Waar begin ’n mens? Die beplanning vir ’n lang reis deur Afrika is makliker as wat jy dink en die kanse is goed dat al die toerusting wat jy nodig het – van ’n voertuig tot kampgoed – reeds in jou motorhuis staan.
In verlede maand se tydskrif (Weg #166) het ons ’n paar lesers se wenke gedeel oor hoe om só ’n reis aan te pak. In hierdie artikel stel ons ’n 70 dae lange reisplan voor, met voorgestelde oornagplekke (meestal kamp) waarmee jy van Suid-Afrika deur Botswana en Namibië na Zambië kan ry.
Daarvandaan mik jy na Tanzanië en Rwanda, waar jy omdraai en terug huis toe ry deur Malawi, ’n stukkie Mosambiek en Zimbabwe.
Jy hoef nie al die nasionale parke aan te doen wat ons noem nie – kies waarvoor jy lus is. Maar belangriker: Besluit waarop jy geld wil uitgee. Hoe meer parke jy besoek, hoe meer sal dit jou kos, en as jy spesiale ekskursies wil doen soos om na berggorillas (of sjimpansees) te gaan kyk of ’n ballonvaart oor die Serengeti te neem moet jy vooraf daarvoor begroot.
Maar ook: As jy net wil ry en kyk hoe die wêreld lyk, kan ’n bielietoer soos hierdie eintlik heel bekostigbaar wees. Jy kamp, jy maak self kos en omdat jy nie vinnig gaan ry nie (nè?), kan jou brandstofverbruik in toom gehou word.
Plan B As jy in die Kaap wegspring, wil jy dalk eerder deur Namibië ry. Sluit weer aan by ons toerplan op dag 4.
Druk deur tot in die noorde van Botswana en slaap in Kasane. Slaap twee aande hier, want jy is nou langs die Choberivier: Gaan op ’n sonsondergangvaart op die rivier of ry ’n draai deur die Chobe- nasionale park. Jou vakansie het nou amptelik begin.
Neem ook ’n kaartboek saam, soos Map Studio se Africa Road Atlas. Dit gee vir jou ’n oorsig van die lande waardeur jy ry wat jy nie met ’n GPS kry nie.
Groot riviere soos die Zambesi is een van die redes hoekom jy hierdie toer doen. Ry van Kasane af deur die Ngomabrug-grenspos tot in Namibië (sien ook die Kazungulapont-kassie hier onder). Stroomaf van Katima Mulilo lê ’n hand vol puik blyplekke waar jy die vloei van die rivier uit jou kampstoel kan dophou. Span uit onder die groot oewerbome en raak rustig.
As jy vinniger deur Zambië wil ry – en die Kafue- nasionale park wil uitsny – steek die Zambesi oor met die Kazungulapont en oornag op Livingstone (besoek die Victoriawaterval).
Van daar af kan jy die hoofpad volg na Lusaka, en weer teen dag 9 by ons reisplan aansluit. Die Kazungulapont-grenspos is bedrywig, en deurmekaar aan die Zambiese kant. Hulle bou nog aan die brug oor die rivier.
Daar is deesdae ’n stil teerpad wat noordwaarts van Sesheke (net oorkant die grens van Katima Mulilo) parallel met die Zambesirivier loop. Ry tot by Kabula Lodge waar daar ’n groot kampplek met baie gras en skaduwee op jou wag.
Draai af en gaan eet middagete by die sierlike Kundalila-waterval. Ry dan voort na Mutinondo Wilderness: Dit lê net ver genoeg van die teerpad af om te voel asof dit aan die einde van die wêreld is.
Ry terug na die teerpad en volg dit noordwaarts in die rigting van die Tunduma-grenspos. Slaap vanaand nog in Zambië sodat jy genoeg tyd het vir die grenspos môre (sien die kassie hier onder). King’s Highway Kalungu is naby die Kalungurivier en het ’n netjiese kampplek.
Hoogtepunte Verken die plaas of doen ’n dagbesoek van die nabygeleë Isimila-steentydperkterrein. Die Cordon Bleu Farm Shop is ook in die distrik – hulle verkoop Suid-Afrikaanse wyn, kaas en selfs biltong!
Dis duur omdat jy in Amerikaanse dollar gelooi en oor dieselfde kam geskeer word as ander oorsese toeriste.
’n Paar kampplekke lê langs dié roete – as jy nie tot in Morogoro vorder nie, oornag by een van die ander opsies (moet nooit in die donker ry nie). Jy ry ook deur die Mikumi- nasionale park, waar jy savanne-veldtonele begin kry. Slaap oor as jy tyd het.
Ry van Morogoro deur sisalplantasies oor die kusvlakte tot jy by Mlandizi van die besige teerpad af op ’n grondpad (onder wuiwende palms) na die geskiedkundige kusdorp Bagamoyo ry. Bagamoyo is ’n goeie rusplek, wasgoedwasplek én basis waarvandaan jy Zanzibar kan besoek. Jy kan natuurlik ook direk Dar es Salaam toe ry, maar die verkeer in Dar es Salaam is frustrerend.
Hoogtepunte Bespreek daguitstappies na ’n speseryplaas of ’n ou slawegrot óf vir snorkelduik. Verken die antieke dorpie se smal straatjies te voet en snuffel al die beste restaurantjies uit.
Hoogtepunte Soek skaars boksoorte soos die gerenuk en kleinkoedoe, asook endemiese voëlspesies by die dosyne.
Ry deur Moshi tot naby Arusha en slaap net buite die Arusha- nasionale park. Sorg dat jy middagete daar is en gaan ry later ’n draai deur die park. Indien jy nie haastig is nie, slaap twee aande hier sodat jy ’n voldag in die park kan rondry. Hier is mere omsoom met flaminke, en in die woud sien jy ape soos swart-en-wit colobusse en blouape. (Nee, nie dieselfde blouape wat ons in Suid-Afrika kry nie. Hierdie is nader verwant aan die samango-aap.)
Arusha is jou laaste groot dorp vir ’n wyle. Maak seker jou gasbottel is vol en al jou voorrade aangevul voor jy verder ry na die Tarangire- nasionale park. Oornag buite die park en ry in vir dagbesoeke.
Ry vroeg en kry vir jou slaapplek net buite die dorp Mto Wa Mbu by Panorama Safari Camp. Dis op die rand van die Skeurvallei en kyk uit oor die Manyarameer. Besoek die Manyarameer- nasionale park in die middag. Die dorp het ’n goeie groentemark reg langs die hoofstraat as jy vars produkte wil aankoop vir die kampdae wat voorlê.
Dis moeilik om ’n krater vol diere te klop – maar om daar in te ry is besonder duur (sien die kassie hier onder). Indien jy baie geld wil spaar, kan jy dié uitstappie uitsny en eerder net vir die dag ander dele (soos die Empakaaikrater) van die uitgestrekte Ngorongoro-bewarea verken.
Die Serengeti grens byna aan die Victoriameer. Volg die meer se oewer in die rigting van Mwanza, ’n bedrywige dorp wat jou nogal aan ’n rowwe Knysna laat dink.
Die Rusumu-grenspos is modern en nie so dol nie – koop jou visum vir Rwanda hier. Aan die Rwanda-kant is die teerpaaie goed, maar ry stadig, want hier is baie voetgangers en fietsryers. Ry tot in die hoofstad, Kigali. Vanaand eet jy uit – die hotel wat ons aanbeveel, het ’n uitstekende Chinese restaurant.
Jy was ’n paar duisend kilometer laas in ’n ordentlike koffiewinkel – eet ontbyt by die Inzora Rooftop Café direk agter die Hotel Tangren. Hier’s ook ’n goeie boekwinkel. Besoek daarna die Kigali Genocide Memorial. As jy klaar gekuier is in die stad, ry na Ruhengeri in die noorde van die land. Jou blyplek is ’n halfuur se ry van die Volcanoes- nasionale park waar jy berggorillas kan besoek (sien die kassie hier onder).
Volg die bergpad (dit behoort nou klaar geteer te wees) teen die oewer van Kivu tot in Kibuye – jy gaan verlief raak op dié plek. Bespreek ’n vaart na een van die eilandjies.
Ry suid langs die meer af en draai dan weg na die Nyungwe- nasionale park. Jy ry deur teeplantasies en skielik is jy in ’n besonderse bergwoud. Die kampplek by Uwinka is só oulik jy sal dit wil oprol en inpak.
VELD EN VLEI. Die landskappe waardeur jy met hierdie roete ry, verskil baie. Soms is dit dor en stowwerig, maar soms, soos hier in Tanzanië se Amani-natuurreservaat, is dit geil en groen. Hou in gedagte dat grondpaaie erg modderig kan raak in die reënseisoen.
’n Vergete park waar jy vir seker die enigste kampeerder sal wees. Bly maar in jou tent ná donker; dis wild hier.
Hoogtepunte In die droogste tyd van die jaar (Oktober-November) sal jy honderde seekoeie in modderpoele sien saamdrom. Hier’s ook krokodille so groot soos duikbote.
Ry in die rigting van die Malawi-grens, maar talm eers in die verrassende hoogland van Tanzanië. By Bongo Camp (net noord van die dorpie Tukuyu) kan jy ’n gids kry wat jou na die streek se vele natuurwonders begelei.
Sodra die geroesemoes van die Songwe-grenspos verby is, behoort ’n diepe rustigheid oor jou neer te daal. Malawi doen dit aan ’n mens. Jy slaap vanaand op ’n plato wat uitkyk oor die meer.
Jy kan kuier-kuier teen die Malawimeer af ry, of direk skuif na een van die gewildste gebiede, Kaap Maclear. Ry suid met die teerpad tot by Salima, en daarvandaan na Mua Mission, sowat 45 km verder suid. Die KuNgoni-museum by Mua is ’n besoek werd. Ry dan na die Monkey Bay/Kaap Maclear-omgewing. Gaan op ’n bootvaart, of sit sommer net vir oulaas en kyk vir een van Afrika se groot mere. (Sien ook die Haastig-kassie op die kaart.)
Dis moontlik om in een dag van Blantyre oor Tete na Harare te ry, dan hoef jy nie iewers in Mosambiek te oornag nie. Ligdag agter die stuur!
Plan B As jy meer tyd het en nog nooit in Zimbabwe se oostelike hoogland (Nyanga, Troutbeck, Chimanimani...) was nie, draai af en toer nog ’n paar dae. Dit lyk soos Skotland daar bo in die berge.
Plan C Dalk het die Malawimeer jou net lus gemaak vir die see. Knyp nog ’n week af en besoek die Mosambiekse kus op pad terug huis toe. Inhambane roep!
Vat die hoofpad suid van Harare na Masvingo en draai daar af na Groot-Zimbabwe. Dié onderskatte trekpleister is een van Afrika se groot monumente. As jy al vantevore hier was, kan jy in een dag deurdruk na Suid-Afrika. Maar as jy tyd het, wat van ’n draai deur die Gonarezhou- nasionale park?
Wanneer jy verby die mall in Musina ry, bekende aksente om jou hoor en die N1 onder jou bande voel sing, gaan jy botsende emosies ervaar. Jy gaan bly wees om terug te wees. Maar die pad agter jou sal vir ewig in jou oor bly fluister. Wat ’n mooi vasteland. Wat ’n lewe. Geniet dit.
Die geskikste voertuig is ’n dubbelkajuitbakkie of sportnutsvoertuig met ’n goeie grondvryhoogte. Hoewel jy meestal teerpad gaan ry, is 4x4 altyd nuttig, veral as jy skielik reën kry.
Jou voertuig moet toegerus wees met ’n brandblusser, glimbaadjies vir al die insittendes, twee stelle nooddriehoeke en rooi kaatsstroke op die agterste buffer en silwerkleurige stroke voor. Jou Suid-Afrikaanse rybewys is geldig.
Gedra jouself soos jy reeds in Suid-Afrika doen: Sluit die kar, moenie waardevolle goed laat rondlê nie, en laat iemand by die kar bly indien jy iewers stilhou om inkopies te doen.
Jy gaan byna oral met Engels kan regkom. Leer ’n paar frases Swahili sodat jy mense kan groet in ’n taal wat hulle ken. Jy gaan meestal net gulhartige mense teëkom wat bly is om jou te sien. Toon respek aan die amptenaar aan diens by polisiebeheerpunte, grensposte, ensovoorts. Haal jou donkerbril af as jy met iemand gesels. Draai jou ruit af. Glimlag.
Neem jou slimfoon saam. As jy wil, kan jy in elke land ’n SIM-kaart koop, data op jou foon laai en sodoende met almal tuis in verbinding wees (en Instagram dat dit klap!), asook navorsing doen soos jy ry oor blyplekke en besienswaardighede.
Moenie te veel kontant saamry nie. Sowat US$1 000 is genoeg – sorg dat jy kleiner het, soos $10-note. Gebruik jou kredietkaart vir groter betalings waar jy kan.
Trek kontant met jou debietkaart by kitsbanke sodat jy altyd die betrokke land se geldeenheid by jou het vir aankope soos kos en brandstof.
Paspoort, voertuigregistrasiepapiere, lisensiepapier (waarop jou nommerplaat verskyn), ’n polisieverklaring (wat sê jou kar is nie gesteel nie) en ’n toestemmingsbrief van die bank indien jy nog jou kar afbetaal. Maak gewaarmerkte afskrifte van alles en bêre ’n stel hiervan elders in die kar.
Hou ook afskrifte van byvoorbeeld jou paspoort byderhand. Gee die afskrif vir ’n amptenaar indien jou paspoort gevra word sodat iemand nie met jou paspoort wegstap nie.
Hou al jou dokumente in ’n flip file wat jy maklik kan uithaal by grensposte en padblokkades. Skandeer ook al jou dokumente vooraf en stuur dit per e-pos na jouself sodat jy dit aanlyn in die hande kan kry in ’n noodgeval.
’n CDP is basies ’n “paspoort” vir jou kar. Indien jy beplan om baie lande te besoek – en dis verpligtend indien jy Kenia toe wil ry – gaan dit jou heel moontlik tyd en geld spaar by die grensposte omdat jy dan nie elke slag die tydelike invoertarief (TIP) hoef te betaal nie.
Koop die CDP-dokument vooraf by die AA in Suid-Afrika. Die waarde van jou voertuig, asook die duur van jou toer en die lande wat jy wil besoek, beïnvloed die koste van die CDP. As jy byvoorbeeld Ethiopië en Egipte toe wil ry, raak dit duurder. Gaan lees op aa.co.za hoe dit werk.
Indien jy beplan om niks verder noord as Tanzanië te ry nie, is ’n CDP nie regtig nodig nie. Jy kan bloot by elke grens wat jy kruis die Temporary Import Permit (TIP) aankoop.
’n Hand vol Weg-lesers wat onlangs wyd deur Afrika gereis het, het gehelp met die navorsing van hierdie artikel.