Dit is gevaarlik om tale aan te leer, want dit stel jou bloot aan nuwe kulture en wêreldbeskouings. Toe ek so 10 jaar gelede my avontuur met Pools begin het, sou ek nooit kon dink hoe dit my sou verander nie. Ek het Pole onlangs weer besoek om 'n oudstudent se troue by te woon. 'n Goeie verskoning vir 'n kuier in my tweede heimat. Sy en 'n medestudent wat Afrikaans aan die Adam Mickiewicz-universiteit studeer het, het so amper 5 jaar gelede vir 'n jaar in Suid-Afrika studeer. My oudstudent het juis tydens hierdie uitruil haar man ontmoet.
Aan die begin van hierdie twee studente se verblyf het ek vir hulle 'n afskrif van die boek "Speaking Volumes about Poles" deur Laura Klos Sokol gegee. Laura is 'n sosiolinguis en ook 'n Amerikaner wat al jare in Pole woon. Die boek gaan oor die verskille tussen Pole en Amerikaners en het my baie gehelp toe ek 'n nuweling in Pole was en ek het dit vir my oudstudente gegee in die hoop dat dit hulle sou help.
Nou wonder jy seker hoekom ek 'n boek oor die verskille tussen Pole en Amerikaners nuttig kan vind! Ons is (ontstellend?) baie soos die Amerikaners. Ek was self nog nie in die VSA nie en berus maar my bevindinge op die paar Amerikaners wat ek al leer ken het en hoe ek met die Amerikaanse gedeeltes van die boek kon identifiseer. Nogal 'n skok as jy dink dat jy 'n Suid-Afrikaner in murg en been is. Ek loop tydens my onlangse vakansie 'n opvolg van die skrywer raak – Shortcuts to Poland. Voor in die boek is 'n prettige vraelys waarmee jy jou Poolsheid kan vasstel. Die punte wat ek vir die vraelys gekry het, plaas my in die kategorie: "You're very Polish. In fact, check your passport." Hmmmm.
Baie sal seker saamstem dat as ons na mekaar se welstand uitvra ons nie regtig in die antwoord belangstel nie. Dit is eerder net formule om 'n gesprek mee te begin of om hoflik te wees. Daarom sal ons sommer sê: kanniklani, jy? Intussen is ons bekommerd oor die petrolprys, droogte en misdaad. Dit is eerder later in die gesprek dat ons sal sê dat nie regtig so goed gaan nie. In Pools vra jy net nie daai vraag nie. Tensy jy baie tyd het of regtig wil weet hoe dit met daai persoon gaan.Dit is nie dat daar nie so 'n vraag in Pools bestaan nie. Jy kan vra: "Jak się masz?" (uitspraak: jak sje masj), maar ek dink ek het dit omtrent net in die bekende Poolse liedjie gehoor: https://www.youtube.com/watch?v=6_0rBgOcEdA Miskien het ek tog baie verpools, want toe 'n Poolse kollega my op 'n keer vra hoe dit gaan, het ek hom mooi vertel wat alles die oggend skeefgeloop het. Kla die Pole dan so baie? Miskien. Of miskien is hulle net eerliker oor hoe hulle voel.