WOORDE WAT WEEG: Reisjoernaal | Colombië: Deel XI (2018)
Jet lag. Daardie verdoemende proses wat jou tref na 'n lang reis. Die meeste kenners analiseer die fisiese proses: slaapversteurings, sweet, onrustigheid, wakker skrik in die middel van die nag, maar oor die emosionele aspek word daar min geskryf.
Jy kom aan niks nie. Jy dool deur die huis (in die middel van die nag) en dink terug aan jou reis. Jy wens jy was steeds dáár in die vreemde.
Jy wonder oor jou gidse. Jy stuur 'n e-pos aan iemand wat jy in die vreemde ontmoet het en delete dit dadelik. Dit sal onvanpas en sentimenteel klink.
Jy is wawyd-wakker. Dis na middernag. Bekendes slaap.
Jy voel soos 'n passasier in 'n transit-wagkamer: jy kyk op jou horlosie, die tyd beweeg stadig.
Die wagkamer klinies
die passasiers verveeld
'n tussenplek vir siele
ook daar verveling? Onrus?
Digters wag voortdurend
op 'n inval. Iets soos inspirasie.
Of 'n beeld. Ha! Die leuen
om te sê dig is soos reis.
Of die eindpunt so belangrik as die aanvang.
Die gedig is 'n wagkamer
"Sal alle versreëls
nou aan boord gaan."
Jy ly aan ernstige ennui. Jy maak jou potlode skerp. Lees hier, los daar. Kyk na Andy Cohen wat celebs in 'n hoek probeer vasdruk met onvanpaste vrae. (Best of Plead the Fifth | Watch What Happens Live | WWHL. Besoek 31 Januarie 2018).
(Die titel sinspeel natuurlik op die reg tot swye ...
"No person shall be held to answer for a capital, or otherwise infamous crime, unless on a presentment or indictment of a grand jury, except in cases arising in the land or naval forces, or in the militia, when in actual service in time of war or public danger; nor shall any person be subject for the same offense to be twice put in jeopardy of life or limb; nor shall be compelled in any criminal case to be a witness against himself, nor be deprived of life, liberty, or property, without due process of law; nor shall private property be taken for public use, without just compensation." (Fifth Amendment | Wex Legal Dictionary / Encyclopedia | LII / Legal Information Institute. Besoek 31 Januarie 2018).
Gestel daar was 'n program (iets soos: Om jou hare uit jou oë te vee) en jy sou vir 'n literator kon vra: Waarom dink jy, verkeerdelik, Barthes is 'n semiotikus en nie 'n semioloog nie?
En vir 'n mode-ekspert: Dink jy Simone de Beauvoir se opmerking ("Jy word nie 'n vrou gebore nie, maar een gemaak") het te make met 'n extreme make-over vir 'n fashion shoot?En dink jy om 'n apie op iemand se rug te sit het nie politieke implikasies nie?
Vir 'n resensent: Dink jy jou potsierlike metafore in 'n resensie is 'n teken van briljante skryfwerk?
Vir 'n skrywer: Dink jy Sielkunde III maak jou ekspert op die gebied van narcisme?
Vir 'n Facebook-cowboy: Dink jy jou beledigings is onsigbaar?
Jy keer terug na jou reisplan. Jy dink oor die Botero-kunswerke en sy ongelooflike versamelings in Bogotá. Dit inspireer jou tot nadenke en kreatiewe reaksie:
Claude Monet: Waterlelies / Indruk, sonsopkoms
Waterlelies, dié het jy alte graag
en plein air impressionisties opgevang
en nou, voor sonsopkoms kyk ek
na jou Impression, soleil levant.
Iets in hierdie moment ('n sterftetyd)
wanneer die lig deur vensters breek,
woorde soos seerose geraam
in sublieme verheldering.
En die verskillende ruimtes van Márquez.
Jy kyk na die foto's afgelaai op jou rekenaar. Die foto's vertel 'n nuwe storie. Die akkordeon in Gabo se geboortehuis val jou op.
Ook pensklavier, trekorrel, trekklavier, squeezebox...
Waarskynlik het die Oupa die akkordeon bespeel.
Mens stel jou voor hoe die jonge Gabo sou kyk na die Oupa wat die instrument oop en toetrek ... harder en sagter ...
Daardie instrument vertel 'n hele verhaal. In sy pens is daar verborge musieke. Die Honderd jaar van stilte was vir hom vierhonderd bladsye Vallenato.
Musiek uit die Karibbiese kuslyn. Die liedere is vol herkenbare mens-poësie. Hierdie tradisie is tweehonderd jaar oud en Sergio my gids weet te vertelle dat Gabo ook van sy vriende in sy roman geplaas het.
Daar is ook liedere gekomponeer ter ere van Gabo en die Vallenato (letterlik: gebore in die vallei) is tradisionele musiek. Rafael Escalona, die sanger en komponis, het ook glo hierdie roman van Gabo geïnspireer!
In Colombië hoor jy gewilde musiek met die akkordeon in die agtergrond. Vir ons hier is dit 'n ou-wêreldse instrument uit 'n vervloë era:
My mamma roei die skuitjie,
my pappa blaas die fluitjie,
Met reis is daar herinneringe wat draal, nuwe wendings, nuwe insigte.
Soos 'n akkordeon wat bly speel ...