Die Gees van Christus wat ons "huis toe" bring, spreek ons vreesagtigheid aan. Hy gee vir ons vertroue in God en in die ervaring van veiligheid in Hom sodat ons die moed sal hê om teen die wêreld se liefdeloosheid in te gaan.
Die gebed van die Gees wat in die erediens saam met ons gees bid, klink ongeveer só: God, uit wie ons gebore is, u liefde gee die durf om menslike weerstand teen u bevrydende liefde te verduur. Versterk ons dan in die oorvloedigheid van u liefde waarbinne ons veilig voel om self met liefde op te tree.
13 Nou wys ek julle wat nog die allerbeste is:
Jesus word uit Nasaret verdrywe
Wet: (1 Korintiërs 13)
Skuldbelydenis – Litanie: ahv Ps 71
Vryspraak: uit Psalm 103
Skriflesing: Lukas 4:21-30
Skuldbelydenis- Litanie: ahv Ps 71
V: Red my en bevry my, want U is getrou.
Tema: Jesus word verwerp in die dorp waar hy grootgeword het
Skriflesing: Lukas 4:28–30
Die mense was baie kwaad toe hulle hoor wat Jesus sê. Hulle het Hom gegryp en uit die dorp gesleep. Hulle wou Hom van die berg afgooi waarop Nasaret gebou was. Maar hulle kon dit nie regkry nie. Jesus het tussen hulle deur gestap en padgegee.
Hierdie is 'n foto van 'n bofbalspeler met die naam Del Ennis. Hy is 'n Amerikaner so ons sal niks van hom weet nie. Del Ennis was 'n baie goeie professionele bofbalspeler, maw sy werk was om bofbal te speel. Bofbal is amper soos krieket wat vir ons meer bekend is. Elke dag sou hy ure deurbring met verskillende maniere van oefen sodat hy op sy beste sou wees vir die naweek se wedstryd. Sy vertoninglys was baie goed- hy het 288 keer die bal uit die stadion geslaan. Vir sewe seisoene sou hy 25 sulke houe per seisoen slaan- 'n baie goeie vertoning vir enige bofbalspeler.
Del Ennis het vir sy tuisdorp bofbal gespeel, die span se naam was die Filadelfia Fillies. Mens sou nou dink dat Del Ennis baie gewild sou wees in sy tuisdorp, immers hy is een van hulle wat nou bofbal vir die dorp speel. Maar dit was nie die geval nie. Gedurende die 11 jaar wat hy vir die Filadelfia Fillies gespeel het is hy elke keer deur die skare uitgejou (geboo) wanneer hy kom kolf. Maak nie saak hoe goed hy speel nie, in die oë van die toeskouers was hy net nie goed genoeg nie. Del kon dit nooit verstaan nie- die uitjouery het glad nie sin gemaak nie.
Later in sy loopbaan het hy toe vir 'n ander span gaan speel, die St Louis Cardinals. Alhoewel hy sy tuisdorp-span gemis het, is hy baie beter deur hierdie ander toeskouers behandel. Maar sy tuisdorp se toeskouers het hom nooit die erkenning gegee wat hom toekom nie.
Jesus se tuisdorp was Nasaret, en Jesus is net so sleg behandel deur die mense van sy tuisdorp as Del Ennis. Een dag het Jesus daar in Nasaret in die tempel ingegaan. Hy het toe vir die mense uit die Bybel gelees, spesifiek uit die profeet Jesaja. En toe het Jesus vir die mense genoem dat hy die persoon is waaroor die profesie handel. Hy is die een wat deur God gestuur is…
God stuur My om vir mense wat in die tronk is te sê hulle straf is verby.
Blindes sal nou weer sien.
Almal wat swaar kry, se probleme is verby.
Ek sê vir almal: 'God se groot dag van redding is hier. Nou is dit die tyd dat stukkende mense se lewe weer nuut word.'"
Almal was beïndruk met Jesus se woorde totdat iemand gevra het: "Is dit dan nie die seun van Josef die timmerman nie?" Hulle het Jesus toe versoek om wonderwerke te doen soos waarvan hulle gehoor het. Maar toe Jesus weier het die mense teen hom gedraai. Hulle het hom toe aangerand en uit die tempel gesleep met die doel om hom oor die krans na sy dood te gooi. Jesus het gelukkig weggekom en van die skare ontsnap.
Nou dit is darem nie goeie optrede teenoor iemand wat in dieselfde dorp grootgeword het nie. Maak nie saak hoe goed Jesus lees en preek nie, vir die mense van sy tuisdorp kon hy niks goed doen nie.
Nou as ek en jy in daardie tyd in Nasaret gewoon het, sou ons saam met die skare Jesus aangerand het en uit die tempel gesleep het of sou ons anders opgetree het teenoor Jesus?
Gebed: Help ons Here Jesus om lojaal teenoor U te wees, selfs wanneer die skare teen u draai. Amen
Enige goeie sportman speel altyd die bal en nooit die man nie.
Rugby Liga, anders as die rugby wat ons ken, word deur twee spanne van 13 spelers elk gespeel. Dit is veral gewild in dele van Engeland, dele van Australië, New Zeeland, Frankryk en Papua Nieu-Guinee, waar dit die nasionale sport is.
Des Hasler is 'n legendariese Australiese professionele Rugby-Ligaspeler. Des is een van daardie karakters wat groter as die lewe is.
Hy het 309 wedstryde oor 16 seisoene gespeel. Vir die grootste deel van sy professionele loopbaan het hy vir die Manly-Warringah Sea Eagles gespeel. Des het sy loopbaan by die Western Suburbs Magpies afgesluit. Daarna was hy die afrigter vir Manly van 2004 tot 2011, en rig tans die Canterbury-Bankstown Bulldogs af.
Hasler is bekend daarvoor dat hy altyd die bal gespeel het, en nooit die man nie. Hy het uitstekend verdedig en het menige opponent in die stof laat byt met sy vernietigende duikslae. Opponente het dikwels gebewe as hulle aan hom dink. Sy bynaam as rugbyspeler was "Sorry". Die rede? Nadat hy 'n opponent vasgevat en eintlik op die veld begrawe het, het hy gewoonlik "Sorry mate" gesê terwyl die slagoffer orent kom. Sy houding was: "'Skuus man, jy het die bal gehad en probeer punte aanteken. Ek moes jou ongelukkig takel en plattrek. Dit was niks persoonliks nie. Sorry mate!"
Sy vriende skater nou nog van die lag as hulle dink aan sy gereelde "Sorry" op die veld, net omdat hy gedoen het wat hy moes.
Speel die man
Wanneer mense nie hulle sin in die lewe kry nie, is dit hul ou laai om die man eerder as die bal te speel.
Dit gebeur ook dikwels met diegene wat 'n boodskap het om te bring. As mense nie van die boodskap hou nie, is hulle geneig om die boodskapper by te kom.
Iets soortgelyks gebeur met Jesus tydens sy eerste preek in sy tuisdorp, Nasaret. Aanvanklik hou die mense van sy boodskap. Maar dan vervies die lot hulle. Hulle spring op en jaag Jesus uit die dorp uit. Hulle probeer Hom trouens van 'n nabygeleë krans afgooi.
Praat van die man speel in plaas van die bal. Maar wat gebeur hier? Hoekom is die skare skielik so ontsteld? Wat het hulle aanstoot gegee?
Lukas beskryf hoe Jesus in Nasaret waar Hy groot geword het, aankom en op die Sabbatdag na die sinagoge gaan. Deur daar op te staan, gee Hy te kenne dat Hy iets wil sê. Die dienaar in die sinagoge haal die boekrol van Jesaja uit en gee dit vir Jesus. Hy rol dit oop en vind 'n bepaalde Skrifgedeelte. Dit is die Messiaanse profesie in Jesaja 61:1-2 en ook Jesaja 58. Jesus lees (4:18-19):
aan te kondig.
Nadat Hy die boek toegemaak en aan die amptenaar teruggegee het, het Hy gaan sit. Die oë van almal in die sinagoge was op Hom gerig. Toe begin Hy hulle toespreek:
Vandag is hierdie Skrifwoord wat julle nou net gehoor het, vervul.
Hiermee getuig Jesus dat Hyself die Messias is. Die tekens van die Messiaanse tyd, waarvan Jesaja praat, gaan nou in vervulling deur Jesus en sy bediening. Die tyd van verwagting is verby, die aangename jaar van die Here, die koms van die Messias is reeds hier.
'n Bevrydende, aangename boodskap
Jesus sluit aan by die profesie van Jesaja 61 en 58 wat in die eerste plek gerig was tot die Jode wat na die terugkeer uit ballingskap meer as 500 jaar tevore in 'n situasie van verarming en ellende verkeer het. Hulle moes ter wille van geld hulle huise en wingerde verpand, soms selfs hulle kinders as slawe aan die ryk landgenote gee, hulle was ekonomies geruïneer, mense vir wie daar menslik gesproke geen hoop meer was om te ontkom aan die wurggreep van skuld en armoede nie.
Toe die hoorders in die sinagoge in Nasaret dié woorde van Jesus gehoor het, sou hulle dit gemaklik kon toepas op hulle eie situasie van uitbuiting deur die Romeine. Op die oog af sou hulle hulle kon vereenselwig met die armes, met mense wat uitgebuit is, met gevangenes wat slagoffers van 'n sisteem van verslawing en verontregting was. Hulle het geweet wat die fisieke en psigiese verkragting van hulle lewe ingehou het. Hulle was inderdaad verdruk, seergemaak, gebreek, gekneus, geruïneer. Hulle hoor dan die bevrydende boodskap van Jesus van 'n nuwe dag wat kom.
Hierdie woorde het dus 'n letterlike sosiaal-politieke boodskap gehad. Jesus se gehoor het daarvan gehou, want dit het by hulle behoeftes gepas. Hulle kon hul eie situasie identifiseer met die mense van wie Jesaja praat. Jesaja verwys in die eerste plek na die armes as hulle wat letterlik arm was, die "gevangenes" letterlik na hulle wat gevangenes was in 'n onderdrukkende sisteem, die "blindes wat weer sal sien", is dié wat blind is in hulle moedeloosheid maar vir wie die lig weer sal deurbreek, en "die wat moed verloor het" wat in hulle situasie weer moed sal skep.
Die mense van Nasaret het as't ware op die punt van hul stoele gaan sit. Hier is iets aan die kom. Wat beteken die vervulling van hierdie woorde? Wat beteken dit dat Jesus die Messias is? Gaan Hy nou die gehate Romeinse oorheersers in die see jaag? Gaan mense wat hul grond verloor omdat hulle nie belasting kan betaal nie, dit terugkry?
Daarom vertel Lukas dat die gehoor hulle instemming met Jesus betuig (22). Hulle was verwonder oor die aangename woorde uit sy mond. Hulle onthou dat Hy een van hulle is: "Is hy dan nie die seun van Josef nie?"
Dis seker tipies menslik. Ons hou van boodskappe wat ons en ons belange bevestig. Ons hou nie van boodskappe wat ons ontwrig en wat sê ons moet hartgrondig verander nie.
Skielik vind 'n verstommende wending in ons teks plaas. Skielik jaag die skare Jesus uit die dorp en wil hom van die krans van die hoogte waarop Nasaret gebou is, afgooi.
Hiervoor is daar waarskynlik twee redes:
God se genade groter as net Israel
Die eerste rede lê in Jesus se woorde opgesluit:
Ek sê vir julle die waarheid: Daar was baie weduwees in Israel in die tyd van Elia toe die hemel drie jaar en ses maande lank toegesluit was, sodat daar 'n groot hongersnood in die hele land gekom het. Tog is Elia nie na een van hulle toe gestuur nie, maar wel na 'n weduwee in Sarfat in die gebied van Sidon. En daar was baie melaatses in Israel in die tyd van die profeet Elisa. Tog is nie een van hulle genees nie, maar wel Naäman, die Siriër. (25-27)
Jesus herinner hulle daaraan dat God se genade groter as net Israel is. Die genesing, herstel en vryheid wat Hy bring kan ook nie net tot Israel beperk word nie. Daarom het Elia in die droogtetyd na 'n onbelangrike weduwee in die heidense gebied van Sarfat gegaan; het God genade betoon aan 'n gehate heidense offisier, Naäman, in diens van Israel se vyand, Sirië.
Jesus is dus die Messias wat die Jode vir soveel eeue verwag het. Maar die genade en verlossing wat Hy bring, lyk anders as die politieke verwagtinge wat die Jode van sy tyd gehad het. Hy kom nie om Israel se politieke ideale te bevestig nie. Hy het nie 'n nasionalistiese agenda nie.
Jesus kom ons genesing te bring, vir vriend en vyand. Hy kom stort God se genade wyd en ver uit, ook oor Israel se vyande. Daaroor raak die skare de joos in. Hulle was nog soos Jona wat nie na Nineve wou gaan nie, omdat hy nie God se genade oor die mense van Nineve wou sien spoel nie. Hulle is sommer weer vies omdat God Naäman uit Sirië genees het, of in droogtetye ook na nie-Jode gekyk het.
Daarom teiken hulle Jesus. Hulle hou nie van die boodskap nie. Maar daar is nog 'n faktor aan die werk.
Geen oordeel nie
Jesus lees vir die mense in die sinagoge uit Jesaja 58 en 61 voor. Opvallend genoeg stop Jesus sy voorlesing uit Jesaja 61:2 letterlik in die middel van die sin. Hy lees tot by die "om die genadejaar van die Here aan te kondig," en lees dan nie die tweede helfte van die vers nie, wat lui: "die dag waarop ons God sy vyande straf."
Hiermee skort Jesus as't ware God se oordeel op. Aanvanklik kon die mense in die sinagoge bloot suspisieus wees oor Jesus, maar dan verwys Hy na God se genade oor heidene, en nie na God se oordeel oor hulle nie. Hulle protesteer uiteindelik woedend omdat Hy net oor God se genade praat, en nie oor God se oordeel oor Israel se vyande nie.
Vir baie Jode het die verwagting dat God hulle vyande gaan oordeel hoop gebring. Hulle kon dit nie uithou met God se genade oor hulle vyande nie.
Regdeur die Lukas-evangelie val dit op hoe dikwels Jesus oordeel oor heidene weglaat wanneer Hy praat. Wanneer Jesus Johannes die Doper se navraag of Hy die Messias is, beantwoord, haal Jesus 'n paar gedeeltes uit Jesaja aan, maar laat telkens oordeelsaankondiginge wat in Jesaja voorkom weg. In Lukas 9 wil Jesus se dissipels oordeel op 'n Samaritaans dorp afbid, maar Jesus laat dit nie toe nie.
Ook wanneer Jesus later verhoor en onskuldig veroordeel word om te sterf, kondig Jesus nie oordeel aan nie. Jesus bid dat sy vervolgers vergewe moet word.
Dit is lekker om in 'n Jesus te glo wat jou en jou belange bevestig. 'n Jesus wat ontwrig is 'n ander saak.
Toe dit blyk dat Jesus se boodskap radikaal teen die grein van hulle selfgerigte verwagtinge ingaan, het die sinagoge toehoorders begin om "die man te speel" – soos so dikwels gebeur en soos die geskiedenis van Jesus telkens bewys. Ja, die blye boodskap word gehoor, maar met woede verwerp. Ons moet weet die boodskap van God se radikale genade, van sy radikale omkeer van 'n samelewing wat gebou is op eie belange en eie voordeel, eie mag en eer, uitbuiting en beskerming van eie belang, direk indruis teen die belangestruktuur van hierdie wêreld.
Daarom gebeur dit toe daar in Nasaret dat "gelowige mense", mense wat aanvanklik vol lof vir Jesus was, Hom met geweld uit hulle midde probeer verwyder omdat hulle vanweë die verharding van hulle harte, sy vreemde genade nie verstaan of kan aanvaar nie. Hy ontkom nog hier aan hulle (vers 28-30), maar uiteindelik sou hulle Hom inhaal en die hande op Hom lê, Hom vaskap aan 'n kruis, maar nooit sou hulle sy boodskap kon stilmaak nie.
Op ons voorwaardes
Die mense van Nasaret, en mens deur die eeue – soos ons – wil Jesus in ons geselskap hê, maar op ons voorwaardes. Mense wil Jesus saamneem waar hulle gaan. Hulle wil Hom "onderdanig" hou aan hulle huishoudings. En so gebeur dit presies ook in Nasaret. Hulle en ons, neig telkens om Jesus te behandel soos een van ons eie. Ons wil Hom by ons tuis maak, Hom mak maak, Hom dienstig maak aan ons aspirasies, aspirasies wat ons dikwels kan verdedig met Bybelstudie soos die hoorders in die sinagoge met 'n beroep op Jesaja 61. Hoe dikwels gebeur dit nie in ons eie tyd om Lukas 4:18-19 te gebruik om 'n "tekens- en wonderskerk" te regverdig nie waar "health, wealth en prosperity" tot eie voordeel in die teks ingelees word.
Jesus stap egter juis weg van die inwoners van Nasaret se begeerte dat hy by hulle ook 'n paar wonders sou doen voor hulle sal glo dat Hy die Messias is.
Jesus keer op nuut hulle orde om. Hy verwys na "vreemdelinge" (die weduwee van Sarfat in die tyd van Elia en Naäman, die Siriër, 25-27) as die eintlike tuiste van profete. Die gemeente van die Here is vreemd in en aan hierdie wêreld. Die gemeente is 'n anachronisme in hierdie wêreld. Dit is iets wat buite die insig en tyd en orde en begrip van die wêreld gebeur. Die storie van die kerk is nie 'n suksesstorie in wêreldse terme nie. Die kerk leef marginaal, op die grense. Dit pas nie in by die struktuur van die wêreld nie.
Die ou kerk het gemeentes "parishes" genoem, paroikiai, vreemdelinggemeenskappe. Daarom maak Jesus Hom los van hulle daar in Nasaret toe hulle Hom en sy boodskap wil aanpas om te sê wat hulle graag wil hoor. Tereg sê Paulus in 2 Timoteus 4:3 dat daar 'n tyd sal kom dat mense vir hulle leermeesters sal bymekaar maak wat vir hulle sal sê wat hulle graag wil hoor.
Ware dissipelskap is om Jesus op sy voorwaardes te volg. Jesus leer ons om te dien en onsself op te offer – juis vir die ander, vir die Siriër en vir die weduwee uit 'n ander groep en land. Jesus gee Homself vir sondaars en gebrokenes, sterf soos die koringkorrel in die grond, en verkry daarom oorvloedige lewe.
Dit is ook Jesus se weg vir ons.
Jesus se boodskap het juis tot woede en opstand gelei omdat die hoorders se harte so op hulle self gerig was en op wat hulle wou hoor wat die profeet tot hulle eie voordeel en verdere selfhandhawing kon bring. Hulle kon daarom nooit die inhoud van die wonderlike woorde van genade in vers 18 en 19 begryp nie. Hulle kon nie insien dat die profeet juis aan hulle wat arm is 'n ander soort rykdom bring nie; aan hulle 'n soort vrylating gee nie; aan hulle wat blind is 'n ander soort insig gee nie; hulle wat onderdruk is in vryheid uitstuur nie! Hoekom nie? Want hulle oë was blind en hulle harte verhard. Daarom het hulle woedend geword en Hom uit hulle midde verdryf (28-29).
Dit is wat die teoloog Schwerzer noem:
… the protest of the devout who think they have a claim on God and cannot understand unconditional Grace.
Om God se genade te begryp
'n Mens wat nie sy eie armoede en blindheid besef nie, vind dit so moeilik om God se vreemde, onverdiende genade te begryp. Wat wil jy vir ons kom leer, Jesus? Wie is jy nou eintlik? Jy, die timmerman van Nasaret se seun! Doen eers vir ons 'n wonderwerk of twee en wys vir ons wat jy vir ons tot ons voordeel kan doen dan sal ons jou en jou boodskap glo.
Prediker, wys vir ons eers dat jy dinge kan laat gebeur, dat jy ons kerk in 'n suksesverhaal sal verander en ons daarby kan baat, dan sal ons aan jou lippe hang, liewe profeet, en ons lidmaattal sal sommer ook toeneem met die finansiële voordeel wat dit inhou!
Dit is net die Messias, Jesus Christus, wat Homself soos 'n koringkorrel in die grond laat val het en vir ons gesterf het dat ons kan leef. As ons dan die Messias se volgelinge wil wees en nie ons lewe vir onsself wil behou nie, maar vir Hom en sy koninkryk prysgee, eers dan sal ons dit behou en vir Hom diensbaar kan wees. Markus 8:35: "Want wie sy lewe vir homself wil behou, sal dit verloor, maar wie sy lewe vir My en die evangelie verloor, sal dit behou."
Jesus se preek in die sinagoge in Nasaret het vir die luisteraars daar geen heilsbetekenis gehad nie, omdat hulle nie bereid was om te bely nie: "Ek is arm; ek is gevange in my selfbelang; ek is blind in my skeefsiendheid, ek is vasgevang in myself en my eie belang en net U, Jesus, die Messias, net U kan my lewe in 'n genadejaar, 'n jubeljaar verander. Net deur U en u Gees kan vers 18 en 19 ook in my lewe gestalte kry."
Wat sê die Messias, die Profeet, Jesus Christus vir jou? En waarna soek jy regtig? Miskien sê Hy deur sy Gees vir jou, staan voor My met gebroke hart. Weet deur my Gees sal ek jou hart verander om jou nood raak te sien. Bely dit en dan sal Ek, net Ek, Jesus, die Verlosser, wat die armes sal raaksien en optel, Ek wat vir die gevangenes vrylating bring en die blindes se gesig herstel, ook alles in jou doen en jou so in vryheid uitstuur (Mark 4:18). Hoe nodig het die wêreld nie die Profeet en hulle wat die boodskap van sy jubeljaar in die midde van die gebroke wêreld sal verkondig en uitleef nie?
"Die goedheid van die Here Jesus Christus, die oorvloedige liefde van God en die kragtige teenwoordigheid van die Heilige Gees is by julle almal. Amen." (2 Korintiërs 13 Die Boodskap)