Kerkbode, 4 Desember 2015 | NG Elarduspark
Geplaas deur Sonya Snyders op 21-01-16
Vrae en antwoorde oor die appèlle
Die opskorting van die Algemene Sinode se besluite oor selfdegeslagverhoudinge na die
ontvangs van kennisgewings van appèl daarteen, het talle vrae laat ontstaan. Hier is van die vrae met antwoorde daarop:
Wie het besluit om die Algemene Sinode se besluite op te skort? Niemand het dit besluit nie. Dit is, volgens vier afsonderlike regsmenings, die outomatiese gevolg van die kennisgewings van appèl. Die Algemene Steunspan Regte en die Algemene Sinodale Moderamen het kennis geneem van die stand van sake, maar was volgens hulle verstaan van die situasie nie by magte om enigiets daaraan te doen nie.
Na wie toe word daar geappelleer? Normaalweg, lui die regsadvies, word daar geappelleer
na ’n “hoër gesag” as dié wat die besluit geneem het. Omdat daar in die NG Kerk nie ’n “hoër gesag” as die
Algemene Sinode is nie, moet daar na die volgende Algemene Sinode toe geappelleer word. Die Kerkorde bepaal wel dat appèlle deur die Algemene Sinode se gevolmagtigde appèlliggaam (ATR) gehanteer kan word, maar regsadvies lui dat appèlle op grond van leergeskille liefs voor die volgende Algemene Sinode moet dien. As die appellant direk na die Algemene Sinode toe appelleer, moet die Algemene Sinode dit hanteer.
Kan ’n buitengewone algemene sinode nie byeengeroep word om die proses te bespoedig nie?
Nee, want ’n buitengewone algemene sinode bestaan uit dieselfde afgevaardigdes as die vorige gewone Algemene
Sinode, en hulle mag nie regter speel in hulle eie saak nie.
Wat beteken die opskorting van die besluit van die Algemene Sinode? Dit beteken nie die nietigverklaring van die besluit nie. Die besluit sal eers nietig verklaar word as die appèl slaag. Dit beteken wel dat die besluit nie nou uitgevoer kan word nie. Dominees mag dus nog nie selfdegeslagverbintenisse bevestig nie, sulke verbintenisse word nog nie in die kerk erken nie en gay leraars in sulke verbintenisse word nog nie in die kerk aanvaar nie. In effek geld die situasie soos dit voor die Algemene Sinode gegeld het.
Beteken dit enige lidmaat kan voortaan enige besluit van die Algemene Sinode verlam deur daarteen
te appelleer? Die NG Kerk bevind hom met hierdie appèlle in ongekaarte waters. Dit is die eerste keer sedert die totstandkoming van die Algemene Sinode in 1962 dat daar teen een van sy besluite geappelleer word. Dit is duidelik dat die appèlproses soos in die Kerkorde uitgestippel nie alle konsekwensies van so ’n proses voorsien het nie. Daarom is daar reeds in die Algemene Taakspan Regte daaroor gepraat dat die appèlprosedures hersien moet word sodat die kerk nie in die toekoms op algemene sinodale vlak lamgelê kan word deur appèlle nie.
Waarom is die kerk so uitgelewer aan die gemenereg? Hoe duideliker die kerk se eie prosedures uitgestippel is, hoe minder sal die gemenereg in die kerk se sake ’n rol speel. Daarom behoort die appèlprosedures hersien te word. Verder beskou die Suid-Afrikaanse reg ’n kerk as ’n vrywillige vereniging en word dit deur die regspraak as sodanig hanteer. Dit bring dikwels spanning tussen die regsposisie en die kerk se teologiese verstaan van wat ’n kerk is. Daarom het die Algemene Sinode dit goedgekeur dat die situasie ondersoek word om te kyk of ’n posisie beding kan word waarin die kerk, as haar paaie wel met die reg kruis, nie as ’n vereniging nie, maar meer volgens haar eie aard gehanteer sal word.
Hoe beslis ’n Algemene Sinode oor ’n appèl oor leergeskille? Art 44.4 van die Kerkorde bepaal dat sake in verband met leergeskille met ’n tweederdemeerderheid deur die Algemene Sinode beslis moet word. Art 44.5 bepaal dat as daar nie ’n tweederdemeerderheid bereik word nie, mag enige van die partye ’n verdere beroep op die afsonderlike sinodes doen. “Die gesamentlike volstrekte meerderheid van stemme van die afsonderlike sinodes is dan beslissend.” 8Wat gebeur as ’n sinode as sinode appèl aanteken een die Algemene Sinode se besluit? ’n Sinode wat as sinode appèl aanteken, word ’n party ot die geding en mag nie deelneem aan die regspraak daaroor nie. Dit beteken dat wanneer die Algemene inode die appèl aanhoor, moet die afgevaardigdes van die sinode wat geappelleer het, hulle aan die vergadering van die Algemene Sinode onttrek.