PressReader - Tuis: 2019-07-01 - SÓ MAAK HUL­LE ...
SÓ MAAK HUL­LE ...
Die tuin­droom het waar ge­word en die stad is ge­wel­dig trots daar­op! – T­ho­bi­le
Die mees­te van die ma­te­ri­aal wat op die dak ge­bruik word, is herwin. “Ons kern­funk­sie in die stad is om­ge­wings­be­stuur,” sê T­ho­bi­le. “Daar is ge­reel­de on­wet­ti­ge stor­ting van vul­lis in die stad se stra­te en ons maak e­nig­iets wat bruik­baar is, by­me­kaar en span dit hier in.
“Ons het ook ’n oor­een­koms met be­sig­he­de in die stad en kry by hul­le ar­ti­kels waar­voor hul­le nie meer nut het nie. Op dié ma­nier het on­der meer ou mo­tor­ban­de, skoe­ne, ho­pe plas­tiek-koel­drank­bot­tels, blik­kies en selfs ’n stuk­ken­de ke­tel hier ’n twee­de le­we ge­kry.”
Om al­les bo-op die dak te kry, was ’n an­der sto­rie. T­ho­bi­le ver­tel hul­le moes ’n muur uit­breek en ’n trap van ge­gal­va­ni­seer­de staal on­der die in­ge­ni­eurs se toe­sig in­sit ten ein­de be­hoor­li­ke toe­gang te skep. Vir plant­bok­se is on­der meer hal­we drom­me ge­bruik, ver­hoog­de bed­dings ge­bou en ou mo­tor­ban­de herwin.
Wat die plant­keu­se be­tref, is daar groot­liks op in­heem­se plan­te ge­fo­kus – ver­al plan­te wat na­tuur­lik in dié om­ge­wing voor­kom. Die groen­te in die ton­nels word jaar­liks af­ge­wis­sel en die oes word aan sop­kom­bui­se vir ha­we­lo­ses en ou­e­te­hui­se in die om­ge­wing ge­skenk. >>
2 [VER­TI­KA­LE TUI­NE]
’n Fo­kus­punt in die tuin is die ver­ti­ka­le tui­ne van her­win­de ma­te­ri­aal. Die han­gen­de tui­ne in die son spog oor­we­gend met vet­plan­te soos aal­wy­ne, spek­bo­me, Cras­su­las en Coty­le­dons. In an­der wat meer ska­du kry, groei on­der meer tak­bok­va­rings.
Om al­les groen en aan die groei te hou, word die daktuin el­ke og­gend en aand met re­ën­wa­ter nat­ge­maak. Dié wa­ter is af­koms­tig van die buur­ge­bou se dak. Af­voer­py­pe van daar­die dak af is met die op­gaar­ten­ke in die daktuin ver­bind en die wa­ter word van die ten­ke af na die be­sproei­ing­stel­sel ge­pomp.
Om se­ker te maak die daktuin word on­der­hou en bly so mooi soos dit is, is Ace Sik­hak­ha­ne, Col­bert Sa­be­lo en Cy­ril Ma­ga­qa vol­tyds aan diens. Hul­le ver­wy­der dooie bla­re, maak nat, ver­vang plan­te soos no­dig en plant ge­reeld nu­we saai­lin­ge om die groen­te­bed­dings in pro­duk­sie te hou.
“Ons is baie trots op die daktuin,” sê T­ho­bi­le. “Dit dien as ’n voor­beeld vir an­der ge­boue en wys dit is wel moont­lik om in die mid­del van die stad, waar ruim­te be­perk is, ’n tuin te hê. Boon­op wys dit be­staan­de ge­boue kan aan­ge­pas word om vol­hou­baar te wees; die plan­te bo-op help boon­op om die tem­pe­ra­tuur in die ge­bou te ver­laag.
“S­te­de word ge­sien as ge­vaar­pun­te vir kli­maats­ver­an­de­ring weens die oor­maat be­soe­de­ling en kool­stof­di­ok­sied wat daar in die lug is. Kan jy jou in­dink wat­ter im­pak dit op ons kli­maat sal hê as ons op al die ge­boue met plat dak­ke in die mid­de­stad sou tuin­maak?”
’n Groot ver­skei­den­heid groen­te soos spi­na­sie, beet, sel­de­ry, blaar­slaai, uie en kool groei in ton­nels on­der ska­du­net. Heel­wat kruie soos tie­mie, la­ven­tel, pie­ter­sie­lie, o­ri­ga­num, sa­lie en ment word ook ge­kweek.
Niks is nut­te­loos in dié in­spi­re­ren­de tuin nie. Van ’n vrot bui­te­band tot ’n ou hemp en stuk­ken­de ke­tel word plant­plek.
Die ve­re van ’n ou ma­tras (bo), plas­tiek­bot­tels, ou hand­skoe­ne, rie­te en ge­bruik­te pa­let­te word aan­ge­wend vir ver­ti­ka­le tui­ne. Hier spuit Col­bert Sa­be­lo on­der meer tak­bok­va­rings nat.
Die tuin is nie net daar om kos te pro­du­seer of werk te ver­skaf nie; dit is ook ’n won­der­li­ke ont­span­nings­plek vir men­se wat in die ge­bou werk. Hier kui­er per­so­neel saam oor mid­dag­e­te en word selfs ver­ga­de­rings ge­hou.
Be­soe­kers aan die tuin ge­niet dit om hier skaak te speel (on­der). Vol­gens T­ho­bi­le be­soek baie skool­kin­ders, plaas­li­ke in­wo­ners so­wel as bui­te­lan­ders die tuin.