Die onvoltooide kunswerk, of dit nou 'n musiekkomposisie, 'n skildery of 'n liter�re werk is, hou 'n groot bekoring vir die navorser sowel as die leek in, maar ook verleiding. Gestel �k kon di� werk end-uit voer, is die vraag wat kreatief-gestimuleerdes hulself stel: Watter kodes sou ek isoleer en opvolg?
Die voltooiing van talle werke is deur 'n verwoestende siekte of die dood opgehef. Ander werke, weer, is opsy geskuif deur hul makers omdat die geloof in die lewensvatbaarheid van hul skepping begin taan het.
Nog 'n moontlikheid meld hom aan: Het dit die kunstenaar dalk aan die nodige moed ontbreek om sy idees, gedurf vir hul tyd, tot aan hul logiese konsekwensie toe deur te voer?
Maar Arctic Summer, anders as wat die neutrale omskrywing "Fiction" te kenne wil gee, is duidelik 'n werk wat 'n roman wil wees. Die Engelse het 'n gerieflike uitdrukking vir di� soort roman: "an abandoned novel", oftewel 'n roman wat deur sy maker in die steek gelaat is. Arctic Summer is in 1911 begin, maar teen 1912 het Forster probleme daarmee ervaar.
Voordat oorgegaan word tot 'n bespreking van Arctic Summer, is 'n bondige opsomming van EM Forster se onvoltooide roman nodig.
Martin Whitby, die sentrale karakter, is saam met sy vrou, Venetia, en sy skoonmoeder, Lady Borlase, op weg na Itali�. Op Basel-stasie beland Whitby bykans onder 'n trein, maar 'n landgenoot, Clesant March, red hom. Daar is egter nie 'n spontane verkeer tussen die Whitby-groep en Clesant March nie: hulle behoort aan verskillende stande met uiteenlopende menings oor sake soos ridderlikheid en oorlog. Whitby bied nietemin aan om 'n verlofbrief vir March te kry wat hom in staat sal stel om die kasteel van Tramonta te besoek. Vir die Whitby-groep is die besoek aan Tramonta 'n belewenis, veral vir Martin Whitby, wat 'n voorsaat van jong March in een van die fresko's ontdek. March self, woedend n� 'n gesprek met Venetia, skeur sy verlofbrief stukkend, en kan dus nie die fresko fotografeer soos hy in opdrag van sy familie wou gedoen het nie.
Wanneer die Engelse weer terug is in Engeland, kry die leser 'n intieme insae in die leefw�reld van die March-familie en hul verstokte opvattings van wat 'n gentleman betaam al dan nie. Die liefdevolle verhouding tussen Clesant March en sy broer, Lance, is 'n ligpunt in die nogal groue atmosfeer van die March-huishouding te Monkswear.
Wat Arctic Summer 'n frustrerende leeservaring maak, is dat die gepubliseerde teks voortdurend uitreik na sy ongeskrewe derde seksie. Meer grafies gestel: daar is 'n stellinggedeelte, waarop 'n antitese volg, maar die sintese bly uit.
Martin se fiksasie met die soldaat Clesant March het dus op die oog af met sy manlikheid te maak. Clesant is 'n Middeleeuse tipe: ridder, kryger, gentleman - net soos sy voorsaat op die fresko in Tramonta. Martin, die romantikus, sou kennelik meer van Clesant se kwaliteite wou besit het.
Maar voorlopig genoeg van Martin Whitby, en oor na Clesant March en sy broer, Lance, wat eintlik soos 'n tweeling of tweeluik bespreek moet word, want die een help om die ander te definieer.
Lance is onmiddellik 'n toegankliker karakter as Clesant. Hy is spontaan, romanties, sensueel en bowenal eroties: sy naam self suggereer falliese wapentuig. As stut vir di� uitspraak kan Ernst van Altena se bloemlesing van erotiese gedigte in Nederlands bygehaal word, Jij Goudgepunte Lans, met die titel 'n aanhaling uit een van die gedigte. 'n Besonder grafiese stut vir die interpretasie van "Lance/lans" as fallies is Pollaiuolo (1429-96) se bekende tekening "Vegtende naaktfigure" (net mans). Die sentrale figuur hou sy swaard (?) dwars oor sy dye, enkele duime onderkant sy geslagsorgaan en nooi blatant 'n vergelyking tussen "wapens" uit.
Sy sensualiteit en hang na die dekadente word telkens gedemonstreer. Die eerste wat Clesant van Lance sien by sy tuiskoms n� sy bergklim-ekspedisie op die Kontinent, is 'n Lance wat poedelkaal rondloop in die seuns se domein van die huis. Clesant neem effens moedeloos kennis daarvan dat Lance vir homself 'n bad warm water getap het in die somer - 'n man bad tog in yskoue water, veral as dit uit jou eie bergrivier kom. Maar Lance se grapjassery vermurwe Clesant onmiddellik, veral toe Lance - nog altyd naak - een Klassieke figuur na die ander voorspeel: die Sterwende Gladiator; Laoko�n, met 'n handdoek wat die slange moet verbeeld waarmee hy worstel; die Apollo Belvedere, of 'n Romeinse huisvrou uit die periode van Titus, 'n badspons op "haar" kop.
Forster het sy modelle berekend gekies. Die Sterwende Gladiator is 'n voorafskaduwing van Lance se dood; die worstelende Laoko�n haal fallosentrisme by; die Apollo Belvedere wil 'n effens vroulike skoonheid uitlig, en Lance se sin vir wat "kamp" en speels is, vind uiting in sy parodi�ring van 'n Romeinse huisvrou.
Die hoogtepunt van hul dag in die veld is 'n otterjag waarop die broers afkom en waarby hulle onmiddellik aansluit. Honde verskeur 'n otter, en dan word die enigste lid van die jaggeselskap wat nog nie so 'n slagting meegemaak het nie, naamlik die seuntjie van die dominee, met bloed van die prooi ingesmeer, 'n ritueel waaraan Lance en Clesant flink meedoen.
Op pad terug na Monkswear gebeur twee dinge wat die "dekadente" sy van Lance belig - hy klim van sy perd af en gaan l� lankuit in die purper heideveld. Clesant kyk misprysend toe, al sou hy dieselfde wou doen, maar "... the yoke of the public school was still heavy on him." Hy maak sy perd vas, en gaan op 'n klip sit met 'n houding wat s� omskryf word: "an easy and manly fashion". Hy haal sy sigaretdoos uit, waarin hy 'n brief van Martin Whitby haal - 'n brief, let wel, waarvan Whitby se vrou, Venetia, niks geweet het nie. Clesant gooi die brief na Lance en vra sy mening daaromtrent. Whitby betreur dit onder andere dat hy so 'n lafaard is. As hulle rolle omgeruil was, s� Whitby, sou Clesant dood gel� het onder 'n trein op die Basel-stasie, want Martin sou nie die moed gehad het om manhaftig op te tree nie.
Lance vind 'n enkele frase in die brief ietwat vroulik, en verkwalik Clesant dat hy nie die brief vir hul oom, meneer Vullamy, gewys het nie. Hy vind Clesant se optrede baie n� aan "crooked".
En wat van Martin Whitby? Vir 'n gaygeori�nteerde leser is dit glashelder dat Martin, om 'n Angelsaksiese uitdrukking te gebruik, 'n "crush" op Clesant March het. Forster bou egter skanse op teen di� opvatting: Martin is maar net dankbaar omdat Clesant sy lewe gered het; hy is 'n moderne mens, en nie so bang vir emosies soos die March-"clan" nie; ensovoort, ensovoort.
Paul Binding is 'n gay skrywer met gayromans op sy naam, maar hy word ook hoog aangeslaan op grond van sy kritiese studies oor onder andere Lorca en Eudora Welty.