Onafhanklikheid van Afrikaanse skole ondersoekhttps://rak2.spens.co.za/radio/2016/melanie-buys-2016-09-01.mp3 Melanie Buys was een van die sprekers tydens die Solidariteit Beweging se toekomsberaad oor Afrikaanse onderwys: Foto: Reint Dykema/Solidariteit Facebook. Die Solidariteit Beweging het Woensdag tydens ŉ toekomsberaad oor onderwys in Centurion aangekondig dat dié organisasie binnekort ŉ taakspan van kenners sal aanwys om onafhanklike Afrikaanse onderwys te ondersoek. “In sekere dele van Suid-Afrika, veral buite die groot stede, is die krisis van Afrikaanse onderwys akuut. Ons het nog nie bevredigende antwoorde vir hierdie probleme nie. Ons gaan in ons ondersoek daarna kyk, asook na die spesifieke rol wat tegnologie kan speel om buite die stedelike omgewings waar die konsentrasie van Afrikaanse skoolkinders laag is, wêreldklas- bekostigbare Afrikaanse onderwys te bied,” het dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, gesê. Sprekers het ook tydens die beraad verwys na die konstitusionele hofuitspraak wat Panyaza Lesufi, Gauteng se LUR van onderwys, die mag gee om te besluit wie in Gautengse skole toegelaat moet word. Hulle was veral bekommerd oor die toenemende staatsinmening by skole en die verminderde staatsgeld wat vir veral Afrikaanse openbare skole beskikbaar is. Volgens Melanie Buys, die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas) se bestuurder in Gauteng, wil al hoe meer Afrikaanse openbare skole weet hoe hulle selfstandigheid kan bekom. Sy meen dat die skole baie meer selfstandig kan raak deur net te kyk na die manier waarop hulle hul geld bestuur. “Skole kan byvoorbeeld fondse en skenkings deur ŉ onafhanklike regsentiteit soos met ŉ trust of ŉ maatskappy sonder winsoogmerk met die skool as begunstigde laat bestuur.” Buys het ook die voorbeeld genoem van ŉ skool wat ŉ naskoolsentrum gebou het met geld wat vanuit ŉ trust bestuur is. “Die trust is die eienaar van die naskoolsentrum wat op ŉ terrein aangrensend aan dié van die skool gebou is. In die oggend word die klasse van die sentrum verhuur aan die skool vir onderrigdoeleindes en in die middae word dit as ŉ naskoolsentrum gebruik wat nóg ŉ inkomste vir die skool genereer,” het sy gesê. Afrikaanse openbare skole is tydens die beraad geloof vir hulle uitnemendheid en goeie uitslae wat hulle steeds lewer ten spyte van verskeie uitdagings. “Daar is geweldige kapasiteit in ons openbare skole en daarom kan daar nie net gesê word die toekoms van gehalte onderwys lê by private skole nie,” het Buys gesê. Van die sprekers het ŉ beroep gedoen dat Afrikaanse openbare skole beskerm moet word en dat gemeenskappe en organisasies die skole moet ondersteun sodat hulle voort kan gaan om gehalte onderrig in Afrikaans aan leerders te lewer. “Die Afrikaanse gemeenskap, insluitende kerke, moet betrokke raak. Openbare en onafhanklike skole moet nie teenoor mekaar staan nie, maar moet mekaar aanvul binne werklikhede wat ontstaan. Soos daar wêreldklas- openbare skole bestaan, moet daar sorg gedra word dat, waar dit nodig is, gapings gevul word met wêreldklas- onafhanklike skole. Sodoende gaan ons seker maak dat ons kinders se kinders wêreldklas-onderrig in Afrikaans gaan ontvang. Ek sien dus openbare en onafhanklike Afrikaanse skole nie as teenoor mekaar opgestel nie, maar as ’n plussom waar 1 + 1 = 3 is,” het Hermann gesê.