Vakantie in Ciudad Real in Ciudad Real, Spanje | spain.info Nederland
Plekken die je niet mag missen in: Ciudad Real (Aangestuur vanaf Kleurlinge)
Kleurlinge (Engels: Coloureds) of bruin mense is 'n term wat verwys na 'n heterogene etniese groep van veral Suid-Afrika wat wit sowel as swart voorouers het.
Kleurling-familie in Suid-Afrika met wortels in Kaapstad, Kimberley en Pretoria.
~5 888 000
Suid-Afrika 4 771 400 (2014-skatting)
tot 4 898 000
Afrikaners, Kaapse Maleiers, Khoikhoi, Xhosas, Griekwas
Vanweë Suid-Afrika se geskiedenis van rassediskriminasie word die woord Kleurlinge deur baie mense as neerhalend beskou. Die term bruin mense word deesdae meesal gebruik. Baie bruin mense verkies ook om hulself "swart", "Khoisan" of slegs "Suid-Afrikaners" te noem.
Verspreiding van Kleurlinge in Suid-Afrika.
Digtheid van Kleurlinge in Suid-Afrika.
Die Kleurlingbevolking van Suid-Afrika het ontstaan as gevolg van kontak en assimilasie tussen die Khoi, slawe uit Wes-Afrika en Oos-Indië en Blankes. Die San het net ŉ geringe rol in die totstandkoming van die Kleurlinge gespeel, terwyl Suid-Afrikaanse Swartes, veral trekarbeiders, sedert die begin van die 20e eeu ŉ vername element is. Die belangrikste gebied van oorsprong is die Wes- en Suid-Kaap, maar ŉ klein groep het ook in Natal ontstaan. Weens die heterogene oorsprong van die Kleurling kan daar ŉ aantal subgroepe onderskei word, van wie die Kaapse Kleurlinge, die Griekwas en die Kaapse Maleiers die belangrikste is. Laasgenoemde handhaaf ŉ afsonderlike groepsidentiteit.
Europeërs en die Khoi het vir die eerste keer teen die einde van die 15e eeu kontak gemaak ten tyde van die ontdekking van die seeroete om die Kaap na die Ooste. Hierdie eerste, sporadiese kontak is uitgebrei met die koms van Jan van Riebeeck en sy Blanke nedersetters.
Die Khoi was veeboere, en om sy verversingspos aan die gang te hou, moes Van Riebeeck met hulle handel dryf. Feitlik terselfdertyd is slawe van Wes-Afrikaanse en Oos-Indiese afkoms as bediendes ingevoer. Die Blankes was aanvanklik daarop ingestel om vriendskaplike betrekkinge met die Khoi aan te knoop omdat die handel uitgebrei moes word. Die Khoi is soms in die Fort onthaal, en van die Blankes het met Khoi-meisies getrou. Biologiese assimilasies het ook tussen die Blankes en die slawe plaasgevind.
Die Khoi het betreklik min georganiseerde weerstand gebied toe die Blankes hul tuiste, Wes-Kaap, binnedring, en baie van hulle het arbeiders by die Blankes geword. Epidemies en droogtes het egter ook ŉ belangrike rol gespeel in die vinnige agteruitgang van die Khoi se eeue-oue kultuur en stamorganisasie.
Slegs ŉ klein aantal het na die binneland gevlug, terwyl die meerderheid mettertyd in die ekonomiese struktuur van die Westerse samelewing opgeneem is. Die San was oorspronklik baie aggressiewer teenoor die Blankes, maar ook by hulle is die wat nie na die binneland gevlug het nie, by die Blanke stelsel ingeskakel. Hulle was egter maar min in getal. Intussen het die getalle van die slawe aansienlik toegeneem en weens hul noue kontak met die Blankes het hulle verwestering vinnig geskied, wat deur ondertrouery na die Khoi oorgedra is.
ŉ Verdere faktor wat ŉ belangrike rol in die verwestering van die Kleurlinge gespeel het, was sendingwerk. Veral onder die Britse heerskappy is sendingwerk op groot skaal aangepak sodat feitlik al die inheemse volke teen die einde van die 18e eeu onder die invloed van ŉ Christelike godsdiens was. Teen die einde van die 19e eeu is daar ŉ vyfde element tot die Kleurlinggemeenskap bygevoeg in die vorm van Swart trekarbeiders na Wes-en Suid-Kaapland. Later het assimilasie ook in beperkte mate tussen Kleurlinge en Swartes elders in Suid-Afrika plaasgevind.
Afrikaans is die huistaal van sowat 80% van die Kleurlinge maar die meeste kan ook Engels praat. In die laaste tyd is daar ŉ tendens onder veral die stedelike Kleurling om meer Engels te praat en talle lees ook eerder Engelse koerante en tydskrifte as Afrikaanse publikasies. Sowat 90 % van die Kleurlinge is Christene en die oorgrote meerderheid behoort tot die Nederduitse Gereformeerde Sendingkerk. Die res behoort hoofsaaklik tot die Anglikaanse, die Kongregasionalistiese, die Apostoliese, die Rooms-Katolieke en die Metodistekerk. Die Maleiers is feitlik almal Moslems, terwyl 'n baie klein groep Kleurlinge ook tot die Joodse en ander nie-Christelike kerke behoort.
Wat gesinslewe, behuising, eetgewoontes, kleredrag en dies meer betref, handhaaf die Christen-Kleurlinge oor die algemeen 'n Westerse leefwyse. Huwelike is streng monogaam, hoewel buite-egtelike en voorhuwelikse seksuele verhoudings dikwels tot maatskaplike probleme lei. Onder die laer sosio-ekonomiese groepe en plaaswerkers word permanente verhoudings dikwels aangetref wat nie amptelik bekragtig is nie of wat eers 'n ruk na die sluiting daarvan amptelik bekragtig word.
Die gemiddelde grootte van 6lede per Kleurlinggesin verskil nie vee I van die van ander Westerse gesinne nie en hou net soos by laasgenoemde oor die algemeen verband met die sosio-ekonomiese status. Kenmerkend vir 'n groot aantal Kleurlinggesinne is dat dit naas die ouers en eie kinders ook bykomende familielede so os grootouers en ander verwante insluit. Die leefwyse van 'n groot deel van die Kleurlingbevolking word gekenmerk deur armoede en 'n gebrek aan geskikte behuising.
Terwyl talle gegoede gesinne in groot, moderne en soms ook weelderige huise woon, is die meeste stedelike Kleurlinge aangewese op ekonomiese en sub-ekonomiese behuising wat deur die Staat verskaf word. Hierdie wooneenhede is oor die algemeen baie klein, en aangesien daar ook ŉ tekort aan huise is, kom slumtoestande dikwels voor in buurte wat hoofsaaklik uit sub-ekonomiese wonings bestaan. Die situasie lei nie net tot algemene ontevredenheid nie, maar het ook 'n hoe misdaadsyfer en ernstige drankmisbruik tot gevolg.
Kleurlinge het ŉ besondere aanvoeling vir musiek en ritme en is baie lief vir sang. Daar is talle sang- en koorverenigings asook orkeste in die Kleurlinggemeenskap. Veral bekend is die Eoan-graep, wat al talle geslaagde opera- en balletuitvoerings in Kaapstad op die planke gebring en ook toere onderneem het. Die klopsekarnaval, wat jaarliks op 1 Januarie in Kaapstad gehou word, en die Maleierkoor- en orkesuitvoerings vorm 'n belangrike deel van die stad se vakansieseisoen.
Die klopsekarnaval bestaan uit verskeie mededingende groepe wat vroeër jare op Nuwejaarsdag al singende en dansende deur Kaapstad se strate geparadeer het. Deesdae word die karnaval, waartydens die klopse hul toertjies en vrolike, helderkleurige kostuums vertoon, in 'n stadion aangebied. Die feestelikhede in die Kerstyd vind in 'n gewyde atmosfeer plaas maar is nie minder aanskoulik nie. Dit bestaan hoofsaaklik uit kore en orkeste wat Kersliedere in die strate sing en speel. Kleurlinge presteer ook op die gebied van die uitvoerende kunste en die letterkunde. Verskeie Kleurlinge behoort tot Kruik se ballet- en operageselskap, en onder die bekende digters is Adam Small, S.V. Petersen en P.J. Philander, al drie belangrike Afrikaanse digters. In 1968 is 'n liggaam, die Raad vir Kultuur en Ontspanning, gestig om die kulturele bedrywighede van die Kleurlinggemeenskap te bevorder.
Tot in 1841 het sendinggenootskappe al die skoolgeriewe vir Kleurlingkinders verskaf. In daardie jaar het die staat vir die eerste keer 'n finansiële bydrae tot Kleurlingonderwys begin lewer. Sedert 1980 is alle kinders tussen die ouderdomme van 7 en 16 jaar skoolpligtig, en in 1981 was daar meer as 760000 leerlinge in primêre en sekondêre skole. Daar is ook talle ander onderwysinrigtings vir Kleurlinge. Die Staat ondersteun byvoorbeeld sowat 85 kleuterskole en 'n opleidingsentrum vir kleuterskoolonderwysers, verskeie skole vir dowes, blindes en andersins gestremde kinders, asook primêre en sekondêre onderwys vir volwassenes. Benewens 'n aantal veeldoelige sekondêre skole wat tegniese kursusse aanbied, is daar ook 5 tegniese kolleges, 'n sekondêre skool wat leerlinge in die hotelbedryf oplei, 'n opleidingsentrum vir seemanne en 'n opleidingsentrum vir motorwerktuigkundiges. Onderwysers word by sowat 15 kolleges en 'n technikon opgelei, asook by die Universiteit van Wes-Kaapland in Bellville-Suid naby Kaapstad. Die universiteit, waarvan prof. Richard van der Ross die eerste Kleurlingrektor was, het in 1960 as 'n universiteitskollege tot stand gekom om in die uitsluitlike behoeftes van die Kleurlinggemeenskap te voorsien en het 10 jaar later 'n volwaardige universiteit geword. Daar is fakulteite vir lettere en wysbegeerte, wetenskap, ekonomie en bestuurswetenskap, regte, opvoedkunde, tandheelkunde en teologie. Kleurlingstudente wat kursusse wil volg wat nie aan die universiteit aangebied word nie, kan hulle by ander universiteite inskryf.
Aanvanklik was die Kleurlinge hoofsaaklik half- en ongeskoolde arbeiders wat as bouers, messelaars, timmermanne en verwers ŉ belangrike bydrae tot die vroeë boubedryf aan die Kaap gelewer het. Baie was ook vissers en plaasarbeiders, en laasgenoemde het ŉ belangrike aandeel in die ontwikkeling van die wyn-, vrugte- en graanplase in Wes-Kaapland gehad.
Die Maleiers was, en is steeds, bedrewe meubelmakers, kleremakers en kuipers. In die laaste paar jaar het al hoe meer Kleurlinge in die vervaardigings- en konstruksiebedryf gaan werk. Daar is steeds talle Kleurlingvissers, en die meeste Kleurlinge op die platteland is plaasarbeiders en selfs boere. Die grootste persentasie ekonomies aktiewe Kleurlinge word in die vervaardigingsbedryf aangetref. Sowat 35 % van die ekonomies aktiewe Kleurlingvroue is in klere-, tekstiel-, voedsel- en ander fabrieke werksaam.
'n Ander belangrike arbeidsveld is die dienstesektor, terwyl 'n steeds toenemende aantal Kleurlinge in administratiewe, klerklike en verkoopsposte werksaam is. AI hoe meer beklee ook professionele poste en poste op ondernemers- en bestuursvlak. Om die ekonomiese ontwikkeling van die Kleurlinge te stimuleer, is die Kleurling-Ontwikkelingskorporasie in 1962 gestig. Die korporasie verskaf kapitaal aan sakemanne, bied opleidingskursusse aan en onderneem die oprigting van winkelsentrums, fabrieke en dies meer.
Na die vrystelling van die slawe in 1836 het Kleurlinge dieselfde politieke regte as Blankes gehad, en met Uniewording is al die Kleurlinge van die Kaapprovinsie saam met die Blankes op dieselfde kieserslys geplaas. Kleurlinge kon egter nie tot die Parlement verkies word nie maar wel tot die Provinsiale Raad. Na 'n reeks hofsake en 'n grondwetlike krisis is wetgewing deurgevoer waarvolgens Kleurlinge op 'n afsonderlike kieserslys geplaas is en 4 Blanke verteenwoordigers tot die Parlement kon verkies.
Die Regering het die keer nog verteenwoordigers van die party tot die VKR benoem sodat die party 'n volstrekte meerderheid in die Raad sou hê. Die Arbeidersparty het tot met die ontbinding van die VKR in 1980 ferm standpunt teen die Regering ingeneem. Die VKR is ontbind enersyds omdat alle belangrike politieke groepe onder die Kleurlinge daarop aangedring het dat dit afgeskaf moet word en andersyds omdat die Presidentsraad in dieselfde jaar in die lewe geroep is om voorstelle te doen oor 'n nuwe grondwetlike bedeling vir Blankes, Kleurlinge, Indiërs en Chinese. Laasgenoemde Raad bestaan uit 60 benoemde lede, onder wie verskeie vooraanstaande Kleurlingleiers. In 1973 is 'n Kommissie van Ondersoek na Aangeleenthede rakende die Kleurlingbevolking onder voorsitterskap van prof. Erika Theron deur die Regering aangestel, maar min van die kommissie se aanbevelings is aanvaar.
Die Kaapse Maleiers is afstammelinge van die Javaanse, Balinese en Soendanese deel van die Maleiergroep. Die eerste voorouers het in 1667 hoofsaaklik as slawe na die Kaap gekom, en is gevolg deur talle ander totdat die Raad van Indië in 1767 die slawehandel verbied het. Nie al die Maleiers wat na die Kaap gebring is, was egter slawe nie. Talle was bannelinge en politieke en religieuse leiers uit gesiene families van wie die VOC ontslae wou raak. Die name van mense van Java en Ceylon wat na die Kaap verban is, word reeds in amptelike dokumente van 1710 aangetref. Een van die belangrikste bannelinge was sjeg Joesoef (sjeik Josef: 1626-1699), broer van die destydse koning van Goa, wat in 1694 saam met sy 2 vroue, 'n paar vriende en enkele bediendes na die Kaap verban is. Hy word beskou as die grondlegger van die Islam in Suid-Afrika aangesien daar priesters onder sy gevolg was wat vir die slawe en bannelinge dienste gehou het. Hy is in 1699 oorlede en sy graf tussen die duine by Macassar (aan die Valsbaaise kus naby Faure) is vandag nog 'n bedevaartsplek. Aan die Kaap het die Maleiers met ander rasse soos die Blankes, Khoi, Moslem-Indiërs en selfs Chinese en Arabiere vermeng, maar omdat hulle nooit van hul geloof afstand gedoen het nie, het hulle binne die Kleurlinggemeenskap 'n eie groepsidentiteit behou. Die meeste van die sowat 200 000 Maleiers woon in die Kaapse Skiereiland, hoofsaaklik in die Maleierbuurt teen die hang van Seinheuwel in Kaapstad. Klein groepe woon ook in Port Elizabeth en Johannesburg.
Die oorspronklike Maleisiese taal het in Suid-Afrika vinnig uitgesterf en Afrikaans is die huistaal van die oorgrote meerderheid van die Maleiers in Suid-Afrika. Talle Maleise woorde, soos sosatie, bobotie en bredie, is ook in die Afrikaanse woordeskat opgeneem. Die meeste Maleiers kan ook Engels praat en daar word op sommige skole spesiale klasse in Arabies aangebied. Arabies word soms ook in die eredienste gebruik.
Feitlik alle Maleiers is Moslems en die meerderheid hou hulle streng aan die bepalinge van die Islam. Daar is 9 moskeë in die Kaapse Maleierbuurt en die preke op Vrydae deur die imam (priester) word goed bygewoon. Werkgewers tref dikwels selfs spesiale reëlings om dit vir hulle werknemers moontlik te maak om die dienste by te woon. Die belangrikste godsdienstige gebeurtenis is die Vas van Ramadan. Ramadan is die 9e maand van die Mohammedaanse jaar en volgens die leer van die Islam die maand waarin die boodskap van die Koran geopenbaar is.
Huise word byvoorbeeld deeglik skoongemaak, beddens word met nuwe linne oorgetrek en kerse word opgesteek. Die vas eindig wanneer 2 mense van aansien die volgende nuwemaan gesien het. Hierna begin 'n groot fees, bekend as die Eid-ul-Fitr of Lebaran, wat 3 dae duur. Die mans trek nuwe klere aan en gaan na die moskee, waar geskenke aan die priesters en die armes uitgedeel word. Die kinders ontvang ook geskenke van hul bure. Daar word van elke Moslem verwag om minstens een keer in sy lewe 'n pelgrimstog na Mekka te onderneem.
As hulle dit kan bekostig, word die bedevaart selfs meermale onderneem. Vir seuns is die Tamat-plegtigheid baie belangrik. Van die ouderdom van 9 tot 10 jaar word hulle in die leerstellinge van die Koran onderrig tot hulle gereed is vir die Tamat, die finale "eksamen". Die seuns stap in ŉ stadige prosessie en gekleed in syklede en tulbande van die skool tot by die moskee, waar hulle lang dele uit die Koran moet kan voordra.
Die voordrag moet nie net woordeliks korrek wees nie, maar die Arabiese uitspraak en die nuanses moet perfek wees. Die fees wat daarop volg, word in die moskee gehou. Die Kaapse Maleiers heg ŉ spesiale betekenis aan die feit dat hulle in 'n sirkel van graftombes of kramatte woon. Die belangrikste kramat is die van sjeg Joesoef (sjeik Josef) by Faure, terwyl ander op Seinheuwel, by Constantia en Dude Kraal en een op Robbeneiland geleë is. Die belangrikheid van die graftombes is meer as 250 jaar gelede deur Khardi Abdoesalem verkondig toe hy die Maleiers aan die Kaap belowe het dat hulle nasate in ŉ heilige sirkel van kramatte sal woon waarbinne hulle teen vuur, hongersnood, plae, aardbewings en seegetye beskerm sal word.
Die troue is die kleurvolste Maleierseremonie. Die ortodokse Maleier nader nie self die meisie van sy keuse oor ŉ moontlike huwelik nie. Die onderhandelings word deur die vaders gevoer. Die onderhandelings gaan onder meer oor 'n bedrag geld wat die bruidegom aan sy bruid moet betaal, en as ooreengekom word, is die paar verloof. Net die bruidegom woon die huweliksplegtigheid vroeg die oggend saam met sy vriende en manlike familielede in die moskee by. Die bruid word deur haar vader verteenwoordig. Die diens word oor die algemeen in Arabies gehou, hoewel sekere dele ook in Afrikaans aangebied kan word.
Kenmerkend vir die troue is dat die bruid en haar gevolg verskeie kere by die onthaal opdaag en dit dan 'n rukkie later weer verlaat. Elke keer word 'n nuwe rok, hooftooisel en sleep gedra. Die laaste keer dat sy opdaag, dra sy dikwels 'n wit rok. Die onthaal is gewoonlik baie swierig en vrolik. Baie kos maar geen drank nie word bedien, en daar word ook baie gesing. Aan die einde van die onthaal vergesel die ouers die egpaar na hul nuwe tuiste.
Die hedendaagse Maleiers dra oor die algemeen Westerse kleredrag. Die vroue is steeds baie lief vir helderkleurige rokke en dra soms 'n swart sluier, die sogenaamde milaja, voor die gesig. Die ou tradisie dat vroue se gesigte in die openbaar bedek moet wees, het egter heeltemal in onbruik geraak. Baie mans dra 'n fes, en priesters bind 'n woelsel (‘n doek) om die fes. Mans wat van die pelgrimstog na Mekka terugkeer, word hadjis genoem en word van die ander onderskei deur 'n tossel op die fes te dra. By hul terugkeer dra die mans ook dikwels 'n soort mantel, 'n tulband en sandale, terwyl die vroue bont syrokke en ŉ dubbele sluier, wat die onderste deel van die gesig bedek, dra.
Maleiers is oor die algemeen baie gesinsvas en groepsgebonde. Jong mense word aangemoedig om soveel moontlik tuis te wees en die vroue is minder geneig om beroepe buitenshuis te aanvaar as ander Kleurlingvroue. Maleiers is lief vir sang, pieknieke en sekere sportsoorte soos rugby. krieket of sokker en leef die aktiwiteite grootliks binne die eie groep uit. Hulle het hul eie sportklubs en koorverenigings wat gereeld teen mekaar meeding.
Talle Afrikaanse volksliedjies, soos byvoorbeeld Daar kom die Alabama, het hul oorsprong by die Kaapse Maleiers. Die daaglikse lewe van die Maleier word tot groot hoogte deur godsdienstige gebruike beïnvloed. Hoewel geregte soos melktert en koeksisters graag geëet word, mag vleis byvoorbeeld net by Moslemslagters gekoop word. Sterk drank word oor die algemeen nie in Maleierhuise bedien nie. By ortodokse Maleiers word 'n kind op die 7e dag na geboorte in die huis van die ouers gedoop.
As deel van die seremonie word 'n klossie van die kind se hare afgesny. Seuns word op een of twee jaar besny. Wanneer 'n Maleier sterf, word hy nooit alleen gelaat nie en daar word aanhoudend vir hom gebid. Nadat hy dood is, word die lyk eers met heilige water en daarna met gewone water en seep gewas en die vingernaels skoongemaak. Daarna word skoon water 3 keer oor die kop, gesig, arms en bene gegooi en dan 3 keer langs die regterkant van die lyk en 3 keer langs die linkerkant. Drie lakens word om die lyk gevou en 'n diens word in die oorledene se huis of in die moskee gehou.
Die lyk mag nie in 'n voertuig na die begraafplaas vervoer word nie maar moet op 'n draagbaar soontoe gedra word. Slegs mans mag aan die begrafnisoptog deelneem en die lyk word met sy gesig na Mekka begrawe. Op die 7e, 40e en 100e aand na die begrafnis word daar in die huis van die oorledene gebid. Lampe word op feesaande in die begraafplaas aangesteek en die grafte word oor die algemeen baie goed versorg.
Verskeie tradisionele Suid-Afrikaanse geregte kan na die bruin mense teruggespoor word. Bobotie, snoekgebaseerde geregte, koeksisters, bredies en Maleise roti is stapelgeregte van sowel bruin as ander Suid-Afrikaners.
↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 (en) “The Coloured people group are reported in 17 countries”. URL besoek op 25 Desember 2014.
↑ (en) “Statistical Release P0302: Mid-year population estimates, 2011”. (PDF) Statistics South Africa: 27 Julie 2011. URL besoek op 30 April 2014.
Wikimedia Commons bevat media in verband met Coloured people.
(en) Children of the Mist - Die Griekwa geskiedenis in woord en beeld
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Bruin_mense&oldid=1948344"