Versindaba Jack Layton (1950 - 2011) Archives : Versindaba
Posts Tagged 'Jack Layton (1950 – 2011)'
Leon Retief. Jack Layton (1950 – 2011)
Ek dink nie dat Versindaba al ooit 'n huldeblyk aan 'n politikus, lewend of ontslape, gesien het nie maar ek voel my verplig om iets oor hierdie besondere persoon te skryf, selfs al het ek skerp verskille met sy sosiale en ekonomiese beleid gehad.
Sy jeug was bevoorreg. Hy het grootgeword in 'n omgewing van seiljagklubs, die beste opvoeding wat geld kan koop en ekonomiese welvaart. Nogtans het hy gou 'n baie dringende sosiale gewete ontwikkel wat bepalend was vir die trajek wat die res van sy lewe gevolg het.
Layton het 'n PhD in politieke wetenskap by York Universiteit behaal en daarna 'n professoraat by Ryerson Universiteit beklee voordat hy die politieke terrein betree het as stadsraadslid in Toronto, waar hy verskeie projekte vir sosiale opheffing aangevoor het, onder andere skuilings en ander hulp vir hawelose mense. Later het hy federale politiek betree en in 2003 is hy verkies tot leier van die New Democratic Party (NDP) van Kanada, 'n pos wat hy beklee het tot sy dood Maandag 22 Augustus.
Onder sy leiding het die NDP gegroei van 'n mindere opposisieparty tot die amptelike opposisie toe die NDP in die verkiesing wat 'n paar maande gelede plaasgevind het die destydse amptelike opposisie, die Liberale Party onder leiding van die wimp en intellektuele liggewig Michael Ignatieff, oortuigend verslaan het, tot so 'n mate dat die voortbestaan van die Liberale Party tans deur sommige kommentators bevraagteken word.
Die sukses van die NDP in hierdie onlangse verkiesing is byna uitsluitlik aan Layton se charisma te wyte. Mense het nie vir die NDP se beleid gestem nie maar vir Jack Layton. Baie van die NDP se kandidate het nooit verwag dat hulle die paal sou haal nie – trouens, een kandidaat, 'n jong dame van 19 jaar, het nooit eers die moeite gedoen om stemme te werf of eers 'n politieke vergadering te hou nie – dwarsdeur die hele verkiesingstydperk was sy met vakansie in Mexiko! Nogtans het sy die sittende kandidaat van die Bloc Quebecois maklik verslaan.
Die verkiesing was nie vir Layton 'n maklike tydperk nie. Kort voor die aanvang het hy 'n heupfraktuur opgedoen wat 'n totale heupvervanging genoodsaak het en hy het die hele kampanje 'n kierie moes gebruik, 'n hulpmiddel wat mettertyd byna ikoniese status bereik het. Kort na die heupvervanging en ook voor die begin van die verkiesing is hy gediagnoseer met prostaatkarsinoom waarvoor hy ook behandeling moes ontvang. Nogtans het hy die kampanje met energie en entoesiasme aangepak, al was dit soms duidelik dat sy onlangse heupvervanging dit steeds moeilik gemaak het om te loop. Hy het telkens sy politieke toesprake afgesluit met die volgende deklamasie: "…and I won't! Stop! Until! The work! Is done!"
Die sukses wat die NDP behaal het was ooglopend vir hom 'n stap nader aan sy droom: die premierskap van Kanada. Saam met sy eggenote Olivia Chow (ook 'n parlementslid vir die NDP) het hy in die woning van die amptelike leier van die opposisie ingetrek – 'n woning wat pas deur Michael Ignatieff ontruim is. Ongelukkig vir hom (en ek haat dit om te sê, maar waarskynlik gelukkig vir Kanada) sou sy droom nooit realiseer nie.
Op 25 Julie, slegs 'n paar weke na die verkiesing, het Layton aangekondig dat 'n tweede maligniteit by hom onstaan het. Die aard van hierdie kanker is nie bekend gemaak nie en is ook nie van belang nie, wat ons onthou is hoe onthutsend Lesli en ek sy voorkoms gevind het – 'n gelerige vel styf gespan oor sy skedel en oë wat koolswart in sy gesig gloei, soos mens sien by pasiënte met terminale kanker. Hy gee die leierskap van die NDP af vir vier weke het hy tydens die perskonferensie gesê, dan kom hy weer terug. Lesli en ek het na mekaar gekyk en opgemerk, hierdie ou kom nie weer terug nie.
Hy het inderdaad ook nie teruggekeer nie en is Maandag 22 Augustus oorlede.
Wat het van Jack Layton so 'n gewilde politikus gemaak, en waarom het sowel Lesli as ek van hom gehou al het ons nie sy platform ondersteun nie? Ten eerste het hy 'n baie simmetriese gesig, iets wat meeste mense onbewustelik aantreklik vind. Ek is seker dat dit aan hom heelwat stemme besorg het. Hy was ook 'n besondere media-savvy politikus wat presies geweet het hoe om enige publisiteit ten beste te benut, maar nooit op so 'n wyse dat mens gevoel het dat sy enigste doel blote kleinlike politiekery was nie.
Ten tweede, Layton se sterkste eienskap was sy onmiskenbare en eerlike entoesiasme vir sy standpunte, iets wat hy met oorgawe en onkreukbare eerlikheid oorgedra het. Met Layton, WYSIWYG – what you see is what you get. Geen verskuilde agendas of agteraf gekonkel nie. So ietwat anders as Stephen Harper, Kanadese premier en 'n ietwat kil persoonlikheid, 'n micromanager by uitstek – alhoewel ek tog vir Harper sou stem (as ek kon) eerder as vir Layton, want as ek nou iemand mag aanhaal wat beslis Layton se teenpool is, naamlik Margaret Thatcher: The problem with socialism is that sooner or later you run out of someone else's money.
Waarom sou ek nie vir Layton stem nie? Layton was 'n voorstander van die versorgende staat, die kokon wat elke lid van die samelewing tot elke prys teen elke denkbare katastrofe moet beskerm, van 'n logaritmies groeiende burokrasie wat op die gewone belastingbetaler teer en elke poging tot privaat inisiatief in die wiele ry. En maak geen fout nie, Kanada is selfs onder 'n sogenaamde konserwatiewe regering steeds 'n uitstekende voorbeeld hiervan. Layton sou dit net nog verder voer.
Hoe dit ook al sy, terwyl ek politici beskou as die skuim van die aarde is Jack Layton 'n uitsondering – 'n passievolle, oortuigde en bowenal eerlike politikus. Maak nie saak watter politiek-ekonomiese sisteem mens aanhang nie, elke land het mense soos Jack Layton nodig – broodnodig.
Iets wat sowel Lesli as ek getref het is dit: na Layton se dood het honderde, dalk selfs duisende mense, selfs nie eers ondersteuners van die NDP nie, blomme voor sy huis in Toronto gelaat. Hawelose mense van daardie stad, diegene vir wie hy soveel gedoen het as stadsraadslid, het uit eie beweging daardie blomme gaan oppas om te verseker dat dit nie gesteel word nie (wat dalk iets sê oor misdaad in Toronto, maar toemaar) – dit was al eerbetoon wat hulle kon doen. En wie sou 'n groter eer as dit wou hê? Ek is seker Jack Layton smaail in sy kis.
Saterdag het Jack Layton 'n staatsbegrafnis gekry, iets wat nie sommer gebeur met 'n politikus wat oorlede is terwyl hy nog in die kussings was nie.
RIP mnr. Layton, ek sou nooit vir jou gestem het nie, maar Lesli en ek respekteer jou vir wie en wat jy was. Mense soos jy is dun gesaai.
Hier is die laaste brief wat Layton twee dae voor sy dood geskryf het. Dalk is dit uit 'n politieke oogpunt so bietjie soetsappig, maar die verskil tussen Jack Layton en enige ander politikus wat 'n soortgelyke brief sou kon skryf is dit: Layton was ernstig. Hy het werklik geglo in die sentimente wat in die laaste paragraaf uitgedruk word.