Nuuskommentaar: Wayde bars deur die klank-/kwotagrensWayde van Niekerk (Foto: @WaydeDreamer, Twitter) Wayde van Niekerk se wonderlike prestasie volg kort ná die regering deur Solidariteit by die VN se komitee vir die uitwissing van alle vorme van rassediskriminasie verkla is, en die regering by dié geleentheid goed deur die VN-lede gebraai is. Kwotas, en ook sportkwotas, is van die aspekte wat erg onder die tonge van lede deurgeloop het. Die regering se reaksie was lomp en ’n verleentheid. Die woordewisseling oor kwotas is onlangs ook weer aan die gang gesit toe Beeld se sportredakteur, Gert van der Westhuizen, in sy artikel Skeut van rassisme in kritiek, die onderwerp onder die loep geneem het. In wese gaan hy skynbaar van die standpunt uit dat alle swart en bruin sportlui wat verteenwoordigende spanne haal, kwotaspelers is. Iemand wat dan kritiek op van dié spelers uitspreek, is dan teen kwotas gekant. Hy gebruik veral Elton Jantjies as voorbeeld nadat hierdie Springbok ná die Leeus se verloorwedstryd in die eindstryd van die Superreeks nie sy gebruiklike briljante self was nie. Om na bruin of swart spelers wat op meriete in ’n span is as kwotaspelers te verwys is nie net tegnies verkeerd nie, maar ’n belediging vir daardie spelers. Verskeie bruin en swart Proteas het by geleentheid beswaar gemaak dat hulle kwotaspelers genoem word, en is erg daaroor deur die regering verkwalik. Trouens, in sy lang lys “kwotaspelers” noem Van der Westhuizen waarskynlik nie ’n enkele speler wat as kwotaspeler sou “kwalifiseer” nie. Van der Westhuizen se stelling dat rassisme skuil agter kritiek op bruin en swart spelers is dus bog. Verskeie pro-kwota-kommentators het dit in soveel woorde gestel dat, as dit nie vir kwotas was nie, die bruin en swart spelers wat wél die hoogste sport bereik het nooit vir daardie spanne gekies sou gewees het nie. Dis aanmatigend en beledigend teenoor die keurders wat selde nog hoofsaaklik wit is. Ja, daar is nog mense wat geen nie-wit speler in enige omstandigheid in ’n verteenwoordigende span wil hê nie, maar om darem AfriForum en sy veldtog teen kwotas hierby in te verf, is baie, baie dik vir ’n daalder. Kallie Kriel, hoof- uitvoerende beampte van AfriForum, reageer dan ook in Beeld onder die opskrif, Kwotas brandmerk juis ons puik swart spelers. “Wat egter net so verkeerd is, is dat Van der Westhuizen probeer om diegene wat teen rassekwotas in sport gekant is as mense voor te hou wat dink swart sportlui verswak sport omdat hulle ‘nie so goed soos wit sportlui is nie’.” Verskeie swart spelers het al helde van die Suid-Afrikaanse skares geword. Dink maar oor hoe die woord “Beast!” steeds opgaan as dié Springbokstut aan die bal vat. En die afgelope Saterdag is heel waarskynlik nog ’n swart stutheld gebore toe die Vrystaatse Ox Nche, die ore platgetrek het en oor 50 meter die hakskene vir die Blou Bulle se verdedigers gewys het – en boonop nog ’n barshou geskrum het. Op die krieketveld, op die rugbyveld, op die atletiekbaan, as roeiers en as fietsryers, oral het die swart en bruin helde na vore begin kom. En hulle is hartlik deur die Suid-Afrikaanse sportgemeenskap ontvang en ondersteun. Dit het saamgeval met die professionalisering van byna alle sportsoorte, wat saam met verskeie ander faktore ’n baie stremmende uitwerking gehad het op sport op laer vlakke. Verlede jaar het verskeie kenners na bedryfsreg- en provinsiale krieket verwys as van ’n laer standaard as klubkrieket voorheen. ’n Paar jaar gelede was klubrugby in so ’n gemors dat dit die koerante gehaal het toe Tukkies hul klubhuis se kroegman (toevallig swart) moes insluit om 15 spelers op die veld te kon kry. Waar kwotas, amptelik of nie-amptelik, op nasionale vlak ingespan is, het dit dikwels geboemerang, en niemand bevoordeel nie. In 2008 het die huidige Protea-boulafrigter, Charl Langeveldt, die respek van baie afgedwing toe hy as vinnige bouler ten koste van die snelbouler, André Nel, in die Proteaspan ingesluit is, maar sy velkleur het hom dié “eer” te beurt laat val, en daarom het hy aan die span onttrek. Hy het dit duidelik gemaak dat hy graag die span wou haal, maar dat hy nie op grond van vorm met Nel kon meeding nie. Langeveldt het hom hiermee die gramskap van die politiek-behepte krieketbase op die hals gehaal. Dit is gewoon ook dom om sportlui wat nié kwotaspelers is nie, kwotaspelers te gaan noem soos wat heelwat voorstanders van kwotas gereeld doen. Bykans alle internasionale sportkodes verbied rassisme in sport, en kwotas is ’n manifestasie hiervan. Hoekom nou die weerlig gaan trek as swart en bruin spelers sonder die hulp van kwotas hul stempel afgedruk kry? ’n Mens sal hard moet gaan soek na ’n motivering om Wayde van Niekerk ’n produk van kwotas te noem. Hy is alle regdenkende Suid-Afrikaners se held ná hy die wêreldrekord in die 400 m-item verpletter het sonder dat hy ’n oomblik gekwota was. En hy was nie al een nie. Dit was talent, goeie afrigting en harde, harde werk wat Wayde los bo die land se politiek en rassedinamika laat uitstyg het. Miskien breek die dag binnekort aan dat, wanneer die president weer Suid-Afrikaners vir prestasies vereer en ’n swart ontvanger se ras word bygesleep, daardie ontvanger protokol na die maan stuur en dit duidelik maak hy presteer nie as swart Suid-Afrikaner nie maar as Suid-Afrikaner.