Nuuskommentaar: Dis Kerstyd, maar wit en swart woede dreig om oor te kook‘n #Zumamustfall-optogganger in Johannesburg. Foto via Twitter. Dit is hoe die engeleskaar die geboorte van Jesus aan herders in die veld aangekondig het. Twee artikels in Rapport dié naweek neig egter om die teenoorgestelde gees te weerspieël, wat onder minstens ’n deel van die land vaardig is. Dit is Tim du Plessis se “Hoe voel dit om ‘n rollende speelbal te wees?” en veral Danie Smit se “Swart denkers met ’n witwarm woede”. Die kern lê in Tim se opmerking: “Wit mense se teenwoordigheid in die afgelope week se betogings het ’n geniepsige wrokkigheid by sekere swart groeperings afgegee. Julle het nooit gemarsjeer onder die vaandel van #PWBotha-moet-val nie. Nee, want hy was wit en Zuma is swart. So, voertsek. En daarby besef julle nie #Zuma-moet-val en #wit-bevoorregting-moet-val is dieselfde projek nie, was die algemene trant.” Hoe erg moet rassehaat en wrokkigheid weens persepsies oor verwringde feite wees om tot hierdie toestand te raak? Smit se artikel lui in met: “Sommige swart denkers is woedend. Hul woede is gerig teen wit meerderwaardigheid verskuil agter die goeie bedoelings van nierassigheid, die reënboognasie en versoening. Hulle sien dié konsepte as ’n poging om wit bevoorregting en ekonomiese mag te beskerm teen verandering en rassegeregtigheid.” Die doel is nie om die twee artikels van A tot Z weer te gee of te behandel nie. Dit is immers al lankal geskryf dat ’n sekere segment van die swart bevolking (soms aangebied as die hele) uiters gefrustreerd is as wit mense argumenteer dat versoening deur ’n vredesverdrag bereik is en dat almal nou moet aanbeweeg. Daar is al baie geskryf oor swart mense wat versoening meer as ’n materialistiese handeling beskou, en wit mense wat dit meer as ’n konsep van die hart beskou. En dit handel nie net oor aanbeweeg by wit nie, maar oor ’n groeiende wrewel oor meer en meer rassistiese maatreëls wat ingestel word, nie soseer suiwer om agtergeblewenes te help nie, maar om wit ook te benadeel. In die proses stroop die land hom van kundiges in sleutelbedrywe en word politiek-gekonnekteerdes in poste ontplooi waarin hulle skouspelagtig misluk. Die ekonomie word gekwes en die onderskeid tussen die groep wat het, en die breë massa wat nie het nie word groter. Dus nog meer “regstellende aksie” en nog meer SEB. Dit baat die ANC om hierdie persepsies lewend te hou, want dit is die verskanste wapen om verkiesings mee te wen. Dat dit tot nadeel van die land is, pla ook nie, want pres. Jacob Zuma sê mos dis belangriker om aan die ANC as aan die land lojaal te wees. En die ANC het hierdie verbreking van sy ampseed, en dus die grondwet, gekondoneer. Van die denkers wys daarop dat die swart woede, veral gemanifesteer onder die “born frees”, bloot die normale voorkoms is van spanning weens sosio-ekonomiese ongelykheid en gefrustreerde belange. Daar is immers wit en swart op die armste deel van die skaal, en daar is wit en swart op die rykste deel daarvan. Dit dui op ’n mislukte ekonomiese beleid en toepassing deur die ANC. Die ANC beredder egter sy eie bas deur die “algemeen swart armoede” teen die “algemeen wit rykdom” af te speel. Daar is egter baie ander faktore as die sleureffek van apartheid en die drakrag van erflatings, en “voortgesette rassisme deur wit” wat die breë rassevoorkoms van sosio-ekonomiese ongelykheid veroorsaak. Een hiervan is gesinsbeplanning en gevolglike gesinsgroottes. Presies hoe moeilik dit is om van die ander selfs net te noem blyk uit ŉ artikel van Heinrich Wyngaard, “Hoekom is bruines nie in boedel?”. Wyngaard lewer effe van koers af taamlik knyperig repliek op ’n artikel van Leopold Scholtz, hoewel hy feitelik met Scholtz saamstem. Wyngaard se relaas kom egter daarop neer dat wit mense aansienlik (materieel) sal moet opoffer en bruin mense moet help ophef om te kompenseer vir die lang tydperke van benadeling, alvorens meer bruin mense bereid sal wees om saam met die Afrikaner byvoorbeeld vir die behoud van Afrikaans op te staan. Soos gemeld, dis veel moeiliker as blote politieke inkorrektheid om oorsaak en gevolge hier aan te takel. Die probleem verdiep as dieselfde veralgemenende maatstawwe toegepas word as wat op wit mense se brood gesmeer word. Die syfers oor alkoholisme en selfs die voorkoms van fetale alkoholsindroom wat dit met die hoogstes in die wêreld gelykstel, is egter deur Google-soektogte betreklik maklik te vind. Hoeveel geld vir beurse sou gegenereer kon word as net tien persent van dit wat op alkohol bestee word daarvoor gekanaliseer kan word? En wat sou die effek kon wees as 70% drankgeld aan gesinsbehoeftes bestee kon word? Wyngaard hou egter wyd van kyk na “eksterne” probleme. Sommige ontwikkelingsbelemmerende sosio-ekonomiese probleme soos dwelmhandel en –gebruik asook bendegeweld word regstreeks voor die deur van apartheid gelê. Die probleem van veralgemening is dat dit miskyk dat talle bruin mense deur interne dryfkrag en deursettingsvermoë die hoogste sport kon bereik. Soms neem dit ’n geslag of twee. Die uwe onthou goed hoe, toe hy nog in Stellenbosch op skool was, die groepe bruin kinders van die omringende plase verby Paul Roos Gimnasium na hul skool gedraf het, gewoonlik kaalvoet. Ons onderwysers het ook gereeld die luies op daardie pragtige voorbeeld gewys. Daar is numeries geen manier waarop die betreklike klein groepie wit mense, veral welgesteldes, se materiële opofferings enige beduidende impak op die bevrediging van swart behoeftes kan hê nie. Boonop bestaan die gevaar dat dit ’n belangrike segment van die welvaartskeppende gemeenskap kan breek en die hele land die negatiewe gevolge sal moet dra, selfs deur bloot die belastinglas te verhoog. ’n Mens praat nie eens van die leegsuig-effek van korrupsie nie. Versoening in die harte is ’n belangrike grondslag om rasioneel en geloofwaardig te kan redeneer hoe verwagtinge ten beste bevredig kan word. “Demand” sonder teenprestasie doen dit nie. Sonder versoening in die hart is die prop af van kwetsende uitsprake van alle kante af, of dit nou die waarheid is of nie. Sonder ’n president en regering wat hierdie sake sonder verdelende benaderings aanpak is die proses besonder moeilik. Mag hierdie komende Kersfees in die gees van ’n ware Christusfees nuwe gesindhede losmaak.