Daar is verskeie redes waarom sôe MMA kry – SAPPO
Daar is verskeie redes waarom sôe MMA kry
Deur Dr Pieter Grimbeek, MooiVet
Die MMA-sindroom, ook bekend as puerperale-sindroom, puerperale septisaemie, toksimie of melkkoors, word deur verskeie faktore veroorsaak en die redes daarvoor moet aangespreek word. MMA verwys na inflammasie van die uier (Mastitis), inflammasie van die baarmoeder (Metritis), en min of geen melk (Agalactiae). Die volgende is rolspelers:
• Mastitis word veroorsaak deur patogene wat die mucosa (slymvlies) van die uier binnedring. Meer as een van die segmente mag geraak word. Die inflammasie beïnvloed die melkvormende selle van die uier en daar is steurnisse in die oksitosien reseptorselle.
• Metritis beteken inflammasie van die baarmoeder en die endometrium word gewoonlik aangetas. Die gevolg is 'n wanfunksie van die integriteit van die baarmoeder, wat tot 'n verlengde en moeilike geboorteproses mag lei en daar mag 'n toename in die persentasie van doodgebore varkies wees. Die sog mag ook onderliggende urienweginfeksie met moonlike etterige afskeidings hê.
• Agalactiae – die klein varkies kry duidelik swaar omdat die melkvoorsiening marginaal is.
• Patogene – E.coli, Klebsielae, Staphylococci, Streptoccoci en ander.
Literatuur-studies daarop dat MMA in sekere gevalle by minder as vyf persent van geboortes voorkom en in ander gevalle by soveel as 80%. Die situasie in Suid-Afrika en veral onder die produsente wat hy besoek, is nietemin laag. Dit mag wees dat daar onderliggende laegraadse kroniese MMA op sekere plase is.
Die gevolge van MMA sluit in 'n toename van vier tot vyf persent in voorspeenvrektes, 'n sigbare afname in speenmassas, 'n toename in sogmassaverlies tydens en ná laktasie, vrugbaarheidsprobleme, kleiner werpsels, aborsies en 'n afname in produktiwiteit.
Soos met die meeste gebeurtenisse op 'n varkplaas, is die rede waarom MMA voorkom, multifaktoriaal. Tempera-tuur, higïene, behuisingstoestande, 'n verlengde geboorteproses, die ouderdom van sôe, water-inname, trekke in die soghuise en veselvlakke in die sôe se dieet, is alles faktore wat 'n rol kan speel.
Aangesien MMA deur verskeie faktore veroorsaak word, moet die redes daarvoor aangespreek word. Voeding en voedselverwante redes is dikwels baie hoog op die agenda. Op baie plase is daar min verskille in die roumateriale/grondstowwe van dragtigheids- en laktasierantsoene. Derhalwe word die oorskakeling tussen diëte vergemaklik. Die voorjongingsdieet, gemufte voer en die gewig van sôe kan ook 'n rol speel.
Sover dit behuising betref, het hy aanbeveel dat die boer seker moet maak dat daar nie trekke in die sôe se behui-
sing voorkom nie, en dat dit nie te koud of te warm is nie. Die korrekte dragtigheidsbehuising en sogkratte is baie belangrik en sôe moet altyd in 'n goeie kondisie gehou word. Sôe wat te vet is, word glad nie geduld nie.
Die jongingsproses moet ook sorgvuldig bestuur word. Die ideaal is dat die sog elke twintig minute jong. Die toediening van oksitosien en prostaglandiene en intervensie met die geboorteproses kan ook moontlik die voorkoms van MMA by sôe verminder. Dit is belangrik dat die sog se lig–gaamstemperatuur vir die eerste drie dae na geboorte gereeld geneem word.
Riglyne vir die behandeling van kliniese gevalle sluit in:
• Behandeling moet vinnig en doeltreffend wees.
• Die bepaling van koors is belangrik.
• Voel die uier met jou hande.
• Kyk na die klein varkies.
• Die gebruik van antibiotika moet eers met 'n veearts bespreek word.
• Ondersteunende behandeling met anti-inflamatoriese produkte word sterk aanbeveel.
Die ondersteunende behandeling kan baie voordele inhou. Dit werk onder meer teen endotoksiene wat in selwande voorkom en die afskeiding van prolaktien onderdruk. Dit help ook om pyn, koors en inflammasie te verminder.
Daar is baie ander proewe wat gedoen is wat bewys dat enige produk wat vertering verbeter, die voorkoms van MMA mag verminder. Die literatuur is vol van aanbevelings en produsente kan die fyner besonderhede met hulle voedingskundiges en/of veeartse bespreek.