Christen Onderwysforum - Verdraagsaamheid in openbare skole
Deur prof. JJ Pienaar
DIE openbare skole is vandag "oop skole" wat beteken dat enige kind, sogenaamde leerder, tot enige skool toegang het. Daar bestaan vandag in die openbare skole geen moontlikheid om enige kind toegang tot die skool te weier op grond van geloof, ras, kleur, geslag, etos van die skool of wat ookal nie. Die gevolg van hierdie toedrag van sake is dat die meeste openbare skole, veral die dubbelmediumskole, met leerlinge sit wat uit absoluut uiteenlopende kultuuragtergronde kom. In dieselfde klas word dus leerlinge gevind wat Moslems, Hindoes, Voorvadergeesaanbidders, ongelowiges en selfs Christene mag wees. Die kans dat daar konflik: taal-, geloof- of kultuurbotsings kan plaasvind, is derhalwe goed.
Op 'n manier moet daar baie ernstig gepoog word om die vrede te bewaar en dit is waar verdraagsaamheid ("tolerance") ter sprake kom. Deur aan die kinders verdraagsaamheid te leer, moet die moontlikheid van konflik en botsings dus geminimaliseer word.
Dit is belangrik om te onthou dat rassekonflik en rassespanning en veral die moontlikheid om van rassisme beskuldig te word, elke hoof en sy personeel met angs vervul. As die televisie en ander media op 'n skool waar rassebotsings plaasvind, toeslaan, soos talle kere al gebeur het, dan word di� hoof en sy personeel, asook die ouers, verrinneweer, gestigmatiseer en aan die kaak gestel. Elke skool vrees so 'n onaangename insident en beskou "tolerance education" as die oplossing. Deur die kinders verdraagsaamheid te leer, sal hulle daartoe kom om mekaar te verdra, al is daar ook groot geloof- en kultuurverskille. Per slot van rekening, so argumenteer baie ouers en onderwysers, wat kan dan tog met die mooi gedagte van verdraagsaamheid verkeerd wees? Dit is juis hier waar die knoop l� en waaroor hierdie gesprek handel.
Waar kom "tolerance education" vandaan?
So met die eerste oogopslag mag dit lyk of daar met verdraagsaamheid in die onderwys niks verkeerd is nie en so dink die meeste ouers en onderwysers ook. Wanneer daar egter dieper op die saak ingegaan word, ontvou 'n ander prentjie hom wat "tolerance education" betref.
Kader Asmal se "Values, Education and Democracy"
Daar kan ongelukkig nie op bogenoemde verslag as sodanig ingegaan word nie, omdat ruimte ontbreek. Kortheidshalwe kan ges� word dat hierdie verslag oor waardes handel wat onder andere verdraagsaamheid insluit. Wat die waarde van verdraagsaamheid betref, word die volgende in Asmal se dokument bepaal:
1. Die skole moet gedwing word om weg te beweeg van die sogenaamde "apartheidsonderwys". Daar moet in die nuwe bedeling 'n inklusiewe benadering gevolg word ("the educational philosophy of our democracy should emphasize inclusiveness" .. p.11))
..In 'n tabel word die inklusiewe aard van skole uiteengesit. In 1997 was daar byvoorbeeld 28% van die skole wat leerlinge van meer as een bevolkingsgroep geakkommodeer het. Vandag is dit 'n veel groter persentasie en dit moet baie sterk aangemoedig word deur onder andere weg te doen met moedertaalskole, veral Afrikaansmediumskole.
2. Daar moet nie 'n oppervlakkige betekenis aan verdraagsaamheid toegeken word nie, maar daar moet eerder 'n diepgaande liefde en respek vir die ander kulture by die kind tuisgebring word. Elke kind moet dus deur verdraagsaamheid 'n grondige respek en liefde vir die ander gelowe, kulture en gebruike aangeleer word. Dit is hier waar die woord "Ubuntu" hierdie gees van respek en wedersydse liefde die beste uitdruk (p. 22).
3. Die vak Geskiedenis moet veral aangewend word om hierdie waarde van verdraagsaamheid tuis te bring.
3.1 Geskiedenis is 'n omvattende vak en kan op baie maniere aangebied word. Die belangrikste benadering, volgens Asmal, is wat bekend staan as "Global History". Die kind moet nie soseer sy of haar eie geskiedenis geleer word nie, maar eerder om in te pas en aan te pas by die w�reldgeskiedenis omdat van die kind 'n w�reldburger gemaak moet word.
3.2 In die vak Geskiedenis moet daar baie meer klem gel� word op die evolusie van die mens. Die mite omtrent rasseverskille moet afgebreek word, want alle mense is gelyk, so word beweer, en is op pad na menslike volkomenheid waar God nie meer nodig is nie.
3.3 Deur die vak Geskiedenis moet daar meer waardering gekweek word vir die mense van Afrika en Asi�. (Onlangs is daar melding gemaak van 'n kaart wat sou aantoon dat die Asi�rs voor die Europe�rs - Jan van Riebeeck - hierdie vasteland betrek het.) Deur verdraagsaamheid moet die kinders gehelp word om 'n nuwe openheid en affiniteit vir die Afrikamens te ontwikkel.
3.4 Die kinders moet geleer word hoedat menseregte in die apartheidsverlede vertrap en misken is. Die "wonderlike" werk wat deur die Truth and Reconciliation Commission gedoen is om menseregte te herstel, moet aan die kinders geleer word. Daar moet ook baie streng teen mense opgetree word wat d