Skoolklere wat jou beursie laat snak na asemVerbruikers wat kinders op skool het, kan nou rustig terugsit en asem skep nadat die gejaag om betyds skoolklere te koop, verby is. Hul beursies, aan die ander kant, gaan nie so gou weer asem skep nie, aangesien ouers weer baie duur moes betaal vir items soos skoolhemde met die skoolwapen op en kleurbaadjies. Ina Opperman verduidelik wat die Mededingingskommissie se ondersoek na skoolklere sal behels, wat die Menseregtekommissie al in 2005 oor skoolklere gesê het en hoe ouers self iets aan die situasie kan doen. Mededingingskommissie Die Mededinginskommissie is gestig in terme van die Wet op Mededinging, wat daarop gerig is om mededinging te bevorder en handhaaf en onder meer te sorg dat verbruikers mededingende pryse betaal en voldoende produkkeuses het. Die kommissie stel nou ondersoek in nadat dit klagtes ontvang het van potensiële skoolklereverskaffers omdat hulle uitgesluit word van mededinging in die mark vir skoolklere, weens eksklusiewe ooreenkomste tussen skole en verskaffers wat geen afsnydatum het nie. Ouers het ook by die kommissie gekla oor hierdie ooreenkomste, aangesien hulle meen hulle moet as gevolg daarvan buitensporige pryse vir skoolklere betaal. Die bepalings van die Wet verbied praktyke wat mededinging verhoed en lei tot hoë pryse en verminderde keuse. Die Wet verbied ook dominante maatskappye om hul dominansie te misbruik deur uitermatige pryse te vra en kleiner mededingers se deelname aan die mark uit te sluit. Skole moet nou stappe doen omdie potensiële onmededingende uitwerking van ekslusiewe ooreenkomste vir skoolklere te verminder, wat insluit om die mark oop te maak vir ander verskaffers en ‘n beperking op die termyn van eksklusiewe kontrakte of ‘n vaste termyn daarvoor. Volgens ‘n omsendbrief van die onderwysdepartmente aan skole, moet skoolklere so generies as moontlik en beskikbaar by verskeie verskaffers wees. Indien dit onmoontlik is, moet eksklusiwiteit beperk word tot die nodige items wat die skool bepaal. Skole moet mededingendheid vir die verskaffing van skoolklere bevorder en handhaaf en daarom vra vir tenders om skoolklere te verskaf om alle verskaffers kans te gee om mee te ding om die skoolklere te verskaf. Meer as een verskaffer moet aangewys word indien moontlik om seker te maak mededinging word nie negatief beinvloed tydens die duur van die ooreenkoms nie. Samespanning en prysvasstelling moet ook vermy word wanneer kontrakte toegeken word. Basiese onderwys se riglyne Die department het in 2006 nasionale riglyne vir skoolklere uitgevaardig in ‘n kennisgewing wat in terme van die Skolewet in die Staatskoerant gepubliseer is. Volgens hierdie riglyne het skoolklere ‘n belangrike sosiale en opvoedkundige doel en openbare skole kan dit behou indien die skole dit verkies. Die riglyne se doel is om te verseker dat praktyke wat verband hou met skoolklere nie toegang tot skole op enige manier verhinder nie en dit mag nie op mense se grondwetlike regte inbreuk maak nie. Die riglyne is daarop gerig om die koste van skoolklere te verminder, veral vir die armes, sodat dit kinders nie verhoed om skool te gaan nie. Dit kan die beste gedoen word deur die huidige uitgebreide reeks skookklere te verminder en die aantal uniforms wat ‘n skool vereis, te beperk en die enkele verskaffer-benadering te ontmoedig. Volgens die riglyne beskou rolspelers skoolklere ook as ‘n positiewe en kreatiewe manier om skoolkinders te identifiseer om probleme met dissipline en skoolveiligheid te vermy. Skoolklere kan ook ouers en kinders help om te skop teen groepsdruk vir duur klere, diefstal van veral duur klere en skoene verminder, bendegeweld verminder, dissipline verbeter en leerders help om op hul skoolwerk te konsentreer. Die Menseregtekommissie het egter destyds, toe die riglyne gepubliseer is vir kommentaar, daarop gewys dat baie van die redes wat die Riglyne gee waarom skoolklere gedra moet word, soos om dissipline te verbeter en geweld en diefstal te verminder, nie deur empiriese navorsing ondersteun word nie. Kinders wat nie skoolklere dra nie is nie sommer ongemanierd, geweldadig of bendelede nie. Wat kan ouers doen? Ouers moenie vergeet hoeveel hulle aan die begin van die jaar vir skoolklere betaal het nie en moet onthou dat elke skool en sy ouervereniging self besluit oor skoolklere. Die eerste ding wat ouers kan doen is om navraag te doen oor die ooreenkoms wat die skool met die verskaffer het. Is daar net een verskaffer en hoe lank duur die ooreenkoms? Die volgende stap is om te kyk na alternatiewe. Kan die kinders nie kort broeke in die somer en langbroeke in die winter dra saam met kortmou en langmou T-hemde wat baie goedkoper gedruk kan word nie? Wat van denimbroeke vir die winter wat warmer en goedkoper is? Wat van sandale in die somer en tekkies in die winter? Skole kan besluit oor eenvormige reëls soos dat denimbroeke nie geskeur of gebleik mag wees nie, dat sandale nie hakke mag hê nie en dat tekkies net een kleur mag wees. Die belangrike kwessie is om klere te koop wat by alle kleinhandelaars beskikbaar is en ouers wat dit nie so breed het nie, kan klere aanskaf vir baie minder as wat hulle tans betaal. Ouers kan solank na alternatiewe oplossings kyk sodat hulle reg is met voorstelle wanneer die ooreenkoms met die verskaffer verval.