PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2018-09-27 - VER­BE­TE GE­VEG OP AGTERVOET
VER­BE­TE GE­VEG OP AGTERVOET
Die e­ko­no­mie is ver­sink in stag­fla­sie, maar daar is steeds re­de vir op­ti­mis­me.
Finweek Afrikaanse Uitgawe - 2018-09-27 - Fynkam - Deur Ma­ri­am Isa
ge­vaar­li­ke tye staar Suid-a­fri­kaan­se ver­brui­kers in die ge­sig. Dit lyk of die rand lank wis­sel­val­lig gaan bly en die e­ko­no­mie is aan die weg­sink in wat as stag­fla­sie be­kend staan – ’n tok­sie­se kom­bi­na­sie van lang­sa­mer groei, sty­gen­de in­fla­sie en werk­loos­heid­sy­fers wat hard­nek­kig hoog bly. Dit is on­waar­skyn­lik dat die rand veel sal her­stel van die swaar ver­lie­se oor die af­ge­lo­pe paar maan­de. Ont­le­ders meen dit sal in­fla­sie vroeg aan­staan­de jaar na die bo­punt van die tei­ken­band op­stoot en die Re­ser­we­bank dwing om ren­te­koer­se voor ein­de van­jaar te ver­hoog, on­danks die o­pen­ba­re pro­tes wat dit on­ver­my­de­lik sal ont­lok.
Teen druk­tyd het die bank se mo­ne­tê­re be­leids­ko­mi­tee vir Sep­tem­ber nog nie klaar ver­ga­der nie, maar ’n be­sluit om ren­te­koer­se voor­lo­pig on­ver­an­derd te laat, sal on­danks die on­ver­wag­se af­na­me in in­fla­sie vir Au­gus­tus, bloot die on­af­wend­ba­re uit­stel – ten spy­te daar­van dat die land sy twee­de re­ses­sie bin­ne ’n de­ka­de bin­ne­ge­gaan het.
In­dien die bank dié om­stre­de stap nie doen nie, sal sy ge­loof­waar­dig­heid met die be­kam­ping van in­fla­sie be­vraag­te­ken word en sal fi­nan­si­ë­le mark­te die rand straf, wat sa­ke­on­der­ne­mings en ver­brui­kers on­der nog meer druk sal plaas wan­neer in­voer­kos­te – ver­al op brand­stof – ál ho­ër klim.
Die druk bou reeds op vir ’n pe­trol­prys­ver­ho­ging van meer as ’n rand per li­ter in Ok­to­ber, in re­ak­sie op die swak­ker geld­een­heid en ho­ër o­lie­pry­se, wat in ’n sta­di­um die af­ge­lo­pe we­ke tot $80 per vat ge­styg het – ver bo­kant die vlak wat vir die wê­reld- e­ko­no­mie as ge­sond be­skou word. Hoof­e­ko­noom by Rand Mer­chant Bank
Die rand het van­jaar so­wat 20% van sy waarde teen­oor die A­me­ri­kaan­se geld­een­heid in­ge­boet deur tot R15,70 teen die dol­lar te ver­swak, ná nuus vroeg in Sep­tem­ber dat die e­ko­no­mie in die twee­de kwar­taal van van­jaar in­ge­krimp het. Die ge­raam­de in­krim­ping in die eer­ste kwar­taal is af­waarts aan­ge­pas.
“Die geld­een­heid sal on­be­sten­dig bly en oor die vol­gen­de 12 maan­de in ’n nu­we en bre­ër band van R14 tot R15,50 teen­oor die A­me­ri­kaan­se dol­lar ver­han­del,” sê Et­tien­ne le Roux, hoof­e­ko­noom by Rand Mer­chant Bank. “Ons het ons voor­uit­skat­tings vir die rand af­waarts her­sien weens Sui­d­a­fri­ka se we­sen­lik swak­ker groei­voor­uit­sig­te op me­di­um­ter­myn, naas die waar­skyn­lik­heid van ’n ver­de­re da­ling in in­ter­na­si­o­na­le ny­wer­heids­me­taal­pry­se.”
Daar is toe­ne­mend kon­sen­sus dat die groei­en­de handelsoorlog tus­sen die wê­reld se twee groot­ste e­ko­no­mieë ’n ui­ters na­de­li­ge uit­wer­king op wê­reld­groei sal hê en die vraag na hulp­bron­ne wat ont­lui­ken­de e­ko­no­mieë soos Suid-a­fri­ka uit­voer, sal laat af­neem. Dit is boon­op on­waar­skyn­lik dat o­lie­pry­se sal af­neem, aan­ge­sien “ge­o­po­li­tie­ke on­se­ker­heid”, soos waar­ne­mers dit noem, ver­er­ger word deur pre­si­dent Do­nald Trump van A­me­ri­ka se vas­be­slo­ten­heid om Iran se e­ko­no­mie nog ver­der op te keil.
Ont­lui­ken­de mark­te byt die spit af wan­neer sa­ke on­guns­tig ont­wik­kel, en al is Suid-a­fri­ka se e­ko­no­mie be­ter ge­plaas as tal­le an­der, sal ons land ook swaar­kry. Bui­te­lan­ders het tus­sen Mei en Sep­tem­ber van­jaar plaas­li­ke ef­fek­te en aan­de­le van R127 mil­jard net­to ver­koop, teen­oor net­to aan­ko­pe van R32,3 mil­jard tus­sen Ja­nu­a­rie en A­pril.
“Ons het ons voor­uit­skat­tings vir die rand af­waarts her­sien weens Suid-a­fri­ka se we­sen­lik swak­ker groei­voor­uit­sig­te op me­di­um­ter­myn, naas die waar­skyn­lik­heid van ’n ver­de­re da­ling in in­ter­na­si­o­na­le ny­wer­heids­me­taal­pry­se.”
Et­tien­ne le Roux