Afrikaanse Idiome – NETRADIOSA
08/08/2017 Corrie Slabbert Afrikaans, Blog 0
‘n Spreuk, bv. dié van Salomo en Langenhoven, bevat altyd ‘n sedeles.
‘n Spreekwoord is ‘n stukkie waarheid of wysheid wat in die volksmond ontstaan het en wat as ‘n algemene waarheid beskou word.
‘n Idioom is ook ‘n spreekwoord, maar het gewoonlik ‘n dieper betekenis wat uit die tradisies, geskiedenis en leefwyse van ‘n volk gegroei het. Dis waarom idiome in Afrikaans nie noodwendig in Engels beskikbaar is nie. Dit is nie altyd moontlik om die betekenis van ‘n idioom uit die woorde af te lei nie, en maak baie gebruik van figuurlike spraak.
Ek wil weet waar ek aan of af is — ek wil weet wat my posisie is (Eng.: “I want to know where I stand.”)
Al dra ’n aap ’n goue ring, hy is en bly ‘n lelike ding — mooi klere of versierings kan ’n lelike mens nie mooi maak nie
So min van iets weet as ‘n aap van godsdiens (as ’n kat van saffraan) — geen kennis hoegenaamd van iets hê nie.
‘n Agterdeur oophou — ’n kans oophou om los te kom in geval moeilikheid of probleme sou opduik
Net ’n appel en ei vir iets betaal — iets baie goedkoop verkry.
Hy laat hom nie met ‘n blaas ertjies op loop jaag nie — hy word nie maklik bang nie, hy word nie deur kleinighede van stryk gebring of daardeur ontstel nie
Bloed uit ‘n klip tap — iets onmoontliks probeer doen.
’n Saak blou-blou laat — ‘n saak (wat eintlik moet aangeroer word) nie bespreek nie (of dit nie afhandel nie).
Kyk so ‘n doring! — skertsend gesê van iemand wat presteer het.
Die eeu van (die masjien, die atoom, kernkrag, die ruimtevaart) — die tydperk van…
Moenie sê: “Fonteintjie, ek sal nooit weer van jou drink nie” — moenie iemand verwerp wie se hulp jy dalk later weer baie nodig gaan kry nie.
Alle grappies op ’n stokkie — laat ons nou ernstig raak ná die geskerts.
Daar is ‘n slang in die gras — daar is onraad, daar skuil iets agter.
Net vir ‘n heen-en-weertjie na die bure gaan — die bure net vir ’n kort kuiertjie besoek.
Jy kan jou hoed agterna gooi dat… — jy kan baie bly wees dat…
As jy ’n hond wil slaan, kry jy maklik ‘n stok — as jy iemand wil benadeel, kan jy maklik ’n kamtige rede vind om dit te doen.
Agter elke hond aan blaf — ander napraat sonder om ’n eie mening te hê.
’n Hond uit ’n bos gesels — vreeslik lekker gesels.
‘n Vreemdeling in Jerusalem wees — iets nie weet nie wat almal weet.
In dieselfde juk trek — saamwerk.
Kolmuis vreet wasgoed — gesê van iemand wie se broek styf tussen die boude intrek.
Jou kop in ‘n bynes steek — jou met ’n saak bemoei wat jou in groot moeilikheid gaan dompel.
Dis net die oortjies van die seekoei — wat aan ons bekend is, is slegs ’n baie klein deeltjie van die volle waarheid of die eintlike probleem (goeie alternatief vir die Anglisistiese “punt van die ysberg”).
Die strop om die nek hê — pas getroud wees (skertsend).
Lyk soos ’n uil op ’n kluit — eensaam, beteurterd, onnosel lyk.
Ek het ’n voëltjie hoor fluit dat… — ek het êrens verneem dat…; ek het ’n gerug gehoor dat…
Israel van die Bybel- 2 Augustus 2017