34 KAOLO YA 5 HO TSEBA KA BIO YA MEKITLANE Ditlamorao tse ding tse bohloko tsa ho se lefe diakhaonto tsa hao e leng eo bareki ba bangata ka ho fetisisa ba sa e rateng, ke taba ya hore dintlha tsena di rekotwa ho biro ya mekitlane mme bareki ba bangata ba ba le bothata ba ho fumana mokitlane hape. Mona re hlalosa kamoo biro e sebetsang ka teng le seo o lokelang ho se etsa ho baballa rekoto ya hao e lokileng. 5.1 TSHEBETSO YA HO EKOTA DINTLHA TSA MOKITLANE HO BIO YA MEKITLANE Molao o motjha wa Naha wa Mekitlane (National Credit Act) o laela hore bafani bohle ba sekoloto ba rekote dintlha tsa mokitlane ka mong o fanweng ho e nngwe ya dibiro tse kgolo kapa bangodisi. Ha mekgatlo e ntse e fana ka dintlha, dintlha tsohle tsa rekoto ya mokitlane wa hao di tla hlaha ho biro. Dintlha tsena di kenyeletsa lebitso la hao, boitsebiso (ID), aterese le nalane ya ho lefa (ekaba hore o lefa ka ditolomente kgwedi le kgwedi kapa tjhe), dintlha dife kapa dife tsa ho etsa tlota le dikahlolo, ditaelo tsa tsamaiso le phello ya tjhelete. Bafani bohle ba sekoloto jwale ba tlangwa ke molao ho hlahloba hore moreki a ka kgona ho lefa sekoloto/ho etsa bonnete ba hore moreki ha a na ba le dikoloto tse ngata ka lebaka la sekoloto se setjha seo a se fuwang, ka tsela e jwalo ba na le hona kaofela ho hlahloba ho biro rekoto ya hao: haeba rekoto ya hao e le ntle, o ne o ntse o lefa dikoloto tsa hao kgwedi le kgwedi mme o na le tjhelete eo o e bolokileng, o na le hona ho ka fumana sekoloto se seholwanyane haeba o na le rekoto e mpe (ekaba diphoso kapa dikahlolo kapa taelo ya tsamaiso), morekisi a ka hana ho o fa sekoloto se seng hape ka lebaka la rekoto ena e mpe. Ka tsela e jwalo, batho ba bangata ka ho fetisisa ba ngodisitswe ho biro ya mekitlane ba bang ba na le direkoto tse ntle ha ba bang ba na le direkoto tse mpe. Ke ha bareki ba na le direkoto tse mpe moo batho ba buang ka bona ka hore ba lenaneng la ba sa lefeng ka tshwanelo blacklisted. 5.2 DITLETLEBO TSA MOEKI Haeba o na le phoso ya ho tlola tefo kapa o ngotswe lenaneng la ba sa lefeng mme jwale o lefa sekoloto sa hao ka botlalo, ho lokela ho be le moo ho ngotsweng maemo a LEFILE KA BOTLALO a ngotsweng ho biro ho ngolwa lenaneng ho tla hlakolwa feela jwalokaha ho bontshitswe theiboleng ya leqephe la 8 ka tsela e jwalo, o se ke wa thetswa ke ditshepiso tsa ho tloswa lenaneng la ba sa lefeng, jwalokaha melawana e ka hodimo e lokela ho latelwa. Haeba o hanetswe ka sekoloto ka lebaka la ho kenywa lenaneng la ba sa lefeng ke ba Biro ya Mekitlane, o na le tokelo ya: ho tsebiswa hore ke biro efe e o kentseng lenaneng mme o be o fuwe dintlha tsa bona tsa boikopanyo ho kopa ho bona rekoto ya hao ya mokitlane