ALLES OOR LANDBOU EN POLITIEK - Stormfront
Inligting verskaf deur Charles Smith
Só beskryf mnr. Andrew Barnes (66) die kort kursusse in finansiële bestuur wat deur die Sentrum vir Landboubestuur aan die Universiteit van die Vrystaat (UV) hier aangebied is.
Nadat hulle 'n kursus in landboubestuur in Mei hier aangebied het, is dr. Wimpie Nell, bestuurder, en mnr. Petso Mokhatla van die sentrum versoek om ook 'n kursus oor die opstel van bedryfstakbegrotings vandeesweek te hou. Altesaam 21 boere het dit bygewoon. Eerste Nasionale Bank (ENB) borg die projek.
Die kursusse val saam met een van die grootste landbouprojekte vir nuwelingboere wat pas deur die Vrystaatse departement van landbou hier aangekondig is, naamlik 'n besproeiingskema van R15 miljoen. Altesaam 20 spilpunte van 10 ha elk gaan opgerig word om 200 ha uit die Rietrivier-kanaalskema te besproei en 40 mense sal hierby baat vind.
Die gemeenskap is daarby besig met 'n grondherverdelingskema sodat al die boere dieselfde grootte plaas sal hê. Dan sal die 37 000 ha in sowat 160 plase van 260 ha verdeel word.
Tussen 1 500 en 2 000 mense maak op hierdie grond 'n lewe, hoewel baie pensioentrekkers is.
Barnes, 'n veeboer, sê hy het 43 jaar in Johannesburg gewerk en woon nou die afgelope ses jaar hier. Hy woon die kursusse by om sy boerdery winsgewend en reg te bestuur.
"Dit is 'n oogoopmaker. Om sonder kennis te boer, is om agteruit te boer. Jy moet weet hoe om jou geldsake te bestuur, anders beland jy op die ashoop."
Hy het tans 427 ha waarop hy met 200 skaapooie en ook lammers boer. Ná die herverdeling sal hyook sy skape moet afskaal. Hy hoop die kursus kan hom help om die plaas steeds winsgewend te bestuur.
Mnr. Attie de Koker (54) is al 12 jaar 'n veeboer op Oppermans en boer hoofsaaklik met dorpers.
Hy glo die kursus sal "beslis help om my boerdery te verbeter".
Hy glo nie die 260 ha-plase kan volhoubaar wees nie, maar vertrou tog die kursus sal sy doel bereik, hoewel niemand "groot kommersiële boere sal word nie, maar tog volhoubaar wil lewe".
"Soms gaan dit taai hier," erken hy. Veediefstal is 'n groot probleem en soms gebeur dit "vanbinne af".
Mnr. Jacobus Meyer (40), een van die bevoordeeldes in die besproeiingsprojek, sê veral werklose mense sal bevoordeel word. Hulle sal kommunaal hier boer en die wins deel.
Die infrastruktuur sal glo eersdaags (in Augustus) opgerig word. Die mikpunt is om 70 ha met aartappelmoere te beplant, wat deur Aartappel SA geborg word, en dan ook koring.
Hulle beoog 'n vennootskap met 'n kommersiële boer en om 'n mentor aan te stel. Die geld vir die mentor sal nie uit die R15 miljoen betaal word nie. Borgskappe wordhiervoor gesoek.
"Dit bied vir my 'n toekoms. Dit is 'n leerproses. Ek hoop om eendag 'n ander plaas te kan koop."
Mev. Kathleen Prinsloo (56) en haar man, Michael, boer van 1998 op 'n plaas hier nadat hulle oorbodig by 'n firma in Mosselbaai verklaar is. Sy is 'n "Sibley-Opperman" en het haar reg tot grond so aangeneem. Tans boer hulle op 44 ha, maar hoop om ook 260 ha ná die herverdeling te hê. Hulle het 30 swartkopdorpers en een koei en kalf.
Sy het die kursus bygewoon om meer inligting te kry en om "te weet hoe om te begroot".
tel: 053 205 0030
'LANDBOUGROND SLEGS HULPBRON'
Joylene van Wyk (Volksblad)
KIMBERLEY. - "Grond moenie beskou word as rykdom nie, maar slegs as een van die hulpbronne in die proses van die skepping van 'n groter welvaart," het mnr. Johannes Möller, president van Agri-Noord-Kaap, gister op die Noord-Kaapse grondberaad hier gesê.
Möller het gesê die proses van herverdeling moet bestuur word sodat dit meewerk tot die skep van groter welvaart en nie die vernietiging hiervan nie.
Onteiening word as 'n opsie erken. "Indien eiendomsreg erken word, is dit onvermydelik dat onteiening as 'n statutêre bevoegdheid van die staat erken word. Dit impliseer dat onteiening altyd weens statutêre voorskrifte teen 'n hoër prys as die markprys sal geskied."
Hy het gesê as eiendomsreg erken word, tesame met die werking van 'n vrye mark, behoort vrywilligheid die grondslag van transaksies te vorm.
"Dit sal lei tot tevredenheid met die proses van grondhervorming en is die enigste grondslag waarvolgens die waarde van grond beskerm kan word sodat welvaart voortdurend geskep kan word."
Hy het gesê landbougrond moet verantwoordelik en optimaal benut word en moet sover moontlik vir landbouproduksie behoue bly.
Dit is kritiek noodsaaklik om 'n nuwe klas van suksesvolle swart kommersiële boere te vestig.
Möller het gesê Agri-Noord-Kaap verskil van die mening dat grondeienaars groot profyt maak in die grondhervormingsproses en dat hulle onwillig is om grond beskikbaar te stel.	"Grondeienaars in die algemeen het die noodsaaklikheid van grondhervorming aanvaar en hulle tot samewerking bereid verklaar.
"Regeringsinstellings se rompslomp en onbevoegdheid dra egter by dat gewillige verkooptransaksies deur die mat val.
"Talle van ons lede kla oor die ongelooflike stadige proses en reaksie van regeringsinstellings ten opsigte van aanbiedinge van grondverkope."
Möller het gesê die kommersiële boerderysektor is, in teenstelling met die algemene opvatting, 'n brose sektor.
"Die meeste grondeienaars is nie ryk mense nie. Statistieke toon dat meer as 50% van grondeienaars se bruto omset minder as R300 000 per jaar is."
Bestaande grondeienaars kan nie alleen die verantwoordelikheid van grondhervorming dra nie. Vir verdere besonderhede kontak:
Ministerie van Landbou en Grondhervorming - Kimberley
tel: 053 838 9105
An amendment to the Prevention of Illegal and Unlawful Occupation of Land Act (PIE) has been proposed. It is aimed at making certain technical changes, i.e. to clarify the tenant situation.
In the course of the process Agri SA made presentations to the portfolio committee which emphasised the implications of the Modderklip ruling. We don't think the Act goes far enough in setting out Government's responsibilities or in protecting landowners' rights – issues that were addressed in the Modderklip ruling.
As a result the proposed amendment was withdrawn from the parliamentary process. Government is now considering the implications of the Modderklip ruling, as well as the interaction between other acts dealing with land, i.e. those on the Extension of Security and Tenure Act and the Labour Tenant Act.
It seems as if there'll be an opportunity for organisations like Agri SA to give their input, thereby making the amended act more useful from the landowner's point of view. If I had to offer landowners one bit of practical advice it would be to act as swiftly as possible.
Be aware of what is happening on your land. If anyone is on the land unlawfully, proper legal procedure must be followed. Lay a charge with the Police before doing anything else.
This weeks leads :
The Czech Republic and Lebanon is in the market for Vegetable seeds
You can export pea and bean sprouts to Malaysia
Importers from Singapore require seafood
Thailand and Cambodia want to import fruit juices
Korea requires canned and fresh fruit from South Africa
You can export Skins and Hides to Germany
Importers from Poland wants apple juice concentrate
And you can export dried fruit, nuts and vegetables to the Ukraine
BELASTING OP LANDBOUGROND
Johan Pienaar, Direkteur: Ekonomie & Handel 'n Subkomitee van die Parlementêre Portefeulje Komitee op Provinsiale en Plaaslike Regering wat spesifiek getaak is om met tersaaklike landbou-aangeleenthede ten opsigte van eiendomsbelasting te handel het verlede week in Kaapstad byeengekom. Agri SA, NAFU en TLU het onder andere afgevaardigdes by die sessie gehad. Hierdie was steeds 'n algemene gesprek in die sin dat daar nie met die detail van die konsepwet gehandel is nie, maar meer met die betrokke uitgangspunte. Wat wel duidelik geblyk het, is dat dit die bedoeling met die nasionale wet is om die outonomie van
plaaslike owerhede so min as moontlik aan te tas.
Verbandhoudend hiermee is die subkomitee deur onder andere die voorsitter, Mnr Yunus Carrim, soos volg meegedeel:
Die landbou sal nie uitgesluit word van die belastingbedeling nie;
Die markwaarde van grond, met die uitsluiting van staande oeste (insluitende plantasies) sal as belastingbasis aangewend word;
Skole, klinieke en plaaswerkerhuise op plase kan moontlik vir uitsluiting oorweeg word;
Daar word nie beoog om deur middel van die nasionale wet maksimum perke op die betrokke belastingkoerse te plaas nie, met ander woorde "capping" word nie oorweeg nie.
Die vergadering is voorafgegaan deur 'n omvattende verduideliking van ondersoeke, soos die deur die Katz-kommissie in die negentigerjare, en die oorwegings van die betrokke departement. Daar is ook aandag geskenk aan moontlike veranderinge in die wet om voorsiening daarvoor te maak dat die sogenaamde "rating policy" wel die omvang en aard van dienslewering deur munisipaliteite aan boere in ag moet neem.
Dit is duidelik dat daar nog 'n legio van aspekte is wat uit 'n
landbou-oogpunt nie bevredigend hanteer is nie. Die Portefeulje Komitee sit sy werk in die verband gedurende November voort. Agri SA sal uiteraard voortgaan om die proses te monitor en sy besware by herhaling aan die beleidmakers deur te gee.	Uitgereik deur:
Tel: +27+12 322 6980,
Faks: +27+12 320 0557
MIELIE-INVOERE, 'N BEREKENDE RISIKO
Die hoë binnelandse vervoerkoste, wat die gevolg van die agteruitgang van Suid-Afrika se spoorvervoerstelsel is, maak dit moontlik vir mielieverbruikers in die Wes-Kaap om van tyd tot 'n berekende risiko te neem om mielies daar in te voer, sê mnr Bully Botma, Voorsitter van Graan SA. In reaksie op die invoer van 20 000 ton Argentynse geelmielies deur Astral in die Wes-Kaap sê mnr Botma dat indien Spoornet meer doeltreffend mielies vanaf die binneland na die Kaapse verbruikers gebiede kon vervoer plaaslike produsente beslis teen huidige prysvlakke sou kon meeding.
Die plaaslike prys van geelmielies, vir lewering in November ("Spotpryse") is vandag (3 November 2003) R945,00 per ton terwyl graad 3 VSA geelmielies teen ongeveer R1 080,00 per ton in die Kaapse hawe geland kan word. Die verskil in vervoerkoste tussen Randfontein en die Paarl en Kaapstad hawe en die Paarl beloop tans ongeveer R180,00 per ton wat beteken dat die ingevoerde mielies vandag R45,00 per ton goedkoper behoort te wees.
Mnr Botma sê egter dat invoerders tans 'n berekende risiko neem omdat pryse as gevolg van huidige weersomstandighede stewig is en indien die situasie gunstiger raak kan plaaslike pryse moontlik daal. Bogenoemde voorbeeld is ook gebasseer op die huidige SAFEX kontrak en is dit hoogs waarskynlik dat mielies vanaf die besproeiingsgebiede in die Noord-Kaap heelwat goedkoper as ingevoerde mielies in die Paarl gelewer kan word. Dit word ook betwyfel of invoerders altyd die kwaliteitsverskille tussen plaaslike Graad 1 geelmielies en ingevoerde mielies in berekening bring.
MAIZE IMPORTS A CALCULATED RISK The high internal transport costs as a result of the deterioration of the railway network in South Africa makes it possible for maize consumers in the Western Cape to take a calculated risk to import maize there, said Mr. Bully Botma, Chairman of Grain SA. In reaction to the import of 20,000 ton of Argentine yellow maize by Astral in the Western Cape, he said that if Spoornet could more effectively transport maize from the interior to the Cape consumers, then local producers would definitely be able to compete at current levels.
The local price of yellow maize for November delivery (Spot price) is R945,00 today, whilst grade 3 USA yellow maize can be imported and landed at approximately R1,080 per ton, Cape Town harbour. The difference in transport costs between Randfontein and Paarl, and Cape Town harbour and Paarl is approximately R180 per ton which means that imported maize should be R45 cheaper.
Mr Botma said that importers are taking a calculated risk because prices are currently firm because of weather circumstances and because yellow maize carryover stocks are not the same as is the case for white maize, and relatively low, which has led egg and broiler producers to look at imports. If conditions improve, it is possible that prices could fall.
The above example is based on the current SAFEX contract, and it is highly possible that maize from the irrigation areas of the Northern Cape could be much cheaper than imported maize delivered to Paarl. It is also doubted whether importers always take into account the quality differences between local Grade 1 yellow maize and imported yellow maize.
Navrae: Nico Hawkins - Graan SA
056 515 2145
WYSIGINGS: WET OP DIE HERSTEL VAN GRONDREGTE
Nic Opperman, Direkteur: Natuurlike Hulpbronne Die Nasionale Raad van Provinsies het die voorgestelde wysigings aan die Restitusiewet verlede week in die Parlement goedgekeur. Die wysigings sal nou weer deur die Portefeuljekomitee oorweeg word en na die Nasionale Vergadering vir goedkeuring verwys word. Die hele proses behoort binne die volgende twee weke afgehandel te wees.
Hierdie wysigings verseker dat die Wet gefokus bly op die herstel van
grondregte soos aanvanklik bedoel. Die proses om vas te stel of 'n eis
geldig is en vertoë wat daarvoor gerig kan word, is nog presies dieselfde.
Die agterdog dat die Wet vir algemene grondhervorming voorsiening maak, is uit die weg geruim. Dit maak ook voorsiening dat gedeeltes van 'n plaas wat na onteiening nutteloos of onekonomies mag wees, ingesluit kan word. Die onteienings is ook onderhewig aan die Wet op die Bevordering van Administratiewe Geregtigheid.
Die Minister van Landbou kan nie arbitrêr te werk gaan nie, aangesien die administratiewe proses onderhewig is aan geregtelike oorsig. Die bedrag van vergoeding kan ook deur 'n hof beslis word. Die twee bepalings wat ingesluit is om te voorkom dat grond verwaarloos, en dat die staat moet toesien dat die eiser(s) genoegsaam bemagtig word om met die boerdery voort te gaan, word ook verwelkom.
Nic Opperman, direkteur Natuurlike Hulpbronne Die "Agriculture Land Reform Task Team" van die Nasionale Departement van Landbou (NDL) het die afgelope week byeengekom om verder te skaaf aan die raamwerk vir implementering van die grondhervormings-oogmerke soos opgeneem in die Landbouplan. Die breë raamwerk sluit in:
Inligting oor bestaande grondeienaar tendense;
Inligting oor produktiewe landbougrond;
Inligting oor klimaatsones;
Inligting oor waterhulpbronne beskikbaar vir besproeiing en veeboerdery;
Inligting oor grondpryse; en Swart boere se betrokkenheid by waarde toevoegings-projekte.
'n Status verslag sal aan die hand van bogenoemde opgestel word om deelname van swartboere in die landbou te bepaal, asook hulle vlak van deelname aan die ekonomie.
Agri SA en die Departement van Grondsake (DLA) se Werkskomitee het ook die afgelope week byeengekom met die doel om in opdrag van die D/G van die DLA 'n implementeringsplan vir grondhervorming op te stel. Die konsep breë raamwerk sal op 20 November beskikbaar wees vir oorweging. Die vertrekpunt met die plan is die bereiking van groter dissipline en samewerking van belangegroepe op 'n gestruktureerde wyse vanaf nasionale vlak tot op die laagste vlak van organisasie.
Die NDL se Task Team en die DLA se Werkskomitee is bewus van mekaar se onderskeie opdragte. Affiliasies sal op hoogte van die vordering gehou word.
Posbus / PO Box 1508
Tel +27+12 322 6980
Faks/ Fax +27+12 320 0557
Hof beslis plase se waardasies was toe nie bedrog en staat moet opdok
Die beskuldiging dat sommige boere in die Badplaas-omgewing besig is om grondpryse op te jaag en die grondhervormingsproses tot eie voordeel uit te buit, is die afgelope week deur 'n regter van die grondeisehof die nekslag toegedien.
Regter Antonie Gildenhuys het die staat Dinsdag verplig om sy kontraktuele verpligting na te kom en die plase van twee boere in die Badplaas-omgewing namens die Ndwandwa-trust te koop soos hy vroeër onderneem het.
Die hofsaak kom nadat die grondeisekommissaris, mnr. Tozi Gwanya, in 2002, nadat die verkoopkontrak reeds onderteken was, besluit het om nie die plase te koop nie omdat hy geglo het die grondpryse is buitensporig hoog en dat die waardeerders omgekoop is om die plase so hoog te waardeer.
Die minister van landbou en grondsake, me. Thoko Didiza, het self tot die debat toegetree en die omgewing se boere uitgemaak vir skelms wat uit grondeise probeer geld maak.
Rapport het in April vanjaar berig die eienaars van twintig plase in die Badplaas-vallei wag reeds sedert September 2003 op hul geld terwyl boerderybedrywighede so te sê tot stilstand gekom het.
Twee van dié grondeienaars, die Wevell Trust en mnr. John Clarke, het die regering intussen gedagvaar vir kontrakbreuk nadat die regering geweier het om die koopooreenkomste na te kom.
In sy uitspraak het Gildenhuys gesê die aantygings oor ongerymdhede is oorspronklik gemaak in 'n aanvanklik ongetekende verklaring deur 'n ander grondeienaar in die Badplaas-omgewing, mnr. John Daniëls. Hy sê dit is "oorvloedig duidelik" uit Daniëls se verklaring dat die rede vir sy aantygings is dat hy 'n appeltjie te skil het met een van die boere betrokke by die transaksies, mnr. Pieter Visagie.
Hy sê Daniëls se verklaring was nie afgelê vir die doeleindes van die saak nie en dit is ook nie duidelik hoe die regsadviseur van die grondeisekommissaris, mnr. A.J. Andreas, daaraan gekom het nie.
"Mnr. Andreas was nie persoonlik betrokke by die onderhandelings (oor die plaasverkope) nie. Die meeste van wat hy sê (oor die waardasie van die grond) is nie net onbevestigde hoorsê nie, dit is ook vals," het Gildenhuys in sy uitspraak geskryf.
Die regter sê dis normaal dat verskillende waardeerders verskillende waardes aan grond toeken. "Waardasies is nie 'n eksakte wetenskap nie. Waardasies deur verskillende waardeerders, almal eerlike en bekwame mense, kan ver verskil." Hy sê die verskille tussen die waardasies van die boere se eie waardeerders, dié van die staat en 'n derde waardasie wat vir die hofsaak gedoen is, is nie so groot dat dit op ongerymdhede dui nie. Hy gelas dus die staat om die plase onmiddellik te koop en om die boere se regskoste te dra.
Visagie, die boer en sakeman in die middelpunt van die storm en teen wie heelwat van die aantygings oor korrupsie gerig word, het Vrydag aan Rapport gesê hy beplan om nou vir Daniëls weens laster te dagvaar.
Rapport het ook betroubaar verneem departementele tugstappe teen die provinsiale grondeisekommissaris in Mpumalanga wat na bewering met die Badplaas-boere saamgespan het, is intussen voltooi.
Mnr. Nceba Nqana is uiteindelik net op drie uit 'n moontlike veertig aanklagte skuldig bevind. Nie een van die drie skuldigbevindings hou regstreeks verband met die kunsmatige verhoging van plaaspryse nie.
Gewillige koper, verkoper dalk oor
Die dae lyk getel van die beginsel dat net gewillige verkopers se grond aan die staat beskikbaar gestel word vir grondhervorming. Soveel politieke druk is op die grondberaad in Johannesburg teen dié beginsel uitgeoefen dat ingrypende wysigings onvermydelik lyk.
Talle afgevaardigdes van boere-organisasies het gesê hulle was verbaas oor die klem wat sowel die minister van landbou en grondsake, me. Thoko Didiza, as die adjunkpresident, me. Phumzile Mlambo-Ngcuka, in hul toesprake gelê het op die noodsaaklikheid om die beginsel te heroorweeg.
Terwyl boere en grondeienaars die beginsel van "gewillige koper, gewillige verkoper" beskou as 'n hoeksteen van die vrye mark en eiendomsreg soos vervat in die Grondwet, was dit duidelik dat baie beraadgangers meen dié beginsel vertraag grondhervorming en jaag grondpryse buitensporig op.
Mnr. Laurie Bosman, president van Agri SA , sê sy organisasie meen die beginsel van gewillige verkoper kan nie sonder meer by die venster uitgegooi word nie.
"Om dit te doen, sal die Grondwet gewysig moet word en ek meen die kanse dat die regering sóver sal gaan, is baie skraal."
Die gees op die beraad en die gesindheid van talle organisasies wat grondlose mense verteenwoordig, was egter sodanig dat dit vir die regering moeilik sal wees om nie een of ander toegewing oor die beginsel te doen nie.
Opsies vir sulke toegewings is legio en talle van dié opsies is bespreek in die voorleggings wat deur kenners van Kenia, Namibië, Zimbabwe en Brasilië gedoen is.
Grondbelasting, veral belasting op onproduktiewe grond soos in Brasilië, is 'n moontlikheid.
Volgens mnr. David Solomon, lektor aan die Universiteit van die Witwatersrand se skool vir openbare en ontwikkelingsbestuur, is grondbelasting 'n manier om grondpryse afwaarts te druk.
'n Stelsel wat onproduktiewe grond die teiken maak vir herverdeling kan in die toekoms moontlik ook groot aanklank in Suid-Afrika vind.
Bosman sê sy vereniging sal geneë wees om so 'n plan met die regering te bespreek. Hy sê in Namibië word 'n puntestelsel gebruik waar onproduktiewe grond wat aan buitelanders behoort minder punte kry as produktiewe grond wat deur landsburgers besit word.
Boere wat self op hul plase woon, kry nog meer punte. Grond wat die minste punte op hierdie skaal verdien, word dus eerste vir herverdeling in die oog gehou.
Ingeligtes sê die regering sal waarskynlik uiteindelik volstaan met sy reeds verklaarde voorneme om onteiening te gebruik in gevalle waar die staat en grondeienaars nie tot 'n ooreenkoms kan kom nie as enigste aanpassing van die beginsel van gewillige koper en verkoper.
Mnr. Rogier van den Brink, die Wêreldbank se verteenwoordiger in Suid-Afrika, sê die bank glo onteiening het beslis 'n plek in die staat se "arsenaal van herverdelingsinstrumente".
Van den Brink sê die persepsie dat onteiening 'n maklike en goedkoop metode van herverdeling is, is egter 'n mite.
"Die hoë regskoste en eindelose hofsake wat met onteiening gepaardgaan, maak dit baie duur en ondoeltreffend. "Dit is egter belangrik dat die staat onteiening as instrument tot sy beskikking het om moeilike gevalle op te los."
Dr. Dirk du Toit, adjunkminister van landbou en grondsake, sê hy glo onteiening, waar die hof gebruik word om 'n regverdige waarde vir grond te bepaal, is " 'n progressiewe en beskaafde metode" van herverdeling.
Hy sê dit is belangrik om te onthou dat die Grondwet net bepaal dat grondeienaars geregtig is op " 'n billike" prys vir grond en "billik" nie noodwendig gelyk is aan "markwaarde" nie.
"Ek glo nie onteiening beteken eindelose hofsake nie.
"Uiteindelik het jy net 'n paar hofsake nodig wat 'n presedent skep oor wat 'n billike en regverdige prys is wat dan 'n aanwyser in alle daaropvolgende onderhandelings is."