Seun se plan om foon te herlaai wen groot prysLebohang Ngake. Foto; Eskom Ekspo Lebohang Ngake, ŉ gr. 10-leerling aan die Setjhaba-Se-Maketse Gekombineerde Skool in Botshabelo buite Bloemfontein in die Vrystaat, se slim plan om sy foon te herlaai het hom ŉ groot prys in die sak besorg. Lebohang het met dié idee vorendag gekom tydens sy daaglikse taxiritte van die skool af huis toe en sy selfoon se battery wat nie die mas opkom nie. “Die wind wat deur die taxi se venster gewaai het, het my aan ŉ manier om energie van wind op te wek laat dink.” Lebohang het besluit om werk daarvan te maak en het begin om gemors op die vullishoop langs die plakkershut waarin hy woon bymekaar te maak. Lebohang het ŉ prototipe ontwikkel wat aan die venster van ŉ bewegende voertuig vasgesteek word. Eskom Ekspo “Wanneer die windpartikels met die turbine bots skep dit kinetiese energie wat na elektriese energie omgeskakel word deur ŉ kragopwekker. Daar is ook ŉ reguleerder wat die krag wat opgewek word reguleer om die selfoon te herlaai. Lebohang se prototipe het aan hom ŉ goue medalje besorg by Eskom se jaarlikse Internasionale Wetenskapskou (ISF) vir jong wetenskaplikes wat van 2 tot 5 Oktober in Johannesburg plaasgevind het. Vyfhonderd en twaalf finaliste van Suid-Afrika en ander lande soos Mexiko, Ghana, Namibië, Kenia, Nigerië Zimbabwe, Mosambiek en Tanzanië het deelgeneem. Lebohang se prototipe het ook vir die prys vir die beste ontwikkelingsprojek gesorg. Eskom borg elke jaar beurse, kontantpryse en vier spesiale toekennings, waaronder beste ontwikkelingsprojek. Die ander drie spesiale toekennings is gewen deur Ramokoni Tumelo, ŉ gr. 7-leerling aan die Mapudithomo Primêre Skool, vir haar sonkragkoelhouer wat kos, drank en medisyne koel hou deur sonkrag te gebruik in plaas van ys of elektrisiteit. Damian van der Merwe. Foto: Eskom Ekspo Damian van der Merwe, ŉ gr. 7-leerling aan Crawford Lonehill‑voorbereidingskool, het ŉ spesiale toekenning verwerf vir sy projek wat die moontlikheid getoets het om studente te help om ‘n nuwe metode van leer te gebruik, naamlik opvoedkundige spelifikasie (educational gamification)”. Damian het SchoolioTM geskep om studente toe te laat om te leer deur middel van spesifieke speletjies en tegnologie. Sy projek het ook aan hom die prys vir beste junior leerling besorg. Sachin Mohan, ŉ gr. 8-leerling aan die Horizon Internasionale Hoërskool, het ook ŉ spesiale toekenning ontvang vir sy projek waar hy ŉ hernubare bron van energie geskep het wat 24 uur ŉ dag aaneenlopend krag aan verkeersligte kan verskaf. Aqil Variava. Foto: Eskom Ekspo Die prys vir beste senior leerling is aan Aqil Variava, ŉ gr. 12-leerder aan Curro Klerksdorp, toegeken vir sy Besoedelingsindeks-projek wat waterkwaliteit ondersoek. Hy het R75 000 kontant gewen. Aqil was ook die wenner van die Derek Grey-toekenning. Juan Smith van die Hoërskool Hartbeespoort het die Meiring Naudé-toekenning gewen nadat hy ŉ algoritme ontwerp het wat akkuraat data van ‘n virtuele beeld op ‘n rekenaar in instruksies kan omskep wat ‘n selfdoen-drukker sal verstaan en dan die instruksies na die selfdoen-drukker stuur. Brad Ettiene Spies. Foto: Eskom Ekspo Die Siemens in Africa-prys is aan Brad Ettiene Spies, ŉ gr. 12-leerling aan die Hoërskool D.F. Malherbe, toegeken. Brad het ŉ bekostigbare windturbine ontwikkel wat die wind manipuleer om elektriese energie op te wek. Brad het in sy navorsing tot die gevolgtrekking gekom dat 32 grade die beste hoek is vir die doeltreffendste manipulasie van wind. ŉ Totaal van 76 jong wetenskaplikes het goue medaljes vir hul projekte ontvang en is met R500 elk beloon. Een honderd ses en vyftig jong wetenskaplikes het silwer medaljes en 212 brons medaljes ontvang.