SA ekonomie ‘na aan breekpunt’Argieffoto (Foto: Pexels/Pixabay) ŉ Verwagte styging in die prys van brandstof, hoër kragtariewe en nou weer ŉ styging in die rentekoers is ons voorland. Kenners waarsku swaar tye lê voor vir Suid-Afrikaanse verbruikers – veral vir diegene met skuld. Die Reserwebank se monetêre beleidskomitee het Donderdag ŉ verhoging van 25 basispunte aangekondig wat die repokoers op 7,25% te staan bring. Die verhoging sal Vrydag in werking tree. Hoewel die styging minder is as die konsensusvoorspelling van 50 basispunte, is kenners steeds bekommerd oor die uitwerking daarvan. “As ekonomie is ons naby aan breekpunt. Die vermoë om te spaar is nou buite die bereik van die meeste Suid-Afrikaners wat – as hulle gelukkig is – net met hul salaris kan oorleef om al hul uitgawes te dek,” sê Greg Dart, direkteur van High Street Auctions. Volgens Dart daal salarisse in werklikheid terwyl lewenskoste aanhou styg. “Volgens syfers wat enkele dae gelede in BankservAfrica se Take Home Pay-indeks vrygestel is, het gemiddelde salarisse in reële terme verlede jaar met 6,9% gedaal.” Die vakbond Uasa moedig Suid-Afrikaners met huis- en ander lenings aan om elke sent om te draai. “Doen jou bes om jou behoeftes en begeertes met jou besteebare inkomste te balanseer. Kom ons wees geldslim, dink twee keer voor ons bestee en hou kop bo water,” sê Abigail Moyo, woordvoerder van Uasa. Eiendom Wat eiendom betref, meen sommige kenners daar is ŉ silwer randjie aan die baie donker wolk. Die repokoers kan dalk tot op ŉ hoogtepunt van 7,5% van rigting verander en ŉ koersverlaging kan moontlik selfs voor Desember aangekondig word, sê Dart. “Voornemende kopers sal tot later vanjaar wag – tot die repokoers tot 7,5% beperk word – voor hulle koop,” sê Yael Geffen, uitvoerende hoof van Lew Geffen Sotheby’s International Realty. “Die eerste helfte van die jaar gaan egter taai wees vir die eiendomsbedryf.” Dit is nou ŉ goeie tyd vir kopers wat byvoorbeeld ŉ huis kontant wil koop, meen Geffen. “Met baie huishoudings wat wil verkoop om te verhuis of af te skaal, sal verkopers gewillig wees om oor die prys te onderhandel.” Nick Pearson, uitvoerende hoof van Tyson-eiendom, is van mening dat daar nie minder transaksies in die eiendomsmark gaan wees nie. “Verkopers sal nou net gedwing word om twee keer te dink oor hul eiendomspryse, en kopers sal moet dink oor die aanbod wat hulle op ŉ eiendom wil maak,” sê Pearson. Pearson sê ŉ rentekoersverhoging kan ook meer huise op die mark laat beland – veral dié wat onder R3,5 miljoen geprys is. “Terselfdertyd gaan die aantal kopers wat die eiendomsmark die eerste keer wil betree, verminder. Die huurmark sal lewendiger word met meer mense wat kies om te huur eerder as om te koop. Dit is in duidelike teenstelling met ŉ toename in die aantal nuwe huiseienaars toe rentekoerse laag was, aangesien meer mense dit kon bekostig om huislenings terug te betaal.”