Ramaphosa aan boere: ‘Almal in SA het rol om te speel’Pres. Cyril Ramaphosa spreek ‘n gehoor in Stellenbosch toe, in aanloop tot die nasionale verkiesing. (Foto: MYANC via Twitter) Pres. Cyril Ramaphosa het wéér die versekering gegee dat grondonteiening nét ingevolge wetgewing gedoen sal word. Ramaphosa het onder meer boere, landbouorganisasies, sakelui en akademici Dinsdag in Stellenbosch in die Wes-Kaap ontmoet, in aanloop tot die algemene verkiesing aanstaande maand. Lede van die gehoor het vrae aan Ramaphosa gestel, waarop hy gereageer het. ‘Bly hier’ Ramaphosa het gesê dat hy Suid-Afrikaners wat die land verlaat het, wit en swart, gaan aanmoedig om terug te keer, omdat hulle vaardighede hier nodig is. “Ek wil nie hê jong, wit Suid-Afrikaners moet die land verlaat nie. As ek kon, het ek hulle aan ŉ boom vasgemaak en gesê, moenie gaan nie. Ek wil jou in dié land hê. Ek wil alle vaardighede hê. “Ek dink die gevoel wat sommiges het dat hulle nie welkom is hier nie, is heeltemal onwaar. Ons moet ŉ balans vind, ons moet almal bemagtig en vir almal geleenthede vind. Almal hier het ŉ rol om te speel,” het hy gesê. Burokratiese rompslomp Ramaphosa het gesê hy is ook deeglik daarvan bewus dat burokrasie dit dikwels moeilik maak om sake in Suid-Afrika te doen en dat hy dit al self as ŉ sakeman en boer ervaar het. “Dinge beweeg te stadig en dit verstadig die groei van ons ekonomie. “Ons moet begin met ŉ groot hervormingsproses om vertragings uit die weg te ruim. Ek wil hê burokratiese prosesse moet met 50% van die tyd wat dit gewoonlik neem om iets te doen, gesny word. Dikwels is daar geen rede waarom dinge so sloer nie. Soms is mense net lui, of soek hulle iets vir hulself onder die tafel. Al hierdie dinge moet uit die weg geruim word, sodat ons sake kan doen,” het hy gesê. Ramaphosa het gesê die tyd vir praat is verby en dat Suid-Afrikaners nou sien dat dinge begin gebeur. Grondhervorming Ramaphosa het ook weer die versekering gegee dat grondhervorming ingevolge wetgewing gedoen gaan word en dat grond nie sommer gegryp gaan word nie. Hy het egter ook ŉ beroep gedoen op grondeienaars om met empatie teenoor hulle werkers op te tree. “Enige plaaseienaar is in ŉ veel sterker posisie as ŉ plaaswerker. Behandel mense met menslikheid. Dit sluit aan by die grondhervormingsproses,” het hy gesê. “Ons moet almal in ŉ demokratiese land bly waar die kleur van jou vel nie bepaal hoe jy moet lewe nie.” Ruim struikelblokke uit die weg Volgens Ramaphosa gaan die land steeds gebuk onder verskeie groot probleme, waaronder werkloosheid, ongelykheid en armoede. Hy het ook na die probleme by Eskom verwys en gesê die minister van openbare ondernemings, Pravin Gordhan, verskaf daagliks ŉ verslag oor die situasie by kragsentrales landwyd. “Dit wat ons as Suid-Afrikaners definieer, is ons vermoë om saam te werk om probleme op te los. Al die probleme in ons land het oplossings, of dit nou grondhervorming, produktiwiteit, misdaad of armoede is. Daar ís oplossings. Ons moet net gaan sit en met respek met mekaar praat. Luister,” het Ramaphosa in Afrikaans gevra. Die president het gesê die land ruim stadigaan sy probleme uit die weg en dat daar ŉ toekoms vir alle Suid-Afrikaners is. “Kom ons vind ŉ balans. As ons dit nié doen nie, gaan mense self oplossings probeer vind. Ons wil nie eensydige oplossings hê nie, ons wil oplossings hê waaroor mense saamstem.” ‘Glas is half vol’ Ramaphosa het gesê daar word van diegene wat reeds baie uit die land gekry het, verwag om meer te doen om sake te verbeter. “Die glas is nie halfleeg nie, dis half vol. Hoe herstel ons die foute van die verlede? Sommige foute het gelei tot regeringsprobleme, korrupsie wat sy weg gevind het tot in die kern van die politiek. Ons gaan ontslae raak van die foute wat ons gemaak het, die korrupsie wat ingetree het. Ons het reeds stappe gedoen om ontslae te raak van die korrupsie,” het Ramaphosa onder applous gesê. Hy het gesê die private sektor – en nie net die regering nie – moet ook ŉ rol speel om korrupsie uit te roei en dat kommissies (soos die Zondo-kommissie wat staatskaping moet ondersoek) moet verseker dat die foute van die verlede nie herhaal word nie. “Die glas is half vol, maar dit beteken almal van ons gaan moet saamwerk. Almal in die land moet voel hulle het ŉ aandeel hier. Sommige mense het geen bates nie, geen eiendom nie. Sommiges voel hulle het geen toekoms nie…” Ramaphosa meen egter daar is wél ŉ toekoms in Suid-Afrika en het ŉ beroep gedoen op diegene wat in die posisie is, om geleenthede vir almal beskikbaar te help maak.