PressReader - Sarie: 2018-08-01 - F­lits­ver­haal: Lin­ka vang ’n ster deur Ce­le­sté F­rit­ze
F­lits­ver­haal: Lin­ka vang ’n ster deur Ce­le­sté F­rit­ze
Sarie - 2018-08-01 - Inhoud - DEUR CE­LE­STÉ F­RIT­ZE
die be­lang­rik­ste fi­lo­so­fie­se kwes­sies van die 21ste eeu, van een tot tien. Kies e­ni­ge kwes­sie en skryf 1 500 woor­de daar­oor.
Ná ’n kort soek­tog be­sluit Lin­ka op die fi­lo­so­fie van ver­troue. In een aan­lyn ar­ti­kel om­skryf fi­lo­so­we “ver­troue” as ’n soort ge­loof in an­der men­se, ge­ba­seer op ’n se­ke­re in­ge­steld­heid.
Sy won­der wat die in­ge­steld­heid is waar­op jy ver­troue bou. Een ar­ti­kel sê dis ’n een­vou­di­ge ge­loof dat die an­der per­soon die reg­te ding om die reg­te re­des sal doen. ’n An­der een sê ver­troue is ge­se­tel in al­tru­ïs­me, in ’n ge­voel van naas­te­lief­de, met die hoop dat as jy ver­troue wys, die an­der per­soon ge­mo­ti­veer sal voel om te doen wat jy wil hê hy of sy moet doen.
Lin­ka be­sluit op die oer­ou vraag­stuk van ver­troue, ver­troue in haar­self, ver­troue in haar man, ver­troue in die mens­dom, maar voor sy be­hoor­lik kan be­gin, ont­hou sy dat Neels nie skoon kle­re vir die vol­gen­de dag het nie. Sy sal eers die nat kle­re moet gaan op­hang.
*** Van die be­gin af is dit sy en Neels, en die hond wat als kan sien, die hond wat als kan hoor, die hond wat als kan ruik – ook haar vrees. In die klei­ne­ri­ge meent­huis aan die speel, die hond wat luid­rug­tig blaf en on­der­deur die sproei­er hard­loop en met ’n wrie­me­len­de nat lyf op die bed kom spring.
Ná drie jaar, toe die hond te oud raak vir law­we spe­le­tjies, kom die trek na hier­die groot huis op die ver­ste grens van die ge­skied­kun­di­ge dorp. Saam met die huis, ’n uit­ge­strek­te tuin en die dui­de­lik wis­se­len­de sei­soe­ne van die win­ger­de ag­ter die huis.
Lin­ka na­der die was­goed­draad ver­sig­tig met die mand­jie nat was­goed. ’n Paar dae te­vo­re het ’n rooi­per­de­by haar op die voor­vin­ger ge­steek toe sy die draad met die skrop­lap wou af­vee. Sy moet op­let, maar haar ge­dag­tes be­gin dwaal.
Na­ma­te die stil­tes tus­sen haar en Neels uit­rek en die een nie meer die an­der se stil­tes ag­ter­kom nie, is dit die stil hond wat hul­le aan­kla met haar ky­ke. Al­gaan­de leer Lin­ka soos die hond van bui­te kyk. Die stil man. Die ewe stil vrou. Die stil huis. Soos die hond se skul­di­ge blik te­rug­swaai na die wit mu­re van die wit huis en die bloed­mer­ke op die wit te­ël­vloer, raak Lin­ka be­wus van die ver­loop van tyd. Die hond is in pro­ës­trus – die be­gin van hit­te. Lin­ka kan nie be­sluit of sy die hond wil laat ste­ri­li­seer nie. Sy en die teef­hond bloei saam.
Dit maak nie saak hoe Lin­ka lê nie, wat haar tem­pe­ra­tuur is nie, hoe stil sy haar gedra of hoe gees­drif­tig sy deel­neem nie – sy “vat” nie. El­ke keer, ná die vrug­baar­heids­ven­ster ver­stryk het, be­gin sy weer bloei. Die stil­te raak die­per, die huis le­ër. Hul­le vrien­de is op­ge­neem in kin­de­r­ak­ti­wi­tei­te, kin­der­kwel­lin­ge en kin­der­ver­sko­nings. Jam­mer, ons het nie tyd vir al­les nie. Die kinders . . . jy ver­staan se­ker?
Sy skryf vir die fi­lo­so­fie­kur­sus in om die gat te vul, skaal haar be­trok­ken­heid by die boek­win­kel af, on­se­ker van waar­heen sy op pad is, familie en vrien­de se kinders in klas­se in die pri­mê­re gra­de, sy (die kin­der­lo­se eks­bi­bli­o­te­ka­res­se) uit nood­weer tot ’n voor­graad­se fi­lo­so­fie­kur­sus ge­dryf. By die u­ni­ver­si­teit is nie­mand ge­pla nie. Nie een stu­dent vra: “Het jy al kinders?” nie.
“Ek gaan saam met ’n an­der kin­der­lo­se ou leer gholf speel,” sê Neels toe hy skoon­ge­skeer by die was­goed­draad langs haar kom staan. As­of hy te­ra­pie vir sy kin­der­lo­se staat gaan soek, met die gholf­sak soos ’n skild tus­sen hul­le. Haar oor­le­de pa se wit leer­skoe­ne af­ron­ding by sy re­tro-gholf­uit­rus­ting. C­hi­no­broek, die blou gholf­hemp met die kro­ko­di­lem­bleem­pie op die sak, net­jies in­ge­steek.
“Ek sal la­ter nu­we gholf­skoe­ne gaan koop,” sê hy toe hy sien sy let die skoe­ne op. “Het jul­le ’n klub ge­stig vir kin­der­lo­ses?” vra sy na­den­kend. Hy ig­no­reer die vraag. Sy glim­lag. “Pa het vir jou die gholf­stok­ke en die -skoe­ne ge­gee. Jy kan daar­mee maak wat jy wil.”
“Moe­nie te hard werk nie,” sê hy met die af­buk om haar te soen, ra­ke­lings teen haar wang ver­by, as­of hy weg­skram van kontak bui­te die “seks­daad”, soos Lin­ka die kop­pe­lings­ak­sie van hul lig­ga­me ter wil­le van voort­plan­ting in haar e­nig­heid noem. Die voor­afuit­ge­werk­te, kli­nie­se daad waar­teen sy op­sien en af­ge­trok­ke aan mee­doen om sy ont­wil: Want ’n bran­den­de be­geer­te aan kinders ont­breek by haar. Sy weet sy lig­gaam is in top­kon­di­sie, die dok­ter het hom 100% ge­sond ver­klaar. Nee, me­vrou, met hom skort daar hoe­ge­naamd niks. Die dok­ter sê nie in so­veel woor­de daar kan dalk iets met haar skort nie. Waar­om is sy so hard­kop­pig? Sy kan kom vir hulp.
Een aand let sy op na die hare op sy rug. Soos die hare van ’n hond lyk dit, wat o­rent staan wan­neer sy in die om­ge­wing is. Of soos skub­be. As­of Neels ’n dik vel ont­wik­kel het. Nou dink sy aan hom as ’n soort ho­mi­nied uit die film A­va­tar. “Ek gaan eers pe­trol in­gooi,” sê hy met die om­draai. “Ek maak lams­bre­die vir aand­e­te,” roep sy ag­ter hom aan in die hoop dat hy sal ont­hou sy is nie ’n sleg­te kok nie, al is sy nie goeie aan­was­ma­te­ri­aal nie.
Tel­kens wan­neer Neels haar groet, word die ver­moe­de dat hy haar gaan ver­laat gro­ter. Gaan hy te­rug­kom? Sy ver­moed hy gaan nie van­og­gend gholf speel nie. Net soos hy nie op ’n Sa­ter­dag­mid­dag Nu­we­land toe ry nie, al het hy ’n sei­soen­kaart­jie. Par­ty­maal ruik sy goed­koop reuk­wa­ter aan hom. Wil sy van ’n an­der vrou weet? Of ’n kind? Een­maal is daar ’n vlek op sy grys lang­broek wat lyk en ruik soos aar­bei­room­ys. Lin­ka koop nie room­ys nie, want nie sy, Neels of die hond is room­y­se­ters nie.
Dis waar­om Lin­ka die ghol­faf­spraak be­twy­fel. Waar­om sal Neels haar pa se ou gholf­skoe­ne wil aan­trek? Dis nie as­of hul­le geld­nood het nie. Neels het met die ge­ërf­de wit skoe­ne oor die streep ge­trap wat sy in die sand ge­trek het, be­sluit Lin­ka. Sy dink aan die pro­gram wat sy op TV ge­sien het, op ’n mis­daad­ka­naal. In Los An­ge­les is daar ’n pri­vaat­speur­der te huur. Die speur­der­wolf het die skil­le van Lin­ka se oë laat glip, maar haar met ’n e­tie­se di­lem­ma ge­los: Wil sy haar man laat ag­ter­volg? Wie is haar man? Wie is sy wat Lin­ka is? Wat is ver­troue? Sy ont­hou van die bre­die. Sy sal la­ter slag­huis toe ry. Ter­wyl sy die wit dub­bel­bed­la­ken op­hang, be­gin die hond his­te­ries blaf. La­ter be­sef sy dit was die te­ken waar­op al­mal ge­wag het. Sy hoor ’n ge­luid soos die dreu­ning van ’n reus­ag­ti­ge in­dus­tri­ë­le uit­suig­waai­er, soos ’n sil­wer koe­ël­la­er wat in ’n treg­ter tui­mel, ’n kras klank wat die og­gend­stil­te ver­breek. ’n F­lit­sen­de wit lig skuif na­der. Dit dob­ber soos ’n t­wee­de son in die ska­du tus­sen he­mel en aar­de, die son­koe­pel soos ’n ster­skip uit die film S­tar Wars. Op die vlag­skip se brug staan Neels in sy kraak­wit gholf­kle­re. Ag­ter hom die dok­ter, met sy prie­men­de blou oë, ’n ska­re nuus­kie­ri­ge grys­ge­kle­de men­se met kop­pe soos dié van deur­sky­nen­de sui­ker­mie­re. Haar pa, met in sy hand­palms ho­pies grond. Jy moet net ver­trou, my kind.
*** Lin­ka buk oor die karstoel­tjie op die les­se­naar voor die kom­buis­ven­ster. Sy streel oor die ba­ba se groot kop be­dek met dons. Waar het die tyd heen ver­dwyn, won­der sy al soe­ken­de na die kar­sleu­tel. Sy moet slag­huis toe. Sy het be­lo­we om vir Neels lams­bre­die te maak.