EFF beplan om banke, Investec en Rupert te ontwrigLeiers van die EFF (Desember 2019) (Foto: EFF/Twitter) Vanjaar lyk na ŉ jaar van konflik, ontwrigting en partypolitieke isolasie vir die EFF. Dit nadat die party se nasionale en provinsiale leierskap tydens hul pas afgelope vyf dag lange jaarbeplanning politieke oorlog verklaar het teen die groeiende aantal Suid-Afrikaners en Suid-Afrikaanse groepe wat deur die EFF as vyande beskou word. Die EFF beplan ŉ hele spul ontwrigtende massa-protesaksies. Voorbeelde daarvan sluit gereelde besettings en dus ontwrigting van die openbare takke van handelsbanke in. Die EFF meen die banke se beleid (veral oor die toestaan van lenings en die sluit van rekeninge) bevoordeel kapitalisme en spesifiek wat die EFF beskou as wit monopoliekapitaal. Periodieke massa-opmarse deur die EFF na byvoorbeeld die maatskappy Investec, asook die eiendomme van die sakeman Johann Rupert, die OR Tambo-lughawe (uit protes teen die doeanepos in ŉ terminaal wat aan die Oppenheimer-familie behoort) en Eskom (uit protes teen wat die EFF as privatiseringsplanne bestempel) word beoog. Daar is ŉ al groter wordende aantal mediagroepe met wie die EFF weier om te assosieer of enige kontak te hê. Tans sluit dit Daily Maverick en die ondersoekende joernaliste van amaBhungane en Scorpio in. Maar die mediagroep wat volgens die EFF benewens hierdie sanksies nog erger is as dié genoemde groepe is eNCA, wat volgens die EFF so sleg is as wat die Gupta-televisiekanaal ANN7 was – en dus op dieselfde wyse deur die EFF verwerp word. Wat twee van die bepalendste politieke kwessies wat Suid-Afrika tans voor hand lê betref, het die EFF potensieel belangrike besluite geneem: oor onteiening sonder vergoeding en die nasionale gesondheidsversekering. Julius Malema (Desember 2019) (Foto: EFF/Twitter) Wat onteiening sonder vergoeding betref het die EFF-leiers besluit hulle sal slegs stem vir ŉ grondwetlike wysiging wat presies aan EFF-beleid voldoen, naamlik dat alle grond wat die EFF as “produktiewe” grond beskou spoedeisend onteien word sonder vergoeding en oorgedra word na die staat, wat dit bestuur namens die bevolking. Dit sou landbougrond en fabrieksgrond insluit, maar nie private wooneenhede of woonerwe nie (al styg huispryse, so die logika ontsnap baie waarnemers). Kragtens die EFF-beleidsvoorstel sal die staat dan aan die hand van aansoeke deur die publiek moet besluit wie watter ekonomiese aktiwiteit op daardie “produktiewe” grond mag verrig vir ŉ vasgestelde tydperk van 25 jaar, waarna die proses van aansoek doen homself herhaal. Geen ander politieke party met meer as twee parlementsetels het hoegenaamd ŉ beleid wat naastenby met die EFF-beleid ooreenkom of versoenbaar is nie. Omdat ŉ tweederde meerderheid in die parlement nodig is vir enige grondwetlike wysiging om te slaag, moet die ANC die steun van een of albei van die twee groot opposisiepartye (die DA en/of die EFF) hê om die Grondwet te wysig. Die EFF se onbuigsame standpunt trek (tensy die ANC of EFF skielik hul beleid totaal wysig) in praktyk ŉ streep deur enige ANC/EFF-eenstemmigheid oor die bewoording en inhoud van ŉ grondwetlike wysiging. Soos dinge staan is die DA teen enige verandering in die Grondwet, so dis skaakmat vir die ANC. Die waarskynlikste afloop van die hele langdurige, ekonomies riskante en soms bitter proses is dus dat art. 25 van die Grondwet (die eiendomsklousule) nie gaan verander nie, tensy die ANC se voorstel so matig en oppervlakkig is dat die DA (en die VF Plus, want die DA kan Realpolitik-gesproke nie bekostig om ŉ ANC-voorstel oor onteiening te steun tensy die VF Plus dit ook doen nie) bereid is om die grondwetwysiging te steun. Waar die EFF-leierskap groter duidelikheid gebring het oor waar hulle staan oor onteiening, is hul posisie nou minder duidelik oor die nasionale gesondheidsversekering. EFF-volksvergadering (Desember 2019) (Foto: EFF/Twitter) In die konsep-beleidsdokumente vir die EFF-kongres in Desember het die EFF wel die konsep en ideaal van die nasionale gesondheidsversekering gesteun, maar nie die ANC se voorstelle vir die praktiese implementering daarvan in Suid-Afrika nie. Die EFF-konsepbeleid is dus teen die model van en wetgewing oor nasionale gesondheidsversekering soos tans voor die parlement omdat die EFF meen die ANC-regering het nie die kundigheid, bestuursvermoë of geld om dit suksesvol te implementeer nie, soos blyk uit die afgryslike omstandighede in die meeste staatshospitale en -klinieke buite die Wes-Kaap. Dit beteken hoewel die EFF ideologies met die DA, IVP, VF Plus, Cope en ACDP oor die kwessie verskil, is hulle dit eens met hierdie partye in die praktyk, wat ŉ magtige en potensieel suksesvolle knyptang teen die ANC op parlementêre, politieke en uiteindelik juridiese vlak kan beteken. Die EFF-beleid is egter geskryf deur die EFF-LP en mediese dokter dr. Suzan Thembakwayo, wat tot dusver die party se woordvoerder en beleidsleier oor gesondheid was. In die skommeling van die EFF-LP’s se parlementêre portefeuljes is Thembakwayo geskuif na basiese onderwys. Hoewel die EFF-leier, Julius Malema, persoonlik bogenoemde EFF-konsepstandpunt sterk in die openbaar onderskryf het, het die EFF byna twee maande ná sy beleidskongres nog nie die finale besluit oor die nasionale gesondheidsversekering bekend gemaak nie.