesting in bogenoemde proef met planttyd toegedien is, is 'n tweede stel proewe op die genoemde lokaliteite uitgevoer met stikstofpeile van 0, 80 en 120kg N ha-1 en swawelpeile van 0, 30 en 60kg S ha-1 wat alles met planttyd toegedien is, of verdeel is tussen planttyd, 30 dae na plant en 60 dae na plant. In laasgenoemde behandelings is die swawel verdeel in hoeveelhede van 10kg S en 20kg S vir die 30 en 60kg S peile onderskeidelik.
Uit tabel 3 is dit duidelik dat die verdeling van 30kg S ha-1 in hoeveelhede van 10kg ha-1 per toediening op Altona betekenisvolle verhogings in opbrengs tot gevolg gehad het, maar dat die verdeling van 60kg S ha-1 geen voordele ingehou het nie. Op Roodebloem het die verdeling van die swawel toediening, met die uitsondering van 60kg S in kombinasie met 160kg N, te alle tye 'n verhoging in opbrengs veroorsaak. Op Langgewens het die verdeling van die swawel tussen planttyd, 30 dae na plant en 60 dae na plant geen betekenisvolle verhoging in opbrengs verooorsaak behalwe in geval van 60kg S in kombinasie met 160kg N. Aangesien swawel volgens die literatuur wel met goeie gevolge gedurende die canola groeiseisoen toegedien kan, kan bogenoemde wiselvallige resultate moontlik toe geskryf word aan die lae oplosbaarheid en gevolglike stadige werking van gips wat as swawelbron gebruik is.
Tabel 3: Invloed van stikstofpeile en verdeelde swaweltoedienings (alles met plant teenoor toediening met plant asook op 30 en 60 dae na plant) op canola opbrengste in 2012
0 0 1278 f 1475 d 1020 f
80 30 2020 e 1638 c 1478 e
10+10+10 2528 bc 1672 c 1670 d
60 2370 cd 1720 bc 1660 d
20+20+20 2355 cd 1717 bc 1870 c
Gemiddel 2318 1686 1669
160 30 2210 de 1943 a 1895 bc
10+10+10 2463 bc 1848 ab 1933 bc
60 2603 ab 1745 bc 2015 b
20+20+20 2785 a 1920 a 2245 a
Gemiddel 2515 1864 2022
Aangesien gips is as swawelbron gebruik is in voorafgaande proewe, is 'n derde proef uitgevoer waar drie stikstofpeile (0, 60 en 120kg N ha-1) vergelyk is. Die stikstof is in gelyke dele verdeel tussen planttyd, 30 dae na plant en 60 dae na plant en KAN (28) en Ureum-S (40% N en 5.5% S) is as bronne gebruik. In geval van die KAN behandelings is gips gebruik om dieselfde hoeveelheid swawel (8.2 en 16.4kg S ha-1 vir 60 en 120kg N peile onderskeidelik) as met Ureum-S toe te dien.
Volgens tabel 3 was daar gedurende 2012 egter geen verskil in opbrengs op enige van die lokaliteite wat toegeskryf kan word aan die stikstof en swawelbron. Die goedkoopste bron kan dus gebruik word. Hoewel Ureum-S 'n N:S verhouding van ongeveer 7:1 het wat ooreenstem met die teoreties optimale verhouding, mag dit op grond wat 'n lae N bemestingsbehoefte het veroorsaak dat te min swawel toegedien word. In sodanige gevalle kan ammonium-sulfaat wat 24%S bevat of ander S-bevattende bemestingstowwe as 'n bron van swawel gebruik word. Produsente moet ook daarop let dat ureumbevattende stikstofbronne onder sekere toestande kan vervlugtig en die ureum eers na nitrate omgesit moet word voordat die plante dit kan opneem. Verder word ontkiemende canolasaad baie maklik deur bemestingstowwe "gebrand" word en moet daar liefs nie meer as 20kg N ha-1 gebandplaas word nie.
Tabel 4: Invloed van stikstof en swawelbronne op die graanopbrengs van canola in 2012
KAN + Gips 2324 a 1566 a 2032 a
Ureum-S 2316 a 1615 a 1930 a