Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 4 Julie 2004 (aand)
Skriflesing: Psalm 130
Teks: Psalm 130:3, 4; Kategismus Sondag 2
As U, HERE, die ongeregtighede in gedagtenis hou, Here, wie sal bestaan? Maar by U is vergewing, dat U gevrees mag word. (AFR53)
'n Christen se lewe is altyddeur 'n lewe van selfondersoek. Dit is 'n lewe waarin hy in sy sondes ontdek word en dan met sy hele wese teen die kwaad stry om dit tot eer van God te oorwin. Dit is die agtergrond waarteen ons elke keer die Heilige Nagmaal gebruik.
In die Nagmaalsformulier word dit duidelik aan ons gestel dat alleen diegene wat hulle sondes kan bely, en hulle lewe kan sien teen die wet van God, die Here se tasbare bewyse van genade (sakramente) kan geniet. Alleen sulkes mag die maal van skuldvergewing aan die Nagmaalstafel kom nuttig.
Wat beteken selfondersoek en selfbeproewing? Kom ons sê eers wat dit nie beteken nie.
Dit beteken nie dat ons net elke keer voor Nagmaal in 'n mindere of meerdere mate aan ons sondes moet dink nie.
Dit beteken nie dat ons in die tussentye maar mag voortlewe sonder dat ons enige perspektief op ons lewe het nie.
Dit beteken wel dat ons voortdurend ons lewens in die spieël van God se wet moet bekyk. Die rede is voor die hand liggend: Ons bely in een van ons belydenisskrifte dat ons ons ellendes uit die wet van God ken. Daarom moet ons daar gaan kyk wat is fout.
Dit is baie moeilik om volgens hierdie belydenis te lewe. Ons is eerder tot die teendeel geneig, want ons lewens ontaard dikwels in felle teëstand teen die Here.
Dit is so dat ons die meeste van die gebooie herhaaldelik oortree. Verset teen die wette van die Here is eintlik niks anders as om met die Here teë te praat nie.
Moontlik sal die meeste van ons nie graag hiermee wil saamstem nie, want ons wil onsself nie sien as ongehoorsame en teëpraterige kinders nie.
Ons is dan volwasse mense met ons eie regte.
Deesdae is die mode-redenasie dat ek die Here anders dien (of dien soos ek wil) omdat ek eerste na my eie behoeftes omsien.
Is die probleem nie dalk dat ons soms ons godsdiens te veel uit ons self uit beoefen nie? As ons mooi dink oor ons sondes, waar en hoe kom ons agter watter sondes ons doen?
Sommiges sê dat ons lewenservaring ons sondes vir ons blootlê.
Ons het baie lewenservaring, want ons worstel elke dag met verkeerde dinge.
Die vraag is of so 'n antwoord genoeg diepte het, want alles wat ons doen en sê, ook ons ervaring, kom uit sondige fondasies uit. Ons is in sonde ontvang en gebore.
'n Volgende standpunt is dat my gewete my leer wat my sondes en ellendes is.
Dit is verseker 'n standpunt wat nog minder aanvaarbaar is as die vorige een, want ons is almal in 'n sekere mate gewetenloos.
Daar lewe nie een mens wie se gewete nie al in 'n mindere of meerdere mate deur die sonde toegeskroei is nie.
U kan dalk dink: Maar my hart leer my mos.
Dit klink na 'n baie mooi vertrekpunt. Maar dit kan ook nie, want ons bely uit ons Bybel uit dat ons hart verdorwe is.
Die Bybel sê dat sondes, soos doodslag en owerspel en slegte gedagtes, juis uit ons hart uit kom. Ons belydenis oor ons sondes kan dus nie net uit ons hart gebore word nie. Ons sal 'n maatstaf buite onsself moet gaan soek.
So 'n vaste maatstaf kry ons net by God self, want Hy kan nie deur sonde aangetas word nie. Die Here het vir ons so 'n reguit en vaste geestelike lineaal gegee, naamlik sy wet.
Die wet van die Here:
kan 'n mens bekeer;
dit verander nie en kan nie deur omstandighede gebuig word nie; en
dit gaan ook nie tot niet nie.
Die wet van die Here is die enigste middel wat ons die volle omvang van ons sondes kan laat besef en wat ons voortdurend tot berou kan beweeg.
In die Here se wet is daar geen raaiwerk nie. Hy stel ons skuldig waar ons skuldig is – of ons daarvan hou of nie.
Die wet van die Here sê ondubbelsinnig waar ons tot verootmoediging voor die Here moet kom.
Selfbeproewing is dus om jou lewe in die spieël van God se wet te gaan bekyk. Maar dit is nie al nie.
Dit is verder om met dankbaarheid Jesus Christus en sy kruisverdienste aan te gryp, want die oomblik wanneer ons sondes in hulle volle felheid sien, verstaan ons eers waarvoor die Here Jesus vir ons versoening gedoen het.
Die hoofmoment van die wet van die Here is dat dit ons aan die hand van Jesus se liefde leer hoe ons moet liefhê. Jesus het self die samevatting daarvan gegee:
Jy moet die Here jou God liefhê met jou hele hart en met jou hele siel en met jou hele verstand en met al jou kragte. Dit is die eerste en groot gebod, en die tweede wat hiermee gelykstaan, is: Jy moet jou naaste liefhê soos jouself.
In die Tien Gebooie, soos dit in die Ou Testament neergeskryf is, gaan dit in die eerste vier gebooie daaroor hoe ons die Here moet liefhê en in die laaste ses gebooie hoe ons ons naaste moet liefhê.
Die uitspraak van die Here Jesus dat alles in een gebod, naamlik die liefdesgebod saamtrek, is baie belangrik, omdat dit die klimaat gee waarin die wet van God in sy geheel gesien en uitgevoer moet word.
Kom ons kyk wat die Here Jesus bedoel. Ons neem die gebod wat leer dat jy nie mag doodslaan nie as 'n voorbeeld.
Die feit dat jy nog niemand doodgeslaan het nie, sê absoluut niks. As ek in die geleentheid was (of as ek nie bang was dat die polisie my sal vang nie) het ek dit dalk al gedoen.
Die feit dat ek nog nie iemand doodgemaak het nie, beteken nie dat ek nie dalk 'n brandende haat in my teen 'n ander omdra nie.
Jesus wil hê dat ek uit liefde en respek vir Hom moet besef dat Hy die Beskikker is van lewe. Net Hy alleen gee en neem lewe. Uit respek en liefde vir my naaste oorweeg ek daarom ook nie om sy lewe van hom af te neem nie. Al doen hy dinge wat my irriteer.
Die groot probleem begin natuurlik omdat die liefde vir God in toenemende mate by mense ontbreek – ook by kerkmense. Hoeveel keer word God en sy Woord nie teruggeskuif vir ons eie belange nie? Veral as die wet van die Here indruis teen iets wat ons graag wil doen.
Gelukkig is daar baie genade by God. Jesus het Persoonlik vir ons die wet kom vervul.
Daarom is die invalshoek van die wet soos wat die Here dit in die Nuwe Testament gee, heeltemal anders as wat die Here dit in die Ou Testament gee. Die Ou Testament sê wat ons nie moet doen nie. Die Here Jesus sê wat ons wel moet doen.
Ons moet nou meer as ooit tevore in voltydse besinning lewe.
Die einde van die tyd kom nader, en daarom het dit tyd geword dat die wet van God nie meer net op papier geskryf staan nie. Dit moet 'n belydenis wees wat in ons harte geskryf staan.
Prakties beteken dit dat ons sal moet veg teen tradisiegodsdiens. Ons moet glo en aanbid uit ware liefde vir God. Ons moet dat die wet ons lei om die Here te verheerlik en om ons naaste tot diens te wees.
Dink aan wat Jakobus geskryf het in hoofstuk 1:23-25:
Want as iemand 'n hoorder van die Woord is en nie 'n dader nie, dié is soos 'n man wat sy natuurlike gesig in die spieël sien; want hy sien homself en gaan weg en vergeet dadelik hoe hy gelyk het. Maar hy wat diep insien in die volmaakte wet van die vryheid en daarby bly, hy sal, omdat hy nie 'n vergeetagtige hoorder is nie, maar 'n dader van die werk, gelukkig wees in wat hy doen. (AFR53)
Die wet van God is soos 'n goeie spieël waarin jy al jou foute sien. As jy daarmee erns maak en jou bekeer, verkry jy die genade van Christus.
Moet dan nie vandag uit die kerk uitstap en vergeet hoe u lewe lyk nie. Die Bybel sê die een wat dit doen, het alles verloor. Kyk om te sien en om iets aan die saak te doen.
Kom ons kyk saam wat ons hieroor bely in Kategismus Sondag 2:
Ons dank U vir die verkondiging van U Woord aan ons. En ons dank U dat U U wet gegee het as 'n spieël waarin die Heilige Gees ons aan ons sondes ontdek.
Rig en lei ons nou so met U Heilige Gees dat ons voortdurend van ons sondes bekeer sal word. Here leer ons sodat ons steeds meer en meer op die pad van heiligwording mag loop.