Glikolipiede is lipiede waaraan 'n koolhidraat deur 'n glikosidiese binding aangeheg is. Hul rol is om die stabiliteit van die selmembraan in stand te hou, en sellulêre erkenning te fasiliteer, wat van kardinale belang in by die immuunreaksie en in die verbindings wat selle met mekaar maak om weefsels te vorm. Glikolipiede kom op die oppervlak van alle eukariotiese selmembrane voor, waar hulle vanaf die fosfolipied dubbellaag in die ekstrasellulêre omgewing uitsteek.
Die hoofkenmerk van 'n glikolipied is die teenwoordigheid van 'n monosakkaried of oligosakkaried wat gebonde is aan'n lipied. Die mees algemene lipiede in sellulêre membrane is gliserolipiede en sfingolipiede, wat onderskeidelik gliserol of sfingosien ruggrate het. Vetsure is gekoppel aan hierdie ruggraat, sodat die lipied as geheel 'n polêre kop en 'n nie-polêre stert het. Die lipied dubbellaag van die selmembraan bestaan uit twee lae van lipiede, waar die binneste en buitenste oppervlaktes van die membraan uit polêre kopgroepe opgemaak is, en die middelgedeelte van die membraan uit nie-polêre vetsuursterte.
Die sakkariede wat gekoppel is aan die polêre kopgroepe op die buitekant van die sel maak die ligandkomponente van glikolipiede uit, en is ook polêr, wat hulle toelaat om oplosbaar te wees in die waterige omgewing rondom die sel. Die lipied en die sakkaried vorm 'n glikokonjugaat deur middel van 'n glikosidiese binding, wat 'n voorbeeld is van 'n kovalente binding. Die anomeriese koolstof van die suiker bind aan 'n vrye hidroksielgroep op die lipied ruggraat. Die struktuur van hierdie sakkariede wissel afhangende van die struktuur van die molekules wat aan hulle bind.
Ensieme wat as glikosieltransferases bekend staan bind die sakkaried aan die lipiedmolekule, en speel ook 'n rol in die samestelling van die korrekte oligosakkaried, sodat die regte reseptor geaktiveer kan word op die sel wat reageer op die teenwoordigheid van die glikolipied op die seloppervlak. Die glikolipied word in die Golgi apparaat aanmekaar gesit, en word ingebed in die oppervlak van 'n vesikel wat dan vervoer word na die selmembraan. Die vesikel smelt saam met die selmembraan sodat die glikolipied gepresenteer kan word op die sel se buitenste oppervlak.
Die belangrikste funksie van glikolipiede in die liggaam is om te dien as erkenningsetels vir sel–sel interaksies. Die sakkariedgedeelte van die glikolipied bind aan 'n spesifieke komplementêre koolhidraat, of tot 'n lektien (koolhidraat-bindende proteïen) van 'n aangrensende sel. Die interaksie van hierdie seloppervlakmerkers is die basis van selerkenning, en inisieer sellulêre reaksies wat bydra tot aktiwiteite soos regulasie, groei, en apoptose.
Sulfolipiede: 'n swael-bevattende funksionele groep in die suikergedeelte wat aan 'n lipied gebind is. 'n Belangrike groep is die sulfoquinovosiel diasielgliserole wat verband hou met die swawelsiklus in plante.
Sulfatides: 'n klas van glikolipiede met 'n sulfaatgroep in die koolhidraat met 'n seramied lipied ruggraat. Hulle is betrokke by verskeie biologiese funksies vanaf immuunreaksies tot die senuweestelsel seinoordrag.
Glikofosfatidielinositole: 'n subgroep van glikolipiede wat gedefinieer is deur 'n fosfatidielinositol lipiedgedeelte wat gebind is aan 'n koolhidraatkompleks. Hulle kan gebind word aan die C-eindpunt van 'n proteïen en het verskeie funksies wat verband hou met die verskillende proteïene waaraan hulle gebind word.