Kersfeespreek 2008.01 – Henk Gous | TEO website of the Faculty of Theology University of Pretoria / TEO Webwerf van die Fakulteit Teologie, U.P.
Kersfeespreek 2008.01 – Henk Gous
Tema: Stilte moet vrede word oor Kerstyd
In 1818 het God aan die wêreld ‘n geskenk gegee: ’n musiekstuk met die titel Stille Nag. ’n Assistent-priester, Joseph Mohr, het in 1816 ’n gedig gesrkyf en in 1818 het ’n musiekonderwyser, Franz Gruber, dit getoonset. Die eerste uitvoering in die kerkie in Oberndorf in Oostenryk (ongelukkig is die oorspronklike kerkie afgebreek) was klein en doodgewoon.
In die tyd daarna het die lied se woorde en melodie mense se harte geraak en dit het uitgekring. ’n Orrelstemmer en twee reisende sangergesinne het dit wyer gesing en dit het bekend geword. Die woorde het dalk effe te romanties op die stilte van die nag gefokus maar dit het gepas by die atmosfeer van Kersfeesdienste. Maar dalk het die aanklank van die stiltewoorde gewys op die enorme menslike behoefte van stilte, en eintlik, die behoefte aan vrede. Die lied begin wel by stilte maar eindig by die Persoon wat vrede bring. Die 1818 musikale geskenkie is net iets werd omdat dit fokus op die grootste Geskenk van 2000 jaar gelede: Jesus Christus.
Hierdie preek wil by stilte begin nes die lied, maar by Jesus se vrede eindig, vrede wat bly staan selfs in die tye wat ons geen stilte beleef nie.
Hoekom is stilte so nodig? Hoekom is stilte so skaars?
Stilte is VREEMD
Mense het ongewoond geraak aan stilte want dis die moderne tyd se skaarsste artikel. Orals is agtergrondmusiek, nog meer in Kerstyd. Nog erger is die aanhoudende agtergrondgeraas van motors, vliegtuie en honderde stukke toerusting in elke huis en kantoor.
Later word die agtergrondgeluide so normaal dat moderne mense nie daarsonder kan klaarkom nie. As die motorradio stukkend is, of daar is ’n kragonderbreking, dan sukkel mense om stilte te hanteer. Hoe jonger ’n generasie is, hoe minder kan hul verstaan dat iemand slegs kan sit en stilte geniet. Hulle wil weet: ‘Wat doen jy terwyl jy so in stilte sit?!’
Daarom moet ons die stilte wat Stille Nag beskryf en wat Jsus skenk, vir ons as geskenk vat, nou in Kerstyd en heeljaar. Jesus gee rus wat meer is as stilte, maar stilte insluit.
Hy het belowe: Mt.11:28 “Kom na My toe, almal wat uitgeput en oorlaai is, en Ek sal julle rus gee. 29 Neem my juk op julle en leer van My, want Ek is sagmoedig en nederig van hart, en julle sal rus kry vir julle gemoed. 30 My juk is sag en my las is lig.” Sy belofte was spesifiek bedoel om die oorlading van die Fariseërs deur wette en pligte weg te vat. Hy belowe die sagtheid van genade in plaas van die harde wettiese godsdiens van verdienste.
Ongelukkig sit selfs mense wat weet van genade, vir hulself ‘n harde juk op. Ons werksdruk en streslas is dikwels ons eie keuse. Ons streef na perfeksionisme en reken ek is onmisbaar, en gevolglik dra ek swaarder as selfs die Fariseërs. Jou persoonlikheid en aangeleerde styl laat jou sukkel met stilte en so verloor jy Kersfees se vrede. Daarom is die moderne tradisie van Kersvakansie dalk baie nodig.
Vat dus vir jou rus, en hou op hardloop.
Stilte is ANGSWEKKEND
Vir party mense is stilte nie net vreemd nie, maar werklik angswekkend. Die rede is dat ek in stilte net myself as geselskap het. Wanneer ek alleen is en moet stil wees, dan kom ongemaklike gedagtes op, die goed waarvoor ek gewoonlik weghardloop.
Gedagtes sê iets van jouself: Spr.27:19 Soos jy jou eie gesig sien as jy in die water kyk, so sien jy jouself in wat jy dink.
Soms is my gedagtes net deurmekaar, en doodgewoon regpak is moeilik, daarom wil ek nie. Soms egter is gedagtes vol van onafgehandelde sake, geraamtes in my onbewuste wat ek verkies om te vermy. Dan probeer ek nog meer weghardloop. Dis hoekom baie mense se vakansies voller is as hul werkstyd: hul maak dit oorvol om te vlug vir hulleself.
Daarom moet ons soos Jesus maak, gereeld maar veral tydens ons vakansietye: Mt.14:13 Toe Jesus dit hoor, het Hy met ’n skuit daarvandaan weggegaan na ’n stil plek om alleen te wees. Jesus het alleentyd gesoek en gemaak omdat alleentyd gesond is, beide vir geloof en gebed, en ook vir jou menswees. In stiltetye kan mens dink en die geheelbeeld soek. Jy kan die werklik belangrike herontdek eers wanneer jy nie net met die dringende besig is nie.
Daarom moet ons doen wat Maria gedoen het (sy kry nogal baie aandag in Stille Nag): Luk. 2:19 ‘Maria het alles wat gesê is onthou en telkens weer by haarself daaroor nagedink’. Stilte is nodig vir dink
Stilte is GEVAARLIK
Soms is stilte wel gevaarlik. Die Afrikaanse uitdrukking sê duidelik ‘Ledigheid is die duiwel se oorkussing’. Dalk het jy ervaar dat die duiwel wat agter jou oor kom sit (dis waarna die spreekwoord verwys) en slegte gedagtes plant, dit juis doen wanneer ek verveeld is. Natuurlik hoef ek nie die duiwel die skuld te gee vir gedagtes wat dan van agter my oor af sou kom nie: ek is genoeg sondaar dat daardie gedagtes doodgewoon uit myself uit opkom. Daarom is vakansietyd soms gevaarlik. Dis die broeiplek vir droogmaak, baklei, drink, rondslaap, ens. by grootmense en kinders.
Die gevaar is natuurlik nie in ledigheid as sodanig nie. Dis gevaarlik wanneer jy ledig sonder die Here as belangrikste geselskap. Mt.12:43 “Wanneer ’n onrein gees uit ’n mens weggaan.. 44 sê hy: ‘Ek gaan terug na my huis waaruit ek weggegaan het.’ Hy kom dan terug en kry dit onbewoon, skoon en aan die kant. 45 Dan gaan haal hy sewe ander geeste, nog slegter as hy self, en hulle trek saam met hom in en gaan woon daar. Aan die einde is so ’n mens slegter daaraan toe as aan die begin.”
As jou erf leeg is, is dit gou vol plakkers. Alleenmense sonder die inwoning en geselskap van Jesus, kry maklik ‘n ander inwoner. Meditasie sonder die inset van God se woorde uit die Bybel, en kry die inset van jou eie skewe gedagtes. Goeie voornemens sonder die krag van die Heilige Gees, is korttermyn voornemens.
Vrede is God se KERSGESKENK
Kersfeesvakansies word net mooi as jy nie net rus soek nie maar vrede. Joh.14:27 “Vrede laat Ek vir julle na; my vrede gee Ek vir julle. Die vrede wat Ek vir julle gee, is nie die soort wat die wêreld gee nie.
Daarvoor het jy wel die stilte van Kerstyd nodig en moet jy dit doelbewus soek.
¨ Al is stilte vreemd, gaan soek dit, raak gewoond daaraan, want dis gesond.
¨ Al is dit angswekkend, kan jy saam met Jesus selfs jou geraamtes en onbewuste leer hanteer. As jy nakend voor God se spieël staan, kan jy dit wat jy sien, deur God se genade ook sien verdwyn, en kan jy dit met God se wysheid herrangskik en orden.
¨ As jy in stilte gevaarlike gedagtes voel opkom, kan jy dit met die hulp van die Een wat sterker is, oorwin.
Sing Stille Nag hartlik, en gaan soek en werk vir die vrede binne die stilte. Gaan sing ook die nuwe Afrikanse Kerslied. ‘Welkom o stille nag van vrede’, praat van stilte en vrede ook hier onder die Suiderkruis.