Lisa Montgomery tereggestel‘n Foto van Lisa Montgomery wat reeds in 2004 geneem is. (Foto: Wyandotte County Sheriff’s Department/AFP) Lisa Montgomery, die Amerikaanse vrou wat vroeër ter dood veroordeel is vir ŉ moord in 2004 op ŉ swanger vrou, is Woensdag in die VSA met behulp van ŉ dodelike inspuiting tereggestel. Sy is die eerste vrou wat in bykans sewe dekades deur Amerikaanse federale owerhede tereggestel is. Montgomery se teregstelling vind plaas in die doodsnikke van pres. Donald Trump se regering. Montgomery se teregstelling is vroeër tydelik opgeskort nadat ŉ federale regter ŉ hofbevel toegestaan het. Die regstryd oor haar teregstelling het nou geëindig met ŉ bevinding wat Woensdag in die vroeë oggendure gemaak is. Die 52-jarige Montgomery het ŉ swanger vrou vermoor om haar baba te steel, maar het gepleit om begenadiging op grond daarvan dat sy geestesversteurd sou wees. Sy is die 11de persoon wat tereggestel is nadat die Trump-administrasie hom suksesvol daarvoor beywer het om federale teregstellings ná 17 jaar voort te sit. Montgomery se prokureur, Kelley Henry, het die besluit om ŉ vrou vir die eerste keer sedert 1953 tereg te stel, in ŉ snydende verklaring as ŉ “wrede, onregmatige en onnodige gebruik van outoritêre mag” bestempel. “Die bloedlustigheid van ŉ mislukte administrasie kon vandag deur almal gesien word,” het Henry gesê. “Almal wat aan Lisa Montgomery se teregstelling deel gehad het, behoort hulle te skaam.” Die Amerikaanse hooggeregshof het 6-3 gestem ten gunste van ŉ besluit wat op die nippertjie geneem is om Montgomery se teregstelling te laat voortgaan. Dít ten spyte van twyfel oor haar geestestoestand. Die hof se drie liberale regters het ten gunste van begenadiging gestem. Diegene wat Montgomery verdedig het, het nie die erns van haar misdaad ontken nie. Montgomery kon nie self ŉ kind hê nie en het haar slagoffer – ŉ hondeteler genaamd Bobbie Jo Stinnett – versigtig aanlyn geïdentifiseer. Onder die voorwendsel dat sy ŉ hondjie wou koop is Montgomery na Stinnett se huis waar sy haar verwurg en die baba uit haar liggaam gesny het. Die kind het oorleef. In 2007 is sy skuldig bevind aan ontvoering wat tot ŉ dood gelei het en is sy die doodstraf opgelê. Haar regspan voer aan sy het aan ŉ ernstige geestestoestand gelei wat gespruit het uit die mishandeling wat sy as kind moes verduur. Sy het nie die betekenis van haar vonnis begryp nie, het hulle aangevoer, en dít was ŉ voorvereiste om die vonnis te voltrek. Pleidooi om begenadiging Maandagaand het ŉ federale regter die verdediging ŉ vlugtige reddingsboei gegee en beveel dat haar teregstelling opgeskort word om hulle tyd te gee om ŉ ondersoek na Montgomery se geestestoestand te doen. “Die hofrekord bevat genoeg getuienis dat me. Montgomery se huidige geestestoestand so ver verwyder van die werklikheid is, dat sy nie die regering se besluit om haar tereg te stel, verstaan nie,” het die uitspraak gelui. ŉ Appèlhof het die besluit egter Dinsdag omgekeer en dit aan die VSA se hoogste hof oorgelaat om te besluit. Trump, soos talle van sy konserwatiewe ondersteuners, is ŉ groot voorstander van die doodstraf en het ŉ pleidooi om begenadiging van Montgomery se ondersteuners geïgnoreer. Die Demokratiese senator Dick Durbin het intussen Maandag die bekendstelling van wetgewing om federale teregstellings te beëindig, aangekondig. Dit kan deurgevoer word as aangewese pres. Joe Biden volgende week die leisels oorneem en die Demokrate weer beheer van die senaat oorneem. Benewens Montgomery word nog twee mans in dieselfde tronk in Indiana na verwagting vandeesweek tereggestel. Hulle teregstelling is uitgestel nadat hulle Covid-19 opgedoen het. Vrees Helen Prejean, ŉ Rooms-Katolieke non wat bekend is vir haar teenstand teen die doodstraf, het die afgelope naweek gepraat oor federale aanklaers wat “dag en nag werk” om die appèlle van federale gevangenes teen te staan. “Julle hoef dalk nie die vrees of die sweet in die teregstellingskamer te sien nie, maar julle is aandadig hieraan,” het Prejean geskryf. Sy het hulle gevra om te verhoed dat teregstellings in die week voor Biden se inhuldiging gedoen word. Voormalige wagte by die tronk waar Montgomery aangehou is, het ook aan die departement van justisie geskryf om te vra dat teregstellings uitgestel word totdat beamptes teen Covid-19 ingeënt is. Tussen diegene wat die vonnis moet voltrek, wagte, getuies en regsverteenwoordigers is daar talle mense in ŉ baie klein ruimte en kan dit tot die verspreiding van Covid-19 lei. Amerikaanse state, waaronder ook die konserwatiewe Texas, het teregstellings drie maande lank weens die pandemie opgeskort, anders as die federale regering wat met talle teregstellings probeer voortgaan voor Trump as president vervang word.