ANC oorspeel hand met nuwe grondvoorstel(Argieffoto) Die ANC se poging om die waarde van onteiende grond te laat bepaal deur ANC-politici in kabinetsposisies het die regerende party in ŉ hoek vasgeverf met die volledige opposisie verenig en die ANC dus met te min stemme in die parlement om die Grondwet te verander. Die jongste ANC-jakkalsdraai oor die verandering van die Grondwet om onteiening sonder vergoeding te vereenvoudig was veronderstel om ŉ triomf vir die Magashule-Zuma-groep in die regerende party te wees, maar omdat sowel die EFF as die kapitalistiese opposisie (DA, IVP, VF Plus, ACDP en Cope) die planne as hebsug ervaar, sit die ANC nou alleen in tamatiestraat. Die nasionale uitvoerende komitee (NUK) van die ANC het naamlik besluit om voor te stel dat die grondwetwysiging moet insluit dat die hof se rol as bepaler van die waarde van onteiende grond oorgeneem word deur ŉ politikus van die regerende party, te wete die minister van landelike ontwikkeling en grondhervorming. Dit is dus nou wat die ANC gaan voorstel in die ad hoc-komitee ter wysiging van artikel 25 van die Grondwet, het die komiteevoorsitter en ANC-LP, dr. Mathole Motshekga, aangekondig. Daarmee het hy die skynbaar onmoontlike reggekry, naamlik om die opposisiepartye te laat saamstem oor ŉ aspek van die gronddebat. Hulle kan dalk nie saamstem oor wat hulle wil hê nie, maar hulle was soos een man verenig oor wat hulle nié wil hê nie, naamlik ŉ ANC-minister wat self kan besluit wat grond werd is. Dr. Annelie Lotriet van die DA, wat enige grondwetwysiging teenstaan, het gesê benewens die feit dat dit ŉ onaanvaarbare idee is wat geen regstoets sal slaag nie, is dit ook heeltemal buite die mandaat van die ad hoc-komitee, wat spesifiek uitstippel dat die komitee slegs dit wat implisiet in die Grondwet is, eksplisiet moet maak. Só ŉ drastiese ingryping gaan veel verder as die mandaat en is dus volgens Lotriet ongeldig. Floyd Shivambu, onderleier van die EFF, het soos Lotriet gesê die nuwe ANC-voorstel is heeltemal van die spoor af omdat dit nie binne die mandaat van die komitee val om te bepaal dat ŉ minister nou skielik ŉ arbiter oor grondwaarde word nie. Shivambu het gesê daar is geen manier dat die EFF hierdie ANC-voorstel sal steun nie. Die EFF sal trouens volgens Shivambu slegs ŉ voorstel steun wat strook met hul sogenaamde “eerste ononderhandelbare beleidspilaar”, naamlik dat die staat die voogdyskap oor alle grond in die land oorneem en dan 25 jaar huurpag toestaan aan diegene wie se boerderyplanne vir die staat aanneemlik is. Suksesvolle boere sal dan ŉ tweede huurpag van 25 jaar ontvang. Die totaal afwysende reaksie van die opposisiepartye het die ANC dadelik laat skarrel, met Motshekga wat skielik begin beweer het dat die howe tog nie hul rol as arbiter kwyt sou wees nie – grondeienaars wat verskil van die minister se grondwaardasie kan die saak op hersiening na die hof neem. Hiervoor het Lotriet nie geval nie. Die DA-LP het uitgewys dat sowel die omvang van die regsremedie as die bewyslas skuif na die ontsetelde grondeienaar, wat waarskynlik pas sy grootste geldelike bate – sy grond – kwyt is en nou moet meeding met die diep sakke van die staat in ŉ peperduur hofsaak. Die stukkie hebsugtige magshonger het die ANC dus suur bekom, want die party staan nou geïsoleer. Enige suksesvolle grondwetlike verandering het ŉ tweederdemeerderheid in die Nasionale Vergadering nodig, anders misluk dit. Die ANC het egter net 57,5% van die setels. In die praktyk benodig die ANC die steun van óf die EFF óf die DA óf beide daardie groot opposisiepartye, anders misluk die ANC-poging om die Grondwet te wysig. Baie water moet nog in die see loop, maar soos dinge staan gaan die ANC sy posisie moet wysig en op nederige en aangename wyse met sy twee sterkste opponente, die DA en die EFF, onderhandel as hy enige grondwetlike verandering wil deurkry. Die volgende skuif is dus die ANC s’n, want soos sake staan, het hy homself in ŉ hoek vasgeverf en is geen grondwetwysiging moontlik nie.