Lefapha le sa hlophisehileng, enjene e kenyeletsang ea ntšetso-pele e ikamahanyang le moruo oa Afrika. - AFRIKHEPRI
Lefapha le sa tsejoang, e leng motei oa ts'ebetso e kenyelletsoeng o ikamahanyang le moruo oa Afrika.
Ntoa ea Peo - Tokomane (2016)
Par Cedric Christian NGNAOUSSI SEBELE
Mmaraka o sa reroang
Dlinaheng tse tsoetseng pele, e se e le tloaelo ea ho nka mebaraka ea mesebetsi hore ke sebaka seo phepelo le tlhokahalo li kopanang. Leha ho le joalo, tikolohong ea Afrika moo mosebetsi oa boits'oaro le likhoebo tse nyane li thehang mokhoa o hloahloa oa ho hokahanya 'marakeng oa basebetsi, moeli o pakeng tsa phepelo ea basebetsi le tlhoko ea oona o oa fifala.
Boitsebiso bo sa tloaelehang ke tloaelo Afrika.
Se tloaelehileng ke moeli fallela. Ka tloaelo tloaelo e na le axiological dimension e lokelang ho nkoa le ho hlomphuoa. Ho joalo le bakeng sa moruo oa Afrika, o ntseng o atleha, ka tsela e itseng lefapheng le sa tloaelehang. Tlhahlobisong ena, hase taba ea ho kōpa tšoarelo bakeng sa tlhahiso ea molao empa e hlahisa e le mokhoa o mong bakeng sa nts'etsopele e kenyeletsang le phetoho ea moralo oa Afrika.
Setšoantšo sa 1: 6 ea moruo oa 10 o potlakileng ka potlako o teng Afrika. @CI, 2018
Ho ea ka Mokhatlo oa Machaba oa Lichelete (IMF), 6 ea 10 moruo o ntseng o hōla ka potlako ho 2018 e teng Afrika. Ethiopia le 8,3% kgolo, o etella pele moruo o matla ka ho fetisisa, e lateloa ke Ghana , ho ea ka litemoso tsa IMF. Ho tsosolosoa ha moruo ho tsoela pele ho pholletsa le Afrika e ka boroa ho Sahara, moo likarolo tse sa tsejoeng li khanna le ho fetola phetoho. 'Me kamoo bopaki bo bong bo tiisitsoeng kateng ea French Development Agency (AFD):
"Mesebetsi e mengata linaheng tse tsoelang pele (DCs) li moruo o sa reroang [...]. Re ka ba ra nahana hore mathata a moruo a lefats'e a matlafatsa boima ba sekhahla se sa reroang ka lebaka la ho lahleheloa ke mesebetsi tse amang likarolo tse ling tsa mesebetsi ea moruo. Ka hona kutloisiso e molemo ea ts'ebetso ea moruo oa linaha tsena e hloka tsebo e ntlafetseng ea moruo o sa reroang. "
Na ho khothalletsa lekala le sa tsejoeng ho ka ba molemo haholoanyane?
Basebetsi ba bangata le lichelete tsa moruo li khetha ho baleha taolo ea mmuso hobane e tla ba e le boima haholo ho bona ho latela molao. 'Me maemong a mangata, ho ba qobella ho latela melao ena ho ke ke ha fella ka katleho e kholo ea moruoesita leha ba ne ba ka tlatsetsa ho lefella thepa ea sechaba eo ba e ruang molemo. Ke habohlokoa hore u nke 'nete ena' me u qobe pono e tloaelehileng ea sebōpeho ha ho hlahlojoa maraka a basebetsi Afrika Boroa ho Sahara.
Setšoantšo sa 2: Kotsi ea mosebetsi o sa reroang ka sebaka
Joalokaha ho ka bonoa setšoantšong sena, lefapha le sa tsejoeng le etsa mosebetsi o mongata ho feta mosebetsi o tloaelehileng Latin America, Asia le Afrika. Ka mohlala, Egepeta, palo ea basebetsi ba lefapheng le sa tsejoeng e batla e lekana le lekala le sa tsejoeng. setjhaba. Ke mokhoa oa bophelo boemong ba mathata a mosebetsi. Senegal, Tlaleho e akaretsang ea Lik'hamphani (EGR) o ile a ntša qetellong ea kotara pele 2017, 407 000 ka bang "diyuniti a moruo" baloa, e fetang halofo ba mafolofolo khoebo. Empa "ho feta 96% ke lik'hamphani motho le 97% ya a tsebahatsa diyuniti a moruo a sa reroang." Informality ke ka lebaka leo ea bohlokoa bakeng sa ho loantša bofutsana.
« 'Maraka oa basebetsi o sebetsang hantle ha o hlile o lekana le' maraka oa basebetsi»
mabapi le taba ena, Martin Rama, Mookameli oa 2013 World Development Report, selelekela sa hae sa buka ea AFD mabapi le mekhatlo ea mesebetsi ea litoropo Afrika e ka boroa ho Sahara.
Ha e le hantle, mesebetsi e mengata ea moruo Afrika ha e sebetse, e lateloa ke mesebetsi lefapheng la sechaba. Boitsebiso bo sa tloaelehang ke bo tloaelehileng. Sena ke le bothata bo ka sehloohong bakeng sa hlokomolohe reroang lisebelisoa 'maraka, e ntse e kopana le maqakabetsi sociopolitical; e le "Arab Spring" ea 2011, e qalileng ka Tunisia ke immolation sa reroang seterateng ho ea litholoana le meroho tšoaroa hampe ke mapolesa.
Na thuto e na le tšusumetso ea boemo bo lebisang tlhokomelong e sa reroang?
Mesebetsi e sa reroang ha e sebetse feela ka mekhoa ea ho iphelisa empa ka khetho ea batho ba Afrika e sa lefelloeng le e hlokolosi. Ho na le palo ba sebele-ba-khoebo ba sebele. Ka hona ho tla ba monate ho tseba hore na boemo ba thuto ke eng, ka hona litšusumetso dikamano ena nģ'a moruo ka puo ea khale. Ka mantsoe a mang, basebetsi ba lefapha la bo sa reroang ho na le ba ka boomo kapa ho e stopgap, lebili le katileng maemo ha ho se na tsela ea ho tsoa ka hara lefapha la mmuso le ya poraefete?
Pierre Tegoum, o tla talima taba ena, ka mokhoa oa ho hlahloba Cameroon. E bontša hore thuto e phetha karolo ea bohlokoa mosebetsing oa batho ba sebetsang Cameroon. Tšebelisano ho karolo e sa reroang e ikemiselitse haholo ka maemo a lelapa. Ho phaella moo, monyetla oa ho kenella sechabeng se sa rutehang o fokotseha ka thuto, athe monyetla oa ho se sebetse le ho kena lefapheng le tloaelehileng ho eketsoa ka katleho ea thuto. Ka lebaka leo, ho hlokahala hore ho ntlafatsoe ho fihlella le boleng ba thuto, bonyane ho fihlela sekolo sa pele sa thuto ea sekolo.
Sepheo sa rona e ne e le ho bontša hore lekala le sa tsejoeng ke mohloli oa nts'etsopele ea lehae le ho kenyeletsoa ka tlase ho Afrika. Ho ikamahanya ha eona ho ka kenya letsoho phetohong ea moralo le tse tsitsitseng tsoang Afrika. Baetsi ba liqeto ba tlameha ho etsa hore lefapha le sa hlophisehileng e be molekane oa 'nete morerong oa nts'etsopele le ho hokahanya Afrika. Hobane khōlo ea hona joale e lekane, ke phetoho ea moruo le ea sechaba eo Afrika e e hlokang. Maano a sechaba a tla hlokoa ho khothaletsa mefuta e fapaneng ea moruo, ho ntlafatsa tlhōlisano le ho khothalletsa mesebetsi e mengata ea ho theha mesebetsi le ho bōpa maruo mobung oa Afrika.
 E le khopotso, IMF e ntlafalitse moralo oa lefapha le sa hlophisehang. Bakeng sa setsi "polelo ena e kenyelletsa likhoebo tsa malapa tse hlahisang boleng bo itseng ba mmaraka ntle le ho ngolisoa mme haholo-holo, tlhahiso e ka tlas'a lefatše e hlahisoang ke mesebetsi e hlahisang e leng 'nete ea lik'hamphani tse ngolisitsoeng, empa e kanna ea tsebisoa ho ba boholong ho ho qoba melaoana kapa lekhetho, kapa hobane e le tlolo ea molao. "
 IMF, "World Economic Outlook, April 2018" MFIs, accessed June 22 2018, https://www.imf.org/fr/Publications/WEO/Issues/2018/03/20/world-economic- pono e-oktober-2018.
 Jean-Pierre Cling et al. Moruo o sa tsejoeng linaheng tse tsoelang pele (AFD, 2012).
 DE VREYER Philippe le ROUBAUD François, eds., Mesebetsi ea metseng ea mahae Afrika Boroa ho Sahara, IRD / AFD, Forum ea Afrika ea Ntšetso-pele (Marseille: Phatlalatso ea IRD, 2013)., P. 11.
 "Tšoanelehele Africa: paradigm battlefield ikutloeleng ntshetsopele ya bokgoni ba botekgeniki le litsebi | ADEA ", accessed June 20 2018, http://www.adeanet.org/fr/blogs/la-qualification-en-afrique-changement-de-paradigme-vers-le-developpement-des-competences.
 Pierre Nguetse Tegoum, "2.2. Ho hlahlojoa ha lichelete tsa thuto lefapheng le sa tloaelehang Cameroon  ", Moruo o sa tsejoeng linaheng tse tsoelang pele, 2012, 1129.
 Issofou Njifen, "Tlhokomeliso: mocha o motjha oa tsoelo-pele le ho kopanya" ho tloha tlase "Afrika, African Development Review 26, no S1 (eff): 21-32, https://doi.org/10.1111/1467-8268.12090.
Bophelo le monahano oa Ahmed Baba (1556-1627)