PressReader - Huisgenoot: 2017-11-16 - Am­per­se self­dood lei tot boe­re­hulp
Am­per­se self­dood lei tot boe­re­hulp
Na­dat Bur­re moeg ge­suk­kel was en sy le­we pro­beer neem het, het hy ’n or­ga­ni­sa­sie ge­stig wat boe­re se las ver­lig
Huisgenoot - 2017-11-16 - Inhould - Deur RICHARD VAN RENS­BURG
VAN die wêreld wat el­ke len­te bont ge­verf word deur mil­joe­ne blom­me in die kleu­re van die re­ën­boog is niks oor nie. So ver soos die oog kan sien, is kaal grond; dis net plek-plek sand en ver­dor­de gras­pol­le.
Daag­liks ry Bur­re Bur­ger van plaas tot plaas hier in V­re­den­dal se om­ge­wing, en daag­liks b­reek sy hart ’n bie­tjie meer. Die boe­re is moeg ge­suk­kel. Van spran­kies hoop is in die droogte min oor.
In die veld vrek die­re van die hon­ger; baie an­der word deur mis­moe­di­ge boe­re aan­ge­ry slag­pa­le toe. Vars pro­duk­te ver­lep en ver­skroei, en die aar­de bak klip­hard on­der die ge­na­de­lo­se son.
Op ’n dag kan die 32-ja­ri­ge V­re­den­dal­ler die troos­te­lo­se to­ne­le nie lan­ger ver­duur nie; die droogte het ook sý laas­te le­wens­lus laat ver­dor.
Een og­gend staan die groen­te- en­vrug­te­ver­sprei­der op in die plaas­huis wat hy huur, stap na die bad­ka­mer en be­sluit: Ek kan nie meer nie. Hy vat-vat na ’n hand vol sterk slaap­pil­le en sluk dit. Hy klim in sy Po­lo en be­gin ry, som­mer in e­ni­ge rig­ting.
En dis toe dat die don­ker­te kom en Bur­re sy be­wus­syn ver­loor.
Eers la­ter daar­die mid­dag het hy in die hos­pi­taal by­ge­kom, on­danks sy am­per­se self­dood wat hom nog ’n slag­of­fer van die erg­ste droogte in ’n eeu sou maak.
DAAR­DIE dag in Ok­to­ber ver­le­de jaar was Bur­re se don­ker­ste uur, maar dit was ook die be­gin van ’n ver­haal van hoop wat men­se aan­gryp te mid­de van die voort­sle­pen- de droogte in groot de­le van die Wes-, Noord- en Oos-Kaap.
Bur­re het ’n boer se fris voor­arms en is ste­wig in sy blou gholf­hemp met die wind­pomp­ken­te­ken van sy lief­da­dig­heids­or­ga­ni­sa­sie, Droog­te­hulp. Dis die pro­jek wat hy op Fa­ce­book be­gin het na­dat hy be­sluit het om uit sy eie el­len­de op te staan. Droog­te­hulp voor­sien ver­al nood­voer aan boe­re, maar dees­dae ook an­der hulp aan land­bou­dor­pe.
Bur­re en nou al om­trent 35 me­de­wer­kers kan dié hulp ver­leen dank­sy sken­kings, af­slag­pry­se en die goed­ge­sind­heid van sa­ke­lui en tal­le boe­re met wie dit be­ter gaan.
Ons ont­moet Bur­re in die Kaap­se voor­stad Dur­ban­vil­le waar hy as se­re­mo­nie­mees­ter van ’n geld­in­sa­me­ling vir die Dur­ban­vil­le-kin­der­huis op­tree. Op pad hier­heen moes hy ’n paar re­ë­lings tref na­dat ie­mand hom ge­bel het oor die Ho­ër Land­bou­skool Oak­da­le op Ri­vers­dal wie se mel­ke­ry nie voer het nie. Wan­neer hy klaar is, sal hy weer ’n paar dae op die lang­pad wees op ’n tog van so 3 000 km tot in die Oos-Kaap en te­rug.
In­tus­sen het ’n ge­huur­de vrag­mo­tor net dae ge­le­de die 441ste Droog­te­hulp-vrag aan­ge­ry se­dert Bur­re-hul­le in Maart van­jaar nood­voer en an­der voor­raad aan droog­te­ge­teis­ter­de land­bou- ge­meen­skap­pe reg­oor die Kaap­se pro­vin­sies be­gin voor­sien het.
Bur­re praat o­pen­lik oor die tyd toe sy le­wens­lus op­ge­droog het.
“As ie­mand in die groen­te-en-vrug­te­be­dryf is ek van boe­re af­hank­lik. Ek het be­gin be­kom­merd raak oor my on­der­ne­ming, die e­ko­no­mie wat ba­sies in sy ka­non in was, of ek die vol­gen­de dag ’n in­kom­ste sou hê. ’n Klomp goed. De­pres­sie kan jou skie­lik vang,” ver­tel hy.
Nog voor ver­le­de jaar se self­dood­po­ging is hy op sy dok­ter se aan­be­ve­ling in die Se­re­no-kli­niek vir gees­tes­ge­sond­heid in die Paarl op­ge­neem.
“Ek was twee we­ke daar, maar toe ek daar­na weer een og­gend op­staan, wel, dit was nie eens ’n ge­val van die kom­bers oor jou kop wil trek nie. Dis net: Nou’s jy reg om al­les te be­ëin­dig. In daar­die sta­di­um
wor­ry jy oor nie­mand,” ont­hou die pa van twee dog­ters, Be­a­te (5) en B­ri­git­te (1).
“Ek het 15 sterk slaap­pil­le ge­sluk, in my kar ge­klim en op pad dorpuit weg­ge­raak. Ek’s deur ’n paar te­le­foon­pa­le en het teen rot­se tot stil­stand ge­kom. Ek het eers in die hos­pi­taal wak­ker ge­word.”
Sy lyf was seer­der as wat dit ooit in sy rug­by­dae was, maar hy is won­der­baar­lik nie erns­tig be­seer nie. “Ek het be­sluit die de­pres­sie sal my nie som­mer­so klop nie, en het vir die He­re ge­sê: ‘Ek’s hier. Wys
my as­se­blief hoe ek kan help.’ ”
Hy is laat die­self­de dag ont­slaan. “Die eer­ste ding wat ek by die huis ge­doen het, was om na my kin­ders se ka­mer toe te gaan en hul­le net styf vas te hou.”
Sy vrou, Bi­an­ka (34), se on­der­steu­ning het hom ook aan­ge­moe­dig om iets be­te­ke­nis­vols te skep uit sy twee­de kans op die le­we. “Sy weet ek moet dié ding doen. As ek nie men­se kan help nie, voel dit vir my ek het nie ’n le­wens­doel nie.”
EN­KE­LE maan­de ná Bur­re se in­een­stor­ting het hy ge­weet hoe hy kan help. Dit was ’n ag­ter­mid­dag in Maart van­jaar op sy skoon­fa­mi­lie se plaas in die Cal­vi­nia-om­ge­wing, waar tal­le boe­re die af­ge­lo­pe jaar weens die knel­len­de droogte tou op­ge­gooi het.
“Ek het ’ n paar wol­ke uit die re­ën­rig­ting sien aan­kom en ge­sê: ‘Die He­re skil­der da­rem van­aand mooi in die lug.’ ”
Waar­op sy s­wa­er se broer, Al­ber Nel, ter­neer­ge­druk laat hoor het: “As Hy maar net ’n slag op die grond ook wil skil­der.”
Daar­die nag kon Bur­re nie slaap nie. Dit was vir hom ’n te­ken dat hy men­se in die greep van die droogte moes help.
Hy skryf toe op sy Fa­ce­book-blad van die kri­sis op Cal­vi­nia en die Maan­dag­og­gend kry hy on­ver­wags ’n op­roep met ’n aan­bod van die san­ger A­dam Tas en Mey­er le Roux, een van die skep­pers van Buf­fels­fon­tein-baard­o­lie.
“A­dam bel my en sê hy en Mey­er wil ’n bie­tjie mie­lies Cal­vi­nia toe aan­ry. Ek sê dis reg; ek sal re­ël dat die ou­e­te­huis en kos­huis ten min­ste ook weer wa­ter het, want in daar­die sta­di­um was die Ka­ree­d­am wat die dorp be­dien dol­leeg. En so laai ons toe ons eer­ste vrag wa­ter van 34 000 L die vol­gen­de dag op Cal­vi­nia af.”
Die wa­ter is deur Ce­der­berg A­qua op Citrus­dal ge­borg en Bur­re het ’n vriend se vrag­mo­tor ge­bruik. Dit was die be­gin van Droog­te­hulp. “Daar­na het ons nog wa­ter­vrag­te na Cal­vi­nia aan­ge­ry en dit di­rek in hul re­ser­voir ge­tap.
“Kort daar­na bel ’n vee­boer my en vra: ‘Kan jy nie help met voer nie; ons die­re gaan dood.’ En ek sê: ‘ Jis, my maat, dis reg.’ Toe bel ek ’n paar pel­le in die Kaap in die aar­tap­pel­be­dryf. En toe ons weer ons oë uit­vee, ry ons met ses trok­ke aar­tap­pels Cal­vi­nia toe.
“En so’t die ding aan­ge­groei: Ko­bus Vi­sa­gie van die K­lip­werf-or­kes en self ’n Noord-Kaap­se boer, bel my en sê hul­le wil ’n groot dans hou ten ba­te van ‘dié ding wat jy be­gin het’. Met wat ons in­ge­sa­mel het, kon ons vier vrag­mo­tors se brand­stof be­taal en kaf­baal­sken­kings uit Mal­mes­bu­ry en Moor­rees­burg aan­ry. “Nie lank daar­na nie bel ’n oom my uit Po­f­ad­der en vra: ‘Kan jy nie plan maak om Po­f­ad­der ook te help nie?’ En die men­se van S­pring­bok hoor Po­f­ad­der het voer ge­kry, en toe be­gin die ding reg­tig vlam vat. Die pro­jek kry skie­lik ’n naam en ’n eie web­tuis­te en Fa­ce­book-groep na­dat ek eers maar so deur my eie Fa­ce­book ge­werk het.” Se­dert­dien het sa­ke­lui gra­tis ver­voer en brand­stof ge­skenk of vrag­mo­tors en brand­stof be­kos­tig­baar be­skik­baar ge­stel, en boe­re wat min­der swaar­trek, het voer ge­skenk of dit teen af­slag aan Droog­te­hulp ver­koop. Bur­re ver­tel sy or­ga­ni­sa­sie het nou al 6 700 boe­re in die Wes-, Oos-, Noord- en Suid-Kaap ge­help. “Ons help van kom­mer­si­ë­le tot klein­boe­re; ons vra nie vir wie jy jou krui­sie trek nie.”
DROOGTE kan jou mens­wees weg­neem, sê Bur­re, en soms er­ger. Hy wens hy kon net met An­dries le Roux van die Laings­burg-om­ge­wing ge­praat het die og­gend voor hy sy le­we ge­neem het. Hy het voer on­der an­der help uit­deel, maar niks oor sy eie stres ge­sê nie. “Hy kon net nie meer nie; die droogte het hom oor­win.”
Die ver­se­ke­raar Li­ber­ty Life het vroe­ër van­jaar aan­ge­dui hul­le ont­vang ál meer ei­se na­dat boe­re hul eie le­we ge­neem het.
Bur­re be­na­druk dat ge­meen­skap­pe ly wan­neer boe­re swaar­kry. Droog­te­hulp deel ook kos­pak­kies aan plaas­wer­kers uit en word hier­in ge­steun deur die or­ga­ni­sa­sie Gift of the Gi­vers.
Trots speel soms ’n rol daar­in dat hulp nie o­ral uit­kom nie, sê Bur­re. “Vroue bel my en sê: ‘Die oom sal nooit vra nie, maar ons het reg­tig voer no­dig.’ ”
Die me­de­mens­lik­heid wat hy deur dié pro­jek er­vaar, het hom weer hoop ge­gee, sê Bur­re. ’n Vrag el­ke af en toe sal dalk nie lank ’n groot ver­skil maak nie, “maar dit gaan oor hoop. Ons moet lief­de en hoop bly uit­deel,” sê hy.
Bur­re Bur­ger het ge­roe­pe ge­voel om Kaap­se droog­te­slag­of­fers te help.
BO: Nood­voer vir boe­re wie se vee swaar­kry (LINKS ON­DER). LINKS: ’n Groep dank­ba­re Noord-Ka­pe­naars.
Die V­re­den­dal­lers Bi­an­ka en Bur­re by hul klein­goed, Be­a­te (mid­del ag­ter) en B­ri­git­te.