Staking kom vir staatsdepartemente(Argieffoto: VSA) Staatsdienswerkers verbonde aan die Vereniging vir Staatsamptenare (VSA) gaan staak nadat daar, ná uitgerekte loononderhandelings, steeds geen salarisooreenkoms bereik kon word nie. Die staking kan dienslewering by regeringsdepartemente landwyd van volgende Woensdag af lamlê. Die vakbond, een van die grootstes in die staatsdiens met ŉ geraamde 235 000 lede, het ŉ “belaglike en problematiese” aanbod van die hand gewys, wat volgens die VSA sou beteken dat sommige werkers tot R1 000 minder sou verdien. Die vakbond het Maandag kennis gegee van sy voorneme om te begin staak, nadat hy “alle ander opsies uitgeput het” om ŉ oplossing vir die dooiepunt in loongesprekke te vind. “Dit het die VSA met geen ander opsie gelaat as om met arbeidsoptrede te begin nie,” sê Reuben Maleka, woordvoerder. Daar is in Mei vanjaar al met loononderhandelings begin. Vakbonde het aanvanklik ŉ 10%-verhoging geëis, maar dit later tot 6,5% aangepas. Enoch Godongwana, minister van finansies, lê Woensdag sy mini-begroting aan die parlement voor en die salarisrekening van die staat is een van die verwagte punte op die agenda wat fyn dopgehou sal word. Sowat ŉ derde van die regering se besteding gaan aan salarisse vir staatsdienswerkers en daar is die afgelope paar jaar probeer om die stygende salarisrekening in bedwang te hou. Daar is ook gehoop dat die loononderhandelings teen oormôre afgehandel sou wees, maar in hierdie stadium lyk dit onwaarskynlik dat ŉ ooreenkoms gevind gaan word. Die vakbond sê die opvatting dat staatsdienswerkers aanloklike salarisse verdien en gulsig is, is misplaas omdat dié salarisse ook dié by staatsbeheerde instellings (SBO’s) insluit waar salarisse hoër is as in ander departemente. Selfs munisipale werkers is op ŉ hoër salarisskaal wanneer dit met hul eweknieë by provinsiale en nasionale departemente vergelyk word. “Staatsdienswerkers word die sondebok gemaak vir eindelose korrupsie. Daarbenewens werk hulle in vervalle en onveilige geboue, verduur hulle voortgesette en uitermatige personeeltekorte, ontbreek hulle die basiese toerusting om hul werk te doen, word hulle deur lede van die publiek beledig en aangeval weens swak dienste en dít terwyl hul loopbane stilstaan weens die ontplooiing van onbevoegde kaders,” sê Maleka. Hy sê die VSA kon nie instem tot ŉ salarisverlaging vir werkers in die lig van onsekerheid oor die voortgesette betaling van ŉ kontanttoelaag vir werkers ná Maart volgende jaar nie. “Selfs die 3%-salarisaanpassing het nie aan vakbondlede se verwagtinge voldoen nie omdat daar kwaai prysstygings vir die koste van basiese benodighede soos brandstof, kos en elektrisiteit was, asook ŉ verhoging in die rentekoers.” Die VSA sê die situasie is vererger weens die regering se versuim om aan staatsamptenare ŉ werklike verhoging vir drie opeenvolgende jare te gee en dat dit lei tot salarisse wat stilstaan. Die VSA sê die regering is arrogant en het werkers se lot deur die onderhandelingsproses misken. “Die staking kan nie vermy word nie, want ondanks al die VSA en ander vakbonde se pogings en ŉ bereidwilligheid om te onderhandel, het die werkgewer geweier om saam te werk,” sê Maleka. Vakbondlede het ten gunste van die staking gestem. “Hul toewyding tot dienslewering, selfs tydens die Covid-19-pandemie, is ‘beloon’ met die aanbied van ŉ 0%-salarisverhoging.” Volgens die VSA bloei die staatsdiens en gewone burgers sedert die inwerkingstelling van besuinigingsmaatreëls deur ŉ “wrede, ongevoelige regering wat verseg om die werklikheid die hoof te bied”.