Vir die eerste keer sedert 1994 is daar geen opposisielede in ’n Suid-Afrikaanse kabinet nie, skryf Jan-Jan Joubert.
Dit was wel waar dat Mandela graag meer bekwame opposisieleiers in sy kabinet wou hê. Hy het byvoorbeeld later in sy termyn Tony Leon, leier van die destydse DP, gevra om in die kabinet te dien, maar Leon het nee gesê, omdat hy en die DP gemeen het dis belangriker om ’n sterk opposisie tot die ANC te vorm.
Ná die 1999-verkiesing het pres. Thabo Mbeki drie IVP-ministers in sy kabinet behou, al was hy nie meer onder die verpligting om dit te doen nie. Hoewel die ANC en die IVP dit ontken het, is Mbeki se besluit waarskynlik beïnvloed daardeur dat geen party in 1999 ’n volstrekte meerderheid in die KwaZulu-Natalse provinsiale verkiesing behaal het nie en die IVP ’n koalisievennoot in die provinsie gesoek het. Die IVP het die ANC as provinsiale koalisievennoot gekies en IVP-leiers het tot in 2004 in die nasionale kabinet bly dien.
Die laaste rede waarom ons nou met ’n volkome ANC-kabinet sit, kan wees dat opposisiepartye nie saam met die ANC in dieselfde span wil trek nie. Dit geld beslis die DA en die ACDP.
Wat baie mense tans in hul verstaanbare en gegronde kommer oor die grondkwessie miskyk, is die swak verhouding tussen die ANC en die EFF oor ’n veelheid kwessies.
Duidelik is daar dinge in die ewig veranderende opposisie-kookpot aan’t roer wat samewerking tussen die ANC en opposisiepartye bemoeilik. Dit lyk dus in die huidige omstandighede waarskynlik dat ons tot in 2019 vir die eerste keer met ’n volkome ANC-kabinet gaan sit. Daarna hang dit af van wat die kiesers besluit en is koalisies of samewerkingsooreenkomste meer waarskynlik as wat dit tans is.
* Jan-Jan Joubert is ’n politieke joernalis en skrywer. Sy boek Wie gaan regeer in 2019? verskyn eersdaags.