Ramaphosa veroordeel man se dood tydens studentebetogingDie dood van ‘n man Woensdag tydens ‘n studentebetoging by Wits het tot ‘n optog teen beweerde polisiewreedheid gelei. (Foto: Michele Spatari/AFP) Pres. Cyril Ramaphosa het Donderdag die gebeure rondom die dood van ŉ ongewapende omstander tydens ŉ studentebetoging vir gratis onderrig veroordeel en dit as uiters kommerwekkend bestempel. Mthokozisi Ntumba, ŉ 35-jarige staatsamptenaar, het Woensdag in die kruisvuur beland terwyl hy uit ŉ dokter se spreekkamer in Johannesburg gestap het. Buite die Wits-kampus in Braamfontein het studente betoog vir die skrap van uitstaande studieskuld en die polisie het met rubberkoeëls op hulle losgebrand. “Dit is uiters betreurenswaardig en het my diep ontstel omdat dit wys dat terwyl ons mense betreklik vreedsaam betoog het, daar oënskynlik oorreaksie van die polisie was,” het Ramaphosa gesê. Hy het geëis dat ŉ omvattende ondersoek na die dood van Ntumba gedoen word. Die voorval het hernieude woede en kommer oor polisiewreedheid veroorsaak en het reeds tot verdere betogings gelei. Sowat 300 mense, onder wie studente, lede van politieke partye en vakbondlede het opgeruk na ŉ polisiestasie in Johannesburg waar talle gewapende beamptes die hoofingang bewaak het. Van die polisiestasie het die groep na die hoofkantoor van die ANC gestap, waar Ace Magashule, sekretaris-generaal van die regerende party, hulle toegespreek het. Vroeër het Bheki Cele, minister van polisie, sy medelye met Ntumba se familie betuig en gesê sy dood is onverdedigbaar. “Ek kan dit nie verduidelik nie. Iemand… het gek geword,” het Cele oor die skietery gesê. Dit was teen Donderdag steeds onduidelik of die polisie skerp ammunisie tydens die betoging gebruik het, maar die onafhanklike polisieondersoekdirektoraat ondersoek die voorval. Die studente het Woensdag strate met rommel en brandende dromme versper en verkeer ontwrig. Hulle het geëis dat die universiteit diegene met agterstallige studieskuld, sommige met soveel as R145 000 agterstallig, toelaat om vir die nuwe akademiese jaar te registreer. Wits se visekanselier, prof. Zeblon Vilakazi, het vroeër gesê die betogings kon beter opgelos word. Die Suid-Afrikaanse Studentekongres (Sasco) het intussen gedreig om kampusse te sluit en sê Ntumba se dood is ŉ bevestiging van hul siening “dat die polisie ŉ vyand van die swart vel is”. Die betogings het herinneringe opgeroep van die 2015-betogings en die FeesMustFall-veldtog teen die hoë koste van verdere studie teen die agtergrond van die land se groeiende ongelykheid. In 2017, twee maande voordat hy gedwing is om te bedank, het oudpres. Jacob Zuma gratis hoër onderwys vir onder meer arm en werkersklas studente beloof. Die NSFAS-beursskema wat studente finansieel help, gaan boonop gebuk onder ŉ tekort aan geld. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys en opleiding, het Donderdag gesê die regering gaan geld bestem om te verseker dat studente wat kwalifiseer vir 2021 finansieel gesteun word. Die DA het dié stap egter afgemaak as ŉ tydelike pleister. Die amptelike opposisie sê die reaksie is bloot ŉ poging van die ANC om die feit dat hy sy eie onderwysbeleid verbrou het, te verdoesel.