blog | Selfpub-Sandput
’n Moeilike geboorte en skielike grootword: Suid-Afrikaanse misdaadfiksie – Jonathan Amid | LitNet
Ter inleiding wil ek graag vir ’n oomblik stilstaan en besin oor die twee bostaande aanhalings van De Certeau en Altbeker. De Certeau, die agbare teoretikus van die stad en die stedelike, se woorde het my onmiddellik opgeval en laat dink aan die wyses waarop Suid-Afrika ’n “haunted place” is. Eerstens is ons as ’n nasie een wat 20 jaar na demokratisering elke dag met die spoke en geraamtes in die apartheidskas moet saamleef. Die gruwels en onregte wat deur ’n wit minderheidsregering op ’n swart meerderheid uitgevoer is, kon eenvoudig nie deur die WVK uitgevee word nie. Net soos die staatsmasjinerie onder die vorige bedeling vir die gewin van ’n uitsoekgroep gebruik is, word dieselfde nou net vir die ander span gedoen. Gaan nog ’n bietjie verder terug en ons konfronteer kolonialisme.
Koop A Country at War with Itself by Kalahari.com
Die feit bly staan: ons s’n is ’n nare, nare geskiedenis, en daardie geskiedenis veroorsaak dat ons swaar dra, selfs wanneer ons dit slegs onbewustelik besef. Wanneer ons nie self te hard wil nadink oor die verlede nie, is daar om elke hoek en draai ’n monument of straatnaam om ons te herinner. Haunted? Ja, beslis. Maar dis ons land hierdie, en ons moet sin maak van die verlede om die spoke te verdryf. Hoe dan gemaak? Ons beweeg van “betrokke literatuur” na genre na die misdaadfiksie om te help om antwoorde te soek, om ons te help met akute selfdiagnose.
’n Paar jaar gelede het ek op Altbeker se insig, rofweg vertaal, dat ons ’n land is wat teen homself oorlog maak, afgekom. Dit het ’n groot indruk op my gemaak, dalk omdat die stelling se onmiddellikheid vir my so uitgestaan het. Hoe maak ’n land teen homself oorlog? Dis eintlik eenvoudig. Hy gaan gebuk onder die druk van enorme verwagtinge, hy verwoes sy siel stukkie vir stukkie met korrupsie en nepotisme en onkunde. En dalk die heel belangrikste: hy faal hopeloos in die stryd om ernstige misdaad die hoof te bied, om ernstig en doeltreffend met die oorsake en gevolge van geweld om te gaan, dermate dat Suid-Afrika die “eer” het om as een van die gewelddadigste lande ter wêreld bekend te staan.
Die jammerlike waarheid is dat ons wel volgens statistieke die wêreldleier is wat sekere geweldsmisdrywe betref, en dat misdaad ’n alledaagse realiteit is wat ons nie kan misken nie. Weer eens: ons skrywers het beweeg na genre en die misdaadfiksie om beide ontvlugting (“escape”) en toevlug (“solace”, die genre-kontrak) te bied. ’n Handjievol is bereid om die aangesig van die betrokke literatuur te verander, en dit is hierdie skrywers wat ek voorspel die meeste gelees sal word in die toekoms, wat die grootste invloed op die tekstuur en aard van die Afrikaanse letterkunde sal hê.
Fjodor Dostojewski se The Brothers Karamazov bevat die volgende uiters treffende aanhaling: “Yes, yes! People love crime. Everybody loves crime; they love it always, not at some ‘moments’. You know, it’s as though people have made an agreement to lie about it and have lied about it ever since. They say they all hate evil, but secretly they all love it.”
via ’n Moeilike geboorte en skielike grootword: Suid-Afrikaanse misdaadfiksie – Jonathan Amid | LitNet.
Posted in Afrikaans,blog