Cyril se stryd in die binnekamer | Netwerk24
Deur Leopold Scholtz 15 November 2018 00:00
Vandeesweek word 'n maatreël wat van groot belang vir die welsyn van ons land kan wees in die parlement bespreek. Dit is 'n voorstel om die Grondwet só te verander dat dit onteiening van grond sonder vergoeding "meer uitdruklik" maak, soos dit in 'n nuusberig gestel is.
Soos alles in die lewe het dié saak meer as een kant. Álle kante en belange moet dus op die weegskaal geplaas word. Aan die een kant plaas die EFF-ondersteuners die – soos hulle dit sien – "diefstal" van die grond deur die wittes in die skaal.
Onder swart en bruin mense word soms 'n wrang grappie vertel: Toe die wit mense in 1652 in die Kaap aankom, het "hulle" die Bybel gehad en "ons" die grond. Deesdae het "ons" die Bybel en "hulle" die grond.
Populistiese leiers soos Jacob Zuma en Julius Malema het dié sentiment dankbaar aangegryp om gevoelens op te hits en stemme te trek.
Wat Zuma betref, weet ons dit het nie gegaan om die beginsel nie, maar om die mag te behou om die staat te plunder. Malema was nog nie werklik in 'n posisie om op groot skaal te plunder nie, maar 'n mens kan wel jou vermoedens oor hom hê.
Terselfdertyd wys 'n onlangse verslag van die SA Instituut vir Rassebetrekkinge dat die beginsel van grondonteiening sonder vergoeding deur 41% van die mense geopponeer word, teenoor 30% wat dit goedkeur. Maar wanneer die vraag is of die staat mense se eie
eiendom sonder vergoeding mag vat, is 'n volle 90% daarteen gekant.
Ek kan my nie voorstel dat Ramaphosa in sy hart en verstand ten gunste van onteiening sonder vergoeding is nie.
Ook is die behoefte aan grond onder swart mense beperk. Verreweg die meeste stel nie belang om te boer nie; hulle wil liefs in die stede vir 'n vergoeding werk.
Tog is dit vir baie swart mense 'n simboliese saak wat oor hul menswaardigheid gaan. Dis waarom Malema se argument – die wit mense het die grond gesteel sonder betaling; hoekom moet óns nou daarvoor betaal? – by baie op vrugbare grond val.
Een van die hoofredes waarom die Renaissance en Verligting tot Europa se oorheersing van die res van die wêreld gelei het, en nie andersom nie, was die feit dat die besit van eiendom in die reg gewaarborg is. Dit het tot ekonomiese sekerheid gelei, waarin beleggings gedoen kon word en wat groei teweeggebring het.
As jy daardie sekerheid wegneem . . . wel, gaan kyk na wat gebeur het in die Sowjetunie, Rooi China, Zimbabwe, Kuba, Venezuela, enige sosialistiese staat: Dit het tot 'n ineenstorting en ekonomiese katastrofe gelei.
Pres. Cyril Ramaphosa, meen ek, begryp dít. Dis hoekom hy reg van die begin af twee voorbehoude gestel het: Dit mag nie die ekonomie of voedselsekerheid benadeel nie.
Maar enigiemand wat nie deur ideologie verblind word nie, sal mos weet dat dit wél die ekonomie én voedselsekerheid gaan benadeel. Dus, waarom daarmee voortgaan?
Die antwoord lê in die feit dat Ramaphosa deur die linkervleuel van die ANC in 'n hoek gedruk is.
Dis die mense wat ideologies besete is, of wie se oë blink by die vooruitsig dat hulle hulself (soos Mugabe-hulle) met lekker vet plase kan verryk, of wat eenvoudig meen dit trek stemme.
Ramaphosa is tans in 'n klipharde magstryd met die staatskapers in sy party gewikkel. Die geskil tussen min. Pravin Gordhan en die openbare beskermer, Busisiwe Mkhwebane ('n Zuma-akoliet), is 'n goeie voorbeeld.
Ek kan my nie voorstel dat Ramaphosa in sy hart en verstand ten gunste van onteiening sonder vergoeding is nie. Maar hy sal eers die magstryd in die binnekamers moet wen voordat hy dié maatreël kan omdraai.