PressReader - Beeld: 2017-07-21 - ’n Ja­pan­se les oor moe­der­taal
’n Ja­pan­se les oor moe­der­taal
Beeld - 2017-07-21 - Kommentaar - Ra­pu­le Ta­ba­ne
Ek is tans vir ’n paar dae in Ja­pan en die eer­ste ding wat my op­ge­val het, is hoe min En­gels die Ja­pan­ne­se praat. Ek het oor die noue e­ko­no­mie­se en po­li­tie­ke ban­de tus­sen Ja­pan en die VSA ver­wag die A­me­ri­kaan­se in­vloed sou sig­baar wees.
Dit is nie die ge­val nie.
Ek was voor­heen in C­hi­na, waar selfs min­der En­gels ge­praat word. Maar dit het min of meer vir my sin ge­maak om­dat daar ’n groot kloof tus­sen C­hi­na en die VSA in wê­reld­po­li­tiek is. Ek het ver­wag dat die C­hi­ne­se hul­self po­li­ties en kul­tu­reel sou laat geld. Hul trots op hul taal, kul­tuur en po­li­tie­ke stel­sel sou dood­een­vou­dig ver­hoed dat hul­le e­nig­een se aan­hang­sel word.
Maar die er­va­ring in Ja­pan het my op­nuut laat be­sin oor die wê­reld daar­bui­te. Ek het be­sef Ja­pan het ’n e­ko­no­mie­se reus ge­word són­der dat die Ja­pan­ne­se prys­ge­gee het wat vir hul­le kos­baar is. Hul­le praat hul taal en be­oe­fen hul kul­tuur om­dat hul­le wil. Hoe­kom moet hul­le En­gels praat? Hul­le het dit nie no­dig ge­had om hul on­der­wys­stel­sel en we­ten­skap­ver­nuf te ver­be­ter nie. Hul­le het die der­de groot­ste e­ko­no­mie ge­word son­der dat hul­le hul we­se ge­kom­pro­mit­teer het.
Dit het my kort­ston­dig aan die groot plan ag­ter a­part­heid laat dink. Dit is oog­lo­pend dat die be­plan­ners daar­van A­fri­kaans in ’n trot­se taal wou om­skep wat sy eie we­ten­skap­li­kes en PhD-gra­du­an­di sou op­le­wer. Maar die pro­bleem met die Na­si­o­na­le Par­ty was dat hul­le ge­dink het hul­le kon swart Suid-A­fri­ka­ners dwing om deel van dié kul­tuur­be­vor­de­rings­pro­jek te wees. Al het hul­le ge­sê hul­le wou hê el­ke bur­ger moet deur die Ban­toe­stans “self­ont­wik­ke­ling” toe­pas, wou hul­le steeds meer­der­waar­dig wees en het hul­le die groot­ste deel van die land vir wit men­se ge­hou, ter­wyl swart men­se ’n paar krum­mels ge­kry het om “on­af­hank­lik” te wees.
As ek na­dink oor die feit dat die groot­ste drie e­ko­no­mieë ter wê­reld naas dié van die VSA (Ja­pan, C­hi­na en Duits­land) nie een En­gels­spre­kend is nie, meen ek ons kan daar­uit leer.
In Suid-A­fri­ka is ver­al swart SuidA­fri­ka­ners ge­neig om te dink wel­spre­kend­heid in En­gels ver­hoog jou so­si­a­le en wê­reld­sta­tus. Ons skryf ons kin­ders by voor­ma­li­ge mo­del C-sko­le in en veg dan met mag en me­ning teen die in­stel­ling van ’n swart taal as een van die op­si­o­ne­le ta­le. Die ar­gu­ment is dik­wels dat En­gels die lin­gua fran­ca van die wê­reld is; dat jy En­gels no­dig het om te vor­der. Ons bly stil en is dik­wels selfs trots as ons kin­ders twên­ge­ri­ge En­gels praat en be­weer hul­le ken nie hul moe­der­taal nie.
Ons skenk nie aan­dag aan hul ont­wik­ke­ling en die stu­die van be­lang­ri­ke vak­ke soos wis­kun­de nie. Die on­der­wys­de­par­te­ment het selfs nou voor­ge­stel dat wis­kun­de as ’n vor­de­rings­vak af­ge­gra­deer en kin­ders deur­ge­sit moet word, al het hul­le nie eens ’n ba­sie­se be­grip daar­van nie.
Daar is el­ders les­se te leer. Dink vir ’n oom­blik hoe plat­ge­slaan Ja­pan was na­dat hy die T­wee­de Wê­reld­oor­log ver­loor het. An­ders as ons met ons mi­ne­ra­le ryk­dom, het hy boon­op geen na­tuur­li­ke hulp­bron­ne nie. Maar ons is jam­mer­lik ag­ter hul­le en die mees­te an­der lan­de wat e­ko­no­mie­se ont­wik­ke­ling be­tref. Ons gaan daag­liks ver­der ag­ter­uit.
Ek het hier met Ja­pan­se e­ko­no­mie­se be­plan­ners en pri­va­te be­leg­gers ver­ga­der en tot dus­ver kyk dié wat op­ge­won­de oor A­fri­ka as ’n moont­li­ke be­leg­gings­mark is nie reg­tig suid nie. Hul­le be­stem­pel G­ha­na, Ke­nia en R­wan­da as be­lo­wen­de mark­te. Maar hul­le help ons met ’n klomp i­ni­si­a­tie­we ra­ken­de on­der­wys en die ont­wik­ke­ling van ons we­ten­skap­po­ten­si­aal.
Ek is oor­tuig ons pri­o­ri­tei­te is heel­te­mal ver­keerd. Ons moet by­kans al­les ver­leer wat ons so be­lang­rik ag.
■ Ra­pu­le Ta­ba­ne is po­li­tie­ke re­dak­teur van Ci­ty P­ress.