Redakteursbrief: ‘Ouboet, hier gedra jy vir jou’Susan Lombaard Foto: Burger Meyer, Maroela Media Maroela Media het vandeesweek, saam met ŉ klompie ander media-instansies, deelgeneem aan ŉ werkswinkel oor haatspraak in sosiale media. In my soeke na inligting vir Maroela se spreekbeurt by die werkswinkel, gaan dolwe ek toe in die donker wêreld van Maroela se Verwyderde Kommentaar. En glo my, donker is dit inderdaad. Dis ŉ bietjie soos om ŉ deur oop te stoot na ŉ stowwerige solder waar daar vir geslagte lank alles gebêre is waarvan die familie liefs wou vergeet. Die lys terme op ons “swartlys”, dis nou, woorde en terme wat maak dat jou kommentaar sommer deur die webwerf geblok word nog voor enigiemand (ons inkluis) die kans gehad het om dit te lees, is so lank soos my arm. Ek kry die webmeester wat dié lys onsmaaklikhede moet byhou, bitterlik jammer. Die statistiek wys dat daar in die afgelope drie jaar of wat sowat 73 000 van die kommentare op Maroela Media geblok is weens woorde wat op ons swartlys voorkom. (Ek moet darem byvoeg dat “spam” deur kuberboewe by hierdie 73 000 ingereken is.) Dan tel ons nie eens al die kommentare wat met die hand deur Maroela se sosialemediaspan verwyder is nie – daardie kommentare waarvan die nuanses van rassisme, haatspraak, seksisme en ŉ klomp ander –ismes en –fobies so fyn is dat mens drie keer moet lees om dit raak te sien. By die werkswinkel, georganiseer deur VivA (die Virtuele Instituut vir Afrikaans) en CText, kry ons vir die eerste keer die geleentheid om in die openaar te sê: “Ons is Maroela Media, en ons het ŉ probleem met haatspraak op ons platforms.” Want ons bevind ons in die geselskap van al die ander groot mediainstansies – of dit nou digitaal, gedruk of die uitsaaiwese is, en almal is in dieselfde bootjie. ŉ Mens sou lank kon debatteer oor die redes waarom lesers van digitale platforms en deelnemers aan sosiale media dit veilig vind om hul mond uit te spoel op allerlei kras maniere wanneer hulle van sulke openbare platforms gebruik maak. Dit was ook geensins die doel van die werkswinkel nie – dis seker maar net soos wat ons nooit sal verstaan hoekom die bedeesde buurvrou wat elke oggend haar potplante water gee, aggressief op haar toeter lê wanneer sy in ŉ verkeersknoop vassit nie. Buiten al die saam kopkrap en dink oor moontlike oplossings by die haatspraakwerkswinkel, was dit vir ons as Maroela ŉ goeie oefening om ŉ bietjie te gaan sit en mooi te dink oor die redes waarom ons soms jou kommentaar verwyder, en soms nie. Want die verskil tussen ŉ toegelate kommentaar en een wat verwyder is, is soms bitter klein. ŉ Goue reël moet ons egter formuleer, want met elke 50 000 of wat unieke lesers wat hulle maandeliks by Maroela voeg, raak die uitdaging om dié lesers se kommentaar te bestuur, groter. Uiteindelik formuleer ons sosialemediabestuurder, Suné van Heerden, wat elke dag met hierdie kommentaar worstel, dit die beste: Maroela Media is ŉ kuierplek. Dis jou ouma se sitkamer, waar jy tee drink uit mooi koppies en koeksisters en melktert eet, en waar jy praat oor die weer, die nuus en die politiek. Dis ŉ plek waar jy tuis genoeg voel om jou skoene uit te skop en te ontspan, waar jy uit jou maag kan lag en jou bekommernis oor die ekonomie kan deel. Maar dit bly jou ouma se sitkamer. En as jy lelik praat, gaan sy vinnig-vinnig vir jou sê: “Ouboet, jy weet Ouma is lief vir jou en jy is welkom hier in my huis. Maar as jy hier kuier, dan gedra jy vir jou.” Weet dus maar, as jy een van die onskuldiges is, dat die onus by Maroela vir ons daarop rus om die vryheid van spraak te beskerm van dié wat hulle ordentlik en beskaafd kan uitdruk. Want as ons die handjievol onbeskoftes toelaat om die platform hul spreekbuis te maak, is dit dié met ŉ ingeligte, opgevoede en beskaafde mening – al is dit hoe kontroversieel – wat ontneem word van hul reg van vryheid van spraak. Ek hoop jy gesels en kuier nog lank, lekker en beskaafd saam in ons sitkamer. Groetnis Susan Lombaard Redakteur: Maroela Media