Die Tweede Amerikaanse Burgeroorlog kan wêreldoorlog wordŉ Betoger verbrand ŉ Amerikaanse vlag tydens ŉ optog in Philadelphia, in die VSA, gedurende die tweede dag van die Demokratiese Nasionale Konvensie in 2016. Foto: AP Photo/Matt Slocum/ANA. Die politieke konflik in die VSA is besig om in ’n ideologiese “Tweede Burgeroorlog” te ontwikkel. Hul eerste Burgeroorlog was tussen Noord en Suid. Dié een is tussen links en regs, of, in Amerikaanse terme, liberaal teen konserwatief. Hierdie politieke konflik is nie net meer normale mededinging tussen opponerende partye in die wêreld se oudste moderne demokrasie nie. Dis ’n verbete stryd om idees wat die hele samelewing op elke gebied verdeel, politiseer en polariseer. Die slagvelde van hierdie oorlog is die Amerikaanse Kongres, in state se Wetgewers, die media, universiteitskampusse en selfs die skole. Belangrike ideologiese veldslae word selfs in die howe gevoer, en die kongresverhore van regters wat die Grondwet moet vertolk, is hoofnuus. Hoewel die Amerikaners nog altyd skerp politieke verdelingslyne gehad het, het dit nou in ’n volskaalse ideologiese burgeroorlog ontaard wat dreig om die demokrasie te ondermyn. Baie demokrate aanvaar net nie Trump se verkiesing en die Republikeinse oorwinning nie. Hierdie onverklaarde burgeroorlog het ’n lang aanloop gehad, maar is op die spits gedryf deur die onverwagse verkiesing van president Donald Trump twee jaar gelede. Trump se omstrede verlede en sy aanvallende polities inkorrekte styl maak van hom ’n gewilde politieke slaansak. Die linkses se werklike teiken is egter die Republikeinse idee van Amerika. As hulle Trump kan laat val, val alles daarmee saam. Trump se triomf is selfs vir die Republikeinse gesagsorde ’n dilemma. Hulle is bang dat sy omstredenheid en die oorlog tussen die president en die hoofstroommedia, tot sy val kan lei en die Republikeinse saak groot skade berokken. Hul politieke verskille met die Demokrate en die media is egter baie groter as net politieke persoonlikhede. Die president is dus nie die oorsaak van die konflik nie, maar die gevolg van die gapende kloof tussen die vegtende kampe. Trump se trompop-styl en verdelende optrede is olie op ’n vuur wat reeds woed, maar die brand het ontstaan weens diep en onoorbrugbare verskille. Die Amerikaanse linkses is beslis nie die onskuldige slagoffers in hierdie wedersyds onverdraagsame politieke burgeroorlog nie. Daar is min “demokrate” onder sy linkse teenstanders in die Demokratiese party. Die wese van hierdie stryd om idees, strek oor die politieke, ekonomiese, maatskaplike en kulturele terreine. Die Republikeine staan vir ’n Amerika gegrond op die Westerse Christendom. Hulle wil die beste van die Westerse beskawing bewaar en verder daarop voortbou. Daarom word hulle Conservatives, oftewel “Bewaarders” genoem. Daarteenoor wil die linkses niks goeds weet van die Westerse beskawing en die Christelike waardes wat dit onderlê nie. Hulle wil eerder die VSA soos die wêreld maak, as die wêreld meer soos die VSA. Dis ’n stryd tussen die Republikeinse idee van identiteit teenoor die Demokrate se ideologie. Anders gestel: waar die Republikeine vra “Wie is ons?”, vra die Demokrate: “Waaraan glo ons?” Die woord “vryheid” beskryf die Republikeine se lewensbeskouing ten beste, teenoor die linkses se “gelykheid”. Hierdie botsende vertrekpunte lei tot lynreg verskillende sienings van die ekonomie en die rol van die staat. Waar Republikeine aan ’n vrye ekonomie glo, veg die linkses vir sosialisme. Ekonomiese vryheid is vir Republikeine die vryheid om te produseer, teenoor die demokrate se vryheid om te verbruik. Die Republikeine glo die staat moet mense se persoonlike regte en vryhede beskerm. Die linkses wil staatsmag gebruik om vir mense regte te gee. Hulle wil gelykheid afdwing deur ekonomiese herverdeling, omvattende welsyn en voorkeurbehandeling van sekere groepe. Die Republikeine staan vir ’n gelyke wegspring vir almal, die linkse Demokrate wil almal gelyk by die wenpaal hê. Die linkses is gekant teen konserwatiewe waardes soos die gesin, wet en orde, patriotisme en geskiedenis, staan liberale sosiale waardes voor soos aborsie en genadedood, en is gekant teen die doodstraf vir moordenaars. Die konserwatiewes is demokratiese nasionaliste, teenoor die liberale internasionaliste van die Demokrate. Die moderne media soos TV en die internet het hierdie “Tweede Amerikaanse Burgeroorlog” wêreldwyd bekendgestel. Dit lyk al meer of hierdie konflik tot ’n nuwe ideologiese “wêreldoorlog” gaan uitkring. Dit kan gesien word in die politieke grondverskuiwing na regs in Wes- en veral Oos-Europa, asook die verkiesing van demokratiese nasionaliste in lande soos Indië en Japan. Dit lyk al meer of president Vladimir Putin van Rusland ’n wêreldwye konserwatiewe koalisie nastreef, as teenvoeter vir die internasionale liberale alliansie wat hom teenstaan. Die ideologiese wêreldoorlog verdeel die mensdom hierdie keer nie vertikaal tussen ’n Oos- en Wesblok nie, maar horisontaal binne lande. Die ideologiese loopgrawe is dus nie tussen lande nie, maar horisontaal binne lande, tussen nasionaliste en internasionaliste. Waar die liberale ideologiese bondgenootskap se bindingskrag gegrond is op liberale idees, word die konserwatiewe blok gebou op nasionale identiteit. Die Harvard-denker Sameul Huntington, het Westerse leiers al jare gelede gewaarsku dat die liberale projek om die Ooste en Suide te probeer verwesters, tot ’n teenreaksie gaan lei. Huntington het ’n globale bedeling bepleit op grond van erkenning en respek vir lande se kultuur en identiteit, eerder as om te verwag dat almal Westerse waardes moet aanvaar. Hy het gewaarsku dat globalisering juis tot ’n konflik tussen kulture kan lei as liberale Westerlinge hulle ideologie op die res wil afdwing. Suid-Afrika is ’n mikrokosmos van die wêreld, een land met verskillende “wêrelde”. Hier moet Afrika, die Weste, Indië én Moslems met mekaar saamwerk, al stem hulle nie saam nie. Huntington se resep vir wêreldvrede was dat kultuurblokke moet fokus op dit waaroor hulle saamstem, soos globale vrede, ekonomiese voorspoed en ’n gesonde omgewing. Daarby moet hulle mekaar se kulture respekteer, en nie wêreldwye eenvormigheid probeer afdwing nie omdat dit tot oorheersing en konflik gaan lei. Die oplossing is dus wedersydse erkenning en respek, ’n fokus op gemeenskaplike belange, en ’n aanvaarding van verskille eerder as die afdwing van ’n kunsmatige eenheid. Dit is in wese ’n resep vir ’n verdraagsame demokrasie met ruimte vir almal.