Is die Bybel nog relevant? | Binne die Glashuis
Kategorie: Is die Bybel nog relevant?
Het mense die Bybel geskryf of het God dit geïnspireer?
(#5 in die reeks “Moet ek vandag nog die Bybel lees en glo?”)
Wanneer daar oor die Bybel gepraat word, word die kamer vinnig op verdeel in twee groepe. Die een wat glo die Bybel is deur mense geskryf, met menslike agendas, met menslike intellek, daarom is die Bybel maar net nog ŉ goeie beste verkoper op hulle boekrak.
Dan kry jy ook die groep wat glo die Bybel, van begin tot die einde, is deur God geïnspireer en deur God ingegee (God-Breathed) en is alles in die Bybel, betroubaar, heilig, die waarheid, onbetwyfelbaar, daarom is die Bybel DIE enigste boek wat saak maak, die enigste boek wat mense moet lees, glo, volg en preek.
Die probleem wat ek het met hierdie twee groepe is dat ons iewers in ons koppe gekry het daar vir elke situasie in die lewe is daar net twee groepe of kante waaraan ons kan behoort. Ons is so vinnig om ŉ stereotipies boksie te bou dat ons in elk geval nie die lewens–veranderende-potensiaal raak sien van die situasie waarvan ons verskil.
Byvoorbeeld, hierdie debat oor die Bybel.
As ek glo die Bybel is deur mense geskryf, dan moet ek ook alles glo wat saam met hierdie ‘humanistiese’ stereotipies boksie saam gaan. Kort voor lank het ek nie meer geloof, hoop of vrede in enige iets anderste behalwe myself nie. (Here, red my!)
Net so erg is alles wat saam kom met die geestelike boksie waarin ek myself bevind as ek glo saam met die groep wat die Bybel ongetwyfeld, blindelings, glo en aanvaar as God se Woord. (Pasop as ons ooit ŉ voet verkeerd sit en nie doen of glo wat die Bybel sê nie, want kort voor lank gaan hierdie groep my uit die groep werp, om die heiligheid van die groep (ware gelowiges) te behou. (Help my, mense!)
Hierdie dualistiese wêreldsiening moet ent kry. Daar is meer as twee opsies tot ŉ situasie of debat. Met meer as een reg en een verkeerde antwoord.
Dit laat my dink aan Joshua, net voordat die Israeliete Jerigo sou aanval, staan die Engel van die Here voor Joshua. Soos ŉ enige persoon met oorlog brilletjies op vra hy vir die Engel van die Here: “Is jy vir ons of teen ons?” Eenvoudig genoeg vraag, met ŉ duidelike antwoord. Ja ek is vir julle of nee ek is teen julle. (Swart en wit. Reg of verkeerd. Gered of verlore.)
Die Engel van die Here antwoord: “Nie een van die twee nie.”
Om terug te kom tot die debat oor die Bybel en wie dit geskryf het, wil ek ook antwoord “nie een van die twee alleen nie.”
Hierdie twee groepe word gegrond deur twee fundamentalistiese paradigmas.
#1 Die mense is sondig en korrup tot sy core en moet gered word. Daarom as dit mens was wat die Bybel geskryf het of saam aanmekaar gesit het, kan ons sekerlik nie die Bybel glo nie, want dit is net ŉ ander sondige, korrupte mens se opinie.
#2 Dat God is heilig en alles wat Hy sê of neer skryf is die absolute onveranderbare wet. En die slegte mens het hierdie goeie God nodig om te red. (Maar wat van al die kere waar mense in die Bybel wat met God gewandel het, dit kon reg kry om God se opinie en besluite oor iets of iemand te verander? Of Jesus self, wat teen die letterlike interpretasie van Sy eie wet gegaan het. (Nou mag ons op ŉ Sabbat werk doen en selfs vark eet as ons wil!)
Soos enige 2D wêreld is daar lewens–veranderende-potensiaal in al twee, maar kom ons wees versigtig om nie een ŉ absoluut te maak nie.
So hier is hoe ek dit sien. (En afhangend in watter groep jy is, gaan jy of glo dit is die Here wat deur my praat, of my menslike redenerings vermoë wat hierdie goeie (of slegte punt) maak.)
Ek sien die Bybel se outoriteit lê in dit dat beide mens en God betrokke was met die skryf daarvan en albei het bydrae gelewe tot die lewens–veranderende-potensiaal daarvan.
As ons vas kyk in die ‘geestelikheid’ van die Bybel gaan ons sukkel om die ‘menslikheid’ daarin raak te sien. Dit gaan ŉ lewe en geloof produseer wat so wonderlike ‘pie in the sky’ klink maar gaan sukkel om aanklank te kry by die mense vir wie dit juis geskryf is. (ek en jy)
En as ons gaan vas staar in die ‘menslikheid’ van die Bybel gaan ons sukkel om die ‘geestelikheid’ daarin raak te sien, en so ook nooit die ‘geestelikheid’ in onsself raak te sien nie.
So as die Bybel wel geskryf is deur regte mense, in die regte wêreld, met menslike agendas, in ŉ sekere konteks, met ŉ sekere boodskap, maar ten selfde tyd ook geïnspireer en ingegee (God-Breathed) is, kan ons die vorm van die Bybel vergelyk met die vorming van mens.
Eerstens maak God die mens se menslikheid. Sy uiterlike vorm. Hy maak die mens van klei. Maar hierdie vorm, klei, ‘dierlikheid’ is nog nie mens nie. Mens is meer as net ŉ lewendige ding wat deur instink gemotiveer word. God het vir hierdie klei vorm, iets van Homself gegee, wat hy nie vir die ander diere gegee het nie. Hy het van Sy asem in hierdie ‘dierlikheid’ in geasem om mens te vorm.
Dit is hierdie kombinasie tussen vleeslikheid en geestelikheid wat ons mens maak. Mens met gees, siel en liggaam. Eintlik kan ons (as ons die Bybel op sy woord neem) sê, was die mens eers liggaam, siel en toe gees.
Ons is te vinnig om ons ‘menslikheid’ te verruil vir ŉ beter ‘geestelikheid’.
Ons is te vinnig om God se wet in die Bybel te soek inplaasvan die liefde vir ons medemens te kweek.
As God aan die einde van die samevoeging van menslikheid en geestelikheid kon sê dit is goed, dan kan ons seker na die Bybel kyk en glo en volg wat mens en God vir ons neergepen het.
Elke ketter het sy letter
(#4 in die reeks “Moet ek vandag nog die Bybel lees en glo?”)
Die Bybel het homself in die middel van baie oorloë, vredeversoening, moorde, inseënings, troues, egskeidings, kerk-planting asook kerkskeuring oor die jare gevind.
So baie mens gebruik die Bybel (of dele daarvan) om hulle eie aksies te regverdig of te staaf. Nie al hierdie aksies van die mens is altyd so eerbaar en rein nie. En wanneer ŉ onrein aksie geregverdig word deur Skrif of “God het vir my gesê”, los dit baie maal die toeskouers met ŉ baie groot vraag. Die vraag is nie gewoonlik gerig teenoor die persoon wat die ongewilde aksie gedoen het nie, nee eerder hang die vraag oor die Bybel.
“Is die Bybel en Christenskap nie veronderstel om die lewe ŉ beter plek te maak nie? Hoekom dan voel ek altyd dat dit as ŉ wapen teen my gebruik word? Hoekom het skurke ook hierdie ‘wapen’ in hulle arsenaal?”
Vandag se artikel “Elke ketter het sy letter” is juis om die vraagteken weg te skuif van die Bybel en terug op die mens. En ongelukkig is daar baie ketters daarbuite wat voel hulle het nodig om gewig agter hulle motivering, filosofie en optredes te gooi en daarom die Bybel in ‘n onveilige manier te gebruik.
So baie mense het al seer gekry met die Bybel en dit is baie hartseer, want dit sit die wêreld daarbuite af om ooit weer die Bybel te lees en glo.
Ek wil graag net een gedagtes by jou los.
Is die Bybel daar om gewig te verleen vir mens en sy verwronge gedagtes?
Of is die Bybel daar om die leser se lewe te verander?
Ek glo die antwoord tot ŉ beter lewe lê met die tweede vraag.
Kom ons gebruik die Bybel minder om te regverdig dit wat ons alreeds glo en wil doen.
Byvoorbeeld – Iemand wat wil trou, moor, skei, oorlogmaak, vrede maak, wat die Bybel oopmaak op ŉ plek en die eerste vers wat hy kry wat min of meer sê wat hy alreeds oortuig is van, is mos dan ‘n duidelike bewys dat hy in God se wil is en dat God hierdie missie vir hom gegee het om te doen.
Pasop vir dit. (Die duiwel het ook hierdie trick probeer om Skrif te kwoteer om sy wil te kry toe hy vir Jesus in die woestyn sê om by die krans af te spring, want die Skrif sê God sal engele stuur om jou te beskerm en jy sal nie eers jou toon stamp nie.)
Sien, Jesus het die Skrif beter verstaan as wat die duiwel dit geken het.
Die Skrif is nie daar om die wêreld te verander nie of om berge te versit nie of selfs om wonders te verrig nie. Die Skrif is daar om ons te verander, om ons afhanklik te maak van iets groter as onsself.
As jy nou weer jou Bybel lees, doen dit met die vraag hoe en waar verander dit my lewe.
In die Ou Testament met die Tabernakel vind ons ŉ wonderlike simboliese vergelyking met die Bybel. Die Tabernakel het bestaan uit 3 dele. Die buitehof, binnehof en die Allerheiligste (waarin die Verbondsark was.)
In die buitehof was daar ŉ offeraltaar, waarop die priesters diere geoffer het vir die sondes van die volk, asook ŉ koperwaskom, om hulle hande skoon te was, voordat hulle in die binnehof kon gaan.
Die Bybel dien dieselfde doel as daardie koperwaskom. Wanneer ŉ priester in die koperwaskom gekyk het, het hy sy eie refleksie gesien. (Soos om in ŉ spieël te kyk.)
Die doel van ŉ spieël is om enige foute in jouself raak te sien en reg te maak.
Maar sommige mense gebruik die spieël om hulleself te bewonder en neer te kyk op ander wat nie so goed lyk soos hulle nie.
Kom ons lees die Bybel met die regte gebruik van ŉ spieël in gedagte, dat die doel met die lees van die Bybel is om my te verander, te help groei, oorwinning te vind, genesing te kry, vrede te maak, in plaas van om die Bybel as ŉ wapen te gebruik om ander mense aan te val.
Die Bybel was vêr voor sy tyd, so moenie dit nou uit de oude doos maak nie.
(#3 in die reeks “Moet ek vandag nog die Bybel lees en glo?”)
Ek hoor baie mense se rede om nie meer die Bybel te lees, glo en volg nie is dat die Bybel uit de oude doos is. Komaan, ons lewe nou in die 21ste eeu. Die wêreld is nie meer plat nie, die son draai nie om die aarde nie en al hoe meer mense aanvaar die wetenskaplike bewyse van die oerknal en evolusie.
Dinge wat in vroeër generasies as die Evangeliese waarheid beskou was, as gevolg van een of ander vers in die Bybel wat dalk te letterlik opgeneem was.
Met hierdie artikel gaan ek nou nie elke ‘ou doos’ beginsels bespreek en debatteer nie. Daar is genoeg goeie (en slegte) boeke oor elke liewe onderwerp vir jou beskikbaar.
Om die Bybel te verstaan of jy nou in die 15de eeu of in die 21ste eeu lewe hang af of jy die ewigheidswaarde daarin kan raak sien.
Die Bybel (wat beteken die boeke) is ŉ samevoeging van teks wat as heilig beskou is en saam gesit. Die Hebreeuse Bybel het 24 boeke, die Etiopiese Ortodokse Kerk Bybel bevat 81 boeke, waar ons Protestante Christen Bybel soos ons dit vandag ken, bestaan uit 66 boeke.
Die oudste heel Christen boek wat nog bestaan dateer terug na die 4de eeu. Maar dit was eers in die 13de eeu toe die Bybel in hoofstukke op verdeel was en in die 16de eeu het die Bybel verse by gekry.
So kan ons sien dat soos tyd verby gegaan het, het die vorm van die Bybel verander soos wat ons dit vandag ken. (As jy meer oor die vorm van die Bybel wil lees, lees my vorige artikel hier )
Van die vroegste, was die Bybel, of altans boeke wat die Bybel eendag sou opmaak, die mees progressiste literatuur van die tyd en kultuur. In die outyd was dit populêr om baie gode te aanbid, een god vir elke belangrike ding in die mens se lewe. Gode van liefde, weer, reën, vrugbaarheid, oorlog, ens.
Een van die eerste dinge wat die Bybel op klem lê is dat daar net een God is. Al bestaan hierdie een God uit Vader, Seun en Heilige Gees, is hulle almal een. (Baie voor sy tyd, waar die mense van die tyd gode agter elke bossie en berg gesien het.)
ŉ Oog vir ŉ oog en ŉ tand vir ŉ tand, klink baie ou doos vandag, maar in sy tyd was dit cutting edge. As jy my oog uit gesteek het, het ek sommer jou kop afgekap en jou hele gesin verbrand. ŉ Oog vir ŉ oog en ŉ tand vir ŉ tand het meer beheer en regverdigheid vir die samelewing geleer.
In die ou tyd het die vrou nie baie regte gehad nie en was maar daar vir die man se plesier. Die Bybel het begin om reëls neer te lê om vir die vrou meer te beskerm. Sy was nie meer net daar vir die man se plesier om mee te maak soos hy wil nie, maar eerder ŉ besitting van hom. Die man se ‘beste’ en mees kosbaarste besitting en daarom sou die man vir die eerste keer sy vrou beter begin oppas. (Dank die Here die Bybel leer ons om progressief te wees en nie om te dink aan die goeie ou dae nie.)
Die Bybel se wette oor hoe om ŉ vrou te behandel in die huwelik raak al hoe meer progressief. In daardie tyd kon ŉ vrou slegs trou as sy nog ŉ maagd was. As haar bruidegom op hulle wittebrood uitgevind het dat sy nie ŉ maagd was nie, het hy die reg gehad om haar dood te stenig.
Die rede hoekom die Bybel nie net een progressiewe reël kan gee nie en dit daar los nie, want soos wat die kultuur nou die vrou meer waarde gee, al bly sy net ŉ besitting van die man, bring dit ander vorme van abuse. As ŉ man nou ŉ vrou getrou het, word daar van hom verwag om haar op te pas soos sy beste besitting. Maar soos enige huwelik vandag was daar huwelike daardie tyd wat nou nie gewerk het nie, maar die verskil is wanneer ŉ man sy vrou daardie tyd geskei het, was dit onmoontlik vir haar om weer te trou sonder om dood gestenig te word op haar 2de wittebrood, aangesien sy nie meer ŉ maagd was nie.
Daarom kom daar nog ŉ progressiewe reël in Deut. 24:1 wat vir die man opdrag gee om vir sy vrou ŉ skeibrief te gee as sy nou nie dit meer vir hom doen nie. Hierdie skeibrief wys sy dan vir haar tweede man om te wys dat sy ‘wettiglik’ nie meer ŉ maagd is nie, en daarom hoef sy nie dood gestenig te word nie.
Later raak dit nog moeiliker vir die man om van sy vrou te skei. Nie meer is dit ŉ goed genoeg rede dat sy hom nie meer bevredig nie, in Matteus se Jesus dat die enigste rede hoekom jy ŉ skeibrief mag gee is wanneer sy seksueel immoreel opgetree het.
Let op, nêrens word daar permissie vir die vrou gegee om te skei nie. (Daardie deel van progressie het eers later gekom.)
Die punt wat ek wil probeer maak met hierdie baie slordige en vinnige oorsig van net een van die progressiewe wette in die Bybel is dat ons wat in die 21ste eeu lewe nie hoef te voel dat om ŉ Christen te wees, moet ons ou doos raak in ons denke sodat ons letterlike die Skrifte moet nakom nie. (Want al wat ek sien dit doen is om mense te oordeel wat rondom ons aan beweeg het, en dit laat die Christen baie agter voorkom.)
So ek daag jou uit om die Bybel te lees met hierdie progressiewe gesindheid en gees. Nie om die outydse letter te gehoorsaam nie, maar om die (nog altyd daar) progressiewe gees te volg.
My Bybel, my towerstaf!
(#2 in die reeks “Moet ek vandag nog die Bybel lees en glo?”)
Ons almal het al onsself in ‘n situasie bevind, waarin ons so vinnig as moontlik net wil uit.
En wanneer ons desperaat genoeg raak om uit ‘n situasie te kom, sal ons letterlik enige iets en alles aangryp wat vir ons net ‘n bietjie hoop belowe. (Maar die dinge wat vir ons gewoonlik hoop belowe, doen dit nie gewoonlik in klein hoeveelhede nie. Gaan groot of gaan huis toe, is die houding van hierdie hoop-beloftes.)
Ons begin selfs om deals met God te maak. “Here as jy my verlos van so en so, sal ek dit en dat doen. Vir ewig!”
Dalk net voordat ons ‘n deal met God probeer onderhandel, draai ons na die Bybel toe en versamel al die “power” verse wat vir ons hoop in die hope bied.
(Ek gaan nou nie enige van hierdie verse van oorwinning, verlossing, genesing en oorvloed kwoteer nie, want ek wil nie enige van die hoop Skrifte van jou wegneem nie. Die doel van hierdie artikel en met die hele reeks oor “Moet ek vandag nog die Bybel lees en glo?” is nie om jou van die Bybel af te sit nie, maar om dit net in ‘n ander lig te plaas en gebruik.)
Die probleem om net te fokus op al die hoop versies, is dat ons die Bybel begin gebruik soos ‘n towerstaf. Ons kwoteer hier, ons kwoteer daar en siedaar!
Hoe meer verse ons kwiteer hoe meer hoopvol raak ons.
Na ‘n rukkie raak dit soos ‘n Harry Potter movie waar ons net alles in ons pad wil “Abrakadabra.”
Die Here maak wel aan ons ‘n belofte van hoop wat ek glo ons aan kan vas hou sonder om te verval in “toorkunsies.”
“Wanneer ek loop
in ’n baie donker kloof,
want U is naby my.
U stok en u staf
beskerm en ondersteun my.”
Let op hoe Dawid hier sy vertrou in God beskryf wanneer hy homself in ‘n situasie bevind waarin hy so vinnig as moontlik sal wil uit. “U stok en u staf beskerm en ondersteun my.”
Daar staan nie “U stok en u staf verlos my en toor my hier uit nie.”
Alhoewel ek in wonderwerke glo, glo ek nie daarin om die Bybel soos ‘n towerstaf te gebruik om onsself uit situasie te kry nie.
Storie na storie in die Bybel, lees ek eerder waar die Here vir die mens krag gee om deur hulle storms te gaan en met sterker geloof en karakter aan die anderkant uit te kom.
Dit is daardie karakter groei wat God in ons wil bewerkstellig. En om die hele tyd ons uit die donker kloof te toor om te trippel op die bergtoppe, gaan nie die karaktervorming wees soos wat ons nodig het om deur te gaan nie.
Moenie die Bybel weggooi omdat jy nie reg met dit kan toor nie.
Nee, die Bybel is nie ‘n towerstaf nie.
Die Bybel is iets wat ons beskerm en ondersteun.
Kom ons leer om die Bybel te gebruik soos ‘n loopstaf inplaas van ‘n towerstaf.