In die begin het God die hemel en die aarde geskep. Die aarde was heeltemal onbewoonbaar, dit was donker op die diep waters, maar die Gees van God het oor die waters gesweef.
Genesis begin reg by die begin. God het die wêreld geskep. 'n Wêreld wat goed is. Hy het die mens gemaak, die kroon van sy skepping.
Die goeie skepping van God versleg gaandeweg as gevolg van die sonde van die mens, wat homself wou oortref deur te probeer om soos God te word. Dan word alles weggevee deur die groot vloed. 'n Nuwe begin word gemaak - om maar net weer in die dwaasheid te verval.
die mens word in twee opsigte van ander skepsele onderskei: hy alleen is na die beeld van God self geskape en hy is oor alles aangestel;
Hierdie tweede beskrywing van die skepping is nie net 'n herhaling van die 1ste nie. Dit gaan hier met die fokus op die mens. Hier word ook 'n ander naam vir God gebruik. In die 1ste weergawe was dit Elohim (God die Skepper, die groot en verhewe een wat in die ewigheid woon). Nou is dit Jahwe (Die God in verhouding tot sy mense).
God skep die mens (die Hebreuse word wat met Adam vertaal word, beteken man). Hy plant 'n tuin in Eden, waar die mens moet woon.
Maar die mens is nie gemaak vir 'n eensame, selfgenoegsame bestaan nie. Voëls en diere bied nie die soort kameraadskap wat hy nodig het nie. Derhalwe skep God die vrou, 'n nuwe wese, wat die ere-aard van die man deel.
God het gesê hulle mag alles gebruik en eet, maar net nie van die 2 bome in die middel van die tuin nie. Die slang bevraagteken egter die woord van God en noem God 'n leuenaar. Die slang oorreed die vrou om van die aanloklike vrugte van die boom van "Goed en Kwaad" te eet, wat weer vir Adam oorreed om van die vrugte te eet.
Die gevolge is onvermydelik. 'n Heilige God kan nie met sonde saamleef nie. Hy bestraf die slang en die mens. Die mens word uit Eden verban. Maar voor hulle gaan, sorg Hy eers weer vir hulle deur hulle te klee.
Nadat Adam en Eva uit Eden gedryf word kry hulle 2 seuns, Kain, die boer en Abel, die veewagter. Later bring hulle elk 'n offer aan God. Abel se offer word aanvaar, maar Kain se offer nie. Dit is nie wat Abel geoffer het nie, maar sy geloof, wat gemaak het dat sy offer aanvaar is.
Hierna volg dan 'n opgawe van sommige van sy afstammelinge en toon ook die begin van die beskawing aan.
Die laaste twee verse verleen hoop. Set word vir Adam en Eva gebore en die mense begin om die naam van die Here aan te roep.
Die ark, die Hebreeuse woord beteken "kis". Dit word elders net gebruik vir die waterdigte mandjie waar die baba, Moses, op die Nyl gedryf het.
'n Belangrike tema wat herhaaldelik in die Skrif voorkom: God bevestig sy verbond agtereenvolgens met Noag, Abraham, die volk Israel deur Moses en met Dawid. Elke verbond bevat verdere, ryker beloftes, totdat die koms van Christus die "nuwe vebond" inlei.
In elke geval neem God die inisiatief - dit is geen ooreenkoms tussen gelykes nie. God bepaal die voorwaardes. Hy maak hulle bekend, en Hy alleen waarborg dat hulle gehou sal word. Die mens geniet die seëninge van die verbond soverre as wat hy die bevele van God gehoorsaam.
In Sinar, koningkryk van Nimrod die jagter, span mense saam in 'n groot bouprojek - 'n stad en 'n toring wat tot in die hemel reik word gebou. God kyk af na hierdie gesamentlike poging van die mens om homself te vergoddelik, die begin van hernieude opstand teen Hom.
Hy verdeel die mense deur taalverskille en verstrooi hulle in verskillende landstreke - juis dit wat hulle wou verhoed.
Die toring van Babel was waarskynlik 'n tempeltoring met baie verdiepings, soos die wat in die vroeë derde millennium vC in Babelonië gebou is.
Hier is die name weer selektief en word die totale tydsduur waarskynlik verkort. Noag se voorsade het aansienlik langer gelewe as Tera s'n en die ouderdom vir die ouerskap is baie jonger.
God roep een man en maak aan hom beloftes, wat Abraham gehoorsaam beantwoord. Abram se antwoord lei regstreeks tot die geboorte van 'n nuwe nasie en lei later tot seën vir die hele aarde.
By Sigem in die landstreek Kanaän praat God weer met hom. Hierdie land sal die erfdeel van Abram se nakomelinge word. Steeds gaan die reis voort, suidwaarts na die Negeb, 'n droë landstreek van sowat 7 500 km, wat strek vanaf Berseba tot by die Sinai-gebergtes. Hier is weiveld vir die nomade se vee.
Abram en Lot se veekuddes brei so uit dat dit hulle nie meer kon dra nie. Dit lei tot 'n familiebreuk. Lot wat deur sy groorhartige oom die geleentheid gegun word om te kies, soek die vrugbare aarde van die Jordaanrivier uit.
Die nag het Abram en sy manne hulle van alle kante af aangeval, hulle oorwin en al die besittings teruggekry. Hy het ook vir Lot, al die vrouens en ander mense gered.
"Aan jou nageslag gee Ek hierdie land, van Egiptespruit af tot by die Eufraat, die grootrivier; die land van die Keniete, die Kenessiete en die Kadmoniete, die Hetiete, die Feresiete en die Refaïte, die Amoriete, die Kanaäniete, die Girgasiete en die Jebusiete".
In verse 3 en 4 kom die "erfgename" voor. Dit was nie ongewoon in daardie tyd om 'n erfgenaam aan te neem nie. Soms soos hier, was dit 'n slaaf.
In vers 6 staan: "Toe het Abram in die Here geglo". Hy is dus gered deur sy geloof en nie oor sy goeie werke nie.
Die ritueel wat hom afspeel in verse 9-11 is 'n tipiese prosedure vir die bevestiging van 'n verdrag.
Soos altyd dink die mens hy moet die Here so 'n bietjie help. Sarai val terug op 'n ou gebruik deur haar slaaf aan Abram te gee. Die kind wat uit hierdie verbintenis gebore word, word Sarai se kind. Maar Sarai se emosies maak dat sy Hagar later laat weg jag.
Abraham het 'n vreemdeling verwelkom, en heeltemal ontwetend, die Here self in sy huis ingeneem. Die gullle ontvangs en versorging (tenspyte daarvan dat die besoekers in die middel van die middagslapie aangekom het), is tipies van die gasvryheid van die nomadiese woestynbewoners.
Met die woorde: "Is iets te buitengewoon vir die Here" onthul die besoekers hul werklike identiteit en Sara se ongelowige lag maak plek vir vrees.
Niks kon die stede red nie, maar om lot se ontwil spaar die HereSoar en vertraag die oorstroming totdat Lot veilig is nie.
"Maar wat sê die Skrif hiervan? Jaag die slavin en haar seun weg, want die seun van die slavin mag hoegenaamd nie saam met die seun van die vrygeborene erf nie. Ons is dus nie kinders van 'n slavin nie, broers; ons is kinders van die vrye."
Waterputte was in die droë klimaat van Palestina kosbaar vir veewagters, en daar het dikwels twiste oor die besit daarvan ontstaan. Die reënval in die gebied krimp van 100mm in Januarie tot so te sê niks in die 4 somer maande.
Abraham het by Abimelek beswaar aangeteken oor die waterput wat deur Abiimelek se slawe afgevat is. Abimelek het nie daarvan geweet nie en hy en Abimelek het 'n ooreenkoms aangegaan, wat verklaar dat die put wel Abraham s'n is.
Abraham se vorige ondervinding van God sou hom sekerlik nie laat dink het, 'n kinderoffer Hom sou behaag nie. Maar dit is juis wat God hier vir Abraham vra. Net toe Abraham vir Isak wou slag, het God hom gekeer en gesê dat Hy nou weet dat Abraham Hom lief het en bereid was om sy enigste seun te offer vir Hom. Toe Abraham weer sien daar 'n skaaplam agter hom en offer toe die bok in Isak se plek. Die Here het verder gesê hy sal Abraham baie seën oor dit wat hy gedoen het. Abraham het sy offer gebring op een van die hewels waarop Jerusalem nou staan. Die reis daarnatoe het sowat 3 dae geneem en was 85km ver.
Sara het 127 jaar oud geword. Sy is oorlede in Kirjat-Arba, dit is Hebron, in Kanaän. Abraham het oor haar gaan rou en huil. Abraham het 'n graf gekoop by die Hetiete. Die Hetiete is vermoedelik immigrante van die Hetitiese ryk (wat omstreeks 1800vC in Turkye tot stand gekom het. Die hele transaksie voldoen in die fynste besondergede aan die bekende Hetitiese wet: die afweeg van die silwer volgens erkende standaarde in die teenwoordigheid van getuies by die stadspoort. Daarna het Abraham sy vrou Sara in die Makpelagrot op die stuk grond, oos van Mamre, begrawe. Vandag is daar 'n moskee bo-oor die tradisionele plek van die graf in Hebron, gebou.
Hierdie verhaal is, wat vorm en inhoud betref, een van die lieflikste in die Ou-Testament. Dit bied 'n lewendige beeld van die tradisionele Oosterse huwelik.
Abraham laat sy slaaf sweer dat hy nie Isak sal laat trou met 'n dogter van die Kanaäniete by wie hy nou woon nie.
Sy het 'n tweeling verwag en die Here het vir haar gesê daar is 2 nasies in haar, 2 volke uit jou sal geskei word. Een sal sterker wees as die ander; die oudste sal die jongste dien.
Die eerste is gebore: rooi, vol hare soos 'n veljas, en hy is Esau genoem. Sy broer is na hom gebore en sy hand het aan Esau se hakskeen vasgehou. Hy is Jakob genoem.
Die seuns het groot geword. Esau was 'n ervare jagter, 'n man van die veld. Jakob was 'n rustige mens, hy het tuis gebly.
Esau het sy eersgeboortereg vir 'n bietjie lensiesop verkoop. So is die Here se woord aan Rebekka vervul.
As eersgebore seun sou Esau vir Isak opvolg as hoof van die familie, en 'n dubbele deel van die besittings erf. Wanneer hy hierdie reg verruil, boet hy alle reg in op 'n seën wat daarmee gepaard gaan.
Na die eerste hongersnood vroeër in Abraham se tyd was daar weer 'n hongersnood in die land. Isak het toe getrek na Gerar, na die gebied van koning Abimelek van Egipte.
Abimelek het besoek afgelê by Isak in Berseba en gevra vir 'n verbond tussen hulle, omdat Abimelek gesien het dat die Here by Isak is, en dat Isak hulle nie leed sal aandoen nie.
Toe Esau 40 jaar oud was, het hy getrou met Jehudit dogter van Beëri, 'n Hetiet, en met Basemat 'n dogter van Elon, ook 'n Hetiet. Hulle het baie kommer in Isak en Rebekka se lewe gebring.
Isak maak op sy sintuie staat, wat hom in die steek laat. Die seën word Jakob s'n, soos God dit bestem het - maar teen 'n dure prys.
Esau dreig met moord. Die verhouding tussen Isak en Rebekka versuur. Rebekka sal nooit weer haar geliefde seun sien nie. Jakob, die tuisblyer, word 'n uitgewekene.
Isak laat Jakob beloof dat hy nie sal trou met 'n Kanaänitiese meisie nie, maar dat hy na Paddan-Aram toe sal gaan en daar 'n vrou sal kry.
Aangesien Esau nou geweet het sy pa hou nie van Kanaänitiese meisies nie, het hy getrou met Magalat, 'n dogter van Ismael, Abraham se seun.
Jakob het intussen by Bet-El oornag waar God aan hom verskyn en hom geseën het. Jakob het, nadat hy opgestaan het, die klip wat as sy kopkussing gedien het, regop gesit en olie daarop gegiet en 'n belofte afgelê dat as die Here hom veilig terug lei na sy ouerhuis, sal die Here sy God wees. Hierdie klip sal 'n tempel wees en van alles wat die Here hom gee, sal hy 'n tiende aan die Here gee.
Hierdie 3 hoofstukke dek die 20 jaar van Jakob se ballingskap. 14 jaar diens vir sy vroue en 6 vir sy kuddes. Die jare hou min vreugde vir Jakob in, wat in sy oom Laban het hy 'n bedrieër soos hyself teëkom. Die bedrog met Lea lei tot 'n onuithoubare huislike lewe.
Die ongeliefde vrou hoop met die geboorte van elke nuwe seun dat sy haar man se liefde kan wen. Ragel, die beeldskone en beminde, is verbitterd oor haar kinderloosheid. Tussen die 2 word Jakob 'n uitruilvoorwerp. Geen wonder nie dat die wet later 'n man verbied het om met sy vrou se suster te trou terwyl die vrou nog leef.
Jakob bied sy diens aan in plaas van die gebruiklike huweliksgeskenk. Laban laat nie op hom wag om hierdie vrygewige aanbod uit te buit nie. Die geskenk van 'n diensmeisie vir sy dogter was moontlik deel van die bruidskat.
Toe Laban agterkom Jakob en sy besittings is weg, het hy Jakob agterna gesit. Die nag het God aan Laban verskyn en aan hom gesê dat hy versigtig moet wees as hy Jakob raakloop.
Hoewel Esau hom in Seïr in die vere suide gevestig het, is 'n ontmoeting tussen die 2 broers onvermydelik. Die nuus dat Esau hom vinnig tegemoet kom met 'n leërmag, het Jacob met angs vervul. Hierdie keer beplan hy nie net nie, maar bid ook.
Alleen en slapeloos, kom Jakob se lang stryd teen God tot 'n hoogtepunt, in 'n vreemde worsteling wat hom kreupel, maar 'n nuwe mens, laat. Die volgende altaar wat hy oprig, is nie vir die God van sy vaders nie, maar vir "Die God van Israel".
Die man waarmee Jakob worstel, verander sy naam na Israel, want hy het teen God en teen mense 'n stryd gevoer en hy het dit end-uit volgehou.
Esau se verwelkoming van Jakob, wat hom veronreg het, is so verrassend gulhartig dat Jesus hom in gedagte gehad het toe hy die gelykenis van die verlore seun vertel het. Jakob se geskenk en die aanvaarding daarvan deur Esau, verseël die versoening.
Jakob het veilig by Sigem aangekom en het buite die dorp kamp opgeslaan. Hy het 'n stuk grond gekoop en 'n altaar gebou en dit genoem:
Jakob het met sy seuns geraas en gesê hulle het hom in die moeilikheid gedompel en sy naam sleggemaak.
Hierdie hoofstuk eindig die afdeling oor Jakob. Vreemde gode word verwyder. God herbevestig sy verbond met Israel. Ragel sterf naby Betlehem toe sy die lewe skenk aan die laaste van die kinders van Jakob se 12 seuns nl. Benjamin.
Daar is vir hom kinders gebore in Kanaän en toe die gebied te klein geword het vir sy en Jakob se vee, het Esau getrek na die Seïrberge en daar is ook vir hom kinders gebore. Van hulle het konings en stamhoofde geword.
Josef was 17 toe hy kleinvee opgepas het saam met sy broers. Josef het slegte stories oor sy broers by Jakob aangedra. Jakob was die liefste vir Josef. Jakob het vir Josef lang klere met moue gemaak. Josef se broers het dit beskou as 'n teken dat Jakob van plan was om hulle te veronagsaam en Josef die erfgenaam te maak.
Josef se broers het hulle pa se vee gaan oppas in Sigem. Israel stuur vir Josef na sy broers om te gaan kyk hoe dit met hulle gaan. Hy het hulle by Dotan gekry. Josef se broers het hom van ver af gesien en ooreengekom om die ou dromer dood te maak en in 'n put te gooi. Hulle sou dan beweer 'n wilde dier het hom opgevreet.
Die broers het toe 'n boklam geslag en die klere van Josef in die bloed gedoop en dit vir Israel gestuur. Israel het oor Josef getreur.
3 maande later het Juda die berig gekry dat Tamar swanger is. Tamar is voorhom gebring sodat sy verbrand kan word. Sy het die seëlring te voorskyn gebring en Juda het haar onder sy dak geneem.
Josef is na Egipte gebring en as slaaf aan Potifar, 'n amptenaar van die farao en hoof van die lyfwag, 'n Egiptenaar van geboorte, verkoop. Die Here was by Josef en Potifar het dit raakgesien. Potifar het hom sy persoonlike slaaf gemaak en hom aangestel oor sy hele huishouding en al sy besittings.
Sy het dag vir dag aangehou. Op 'n dag toe daar nie ander slawe was nie het sy Josef gegryp, maar Josef het losgeruk en buitentoe gevlug, terwyl sy 'n stuk kledingstuk in haar hand gehou het.
2 jaar later kry die farao self 'n droom wat sy towenaars en wyse manne dronkslaan ten spyte val hul opleiding en naslaanboeke.
Farao stel Josef aan om die plan uit te voer en maak hom 2de in bevel in Egipte. Hy word tradisioneel ingehuldig met 'n seëlring, fyn linne en 'n goue ketting as beloning vir sy dienste. Perde en strydwaens het die Hysos-farao's gehelp om die oorhand in Egipte te verkry. Na 13 jaar as slaaf, word Josef die farao se raadgewer.
Hierdie hoofstukke is 'n ontroerende weergawe van hoe Josef sy broers ontmoet, toets en uiteindelik met hulle herenig is. Agter sy oënskoulike strengheid, lê volkome grootmoedige vergifnis van die kwaad wat hulle hom aangedoen het en 'n diepe insig in die manier waarop God die beskerming van die mens beheer.
Die Egiptiese weersin in die herderstam dien hier 'n nuttige doel, deurdat dit bydra om die familie as 'n afgesonderde eenheid te bewaar.
Die seën van Josef se seuns deur Israel, was 'n geloofsdaad. Sonder weifeling het Jakob die seën van God aan die jongste seun oorgedra.
Josef se lewensduur van 110 jaar was die Egiptiese ideaal, 'n teken van God se goedkeuring van Josef se lewe. Die versoek op sy sterfbed dat sy liggaam saamgevat moet word Kanaän toe as hulle trek getuig van sy geloof.
↑ Paddan-Aram was die beboorteland van sy ma en was geleë tussen die Bo-Eufraaten die Haborrivier. Die Arameërs het later na die suide en noorde getrek en hulle in Sirië en Mesopotamië gevestig.