Die buffel of Kaapse buffel (Syncerus caffer) is 'n gelyktonige hoefdier van die familie Bovidae (beesagtiges), en die subfamilie Bovinae. Benamings in ander inheemse tale is affalo, nyati en mbogo.
Verspreiding van die buffel se Subspesies
Gemiddelde afmetings van 'n buffel
totale lengte 3,2 m 3,0 m
massa 900-1100 kg 700-900 kg
skouerhoogte 1,45 m 1,40 m
stertlengte 60 cm 60 cm
horinglengte * 100 cm
* Nota: Gemeet langs die buiging af van die middel van die horingbasis tot by die punt.
Kop en horings van 'n buffel.
Skedel, horings en nekwerwels van 'n buffel.
Die buffel het vantevore 'n wye verspreiding in Suider-Afrika gehad, maar is nou beperk tot die noordelike dele van die streek, met 'n geïsoleerde natuurlike bevolking in die Addo-Olifant Nasionale Park, en 'n kleiner een in die Hluhluwe-Imfolozipark in KwaZulu-Natal. Hulle is wel hervestig in verskeie wildplase en natuurreservate. In die res van Afrika word hulle nog aangetref in Ethiopië, Somalië, en Zambië, en kom ook seisoenaal voor in Kenia en Tanzanië.
Buffels word aangetref in oop- en ruigveld, naby moddergate; met ander woorde, genoeg water, gras (wat tussen 5 tot 80 cm lank moet wees) en skuiling. Hulle verkies oop boswêreldsavanne en sal van grasland gebruik maak indien daar ook skuiling is. Hulle kom nie natuurlik voor in gebiede wat minder as 250 mm reën per jaar ontvang nie.
'n Buffel afgeneem in die Krugerwildtuin.
'n Buffelkudde afgeneem in Kenia.
Die buffel lewe in troppe — 'n groot trop kan uit duisende individue bestaan —- en kleiner troppe kan van die hooftrop af wegbreek, om hul later weer daarby aan te sluit. Sommige troppe bestaan slegs uit vrygeselbulle, en heelwat alleenloperbulle word ook aangetref. In 'n gemengde trop het die volwasse bulle 'n oorheersingsrangorde wat die mees dominante bulle toegang gee tot die koeie wat in estrum is. Die koeie het hule eie 'pikrangorde'. Die dominante diere word gewoonlik aan die voor- en middelpunt van die trop gevind: daar is beter weiding en beter beskerming teen roofdiere. 'n Dier wys sy dominansie deur sy kop omhoog te hou, met die snoet uitgestrek na vore, en deur sywaarts te staan tot die opponent of vyand. Die horings word ook rondgeswaai. Die onderdanige dier laat sak sy kop en plaas sy neus onder die buik van die dominante dier.
Buffeltroppe het duidelik gedefinieerde tuisgebiede. Hulle wei meestal snags (ongeveer 8 ure lank per dag), en gaan drink water vroeg soggens en teen skemer saans. Hulle hou daarvan om in moddergate rond te rol: dit verlig hittestres en het ook 'n belangrike sosiale funksie. Hulle soek skadu op gedurende die warmste tye van die dag.
Die buffel is 'n baie kragtige dier wat selfs by leeus respek afdwing. Behalwe vir die mens, het hulle bittermin natuurlike vyande. Hulle is in staat om hulself te verdedig teen die meeste roofdiere, en is selfs in staat om 'n leeu dood te maak. Leeus, oor die algemeen, maak slegs jag op ou, siek, of onvolwasse buffels. Die ander roofdier wat wel ook soms buffels jag is die gevlekte hiëna. Die luiperd is 'n bedreiging vir pasgebore kalwers. As deel van die sogenaamde "Groot Vyf", word die buffel geken as 'n formidabele en onvoorspelbare teenstander. Hulle kan tot 56 km per uur hardloop. 'n Gewonde buffel is uiters gevaarlik, en verskeie jagters is al gedood in buffelaanvalle. Ou veldkenners beweer dat 'n gewonde buffel op sy spore teruggaan en die jagter voorlê.[verwysing benodig]
Die meeste van die buffel se kommunikasie is deur middel van die lyftaal hierbo beskryf. Hulle repertorium van vokalisering is nie groot nie. Die meeste klanke is steungeluide en mompelgeluide wat hulle maak terwyl hulle wei. Moeders maak 'n gorrelgeluid wanneer gevaar dreig, en die kalwers reageer daarop. As 'n buffel skrik of hom vererg, uiter dit 'n luide, ontploffende steungeluid.
Die buffel is nie 'n kieskeurige weier nie, en eet die meeste van die beskikbare gras. Dit verkies wel eerder blare as stingels, en grassoorte wat ryk is aan ru-proteïen. Die gemiddelde buffel eet tot 17,5 kg se plantmateriaal per dag.
'n Koei en haar kalf in Tanzanië.
Die buffel se dragtigheidstydperk wissel tussen 330 tot 346 dae. 'n Enkele kalf word gewoonlik gebore, enige tyd van die jaar, maar veral gedurende die somer. Die kalf se geboortegewig is 36 kg. Dit word gespeen enige tyd vanaf vyf tot 15 maande, en die tydperk is ook afhanklik van of die volgende kalf gebore word. Hulle beweeg naby die koei rond vir 'n periode van twee jaar. Koeie kalf gewoonlik elke ander jaar, of twee maal in drie jaar.
Bulle word volwasse op 8 jaar, en koeie kalf die eerste keer op 5 jaar. Die leeftyd van die buffel is ongeveer 15 jaar.
Buffelspore: voorhoef (links) en agterhoef (regs)
Die spoor van die voorhoef is groter as die van die agterhoef (die voorhoef is links op die diagram).
Hulle mis lyk soos die van 'n bees; meestal platgetrapte misbolle.
'n Volwasse buffel in die veld.
Jagter wat 'n buffel geskiet het.
Woudbuffel (Syncerus caffer nanus)
Soedanbuffels (Syncerus caffer brachyceros)
↑ IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008). Syncerus caffer. 2008 IUBN Rooi Lys van bedreigde spesies. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur 2008. Verkry op 29 Maart 2009. Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern.
(en) Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999. ISBN 0-8018-5789-9.
(en) Peter Apps: Smither's Mammals of Southern Africa. A field guide. Derde uitgawe, 2000.
(af) Chris en Tilde Stuart: Veldgids tot die soogdiere van Suider-Afrika. Eerste uitgawe, 1988.
Wikimedia Commons bevat media in verband met Buffel.
Sien buffel in Wiktionary, die vrye woordeboek.
Wikispecies het meer inligting oor: Buffel
(en) Syncerus caffer Geargiveer 29 Junie 2012 op Wayback Machine in die IUBN Rooi Lys van Bedreigde Spesies 2006, Antelope Specialist Group, 1996.