Die parmantige pers bus in Pretoria – lank, lank gelede… | Tannie Frannie
Ons is 'n groep vroue, die goue vroue, elkeen van ons het 'n stukkie goud in haar. Ons flans woorde aanmekaar en maak stories, ons elkeen het 'n huisie in Rebusfontein. Dit is ons realiteit, weg van die realiteit. Jy kan kom saam skryf, of andersins saam met ons ons avonture beleef. Volg ons volgende verhaal op die onderstaande skakel.
Frannie se bene voel nog soos jellie na die heerlike spa-behandelings by Mangwanani. Verder het sy ook die geskenkpak van Druid's beproef en sy besef dat sy tans nie heeltemal al haar varkies op hok het nie. Dit is hoekom sy geredelik aanvaar dat die parmantige pers bus ook 'n tydmasjien kan wees, want – hier hou dit dan stil voor die Breytenbach Teater in Sunnyside, Pretoria, in die dae toe dit nog 'n mekka vir die beroepstoneel was! Sy pluk verwonderd aan haar lang, los bruin krulle, stryk haar gunstelingsomerspakkie se sagte midiromp reg en klim versigtig teen die pers bus se trappies af op haar platformskoene: kedomp, kedomp, kedomp…
Dis 'n Saterdagmiddag en die bekende akteurs Sandra Prinsloo en Marius Weyers tree in 'n matineevertoning op. "Kom!" sê Frannie en stap vooruit, "Ons gaan in die treintjie sit." Die Goue Vroue wonder wat op aarde dit is, maar is hoog in hulle skik as hulle die ry enkelsitplekke in rooi fluweel teen die muur van die teater sien, met 'n gang wat dit van die res van die sitplekblok skei ─ "treintjie" is die perfekte bynaam. Die Transvaalse Raad vir die Uitvoerende Kunste voer tans 'n melodrama op, uit die Spaans in Afrikaans vertaal. As dit net so aangebied was, sou dit erg vervelig wees, maar 'n slim regisseur het besluit om daarvan 'n skreeusnaakse klug te maak. Die dialoog word oordrewe uitgespreek, met melodramatiese stembuigings en pouses, en die akteurs gebruik oorgroot gebare, reageer uitermatig, poseer telkens in belaglike houdings wat hulle gevoelens moet vergestalt. 'n Minuut of twee sit die gehoor verstar, dan begin die skerp Goue Vroue giggel en kort voor lank skater almal in die teater. Pouse gons die voorportaal soos wat die toneelgangers die slim konsep bespreek. Gretig gaan sit almal weer om die derde bedryf te geniet.
Laatmiddag stap die Goue Vroue terug na die pers bus toe. Die skaduwees word lank, daar onder die jakarandas. Frannie ruk soos sy skrik toe iemand onverwags teen haar verbyskuur. "En nou?" vra Toortsie, "Hoekom is jy so op jou senuwees?" "Kom klim in die bus, dan vertel ek julle van die spook van die Breytenbach Teater. Oorspronklik was dié gebou 'n klubsaal vir die Duitse gemeenskap van Pretoria. Met die groot griep van 1918 is dit in 'n tydelike hospitaal verander, waar talle mense as gevolg van daardie pandemie oorlede is, baie kindertjies ook. Een van die witgeklede verpleegsters wat daar gewerk het, haar naam was Heather, soek snags na "haar kinders", sy vra die mense wat laat werk – akteurs, rekwisietemeesters, scèneverskuiwers – "Waar is my kinders?" Die bus is stil, ook die Goue Vroue weet van pandemies… Trommeltjie verwoord almal se gedagtes: "Goddank dat Covid kinders nie só aantas nie!"
Gelukkig hou die pers bus net toe stil voor Samos Mansions, waar Frannie twee jare lank gebly het in die sewentigerjare van die vorige eeu. Sy waai vir die liewe tannie wat oorkant die straat bly, in een van 'n ry tipiese ou Sunnyside-huisies: outydse blomme in die voortuin (jakobregops, stokrose, leeubekkies en gousblommetjies), 'n stoepie, voordeur – gang – agterdeur, met kamers aan weerskante en die mooiste patroonplafonne. Frannie wonder hoe werk 'n tydmasjien – gaan daardie tannie more die pers bus onthou (sal haar jong self moet probeer verduidelik?), of gaan die tannie glo dit was net 'n interessante droom? Dan nooi sy die Goue Vroue: "Kom, julle, vanaand eet ons fondue hier by my."
Hulle stap in die sagte pienk aandgloor (o, daardie windstil somersaande van Pretoria!) onder die yslike palmboom deur en met die blinkgepoleerde rooi sementtrap op na die eerste en enigste verdieping, na Frannie se dubbele glasvoordeur net om die hoekie. Uit die portaal na regs is die primitiewe kombuisie; links is die badkamer met die pootjiesbad. Op die mat in die sitkamer is die borde reggesit voor sit-op-die-vloer-kussings en staan die langsteelglase gereed vir die wit en rooi wyn, geskink uit boepensbottels met jassies van strooi. Die spiritusstofies hou die kaasfondue en die olie vir die vleisfondue lekker warm; daar is groenslaai, doopsouse, piekeluitjies en vars Franse brood.
Net anderkant die oop balkonnetjie is die kolonie kransduiwe wat in die palmboom woon besig om in te kruip vir die nag. Daar is sagte koergeluidjies, effense ritselings, dan raak die geveerdes stil sodat mens die stadsverkeer kan hoor ruis. Drie-uur vannag sal die Goue Vroue die leeus kan hoor brul in die dieretuin teen die oorkantste reeks koppe.
Die platespelertjie speel folk-musiek en Simon & Garfunkel. Die Goue Vroue eet en drink en is vrolik, soos wat dit goeie gaste betaam. Daar is likeurs en koffie en laatnagfilosofieë. Uiteindelik kry elkeen 'n slaapplekkie – op 'n divan, in 'n leunstoel, aan die voetenent van die bed, op die pers bus se banke wat nou in snoesige beddens verander het…
Laat die volgende oggend skrik Frannie wakker. Die woonstel is stil en leeg, al die skottelgoed is gewas en die gemorste likeur van die vloer af opgevee. Op die wastafeltjie in die portaal kry sy 'n briefie:
"Fran, ons is in die Grapevine in Esselenstraat – kry ons daar? ─ Una."
Frannie huppel die trap af, maar as sy voor die woonstelgeboutjie gaan staan en terugkyk, word sy yskoud: Die palmboom is weg, die oop balkonnetjies is toegebou, die hele blok van agt woonstelle is 'n gruwelike donkergroen geverf. Sy besef onmiddellik sy is terug in die een-en-twintigste eeu en wil-wil net begin huil, toe die pers blommetjiesbus om die hoek aangery kom. Nog nooit was sy so bly om haar goue maats te sien nie! Sy klim in die bus: "Nou toe, laat waai! Waarheen nou, Una?"
21 thoughts on "Die parmantige pers bus in Pretoria – lank, lank gelede…"
Januarie 11, 2022 om 12:43 nm
Simon en Garfunkel se musiek was en is en sal altyd briljant bly.
Januarie 12, 2022 om 12:47 nm
Musiek wat as begeleiding vir feesvier én treur kan dien, nè Appeltjie?
Januarie 12, 2022 om 6:54 nm
En groot sangfeeste en lieflike instrumentale verwerkings
Januarie 11, 2022 om 6:19 nm
Frannie, wat ń fantastiese storie!!! Ek het dit nou so intens geniet veral omdat ek weet jy weet presies waaroor jy skryf.
Januarie 12, 2022 om 12:44 nm
Dit was lekker terugdink, Una.
Januarie 11, 2022 om 8:23 nm
Ooooo die nostalgiese tye in Sunnyside in die vroëer jare. As student het ek ook ure om daar rond beweeg. Die Pigalle bioskoop! Kobus Rossoue het as jong akteur ook in een van die woonstelle teen die berg gebly. Sleeptyd het ons altyd daar verby geloop omdat die akteurs baie male heel plesierig was. Ons wou altyd kyk wie ons kon sien.Die Sunnyside Mall was nog nie daar nie. Al die winkeltjies was nog elkeen op sy eie langs die straat gewees. Dit was nou n lekker besoek wat jy nou beskryf het.
Januarie 12, 2022 om 12:43 nm
Het jy die kat geken wat altyd bo-op die tydskrifte in die tweedehandseboekwinkel se venster gelê en slaap het, daar in Esselenstraat?
Januarie 12, 2022 om 8:16 nm
Jong kannie regtig hom onthou nie maar sal goed moontlik wees dat ek hom wel gesien het. Ek het my tweede jaar in Wag-'n-Bietjie koshuis gebly wat in Esselenstraat soort van was. Lekker naby al die winkels. Derde jaar in Huis Meyer wat meer by Kollege was/is. Het selfs eendag saam met Frik du Preez in 'n hysbak gery!
Januarie 11, 2022 om 9:27 nm
O Frannie, dit is hoendervleismooi.
Januarie 12, 2022 om 12:41 nm
Dankie, liewe Toortsie!
Januarie 12, 2022 om 4:12 vm
Frannie, stunning geskryf, jy laat Pretoria altyd so mooi klink, beskryf dit so ongelooflik mooi. Dit was 'n heerlike kuier. Ek verlang nou so daarna🌻🌻
Januarie 12, 2022 om 12:40 nm
Ek is bly jy dink dis mooi. Dis omdat ek so lief is vir hierdie plek…
Januarie 13, 2022 om 7:25 nm
Januarie 12, 2022 om 3:20 nm
Wat ń heerlike kuier in die 1970's in Pretoria. Ek het in Johannesburg groot geword in die sestigs vroeë 70's en dit so wonderlik vry. Laat my gedagtes ver paaie loop.
Januarie 13, 2022 om 8:33 vm
Fondue!!!! Frannie…dis so lekker mandjie om uit te pak….al die herinneringe is kosbaar. Dankie
Januarie 14, 2022 om 8:16 vm
Tannie Frannie!!! Dit was so heerlik om daar te wees saam met tannie. Mens hoor sommer hoe lief tannie vir Pretoria is, oeg ek wens ek kon die jong Frannie rerig geken het
Januarie 14, 2022 om 5:44 nm
Sy was nogal 'n handvol…ek hou meer van die huidige weergawe.
Januarie 18, 2022 om 8:04 vm
Ek ken net die huidige weergawe, maar dink die jonger een kon lekker stout wees
Januarie 16, 2022 om 9:16 vm
Nou is ek sommer lus en gaan soek daai fondue stel van ons wat ver weg gepak is!
Herinner my aan 'n storie (wat ek nie eintlik mag oorvertel nie) … maar hulle sal nie weet nie 😁. Ook in die vorige eeu het ons klompie vriende een Vrydagaand besluit om fondue te hou om van die week se spanning ontslae te raak (dit was nou weliswaar nie in die mooie Pretoria nie, maar in die net so mooie Kaap). In elk geval, julle weet mos, een ding lei tot die ander … en daar steek ons die tafeldoek aan die brand! Sjoe, ons was omtrent benoud … maar gelukkig was daar 'n klompie wat "helder van verstand" was en hulle kon die brand vinnig blus! Dit het egter nie ons geesdrif geblus nie … en ons het gekuier tot die son die volgende oggend opgekom het 😇.