Chris Chameleon: Sweef soos ‘n kunstenaar bo die werklikheidLuister hierbo na die skrywer se klankweergawe van die rubriek of lees dit hieronder. Chris Chameleon (Foto verskaf) Die valk het meestal gesweef. Af en toe ŉ vlerkie geklap, maar meestal gesweef. En toe, eendag, vlieg hy te laag oor die pad, ŉ kar tref hom en dien hom ŉ bietjie breinskade toe. Daarna kry hy ŉ nuk in sy regtervlerk wat die vlerk harder laat klap het. En al hoe hy dit kon regstel was om met sy linkervlerk harder te klap. So ontstaan daar toe die oneindige wedywering om ŉ harder geklap deur eers die linkervleuel en dan die regtervleuel en so aan en so aan. Daardeur is beoog om iets nader aan ŉ swewing teweeg te bring, maar die uitkoms was helaas volslae uitputting. Die valk het uiteindelik, doodmoeg, ophou vlerke klap en aarde toe geval. Onlangs het iemand op Twitter vir my gesê: “Ek het meer van jou gehou toe jy gay en links was, as nou dat jy regs en straight is”. Nou ja, ek kan die man dit seker nie verkwalik nie – as jy jare lank in hoëhakskoene en minirokkies op verhoë in Europa gaan rondtrippel, dan moet jy maar verlief neem met jou aandeel in die skep van wanopvattings tot die teendeel van jou werklike aard. Maar ek is, was nog altyd, ŉ kunstenaar en bemoei my as sodanig nie veel met die werklikheid nie – ek los dit maar vir die akademici en fisici. Wat wel taamlik duidelik is, is dat kunstenaars in die algemeen as ŉ demografiese eenheid links neig. En nou mag jy jou dit seker afvra hoe dit kan wees dat sulke uitsonderlike, andersdenkende, kreatiewe skepsels dan so reëlreg saamval in hierdie een vakkie van ‘links’? Kom ons kyk ŉ bietjie, wat anders het die kreatiewes in gemeen? Wel, om mee te begin, hulle besig hulle nie veel met die werklikheid nie. Die mark van die kunste bepaal in ŉ ongeskrewe reël dat verbruikers van die kunste verwag om hulle ŉ bietjie weg te voer van die werklikheid. Hulle verwag dat die kunste vir hulle ŉ alternatief tot die huidige en onmiddellike werklikheid bied. En dis nie noodwendig ŉ slegte ding nie – die kunste het deur die eeue heen dikwels die wetenskap vooruitgeloop, deur die weg tot vooruitgang met verbeeldingskrag te baan. Hoe kan jy ŉ verbetering op die hede teweegbring sonder die visie van wat so ŉ verbetering moet wees? Wat kunstenaars ook meestal in gemeen het, juis uit hoofde van hul bevryding van die grendels van die werklikheid, is praktiese tekortkominge. Want sien, verbeelding is nie genoeg om verandering in die werklikheid te vergestalt nie. Die verbeelding wil dat die mens soos ŉ valk sweef, maar die werklikheid laat die mens wat dit probeer teen 9,8 m/s kwadraat aarde toe donder. Daar is ŉ goeie dosis praktiese werklikheid wat jy tussen die swewende mens se verbeelding en die liggaam wat hierdie verbeelding huisves moet inprop om die onafwendbare verplettering te fnuik. En daardie praktiese vernuf is, tereg, die prerogatief van die ingenieurs, want elke oomblik wat ŉ kunstenaar toewy tot die ingenieurswese, is ŉ oomblik weg van die gawe van sy verbeelding. Ek wil nog een verskilletjie opper, en dit is die ongewone lewensstyl van kunstenaars. Suksesvolle kunstenaars, dit is, diegene wat dan ook die grootste platform vir die verkondiging van hul verbeeldingryke linkssinnigheid geniet, het geen idee wat dit is om ŉ Jan Alleman te wees nie. Stel jou voor, liewe leser, dat jy elke dag ná jou werk as bankklerk deur ŉ skare toegejuig word? Stel jou voor dat jy naweke, wanneer jy nie besig is om bande by Tawwe Tienie’s Tyres te ruil nie, in die winkelsentrum stap en oorval word deur mense wat jy van geen kant af ken nie, wat vir jou vertel hoe wonderlik jy is? Wanneer jy as kunstenaar wandel in die agting van vreemdes, wanneer jy die praktiese implikasies van jou verbeeldingsvlugte gespaar word, wanneer jou onverbondenheid tot die werklikheid nie as ŉ verstandelike tekortkoming beskou word nie maar as ŉ vaardige vereiste vir jou nering opgehemel word, dan gaan jy jou bevind in ŉ omgewing wat ver verwyder is van die werklikheid van die meeste mense se behoeftes. Dan gaan jy ŉ vreemdeling wees vir die praktiese gevolge van jou indrukke op groot menigtes, en dan gaan jy die wêreld as vriendeliker, meer bedagsaam en waarderend ervaar as wat vir die gemiddelde mens die geval is. En ek dink die manier om met hierdie gerief van praktiese, fisiese en morele ongebondenheid om te gaan, is om met selfs groter ywer jou kreatiewe visie te verkondig, terwyl jy met groter beskeidenheid hierdie visie wil afdwing. En ja, dis goeie raad, ook vir my.