PressReader - Kuier: 2017-02-22 - Dr. Ge­ni­ne
Dalk weer s­wan­ger Vraag MELK SPUIT UIT BORSTE
Ek is 36 jaar oud en was op 26 ge­ste­ri­li­seer ná my der­de kind. Maar gis­ter toe spuit daar melk uit my borste. Ek wil nie on­no­dig op­ge­won­de raak nie, maar kan dit wees dat ek s­wan­ger is? KAN DITWEES
Ant­woord BESTE KAN DIT WEES
Daar is ’n skraal moont­lik­heid dat jy s­wan­ger kan wees om­dat jy reeds 10 jaar ge­le­de ge­ste­ri­li­seer is. Die mak­lik­ste ma­nier om se­ker te maak, is om ’n u­rie­ne­swan­ger­skap­toets te laat doen by ’n kli­niek of jy kan dit self tuis doen (swan­ger­skap­toet­se is by e­ni­ge ap­teek te koop). In­dien die swan­ger­skaps­toets ne­ga­tief is, doen weer een ná ’n week en in­dien dit steeds ne­ga­tief is, let wel op die vol­gen­de: Jy noem dat daar melk uit jou borste spuit, so ek neem aan dis al­twee borste. In die ge­val waar melk of ’n af­skei­ding net uit een bors/ te­pel kom, is die oor­saak ge­woon­lik weens pa­to­lo­gie in die bors self en moet dit da­de­lik on­der­soek word.
Nor­ma­le vor­ming en af­skei­ding van melk (ga­lak­tor­ree) kom voor in:
1. S­wan­ger vroue. Dit kan al be­gin van­af die t­wee­de tri­mes­ter (13 weke) tot twee jaar na­dat bors­voe­ding ge­staak is. 2. Tye wan­neer hor­mo­ne wis­sel soos pu­ber­teit en me­no­pou­se.
3. S­ti­mu­le­ring van bors­te­pels ty­dens her­haal­de self­bor­son­der­soe­ke of seks.
4. Pas­ge­bo­re ba­bas ge­du­ren­de die eer­ste maand ná ge­boor­te as ge­volg van die dras­tie­se ver­min­de­ring van die moe­der se hor­mo­ne in die bloed­stroom van die ba­ba. (Ab­nor­ma­le ga­lak­tor­ree hou nie ver­band met s­wan­ger­skap, ge­boor­te skenk of bors­voe­ding nie.)
Die ver­vaar­di­ging van melk word be­heer deur ver­skil­len­de hor­mo­ne: Groei­hor­moon; skild­klier­hor­moon (thy­roid); kor­ti­sol; in­su­lien; es­tro­geen; pro­ges­to­geen; en laas­te, maar die be­lang­rik­ste, pro­lak­tien. S­tres, sui­ging, slaap, sek­su­e­le om­gang en se­ke­re me­di­ka­sies kan die vlak­ke van die hor­moon pro­lak­tien ver­hoog en so­doen­de ga­lak­tor­ree ver­oor­saak. Pro­lak­tien word ver­vaar­dig in die brein deur die pi­tu­ï­tê­re klier en sti­mu­leer die borste om melk te maak.
Die mak­lik­ste ma­nier om se­ker te maak, is om ’n u­rie­ne­swan­ger­skap­toets te laat doen by ’n kli­niek of jy kan dit self tuis doen.
Ab­nor­ma­le oor­sa­ke van ga­lak­tor­ree is:
1. Tumor (groei­sel) in die brein waar­van die mees­te nie-kwaad­aar­dig is. Die al­ge­meen­ste is ’n pi­tu­ï­tê­re a­de­noom. K­li­nie­se simp­to­me sluit in hoof­py­ne, ga­lak­tor­ree, af­we­sig­heid van maand­ston­de, ver­an­de­ring in sig, ak­nee, ver­lies aan li­bi­do en ver­min­der­de been­digt­heid.
2. Kan­kers soos Hodg­kin’s-lim­foom, nier en se­ke­re bron­kus, mag ook die pro­lak­tien-hor­moon ver­hoog.
3. Sis­te­mie­se siek­tes soos on­de­r­ak­tie­we skild­klier, kro­nie­se nier­ver­sa­king of ver- hoog­de kor­ti­sol en groei­hor­moon.
4. Se­ke­re me­di­ka­sies en kruie en selfs on­wet­ti­ge dwelms soos dag­ga.
5. Po­li­sis­tie­se o­va­rie­se sin­droom (sis­te op die ei­er­stok­ke).
6. Bors­kas-ir­ri­ta­sie weens kle­re­drag, sty­we bra’s, vel­toe­stan­de soos her­pes zos­ter (shing­les), ek­seem, brand­won­de of bors­o­pe­ra­sies.
7. Rug­graat­be­se­rings, o­pe­ra­sies of groei­sels. 8. Er­ge sluk­derm re­fluks. Let wel: Bor­s­kan­ker word nie met ga­lak­tor­ree ge­as­so­si­eer nie. Di­ag­no­se: Deeg­li­ke me­die­se ge­skie­de­nis en ’n fi­sie­se, me­die­se on­der­soek. Bloed­toet­se vir vlak­ke van pro­lak­tien, skild­klier, groei­hor­moon en kor­ti­sol as­ook nier- en le­wer­funk­sies. MRI-scan van die brein, so­nar van die ei­er­stok­ke en mam­mo­gram van die borste. Be­han­de­ling: Die on­der­lig­gen­de oor­saak word aan­ge­spreek. Só word die ver­lies van been­mas­sa voor­kom en die per­soon se vrugbaarheid en die ver­moë om bors­melk te ver­vaar­dig, bly be­houe. Dit word ge­doen deur me­di­ka­sie aan te pas of te stop. Me­die­se be­han­de­ling is ook be­skik­baar vir brein­mas­sa of tumor om die vlak­ke van pro­lak­tien te ver­min­der. C­hi­rur­gie en be­stra­ling kan ook soms toe­ge­pas word.