Die hel is ander mense (en hulle opinies) – die oorsaak van menige sielkundige probleme - Pieter Harris
1 October 2015 /0 Comments/in Uncategorized /by Leigh-Ann
Die oorspspronklike titel van die verhoogspel was getiteld: In Camera, wat verwys na die regsterm waar 'n private gesprek agter geslote deure plaasvind.
Hierdie drie verdoemde siele, Joseph Garcin, Inès Serrano, en Estelle Rigault word vir ewig opgesluit in dieselfde vertrek in die hel. Hulle het ewige pyniging en 'n helse vuur verwag, maar in plaas daarvan bevind hulle hulself in 'n heel netjiese vertrek. Aanvanklik wil nie een van hierdie drie karakters erken hoekom hulle verdoem is nie. Joseph beweer dat hy terreg gestel is omdat hy 'n passifis was. Estelle hou aan deur te sê dat sy 'n fout gemaak het. Inès is die enigste een wat daarop aandring dat hulle ophou lieg en hulle morele misdade bely. Sy weier om te glo dat hulle almal per toeval in dieselfde vertrek op ge-eindig het, en sy besef dat hulle in dieselfde vertrek beland het met net een doel: om mekaar misrabel te maak. Sy besef hulle is mekaar se martelaars.
Joseph stel voor dat hulle mekaar alleen los en om stil te wees. Maar Inès begin toe sing oor 'n terregstelling en Estelle soek net 'n ydele spieel om te sien hoe sy lyk. Inès probeer om vir Estelle te verlei deur aan te bied om haar "spieel" te wees, deur haar te alles te vertel wat sy sien, maar sy maak vir Estelle meer bang as enige iets anders. Dit word binnekort duidelik dat Inès aangetrokke tot Estelle is. Estelle is weer aangetrokke tot Joseph, en Joseph is nie lus vir enige iets nie.
Na lang argumente besluit hulle om hulle wandade te bely sodat hulle weet wat om van mekaar te verwag. Joseph het sy vrou mishandel, Inès het haar neef se vrou verlei terwyl sy saam met hulle gebly het. Estelle het 'n affair gehad, en het swanger geword en die kind vermoor, wat op sy beurt tot gevolg gehad het dat die kind se pa homself gedood het.
Ongeag hierdie belydenisse, het hulle steeds op mekaar se senuwees gewerk. Joseph begin ingee op Estelle se verleiding, en dit maak Inès van haar kop af. Joseph smeek Estelle om vir hom te vertel dat hy nie 'n lafaard was om van sy land te vlug tydens die oorlog nie. Intussen vertel Inès vir Joseph dat Estelle net voorgee dat sy tot hom aangetrokke is om net by 'n man te wees, enige man. Joseph op sy beurt, probeer om te ontsnap.
Hy probeer herhaaldelik om die deur oop te maak, en skielik maak die deur oop, maar hy kom nie so ver om uit te stap nie, en ook die ander twee kies om in die vertrek te bly.
Hy wil daar bly totdat hy oortuig is dat Inès hom kan vertrou. Sy weier egter, en sê dat hy 'n lafaard is, en belowe om sy lewe vir ewig hel te maak. Joseph maak die afleiding dat die hel ander mense is, en dat dit erger is as enige marteling of fisiese straf is.
Estelle, woedend, begin Inès verwoed te steek met 'n papiermes. Aangesien hulle reeds almal dood is, is hierdie aanval futiel, en Inès begin selfs halfhartig haarself te steek, maar begin om te lag.
Estelle besef hulle is almal hier vir ewig vasgevang en lag ook maar net. Almal begin lag totdat Joseph fnaal besef: "Eh bien, continious". Rofweg vertaal as, "Ag wat, kom ons gaan aan".
Dit kan nogal erg raak, as dit vir ewig en altyd so aan moet gaan. Die hel is om vir ewig met iemand saam te leef wat jou teen die mure uit dryf, terwyl jy in hierdie lewe skaars vyf minute dit met hulle sou uithou. Of dit 'n huweliksmaat is, 'n vriend, of 'n kollega by die werk, hulle irriterende gewoontes, hulle simpelheid, hulle sinisme, hulle onnoselheid en hulle voorkeure wat so met joune bots, is die hel.
2. Ander mense, dis die hel
Sartre se idee was eerder dat wanneer ons oor onsself dink, dat ons kennis wat ander oor ons het, gebruik. En dat ons ander se oordeel oor ons gebruik oor wat ons in elk geval van onsself dink. Ons gebruik die oordeel van ander mense as bevestiging wat ons in elk geval van onsself dink. Ons laat toe dat ander mense ons hel word. Ons luister na wat ander mense vir ons sê of oor ons te sê het, en dan oordeel ons onsself of grond van hulle opinie.
3. Meer oor die "hel is ander mense"
Volgens Sartre is dit onmoontlik om opinies oor onsself via onsself te vorm. Ons kry dus ons opinies oor onsself via ander. As ons onsself hoog ag, het ons waarskynlik daardie opinie oor onsself gevorm na aanleiding van opinies van ander oor ons. Ons kon waarskynlik ook 'n hoë agting oor onsself ontwikkel na aanleiding van terugvoer wat ons van ander mense kry as ons sukses behaal het. Die teenoorgestelde sal natuurlik geld vir mense wat negatief oor hulself dink.
Sartre sluit nie noodwendig egoïsme en narcissisme hierby in nie, en hy postuleer dat dit veroorsaak kan word deur opinies en fantasieë wat ons oor onsself "vervaardig" na aanleiding van die opinies van andere.
Of ons nou daarvan hou of nie, ander mense is daarop uit om ons op een of ander manier te gebruik. Al is dit nou jou werkgewer wat jou in diens neem om vir hom of haar geld te maak, tot vriende wat jou vir geselskap gebruik of ander mense wat op een of ander manier iets wat jy kan bied, nodig het. Dit kan ook tot jou eie voordeel (of nadeel) wees.
Stel jouself vir 'n oomblik 'n wêreld voor waar jy ander mense respekteer, bevriend en liefhet vir wie hulle is, en nie vir hulle geld, status, mag, suksesse, besittings, voorkoms, persoonlikhede, kennis of bydraes wat hulle tot jou lewe mag maak nie. Stel jouself vir 'n oomblik 'n wêreld voor waar jy mense respekteer bevriend of liefhet bloot omdat hulle fantastiese mense is en vir geen ander rede nie. In alle eerlikheid, dink jy dit is moontlik?
Sartre laat ons inderdaad in 'n wurggreep van 'n dilemma. Sy idee van die hel wat ander mense is, kan nie weg gewens word nie. Sartre het egter vir ons 'n heerlike dilemma daar gestel. Sartre los egter vir ons 'n skuiwergat om onsself uit hierdie dilemma gewikkel te kry deur die idee dat ons altyd keuses het. Dat ons dit toelaat. Dalk is ons maar net ons eie hel. Ek het nie noodwendig oplossings hiervoor nie, maar kan 'n paar gedagtes deel.
5. 'n Esterne lokus van beheer
Ons beoordeel mense dadelik op grond van hulle kleredrag, hulle motors, hulle voorkoms, hulle ras, hulle opvoeding, hulle sosiale status… ag die lys is eindeloos.
Ons beoordeel onsself ook op bogenoemde, of ons beoordeel onsself op grond van hoe ander ons beoordeel, of sou beoordeel in ons interpretasie van hoe hulle ons sou beoordeel.
Die sielkunde noem dit 'n ekterne lokus van beheer (external locus of control). Ons het volgens die vader van hierdie teorie, Jullian B. Rotter twee lokusse: intern of ekstern. 'n Interne lokus van beheer is waar jy glo jy jou eie lewe beheer. 'n Eksterne lokus van beheer is waar jy glo dat jou besluite en jou lewe beheer word deur faktore in die omgewing waaroor jy geen beheer het nie. As jy met iets misluk het, sal die persoon met 'n interne lokus van beheer net hulself blameer. Mense met 'n eksterne lokus van beheer sal ander mense of faktore blameer. Ons lewe meer met 'n eksterne lokus van beheer. Ons blameer omstandighede, die regering, die ekonomie, onvoorsiene omstandighede en ander dinge vir ons probleme. En selfs al sou dit waar kon wees dat dit hulle skuld is, gaan dit niks aan jou gevoelens verander nie.
Ons soek ewige jeug, rykdom en roem. Ons sal nie dood buite gesien word sonder mooi klere, presiese grimering en ons beste glimlag nie. Ons photoshop ons foto's voor ons dit op sosiale media plaas. Ons koop boeke of tydkrifte wat die fokus daarop plaas om ander mense te beïndruk. Almal vertel ons hoe om jonger te lyk, langer te leef, mooier te lyk, die beste gadgets te hê, die mooiste motor te ry, hoe om geld te maak of te spaar, en so kan ek aangaan. Ons plaas foto's van hoe oulik ons is op Facebook en Instagram. Ons beïndruk mense met ons mooi huise en suksesse. Ons spandeer so baie van ons swaar verdiende geld, net om by die Vannermerwes by te hou. Net om aanvaar te word. Ons vang onsself vas in hierdie hel van ander mense. Of dan die hel wat ons vir onsself skep deur te dink wat hulle van ons sou dink.
En net soos ons drie karakters in Sartre se toneelspel, is ons almal in dieselfde vetrek – om mekaar misrabel te maak. Ons steek, soos die drie karakters in Sartre se In camera, ons ware self vir ander weg. Ons verdedig ons gedrag, en as ons nie kan nie, skuil ons agter die feit dat ons 'n fout gemaak het. Maar al waarin ons belang stel, is soos Estelle, om goed te lyk. Wanneer ons nie goed genoeg voel nie, of soos Inès, in ons liefde verlaat voel, maak ons die ander een vir wie ons eintlik lief voel, se lewe hel, en ons doen dit eintlik as gevolg van ons eie kwessies, en nie noodwendig omdat die ander persoon iets verkeerd gedoen het nie. Ons is mekaar se martelaars.
Dit is dus nie vreemd dat toetse gewys het dat mense met 'n eksterne lokus van beheer gedoem is om ongelukkig te wees nie…
Ekskuus tog vir die onderbreking. Ek moes gou op Facebook gaan kyk wie het 'n inskrywing wat ek op Facebook gemaak het, ge-like het. Ek voel goed oor iemand wat goeie kommentaar gelewer het op wat ek gesê het, maar daar is ook iemand wat negatiewe kommentaar gegee het…
6. Jy is altyd in beheer
Miskien moet ons soos mense met 'n goeie ideaal met 'n interne lokus van beheer eers die fout by onsself soek. Natuurlik is daar mense wat opinies oor ons het, en hierdie mense het hulle eie issues. Ons gaan in die volgende afdeling hierna kyk.
Laat jy hierdie mense en hulle opinies toe om jou te laat skuif na 'n eksterne lokus van beheer? Netsoos dit gebeur het met ons vriende in Sarte se In camera.
Is die hel inderdaad ander mense, of is die hel dit wat ons vir onsself veroorsaak deur hoe ons ander mense en hulle opinies interpreteer?
Jy is die hele tyd in beheer van jou lewe aangesien jy altyd keuses het. Jy is altyd 'n oorwinnaar. As jy nie beheer van jou lewe neem nie, gaan ander mense dit vir jou beheer. Dit is nooit iemand anders se skuld nie. Jy is in beheer van jou lewe, en dinge gebeur soos wat jy dit toelaat al dan nie.
Om iemand anders te blameer, is om daardie persoon in beheer van jou lewe te plaas. "Mense word beter as jy beter word", is 'n bekende aanhaling van Brian Tracey. Dis wanneer jy besef dat jy in beheer van jou lewe is, en dit nie verder sal toelaat nie, begin mense jou ook anders behandel. Maar die eerste verandering sal by jou moet begin.
Moet dus nie voortgaan om iemand anders in beheer van jou lewe te plaas deur hom of haar te blameer, en sodoende jouself te ontmagtig en nie meer beheer van jou eie lewe doen nie.
7. Wie de hel is hierdie mense wat die hel is, in elk geval?
Die hel word immers deur onsself veroorsaak. Maar ons het steeds ook 'n eksterne lokus van beheer. Dit mag jou ook help om meer te verstaan waar hierdie mense wat die hel vir jou "veroorsaak" beter te verstaan.
1. Is oningelig
Dit is inderdaad die maklikste ding om 'n opinie oor iemand of oor enige iemand uit te spreek. Mens hoef nie te dink nie. Gewoonlik kan hierdie mense nie dink nie, aldus Carl Gustav Jung.
"Opinie is die laagste vorm van menslike kennis. Dit vereis geen verantwoordelikheid, geen begrip nie. Die hoogste kennis is empatie, want dit vereis ons dat ons ons ego's in die agtergrond plaas, en onsself in die ander persoon se wêreld plaas. Dit gaan oor 'n groter sin vir betekenis en sin in die wêreld".
En ten slotte het Carl Gustav Jung ook gesê: "Thinking is difficult, that's why most people judge".
2. Het hulle eie minderwaardigheids-kwessies
Hulle voel hulle kan hulself nie ophef tot waar jy is nie. In plaas daarvan om hulself te probeer ophef tot jou standaard, omdat hulle glo hulle nie kan nie, sal hulle jou probeer om jou af te trek na hulle standaard.
Ek dink nou aan iemand saam met wie ek in die koshuis gebly het tydens my unversiteits-jare. Ek het die informele geneigtheid om iemand se intelligensie te meet aan sy of haar vermoë om skaak te speel. As ek hier my eie ego kan streel, met 'n goeie eksterne lokus van beheer – ek is 'n baie goeie skaak-speler! Daarom dink ek dat ek baie intelligent is. Maar ek kon nooit skaak teen *Gerrit wen nie. Natuurlik was Gerrit intelligenter as ek. Maar hoe was dit moontlik dat Gerrit intelligenter was as ek, maar dat ek reeds besig was met 'n nagraadse kwalifikasie, terwyl Gerrit steeds besig was met eerste-jaar vakke?
Ek het hom een aand hiermee gekonfronteer en vir hom gevra hoe dit moontlik is om sy vakke te druip. Sy antwoord aan my was: "Ek druip my vakke omdat ek nie leer nie". Op my vraag hoekom hy nie leer nie, was sy antwoord: "Ek druip omdat ek nie leer nie, en ek kan altyd sê ek het gedruip omdat ek nie leer nie, maar wat as ek leer, en ek druip steeds?
3. Is self gewonde siele
Hurt people hurt people – Will Bowen
Mense maak ander mense seer as gevolg van hulle eie innerlike konflik en pyn. Moenie glo hulle is bloot net sleg nie. Hulle is gewond en verdien medelye. Hierdie mense wie jou so seer maak, het hulle eie pyn. Jy kan verseker wees dat hulle seergemaak is, en hulle eie trauma het. Hulle het gewoonlik trauma in hulle eie kinderjare of in hulle latere lewe. Jy kan maar na hulle geskiedenis gaan kyk: hulle is self net seerkry-siele wat hulle pyn uitleef deur ander seer te maak, sonder dat hulle dit noodwendig bedoel. Hulle het hulle eie pyn van gevoelens van minderwaardigheid en skuil agter 'n masker van selfversekerdheid.
4. Het self nie veel in die lewe bereik nie
5. Het nie self-respek
Iemand wie nie respek vir ander mense het nie, het nie respek vir hulself nie. Soos iemand dit eenmaal gestel het: "Ek hou nie van ander mense nie, want ek hou nie van myself nie". As jy nie iets goeds in jouself kan sien nie, gaan jy ook nie goed in ander mense kan sien nie. Gelukkige mense soek altyd die goed in ander mense, of dit nou mense is wat die hoogste sport bereik het en of dit nou Bergies is. Hulle sal die goeie in enige mens vind. Ongelukkige mense soek altyd die sleg in ander mense, en vind dit altyd ook aangesien dit 'n refleksie of projeksie is van hulle eie ongelukkigheid met hulself.
6. Is jaloers
In een van die fabels van Aesopus sien 'n vos 'n tros ryp, uitgeswelde druiwe wat aan 'n wingerdloot hang. Hy spring boontoe om die druiwe te gryp, maar vind dat hy nie kan bykom nie. Hy probeer weer en weer, maar hy kry dit nie reg nie. Uiteindelik – moeg en gefrustreerd – oortuig hy homself dat die druiwe klein en nog groen is, en waarskynlik suur smaak. Ons praat hoeka van "suur druiwe" wanneer iemand iets verkleineer wat hy graag wil hê, maar nie kan kry nie!
Dalk is dit reeds duidelik waarom hulle jaloers op jou sou wees, en jou sal probeer afbreek omdat hulle nie voel dat hulle op jou vlak kan kom nie, maar jou eerder sal wil aftrek na hulle vlak. Hulle sal egter nie hulle eie jaloesie raaksien nie, want min mense wil hulle gevoelens van minderwaardigheid erken. En hulle verkies soos Inès en Estelle om eerder kwaad te voel.
Jealousy makes you nasty. Hulle het self nie veel bereik nie, en daarom is hulle jaloers op jou, en die beste om hulle jaloesie te hanteer, is om jou af te kraak. Jy kan maar gaan kyk: dis juis mense soos Gerrit wat niks bereik het nie, wat die meeste te sê het oor diegene wat iets bereik het.
7. Sien hulle eie skadu-beeld nie raak nie
Carl Gustav Jung, een van die vaders van die sielkunde praat van die skadu of die mense se skadu-beeld.
Jou skadu is letterlik daardie deel van jou waarvan jy nie hou nie, en wat jy nie raak wil sien nie, en jou onderbewuste dit letterlik vir jou wegsteek sodat jy nie van hierdie onaanvaarbare deel van jou raak kan sien nie.
Vogens Jung is die skadu instinktief en irrasioneel en is geneig om raak gesien te word in sogenaamde projeksie, wat in die volgende punt aangespreek word.
8. Gebruik projeksie as verdedigingsmeganisme
'n Verdedigingsmeganisme is onbewustelike gedragspatrone wat 'n persoon gebruik om hom- of haarself te beskerm teen gevoelens van angs, verleentheid, minderwaardigheid of skuldgevoelens, en te keer dat hierdie gevoelens tot hulle bewustheid deur te dring.
Projeksie is waar iemand op 'n onbewustelike vlak sy of haar eie skadu, dit wil sê onaanvaarbare wense, trekke, tekortkominge, houdings of subjektiewe gevoelens aan ander toeskryf. So glo byvoorbeeld die kwaad persoon dat ander kwaad gevoelens het.
Hulle projekteer dus hulle eie kwessies op jou.
As ons weer na ons vriende in ons toneelspel gaan kyk, sien ons hier 'n warm patat sindroom". Soos jy seker weet, kan 'n patat hel-warm word. En as jy so 'n patat in jou hand het en dit jou brand, gaan jy dit in die lug in gooi. Of na iemand anders gooi. En hulle blameer, want dit is veel makliker om woede te voel as om skuldig te voel. Iemand het eenmaal gesê dat sommige mense voorgee dat jy 'n slegte persoon is, sodat hulle nie skuldig hoef te voel oor die dinge wat hulle aan jou gedoen het nie.
Wanneer jy besluit het dat die ander persoon nie van jou hou nie, verdedig jy net eintlik jou eie besluit om nie van hom of haar te hou nie. En so vervul jy 'n selfvervullende professie, aangesien meeste mense nie van mense hou wie nie van hulle hou nie.
Dit waarvan hulle jou beskuldig, is dus hulle eie kwessie, en jy het steeds die keuse of jy jou daaraan gaan steur of nie.
9. Besef waarskynlik nie eers hulle maak jou seer nie
In die meeste gevalle besef hierdie mense nie eens dat hulle jou seer maak nie, en mag dalk uit hulle eie self-esteem probleme wonder waarom mense hulle vermy. Wanneer jy dit besef, en self nie oordeel nie, is wanneer jy die lewe vir jouself makliker gaan maak.
8 Hoe om hierdie mense te hanteer
Soos wat jy in die vorige punt gesien het, is hierdie negatiewe dinge wat hulle vir jou sê, hoog waarskynlik hulle eie kwessie, en kan jy dit ook in daardie lig sien.
Besef dan dat deurdat jy hulle stellings aanvaar, jy aan hulle sekere magiese kragte gee. Wie is hulle in elk geval om hierdie goed van jou te weet? Is hulle so oulik dat hulle jou gedagtes kan lees? Weet hulle al die antwoorde? Hoe weet hulle hoe en wat jy is? Hulle kan nie in jou siel in kom nie.
Ek het jare lank sielkunde bestudeer, net om agter te kom – hoe meer ek van sielkunde weet, hoe minder verstaan ek die mens. En hoe meer ek geleer het, hoe minder het ek die mens verstaan. Die mens wat dink dat hy of sy in 'n ander mens se siel in kan sien, is bloot net naïef.
Mense wat gelukkig in hulself is, gaan net die positiewe dinge in ander mense sien. Mense wat ongelukkig in hulself is, gaan weer net negatiewe dinge in ander mense sien. Dink maar aan jouself: as jy goed voel oor jouself, is jy geneig om positiewe dinge in ander mense raak te sien, nie bedreig te voel deur hulle prestasies en suksesse nie, en saam met hulle bly te wees as hulle iets goed gedoen het. Maar wanneer jy nie goed oor jouself voel nie, is wanneer jy jaloers, afgunstig en bedreig voel deur ander se sukesse. En so geld dit vir mense wat bedreig voel deur jou. Gesels maar met mense wat dit regtig ver in die lewe gebring het – hulle het net goeie goed oor enige iemand anders te sê. Dan gaan praat jy weer met iemand wat soos 'n mislukking voel, en jy sal agter kom dat hulle niks goeds oor ander te sê het nie.
Indien jy steeds hiermee sukkel, kan jy dit oorweeg om hulp te gaan soek om jou te help met jou self-esteem. Dit mag dalk ou idees wat jy oor jouself het, of wat ander mense soos jou ouers of onderwysers op jou gehad het as kind, sneller.
Maak eers seker dat jy nie dalk self die ander mense is wat die hel is nie. Jy mag dalk jou eie mag oor ander mense onderskat. Almal soek aanvaarding. En jy mag verbaas wees dat juis daardie persoon wat jou hel is, dalk ook jou aanvaarding soek.
Ek het eendag gesien hoedat 'n Maltese poedel 'n Duitse Herdershond bestorm. Hierdie Herdershond kon verseker met een hap die Maltese poedel met een hap middeldeur byt. Tog het die Herdershond "gevlug" van die Maltese poedel en hom nie gekonfronteer nie. En hoekom nie?
Hierdie Herdershond het anders as mense, nie nodig om homself te bewys nie. Dis nie vir hom nodig om te bewys wie die sterkste is nie.
* as jy bang voel,
* as jy kwaad is, of
* as jy voel jy het iets om te verdedig.
Hoekom sal jy die uitnodiging tot so 'n geveg aanvaar indien dit nie nodig is nie? Jy hoef nie toe te laat dat ander mense se eie kwessies en konflikte joune hoef te raak nie. En jy hoef niks te sê nie.
Jy gaan dalk verras wees om agter te kom dat jy nie die enigste persoon is wat deur hulle misbruik te word nie, maar dat daar ander mense ook is. Dit sal jou laat besef dat jy nie regtig die probleem is nie.
8.5. As jy nie anders kan nie, en jy moet hierdie persoon konfronteer:
(Vir meer uitgebreide inligting oor onderstaande, kan jy gerus my webtuiste www.jorganharris.co.za besoek, en klik op huwelik en verhoudinge)
Sê vir die persoon wat die gevolge is van hulle as jy samewerking kry (of nie te kry nie).
Jy is op aarde geplaas met jou lewensdoel. Jy is hier geplaas om 'n taak te voltooi. En getrou aan Sartre, Soren Kierkegaard, Karl Jaspers, Irvin Yalom en ander eksistensiële denkers se idees, is jy op aarde geplaas met jou Godgegewe doel. En geen mens in hulle poging om jou te verwoes, kan jou keer om jou lewenstaak te voltooi nie. Hulle kan jou op alle vlakke ruïneer, maar nie van jou lewenstaak nie. Dit is nie in hulle hande nie, maar in God se hande.
Maar die hel bly steeds ander mense en hulle opinies. En net soos ons karakters in Sartre se In Camera, is dit die ontkenning van die ander mense oor hulle eie probleme. Die drie karakters in hierdie toneelspel wil nie erken hoekom hulle verdoem is nie. Hulle het almal 'n verklaring vir hulle gedrag. Maar hulle goeie verklarings bly steeds hulle eie kwessies.
En so probeer hulle die hele tyd om mekaar se aanvaarding te verkry, maar dit maak hulle probleme net nog meer kompleks.
Is die hel ander mense? Ja, as jy dit toelaat. Maar jy is altyd in beheer en jy hoef dit nie toe te laat nie. En soos Sartre dit self erken – die hemel kan ook ander mense wees. En dit gaan alles oor keuses wat jy maak. Jy is in beheer van jou keuses.
Jy het ten spyte van alles, 'n lewenstaak om te voltooi, ongeag die opinie van andere of nie. Jy is in elk geval geskape met alles wat nodig is om jou taak hier op aarde uit te voer, en jou foute soos ons vriende in Sartre se toneelstuk as 'n leergeleentheid te sien.