BO: Baas en Klaas? Hierdie historiese voorstelling van ’n hooghartige Columbus voor wie ’n Amerikaanse inboorling kniel, spreek boekdele van ’n heel ander tyd in die wêreldgeskiedenis....
Die groot ontdekker ... of die groot vernietiger? Vir sy mede-Westerlinge het Christopher Columbus meer as vyfhonderd jaar gelede met sy aankoms in Amerika die grense van die Weste lofwaardig verskuif. Vir die oorspronklike bewoners van die Nuwe Wêreld was hy egter die eerste van die verdelgers—die man wat die ondergang van hul eiesoortige beskawings aangestig het...
HRISTOPHER COLUMBUS se twee seuns, Diego en Fernando, staan op die skeepswerf by Cadiz. Hulle het hul pa kom afsien. Dit is ’n Septemberdag in 1493, en die befaamde ontdekker is gereed vir nog ’n epiese vaart oor die Atlantiese Oseaan.
Danksy Fernando se versiendheid—hy het ’n biografie geskryf wat in 1541 die lig gesien het—is ’n taamlik getroue beeld van hierdie belangrike onderneming vir ons nagelaat. (Weliswaar het hy sy relaas blykbaar plek-plek ’n bietjie “ingekleur”. Dit was stellig om minder aangename feite te verbloem.)
DIÉ keer het Columbus sewentien skepe onder sy bevel gehad met duisend koloniste, almal mans, vir die Nuwe Wêreld aan boord. Op 3 November is ’n eiland bereik wat Columbus Mariagalante genoem het, en in die volgende paar weke het hulle verskeie Sentraal-Amerikaanse eilande verbygesteek voordat hulle Cap-Haitan bereik het. Die manne wat Columbus vroeër daar gelos het om na goud te soek, is deur die Indiane vermoor, blykbaar omdat hulle die Indiane so sleg behandel het.
In die somer van 1496 het hy die suidkus van Kuba verken en met sy terugreis Jamaika ontdek. Die inboorlinge het hul spiese vir die verbygaande skepe gewaai en dié het met ’n stortreën van pyle geantwoord.
Die passaatwinde het hulle meegevoer na ’n eiland wat Columbus Trinidad genoem het. Na die noorde was die gebied wat die inboorlinge Paria genoem het. Columbus het dit nie geweet nie, maar dit is ’n skiereiland wat deel van die Suid-Amerikaanse vasteland vorm.
Onderweg tussen Trinidad en Paria, het die bemanning ’n aanhoudende gedreun gehoor wat hulle gevrees het kon dui op rotse wat vlak onder hulle lê. Daardie nag is die skepe byna oorweldig deur ’n reuse-golf wat waarskynlik deur vulkaniese woelinge veroorsaak is—’n tsoenami dus, soos ons dit vandag ken.
Die volgende dag is skuite uitgestuur om dieptepeilings te doen. Die matrose het agtergekom dat die water soet is en afgelei dat hulle by die monding van ’n rivier is.
Dit was inderdaad so. Die Orinoco. Die seevaarder se gevolgtrekking was dat die rivier van “ ’n groot land in die suide kom, waaroor ons tot dusver nog geen verslae ontvang het nie”. Hy het dit ’n “Ander Wêreld” genoem. Dit was Augustus 1498.
In ’n poging om die koloniste te paai, het Columbus hulle toegelaat om die Indiane as slawe in te span om vir hulle te werk.
Die doel van die reis was om ’n roete na die Indiese Oseaan tussen Kuba en die “Ander Wêreld” te vind. Hierdie keer het Columbus die gesag oor vier karvele gevoer.
Die reis het hom na Martinique gebring en toe, strydig met die bevele, na Hispaniola. Hier het hy twee mans met twee boodskappe na die nuwe goewerneur, Ovando, gestuur. In die een boodskap het hy ’n skip aangevra om die onseewaardige Santiago te vervang en in die ander boodskap gewaarsku teen ’n naderende orkaan en die goewerneur aangeraai om nie sy vloot van 28 skepe na Spanje te laat vertrek nie.
Die goewerneur het albei boodskappe geïgnoreer. Columbus se vloot, wat iewers by die eiland in ’n hoekie skuiling gesoek het, is beskadig, maar die skepe het bly dryf.