Knysna – ŉ persoonlike perspektiefFoto: René du Preez/Verskaf. Deur René du Preez Ek land in George op ŉ Dinsdagoggend, nes die een ŉ week vantevore toe verwoestende brande deur die hele streek gestorm het. Die dag voel doodgewoon – mooi blou lug, vriendelike mense. Maar hoe nader ons aan Knysna ry, hoe meer hang die rookreuk in die lug. Die eerste tekens van die brandskade lê swart in die plantasies langs die pad. Die dorp lyk vreemd: hier staan drie huise ongedeerd en langsaan is ŉ hele blok vernietig. Daar is ŉ gastehuis wat jou eens na die pragtige kusdorpie verwelkom het, nou net ŉ geraamte van stene en vensterrame. Die mense vertel hoe hierdie plantasies Vrydag nog gestaan het toe hulle kom kyk het watter hulp nodig is, en nou is dit weg. Hulle vertel hoe die vuur sy eie wind gemaak het, die kole geskep en blokke ver weer op huise gegooi het. Hoe dit bly smeul onder die puin, en skielik is daar weer vlamme. Die skool in die middel van die dorp is gebrand, amper op ŉ eiland tussen die prentjiemooi huisies. Ons soek die mense vir wie ons die mildelike skenkings van die binneland af kan bring. Dis ons werk. Die skoolhoof sê hulle is oorval met hulp – elke kind het ŉ dak oor hul kop, en daar is baie kos. Hy sê dis so by elke skool waar hy al met die personeel gepraat het. Ons moet asseblief verder soek, want hy weet daar is ander mense wat hulp nodig het. Die storie is oral dieselfde. Die mense sê almal dat hulle dankbaar is vir die hulp, maar dat hulle klaar reggekom het. Die plaaslike gemeenskap, en die hele land, se hande en harte is oop. Die dag ry ons Brenton-on-Sea toe waar ons by die plaaslike restaurantjie stop. Hulle is besig om ŉ potjie te maak op ŉ oop vuur vir die hele gemeenskap, en dring aan dat ons saameet. Hul krag en water is steeds nie aan nie, en hulle verwag dit gaan nog ŉ lang ruk wees voor dit herstel is. Die munisipaliteit sal nog daarna kom kyk. Intussen het hulle ŉ skenking ontvang van ŉ klompie kragopwekkers, en iemand het ŉ dubbelgarage beskikbaar gestel vir almal se yskaste en vrieskaste. Die mense kom ingewandel, nog half verslae maar gemoedelik. Almal kuier bietjie, gesels bietjie oor waar hulle is en wat hulle volgende gaan doen. Een jong man was weg met vakansie, en moes terugkom na ŉ leë erf. Hy bly by vriende, maar sal moet begin soek vir ŉ ander heenkome vir hom en sy vrou. ŉ Ander vertel van ŉ tannie in ŉ rystoel wat nou hier af in die pad by ŉ buurvrou bly so lank as wat nodig is. Die tannie is 84 en benodig nou hulp met medikasie en vervoer, maar later gaan sy blyplek nodig hê. Sy gaan nie kan bekostig om nog ŉ plek te koop nie, en sy het nie versekering nie. Hierdie hopie puin was haar aftreehuis. Foto: René du Preez/Verskaf. Ek neem ŉ paar foto’s vir die komitee wat moet besluit waarheen die rampfondsgeld gaan. ŉ Man loop verby en snou my in Engels toe: “Is jy trots op jouself om jou hier te kom verlekker in ander se ellende?” Ek is geskok, verontwaardig, kwaad, jammer, skaam. Maar voor ek kan sê ek kom net om te help, is hy en sy hond in by die hek van sy ongeskonde herehuis. Ek wip my sommer dat die man wat niks skade gely het nie, so lelik kan wees. Maar dae later bly dit my by. Sy eiendomskade is niks. Sy emosionele skade? Onmeetbaar. Die mense vertel van die verskrikking om in die nag te hardloop voor die vuur uit. Om alles te los wat joune is, wat “huis” is en in die hardloop afskeid te neem van jou hele lewe. Mense wat op die strand gestaan en kyk het hoe die vuur selfs op die sand brand. Mense wat daar moes wag vir ŉ boot, sodat hulle weg van die vuurstorm kon kom. ŉ Kind wat by ŉ plek van veiligheid aankom met ŉ handvol kouse en niks anders nie, want haar hele huis is weg. ŉ Buurman wat hardloop om sy buurkinders by die venster uit te tel en sy arms verbrand. ŉ Gesin wat van mekaar geskei was en rasend na mekaar gesoek het, terwyl geen selfoon- of datasein beskikbaar was nie. Mense wat loop en soek vir hulle huisdiere wat ŉ week later nog nie gevind is nie. Bakkies kos en water wat staan en wag vir ŉ diertjie. Mense wat terugkom na ŉ huis wat nog staan, maar langsaan is iemand se tuiste weg en die gesin gaan nooit weer terugkom nie. Ek klim op ŉ vliegtuig terug na my huis en my familie. My lewe. Nou moet ek dink hoe om te help. Daar is kos, daar is klere, daar is selfs traumaberaders. Ons kan help om mense se huise weer te vul met yskaste en beddegoed en naelknippers en potte. Maar lank nadat die huise herbou is, die besittings vervang is en die lewe weer begin aangaan; lank nadat die roet verdwyn en die reuk van rook weg is, gaan die letsels nog bly.