Dis koue kos, skat by Marita van der Vyver - Book - Read Online
Publisher: TafelbergReleased: Jun 17, 2016ISBN: 9780624079774Format: book
Swemlesse vir ’n meermin
Author Fred de Vries
Sêgoed met slaankrag: 3 000+ van die slimste, snaaksste en soms onnoselste Suid-Afrikaanse aanhalings
Author C. Johan Bakkes
Author Linette Retief
Dis koue kos, skat - Marita van der Vyver
Ek het die sedes en gewoontes van my tyd gesien, en daarom het ek hierdie briewe gepubliseer.
Ons beskou dit as ons plig om die leser te waarsku dat hierdie werk, ondanks die titel, nie ’n kookboek is nie.
Ons kan ook nie die betroubaarheid van die versameling briewe hierin waarborg nie. Ons het trouens genoeg rede om te glo dat dit net ﬁksie is. Dit wil vir ons voorkom asof die skrywer, ondanks haar ooglopende pogings tot ’n skynwaarheid, self alle geloofwaardigheid ondermyn het deur die verhaal in die heel onlangse verlede te plaas. Verskeie van die karakters wat hier voorgestel word, tree so onsedelik en onredelik op dat dit moeilik is om te glo dat hulle tussen ons lewe, in goeie buurte en duur huise, in Suid-Afrika vandag.
Daarom is ons van mening dat, indien die emosionele avonture in hierdie boek enigsins op die waarheid gegrond is, dit lank gelede in ’n ander land moes gebeur het. Die skrywer wou vermoedelik meer lesers vir haar verhaal werf deur dit in haar eie era en in haar eie land te laat afspeel, maar ons wil graag seker maak dat die goedgelowige leser nie onverhoeds betrap word nie. Ons sal selfs so ver gaan om ons mening met ’n onbetwisbare argument te staaf, naamlik dat niemand vandag ’n Suid-Afrikaanse roman kan skryf waarin byna al die karakters behalwe die huishulpe wit is, en verwag om geloofwaardigheid te behou nie.
Almal weet tog ons lewe nie meer so nie.
Toegeskryf, sonder rede, aan Pierre Choderlos de Laclos,
"Revenge is a dish which people of taste prefer to
Die rolprent Kind Hearts and Coronets,
met Alec Guinness in verskeie rolle, 1949.
Mario Puzo, The Godfather, 1969.
My liewe Bernard
Wie sou dit nou kon dink? Tien jaar later sit die twee van ons weer saam aan ’n tafel, soos die dag van ons egskeiding toe jy jou gewete wou sus deur my vir ’n drankie te nooi. Ek het die uitnodiging aanvaar, teen die raad van my prokureur en sonder om dit te bespreek met my baasspelerige terapeut, en nooit daarna vir enige van my vriendinne van die petalje vertel nie. Wat was daar om te vertel – behalwe dat ek my soos ’n snuiwende pateet gedra het?
Jy het valse trooswoorde geprewel en sneesdoekies aangegee en kort-kort ongemerk na jou horlosie probeer loer, haastig om van hierdie huilende homp voor jou ontslae te raak en jou stralende toekoms met jou nuwe geliefde aan te durf.
Nou is ek die een wat probeer troos. Pas vir jou ’n taai, verkreukelde sneesdoekie vol lipstifﬁemerke aangegee. (Jy het afkeurend gefrons en dit ongebruik opsy geskuif. Sommige dinge verander nooit.)
Die verskil is dat ek nie my horlosie dophou nie. Ek is nie haastig om weg te kom nie. Ek geniet elke oomblik van hierdie konsert. Ek het ’n dekade lank gespaar, kan jy seker sê, vir hierdie sitplek in die voorste ry.
Ek het alles verloor, mompel jy met jou kop in jou hande. Sy’t my uit die huis gejaag. Ek slaap in ’n vriend se buitekamer. Gewese ‘bediendekamer’.
How does it feeeeeel, sing Bob Dylan op die agtergrond, to be all alone? (Nee, nie rêrig nie, maar as dit ’n toneel uit een van jou ewige rolprente was, sou dit die liedjie op die klankbaan gewees het. Of anders ’n aria uit Don Giovanni. Ottavio se Sê haar haar onreg gaan ek wreek ?)
Ek skud my kop simpatiek en suig die truffelsous uit die laaste happie biefstuk op my bord. Ek moet nog die man ontmoet, het ’n kosskrywer in die vorige eeu opgemerk, wat nie verbeter wanneer hy ’n goeie tournedos Rossini in sy maag het nie. Of die vrou, kan ek vandag byvoeg, want hierdie vrou voel fantasties. Des te meer omdat ’n stukkie foie gras – danksy die formidabele vegters vir diereregte in hierdie land – deesdae moeiliker bekombaar geword het as vele dwelmmiddels. Gaaf vir die ganse, seker, maar wat sê jy van ’n samelewing waar ’n gans se ganswaardige bestaan hoër geag word as miljoene goedkoop menselewens? Gelukkig ken ek nog ’n paar Franse restauranteienaars wat die kulinêre kuns as die hoogtepunt van ons aardse bestaan beskou, en as ganse en paddas en slakke en ander wesens opgeoffer moet word vir hierdie kuns, nou ja, tant pis, soos Michel sal sê. En terwyl die vet ganslewer in my mond smelt, kan ek saam met die ryk toeriste die skitterblou see van die Kaapse Waterfront bewonder, en probeer om nie te wroeg oor wat hierdie koningsmaal my gaan kos nie.
Maak nie saak nie. Vir sekere operas moet jy bereid wees om te betaal.
Die fraai ﬂentertjie vis wat jy bestel het, lê amper ongeskonde voor jou. (Dink jy waaragtig visse word meer bedagsaam doodgemaak as beeste of skape?) Jy het waarlik álles verloor. Selfs jou eetlus.
Ek het my kinders weke laas gesien.
Jy’t Paula gisteraand gesien, herinner ek jou met my allerliefste glimlag.
Ek bedoel die kleintjies. Sy sê hulle is te jonk om op hulle eie by my te kom kuier.
Wel, hulle ís skaars twee jaar oud . . .
Ons praat nou van Die Onmoontlike Tweeling, jou laatlammers by Die Ander Vrou, Siesa en Gagga, soos ek hulle aanvanklik genoem het, omdat Sasha en Graça vir my te veel na pretensie geruik het. Nou het ek groot genoeg geword om die arme bloedjies uit te los. Hulle het immers nie hulle name – of hulle ouers – self gekies nie. En vandag, van alle dae, kan ek bekostig om groothartig en genadig te wees. Ek skuif my leë bord weg en wink die kelner nader om die rekening te bring. Selfs die beste konsert kan nie vir ewig aanhou nie. Ons het by die sterftoneel gekom. Die mes is diep in jou binnegoed gesteek, die bloed vloei, nog net ’n laaste draai van die lem.
Dit gaan vir hulle swáár wees om sonder ’n pa groot te word, sê ek met ’n simpatieke sug.
Clara! Dis ’n nagmerrie! Klap my dat ek kan wakker word.
Tien jaar terug sou ek jou graag wou gehoorsaam, Bernard. Maar nou, nee wat, die bitter smaak van woede het lankal uit my mond verdwyn. Selfs die vleis wat ek pas verorber het, het pure poeding geproe. Ek was nog altyd nuuskierig oor daardie befaamde bessie wat die smaakkliere ﬂous. Onthou jy, ek het jou daarvan vertel, ure ná jy dit geëet het, smaak enigiets wat jy sluk, van asyn tot semen, suikersoet? Maar nou het ek geleer dat wraak waaragtig ’n beter versoeter as selfs die vreemdste bessie kan wees.
5 WONDERLIKE GEREGTE VIR WRAAKGIERIGE VROUE
Die rare rooi mirakelbessie van Wes-Afrika (eet dit voor jy die res eet)
Tournedos Rossini (oor dit jou laat beter voel)
’n Bloederige biefstuk (oor die bloed, natuurlik)
Tripes à la mode de Caen (dis binnegoed, liefie)
Skaappeertjies (need I say more?)
Ek het daarop aangedring om die uitspattige rekening te betaal, ’n vrou het haar trots, al beteken dit dat ek die res van die maand op brood en kaas moet lewe. Boonop ’n rojale fooitjie vir die kelner gelos. (Het ek jou ooit gesê dat ek my jare lank geskaam het vir jou suinigheid as dit by fooitjies kom?) Toe het ek jou op die wang gesoen en jou gelos om die bottel Allesverloren op jou eie leeg te drink. Ek belowe jou ek het nie met voorbedagte rade juis dáárdie bottel op die wynkaart gekies nie. Waarskynlik net nog ’n bewys van die wonderbaarlike werking van die onbewuste.
Jy sal nie hierdie brief lees nie. Jy het my lank gelede verbied om jou lastig te val met my skriftelike gesanik . Dis waar dat ek jou daardie eerste paar maande gebombardeer het met briewe – dreigende, smekende, skellende, verwytende, obsessiewe briewe. En glo dit of nie, Bernard, vir elke brief wat jy te sien gekry het, was daar letterlik dosyne wat ek nooit gestuur het nie. Dís hoe waansinnig ek was. Blykbaar ’n bekende toestand onder vroue wat belieg en bedrieg word deur die man in hulle lewe.
Maar nou gaan dit sommer stukke beter. Jy hoef jou werklik nie meer oor my te bekommer nie, Bernard. Die wiel draai stadig, soos my ma altyd gesê het, maar hy draai. En as hy té stadig draai, nou ja, dan kan mens hom seker ’n paar stote gee. Allesverloren, inderdaad.
Groete van die moeder van (sommige van) jou kinders
Kry al die bestanddele bymekaar
Laatnag, 9 Julie 1998
Bernard jou Bliksem!
En dan praat ek nie eens van daardie skynheilige slet wat kamtig my vriendin was nie!
Ek kan nie glo hoe blind, doof, stom en onnosel ek was nie! Ek kan nie glo hoeveel uitroeptekens ek gebruik nie! Wat de fok het van my skryfstyl geword?!?
Saam met my huwelik in duie gestort, blykbaar.
As kosskrywer behoort ek tog te weet dat uitroeptekens so oordeelkundig soos brandrissies gebruik moet word.
Hulle se ’n vrou wéét wanneer haar man haar bedrieg. Wie’s hulle ?!? Waarom het ék niks vermoed nie?!? Almal om ons het blykbaar lankal snuf in die neus gekry – maar as een van my kwaadwillige kollegas my nie kom wakker skud het nie, het ek dalk nog maande lank in my gekkeparadys lê en droom. Nee, verkeerde beeld. In my gekkekombuis staan en kook.
Hulle sê ook die pad na ’n man se hart loop deur sy maag. Miskien waar, maar die pad na sy bed loop deur sy ballas. Dit het A pas weer bewys. Jissis, Bernard, sy kan nie eens ’n eier kook sonder dat die dop kraak nie! Wat de donner eet julle wanneer julle saam is? Of verraai ek nou net weer my stiksienigheid met so ’n vraag? In die eerste verruklike maande van verlief wees en wellus kan mens seker sonder kos lewe. Ek het dit self ook gedoen, lank lank gelede, as tiener en jong vrou. Die eerste ruk saam met jou was ’n waas van sigarette en onderdrukte hongerpyne en seksuele ekstase. Ja.
Maar as die aanvanklike jagsgeit oorwaai, word mens wel weer honger. Jy sal sien.
Daardie laaste toneel in Woman of the Year, waar Spencer Tracy se vrou vir hom ’n ﬁasko van ’n ontbyt maak, was vir jou nog altyd skreeusnaaks. Maklik om vir sulke onbeholpenheid op die silwerdoek te lag – veral as die onbeholpe kok soos Katharine Hepburn lyk – maar in die regte lewe sal so ’n grappie gou verflou. Jy sal sien.
Hulle sê ook die een wat bedrieg word, is dikwels die laaste wat weet. Niemand so blind soos hulle wat nie wil sien nie, nè. Die vernedering, Bernard, die ondraaglike gedagte dat soveel mense my bejámmer het omdat hulle iets geweet het wat ek nie wóú weet nie. Dis amper erger as die uiteindelike gewaarwording van die bedrog wat gepleeg is.
Jissis, nee, ek kan nie so naïef wees soos ek nou klink nie! Jy weet tog ek was nog altyd skepties oor die ideaal van lewenslange monogamie. Behalwe miskien vir swane en tortelduiwe. En waarskynlik ook net omdat hulle nie lank genoeg lewe om voor seksuele versoekings te swig nie. Maar mense? Soos Minette graag sê, bigamy is having one husband too many; monogamy is the same. (’n Bietjie bitterbek, het ek altyd gedog, terwyl ek nog gedog het ek’s gelukkig getroud.)
En vir mans soos jy, miskien veral vir mans soos jy wat dikwels ver van die huis af moet werk en vele nagte alleen in hotelkamers moet deurbring, vir julle moet die versoeking soms onweerstaanbaar wees. Daarom het ek my lank gelede voorgeneem, as ek ooit moes hoor dat jy iewers langs die pad ’n eennagstaning elders gehad het, jou tentpenne vir ’n paar uur rondom ’n ander vrou ingekap het, sou ek sorg dat ek dit oorleef. Ek sou jou knaters met ’n stomp mes wou afsny, natuurlik, maar ek sou ons verhouding aan die gang hou. Ek sou nie toelaat dat ’n nag of drie van afwisseling, nuuskierigheid, opwinding – kies jou eufemisme, skrap wat nie van toepassing is nie – ’n langdurige huwelik, ’n gesamentlike huishouding en jare van gedeelde ouerskap verwoes nie.
As dit kom by die dinge van die lyf, mag mens maar jou trots sluk. Mans het nou eenmaal die gewoonte om hulle geslagsdele in enige beskikbare gat te druk, blitsige verligting te soek, sonder die geringste oordeelsvermoë. In die afgelope kwarteeu het vroue ook in al groter getalle begin om hulle lus soos hulle dors te les. As jy in ’n woestyn ronddwaal, kan jy nie bekostig om kieskeurig te wees oor water nie. Jy drink wat jy kry. Ek weet waarvan ek praat. In my jongvroudae was ek ook soms in daardie woestyn. Dit gaan oor die lyf en niks anders as die lyf nie. As jou kop begin praat – of, die gode behoed jou, jou hart! – is jy in die moeilikheid. Dan druk jy die paniekknoppie, skop die noodruit uit, maak dat jy wegkom.
Daarom kan baie vroue, en selfs heelwat mans, deesdae ’n huweliksmaat se lyﬂike ontrouheid vergewe.
Maar as dit gaan oor die dinge van die hart . . .
Wat jy gedoen het, jou bliksem, kan nie weggegrinnik word as ’n seksuele oomblik in die wind nie. Nee. Dit was nie net ’n ondeurdagte knippie in die donker of ’n roekelose naai teen die niet nie. Nee. Jy en A het weke lank, máánde lank – meer as ’n jaar? jissis, hoe moet ék nou weet? – ’n geheime verhouding vertroetel. Julle moes die mense naaste aan julle belieg en bedrieg, dag ná dag, week ná week, maand ná maand.
Hoe de fok het julle dit reggekry?!?!?!?!?!?!?!?!?
Na die hel met skryfstyl, na die hel met valse ordentlikheid van my kant af, na die hel met jou en A albei! Ek bedoel dit, ek hoop julle gaan hel toe hiervoor. Wat my betref, ek is klaar daar. Ek luister opera en ek drink whisky en ek huil, dwarsdeur die nag, nou al drie nagte lank. Ek het die opera en die alkohol nodig om die trane te laat vloei, want bedags moet ek alle emosie wegsteek, ter wille van die kinders. Hulle dink jy’s net weer op een van jou werkreise.
5 OPERAS MET VROUE IN HULLE LIEFDE VERLAAT
Mozart se Don Giovanni (arme Elvira)
Verdi se Rigoletto (arme Gilda)
Donizetti se Lucia di Lammermoor
Bellini se Norma
Puccini se Madama Butterfly
My whisky word warm, laat ek eerder my ewige lysmakery los en verder drink, van Clara.
Nog ’n nag, 13 Julie 1998
Galbitter in Gauteng
Die storie van A, dis waaroor ek vannag sit en tob, terwyl Cio-Cio-San so lieﬂik liries oor haar ontroue Pinkerton treur. Ja, ek luister steeds aanmekaar opera. Gewoonlik verkies ek blues, soos jy weet – as jy nog enigiets van my weet – maar die afgelope week is ek blouer as blou, te blou vir blou, nou soek ek die bloedrooi van opera. Oordrewe emosies en bloedige eindes, dis wat ek nou nodig het.
En ek vergryp my aan whisky en sjokolade, nag ná nag, asof ek myself in ’n alkoholiese, obese, belaglike Butterﬂy wil verander, net om dóódseker te maak dat jy nooit na my sal terugkeer nie.
Die storie van A, B en C. Dis nie dat ek aspris kripties wil wees nie. Ek kan letterlik nie haar naam skryf sonder om fisiek naar te word nie, daarom noem ek haar A. Sy herinner my aan die onderduimse Anne Baxter in All about Eve. (Gróót jaar gewees vir aktrises daardie, soos jy al meermale opgemerk het, Baxter en Bette Davis in All about Eve, Gloria Swanson in Sunset Boulevard . . .) Die hemel hoor my, as daar iéts in ons verhouding is wat ek gaan mis, wat ek rééds mis, is dit al daardie klassieke ﬁlms wat jy my leer waardeer het, wat ons so gereeld saam gekyk het, wat ’n soort geheime taal tussen ons geword het. In ’n wêreld waar ’n woord soos Rosebud vir die meeste mense niks oproep nie, behalwe miskien ’n blomknop, was ons twee rare voëls van eenderse vere.
Nou het jy ’n nuwe leerling gekry met wie jy al die oorbodige kennis kan deel wat jy in jou jare as rolprentresensent vergaar het. Miskien moet ek vir haar ’n kort lysie voorstel, net as inleiding, wat dink jy?
5 KLASSIEKE FILMS WAT ’N FLIEKVLOOI SE NUWE NOOI MOET KYK (1 VIR ELKE DEKADE)
Eisenstein se Battleship Potemkin (Russies, 1925)
Fritz Lang se M (Duits, 1931)
Orson Welles se Citizen Kane (Amerikaans, 1941)
Kurosawa se Seven Samurai (Japannees, 1954)
Ingmar Bergman se Persona (Sweeds, 1966)
Mens moet iewers begin, of hoe? Op die oomblik weet sy net mooi niks van rolprente ouer as dertig jaar nie. Ek dink nie sy het al ooit enigiets in swart-en-wit gekyk nie – en beslis nie klanklose ﬁlms nie.
En om te dink dit was ék wat hierdie kulturele uilskuiken by ons huis ingenooi het, deel van ons gesinslewe en ons vriendekring gemaak het, selfs aanvanklik met jou gestry het – kan jy glo? – toe jy nie jou arms so geesdriftig soos ek vir haar oopgooi nie.
Jy kry haar jammer, het jy my beskuldig. Jy wil haar voer en versorg soos ’n afvlerkvoël of ’n weggooikat. Ons is nie die donnerse Dierebeskermingsvereniging nie, Clara!
Waarom het jy so heftig gereageer, Bernard? Het jy iewers waarskuwingsligte sien ﬂikker waarvoor ek heeltemal blind was? Want selfs al wás sy ook ’n afvlerkvoël – en dis nie hoe ek haar beskou het nie! – dan was sy beslis nie die eerste en seker ook nie die laaste van my charity cases nie. Dis hoe ek is. Kan nie help nie. Gee my ’n beseerde dier of ’n ongelukkige mens en ek sal hulle probeer vet voer. Sy was die enigste een teen wie jy ooit beswaar aangeteken het.
Of miskien, in die lig van die morsige treinongeluk wat gevolg het, sou dit wyser wees om hierdie soort liefdadigheidswerk te staak. Beware of young girls, soos Dory Previn gesing het ná haar man deur die jong Mia Farrow afgevry is. Too often they crave to cry at a wedding and dance on a grave . . .
Al wat ek kan sê om myself te verdedig, is dat ek onnosel genoeg was om van haar te hou. Ja, rêrig, erewoord. Sy was so ooglopend ambisieus, so oorywerig entoesiasties toe sy by Eva begin werk het, sy het my aan ’n jonger weergawe van myself laat dink. Ek en Minette het ons oë vir mekaar omgedop elke keer as sy een van haar blink idees soos ’n towertapyt voor die redakteur oopsprei. Been there, done that, het Minette soms hoorbaar gemompel, maar niks kon hierdie jong joernalis se geesdrif demp nie. So opgewonde was sy oor elke idee dat jy die stof en die gate op die ou mat misgekyk het en saam met haar begin glo het dat dit dalk in ’n vlieënde voorwerp kan verander. En sy is nie onnosel nie. As sy bloot mooi en blond was, sonder die nodige breinselle, sou ek nie die moeite gedoen het om haar huis toe te nooi en vir haar kos te kook en ure lank na haar klaagliedere oor haar katastroﬁese liefdeslewe te luister nie.
Sou hierdie hele nagmerrie my dalk gespaar gebly het?
Nee, laat ek dit nou maar erken, dis moontlik dat my rol as koppelaar heeltemal oorbodig was. Ons werk al drie in dieselfde gebou, jy sou haar in elk geval die een of ander tyd opgemerk het, sy’s nie juis die soort meisie wat mans lank miskyk nie, is sy? Ek het die wiel van die noodlot miskien net ’n klein stampie gegee. Alles ietwat gouer, ’n bietjie makliker, laat gebeur as wat dit in elk geval sou gebeur het.
Dis wat ek moet glo, in hierdie stadium, om nie hara-kiri te pleeg in woede en wanhoop nie.
Ons hét al drie in dieselfde gebou gewerk. Dis wat ek nou moet skryf, want op die oomblik werk ek nie, nie daar nie, nie by die huis nie, nêrens nie. Ek het siekverlof gevat, ’n gewone winterverkoue wat ek deur blote wilskrag in ernstige griep verander het, want ek sien nie kans om terug te gaan kantoor toe nie. Nie nou al nie. Miskien nooit weer nie. Hoe gaan ek dit regkry om saam met haar in die teekamer te sit terwyl ek weet dat al ons kollegas oor ons gaan skinder die oomblik as ons uitstap? Of alleen saam met haar in ’n hysbak te beland of, nog erger, in die vrouetoilet in haar vas te loop? Mens is so verdomp weerloos in ’n toilet! Hoe behou jy jou waardigheid in sulke omstandighede?
Intussen kruip ek stert tussen die bene by die huis weg, so pateties passief soos ’n hond wat ’n slegte pak slae gekry het. Slof rond in my oudste slaapklere en pantoffels en eet obsessief sjokolade. Die seuns begin onraad vermoed, hulle ken my nie so nie. Wel, hulle weet vir my is enige verskoning ’n goeie verskoning om my aan sjokolade te vergryp, maar gewoonlik eet ek net die beste sjokolade om my buie te verbeter, terwyl ek nou soos ’n sprinkaan vreet wat voorkom. Fabriekvervaardigde sieksoet gemorskos. Nóg iets wat saam met my huwelik en my skryfstyl opgefok is. My smaaksintuig. My tong waarop ek altyd so trots was. Wat my jare lank gehelp het om my brood en botter te verdien, no pun intended, as restaurantresensent.
Ons was gelukkig, Bernard, ek en jy. Ons het in ons armer en jonger dae baie meer gereeld uitgegaan as ander armrige jong mense. Jy is betaal om te gaan ﬂiek en ek is betaal om te gaan eet, hoe gelukkig kan ’n couple nie wees nie. Tot ons kinders gekry het en te moeg geword het om saans uit te gaan. Nou, vermoed ek, herlewe jy daardie sorgvrye dae saam met jou jong en kinderlose geliefde.
Dis veral Nicolas wat vreemd begin optree. Hy was mos maar van altyd af meer ingestel op die onderstrominge in verhoudings. En hy’s amper ’n tiener, dit word al hoe moeiliker om hom met swak toneelspel te ﬂous. Vir Sebastian kan ek nog paai met aag, wat, jong, Ma voel net nie lekker nie , maar Nicolas se donker oë boor dwarsdeur my elke keer wanneer ek vir hulle lieg. Paula is te klein om enigiets te verstaan, maar sy weet ook êrens is ’n skroef los. Ek het haar nie vandeesweek crèche toe geneem nie. Ek het nie die krag om my gesig te was en aan te trek nie. En ek wil eerder nie weet wat die crèche-tannies sal sê as ek vroegoggend in my ﬂennie-pajamas met my whisky-asem en my sjokolade-besmeerde smoel uit die kar moet klim nie.
Dis die arme Sindiwe wat die kastaiings uit die vuur moet krap. Nou moet sy nie net poets en was en stryk nie, sy moet boonop kinderoppasser speel. En omdat Paula aanvoel dat iets verkeerd is, is sy baie veeleisender as gewoonlik, wat beteken dat Sindiwe sukkel om haar gewone werk klaar te kry. Die huis lyk soos ’n muisnes en die wasgoedmandjies loop oor. Nie dat dit my juis pla nie, die morsigheid pas nogal by my gemoedstoestand. Maar Sindiwe het gister streng voor my kom staan, so met haar hande op haar breë heupe gestut, en gevra wanneer ek die dokter gaan sien oor my siekte . Ek kon hoor hoe sy die woord met aanhalingstekens belas. Sy’s ’n wyse vrou, daardie een, jy kan haar niks vertel van mans wat wegraak en kinders wat alleen groot gebid moet word nie. Háár lewe is ’n opera wat myne soos ’n oppervlakkige musiekblyspel laat lyk. Ek wou my kop op haar groot bors laat sak en my hart uithuil.
Maar ek het nie. Ek het my soos ’n blerrie mêrrim gedra en my trane weggeknip. As dit teen volgende week nog nie beter gaan nie, het ek gelieg, sal ek dokter toe gaan. Sy het haar kop geskud en gemompel: If Mister returns, it will be better.
If Mister returns.
Wanneer gaan jy die moed hê om vir die kinders te vertel jy kom nie terug nie? Jy kan tog waaragtig nie verwag dat ék dit moet doen nie? Hulle noem dit nie verniet breaking the news nie, besef ek nou. Daar sal skerwe en skade wees. Ja, goed, ek sal daar wees om die skerwe op te tel, ek tel immers al jare lank alles agter jou en die kinders op, maar jy sal self die breekwerk moet doen. En as daar nog enige regverdigheid in die lewe is – was daar ooit? – sal hierdie verpligting ten minste ’n sigbare kraak in jou veragtelike selfversekerdheid veroorsaak.
Van die ma van jou kinders
From: Clara Brand [aandiebrand@hotmail.com]
Sent: Tue 21/07/98 05:17
To: Marita van der Vyver [marita10@iafrica.com]
Ag jirre tog wat nou? Ek sit in die donker in my deurmekaar kombuis en wag vir die dag om te breek. Alles anders in my lewe is gebreek so waarom nie die dag ook nie. Pasop vir selfbejammering, Clara, vermaan ek my aanmekaar, dis bloot ’n minder bloederige vorm van selfmutilasie. Los nie sigbare letsels soos ’n tiener wat haar arms met ’n skeermeslem bekrap nie, maar dis waaragtig nie iets wat vriende en familie graag aanskou nie. Not a pretty sight. Onthou dit. Ek is moeg en moerig en moedeloos verby. En nou moet ek nog ’n fokken volmaakte dag in Afrika aandurf. Gee my krag. C
Vroeë oggendure, 21 Julie 1998
Nee, nie goeie môre nie, ek wens jou die mislikste môre van jou lewe toe. Tot dusver het ek my nog net verbeel ek verag jou. Nou wéét ek dit.
Egskeiding het so banaal geword. Elke dag hoor kinders oral op aarde dat hulle ouers se paaie gaan skei. Dit het gerieﬂik geword, vir ons as onverantwoordelike volwassenes, om te vergeet watter oorweldigende ramp dit vir ’n kind kan wees. Tot dit die dag met jou eie kind gebeur.
Ek sal nooit, so lank ek lewe, ons seuns se gesigte vergeet ná jy gisteraand hier was om hulle te vertel wat jy moes vertel nie.
Seker nie nodig om te by te voeg dat niemand in die huis veel geslaap het nie. Ek het Sebastian hoor huil, ek het Nicolas hoor troos, ek het albei van hulle ure lank hoor rondrol in hulle beddens. Selfs Paula wat te klein is om te verstaan en vir wie ons voorlopig maar moet aanhou lieg, volgens jou, het ’n rare nagmerrie gekry. Gillend wakker geskrik en by my kom inkruip en die res van die nag so wild geskop en geslaan dat ek nie ’n oog kon toemaak nie. Met watter monsters sou so ’n amper-driejarige dogtertjie in haar drome baklei?
Ek het dit toe tog teen alle verwagtinge in reggekry om my te gedra gisteraand. Ter wille van die kinders het ek jou kil maar beleef behandel. Ek het nie in jou gesig gespoeg toe jy by die voordeur instap nie; ek het nie borde of ander breekware na jou gegooi nie; ek het nie giftige sampioene in die risotto gemeng nie; ek het my skerpste mes gebruik om die braaihoender op die tafel te sny, nie