Exikarhi ka Vatsonga ku na lava va nga nghena e Vutsonga hi 1820, va nga vantukulu va ka Ndwandwe, va ka Soshangane, kambe nkarhi wun'wana va ti hlaya va ri Vanguni se hi koho kwalano nkarhi un'wani swi nga tiveki ku va fanela ku hlayiwa eka rixaka ra Vatsonga kumbe eka rixaka ra Vanguni. Hi ku twisisa ka Vatsonga vo tala, vantukulu va Soshangane hi vona ntsena va nga ti vitanaka vaShangane, Machangana kumbe Amashangane. Winnie utswariwe ekaya ramaMpondo eBizana, naswona a a dyondzele tidyondzo ta nhlayiso ya vanhu (social worker), athlela a tekana na mulwela-ntshuxeko wa nkarhi wa xihlawu-hlawu Nelson Mandela e Joni hi 1958; ava tekanile kwalomu ka 38 wa malembe naswona avakatekisiwe hi vana vambirhi. Hi lembe ra 1963, loko Mandela atava a khotsiwile endzhaku ka huvo ya Rivonia; uvile nhlonge yale rivaleni eka malembe ya 27 laha Nelson Mandela a a khotsiwile e xihlaleni xa Robben. Eka nkarhi wolowo, Winnie u thlandlukile eka vurhangeri bya mintlawa ya valweri va ntshuxeko. Ukhotsiwile hi mfumo wa xihlawu-hlawu eka makhambi yo hlaya, athlela a xanisiwa minkarhi yohlaya kuhlanganisa na ku thlakisiwa ayisiwa etikweni-xikaya ra Bramford.