In sy leeftyd verwyder die gemiddelde man meer as agt meter baard van sy gesig. In die ou dae kon só ’n skeerdery ’n bloedige en gevaarlike affêre wees. Maar toe kom King Camp Gillette met sy goedkoop, weggooibare veiligheidslemmetjie…
UISENDE jare gelede, in ’n grot digby die see in Suid-Afrika, raak ’n strandbewoner boos vir sy baard. Elke keer wanneer hy ’n vruggie of ’n vissie in sy mond wil inprop, moet hy eers die wilde kwaste en slierte pypkan wat in alle windrigtings om sy smoel aangegroei het. En nou’s hy hartlik sat vir al die gesukkel met sy gesigshare elke keer wanneer hy wil eet.
Hy gryp dus die skulpe van ’n paar mossels en begin van die baard wegskraap. Spoedig spog hy met ’n veel skoner bakkies as wat hy in jare gehad het, en die bewonderende blikke wat hierdie kêrel van die grotvroue ontvang, oortuig die ander manne dat hulle dieselfde behoort te doen.
Dis natuurlik maar net ’n verhaaltjie, want hoe en of die vroegste Suid-Afrikaanse mans hul baard afskeer het, kan geen aardse mens vir seker sê nie. Tog wil dit lyk of bebaarde menere oor die wêreld heen hulle reeds millinneums lank oorgegee het aan die eindelose siklus van hul gesigsboskasies te laat groei net om dit dan weer uit te roei.
Krediet: Verwerking deur MSKARG van ’n raampie uit ’n ou lokprent vir ’n Brynner-rolprent; die kopiereg van die lokprent is nie hernieu nie
Dat baard nat moet wees om makliker geskeer te raak, is blykbaar ’n uitvindsel van die ou Romeine. Wetenskaplikes weet vandag dat hare tot met omtrent ’n derde uitsit wanneer dit deurweek raak, met die gevolg dat dit sagter word en des te makliker afgemaai word.
BO: Hare wat met lemmetjies geskeer is soos hulle onder die mikroskoop lyk. Links is ’n haar wat netjies met ’n skerp lemmetjie gekloof is en regs een wat deur ’n stomp lemmetjie bygekom is.
King Camp Gillette (1855–1932) het vir ’n maatskappy gewerk wat bottelproppe vervaardig het. Hoe meer die mense die proppe weggeggooi het, des te meer het Gillette daarvan verkoop. Een oggend, terwyl hy knorrig na sy stomp skeermes gekyk en gedink het dat hy dit weer na die slyper sal moet neem om op ’n oliesteen geslyp te word, het die blink gedagte hom te binne geskiet: ’n weggooibare skeermes! Dié sal mos die einde van die herhalende treurnis kan beteken!
Gillette se skeermesse is in die kleinhandel vir ’n aanmerklike vyf Amerikaanse dollar stuk verkoop (omtrent die helfte wat ’n werksman in ’n week kon verdien), maar het letterlik by die miljoene van die winkelrakke afgevlieg.
Binne enkele jare het die ryklik besnorde en bebaarde manne wat die negentiende eeu oorheers het, plek gemaak vir die skoongeskeerde Blink Stefaanse van ’n veranderde wêreld. Teen die einde van die Eerste Wêreldoorlog het die mans al tuis geskeer en bloedmin van hulle het nog barbiers besoek om die taak vir hulle te doen. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog was tuissskeerdery reeds ’n daaglikse instelling.
Vandag is lemmetjies veelal ingebou in plastiek-skeermesse wat op sigself betreklik goedkoop en weggooibaar is. En die lemmetjies sit selfs in pare of ander veelvoude in die skeermesse sodat ’n baardstoppel wat deur een lem gemis word summier deur ’n volgende lem afgeknot word. Dit bied ’n veel gladder skeer.
Tog is dit nie net aan Gillette se goedkoop lemmetjie en dié se opvolgers te danke dat skeer so gewild geraak het nie. ’n Afgetrede leërkolonel, Joseph Schick, het in 1928 ’n elektriese skeermes gepatenteer, waarmee daar weggedoen kon word met al die skuime, rome, borsels en goeters wat nodig is om die gesigshare te laat waai. Van toe af is daar ’n alewige stryery tussen die lemmetjie-brigade en die kragskeer-kontingent oor watter soort skeer die beste is.
BO: Die “nat” en die ”droog” van skeer—’n moderne weggooibare skeermes met sy ingeboude lemmetjies en ’n elektriese skeermes met roterende lemme.
KING CAMP GILLETTE (foto REGS) moet ’n enigsins eksentrieke kêrel gewees het. Hy het byvoorbeeld in ’n boek die gedagte verkondig dat alle fabrieke in Amerika aan die publiek moes behoort en dat al die Amerikaners in een stad, genaamd Metropolis, moes woon. Die krag vir die stad sou dan deur die Niagara-waterval verskaf word.
Ryk soos sy skeermesse en lemmetjies hom gemaak het, was hy feitlik bankkrot toe hy in 1932 oorlede is. Een van die redes was dat hy baie geld aan eiendom bestee het wat hy dit nie later weer in genoeg geld kon omskakel nie. Nog ’n rede was dat hy baie verloor het toe die waarde van sy aandele in die Groot Depressie van die 1930’s geval het.