Heidi van die berge | Boer in Ballingskap
tags: Alpe, Heidi, Johanna Spyri, Switserland
In die laat sewentigs en vroeë tagtigerjare het ek groot geword met die Japannees-vervaardigde animasiereeks, Heidi van die berge, op die destydse SAUK televisie.
Ek vermoed die reeks is nie direk vanaf die oorspronklike Japannees vertaal nie, maar wel vanaf Duits in Afrikaans oorgeklank. Later sou ek uitvind dat hierdie televisiereeks 'n groot internasionale treffer was vir die Japannese; dat dit in meer as 30 lande vertoon is en in omtrent net soveel tale vertaal is.
As jong seun was die reeks vir my fassinerend en dit was 'n amper 'n instelling om een keer 'n week as gesin voor die televisie (toe nog 'n nuutjie in Suid-Afrika) te vergader om die avonture van die dogtertjie Heidi, haar skreebekvriend, Peter, haar Oupa, die verlamde dogtertjie, Klara en die kwaai Juffrou Rottenmeier te volg. Die temaliedjie draai nou nog in my kop. Nie net vir my nie, maar talle ander kykers het Heidi weggevoer na 'n ander land, daar hoog in die Switserse Alpe. Dit was onskuldige, maar boeiende kinder kykgenot en ek weet nie meer of mens sulke suiwer kindervermaak sommer teekom op moderne televisie nie.
Maar lank nog voor die koms van televisie, het die Switserse skrywer, Johanna Spyri (1827-1901) reeds geslagte lank betower met die avonture van Heidi. Spyri het die boek, Heidi, na bewering in vier weke geskryf en die verhaal gebaseer op haar eie ervaringe tydens haar grootwordjare in die kanton van Graubünden.
Haar kleurvolle beskrywings van die omgewing, die leefwyse en die mense daar, het gelei tot 'n baie gewilde boek onder lesers. Aanvanklike gerig op jonger lesers, het hierdie boek een van die mees gelese boeke internasionaal geword en aanhangers van jonk tot oud verower. Heidi het in 1880 verskyn en vandag, reeds meer as 'n eeu later, is die assosiasie tussen die Alpe en die fiktiewe karakter, Heidi, nog net so sterk.
Ook die Switserse toerisme-industrie het die potensiaal raakgesien in hierdie assosiasie. Aangesien Spyri ook 'n ikoon in Switserland is en een van hul mees geliefde skrywers, het hulle die dorpie, Maienfeld, in die kanton van Graubünden, geneem en die gebied daarondom as Heidiland begin bemark. Maienfeld is natuurlik die dorpie in die boek, waar Heidi groot word, voor sy na Oupa verhuis.
Net so 'n kilometer teen die berg op vanaf Maienfeld, deur pragtige groen wingerde, tref jy die klein plaasnedersetting aan wat nou die naam, Heididorf dra. Hier is 'n baie ou plaashuis van steen en hout, ingerig as 'n Heidi-museum. Daar is 'n pragtige uitsig hier oor Maienfeld en die vallei en daar is beeste met klokke en bokke, wat lui-lui ronddrentel, so reg uit die Heidi-boek. Daar word vir jou vertel dat dit die huis was waar Oupa en Heidi tydens die koue wintermaande kom woon het.
Van Heididorf af is daar 'n wandelpad hoër teen die berg op, wat lei na die Oupa se berghut – 'n replika van hoe Oupa se fiktiewe woning moes gelyk het waar hulle somermaande spandeer het. Nou weet ek nie of ek die paadjie sou aandurf as ek geweet het hoe steil en lank die paadjie is nie, maar ek het. Aanvanklik het ek gedink die berghut is net om die draai, maar baie gou agtergekom die hut is daarbo in die berg.
Die stappie was 'n sopnat affêre in die somerhitte en die waterbottel het handig te pas gekom. Wat die pad egter interessant maak, is nie net die pragtige bosse en vergesigte oor die vallei nie, maar ook sporadiese inligtingsborde wat denkbeeldige plekke aandui waar Peter se bokke water gedrink het, of waar Oupa hout versamel het vir sy gekerfde figuurtjies ens. Daar is selfs 'n houtgekerfde beeld van 'n groot arend wat Peter se bokke gevang het.
Jy gaan ook met so 'n kort ompad (vir die met bietjie meer spring in die stap) na die huis "waar Peter gewoon het". Die paadjie kronkel verder steil opdraand, die bene raak moeg en die dors groot. Maar uiteindelik staan die klein houthut met die tweekleur Switserse vlag, soos 'n oase op die groot grasheuwel voor jou, met die Alpepieke reg agter die hut.
Dis 'n outentieke en tipiese Switserse berghut van hout en lyk nogal nie min nie na die huisie waar Oupa en Heidi somermaande spandeer het. Maar natuurlik het die Switsers familie met hulle besigheidsin, die huisie (waar hulle as't ware somermaande woon) omskep in 'n impromptu restaurant en watergat. En elkeen wat daar uitkom met daai steil paadjie teen die berge uit, drink verseker van die lekker, yskoue plaaslik gebroude bier. Op daardie oomblik, papnat gesweet en moeg, een van die lekkerste biere wat ek in 'n lang tyd afgesluk het. Daarmee saam het 'n bord plaaslik gekuurde kaas vorentoe gesmaak.
Ek kan nie onthou of enige van Heidi se karakters ooit wyn gedrink het nie, maar Maienfeld is 'n bekende substreek in die wyndistrik van Bündner Herrschaft, binne die kanton van Graubünden. Dit besef mens reeds as jy die rye wingerde sien wat knus lê aan die voet van die berge. Terug in Maienfeld het ek gou tyd gemaak om 'n wyntjie of twee te probeer. Die Pinot Noir was vars, vrugtig en ongehout – die styl wat hulle oor die algemeen hier in Switserland verkies. Sy witdruifmaat, die Pinot Blanc was heel aangenaam, met prominente geure van groen appel en peer en goeie suur in die mond – 'n baie lekker, verfrissende drinkwyn vir 'n somersagtermiddag.
Met 'n glasie wyn in die hand, het ek na die berge getuur, waar ek flussies nog gesweet het, en in my agterkop het die temaliedjie van Heidi weer begin draai en ek kon Oupa se brompraat hoor, Heidi se skril stemmetjie en Peter se geskreeu. En ek het gedink, hier is 'n pragtige, pragtige plek waar ek ook graag sou wou dans deur vier seisoene heen. G'n wonder Heidi het so siek geraak nie, die tye wat sy geskei was van haar geliefde berge. Ek sou ook.
← Ek was reg….en ek was verkeerd.
Gister is verby (Vrydagaand-song XXVIII) →
Oktober 25, 2011 8:13 nm
Hmmm, ek was al min of meer klaar groot, jy spog dus met 'n paar minder myle op die klok, maar ek het ewe lekker saam gekyk! Ek het destyds ook die boek as 'n slapband gekoop, in Engels natuurlik. Die dink ek het ek ongelukkig vir iemand gegee. Dit was lekker, saam met Liewe Heksie ook. Miskien moet ons toeristeraad aan 'n Blommeland begin dink!
Oktober 27, 2011 7:56 nm
Ek dink net so 'n PAAR minder myle, kop! 😉
Oktober 25, 2011 9:18 nm
Ek het Heidi boek present gekry toe ek 10 jaar oud was, jare voordat daar nog TV in SA was of voordat die reeks geskep is- en dis nog vandag een van my aller-gunsteling boeke en ek het ookal daaroor geskryf in my blog oopr Teter Pan, Heidi en ander. Ek dink regtig dis gegrond op die waarheid. Die storie is net te eg op nie waarheid in te he nie. Ek gaan die reeks vir my kleinkinders koop, dis virseker, al is hulle seuntjies!
Oktober 25, 2011 9:19 nm
O ja, dankie vir die interessante skrywe!
Oktober 27, 2011 8:23 nm
Bly jy't dit geniet!
Oktober 25, 2011 9:24 nm
Een van die herinneringe van Heidi en my matriekjaar wat altyd sal uitstaan, is die Junior Rapportryers Redenaarskompetisie. Skole regoor die land het elkeen twee debatslede gestuur na Hoërskool Jan van Riebeeck in die Kaap. Daar het ons vir 'n week gebly en gedebatteer. Die aand waarop Heidi op die TV uitgesaai is, was ook die aand van ons formele dinee. Die dinee is met 'n uur of wat uitgestel sodat ons almal eers Heidi op TV kon kyk – onderwysers inkluis! Ek dink nie eers Dallas het soveel kykers gehad nie 😆
Oktober 27, 2011 7:58 nm
Ongelooflik. Vandag kyk hulle dit net die volgende dag op die rekenaar. Om die waarheid te se, vandag sou hulle al die hele reeks op die rekenaar klaar gekyk het, voor dit nog op tv begin het.
Oktober 26, 2011 3:27 nm
"Aanvanklik het ek gedink die berghut is net om die draai, maar baie gou agtergekom die hut is daarbo in die berg".
Is dit nie maar wat jy altyd se nie??? Nee, dis nie ver nie, net om die draai en as mens weer sien voel jy nie meer jou bene nie! Ek weet net ek vertrou NOOIT weer daai stellings uit jou mond tensy jy dit 100% kan bewys hehehehe
Heidi bring BAIE herinneringe terug…
Oktober 27, 2011 8:17 nm
Oktober 26, 2011 10:47 nm
Ek dink Heidi bring baie herinneringe vir alle volke/tale. Ek het nog iewers tonne videos met kinderstories wat opgeneem is en Heidi is baie beslis daarop. Dan is daar nog Brakkenjan! en nog meer. Die lysie sal eindloos raak as mens eers begin.Dit lyk asof jy 'n sprokies-avontuur-uitstappie gehad het, jou foto's is pragtig.
Oktober 27, 2011 8:18 nm
Was baie lekker en sprokiesagtig. Dankie!
Oktober 27, 2011 11:53 nm
'n Japanese animasie! Kan jy nou meer! Ek het dit nooit geweet nie. So dis waar my liefde vir anime vandaan kom.
Oktober 28, 2011 4:02 nm
Dankie vir die cool skrywe!
Oktober 29, 2011 8:06 vm
As kind het ek Heidi ook net so geniet. Ek dink haar borrelende, vriendelike en niks-sal-my-onderkry-nie karakter was 'n inspirasie vir 'n hele geslag kinders in Suid-Afrika.
Dankie vir al die mooi foto's.
November 23, 2011 8:47 nm
Ek stem saam hoor! Het met Heidi grootgeword – Heidi as noemnaam gekry – 'n Heidi rokkie gehad en 'n Heidi pop wat groter as ek was!!! Dit was die lewe hoor en sy was so pragtige kind met 'n rein en opregte hart!
Oktober 31, 2011 5:42 nm
Ja, die Japannees op die inligtingsbord aldaar is nogal vreemd, as mens nie bewus is van die Japannese konneksie nie. Baie Japannese toeriste besoek die area.
November 14, 2011 4:28 vm
Ek dink daar sal nog iewers versteende wit broodrolletjies bo in ons kindertyd-huis se kaste gevind kan word, soos ek dit ook destyds vir Heidi se ouma gespaar het. Sy het mos nie meer tande gehad nie en Juffrou Rottenmeier het al Heidi se versteekte voorraad weggevat voordat sy dit vir Ouma kon terugneem.
November 14, 2011 7:14 nm
November 23, 2011 8:48 nm
Dit was vreeslik interessant! Baie dankie!!
Desember 5, 2011 9:21 nm
Bly jy't dit so gevind, Anoniem en dankie vir die besoek. 🙂
November 7, 2013 3:21 vm
Ek weet van veel jonger mense wat (in teenstelling met ons) nie daarmee groot geword het nie, wat die hele reeks in Afrikaans vertaalde programme gaan aankoop het. Ek sou ook nogal nie omgee om weer daarna te kyk nie. Dankie vir die interessante inligting!
Daniel Bezuidenhout permalink
Oktober 26, 2014 10:51 nm
Ha ha ha, oor einste Heidi het ek my seerste pakslae gekry en nooit leer klavierspeel nie! Sien ek moes as kind klavierlesse neem by 'n nare tannie met so optrek-kam stywe bolla. Sy was gek oor haar liniaal en kon baie akuraat my vingerkneukels raak-raps. Elke keer as ek moes klas toe gaan, het ek mooi in die boomlaning afgestap waar my Ma my afgelaai het, en sodra sy wegry met die motor, het ek woerts warts deur die struik-laning, oor die parkie gehol na die biblioteek. Dan het ek vir die volgende 40 minute of wat Heidi gekyk op die televisie by die biblioteek. Nodeloos om te noem was my steel-kykery op toe die musiek-heks my Ma laat weet ek daag nie op vir klas nie. My Ma het my vasgetrek met die volgende episode en goed gestreep. Ai…
Alet Vermaak permalink
Augustus 20, 2015 2:41 vm
Hi, dankie vir al die inligting oor Heidi. Ek het die Heidi reeks op Youtube gekry en weer gekyk, dis so special.
Ek probeer egter uitvind wie het die stem van Heidi vertolk.
Augustus 31, 2015 6:17 vm
Alet, Annelisa Weiland was die stem van Heidi.
Maart 28, 2016 7:20 nm
Wat was Heidi se oupa se hond se naam
Desember 24, 2016 2:28 vm
Ek sou graag wou weet wie die stemme was van al die karakters. Ek weet net wie Heidi, Peter, oupa Alm-Ohi en juffrou Rottenmeier se Afrikaanse stemme gedoen het.