ook erg was. Dit het dikwels onnodige verwarring veroorsaak omdat elke wurm as kommandowurm beskou is. Gelukkig kon die land se entomoloë dit spesies identifiseer en die verwarring uitskakel. Die herfskommandowurm het ons beslis onkant gevang maar ons het ’n paar waardevolle lesse geleer: Eerstens moet ’n mens elke plaagspesie korrek identifiseer, want ons kan nuwe plae in die toekoms verwag. Tweedens is daar in Suid-Afrika baie kundigheid en bereidwilligheid om kundigheid te deel. Derdens is dit belangrik om alle pogings ter oplossing van probleme te koördineer. Die wurm het daarin geslaag om al hierdie lesse baie vinnig aan te bied en ons het vinnig geleer. Samewerking van ’n groot aantal staats-, semi-staats-, akademiese en bedryforganisasies het ’n gekoördineerde pogings teen die wurm geloods en die groot mielieoes is bewys daarvan dat ons die eerste rondte gewen het. Nou moet SuidAfrika net saamstaan en ’n bestuursplan in plek stel as die wurm dit sou durf waag om weer sy kop in die komende jare uit te steek. Daar is wel nog baie werk nodig soos om die GM-gewasse te laat registreer as teëvoeter vir die herfskommandowurm, veldproewe om die doeltreffendheid te bewys van die plaagdoders waarvoor noodregistrasie toegestaan is, inligtingsessies met boere te organiseer en aan te bied, en ’n geïntegreerde plaagbestuurstelsel vir die herfskommandowurm te ontwikkel. Daar is ander plae soos die tamatie­ blaarmyner, ’n nuwe piesangvirus, die vrugtevlieg en natuurlik ook die dreigende droogte wat die land steeds op baie plekke in beklemming het waaraan aandag gegee moet word. Kom ons takel al hierdie uitdagings soos wat ons die herfskommandowurm getakel het met samewerking en koördinering – ons sal oorwin!
Suid-Afrika se boere is op pad na ’n ongekend goeie mielieoes maar skaars drie maande gelede het die yswater teen ruggrate afgeloop toe die vreemde, hardekwas herfskommandowurm op baie plekke in die land se mielies geïdentifiseer is.
“Die tyd vlieg en ons daarmee saam,” het die ou Romeine glo gesê wanneer hulle filosofies in die wynbeker gekyk het.