PressReader - Beeld: 2017-07-20 - ‘Staat ant­woord nie op kwes­sies in me­die­se plan’
‘Staat ant­woord nie op kwes­sies in me­die­se plan’
Beeld - 2017-07-20 - Nuus - A­let van der Walt
Die jong­ste be­leid­stuk oor die re­ge­rings e na­si­o­na­le ge­sond­heid­sorg pla nis net weer’ n her­ha­ling van vo­ri­ges en nie een van die be­lang­ri­ke vraag­stuk­ke is be­ant­woord nie.
Dr. Jo­hann Ser­fon­tein, ’n se­ni­or ge­sond­heid­sorg kon­sul­tant, en Jas­son Ur­bach, ’n di­rek­teur van die Vry­e­mark­stig­ting (FMF) en hoof van die stig­tings e een­heid vir ge­sond­heid­sorg be­leid, het gis­ter in Jo­han­nes­burg ge­sê die nu­we be­leid­stuk werp geen lig op die be­lang­ri­ke kwes­sies nie.
Vraag­stuk­ke, soos wat dit gaan kos en waar die fi­nan­sie­ring van­daan moet kom, bly on­be­ant­woord, sê Ser­fon­tein.
In ag ge­no­me die tyds­be­re­ke­ning van die be­leid­stuk en die ge­brek aan be­son­der­he­de, kan ’n mens vol­gens Ur­bach aan­neem die uit­rei­king van die be­leids­do­ku­ment is po­li­ties ge­mo­ti­veerd.
Die staat sal men­se se ge­sond­heids­be­slui­te van die wieg tot die graf be­heer, sê Ser­fon­tein. Die ge­sond­heids­plan sal ten vol­le in die staat se be­heer wees en daar sal geen ruim­te vir die pri­va­te sek­tor wees nie.
Die re­ge­ring sal di­rek of in­di­rek die be­skik­baar­heid, le­we­ring en fi­nan­sie­ring van ge­sond­heid­sorg vir al­mal be­heer.
Ur­bach sê al wat dui­de­lik is uit die be­leids­do­ku­ment, is dat die arm­ste en weer­loos­ste men­se in die land nie be­ter ge­sond­heid­sorg sal ont­vang nie.
Die kos­te, fi­nan­sie­ring en aan­stel­ling van by­ko­men­de per­so­neel word ook nie in die do­ku­ment be­spreek nie.
Lui­dens die do­ku­ment sal ’n fonds ge­stig moet word en geld sal deur al­ge­me­ne be­las­ting en ook ’n ver­plig­te be­las­ting af­trek­king ge­ge­ne­reer word.
Die Da­vis-be­las­ting­ko­mi­tee het voor­heen be­ves­tig dat die ver­hou­ding van be­las­ting tot die bru­to bin­ne­land­se pro­duk skerp sal moet styg om die ge­sond­heids­plan te fi­nan­sier.
Weens lae vlak­ke van in­diens­ne­ming het die land reeds ’n baie klein be­las­ting­be­ta­lers ba­sis, sê Ur­bach. Net 3,5 mil­joen men­se dra 99% van die be­las­ting­las. Daar is bloot nie ge­noeg be­las­ting­be­ta­lers om na­si­o­na­le ge­sond­heid­sorg ver­se­ke­ring te fi­nan­sier nie.
Eint­lik kom dit daar­op neer die geld wat be­las­ting­be­ta­lers tans aan hul eie ge­sond­heid­sorg be­stee, ver­sprei sal moet word om vir die he­le be­vol­king se ge­sond­heid­sorg te be­taal. Dit is on­grond­wet­lik.
Ser­fon­tein sê ook die mi­nis­ter en die de­par­te­men­te ge­bruik on­waar­he­de om die plan te reg­ver­dig. Daar word by­voor­beeld ge­sê 80% van spe­si­a­lis­te werk tot voor­deel van net 20% van die be­vol­king in die pri­va­te sek­tor. Na­vor­sing het ge­wys dat hoog­stens 66% van die spe­si­a­lis­te in die pri­va­te sek­tor is.
Die de­par­te­ment be­weer ook die pri­va­te sek­tor rok­kel dok­ters by die staat af. Ser­fon­tein sê van 2002 tot 2010 het 11 700 me­die­se stu­den­te ge­gra­du­eer. In dié tyd het die staat ’n skra­le 4 403 pos­te vir me­di­ci ge­skep.
Die ge­sond­heids­plan het ook tal­le an­der te­kort­ko­min­ge. Dit sal die groot­ste staats­be­heer­de en­ti­teit in Suid-A­fri­ka wees en die ge­vaar is groot dat dit net so ’n mis­luk­te kor­rup­te in­stel­ling soos on­der meer Sas­sa, E­s­kom, Pe­troSA, die SAL en die SAUK sal word, sê Ser­fon­tein.
■ Nog ’n be­rig op bl. 15 in Sa­ke.