Die nasionale inperking weens die Covid-19-pandemie is die absolute minimum van wat nou nodig is, het prof. Howard Phillips, ’n geskiedkundige en kenner van die 1918-griep waardeur 6% van die SA bevolking uitgewis is, aan Murray La Vita gesê.
Indien jy inperking gaan toepas, soos die nasionale inperking wat ons nou het, moet dit báie streng toegepas word want as dit nié so gedoen word nie is die gevolge waarskynlik ’n weghol-pandemie, sê Phillips, ’n emeritus-hoogleraar in geskiedenis aan die Universiteit van Kaapstad (UK).
Die regering het reeds aangedui ’n nasionale noodtoestand kan ingestel word indien die inperking, wat tot middernag op 16 April geld, nie doeltreffend is nie.
“Dit mag inderdaad nodig wees. Maar die situasie is nie naastenby so erg soos tydens die Spaanse Griep nie. Die Spaanse Griep het dood gesaai op ’n wyse wat die koronavirus nie doen nie.
“Suid-Afrika is behoorlik deur hierdie tweede fase getref sonder dat dit ’n noemenswaardige blootstelling aan die eerste vlaag gehad het, wat aan mense wat dit opgedoen het ’n mate van immuniteit laat opbou het.”
“Nie soseer omdat mense nie versigtig was nie, maar omdat niemand werklik verstaan het wat besig was om wêreldwyd te ontplof in hierdie tweede vlaag nie.
Die soldate by wie griepsimptome voorgekom het, is in Kaapstad in ’n militêre hospitaal opgeneem en die res is in ’n basis onder kwarantyn geplaas.
“So, die soldate het op treine geklim en is die binneland in. Dink aan kwik wat jy op papier laat uitdrup: Dit beweeg in alle rigtings. Wel, wat toe gebeur het, was só. Die griep is teen ’n geweldige spoed deur die soldate landwyd versprei. Baie van die soldate was van verafgeleë plekke in die Transkei, Ciskei, die Vrystaat.
“En toe was dit te laat om dit te stuit. Dit was die tweede vlaag van die griep waarteen geen Suid-Afrikaners ’n weerstand ontwikkel het nie.
Suid-Afrika was onder die topdrie lande ter wêreld waar die meeste mense weens die griep gesterf het.
“Ek dink nie daar bestaan al ’n goeie begrip – veral onder die publiek – van hoeveel mense al werklik deur die koronavirus besmet is nie. Die amptelike syfer is vandag [Dinsdag] 402 [teen Woensdagmiddag was dit 709], maar dít is slegs die mense wat getoets is. Ons is nou besig om hierdie getalle dop te hou soos wat ’n mens elke dag jou temperatuur meet – ons is gewéldig sensitief vir die kleinste verandering.
“Een van die dinge wat so interessant is as jy terugkyk na die Spaanse Griep, is dat die griep versprei het in die tempo van wat destyds die jongste tegnologie was, naamlik die stoomskip en die stoomtrein.
“In die strate het geskokte verbygangers gesien hoe mense voor hulle neerval en gesterf. ’n Jong seun wat per trein uit Maitland na die stad gereis het, kon lyke op ’n stuk veld sien lê.
“Meer as een mens is aan die Swart Dood of die Groot Plaag van Londen herinner deur wat hulle gesien het. ’n Man wat destyds ’n 21-jarige student van die Universiteit van Kaapstad was, het 60 jaar later in ’n onderhoud gesê: Kaapstad ‘was ’n ware stad van die dood’.”
Hy skryf munisipale waens het elke oggend deur die stad beweeg en lyke gaan oplaai by die huise waar sterftes aangemeld is. Tien gevangenes, aan wie ’n vermindering van vonnis beloof is, het hiermee gehelp.
“ ’n Geskokte toekyker het as volg hieroor geskryf: ‘Ek het die waens sien verbybeweeg. ’n Klok is gelui terwyl die drywers uitgeroep het: “Bring jul dooies uit!”. Dit was net soos wat ’n mens lees in beskrywings van die Swart Plaag en wat ’n mens so dikwels laat sidder het.’”
Naasbestaandes van slagoffers wat hul eie vervoer gehad het en ’n kis in die hande kon kry, het die dooies self na die stasie of na begraafplase geneem.
Tydelike lykshuise moes ingerig word aangesien die bestaande een in Keeromstraat gou oorvol was. ’n Verslaggewer van De Burger, waarvan die kantore langs die lykshuis was, het beskryf hoe “die lijke reeds op die vloer naas mekaar moet lê om vir die buitengewone aantal plek te maak; dit word vertel dat hul later in ’n staande houding teen mekaar moes gepak word.”
“Nie op dieselfde wyse of in dieselfde konteks nie, maar dit is soms gerusstellend om te midde van al ons angs en onsekerheid ( daar mag dalk selfs ’n nuwe woord ontstaan: panicdemic) te onthou dat die mens al vir ’n báie lang tyd met aansteeklike siektes en pandemies te doen het. En ons het oorleef.