Die harde werklikhedeFlip Buys is die voorsitter van die Solidariteit Beweging. Foto: René Roux. Die geskiedenis is vol voorbeelde van regerings wat lande deur hul onwerkbare politieke idees in plaas van deur harde werklikhede probeer regeer. Die wrakke van daardie mislukkings lê oor die ganse aardbol gesaai. Dink maar aan historiese nagmerries soos die kommunistiese Oosblok, hiperinflasie in talle Suid-Amerikaanse lande, die gruwels in Asiatiese lande soos Kambodja en Noord-Korea, en die hartseer verhale van Afrika ná onafhanklikheid. Selfs die Europese geskiedenis blyk ŉ moeisame leerproses te wees, met talle mislukkings wat by tye op bloedige oorloë uitgeloop het. Die enkele grootste faktor wat al hierdie mislukkings in gemeen het, was regerings wat met onwerkbare ideologiese bloudrukke téén die werklikhede probeer stry het, in plaas daarvan om hulle deur feite te laat lei. Hel op aarde is in die praktyk veroorsaak deur ideoloë wat “hemel op aarde” wou skep. Dink maar net waartoe kommunistiese beloftes van ’n “werkersparadys” gelei het oral waar daar gepoog is om dit ten uitvoer te bring. In Suid-Afrika het daar ná 1994 ook gaandeweg ’n groeiende gaping ontstaan tussen die werklikheid en die regering se ideologiese bloudruk vir die land. Terwyl dit regerings se taak is om die bestaande werklikhede met werkbare resepte te verbeter, wou hulle die werklikheid heeltemal omskep deur die ideologiese bloudruk van transformasie. Dit het in die praktyk gou duidelik geword dat “transformasie” net ’n sameflansing was van die uitgediende en mislukte rassesosialistiese resepte van die Koue Oorlog-era en postkoloniale Afrika-regerings. ’n Teleurgestelde land moes toekyk hoe staatsdepartemente, dorpe, openbare ondernemings, hospitale, en mettertyd bykans die hele staatsdiens, onder die gewig van wanbestuur en korrupsie begin verbrokkel. Maar dit het die regering nie afgeskrik nie. Hulle wou teen wil en dank hul transformasiebloudruk op die privaat sektor afdwing – met wette, beleid, transformasiehandveste en regeringsdruk. Tydens die Zuma-bewind is dit veel verder gevoer en groot dele van die staat is gekaap en gekriminaliseer deur ’n magskliek wat hulself ten koste van die land en al sy mense wou verryk. Die harde werklikheid het die regering egter vinnig ingehaal, en die gevolge van die onwerkbare transformasie-ideologie het gou duidelik geword. Daar het ’n gapende afgrond ontstaan tussen die regering se onwerklike bloudrukke en die gevolglike werklikhede soos misdaad, werkloosheid, armoede en die lyding van miljoene mense. Die vuurdoop van enige regering se werklikheidsbegrip word uitgedruk in koue syfers soos ekonomiese groei, misdaadstatistieke, aantal werkloses, ouditverslae van die ouditeur- generaal en die swak prestasie van die openbare skoolstelsel. Daarby spreek die beleggingsgemeenskap se “beleggingstaking” en internasionale graderingsagentskappe se verslae ’n verdoemende oordeel uit oor die regering se omgang met die werklikheid. President Cyril Ramaphosa het intussen ook agtergekom dat sterk uitsprake oor sake soos onteiening sonder vergoeding miskien groot applous op ’n ANC-kongres uitlok, maar tot groot weerstand in die regte wêreld lei. Die tekens is daar dat die regerende elite stadigaan besef dat hulle ook nie die werklikhede kan ontsnap nie. Geen regering kan slaag as werklikhede soos eiendomsreg, die oppergesag van die reg, die vereistes van beleggers, ŉ skoon regering en goeie landsbestuur nie in ag geneem word nie.