‘20% van hoërskoolleerders het al eie lewe probeer neem’Argieffoto: www.planoallergydoctor.com Byna een uit elke 10 tienersterftes in Suid-Afrika elke jaar is die gevolg van selfmoord, het die Psychiatry Management Group (PsychMG) Dinsdag gesê. Volgens PsychMG het ŉ skrikwekkende 20% van hoërskoolleerders al probeer om hul eie lewe te neem. Vandag is Wêreld Geestesgesondheidsdag en met die oog hierop het PsychMG dié skokkende statistiek bekendgemaak. Dr Sebolelo Seape, voorsitter van PsychMG, meen die voorkoming van tienerselfmoord begin by beter begrip rakende die simptome van depressie. “Die meeste mense met depressie het nie selfmoordneigings nie, maar die meeste persone met selfmoordneigings is depressief,” het Seape gesê. Volgens PsychMG kan baie van hierdie tragedies vermy word indien mense rondom die slagoffers die waarskuwingstekens en risikofaktore waargeneem en selfmoorddreigemente ernstig opgeneem het. Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) is depressie wêreldwyd die derde grootste siekte onder adolessente en is selfmoord die tweede grootste oorsaak van dood onder 15‑ tot 29‑jariges. Die Suid-Afrikaanse Depressie‑ en Angsgroep (Sadag) sê 9% van tienersterftes in die land is weens selfmoord. PsychMG sê op sy beurt ŉ opname wat in 2011 onder jeugdiges gedoen is, het bevind ŉ kwart van leerders in graad 8 tot graad 11 in al die Suid-Afrika se provinsies voel só hartseer of hopeloos dat hulle vir twee weke of meer nie met hul daaglikse roetine kon voortgaan nie. Meer as een uit elke ses van die leerders het al in die voorafgaande ses maande aan selfmoord gedink, het planne gemaak om selfmoord te pleeg of het probeer om hul eie lewe te neem. “Dit dui daarop dat ŉ groot gedeelte van tieners gebuk gaan onder geestes- en emosionele gesondheidsprobleme. Die jeug is die toekoms van ons land en ons moet nou optree om verwoestende gevolge van hulle wat hoop vir die toekoms verloor, te voorkom,” het Seape gesê. Die organisasie het gesê depressie en ander geestesgesondheidsafwykings het ŉ ernstige impak op ŉ individu se vermoë om te funksioneer en normale aktiwiteite uit te voer. Die WGO sê op sy beurt daar is bewyse dat die ondersteuning en beskerming van tienergesondheid langtermynvoordele vir die samelewing en die ekonomie inhou. “Gesonde jong volwassenes kan ŉ groter bydrae tot die werksmag lewer, asook tot hul families en gemeenskappe en die samelewing as ŉ geheel,” het die organisasie gesê. Seape het gesê daar is verskeie oorsake vir depressie en verwante kwale onder tiener en jong volwassenes. “Daar is die stresvolle aard van die tienerjare – vir baie tieners kan normale ontwikkelingsveranderinge in hierdie jare, soos liggaamlike veranderinge, nuwe gedagtepatrone en nuwe gevoelens oorweldigend en ontstellend wees,” het sy gesê. “Daar is ook samelewingsdruk soos verandering van skool, die druk van eksamens, die vooruitsig om die huis te verlaat om te gaan studeer of te gaan werk, familiekwessies, veranderinge in vriendekringe en die druk om te presteer. “Probleme lyk soms te groot, te moeilik of te vernederend om op te los en vir sommige lyk selfmoord na die enigste uitweg.” Seape sê waarskuwingstekens en simptome kan onder meer veranderinge in eet- en slaappatrone insluit, verminderde belangstelling in normale aktiwiteite, afskeep van persoonlike voorkoms of higiëne, onttrekking van vriende en familie of weghardloop van die huis af. Nog tekens is alkohol- of dwelmmisbruik, onnodige riskante gedrag, ŉ obsessie met die dood of om dood te gaan en talle klagtes oor liggaamlike kwessies wat met emosionele ongesteldheid verband hou. Ouers en voogde moet ook ag slaan op gevoelens van verveeldheid, onsteltenis, senuweeagtigheid, hartseer, eensaamheid en hopeloosheid. “Sommige tieners kan selfs verbale leidrade gee deur direk of indirek oor die dood te praat– hulle kan dalk sê hulle wil doodgaan of kan van geliefde besittings ontslae raak of ŉ selfdoodbrief skryf. Alle dreigemente van selfmoord móét ernstig opgeneem word,” het Seape gewaarsku. Sy het gesê selfmoorde gebeur selde sonder enige waarskuwing en om te leer hoe om hierdie tekens waar te neem en te herken is die doeltreffendste manier om selfmoorde te voorkom. Die organisasie sê ouers, onderwysers en vriende wat bekommerd is oor ŉ tiener met selfmoordneigings, moet gewillig wees om sonder enige oordeel te luister, die kind te verseker dat hulle omgee en om vrae te vra oor selfmoordgedagtes. “Moenie met hulle probeer stry nie en vermy stellings wat skuldgevoelens veroorsaak soos ‘selfmoord sal jou familie seermaak’. Laat hulle eerder verstaan dat jy omgee en dat jy verstaan, dat hulle nie alleen is nie en dat probleme en gedagtes van selfmoord tydelik is –depressie kan behandel word en probleme kan opgelos word,” het Seape gesê. “Sodra die toestand geïdentifiseer is, bied voortdurende ondersteuning en tree beslissend op soos om vir die persoon voorgeskrewe medikasie en/of berading te kry.” Seape het ook gewys op die rol van ouers en onderwysers om kinders se verstandelike en emosionele aanpasbaarheid te ontwikkel – die vermoë om alledaagse uitdagings te hanteer en teleurstellings en mislukkings as ŉ normale deel van die lewe te aanvaar. Indien jy angstig of depressief voel en graag met iemand wil gesels, is jy welkom om SADAG (die Suid-Afrikaanse Depressie- en Angsgroep) te kontak. Hulle het opgeleide beraders wat jou deurgaans kan bystaan. Skakel hulle by 011 234 4837 of 0800 20 50 26 of stuur ‘n e-pos aan [email protected]