teeth whitener in Elkhart 46516
best home teeth whitening 95661
teeth cleaning in Plano 75093
safe teeth whitening San Antonio
natural teeth whitener TX
best teeth whitening kits in Victorville CA PressReader - Weg! Platteland: 2014-12-01 - Laat ’n mens dink Die drank­dui­wel het die plat­te­land in ’n wurggreep, skryf Ernusta van Wyngaard
Laat ’n mens dink Die drank­dui­wel het die plat­te­land in ’n wurggreep, skryf Ernusta van Wyngaard
Gaan kyk maar op e­ni­ge dorp hoe die drank­dui­wel die Suid-a­fri­kaan­se plat­te­land ver­woes – ver­al oor na­we­ke en op “Al­lpay-dae”, sê Ernusta van Wyngaard.
Weg! Platteland - 2014-12-01 - Voorblad -
Sy oë kyk leeg te­rug in my­ne as ek praat oor din­ge wat ek aan­neem hy al be­hoort te ver­staan. Hy is im­mers 19, op die drum­pel van vol­was­sen­heid. Wan­neer hy praat, kan ek hoor hy wil klink soos die groot­men­se om hom, maar ie­wers skort iets in sy brein, in sy ver­moë om ten vol­le te be­gryp.
Sy ou­er broer, wat in Mei 2014 op 32 oor­le­de is, het die­self­de leë kyk ge­had: ’n lig­gie wat nooit aan­ge­gaan het nie.
Hier­die jong man is my neef, en al is hy nooit amp­te­lik daar­mee ge­di­ag­no­seer nie, weet ek wat sit ag­ter dié kyk. Hy – en ek ver­moed sy oor­le­de broer ook – het fe­ta­le al­ko­hol­sin­droom (FAS), want my tan­nie, wat vir die groot­ste deel van haar le­we ’n plaas­wer­ker was, het erg ge­drink ter­wyl sy swan­ger was.
Of sy in haar on­kun­de en on­ge­let­terd­heid ge­weet het drank be­na­deel jou on­ge­bo­re kin­ders, weet ek nie, maar ek weet wel sy kon nie op haar eie op­hou d­rink nie, al wou sy. Ek kan nie ’n dag as kind ont­hou dat ek nié my tan­nie en haar man, nou al­bei oor­le­de, in die een of an­der sta­di­um van be­so­pen­heid ge­sien het nie. Dit was as­of hul­le nie son­der drank kon funk­si­o­neer nie.
En so het ek as ’n plaas­kind bui­te Bon­nie­va­le in die Wes-kaap hier­die ver­skyn­sel el­ke lie­we na­week ge­sien. Plaas­men­se wat Vry­dae ná ’n week se har­de werk nie vin­nig ge­noeg by die kan­tien – dis nou die drank­win­kel – kon uit­kom om hul­le drank­voor­raad vir die na­week te kry nie. Van hul­le het som­mer net daar ’n li­ter van daar­die goed­koop drank in sy ken­mer­ken­de bruin­pa­pier in ’n paar teue weg­ge­slaan. Die ses­kan (’n 5 ℓ-kan) was vir die na­week, en soms was daar meer as een ses­kan.
Ek woon dees­dae in die Kaap, maar sien die drank­dui­wel steeds wan­neer ek vir my ou­ers op Bon­nie­va­le gaan kui­er. (Daar is selfs ’n fa­mi­lie­lid wat hom­self uit sy werk ge­drink het.) In die Kaap sien ek ook die drank­dui­wel rond­sluip on­der die ha­we­lo­ses wat nie her­berg of werk het nie, maar ge­du­rig dronk is…
Wie moet die skuld dra vir ’n ge­meen­skap – of se­ke­re soort men­se, ge­woon­lik die heel arm­stes – wat in die kloue van die drank­dui­wel vas­ge­vang bly?
Na­tuur­lik is dit men­se se keu­se om te d­rink en hul­le moet ver­ant­woor­de­lik­heid aan­vaar vir die ver­woes­ting wat hul­le in hul­le eie le­we saai. Maar net so kan ons nie weg­re­de­neer dat die ou dop­stel­sel waar­mee plaas­boe­re hul­le wer­kers met drank be­taal het, van­dag nog in die arm­ste ge­meen­skap­pe s­pook nie. Plaas­wer­kers het af­hank­lik ge­raak van drank, en hier­die bo­se si­klus word in som­mi­ge fa­mi­lies van die een ge­slag na die vol­gen­de voort­ge­sit.
Na­tuur­lik lyk die “skur­ke” in die ver­haal van­dag an­ders: Dit is die­ge­ne wat die goed­koop drank aan­ry pla­se toe om dit aan wer­kers te gaan ver­koop; dit is die men­se wat daar­die goed­koop ge­mors ver­vaar­dig; dit is die drank­li­sen­sie­hou­ers wat hier­die drank vir so min as R12 per li­ter in hul­le win­kel aan­hou; drank­win­kel­ei­e­naars wat op die boek ver­koop, skelm na-ure drank gee en, ja, aan kin­ders ver­koop; dit is die re­ge­ring wat mil­joe­ne uit drank­be­las­ting maak, maar nie die wet­te af­dwing en skul­di­ges aan die pen laat ry nie.
Wan­neer dit by drank­mis­bruik kom, ver­al on­der plaas­wer­kers en arm men­se, is daar net te veel men­se wat hul­le han­de in die lug gooi. Dit is as­of se­ke­re par­tye uit hul­le pad gaan om drank so toe­gank­lik en goed­koop moont­lik te maak vir ar­mes, wat dit reeds op ’n fi­nan­si­ë­le, maat­skap­li­ke en so­si­a­le vlak nie kan be­kos­tig om te d­rink nie.
Die pro­du­sen­te en ver­skaf­fers van goed­koop drank sê waar­skyn­lik: “Ons voor­sien in ’n be­hoef­te en dwing nie­mand om die drank te koop nie.” Nee, jul­le dwing nie­mand nie, maar jul­le teer op dié men­se se on­ver­moë en on­wil­lig­heid om drank te los. Jul­le voed eer­der die drank­dui­wel wat ge­sin­ne en ge­meen­skap­pe ten gron­de laat gaan.
Ook ons “ge­wo­ne” men­se wat nie een van die “skur­krol­le” ver­tolk nie, kan nie ons han­de in on­skuld was nie. Ons bly stil oor daar­die goed­koop drank wat soos vis­o­lie lyk en wat bai­e­keer op die­self­de rak­ke pronk waar jou prys­wen­ner-wit- of rooi­wyn staan.
Dit is hoog tyd dat Suid-a­fri­ka­ners be­sef ons le­we in ’n sa­me­le­wing en nié op pri­va­te ei­lan­de nie. Drank­mis­bruik is ons al­mal se pro­bleem en ons moet saam aan op­los­sings dink. Ek twy­fel of drank­mis­bruik on­der ar­mes ooit vol­ko­me uit­ge­roei sal word, maar dit be­te­ken nie ons moet boe­del oor­gee en nie eens pro­beer nie.
Ek pro­beer deur my neef, wie se toe­koms reeds deur drank be­dui­wel is, waar moont­lik by te staan. Ek pro­beer by hom in­prent al het hy strui­kel­blok­ke, is sy toe­koms in sy eie han­de.
Wat gaan jý doen?
‘Nee, jul­le dwing dalk nie­mand nie, maar jul­le teer op dié men­se se on­ver­moë en on­wil­lig­heid om drank te los.’
• Lees meer oor fe­ta­le al­ko­hol­sin­droom by san­ca­wc.co.za.