Hoogmoed kom ook tot ‘n val….
My ma is alweer by ‘n kruispad….. met haar rustelose siel….wil sy alweer inpak…. en trek.
As kind was dit vreeslik opwindend as die groot treklorrie voor ons huis gestop het. “Waarheen gaan ons mamma?” sou ek opgewonde vra. My ma het dan net vrolik gelag (wetend dat sy al haar sorge gaan agterlaat) en geheimsinnig geknipoog…..” ’n Wonderlike plek my skat!”
En ek moet erken….my jeug was vreeslik opwindend….met nuwe name, tale en plekke en maatjies om te maak so elke plusminus vyf jaar….
Maar ek is nogsteeds spyt dat ek my heel eerste boesemvriendin in st. 2 gegroet het na ‘n middag van lekker lang speel met die afskeidswoorde : “Sien jou…nooit weer nie!” Ek het haar toe nooit weer gesien nie….baie sad….en het geleer om vriende met die jare met meer respek te groet…you never know….jy weet?
As museummens is my ma erg sentimenteel….elke voorwerp in haar huis vertel ‘n storie….al is sy oor af of al het hy ‘n groot kraak in die middel….word dit erens met liefde gebere in ‘n donker kas. Ek sweer, as sy kon, sou sy alles genommer en opgeskryf het in ‘n groot, swaar boek…..as bewysstukke van ‘n lewe geleef en deurleef.
So met die inpak wys sy my noudie dag my oupa Japie van Barrydale se gedroogde helm velletjie….en vertel my trots dat hy volgende jaar 100 jaar oud sou wees….(siesa). Sy hou nog al die klein siggaretboksies waarop my pa sommetjies gemaak het…toe hy sy kop begin verloor het….(sy verdiende loon na ‘n leeftyd van inhalig wees), ouma se korset toe haar rugwerwels begin ingee het….(sy wou mos nooit haar kalkpille drink nie) en my voosgekoude tandering van 40 jaar gelede…..wat ek verlede kersfees (in blink papier toegedraai) seremonieel ontvang het. Dis amper so erg soos ‘n groot, swaar goue sleutel op 21 wat absoluut niks kan oopsluit nie…. Noudat ekself twee baba’s het…..simboliseer ‘n tandering vir my baie pyn, slapelose nagte en groen Panado stroop….(iets wat ek nooit ooit wil onthou nie)
So lig my ma my ‘n paar jaar gelede terwyl ek haar help beplan aan haar 50 jaar skoolreunie in dat sy iets vreesliks uitgevind het van haar maats…. Ek dog sy gaan my meedeel dat omtrent die helfte van haar klasmaats al die huidige met die ewige verwissel het, maar nee…..grootoog fluister sy een aand by haar kombuistafel aan my : “Omtrent almal bly in aftreeoorde!” Ek wou uitbars van die lag, maar kon sien dat hierdie brokkie inligting swaar op my ma se hart rus. Ek wou ook nie ongeskik klink en se dat ek eintlik dink dat sy haar moet gaan byvoeg by hierdie kommerwekkende statistiek nie. My ma was nog altyd eksentriek sien, so ek dink nie enige aftreeoord is gereed vir haar nie…..
Sy het toe nie vir die hele reunie naweek in Bloemfontein gebly nie en was binne ‘n dag terug. Die rede? Sy was moeg vir al die wit koppe en hul oumens stories…..
Toe skoonma laasjaar na ‘n aftreeoord moes gaan het sy geweier….haar rede? “Ek bly nie in ‘n huis met ‘n plat dak nie!” ……en wie kan dan nou met sulke logika stry?
“Die uitdaging is…..om met grasie oud te word…” het ‘n vriendin eendag aan my (al peinsend in die verte) laat hoor. Ek wou weet wat sy daarmee bedoel het en sy het verduidelik : “Om nie almal om jou se lewe hel te maak omdat jy nie die naderende ouderdom kan handle nie…”
Ek weet my ma vrees dogters soos ek…..want sien sy het al ‘n hele paar ou vriendinne verloor toe hul “ongeskikte” dogters beheer van hul lewens geneem het op die ryp ouderdom van 80…maar sy vergeet heel gerieflik die feit dat haar eie ma haar laaste jare in Huis Uitvlucht deurgebring het….So gepraat van ouetehuise…..watter sadis besluit op hierdie name? Huis Silwerjare, Huis Avondrus, Huis Laaste Rus of Huis Laaste Kans boesem gereeld vrees by menigte bejaarde in….hoekom dan nie vroliker name soos The Mickey Mouse Club House nie?
“Kinders bly in die huis van more…..” was my ma lief om van kleinsaf vir my uit haar gunsteling boekie aan te haal….
’n Ene wyse oom met die naam van Kahlil Gibran het dit eendag, lank lank gelede kwyt geraak….maar soos alles in die lewe is dit moeilik om jou eie goeie raad te volg…practice what you preach I suppose?
Ons wag op die Kaptein….
“Belowe jy los my nie by my ma nie…..” was my afskeidswoorde aan my man toe hy my en die kleintjies vroeer die jaar by my ma se kleinhekkie groet….oppad na ‘n nuwe werk en huissoek na ons omswerwe van die afgelope jaar. Hy het vir my ‘n pragtige wit, gerusstellende glimlag gewys en plegtig belowe….ek wou dit uit sy mond uitdruklik hoor…Ek en my ma het issues jy sien….nog altyd gehad.
Dit was die laaste keer wat ek hom gesien het….hy het toe nie sy belofte nagekom nie….en vir ‘n paar nagte het ek verwytend deur die trane opgehuil hemel toe…”Onthou…beloftes maak skuld ne?”
So sit ek nogsteeds by my ma…..gestrand op die eiland van verlange….en nes Tom Hanks jare gelede het ek al ‘n paar keer probeer om van die eiland af te kom…..maar elke keer was die wind nie reg nie, of die seestrome was verkeerd en ‘n storm het gebroei op die horison. Ek bly op ‘n vreemde dorp tussen eksentrieke karakters wat sommige dae wraggies voel soos ‘n episode van Lost….daardie episode wat uitgesny is uit die reeks omdat dit net te ongeloofwaardig is….
So is daar ‘n man hier op die dorp met ‘n lang wit baard en ‘n wit Amerikaanse hond wat snags graffiti op die dorp se mure skryf…”Judas was ‘n Held…sonder hom sou die Kruisiging nie moontlik gewees het nie…” Hy maak almal die hoenders in met sy True-isms….maar hy laat my dink….Ek het ook onlangs ‘n skildery van ‘n groot slang by ‘n kunstenaar gekoop met die woorde : ”Ek le Hinderlaag…..ek le laag en ek hinder niemand nie…” Dit laat my lag….glo my, ek het dit nodig….
Een nag het ek wakker geskrik van ‘n meisie wat by my venster ingeklim en met my hare (terwyl ek slaap) begin speel het…..sy het lanklaas haar pille gedrink en wou aan my hare voel….Dit het my groot laat skrik….en ek sluit deesdae my vensters dig….
Die outjie by die hoekkafee het by my ma kom bieg dat hy wens sy wil sy skoonma wees….Dit het ek gladnie snaaks gevind nie…..ek kon sy ma gewees het….en sy butch sussie wil graag portretstudies van my doen…(in the nude)
Vanoggend was ons by ‘n Lente Tee op die kerk se wintersgrasperk. Die dominee was DJ en hy en sussie het gelangarm op maat van ‘n Bles-song….’n paar uur later is daar in dieselfde kerk geskiedenis gemaak toe die eerste gay man uit die NG Kerk begrawe is……
Dan is daar die straatkinders wat hul name ingraveer op jou kar as jy hul nie betaal nie….(Killjoy was here)…..en nou drank verkoop aan die verlore seun wie se ouers nie Groot Fees gaan hou as hy huis toe kom nie (hulle het hulself doodgesuip)…Hy probeer nou daagliks sy eie lewe neem…sonder enige sukses….en selfs die dominee en gemeente tannies het hom afgeskryf……. Ek hoor hy het laasweek van die dorpsbrug afgespring….en albei sy bene gebreek…..
Ek vermoed ons is almal verlore siele…..gestrand op ‘n eiland….met ‘n slang hier en daar….in die middel van die Karoo…..wagtend op die Kaptein…om ons te kom haal….
by die plek
waar jou hart geskeur het
draai ek dit
in gaasdoek toe….
probeer ek die letsel
My stom vingers vleg dom.
Weef die beseerde weefsel
al digter toe….
dis ‘n onbegonne
Op die Peron van die Liefde….
“Always have your Bags Packed…” is die titel van ‘n skildery wat ek jare gelede geskilder het toe ‘n geliefde my maan dat ek nie verbaas moet wees as ek eendag by die huis kom en my besittings, gepak in tasse, op die voorstoep vind nie…..In plaas van huil was ek so geinspireer toe ek voor my geestesoog daardie groot, ou leertasse met adresse op kartonpapiertjies met tou aan die handvatsels sien staan het….
‘n Ander keer wou ek by ‘n ander geliefde weet hoekom die verhouding dan nou nie kan werk nie en moes toe hoor : “There’s too much History between us…” ……Wat ‘n mooi skildery het ek nie produseer nie! ‘n Dik, groenbruin, warm Mahala rivier wat luislang lui verby kronkel…met die bladsye van ons geskiedenis boek saam…uitgeskeur….wat afdryf na die see van verlange….
Ek was nog altyd ‘n reisiger van die lewe…dis seker maar my ma se skuld….Sy het ‘n rustelose siel, sien….van kleinsaf het ek saam met haar getrek…..weg van probleme (wat gewoonlik hand aan hand regstreeks met ‘n man verbind was) of oppad na ‘n nuwe een. Ek het hope stories van reis per trein, per boot, met ‘n geleende kar of ‘n gestrande een langs die pad…..oppad na erens….maar ook nerens…..huis is tog waar die hart is, dan nie?
Ekself het dit ook al beproef toe ek per vliegtuig vroeg een sondagoggend so 6 jaar gelede vanaf Kaapstad se Internasionale Lughawe gevlieg het om ‘n man wat ek op die Internet leer ken het…..vir die eerste keer te ontmoet….van aangesig tot aangesig. Wat ‘n verskriklike opwindende maar tog ook sielsdodende ervaring….he loves me….he loves me not?
Ek het myself oortuig dat dit is hoe “mail-order-brides” ook moet voel, en met ‘n biologiese klok wat op die hoe ouderdom van 35 geen battery nodig gehad het nie…..was die vrees om op te eindig soos my oujong tannie Sussie (wat alleen in ‘n groot ou huis op Colesberg woon) veel groter as die gedagte om ‘n vreemde man op ‘n vreemde lughawe te ontmoet…you only live once….reg?
En daar staan die liewe man toe en wag vir my…tussen massas vreemde mense wat kom….en gaan…..en hy….klein en fyn, bewend soos ‘n riet….my groot, groen, swaar tas vol verwagtings tussen ons….. amper groter as hyself….
Die 5 jaar van getroude lewe was vreeslik opwindend….. amper soos ons eerste ontmoeting….en ek was verbaas as vrouens (jonges, oues en tannies wat mans vir hul dogters soek) my vra hoe ek dit reggekry het? Boereseuns met mooi maniere is skaars op die platteland sien…..en nie almal van ons is braaf genoeg om ons name so weg te gooi soos op “Boer soek ‘n Vrou” nie…..
“Dis baie maklik”….antwoord ek dan gewoonlik, dik van die lag en selfvertroue….”Het jy al ooit gehoor van die Landbouweekblad se Opsitkers?”
Maar dis nie altyd so maklik nie……Ek het ‘n jaar gelede my huis opgepak om saam met hierdie einste man agter werk aan te trek Transvaal toe. Nie so erg nie, het ek myself getroos, ‘n mens doen dit vir die liefde…..en het my voormoeders dit nie ook gedoen agter op ‘n ossewa nie? Ek het niks om oor te kla nie…..
Maar dis nou presies ‘n jaar later….my aardse besittings in bokse verspreid tussen vriende en familie oor die hele Suid-Afrika….en my man is intussen dood….
My skoonsuster het op die begrafnis my gelaat met hierdie wyse woorde….”Mens trou net die eerste keer vir liefde, Maraja…..” Wyse woorde van ‘n vrou wat al 20 jaar getroud is met haar skoolliefde….het ek stilweg gedink…… en net die volgende dag my kaartjie gaan bespreek by die naaste internet kafee…..
Nou staan ek en wag….met my groot, groen, swaar tas vol verwagtings…..weereens op die peron van die liefde….