Polisie moet misdaad met ál minder geld bestryBheki Cele, minister van polisie. (Foto: Jairus Mmutle/GCIS) Die minister van polisie, Bheki Cele, het Donderdag die polisie se begroting aan die parlement voorgelê – maar ŉ krimpende begroting gaan dit al hoe moeiliker maak om die misdaadgolf te stuit. Die departement se begroting daal van R99,6 miljard in die 2020-’21-boekjaar tot R97,1 miljard in 2023-’24. Dié geld moet onder meer aangewend word om die agterstande in DNS-toetse te beredder, die chaotiese sentrale vuurwapenregister reg te ruk en meer polisielede aan te stel. Cele het sy toespraak opgedra aan die 24 polisiebeamptes wat tussen Januarie en Maart vanjaar dood is. Byna 5 000 gewone Suid-Afrikaners is in dieselfde tyd vermoor. DNS-agterstande (Foto: Unsplash) Die enorme agterstande met die verwerking van DNS-monsters is reeds ŉ geruime tyd ŉ ernstige probleem vir die departement en Cele sê hy is diep bekommerd oor die negatiewe uitwerking wat dit op hofprosesse in veral misdade teen vroue en kinders, en in voorvalle van geslagsgeweld, het. “Swak kontrakbestuur, korrupsie en ŉ gebrek aan leierskap in die forensiese dienslaboratorium-omgewing het die hele land oor só ŉ belangrike diensleweringskwessie onder beleg geplaas.” Cele sê hy het gevra vir onmiddellike nasionale ingryping, asook drastiese gevolgebestuur in dié verband. ŉ Nuwe kommissaris is reeds vir die afdeling aangestel. Om die probleme te begin takel, is 127 wetenskaplikes in sleutelposte bevorder en nog 150 poste vir forensiese ontleders is geadverteer. “Vir ons strek die krisis veel verder as die reuseagterstande wat aangemeld is. Ons plaas ons in die skoene van gewone Suid-Afrikaners wat staatmaak op die uitslag van DNS-toetse om afsluiting te vind oor verkragting, moord en ander verskriklike misdade waaronder hulle geliefdes gely het. “Die polisie sal onophoudelik werk om die forensiese dienslaboratoriums binne twee jaar tot volle funksionaliteit te herstel,” sê Cele. Die minister het verskeie stappe aangekondig om dié doelwit te bereik. Dit sluit in: Cele het benadruk dat die verbetering van dienste by die laboratoriums die hoogste prioriteit vir die polisie is. Beoogde samewerking met laboratoriums in die private sektor, asook laboratoriums by hoër onderwysinstellings, gaan ook help om die agterstande uit te wis. Chaos by vuurwapenregister Dokumente staan opgestapel in die gange van die sentrale vuurwapenregister se kantore. (Foto: Verskaf) Benewens die polisie se enorme probleme by forensiese laboratoriums, heers chaos boonop al jare lank by die sentrale vuurwapenregister. Maroela Media het vroeër berig oor die rotte, ŉ gebou wat inmekaarval en derduisende dokumente wat in hoë kolomme in kantore en gange by die vuurwapenregister opgestapel lê, terwyl wetsgehoorsame Suid-Afrikaners te midde van die ontsaglike chaos aan die regte kant van die wet probeer bly. Volgens Cele is die register al jare lank “verwikkel in uitdagings en ondoeltreffendheid”. Die minister sê een van die ingrypings was ŉ bestuursverandering om “orde en funksionaliteit” te verbeter. “Veel meer ingryping is egter nodig om die toenemende berigte oor ondoeltreffendheid en probleme in die stelsel uit te sorteer.” Cele sê die sogenaamde e-Oplossingstelsel, oftewel die Nuwe Vuurwapenbeheerstelsel, is in die vorige boekjaar in werking gestel. Dit is veronderstel om die elektroniese toepassing en verwerking van aansoeke moontlik te maak. Salarisse (Argieffoto: SA Polisie) Die vergoeding van beamptes beloop 78% van die departement se begroting – dit is sowat R225,9 miljard – en om binne die regering se bestedingsplafon te bly, is die salarisrekening met R35,8 miljard op medium termyn afgebring, sê Cele. R15,89 miljoen hiervan is ŉ vermindering weens die besluit om nie die salarisverhoging in die derde jaar van die 2018-staatsdiensloonooreenkoms in werking te stel nie en die bevriesing van salarisverhogings oor die volgende drie jaar. In 2019-’20 is die werwing van 7 000 nuwe polisierekrute goedgekeur en hoewel die proses toe reeds in ŉ gevorderde stadium was, het die Covid-19-pandemie die opname gestuit. Volgens Cele gaan 4 000 eksterne aansoekers in 2020-’21 in die polisie opgeneem word, terwyl 3 000 huidige reserviste as permanente lede aangestel word. In die 2020-’21-boekjaar is 2 511 reserviste reeds in die opleidingsprogram opgeneem en hulle is dadelik vir operasionele diens by polisiestasies ontplooi. Die polisie beoog ook om in die huidige boekjaar sowat 3 000 vakante poste te vul.