PressReader - Weg!: 2018-08-01 - Van die Kaap na U­gan­da
Van die Kaap na U­gan­da
Ben en Iza K­riel (al­bei 60) toer al se­dert 1995 deur Afrika. In Ju­nie en Ju­lie 2017 het hul­le tot in U­gan­da ge­ry!
Weg! - 2018-08-01 - Oos-afrika Reis -
Waar­om nóg ’n lang toer?
Ons was reeds in al ons buur­lan­de, An­go­la en Tan­za­nië (ook by die Se­ren­ge­ti en N­gor­on­goro). Dit was nog op ons buc­ket list om ons “fa­mi­lie” te be­soek – die berg­go­ril­las in U­gan­da! En om Nyl­baars te vang by die Mur­chison­wa­ter­val.
Ju­nie­maand is ’ n stil­ler tyd op die plaas in Ro­bert­son en ons seun, Ko­bus, kon die lei­sels hou. Ons ver­kies om in ’ n kon­vooi van net drie voer­tuie te toer, want jy be­weeg vin­ni­ger en jy kan ge­woon­lik drie voer­tuie op een kamp­plek par­keer – én ses men­se se vleis pas pre­sies op ons roos­ter!
Ben se broer, Ja­c­ques K­riel, en sy vrou, Jo­han­na (ook van Ro­bert­son) en vrien­de Fran­cois en I­sa­bel Marais (van Wor­ces­ter) het saam ge­toer. Ons het al baie saam ge­reis en ver­staan me­kaar dus goed.
Hoe be­plan jul­le?
Ons be­gin lank voor die tyd en ge­bruik nooit ’n reis­gids nie, maar Google help baie! Ons oud­ste seun, Pie­ter-Ben, het in 2010 saam met vier vrien­de in ’n stok­ou Land Crui­ser van Lon­den na Kaap­stad ge­ry, en hy het ook nut­ti­ge in­lig­ting ge­deel.
Met Google Maps kon ek die af­stan­de en ge­raam­de reis­tyd be­paal. In Tan­za­nië kan jy nie vin­nig vor­der nie, want vir groot af­stan­de ry jy deur be­bou­de ge­bie­de waar die spoed­perk tus­sen 50 km/h en 80 km/h wis­sel. En die ver­keers­po­li­sie wag om el­ke hoek en draai (be­groot vir boe­tes!).
Ons be­plan ons roe­te, maar be­spreek byna niks vooraf nie. Ons moes wel die berg­go­ril­la­per­mit­te be­spreek, as­ook die vis­vang­ek­s­kur­sie by die Mur­chi­son-wa­ter­val. Die per­mit­te het ons aan­lyn be­taal by U­gan­da Wild­li­fe ( u­gan­da­wild­li­fe.org) en dit toe by hul­le kan­to­re in Kam­pa­la gaan op­tel. Ons moes dus rof­weg op ’n ske­du­le bly.
Wat was jul­le roe­te?
Ons het die mees di­rek­te roe­te deur Botswa­na en Zam­bië (die G­re­at Nort­hern-pad) ge­volg tot by Ka­pishya Hot S­prings noord van M­pi­ka in Zam­bië.
Daar­na het ons die hoof­pad na Tan­za­nië ge­volg tot by I­rin­ga, waar ons noord ge­draai het in die rig­ting van Do­do­ma, en toe ver­der noord tot by Arusha. Van Ro­bert­son tot Arusha het ons net ne­ge dae ge­vat!
Van dié punt af was al­les nuut en het ons dit rus­ti­ger ge­vat, maar die ry was hárd. Ons is toe na Nai­ro­bi, Ke­nia, en het ook die wil­de­bees­mi­gra­sie in die Maas­ai Ma­ra- na­si­o­na­le re­ser­vaat gaan kyk. Vol­gen­de was U­gan­da, waar ons on­der meer ’n bal­lon­vlug oor die Qu­een E­li­za­beth- na­si­o­na­le park on­der­neem het om ons 60ste ver­jaars­dae te vier!
Toe was dit tyd vir die go­ril­las! Ons het per­mit­te ge­kry vir Rus­ha­ga, wat in die sui­de­li­ke deel van die Bwindi- na­si­o­na­le park lê. Aan­ge­sien ons die mees se­ni­or stap­pers was, het hul­le ons in­ge­deel om na die naas­te go­ril­lafa­mi­lie te stap. Bin­ne twee uur was ons by hul­le. Ons sal nog lank daar­die eer­ste ge­lui­de en die oog­kon­tak ont­hou!
R­wan­da was die groot­ste ver­ras­sing van die toer. Daar lê geen vul­lis rond nie! In Ki­ga­li het ons die Ge­no­ci­de Me­mo­ri­al be­soek en be­sef hoe ’n land weer her­stel kan word. Van Ki­ga­li af is ons by Ru­sumo oor die grens, te­rug na Tan­za­nië waar ons al langs die Tan­gan­ji­ka­meer suid­waarts ge­ry het en toe Zam­bië by die klein Ka­se­sya-grens­pos bin­ne­gaan het. Pre­sies ’n maand na­dat ons laas daar was, was ons te­rug by Ka­pishya Hot S­prings.
Met die te­rug­reis het ons noord van Lu­sa­ka wes ge­draai na die Ka­fue- na­si­o­na­le park. Daar­na is ons Na­mi­bië bin­ne by Ka­ti­ma Mu­li­lo en het deur Na­mi­bië te­rug Suid-Afrika toe ge­ry.
Waar­mee het jul­le ge­ry?
Ons ry ’n 2005 Toyo­ta Land Crui­ser 2.4 Die­sel Pickup. Die an­der voer­tuie was ’n 1996 Land Crui­ser 80-reeks sta­sie­wa en ’n 2017 Ford Ran­ger-dub­bel­ka­juit.
Ons Crui­ser se kap is in­ge­rig deur JW Swart van In­fan­ta Trai­lers ( in­fan­tat­rai­lers.co.za): kom­bui­sie, kle­re­kas, Ho­ni­ball-dak­tent, en­so­voorts. Die groot voor­deel van só ’n in­ge­rig­te kap­pie is dat – be­hal­we vir jou stoe­le – jy niks hoef af te pak wan­neer jy by jou kamp­plek kom nie. Jy bly dus skoon en kan vin­nig be­gin kos maak, wa­ter kook of gaan slaap. Bin­ne mi­nu­te kan jy weer op­pak en ver­der ry. Die Crui­ser het ’n ek­stra lang­af­stand­die­sel­tenk: in to­taal
kan ons dus 210 li­ter die­sel in­gooi. Ons ry ook 80 li­ter drink­wa­ter saam.
Ons het ’n wen­as en ’n hoog­lig­dom­krag vir nood­ge­val­le. Ons neem ook ek­stra die­sel- en lug­fil­ters saam en diens dit self soos no­dig. Skoon die­sel is nie oral ’n ge­ge­we nie, en stof­paaie be­paal hoe ge­reeld lug­fil­ters skoon­ge­blaas of ver­vang moet word.
Ons was ge­luk­kig deur­dat ons reis voor­spoe­dig af­ge­loop het – die paar pap wie­le kon ons self her­stel. Ons ry al­tyd twee nood­wie­le saam.
Wat­ter do­ku­men­te was no­dig?
Af­skrif­te van die voer­tuig se re­gis­tra­sie­ser­ti­fi­kaat is nood­saak­lik. ’n Car­net de Pas­sa­ge et Dou­a­ne (CPD) is ’n ver­eis­te vir Ke­nia. Dit het R3 500 ge­kos waar­van ons R1 500 te­rug­ge­kry het.
Ons neem el­ke keer der­de­par­ty­ver­se­ke­ring uit op die grens­pos­te, maar kon nou by Tan­za­nië se Tun­du­ma-grens ver­se­ke­ring uit­neem wat vir Tan­za­nië, Ke­nia, U­gan­da én R­wan­da gel­dig was. Ons het al ons vi­sums by die grens­pos­te ge­koop. Ons neem A­me­ri­kaan­se dol­lar saam om­dat jy op baie plek­ke daar­mee kan be­taal. Ver­der word geld ge­ruil voor ons in ’n nu­we land in­gaan, maar ons maak eers se­ker van die ver­skil­len­de wis­sel­koer­se so­dat jy nie in­ge­loop word nie.
Het jul­le baie kos van die huis af saam­ge­ry?
Ja, ons het vir 42 dae op pad be­plan. Die hoof­maal­tyd was in die aand. Ons neem die kos in fles­se (beet­slaai, wor­tels, kwe­pers, en­so­voorts) of in die vries­kas óf ons be­rei vars groen­te. Ons pak die droë rant­soe­ne in am­mo­kis­te of kar­ton­do­se wat jy kan weg­gooi om plek te maak in die kar.
Ont­byt is e­nig­iets van spek en ei­ers tot vrug­te, mues­li en jo­gurt. Dit hang net af hoe haas­tig jy is: soms is dit net graan­vlok­kies. Mid­dag­e­tes is vir pad­langs eet: ge­rook­te snoek of ham­bur­ger­pat­ties op ’n brood­rol­le­tjie.
Saans braai ons vleis of maak ’n pot­jie en sit dit voor met groen­te en slaai. ’n An­der eg­paar was el­ke aand “aan diens” so­dat die res kan ont­span. Pad­langs word soms op mooi plek­ke stil­ge­hou vir tee of ont­byt – en soms gooi ons ’n wor­sie op die ko­le.
Ons neem al ons be­vro­re vleis in ’n 80 li­terNa­ti­o­nal Lu­na-vries­kas saam. Ons het nog nooit e­ni­ge pro­ble­me daar­mee ge­had nie. Dis eers wan­neer jy suid ry deur Botswa­na en Na­mi­bië dat jy deur­soek word. Teen daar­die tyd is die mees­te vleis al ver­or­ber. Ons koop wel vars pro­duk­te soos vrug­te, groen­te en ei­ers by mar­kies en jo­gurt by ’n su­per­mark.
Ver­der neem ons ook ons eie wyn in pap­sak­ke saam. Ons is im­mers wyn­boe­re... >
Wat pak jul­le nog in?
Ek het ’n vol­le­di­ge pak­lys. Be­lang­ri­ke goed sluit in ons vries­kas, GPS, stort, ’n om­set­ter om 220 V vir die haar­dro­ër te kry, en die voer­tuig se vol­le­di­ge
re­co­ve­ry kit. Ons neem ook ’n klom­pie By­bels en trak­taat­jies in ver­skil­len­de ta­le saam.
Ons was meest­al self kle­re – dank­sy die warm kli­maat raak dit gou droog. Wan­neer ons twee nag­te op een plek slaap, laat ons soms ons was­goed daar doen.
Waar kan ’n mens be­spaar?
Brand­stof bly die groot­ste uit­ga­we. Ons ver­blyf­kos­te was mi­ni­maal om­dat ons byna el­ke aand kamp – dit maak die groot ver­skil. Ons ver­blyf vir die 42 nag­te het uit­ge­werk op ge­mid­deld R124 p.p.p.n. (soms het ons bos­kam­pe ge­maak).
Ver­der hang dit af wat jy wil doen en sien. Die toe­gang tot par­ke in Oos-Afrika bly meest­al baie duur – be­sluit dus vooraf wat­ter par­ke en at­trak­sies jy wil be­soek.
Is jul­le ge­sout by grens­pos­te?
Dit bly ’n uit­da­ging. Ont­hou dat jy in Afrika is: Vat dit rus­tig. Ons stres glad nie en ruim ge­noeg tyd daar­voor in. Ons be­sluit el­ke keer ons sal son­der “hulp” deur­gaan, maar be­taal par­ty­keer by ’n be­si­ge grens­pos ’n run­ner. Op heel­wat gren­se (soos Ru­sumo tus­sen R­wan­da en Tan­za­nië) is een­stop­grens­pos­te wat die he­le pro­ses aan­sien­lik mak­li­ker maak.
Hoe lyk die paaie?
In die al­ge­meen is die hoof­paaie in ’n goeie toe­stand. Jy kan met ’n ge­wo­ne mo­tor daar ry. Swak teer­paaie is daar wel ook... Daar is ge­deel­tes wat vol slag­ga­te is en dan ver­kies ons eer­der ’n grond­pad.
Die mees­te lan­de span­deer tans baie om hul­le paaie op te gra­deer. GPS met Tracks4A­fri­ca en kaar­te is nood­saak­lik.
Het jul­le ooit on­vei­lig ge­voel?
Nee, ons voel vei­li­ger so­dra ons Suid-Afrika ver­laat. In Kim­ber­ley het ie­mand I­sa­bel se deur oop­ge­ruk en haar sel­foon ge­gryp.
E­ni­ge me­die­se nood­ge­val­le?
Ons is deeg­lik toe­ge­rus met die be­lang­rik­ste me­di­sy­ne en “naal­de” – soos Busco­pan en a­dre­na­lien­in­spui­tings (Ben is al­ler­gies vir by­steek).
Ons het nog nooit erns­ti­ge nood­ge­val­le ge­had nie, en neem geen ver­se­ke­ring uit nie – ons stel ons ver­troue in die Ho­ër Hand.
Vir ma­la­ria ge­bruik ons soms voor­ko­men­de me­di­ka­sie (Ma­la­nil) en het hier­die keer die ma­la­ri­a­toets­stel ge­had. Ver­der spuit ons maar ons en­kels en die tent met Pe­a­ce­ful Sleep teen ske­mer – en drink to­nic!
Hoe hou jul­le kon­tak?
Ons sel­fo­ne was op ro­a­ming en met MTN het ons wyd reg­ge­kom. Wi-Fi is be­skik­baar by heel­wat van die plek­ke waar ons ge­kamp het.
Wat het al jul­le rei­se deur Afrika jul­le oor die ja­re heen ge­leer?
Dit bly ’n voor­reg om saam te kan toer. Ons sal dit al­tyd koes­ter. Afrika het on­ge­loof­li­ke na­tuur­skoon en vrien­de­li­ke men­se. Op land­bou­ge­bied is daar ge­wel­dig baie po­ten­si­aal om vir die he­le wê­reld kos te pro­du­seer. Ons be­sef el­ke keer wan­neer ons te­rug­keer: Ons woon in ’n baie mooi val­lei, maar ons sal al­tyd ’n sag­te plek­kie hê vir Afrika en sy men­se, en maar weer noord ry ter­wyl dit ons be­sko­re bly!
E­ni­ge raad aan Weg- le­sers? Be­plan goed –
en doen dit net!
ZAM­BIË GROENTESTAL BY KAPIRI MPOSHI,