Tragedie by Jan Taks geskilder | Netwerk24
Tragedie by Jan Taks geskilder
Deur Nellie Brand-Jonker 26 Augustus 2018 00:00
Johann van Loggerenberg se oorsig oor die aftakeling van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens is belangrik en interessant, maar Nellie Brand-Jonker wonder hoeveel daarvan Jan Alleman sal verstaan.
Death and Taxes: How SARS Made Hitmen, Drug Dealers & Tax Dodgers Pay Their Dues deur Johann van Loggerenberg. Uitgewer: Jonathan Ball. Prys: R270.
As jy die gewilde Netflix-misdaadreeks Narcos oor die gewelddadige lewe van Pablo Escobar en georganiseerde misdaad in Colombia gekyk het en dalk dink dit gebeur nie in Suid-Afrika nie, sal hierdie boek jou tot ander insigte bring.
In Death and Taxes laat Johann van Loggerenberg, 'n voormalige beampte van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID), 'n mens besef watter enorme werklikheid georganiseerde misdaad in Suid-Afrika is. Soos te wagte duik die name van 'n swetterjoel berugte belastingontduikers en skelms op – van Radovan Krejcir, Brett Kebble, Glenn Agliotti en Jackie Selebi tot Calla Botha, Marietjie Prinsloo van Krion-Ponziskemafaam, en Barry Tannenbaum, wat 'n farmaseutiese Ponziskema bedryf het.
Van Loggerenberg, wat homself as 'n belastingspeurder beskryf, het in 2015 ná 16 jaar by die SAID bedank terwyl hy die hoof was van 'n eenheid wat ondersoeke na belastingontduikers gedoen het.
Death and Taxes laat 'n mens besef watter skreiende onreg die gebeure by die SAID vir alle Suid-Afrikaners was.
Die boek fokus op 'n magdom groot sake wat deur die SAID ondersoek is, byvoorbeeld Dave King wie se belastingsaak 13 jaar geduur het. Wie onthou nog vir Metcash en die BTW-eise wat hy ingedien het vir vals transaksies? Ook die ondersoek en vervolging van die sokkerbaas
Irvin Khoza vir belastingontduiking kry 'n hoofstuk. Ander name wat 'n klokkie sal lui, is dié van Billy Rautenbach wat Hyundai Motor Distributors begin het en hoe hy belasting ontduik het met invoertariewe op ingevoerde motors. Jy kan selfs meer uitvind oor hoe die SAID te werk gegaan het met oudpres. Jacob Zuma en
Julius Malema se belastingsake.
Van Loggerenberg pak elke saak hoofstuk vir hoofstuk aan, maar verduidelik ook hoe belastingwetgewing werk, die beginsel van "betaal nou, argumenteer later", en staan 'n hele hoofstuk af aan die verskillende skelmstreke wat gebruik word om belasting te ontduik.
Dit is Van Loggerenberg se tweede boek. Sy vorige een (geskryf saam met Adrian Lackay), Rogue: The Inside Story of SARS's Elite Crime-busting Unit (2016), het gehandel oor die gebeure wat gelei het tot sy bedanking en tot die feitlike ineenstorting van die SAID.
Ook sy nuutste boek fokus op die verhaal van hoe die SAID se belangrike rol as "belastingpolisie" verbrokkel het weens dié gebeure en die gebrekkige vermoë van ander wetstoepassers om sulke groot misdadigers te ondersoek en suksesvol te vervolg.
Death and Taxes laat 'n mens besef watter skreiende onreg die gebeure by die SAID vir alle Suid-Afrikaners was: Dit belig die rol wat dié instelling in die verlede gespeel het om groot name in die onderwêreld aan die pen te laat ry en verduidelik wie almal baat vind by die huidige aftakeling van die instelling.
Net in 2016 het amper R60 miljard Suid-Afrika onwettig verlaat en nagenoeg 9 miljoen verdagte transaksies is deur die Finansiële Intelligensiesentrum aangemeld.
"Die gemiddelde ondersoek na 'n finansiële misdaad duur 494 uur – dus sowat 62 werksdae van agt uur elk – om te voltooi tot op die vlak waar dit aan die nasionale vervolgingsgesag (NVG) oorhandig kan word om te besluit of daar aangekla gaan word of nie. Selfs al werk elkeen van ons staatsondersoekers 'n jaar lank elke dag 12 uur lank, sal hulle nie eens die oppervlak oopkrap van die 9 miljoen verdagte transaksies nie," skryf hy.
Death and Taxes eindig op 'n donker noot, en hoewel dit sekerlik 'n belangrike boek met hope interessante inligting is, is dit nie maklik leesbaar nie. Almal wat 'n onderneming bedryf en belasting betaal, sal hierin belang stel, maar uiteindelik is dit komplekse leesstof wat waarskynlik verteerbaarder sal wees vir mense in die belastingbedryf.