Hier is ek. Ek is besig om te dans. Ons dans in 'n lang ry, geverf en versier ter ere van die god. Binnekort sal ons by Huitzilopochtli wees; binnekort sal ons die son in die lug help opstyg. Ons was krygers, nou is ons gevangenes. In 'n lang ry dans ons en heel voor staan die hoëpriesters. Ons dans in 'n lang ry, terwyl ons die een na die ander heengaan as 'n offer aan die gode. Binnekort sal hulle die mes wat uit swart klip gemaak is in my bors ook insteek. My bloed sal oor die altar vloei en hulle sal my hart uitsny. My bloed is voedsel vir die gode. My bloed is voedsel vir Huitzilopochtli, die son. Ek dans. Hulle het vir my 'n pulp gegee om te drink. Nou voel ek lig terwyl ek dans. Aanvanklik was ek hartseer gewees omdat dit nie ek was wat 'n gevangene van 'n vyand gemaak het nie. Maar nou is ek lig: deur my sal die Aarde gered word, die offer van my liggaam sal die gode in so'n mate bevredig dat hulle sal besluit om nie die Aarde te vernietig nie. Ek sal opstyg tot by Huitzilopochtli; ek sal saam met hom deur die lug reis. En dan sal ek 'n suikerbekkie word, soos wat al die dapper krygers wat tydens oorlogvoering gesneuwel het sal word, hulle wat gedurende die oorlog opgeoffer is, en dan sal ek van blom tot blom vlieg en altyd gelukkig wees solank as wat die Aarde bestaan. Dis hoe dit nog altyd was en dis hoe dit moet wees.
Ek is gebore op dag 1 van die maand Ocelotl, en op hierdie manier het die noodlot dit vir my vooruit bepaal dat ek as 'n oorlogsgevangene sou sterf. Die dag toe ek in die wêreld gekom het, het die vroedvrou vir my gesê: "Liefste seun, weet vandag dat jou huis nie die huis van jou geboorte is nie, want jy is 'n soldaat, jy is 'n Quecholli-voëltjie en die huis waar jy gebore is, is maar net 'n nes. Jy is bestem om die son te verkwik met die bloed van jou vyande en om die Aarde te voed met hulle liggame." Alle seuns is op hierdie manier begroet.
As dit 'n meisie was, sou sy gesê het, "Jy moet in die huis bly net soos wat die hart in die liggaam bly. Jy moenie die huis verlaat nie, jy moet soos die as in die stoof wees." Baie toesprake is gelewer met my geboorte. Familie en vriende het kom besoek aflê en die sterrekundige-priester is gevra om die heilige kalender te lees wat 'n persoon se lot voorspel het. Hy het die dag van my onderdompeling vasgestel en op hierdie dag is ek meer as een keer met water besprinkel. Die vroedvrou het die volgende woorde uitgespreek: "Neem en ontvang, want jy sal van water lewe op hierdie Aarde, jy sal groei en groen word van water; water gee vir ons wat ons nodig het om van te leef." Toe het hulle vir my die naam Citlalcoatl gegee, Ster-slang.
Vir agt jaar lank het ek in my vader se huis gewoon. Van die oomblik af wat ek kon loop en praat, moes ek gaan water en hout haal het en saam met my vader na die mark toe gegaan het. Later het ek geleer om vis te vang en te seil; my susters, daarenteen, het geleer om te spin en te weef, hoe om die vloer te vee en om mielies fyn te maak op die maalklip. Toe ek agt jaar oud was, het my vader my na die calmecac toe gestuur, die tempelskool, en nie na die gewone krygers-skool toe nie. "Luister, my seun," het hy vir my gesê. "Aan jou sal daar nie eer of respek betoon word nie. Jy sal geïgnoreer, verag en verneder word. Elke dag sal jy die dorings van die garingboom moet afsny om boete te doen. Jy sal jouself met die dorings moet steek en jou bloed as 'n offer moet gee en snags sal hulle jou kom wakker maak om jou in koue water te laat bad. Berei jou liggaam voor vir die koue en wanneer die vas-tyd aanbreek moet jy seker maak dat jy dit nie verbreek nie. Moenie toelaat dat enigiemand 'n teken van swakheid by jou bespeur tydens die vastyd- en boetedoenings-oefeninge nie.
Ons, wat studente was van die calmecac, was bestem vir hoër dinge. Ons kon priesters word of openbare amptenare. Ek het selfdissipline en uithouvermoë in die tempelskool geleer, maar ek het ook geleer om ander mense met eerbied te benader en aan te spreek, op dieselfde manier as wat dit in die koning se hof gedoen is. Ek het die regte manier aangeleer oor hoe om met openbare amptenare en regters te werk. Ek het sterrekunde geleer, sowel as die ontleding van drome, die uitwerk van jare en die sterrekundige kalender. Ek het geleer hoe om die tekens en prentjies vir syfers en name te teken en hoe om die geskrifte van ons voorvaders te ontsyfer. Ek het ook die gewyde gesange van ons mense geleer sing, die liedere waarmee die lof van die gode besing is en die liedere wat vertel het van die Asteke-volk se geskiedenis. Want ons is 'n groot en magtige volk wat deur al die volke van die aarde gevrees word.
Wanneer ons op 'n goeie blyplek afgekom het, het ons miskien vir 'n paar jaar daar gebly. Ons het koring gesaai, maar nie altyd lank genoeg daar gebly om dit te oes nie. Gewoonlik het ons 'n bestaan gemaak uit die jag van bokke, hase, voëls, slange en op dit wat uit die aarde gegroei het.
Party mense het gesê dat Huitzilopochtli nie van die begin af ons god was nie. Ons stam het uit sewe familiegroepe bestaan, en elke familiegroep het sy eie beradings gehou en sy eie leier gekies. En so het hulle dan gesê, het elke familiegroep ook sy eie god. Maar Huitzilopochtli was die magtigste van hulle almal, die god van son en van oorlog. Ons het deur baie lande gereis. Sommiges was verlate en onbewoond, ander was gevestig en ons moes met die inwoners daarvan baklei. By sommige plekke het ons langer vertoef en 'n tempel vir ons god gebou. Maar ons het altyd gevoel asof ons gedryf word om te bly beweeg. Ons moes dikwels ons oumense agterlaat wanneer ons verder getrek het. Partykeer het 'n groep uit ons stam van ons geskei en in 'n ander rigting ingetrek. Ander het egter weer by ons aangesluit: jagters, wat nog nooit in 'n dorpie gewoon het nie. Uiteindelik het ons by die pragtige land tussen die berge uitgekom wat vandag ons naam dra, die naam Meksika. Dit sit hoog bokant die twee seë, beskerm en omring deur die berge. Hier is dit altyd lente. Net by uitsondering raak dit vriesend koud hier, en wanneer dit bedags warm is in die somertyd, bly die nagte altyd koel. Fonteinwater uit die berge voorsien die land van water en in die laaggeleë valleie is daar vyf koel mere, wat omring is deur dorpies en stede.
Lank gelede was daar 'n magtige koninkryk hier, die Tula-koninkryk, stad van die god Quetzalcoatl. Maar Quetzalcoatl, die god van die kunste en van die kalender, het sy stad verlaat en die koninkryk het in duie gestort. Die dorpies en die stede rondom die strandmere was klein en die mense was sonder 'n leier. Elke stam het vir homself bestaan, elkeen met sy eie tradisies en sy eie gode.
Ons het 'n tuiste gevind by 'n plek met die naam Sprinkaanheuwel, Chapultepec. Daar het ons vir die eerste keer 'n enkele leier vir die hele stam gekies, omdat ons al te veel moes baklei met ons bure en nou 'n kaptein nodig gehad het wat bedrewe was in oorlogvoering. Ons bure het bekommerd geraak toe ons onsself daar gevestig en kinders gehad het en ons toe aangeval. Ons het onsself baie goed verdedig, maar toe hulle te sterk vir ons geraak het, het hulle ons weggedryf. Ons kaptein is gevange geneem en geoffer, en toe moes ons onsself oorgee aan ons bure.
Die regeerders van Culhuacán het vir ons 'n bietjie grond gegee op 'n plek wat twee ure ver weg was van hulle stad af en waar dit gekrioel het van die slange. Ons was veronderstel om daar te bly omdat hulle bang was vir ons en ons nie naby hulle wou hê nie. Maar ons het die slange gevang en dit gebraai, omdat ons na al ons omswerwinge al gewoond geraak het daaraan om swaar te kry. En dis hoekom hulle ons slang-eters genoem het. Maar hulle het ons gerespekteer omdat ons oorleef het waar niemand anders kon nie. So was dit binne 'n kort tydjie vir ons moontlik om met hulle handel te dryf. Hulle het met ons dogters getrou en ons het met hulle s'n getrou, en op hierdie manier het ons verwant geraak aan mekaar. As hulle oorlog gevoer het met hulle bure, het hulle ons genader vir hulp, en dan het ons wapens gemaak om hulle te gaan red. Maar toe hulle sien watter goeie krygers ons was, het hulle weer bang geword vir ons en ons nie vir ons hulp bedank nie. En toe het ons oorlog verklaar teen hulle.
Ons het gevlug na Acatzintlán. Daar het ons vlotte gemaak van ons skilde en spiese en daarmee oor die water na 'n klein eilandjie in die meer toe geroei.
En toe het een van Huitzilopochtli se priesters 'n visioen gehad waarin die god aan hom verskyn en vir hom gesê dat ons moet gaan soek na 'n nopal-kaktus waarop 'n arend sou sit. Hierdie plek sou genoem word die "plek van die kaktusvrugte", Tenochtitlán, en op daardie plek moes ons 'n stad begin bou. Ons het na die arend gesoek wat op die kaktus gesit het en hom gekry, terwyl hy besig was om van die rooi kaktusvrugte te eet, net soos wat die son aan die harte van die krygers geëet het. Daar het ons grassooie afgesny en dit in die vorm van 'n heuwel opmekaargestapel en toe bo-op dit 'n tempel van riete opgerig vir Huitzilopochtli. "Hier," het Huitzilopochtli vir ons gesê, "hier sal ons van onsself heersers maak oor al die stamme, oor hulle eiendom, oor hulle seuns en dogters. Hier sal hulle ons dien en eerbewys-betalings aan ons maak. Op hierdie plek sal die beroemde stad gestig word wat bestem is om die koningin en meesteres oor al die ander te word - waar ons eendag al die konings en prinse sal ontvang wat hierheen sal kom om eer te betoon aan die magtigste stad."
Na die verloop van 'n paar jaar het ons onder mekaar begin stry en 'n deel van ons stam het toe weggetrek en Tlatelolco gaan stig op 'n nabygeleë eiland.