Afrikaans: ’n taal met hart, siel en humor | Netwerk24
09 Mei 2017 06:01
Net sodra ek dink ek ken die meeste woorde in ons wonderlike taal, kom daar ’n woord wat my heeltemal uitboul. Soos peripatetikus.
Om een of ander rede kan ek nie vat kry aan dié woord nie. Peripatetikus klink nou nie juis vleiend nie. Dit laat mý, net soos menige ander mense wat lief is vir stap/wandel effens, wel, pateties klink.
Hierdie is egter een van die min woorde in ons taal waarvan mens, heel verstaanbaar, nie veel kan hou nie. Afrikaans is ’n taal met talle unieke en beskrywende woorde, woorde wat jou laat kopkrap en ander wat jou effens in jou mou laat giggel.
Vat nou maar die woord poelpetater: ’n ander woord vir ’n tarentaal. Baie sal kopkrap oor dié woord tot jy ’n troppie tarentale hoor sketter.
Watter ander taal het so lekker woord soos “lekker”. Selfs die Engelstaliges in Suid-Afrika leen hierdie een en gebruik hom soos een van hul eie. Dis gewoonlik ook een van die eerste woorde wat ’n besoeker aan Suid-Afrika leer.
Almal weet wat ’n woelwater of kriewelkous is. Sy Engelse eweknie, flibbertigibbit, val ewe lekker op die tong, maar is nou eenmaal nie ewe beskrywend nie. Of wat van ’n skurwejantjie. Dié het eintlik geen ander vertaling wat dit raakvat nie.
Jy val jou disnis in Afrikaans, maar in ’n ander taal? Daarin val jy net hard. En ditsem? Nee wat, vir ’n soortgelyke eweknie gaan jy ver moet soek.
Die hardekwas/hardekoejawel jafel wat hom rammetjie-uitnek hou val net soveel lekkerder op die tong as the tough swaggering blockhead en nét in Afrikaans kan jy vir dié swerkater/blikskottel sê om te gaan bars.
In Afrikaans gesels ons oor koeitjies en kalfies tussen die winkelrakke, word daar oor die tou getrap en is iemand van sy trollie af.
In Afrikaans skep ons flink nuwe woorde: woefkardoes vir doggie bag, flaterwater vir Tipp-Ex, skouervlieg vir daardie lastige backseat driver of ’n bewe-lewer vir daai hangover na die vorige nag se groot kuier. Die ryk antie in die groot huis het alweer gegaan vir ’n hysbakkies (facelift) na die kommissiekabouter (sales rep) haar oortuig het sy gaan ten minste twintig jaar jonger lyk.
Jy kan jou boeglam skrik of iemand katswink slaan in Afrikaans. Die Engelse vertalings hiérvan is maar vaal en vervelig.
Van een woord kan ons verskeie uitdrukkings maak. Die laventelhaan het die rieme neergelê met die polisie kort op sy hakke. Hy het egter enkele meter verder sy rieme styfgeloop toe hulle hom inhaal. Hy gaan vir die volgende paar jaar sy rieme dun moet sny om vir sy duur prokureur te betaal.
Afrikaans is ’n kleurryke, flambojante taal. In min ander tale kan jy jou so na hartelus uitdruk, iemand beledig, iets beskryf. Dis ’n taal so uiteenlopend soos sy mense. Dis die taal waarin sy sprekers leef, huil en lag. En dis nou maar wors.