Nuuskommentaar: Anti-rassisme voed rassisme – skrywerArgieffoto Dit is reeds bekend dat baie sake die skuld vir (die opkoms van) rassisme kry. Kulturele indringing in gemeenskappe met ŉ voorheen gekoesterde kultuur, internasionalisering van die kwessie, die trauma van vergrype uit die verlede wat getroetel word, sosio-ekonomiese ongelykheid en vele meer. Skielik is Zwarte Piet onder skoot, en is mense in Suid-Afrika verkwalik omdat hulle nie vanself geweet het “blackfacing” is ŉ ernstige, kwetsende kwessie nie. Soms is die beskuldiging dat die ander ŉ rassis is, ŉ poging om die finale woord oor ŉ dispuut te probeer inkry. Dit is vir baie die laagste ding wat iemand ŉ ander kan toesnou, en kan daarom nie oortref word nie. Die Britse skoolfilmmaker, Adrian Hart, voeg egter nog iets tot die lysie toe – dat anti-rassistiese veldtogte rassisme kan stook. Hart het in die 80’erjare self aan sulke veldtogte deelgeneem, maar mettertyd besef dat baie van die sake – ook op die skoolterrein waar kinders skouer skuur – as “rassisme” uitgesnuffel is en ŉ bohaai oor gemaak is, terwyl die kinders daarby nie die geringste wil of bedoeling gehad het om rassisties te wees nie. Maar die reaksie sit ŉ kettingreaksie aan die gang, en kort voor lank is rassisme baie lewend, en selfs akuut. Hart gaan die veronderstelling uit dat rassisme nie werklik meer bestaan nie, in elk geval nie by skole nie waar daar op die skoolterrein in Brittanje ŉ ras-onbewustheid posgevat het. Tot iemand begin krap. Hy het pas ŉ boek, That’s Racist! How the regulation of speech and thought divides us all, die lig laat sien. Dit gaan maar broekskeur om in die literatuur ondersteuning vir Hart se standpunt te kry, maar ŉ vlugtige blik na voorvalle in Suid-Afrika lyk tog of daar iets in sit. ŉ Nuwe artikel deur die oud-joernalis, Pieter Swart, gee skynbaar inhoud aan Hart se beskouings: “Tog wil ek nie meer van ŉ koerant soos Beeld hoor hoe sleg, diabolies en rassisties Afrikaanse mense is nie. Ek wil nie sien hoe Afrikaanse kinders vertrap en verneder word oor ŉ ‘Nazi-saluut’ nie, want ek wéét hulle weet waarskynlik nie eens wie is Hitler nie. Ek sal tewens my volgende salaristjek daarop verwed dat die meeste eerstejaars nie eens weet wie Piet Retief is nie. En ek bedoel dit. Ek wil nie meer lees of hoor hoe die openbare uitsaaier ŉ ou tannie as rassis kruisig omdat sy ŉ toilet in ŉ gebou vir mense sluit wat dit bemors nie. Haar eerlike antwoord hieroor is dat sy dit graag skoon wil hou omdat sy dit self ook gebruik. Ek glo sy sou dit vir my ook gesluit het as ek die plek bemors het.” Hoe was dit byvoorbeeld breedweg by Kovsies gesteld voor twee studente daarvan aangekla is dat hulle in ŉ onderonsie met ŉ swart man, summier van rassisme beskuldig is en geskors is. Uiteindelik het die Menseregtekommissie en die hof hulle onskuldig bevind, maar hulle het ŉ studiejaar gemors – om nie eens van die aanslag op hul menswaardigheid te praat nie. Dan was daar die Reitz-vier-geval, wat as rassisties opgeblaas is en uiteindelik daartoe gelei het dat die vier gevonnis is vir iets waaraan hulle nie skuldig bevind is nie, die hooggeregshof moes ingryp. Na daardie insident het die besadigde Nederlandse koerant Trouw, die rektor prof. Jonathan Jansen die nuwe ikon van versoening in die plek van die tanende oud-pres. Nelson Mandela genoem. Hoe onwerklik klink dit nou na die meer onlangse voorval? In hoeveel gepubliseerde koerantbriewe is Jansen nie gewoon ŉ rassis genoem of dit kwalik bedek geïnsinueer nie? Dit is nog te vroeg om met akkuraatheid die vinger te wys na die toiletkwessie op Louis Trichardt. Maar hoeveel rustiger sou die Steve-debat verloop het as die media bietjie meer styl en oorwoë denke aan die dag gelê het in die manier hoe die Steve-twiet aangespreek is? Dit handel hier oor geykte beginsels van oorredingskommunikasie en strategiese kommunikasie, naamlik dat een wat agterkom iemand probeer hom beïnvloed, hom daarteen sal verset. Die geloofwaardigheid van die medium wat die kommunikasie rig, of die persoon in wie se naam dit uitgaan, bepaal hoeveel “kapitaal” daar is om mense te oorreed voor die verset intree. Die klassieke voorbeeld is uit die vorige bedeling toe die Mosambiekse koerant, Noticias, berig het Suid-Afrikaanse troepe het ŉ basis in Mosambiek aangeval en talle gedood. Noticias het geen geloofwaardigheid gehad nie en die berig was effektief skadeloos. Toe plaas ŉ gesaghebbende Duitse tydskrif dit en meld Noticias as bron, en steeds is die skade minimaal. Maar toe dra ŉ internasionale nuusagentskap dit ook en meld die Duitse tydskrif as bron. Seker een van die kwessies wat die hardste krap aan die voed van rassisme is die rassistiese stelling dat swart mense per definisie nie rassisties kan wees nie. Wat meen Nathaniel Mashile, adjunk-skretaris van die ANC, sal die reaksie wees as hy openlik spog dat hy geld het en dit (net) met swart mense deel? ŉ Mens kan amper die verontwaardiging hoor as Steve Hofmeyr en veral Sunette Bridges sê hulle gaan hul geld net met blankes deel. ŉ Variasie van hierdie beskouing plaas sekere wit “liberaliste” onder druk – daardie wat onbewustelik “namens” swart mense besluit wat hulle behoort te pla, en hoe hulle daaroor behoort te reageer. Hoe getraumatiseer swart mense behoort te weet. Dit kom in vele manifestasies, soos om die grondwet, of dan die howe se vertolking daarvan, te kritiseer omdat Julius Malema jou warempel aan haatspraak skuldig bevind is. Hy is dan swart. Wat sou die reaksie wees as witmense slegs wit sakekamers, landbou-organisasies, klubs, prokureursordes, joernalisteverenigings en vele meer skep as teenvoeter vir die ritse sulke instellings slegs vir swart lede – en waar ANC-leiers gewilde sprekers is. Dieselfde ANC wat hoog opgee oor sy “nie-rassigheid”. Maroela Media het vroeër nuuskommentaar, onder die titel,Ras, ras, ras… rasbeheptheid skep rassepolarisasie, gelewer oor ŉ onlangse Rasmussen-peiling: 60 jaar nadat daar in die VSA met die amptelike segregasie begin wegdoen is, en 50 jaar nadat dit op alle vlakke gestaak is, beskou die meeste Amerikaners swart mense as die grootste rassiste. Die grootste groep swart Amerikaners (31%) meen ook swart Amerikaners is die mees rassistiese groep, terwyl net 24% swart mense meen wit Amerikaners is die mees rassistiese groep. Onder wit deelnemers meen net 10% dat witmense die grootste rassiste is, terwyl 38% meen die swart mense is die mees rassistiese groep (Julie 2013). ŉ Onlangse peiling toon aan dat 87% van die swart kiesers glo mense wat teen Obama gekant is, is teen hom gekant omdat hy swart is. Altesaam 67% van die wit kiesers, en 56% van die ander minderhede glo egter hulle is ontevrede met Obama omdat sy beleid sleg is. Daar moet op gelet word dat die verantwoordelike skrywers oor hierdie onderwerp oorsake en redes probeer vind oor hoekom mense rassisties is of word. Rassisme word nie in die proses goedgepraat nie. Diegene wat, soos dit “mode” eens was, sê “ek was nooit ŉ rassis nie maar…” word nie omarm nie. Verstaanbaarheid, begrip vir verharding as die ontluikende rassisme met ŉ onewe hand met die banvloek geslaan word, eerder as om die politiek-sosiologiese grondslae daarvan aan te spreek. Hierdie stelling is, terloops nie nuut nie, maar het in Suid-Afrika uiters politiek-inkorrek geword. Baie mense neig om in hierdie proses terug te hunker van apartheid. Soos Flip Buys in sy jongste bydra in Die Groot Debat skryf en prof. Koos Malan aanhaal, die Suid-Afrika voor 1994 was ŉ wit-oorheersde staat en nie ŉ Afrikanerstaat nie. Terwyl ŉ nie-rassige Afrikanerstaat ingevolge die grondwet haalbaar is (net nie volgens die grondwet heeltemal los van Suid-Afrika nie) en ook volkeregtelik, is ŉ rasgebaseerde staat nié. ŉ Terughunkering na apartheid bring niemand iewers uit nie. Buys verwys ook na vyf liberale aktiviste se “ligte mistakies”, en beveel ŉ derde weg aan. Dit is hierdie hoofstuk wat nou geskryf word en waarin meningsvormers ŉ groot rol te speel het, en meningsverwoesters baie wyd moet hou. Terwyl hierdie pad uitgebytel word is daar reeds reuse-instandhouding, want die slopers van verskillende politieke en ideologiese kante wil niks weet daarvan dat die Afrikaner weer sy hoof hoog kan hou nie. Dit is ŉ baie ongelyke stryd, omdat diegene wat die Afrikaner en sy taal nie hul grondwetlike regte gun nie, nie altyd eerlik en ewehandig in hul beoordeling is nie. Dink maar hoe verskillend is die mediagedrewe openbare uitbarstings wanneer ŉ wit persoon ŉ swart persoon agter ŉ bakkie aan sleep teenoor die ooreenstemmende reaksie toe plaasaanvallers ŉ boer agter sy eie bakkie aangesleep het. Die vergrootglas op die Afrikaner, en een persoon wat in woede reageer, kan die ganse saak erg omkeer.