PressReader - SA Jagter Hunter: 2018-11-01 - VI­PER – DO­DE­LIK IN DIE BOS
VI­PER – DO­DE­LIK IN DIE BOS
Hier­die plaas­li­ke pro­duk tref waar dit saak maak.
Dit is ver­bly­dend om te sien dat daar al hoe meer plaas­li­ke ver­vaar­di­gers na vo­re tree wat mo­no­me­taal­koe­ëls van ko­per en geel­ko­per ver­vaar­dig. ’n Nu­we toe­tre­der tot hier­die mark is Pe­ter Sut­ton van Jo­han­nes­burg. Pe­ter is ’n ka­te­go­rie B-ge­weer­ver­sa­me­laar as­ook ’n toe­ge­wy­de jag­ter en sport­skut wat aan ’n ver­skei­den­heid sport­skiet­dis­si­pli­nes deel­neem. Sy eer­ste vuur­wa­pen was ’n S­tar BKM-pis­tool en sy eer­ste ge­weer ’n mi­li­tê­re Mau­ser M98 in .308-ka­li­ber.
Pe­ter is ’n op­ge­lei­de ge­reed­skap­ma­ker en syn­de ook ’n vuur­wa­pen-en­toe­si­as, was dit net na­tuur­lik dat hy sou be­lang­stel in die ver­vaar­di­ging van koe­ëls. Hy het dit ver­skeie ja­re net as ’n stok­perd­jie be­oe­fen, maar in 2017 ’n nu­we maat­skap­py ge­stig en maak se­dert­dien koe­ëls vol­tyds. Hy is tans be­sig om nu­we CNC-ma­sjie­ne aan te koop wat sy hui­di­ge pro­duk­sie­ka­pa­si­teit met tot so­veel as 400% sal kan op­stoot.
LOOD VERSUS KO­PER
Soos die mees­te le­sers reeds weet, is daar op­roe­pe van reg-
oor die wê­reld dat jag­ters min­der lood moet ge­bruik van­weë dié me­taal se na­de­li­ge ge­vol­ge vir mens en dier.
Wan­neer ’n lood­kern­koe­ël om­klink of op­breek in ’n bok word daar dik­wels klein par­ti­kels lood (soms mi­kro­sko­pies klein) vry­ge­stel wat oor ’n taam­li­ke wye a­rea rond­om die wond­ka­naal ver­sprei. Eet jy van daar­die vleis, kry jy die lood­par­ti­kels in. In die na­tuur kry ver­al wa­ter­vo­ëls baie lood­kor­rels in (van ha­el­ge­we­re) wan­neer hul­le on­der die wa­ter wei. Daar is selfs ook ge­val­le aan­ge­te­ken van roof­vo­ëls wat te veel lood in­ge­kry het na­dat hul­le aan kar­kas­se ge­vreet het van die­re wat ge­kwes is en in die veld ge­vrek het, of aan wild se bin­ne­goed ge­vreet het wat in die veld ge­laat is of doel­be­wus op plek­ke ge­stort word (som­mi­ge wild­pla­se doen dit).
Lood ak­ku­mu­leer in die lig­gaam en dis gif­tig vir mens en dier. Styg die lood­vlak­ke te hoog, volg lood­ver­gif­ti­ging wat do­de­lik kan wees.
Mo­no­me­taal­koe­ëls van ko­per is nie net meer om­ge­wings­vrien­de­lik om­dat dit nie gif­tig vir mens en dier is nie, hul­le ter­mi­na­le pres­ta­sie in wild is ook in baie ge­val­le be­ter as dié van lood­kern­koe­ëls. Ko­per­koe­ëls breek nie so mak­lik op teen hoë tref­snel­he­de nie en pe­ne­treer dus oor die al­ge­meen die­per as lood­kern­koe­ëls. Vir die ge­wo­ne jag­ter is die groot­ste na­deel van hier­die koe­ëls se­ker dat hul­le heel­wat duur­der as lood­kern­koe­ëls is.
Pe­ter Sut­ton van Jo­han­nes­burg se Vi­per-koe­ëls is ’n nuut­jie op die mark wat ons nog nie van­te­vo­re plaas­lik aan­ge­tref het nie. Ons het on­langs twee ti­pes Vi­per-koe­ëls wat vir die bos be­doel is, ge­toets. Die een word be­mark as die Bushveld Su­pre­me en die an­der een staan be­kend as die Per­cus­si­on Cup.
Die Bushveld Su­pre­me is ’n om­klink­koe­ël met ’n hol­punt aan die voor­kant. Hier­die koe­ël se o­gief is ke­gel­vor­mig en dit het as’t wa­re ’n plat hol­punt. Kyk jy mooi na die o­pe­ning in die koe­ël, lyk dit as­of die gat so ge­sny is dat dit drie ver­skil­len­de deur­sneë het waar­van die groot­ste een (’n vol­le 2mm) na­tuur­lik die deel reg by die koe­ël se punt is. Hier­die groot gat ver­se­ker dat die koe­ël om­klink selfs teen re­la­tief lae snel­he­de.
Per­cus­si­on Cup-koe­ëls ver­skil van die Bush Su­pre­me in die sin dat hul­le nie om­klink­koe­ëls is nie, of nie reg­tig ver­on­der­stel is om te wees nie. Hier­die koe­ëls is hoof­saak­lik be­doel vir groot wilds­bok­ke soos e­lan­de en ook by­voor­beeld ka­meel­per­de en vir ge­vaar­li­ke groot­wild soos buf- fels. Per­cus­si­on Cups, waar­van die o­gief ook ke­gel­vor­mig is, het ’n plat punt waar­in ’n groot vlak hol­te ge­sny is (sien fo­to). Vol­gens som­mi­ge help dit om die koe­ël be­ter te sta­bi­li­seer in die wilds­bok en meer so­ge­naam­de “ki­ne­tie­se skok” oor te dra. Hoe dit ook al sy, die vorm van die koe­ël boe­sem som­mer ver­troue in en ons weet mos nou al, as die oog daar­van hou, glo die hart ook baie ma­le in ’n ding.
BOS­VELD- EN VLAKTEKOEËLS
Be­hal­we vir hier­die bos­koe­ëls wat vir kor­ter af­stan­de be­doel is, maak Pe­ter Sut­ton ook ’n Plains Su­pre­me-koe­ël. Hier­die om­klink-koe­ël met sy hol­punt het die nor­ma­le ge­boog­de o­gief en die vorm daar­van stem nog­al baie oor­een met dié van Sier­ra­koe­ëls. Plains Su­pre­me-koe­ëls is be­skik­baar in 15 ver­skil­len­de ka­li­bers (.224” tot .423”).
Per­cus­si­on Cups is be­skik­baar in rooi- of geel­ko­per en in se­we ka­li­bers, van 9.3mm tot .500”, ter­wyl Bush Su­pre­me­koe­ëls in 13 ka­li­bers be­skik­baar is van .224” tot .404” en .416”. Soos dit van­dag al­ge­meen die norm is, het al die Vi­per-koe­ëls »
» groe­we, in­ge­sny oor die s­kag­ge­deel­te om die leng­te van die dra­vlak te ver­kort wat by­dra om druk­vlak­ke te kan be­heer.
Ek het 165gr Bush Su­pre­mes in .308-ka­li­ber ont­vang en 300gr Per­cus­si­on Cups in .375-ka­li­ber. My eer­ste stap was om 10 koe­ëls van elk op luk­raak wy­se te neem en te weeg om te sien hoe kon­stant die ge­wig is. Die hoog­ste ver­skil in ge­wig met die 165gr-koe­ëls in .308” was .7gr en met die 300-grei­ners was dit .9gr. As jul­le dink dis groot, gaan weeg ge­rus ’n klom­pie koe­ëls van an­der ver­vaar­di­gers en jul­le sal sien selfs die groot, be­ken­de maat­skap­pye se koe­ëls is nie al­mal ewe swaar nie.
Ek hou van koe­ëls waar­mee ek goeie jag-ak­ku­raat­heid kan kry son­der veel ge­suk­kel. Ver­tel ’n ver­vaar­di­ger vir my jy moet eers so ’n bie­tjie speel met la- ding­ont­wik­ke­ling en dit en dat doen, be­gin ek be­lang­stel­ling ver­loor. Pe­ter het 46gr S355 met die 165gr-koe­ëls voor­ge­stel vir my .30-06. Hier­die la­ding was eg­ter ’n bie­tjie aan die lae kant en die groe­pe­rings so­wat 37mm op 100m. Ek het toe 47gr S355 ge­laai en die koe­ël ’n bie­tjie die­per in die dop ge­druk. Dit het die ge­wens­te uit­wer­king ge­had en my vol­gen­de vier sko­te op pa­pier het k­lei­ner as 25mm op 100m ge­meet. Die snel­heid was 2 427vps. ’n Bie­tjie aan die sta­di­ge kant, maar ek was te­vre­de daar­mee. Dit sou my ook som­mer die ge­leent­heid gee om te sien of die Vi­pers teen so ’n lae snel­heid om­klink in bok­ke.
Met die Per­cus­si­on Cups in die .375 het ek som­mer net die­self­de la­ding ge­bruik wat ek met ge­wo­ne 300gr-sag­te­pun­te laai, naam­lik 61gr. Dit het ’n snel- heid van 2 163vps uit my Mau­ser met sy 21”-loop ge­gee en ak­ku­raat­heid was goed. Van die skiet­bank af het die groe­pe hier rond­om die 1¼” ge­hui­wer (32mm) maar ver­ba­send ge­noeg het ek be­ter groe­pe­rings ge­kry as ek oor my skiet­stok­ke skiet uit die sit­po­si­sie. In­ge­sluit is ’n fo­to van ’n groe­pe­ring op 150m wat oor die skiet­stok­ke ge­skiet is.
NAT EN DROË TOET­SE
Op die skiet­baan het ek die 165grei­ner in ’n wet­pack ge­skiet op 100m en die 300gr Per­cus­si­on Cup in ’n dry­pack op 50m. Dit sou sin­ne­loos wees om die .375koe­ël in ’n wet­pack te skiet en ek was meer ge­ïn­te­res­seerd in die mar­tel­toets op 50m in styf­ge­pak­te, droë tyd­skrif­te. Hier­die me­di­um is me­ni­ge koe­ël se tier. ’n Wet­pack bied nie te veel weer­stand nie en dit sou ’n goeie aan- dui­ding gee in hoe ’n ma­te die Bush Su­pre­me teen die sta­di­ge snel­heid sou om­klink.
Ek het som­mer twee 165-grei­ners in die wet­pack ge­skiet en hul­le het on­der­skei­de­lik 36.1 en 36.6cm diep ge­pe­ne­treer. Soos jul­le in die fo­to kan sien, het die Bush Su­pre­me prag­tig om­ge­klink. Bei­de het in ’n reg­uit lyn ge­pe­ne­treer en is met hul pun­te wat vo­ren­toe wys, her­win. Al­bei het 100% van hul ge­wig be­hou. As kon­tro­le het ek ’n 180gr Fe­de­ral Fu­si­on-koe­ël wat fa­briek­ge­laai is in die­self­de wet­pack ge­skiet. Hier­die koe­ëls ver­laat die tromp van my ge­weer teen 2 550vps. Die Fe­de­ral Fu­si­on het 25.8cm in die nat boe­ke ge­pe­ne­treer en 90.6% (163.1gr) van sy ge­wig be­hou.
Soos jul­le kan sien, het die Fe­de­ral-koe­ël gro­ter om­ge­klink en die “wond­ka­naal” in die wet-
pack was dan ook gro­ter. Dis die al­ge­me­ne stand van sa­ke wan­neer mo­no­me­taal­koe­ëls van ko­per en lood­kern­koe­ëls in wet­packs ge­skiet word.
Die 300gr Per­cus­si­on Cup het 16.7cm in die droë tyd­skrif­te ge­pe­ne­treer en ef­fens be­gin buig. Hier­die koe­ël is ook met sy punt na vo­re her­win. Soos jul­le kan sien, is die punt ef­fens plat­ge­slaan. Ge­wigs­be­houd was na­tuur­lik ook by­na 100%.
Ont­hou as­se­blief dat ’n koe­ël nie nood­wen­dig die­self­de gaan pres­teer in wild as in ’n wet­pack nie. ’n Wet­pack is ook geen we­ten­skap­li­ke toets waar­op jy wet­te kan fun­deer nie. Al wat ons met ’n wet­pack kan be­wys, is dat ’n spe­si­fie­ke koe­ël in ’n spe­si­fie­ke wet­pack op ’n spe­si­fie­ke ma­nier pres­teer het. Skiet jy twee of meer koe­ëls in die­self­de wet­pack kan jy in ’n ma­te ’n ver­ge­ly­king tref tus­sen die koe­ëls.
VAT DIE KOE­ËLS JAG­VELD TOE
Ná hier­die toet­se was dit tyd om jag­veld toe te gaan. Yi­war­ra Hun­ting Farm & Lod­ge na­by Vaal­wa­ter het goed­guns­tig­lik twee blou­wil­de­bees­koeie ge­skenk waar­op ons die koe­ëls kon toets. Bei­de die­re was ou koeie en lek­ker groot van lyf.
Ek het eers my .30-06 Re­ming­ton ge­bruik om die een te skiet, ’n plankd­wars­skoot van 136m af. Die wil­de­bees­te was aan die voet van ’n berg op ’n oop gras­veld. Dit was on­moont­lik om die­re on­ge­siens oor die gras­veld te be­kruip so ek moes skuins oor die berg klim om bo­kant hul­le te kom. Net voor ek fi­naal in po­si­sie kon kom by ’n klomp groot rot­se, het die wil­de­bees­te sta­dig na links be­gin wei. Ek kon ge­luk­kig ’n groot koei uit­soek, maar net toe ek skiet, het sy vo­ren­toe be­weeg. Ek het di­rek op haar blad ge­mik en ge­luk­kig sou ek ná die tyd sien dat die koe­ël net ag­ter die blad ge­tref het.
Toe die Bush Su­pre­me tref, het die koei bog­gel­rug ge­spring en saam met die an­der bok­ke op vol­le vaart weg­ge­spring. Sy het so 80m ge­vor­der en toe na regs be­gin stei­er, nog ’n paar me­ter ge­gee en net mooi 100m van waar sy die s­koot ont­vang het, dood neer­ge­slaan. La­ter sou ons uit­vind dat die koe­ël net so ’n bloed­streep aan die ag­ter­kant van die hart ge­trek het. Die koe­ël het rib­bes aan weers­kan­te van die bors­hol­te ge­tref en die uit­gangs­wond (sien fo­to) het ge­toon dat die koe­ël wel om­ge­klink het. »
» V­leis­ska­de was baie min.
Die twee­de wil­de­bees is toe met die 300gr Per­cus­si­on Cup ge­skiet. Ek het ge­weet ’n plankd­wars­skoot sou be­te­ken dat die koe­ël ten vol­le pe­ne­treer en het ge­hoop om ’n fron­ta­le s­koot te kon neem. Vir eens het al­les net reg uit­ge­werk en ek het uit­ein­de­lik daar­in slaag om ’n mooi groot koei op 103m te skiet teen so drie-uur die mid­dag. Sy het my ge­waar, maar kon my nie mooi i­den­ti­fi­seer nie en het reg­uit in my rig­ting ge­draai.
Ek het lank op die skiet­stok­ke ge­staan en wag, maar sy het uit­ein­de­lik haar kop en nek weg­ge­draai waar­na ek haar laag in die bors, net regs van die nek­been, ge­skiet het. (Die koe­ël het in daar­die dui­kie tus­sen die bors­been en die knop van die skou­er­been ge­tref). Die swaar koe­ël het die wil­de­bees plat op haar bou­de ge­gooi. Sy het om­ge­rol en pro­beer op­staan, maar nie eens vyf me­ter ge­vor­der nie. La­te­re on­der­soek sou aan die lig bring dat die koe­ël die he­le bo­kant van die hart en al die are daar ver­woes het. Die ska­de was só groot, dit het kom­pleet ge­lyk as­of ek haar met ’n sag­te­punt­koe­ël ge­skiet het.
HER­WIN DIE KOE­ËL
Tot my vreug­de het die koe­ël nie ten vol­le ge­pe­ne­treer nie, maar dit was ook so hit­te­te of ons het dit nie her­win nie. Die koe­ël is deur die he­le leng­te van die lyf en is on­der die vel van die reg­ter­boud her­win (sien fo­to). Soos jul­le op die fo­to kan sien, het die kan­te van die “be­ker­tjie” aan die voor­punt plat­ge­druk en lyk dit dus am­per as­of die koe­ël so ef­fens wou be­gin om­klink. Die Per­cus­si­on Cup is met sy neus vo­ren­toe her­win. Ge­wigre­ten­sie was 100%.
On­ge­luk­kig kon ek nie meer wild met Pe­ter Sut­ton se Vi­pers skiet nie, maar ek dink tog dat die twee blou­wil­de­bees­te en die skiet­baan­toet­se ’n goeie i­dee gee van die ef­fek­ti­wi­teit van hier­die koe­ëls.
Die e­nig­ste kri­tiek wat ek teen die koe­ëls kan uit­wys, is dat hul­le die lo­pe van my ge­we­re ’n bie­tjie vin­ni­ger vuil­maak as lood­kern­koe­ëls en ook as Bar­nes se TSX-koe­ëls. Ek is se­ker as jy iets soos HBN op die koe­ëls aan­wend, hul­le min­der ge­neig sal wees om die lo­pe vuil te maak. Dis in elk ge­val nie ’n groot pro­bleem nie, want jy skiet nooit groot hoe­veel­he­de koe­ëls deur ’n loop on­der nor­ma­le ja­g­om­stan­dig­he­de nie.
Vi­per-koe­ëls is be­slis ’n kwa­li­teit-pro­duk wat ek met graag­te aan­be­veel. Hier­die koe­ëls is reeds be­skik­baar by Cam­dix, Hot Po­wer Arms en Backy­ard Bal­lis­ti­cs aan die Wes­rand, by MJ Wa­pens in Lim­po­po en Or­pen Wa­pens in Rus­ten­burg. Daar is ook ’n ver­sprei­der in die Wes-Kaap, naam­lik Rob Fair A­gen­cies. * Vir meer in­lig­ting oor die be­skik­baar­heid van Vi­per-koe­ëls, kon­tak ge­rus vir Pe­ter Sut­ton by 082-377-6834.
NO­VEM­BER 2018HOOFFOTO: Só lyk die Vi­per­koe­ëls wat ons ge­toets het. Links is die 300gr Per­cus­si­on Cups in .375”-ka­li­ber en regs die 165gr Bush Su­pre­mes in .308”-ka­li­ber. Ek het die Per­cus­si­on Cups vir my .375 H&amp;H ge­laai en die Bush Su­pre­mes vir my Re­ming­ton .30-06.
FO­TO BO: Pe­ter Sut­ton, die ver­vaar­di­ger van Vi­per-koe­ëls by die blou­wil­de­bees­koei wat ek met my Mau­ser .375 H&amp;H ge­skiet het.
Vi­per-koe­ëls is ak­ku­raat. Die groe­pe­rings op die boon­ste fo­to’s is deur Pe­ter Sut­ton ge­skiet ty­dens die ont­wik­ke­ling van die Vi­pers. Ek het die groe­pe­rings op die on­der­ste fo­to’s ge­skiet. Links is ’n groe­pe­ring uit my .375 H&amp;H op 150m oor skiet­stok­ke en regs een uit my .30-06 op 100m van­af ’n skiet­ta­fel.
Links is ’n on­ge­vuur­de .375” Per­cus­si­on Cup en langs hom die koe­ël wat ons uit die blou­wil­de­bees her­win het. Dan volg die koe­ël wat ek in die droë tyd­skrif­te ge­skiet het. Ge­wigre­ten­sie was 98.5%. Vol­gen­de is ’n on­ge­vuur­de 165gr Bush Su­pre­me en naas hom die koe­ël wat uit die wet­pack her­win is. Sy ge­wigre­ten­sie was 100%. Heel regs is ’n 180gr Fe­de­ral Fu­si­on-koe­ël wat ook in die wetpack ge­skiet is. Die ge­wigre­ten­sie daar­van was 90%.
Hier­die fo­to’s wys Vi­pers wat Pe­ter Sut­ton in wa­ter ge­skiet het en hoe die koe­ëls toe om­ge­klink het.
Hier­die blou­wil­de­bees­koei is op 136m met my .30-06 en die 165gr Bush Su­pre­me-koe­ël ge­skiet. Op die boon­ste fo­to wys ek met die ge­weer se tromp na die in­gangs­wond en op die on­der­ste fo­to word die uit­gangs­wond ge­wys. Let op na die groot­te van die gat – dit dui daar­op dat die koe­ël wel om­ge­klink het.
Die 300gr Per­cus­si­on Cup het die vol­le leng­te van die blou­wil­de­bees se lyf ge­pe­ne­treer. Ons het die koe­ël net on­der die vel aan die ag­ter­kant van die boud her­win.