Eskom-beampte moes Tegeta ‘binne 3 ure’ betaalAdjunkhoofregter Raymond “Ray” Zondo (Foto: Karen Sandison/African News Agency/ANA) Snehal Nagar, hoof van finansies by Eskom se primêre energie-afdeling, het Dinsdag getuig hoe hy opdrag gegee is om binne drie ure R659 miljoen as ŉ voorafbetaling vir steenkool aan die Guptas se Tegeta Resources oor te betaal, sonder om Eskom se prosesse te volg. Nagar, ŉ geoktrooieerde rekenmeester, het aan die kommissie van ondersoek na staatskaping gesê die versoek vir die Tegeta-betaling van die voormalige finansiële hoof Anoj Singh, het ten doel gehad om die stelsel “om die bos te lei”, aangesien die Eskom-stelsel vereis dat goedere, in hierdie geval steenkool, eers ontvang moet word voor enige betaling gedoen word. Volgens dokumente voor die kommissie het die Eskom-tenderraad op 11 April 2016 om 21:00 vergader om die voorafbetaling aan Tegeta goed te keur. Ayanda Nteta het die pro-forma faktuur van R659 miljoen op 12 April per e-pos aan Nagar gestuur om die betaling te doen. Nagar het gesê hy het op dieselfde dag nog ŉ oproep van Maya Naidoo ontvang, wat in Singh se kantoor gewerk het, om die betaling aan Tegeta binne twee tot drie ure te doen. Sy het nie vir hom gesê waarvoor die betaling is nie. Hy was nie in daardie stadium daarvan bewus dat die tenderraad ingestem het om Tegeta te betaal, of dat die R659 miljoen ŉ voorafbetaling was nie. “Ek het haar versoek om die opdrag formeel aan te stuur met stawende dokumente, sodat ander afdelings, soos die Eskom-tesourie, ook ingelig kan word. Daar was geen gesprek oor voorafbetalings tydens daardie telefoongesprek nie. Dit was net ‘jy moet vandag ŉ betaling doen’. Die besonderhede van die transaksie het eers later aan die lig gekom.” Die Tegeta-raad het die volgende dag, op 13 April, vergader om die transaksie te finaliseer, dieselfde dag wat die betaling aan die Gupta-maatskappy gedoen is. Adjunkhoofregter Raymond Zondo, voorsitter van die kommissie, wou by Nagar weet of sulke groot betalings gewoonlik en binne drie ure gedoen is. Nagar het reageer en gesê dit is die eerste keer wat só opdrag uitgevoer is sonder om die nodige prosesse te volg. Hy het die verskillende fases van betalingsversoeke en kontrakte verduidelik. Getuienisleier adv. Philip Mokoena wou by Nagar weet of Eskom begroot het vir die Tegeta-betaling. “Ons begroot nie vir voorafbetalings nie,” het Nagar geantwoord. “Ons begroot om steenkool te koop. Dit is nie dieselfde nie. In hierdie geval probeer jy die stelsel fop. Dit is buite die normale manier van dinge doen. Die stelsel vereis gewoonlik dat goedere ontvang moet word voor betaling gedoen word.” Nagar het gesê dit was ongehoord om nie opdragte uit te voer by Eskom nie. “Die Tegeta-voorafbetaling was ŉ verrassing maar ek dink, in daardie stadium, wou ons almal net die opdrag uitvoer en ons sou later besorg wees oor die besonderhede.” Nteta, wat in daardie stadium aan die hoof gestaan het van Eskom se brandstofwerwing, het saam met Singh en ander uitvoerende beamptes gewerk om die Gupta-familie te help, tot nadeel van Eskom. Die ondersoek van Fundudzi Forensic Services deur die nasionale tesourie het bevind dat die R659 miljoen aan Tegeta betaal is om seker te maak die Guptas haal die sperdatum om R2,1 miljard te bekom om Optimum Coal van Glencore aan te koop. Die Guptas se Oakbay Investments het R600 miljoen gekort en kon nie finansiering bekom van banke en ander geldskieters nie. Eskom het hulle met die bedrag gehelp. Die kommissie van ondersoek na staatskaping hoor getuienis aan oor die korrupsie en kaping van Eskom, die Gupta-familie, oudpres. Jacob Zuma, van sy kabinetslede en sy seun Duduzane Zuma.