JY LEES NOU Kan die GM-damwal in Zimbabwe breek?
Sojabone: Voed die grond, nie die gewas
1590 keer gelees
Genetiese gemodifiseerde (GM-) witmielies vanuit Suid-Afrika word sedert Januarie 2019 na Zimbabwe uitgevoer nadat dié land sy invoerverbod opgehef het. Die invoerverbod word van tyd tot tyd gelig wanneer hongersnood dreig, maar die Zimbabwiese regering laat steeds nie toe dat GM-kultivars plaaslik geplant word nie. Foto: Vida Booysen .
Kan Zimbabwe se opheffing van sy verbod op die invoer van geneties gemodifiseerde (GM) mielies 'n meevallertjie vir Suid-Afrikaanse uitvoerders beteken?
Waarskynlik ja, sê markontleders. Die vraag is egter of die voordeel kortstondig sal wees of dalk langer sal aanhou.
Danksy 'n verwagte bogemiddelde mielie-oes kan in die bemarkingsjaar wat in Mei 2020 begin, meer as 'n miljoen ton mielies vir die uitvoermark beskikbaar wees, sê mnr. Wandile Silhlobo, landbou-ekonoom van Agbiz.
"Met internasionale humanitêre organisasies soos die Wêreld-voedselprogram wat Zimbabwe bystaan om om sy huidige voedseltekort aan te vul, glo ons die opheffing van die invoerverbod sal mielie-invoer na Zimbabwe in die komende maande versnel."
Prof. Johan Willemse, onafhanklike landbou-ekonoom, sê sy gevoel is dat enige verhoogde uitvoer na Zimbabwe veral later, wanneer die ou voorraad deurgewerk is en die nuwe, groter oes op die mark is, verligting aan boere kan gee. "Die logistieke vermoë om na Zimbabwe uit te voer is beperk. Suid-Afrika voer bietjies-bietjies op 'n slag uit. Ons sal daarom nie eensklaps 'n groot verandering in prys sien nie."
Op sy beurt sê mnr. Gys Olivier, saaiboer van Hertzogville en 'n mielie-uitvoerder na die res van Afrika, dit lyk tog asof die verhoogde aanvraag uit Zimbabwe reeds die uitvoersyfers laat verbeter het.
Zimbabwe, soos verskeie ander lande suid van die Sahara, weier om GM mielies aan te plant of in te voer wanneer sy eie oeste te kort skiet. Met 8 miljoen mense op die rand van hongersnood weens die ergste droogte in 40 jaar het Zimbabwe nie meer 'n keuse nie. Teen einde Januarie het hy stilletjies vir die eerste keer in 12 jaar die verbod op die invoer van GM mielies opgehef en 16 144 ton GM mielies ingevoer. Dit is die hoogste weeklikse hoeveelheid sedert Februarie 2009, volgens Sagis.
Suid-Afrika het van Mei 2019 tot Januarie 2020 altesaam 900 585 ton mielies uitgevoer, maar net 9% is na Zimbabwe se hongergeteisterde bevolking gekanaliseer, volgens die beskikbare uitvoerdata. Dit is omdat die meeste van Suid-Afrika se uitvoermielies GM mielies is, maar dit kan ook te wyte wees aan die Zimbabwiese regering se kontanttekort, sê Sihlobo.
Dis net Suid-Afrika en Mexiko wat groot uitvoerders van witmielies, Zimbabwe se stapelvoedsel is. Daarom, glo Sihlobo, sal die verhoogde aanvraag dié twee lande in die nabye toekoms die meeste bevoordeel.
Dié opheffing van die invoerverbod op GM mielies kan 'n besluit verhaas om die aanplant van GM kultivars in dié buurland toe te laat, sê Olivier.
"Die herfskommandowurms maai onder die oopbestuifde kultivars wat in Afrikalande aangeplant word, terwyl die GM-tegnologie die plaag stuit. Daardie damwal gaan die een of ander tyd moet breek."
Sihlobo meen die Zimbabwiese regering behoort op lang termyn sy boere tot te laat om GM mielies te kweek sodat sy opbrengste so hoog soos Suid-Afrika, Brasilië, Amerika en ander lande kan word. "Dan kan die verbruikers in Zimbabwe uiteindelik die wenners wees aangesien 'n hoër plaaslike opbrengs tot laer pryse kan lei."