Wanneer jou wortels ontwortel word | Kerkbode
December 11, 2018 Arnau van WyngaardBoeke en Media
Deur Elsa Joubert
Resensie deur Arnau van Wyngaard
Ons het Elsa Joubert se Ons wag op die kaptein in my matriekjaar as 'n voor­geskrewe boek gehad. Toe Joubert se Swerfjare van Poppie Nongena in 1978 verskyn, het ek hom aangekoop (vir 'n volle R7,95!).
As teologiese student, wat die opstande van 1976 op 'n baie persoonlike vlak ervaar het toe ons destyds verbied is om die swart woongebied, Mamelodi, binne te gaan waar ons voorheen sendingwerk gedoen het, was hierdie boek aangrypend.
Dit is die verhaal van Poppie wat van Uping­ton verskuif word na Lambertsbaai, daarna deur die regering gedwing word om Lambertsbaai te verlaat om in Nyanga hervestig te word, en wat dan so "gelukkig" is om inslaapwerk in Kaapstad te kry. Maar dit beteken dat sy net Sondae huis toe kan gaan vir 'n paar uur.
Daarby word haar werkspermit hoogstens vir twee of drie maande goedgekeur, waarna sy van nuuts af moet aansoek doen vir haar pas. Maar uiteindelik moet sy en haar kinders Kaapstad verlaat om in 'n lokasie naby Oos-Londen, waar sy niemand ken nie, te gaan woon, terwyl haar man, Stone, alleen in Kaapstad aanbly.
Ek het destyds toe ek die boek die eerste keer gelees het, iets begin verstaan van die frustrasie van ons landgenote wat daarna smag om 'n normale gesinslewe te hê gekoppel aan 'n stabiele werk, maar wat deur wetgewing verhoed is om dit te kon kry.
'n Paar maande gelede het ek en my vrou saam hierdie boek gelees. Vier en twintig jaar ná Suid-Afrika se eerste demokratiese verkie­sing, is daar steeds mense wat in hierdie omstandighede woon.
Weliswaar word hulle nie meer ontwortel op dieselfde manier as destyds nie, maar te veel kere hoor ek steeds dat iemand die opmerking maak: "Apartheid was nie regtig so erg nie. Hulle was destyds baie beter daaraan toe as nou. Hulle moet net daaroor kom."
En dit is op hierdie punt wat ek vir so 'n persoon wil sê: "Gaan lees Poppie Nongena. Mis­kien, net miskien, sal jy verstaan wat apartheid aan ons landgenote se menswaardigheid gedoen het. En dalk verstaan jy waarom dit nie so maklik is om 'maar net daaroor te kom' nie."