Boekresensie: Praat jy!Praat jy! Idees vir die skep van ’n skryfkultuur in die klas deur Thérèse Hulme word deur Lapa Uitgewers uitgegee. Praat jy! is ’n boek tjokkenblok vol waardevolle wenke en idees vir die skep van ’n skryfkultuur in die klas en is hoofsaaklik gemik op onderwysers wat graag deur middel van kreatiewe mentorskap en ’n narratiewe benadering ‘n skryfkultuur in die klas wil vestig. “Om jou daarmee te help,” lui die lokteks op die agterblad, “is die boek vol kopoopmaakvrae en praktiese oefeninge vir leerders, herkouvrae vir onderwysers en besprekings wat nuwe insigte bring na die KABV-taaldoelwitte. Maar dis veral die stories, gedigte, dramateks en rymkletse van die jong skrywers van haar piemp- en Yoh!-skryfgroepe wat jou verbeelding en die van leerders in jou klas sal aangryp!” Ander wat ook met leerders werk, soos byvoorbeeld ouers, beraders, maatskaplike werkers en jeugwerkers sal ook baie waarde uit die boek put. “My werk is geanker in die filosofie van Narratiewe Terapie, ’n hoopvolle benadering tot verhoudings, waarin mense ondersteun word om outeurs van hul lewe en stories te raak. Die narratieweterapie-benadering vra vrae oor hoe dit gebeur dat ons sekere stories oor onsself vertel waarvolgens ons ons lei lewe,” skryf Hulme. “[Dit] gaan oor die ontdekking en skepping van die vele stories waartoe ons in staat is” (10). Sy hoop dat haar werk individuele jongmense se lewe sal aanraak en ook ’n bydrae sal maak tot ’n kultuur van moontlikhede in die gemeenskappe waarvan hulle deel is. Hulme het oor byna twee dekades jongmense in gemarginaliseerde gemeenskappe in die Wes-Kaap aan die skryf gekry. Die leerders wat aan haar skryfgroepe (bo genoem) deelgeneem het, het meestal uit middelklas- en arm woonbuurte en kinderhuise gekom. Hulle het aanvanklik geen konsep van hulself as skrywers of digters gehad nie. “Wanneer jy vir leerders geleenthede skep om die outeurs van hul lewe te raak sal wonderwerke gebeur” (8). Van hierdie jong skrywers se werk word in die boek voorgehou. Hulle het ook vergoeding vir hulle bydraes ontvang. Die insiggewende idees, voorbeelde en oefeninge is gerig op leerders vanaf twaalf tot agtien jaar. Praat jy! is bedoel as ’n werkboek en herbesinboek. Dit is ook ’n uitnodiging vir onderwysers om na te dink oor watter waardes en intensies hulle bring na hul verhouding met leerders. “Die hart en siel van Praat jy! gaan oor die skep van geleenthede vir leerders om outeurs van hul lewens te word” – nie net betreffende die skryf van opstelle nie, maar ook oor “hoe leerders hulle kreatiwiteit en stem vir hul toe-eien as deel van hul identiteit” (179). Dit gaan ook oor die skep van geleenthede vir leerders “waar mense hul skryfwerk kan hoor, veral sodat hulle op ’n manier die reaksie en weerklank van die wêreld kan ervaar” (180). Ek is sommer baie beïndruk met hierdie publikasie en hoop dat dit deur skole opgeraap sal word. As skrywer en oudskoolhoof van ’n privaat skool wat maar te goed besef hoe belangrik ’n lees- en skryfkultuur onder jongmense is, beveel ek Praat jy! heelhartig aan. Hulme se praktiese, empatiese en kreatiewe benadering sal tieners beslis aan die skryf kry. Die wêreld het hulle stories nodig. En hulle het nodig om hulle stories te vertel. Ek hou veral van die manier waarop Hulme, danksy die verhouding wat sy met kinders opbou en die handhawing van wedersydse respek, nie huiwer om afskeepskryfwerk uit te wys nie. Sy gee ook voorbeelde oor hoe om jong skrywers aan te moedig om dieper as die oppervlak te delf. Dikwels is die eindresultaat iets waar haar en die kind aangenaam verras. Praat jy! beslaan 200 bladsye en agt hoofstukke. Die hoofstuktitels is: “Daar ís water”, Wat taal alles kan doen – die begin van ’n skryfkultuur”, “Ek kan skryf wat ek weet, ek kan skryf wat ek voel”, “Hoe skep ek ’n kultuur van waagmoed en vrymoedigheid in my klas?”, “Wat maak ek as daar niks is nie?”, “Bring die rofwerkboek!”, “Die krag van jou getuienis” en “Wanneer die skryfkultuur uitkring tot buite jou klas”. Skaf gerus jou kopie van Praat jy! by toonaangewende boekwinkels aan of koop dit hier.