Environmental discourse in science fiction for children with reference to the Anna Atoom series by Elizabeth Wasserman | LitNet
Lees die volledige artikel in Afrikaans: Omgewingsdiskoers in wetenskapfiksie vir kinders met verwysing na die Anna Atoom-reeks deur Elizabeth Wasserman Nanowrimo – toortsie.com
November 13, 2019 November 13, 2019 ~ Toortsie	~ Lewer kommentaar
Ek wil sommer net begin deur te sê dat ek regtig wonderlike ouers gehad het. Ja, ek en my ma kon lekker vassit in my volwasse dae, maar dis snaaks hoe die lewe is, daar is baie goed wat ek nou verstaan en wat ek dink dat sy selfs beter hanteer het as wat ek ooit sal kan. In 1 Kor 13 staan daar mos dat ons deur ‘n spieël kyk in ‘n raaisel, maar dat ons eendag sal verstaan. Party goed sal ons seker nooit verstaan terwyl ons op aarde is nie, maar eers eendag in die hemel. Ander goed kry ons dalk later in ons lewe tog die voorreg om te verstaan soos ons self die pad loop.
Ons gesin was lief vir roomys. Net ek was nie eintlik lief vir roomys nie. Die koue maak my neusbeen seer en ek het baie keer naar gevoel as ek roomys eet. Kleintyd was daar nie soveel verskillende geure nie. Rum and Raisin was ‘n groot gunsteling en Neapolitan. Nie een van hulle het my opgewonde gemaak nie. Pienk roomys het my regtig naar gemaak. In my volwasse lewe sou ek later een keer per jaar baie lus wees vir ‘n draairoomys met ‘n flake, maar baie min roomys daarin. Wanneer ek dit dan geëet het, was ek weer versadig vir ‘n baie lang ruk.
Ek het altyd ‘n vanillaroomys verkies. Sou almal draairoomyse koop, het ek eerder vir my ‘n roomys op ‘n stokkie gekoop, van daardie wat eintlik net geysde koeldrank is. Op ‘n stadium het daar kafees begin om ‘n verskeidenheid kleure en geure roomys aan te hou, nie draairoomys nie, maar ‘n balletjie in ‘n horinkie. Ek kon nogal van daardie roomyse eet, nie elke dag nie, maar per geleentheid.
Om roomys ongeskonde op die plaas te kry, was nogal ‘n storie. Ons het veertig kilometer van die dorp af gebly. Die roomys het al in die eerste plek op pad huis toe begin sag word. Op die plaas het ons nie Evkomkrag gehad nie, maar ‘n enjin en ‘n paraffin vrieskas. Die roomys het gereeld uitgesak en ‘n harde deel onder gevorm. Bo-op was ‘n onsmaaklike skuim. Dit was maar die roomys wat ons geken het.
Soms het ons ons eie roomys gemaak. Dit was ‘n vreeslike geklits. Die roomys was baie lekker en baie soet, maar hard gevries, nie die ligte roomys soos wat ‘n mens koop nie.
Op Struisbaai was ‘n kafee wat goeie draairoomyse verkoop het. Dit was Aylesbury. Lieflike roomys. Ook op Struisbaai het ons dieselfde probleem as op die plaas gehad dat die roomys nie meer in die beste toestand is wanneer ons dit daar eet nie. ‘n Draairoomys was egter anders. Dit word daar gemaak terwyl jy staan en wag.
My ma het toe met ‘n nuwe ding begin. Sy sou een van ons met ‘n bak stuur na die kafee toe om draairoomyse te gaan koop. Al die roomyse word dan omgekeer in die bak en so terugvervoer huis toe. By die huis word die roomys in bakkies geskep. Maklik en lieflik!
Een aand word my pa opgekommandeer om ses roomyse en ses hamburgers te gaan koop by die kafee. Hy vra wie gaan saam, niemand wil nie. Hy vra ook vir my om hom te help, maar ek is ook nie lus nie. (Ek voel nou nog sleg daaroor.) Bak in die hand is hy daar weg en het lank weggebly. Uiteindelik is hy terug en sê dat hy darem vanaand ‘n %&* werk gekry het. My pa het regtig nooit lelik gepraat nie, dit moes vir hom baie sleg gewees het as hy sover sou gaan en ‘n lelike woord uiter.
Wat gebeur het: Hy het die hamburgers bestel en die bak vir hulle gegee om die hamburgers in te sit. Intussen het hy solank die ses draairoomyse bestel wat hulle een vir een in sy hande gegee het. Heeltemal te veel vir een mens om vas te hou! Daarná het die groot wag begin vir die hamburgers wat nie opdaag nie. Die roomys het al begin smelt en teen sy hande afloop, maar hy moes bly staan. Uiteindelik het die bak met die hamburgers opgedaag en moes hy met daardie vrag, manalleen terugbestuur huis toe.
Hoe hy dit reggekry het, weet ek nie. Ons het ons gebreek soos ons lag, want hulle moes net die hamburgers in ‘n sak gesit het en die roomyse in die bak, dan was dit baie makliker! Maar sies tog, dit moes vir hom bitter sleg gewees het. Ek sou woedend gewees het as my mense my so misbruik!
Ek het musiek geneem op skool. Klavier. Hier in my laat hoërskooljare het ek lui geraak vir oefen, maar eksamens wou ek speel. Arme tannie Elsa wat my nog moes aanpor week vir week! Sou ek my graad sewe-eksamen op ‘n Saterdag speel, want hoekom het my pa my geneem? Ek was nie goed voorberei vir hierdie eksamen nie. Party van die stukke het ek nie eers behoorlik geken nie. Ek was oorspanne. Ons het by die kerksaal se klein saaltjie eksamen gespeel. Toe die gehoortoetse gedoen word, sien ek my pa oorkant die straat loop. Met ‘n onsigbare hand het ek aan hom vasgeklou en my eksamen gedoen. Ek hét wel deurgekom, hoe, weet ek nie.
Toe ek met hangskouers uitkom by die eksamenlokaal, wag my pa vir my buite. “Kom”, sê hy, “kom ons gaan koop vir jou ‘n roomys.” Daardie een was ‘n heerlike troosroomys en het diep in my hart gaan lê. My pa het net geweet hoe.
Ek staan vandag op 24 114 woorde. Min geskryf vandag as gevolg van gebrek aan tyd. Gelukkig het ek dit mos voorsien.
November 12, 2019 November 12, 2019 ~ Toortsie	~ 6 Kommentaar
November 12, 2019 November 12, 2019 ~ Toortsie	~ 9 Kommentaar
November 8, 2019 November 9, 2019 ~ Toortsie	~ 23 Kommentaar
Mikpunt: 50 000 woorde voor 30 November.
1/10 = 5 000 woorde – 3 November
1/4 = 12 500 woorde – 7 November
1/3 = 16 667 woorde – ek werk nog daaraan.
Geskryf sover: 15 184.
Ek is nog heeltemal binne die beplanning. Om 50 000 woorde in November te skryf, moet ek probeer om 1667 per dag te skryf. Ek is dus ‘n dag se skryfwerk voor vir daardie dae wat ek nie die tyd sal hê nie.
Op Saterdagaand, 9 November, staan ek op 17281 woorde. Baie dankbaar. Die 1/3 merk oorgesteek. Nou mik ek vir 20 000, wat 2/5 is, of 40%.
November 8, 2019 ~ Toortsie	~ 3 Kommentaar
Ek kan nie onthou van soveel begrafnisse wat ek as kind bygewoon het nie, maar sommige van hulle staan tog vir my uit.
Ek was sommer nog klein toe twee van my maats se ma’s kort na mekaar oorlede is. Sommer nog op ‘n jong ouderdom. Beide hierdie tannies se begrafnisse was gehou uit oom Kosie en tannie Johanna in die huis op Spitskop. Die een was Franco se ma, maar dis baie vaag en ek kan dit nie so goed onthou nie. Wessel se ma se dood kan ek beter onthou, ek dink ek was ongeveer Sub B rond. Wat ek onthou, is die groepie vriende om die graf in die familiekerkhof op die plaas. En dat ons aan die buitekant van die kerkhoffie gestaan het, die naaste familie was seker binne. Daardie kerkhoffies is mos maar eintlik baie klein.
Familiebegraafplase op plase is hier by ons ‘n algemene gesig. Ons de Wet-familie het ook ons kerkhof op my oom-hulle, oom Eddie en tannie Dinah van Eeden se grond, Driefontein. Hulle kinders en kleinkinders woon tans daar. Driefontein is die oorspronklike familieplaas van die de Wet’s. Heelwat van my voorgeslagte is daar begrawe soos my oupa en ouma en ook my boetie wat gesterf het by geboorte.
Alhoewel ons maar net ses kilometer van Ouplaas se kerksaaltjie af is, is die begrafnis elke keer uit ons huis gehou wanneer iemand in ons kerkhof begrawe is. Eers my ouma toe ek in standerd drie was, en later my neef, Dewet van Eeden (vE).
Hy het verongeluk presies twee dae ná sy twintigste verjaarsdag. Hy was in die lugmag op daardie stadium en hulle het teruggevlieg van Valhalla af, as ek reg onthou. Vier lugmagoutjies in ‘n privaatvliegtuig. Die vliegtuig het aan een van die outjies se pa behoort. Daar was probleme met die vliegtuig se radio en hulle kon eers nie vertrek nie. Uiteindelik is hulle in uiters gure weer weg en het verdwyn. Ek weet nie of die radio toe weer moeilikheid gegee het nie, maar hulle het in die digte mis teen die berg vasgevlieg tussen Oudtshoorn en Mosselbaai. Sou hulle slegs drie meter hoër gevlieg het, sou hulle dit gemaak het en was dit oop lug tot by Riversdal waar hulle sou land. Vir ‘n week lank is daar landwyd na hulle gesoek. Daar was selfs die vrees dat hulle uitgewyk het vir die slegte weer en in vyandige Mosambiekse gebied beland het, maar genadiglik was dit nie die geval nie. Genadiglik is hulle gevind en kon hulle ouers van hulle afskeid neem.
Dewet vE se begrafnis is uit ons huis gedoen. Biduurbanke is ingedra, elke moontlike stoel, ons groot sit- en eetkamer is volgepak, ook die groot stoep buite. Almal was tjokkenblok vol, daar het nog mense op die gras ook gestaan, of hulle kon hoor wat die dominee gesê het, weet ek nie. As so ‘n jongmens sterf, kom daar baie mense. Ons het redelik voor in die stoet gery, en ons was al lankal by die graf, geparkeer en uitgeklim, toe het die string karre steeds gekom en gekom. Dit het ‘n geweldige indruk op my gemaak.
‘n Landsvlag is om sy kis gedrapeer met sy lugmaghoed bo-op.
Ek kan goed huil by ‘n begrafnis. Ek hoef nie eers die persoon te ken nie, as die familie die kerk instap, trek my keel toe en loop die trane. My eie Dewet-kind het in sy hoërskooljare ‘n ou tannie besoek. Dit was ‘n projek van die skool. Kinders het ‘n bejaarde aangeneem en dan op ‘n gereelde basis besoek. Ek het die tannie een keer ontmoet in die bank. Kort daarná is sy oorlede. Ter wille van my kind besluit ek om die begrafnis by te woon. Ek en my vriendin, Suria. Ek neem aan sy het die tannie geken.
Daardie dag breek my sluise toe behoorlik, ek huil sommer vir my kind se verlies, die tannie was regtig goed vir hom. Arme Suria kry my so jammer, dink by haarself dat ek darem baie lief moes wees vir die tannie. Op ‘n stadium, so tussen die snikke deur, sê ek vir haar dat ek die tannie glad nie geken het nie. Sy wou haar breek!
Dawie Beyers het daardie tyd by ons gewerk, ek was die bestuurder van ons vervoerbesigheid en Dawie het my gehelp. Toe ek met dikgeswelde oë by die kantoor aankom, het hy aanbeveel dat ek myself as ‘n roubeklaer kan uithuur. Ek sou blykbaar goed kon geld maak daarmee. Sê hy.
Dawie was ‘n wonderlike kollega en vriend. Sies tog, hy het ‘n baie lang stryd teen kanker gehad wat hy op die ou end verloor het. Sy ouers moes al drie hulle seuns die een na die ander begrawe. Dit wens ek nie my vyand toe nie. Hulle was só sterk. Oom Perrie en tannie Daphné, ek eer die manier wat julle die verlies van julle drie seuns verwerk het.
Dawie was eintlik aanvanklik meer my broer, Gaaf, se vriend. Ons het later jare maats geraak. Die einste Dawie het vir my so ondersteun met Gaaf se begrafnis, sonder dat hy dit eers besef het.
Gaaf is op ‘n nuwejaarsdag oorlede, twee weke na sy dogter, wat verongeluk het met haar motorfiets. By haar roudiens het ek so sleg gevoel dat ek nie by Gaaf gaan inhaak het toe hy so verskriklik hartseer was nie. Met sy roudiens was ek geweldig ontsteld.
Toe ons as familie instap in Struisbaai se kerk, staan Dawie toevallig aan die kant van ‘n ry in die paadjie se kant. Hy het vorentoe gekyk, nie na die familie se kant toe nie. So in die verbyloop het ek net so aan sy bo-arm gevat en dit gedruk. Dit was vir my ‘n baie moeilike begrafnis. Daar was baie dinge wat ek moes verwerk. Met die uitstap na die diens het ek gevlug en vir baie lank eers agter ‘n muur gaan staan.
Ek was in standerd drie toe my ouma oorlede is en in standerd vyf toe my tannie oorlede is. My pa-hulle was vyf kinders, en daar was ‘n baie groot gaping ná die eerste twee kinders gebore is, omtrent dertien jaar, voor ouma nog drie kinders gehad het. My tannie Jakoba was die oudste terwyl my pa die tweede jongste was. Tipies wat gebeur, is dat wanneer iemand doodgaan, mense oor die persoon praat. Die mense het gewonder of oom Wienand-hulle nou op die dorp gaan woon, of nie. Ek, muis met groot ore, het die gewonder gehoor en sommer vir tannie Rita gaan vra wat hulle plan was. Dit was blykbaar verkeerd, ai tog. Uit die mond van die suigeling sal jy die waarheid hoor, né.
Ek het ‘n ietwat vreemde uitkyk oor begrafnisse. Ja, ek huil tog te lekker by elke begrafnis, maar familiebegrafnisse is vir my op ‘n vreemde manier eintlik baie lekker so te midde van die hartseer. By só ‘n geleentheid sien ‘n mens gewoonlik familielede wat jy min sien en kuier almal gewoonlik lekker saam. Baie keer kom die familie al die vorige aand bymekaar en word dit eintlik ‘n lekker saamweesgeleentheid. Op die ou end kan ‘n begrafnis uitdraai in ‘n groot lekkerte.
So ‘n jaar of wat gelede het ons ‘n groot familiesaamtrek gehad by Pieter en Celia op Bosfontein. Al my oupa en ouma se nasate was daar. Die eerste amptelike bymekaarkom was by die kerkhof. Die meeste van die familie het op Waenhuiskrans by Die Herberg gebly. André het ‘n bus gereël om die klomp daar te kry. Om een of ander rede het ons self gery, nie met die bus nie. O ja, ons moes my ma by die ouetehuis oplaai.
Ons het egter baie lank gewag, die bus het aanmekaar gebreek op pad. Stuk-stuk het ons daar opgedaag, al die oues van dae ook. Lekker sit en gesels daar tussen die grafte. My Inka-lelies was in volle blom en ek het solank flesse vol blomme op elke graf gesit. Francois Potgieter het ‘n baie mooi boodskap gebring daar in die begraafplaas.
Ná die tyd het ek gehoor dat daar meer mense by die geleentheid teenwoordig was as wat ons met die oog kon sien. Dit klink my ouma Ellie het ‘n ogie kom gooi oor ons lotjie. Iemand het ook blykbaar die span ponies daar verby gejaag. Ek weet van die ponies wat daar verby gehardloop het en die vreemde windjie wat gewaai het, so, wie is ek om te stry of hulle daar was, of nie? Wel, ek dink ons het heel oulik uitgedraai, Ouma kon maar trots wees op ons!
544,791 ste persoon wat hier inloer! Baie dankie en welkom! Hoop jy loer weer in.