'n Pyn in die oog (!!!!!) | Maroela Media
Die verstekklemteken is die akuutaksent. (Die gravis dui ook klem aan, maar het in Afrikaans deel van die spelling van 'n woord geword en is derhalwe 'n skryfteken.) Die reëls vir die korrekte aanwending van die akuutaksent word in hoofstuk 4 van die Afrikaanse woordelys en spelreëls Die belangrikste beginsels wat 'n mens uit hierdie hoofstuk kry, is dat die akuut op vokale en diftonge geplaas word, en dat dit nie 'n ander teken wat reeds op die letter staan, verdring nie. In die praktyk beteken dit jy gaan die akuut op al twee die vokaalletters plaas as die twee letters een spraakklank voorstel ("géén") en jy gaan nie 'n akuut op 'n letter met 'n diakritiese teken (soos "skêr") plaas nie. By "dié" kry net die e die aksent, want die kolletjie op die i word nie verdring nie. Jy mag wel die aksent op 'n i plaas indien dit die enigste vokaalletter in die lettergreep is ("dít"). Een laaste ding oor die voorskrifte: By die woorde "dié" (wat aanwysend optree, bv. "Dit is dié man van wie ek gepraat het") en "ná" (wat beteken "nadat", bv. "Ons gaan ná skool rugby oefen") is die gebruik van die akuut verpligtend.Die AWS gee nie leiding oor hoeveel keer jy die akuutteken in 'n teks mag gebruik nie. Dis gewoon omdat die AWS nie leiding gee oor skryfwerk nie, die bron gee leiding oor spelling en skryfwyse.
Nog 'n manier om klem aan te toon, is deur leestekens. Die voor die hand liggende leesteken vir klem, is die uitroepteken, wat 'n mens tradisioneel aan die einde van uitroepsinne plaas. In hoofstuk 13 van die AWS word daar reëls gegee vir die gebruik van die uitroepteken, en een van die nuttige gebruike wat hier aanvaarbaar gemaak word, is die plasing van die uitroepteken tussen hakies om ironie, sarkasme of ander affek aan te dui. Dit lyk so: "Hy het ons met sy sprankelende (!) humor vermaak." Jy kan ook 'n woord of 'n frase tussen hakies plaas en met 'n uitroepteken afsluit: "Hy wil graag verskoning maak (regtig!) vir sy gedrag." Aan die einde van die hoofstuk (AWS 13.84) word daar gesê dat dit taalkundig aanvaarbaar is om 'n uitroepteken ná 'n vraagteken ("Wat maak jy nou?!") te plaas. (Dit is met ander woorde aanvaarbare gebruik in formele standaardtaaltekste.) 'n Opmerking by hierdie reël dui ook aan dat 'n mens meer as een vraag- en uitroepteken mag gebruik ("Regtig??!!"), maar daar word pertinent gesê dat die gebruiker teen die "oormatige gebruik van opeenvolgende leestekens" in formele tekste moet waak.Leestekens soos die aandagstreep wat by parenteses gebruik word ("Ek het jou al gewaarsku – en ek gaan dit nie weer doen nie – om jou mond te hou!") is ook 'n manier om bepaalde teksgedeeltes vir die leser uit te sonder.
En waar op heden aarde kom Maroela skielik aan die beklemtoonde ná vir alles wat nie beklemtoon behoort te wees nie?!?!…
As mens skryf sukkel jy om emosie uit te druk. Ek skryf nou die dag vir iemand 'n boodskap en hy vra hoekom is ek so kwaai. Ek sê toe ek was nie kwaai nie. Hoe kan hy my stemtoon hoor en dink ek was kwaai. So skrywers benodig leestekens. En as 'n skrywer twee uitroeptekens gebruik om aan te dui iemand skree, het ek nie 'n probleem daar mee nie.
Op skool het beide my Afrikaanse, en Engelse onderwyser, gesê leestekens word gebruik vir duidelikheid, duidelikheid, duidelikheid! Die engelse onderwyser het altyd gesê dat as die lewe swart en wit was kon jy in 'n monotoon skryf en praat. Jou skrywe en sprake moet mekaar komplimenteer. Selfs die skep van nuwe, vreemde of opwindende woorde was aangemoedig. Die Taal is dinamies en vrolik. Ons praat hom so, skryf hom so. Jule moet 'n fantabilooslike lekkerrr dag hê!!