Voordat die vrug tot vandag se vlesige heerlikheid verdedel is, was dit egter ’n baie minder smaaklike vrug. Dit het oorspronklik dan ook baie anders gelyk as die pynappel wat ons vandag ken. Dit het harde sade so groot soos ryskorrels gehad.
Die benaming “pynappel” het eweneens ’n interessante geskiedenis. Toe die Europese ontdekkers van weleer met hierdie vrug kennis maak, het dit hulle alte veel herinner aan die dennebol, die vrugkeël van die denneboom—wat ook die “pynboom”, of kortweg “pyn”, genoem word. Die Spanjaarde se woord vir die pynappel is piña... en verskillende ander nasies het ewe pynloos dié soort pyn ’n deel van hul eie woordeskat gemaak!
BO: Die pynappel (middel) het sy naam gekry omdat hy die ou Europese ontdekkers laat dink het aan die pynbol (dennebol), wat aan hulle goed bekend was (links). Die pynappel het later op sy beurt gesorg dat ander dinge na hóm genoem is, soos die pynappelklier (of hipofise, ’n keëlvormige aanhangsel van die harsings) en selfs ’n doringrige kalant soos die pynappelkaktus op die regterkantse foto hierbo.
In die Umkomaas-gebied suid van Durban en die Levubu-gebied in die Limpopo-provinsie word ook ’n bietjie vars vrugte vir die mark gekweek.
Plante soos die pynappel het blomme wat in groepe gerangskik is en bloeiwyses genoem word. Die plant bring eers ’n blomsteel voort met klein blommetjies wat daaruit groei. Mettertyd begin die blomme oopgaan. Elkeen blom net ’n dag lank en ontwikkel dan in ’n klein vruggie.
Al die vruggies versmelt geleidelik en vorm ’n sogenaamde veelvuldige vrug. Die veelvuldige vrug en steel word die geel vleis van die pynappel. Die vrug is groot, met ’n doringagtige skilpaddop-voorkoms en daardie blarekroon op die punt.
Die pynappelplante staan in opgehewe rye. Sodoende word oortollige water, wat die plant beskadig, weggedreineer. Die plantjies word met die hand geplant. Die eerste vrugte kan ná vyftien tot twintig maande gepluk word. Ná nog vyftien maande vind ’n volgende oes plaas, waarna die grond omgeploeg en van ’n jaar tot agttien maande toegelaat word om braak te lê.
PYNAPPELS word met die hand gepluk en in kratte gepak. Die Queen- pynappels word na skure gebring waar hulle volgens grootte en kleur met die hand sorteer word. Hulle word dan in houers gepak vir die Suid-Afrikaanse varsproduktemark of vir uitvoer.
Die oes kan meganies vergemaklik word deur ’n lang metaalarm met ’n vervoerband. Terwyl ’n vragmotor deur die pynappelplantasie ry, beweeg die arm oor die plante en die plukkers loop agtema. Hulle plaas dan die pynappels op die vervoerband wat dit na die vragmotor bring.
REGS ONDER: ’n Dwarssnee van ’n pynappel met sy harde kern in die middel en die sagte vleis daar rondom.
DIT kan pret wees om na jou eie pynappelplant om te sien—en op die koop toe uiteindelik boonop met ’n heerlike pynappel beloon te word! En jy kan dit doen... met ’n bietjie geduld en liefderyke versorging.
• Stroop ’n paar wortelblare van die kroon af. Draai dit onderstebo en laat dit sowat ’n week lank droog word sodat die afgesnyde kant kan verhard voordat jy dit plant.
• Vra vir Ma of Pa om vir jou ’n poreuse pot van so 20 cm te kry. Plant die kroon in hierdie pot met die blare na bo. Gebruik goeie tuingrond wat met dertig persent organiese materiaal gemeng is.
• Ná die planting moet jy die pynappel met ’n goeie huishoudelike plantvoedsel bemes en daarna weer elke twee of drie maande. Jy sal weet dat jou pynappelplant lekker groei wanneer jy ’n rooi keël uit die middel van die kroon sien groei. Hierdie rooi keël sal deur blou blomme gevolg word, en uiteindelik sal jou langverwagte pynappelvrug begin vorm. Jy moet onthou dat dit agttien maande kan duur voordat jou pynappel sy vrug gee. Miskien kan jy die plant se eerste verjaardag op ’n almanak merk. Dan sal jy weet—jy sal nog net ses maande langer hoef te wag!