Kop & Hart: 'Jy is 'n ateïs!'
2012-04-19 11:40 "Dok, ek hoor jy is agnoosies ... is dit waar?"
"Jy bedoel seker agnosties..." begin ek antwoord, maar moet vinnig my gesig wegdraai om die glimlag weg te steek. Ek haal diep asem en draai terug na hom. "Uhm, jammer daaroor. Jy bedoel seker agnosties?"
Natuurlik is dit nodig om in 'n proses van oop dialoog en debat, gereeld die grense te toets. Dat mense sake wat vir hulle belangrik is moet beredeneer, hulle standpunte moet opweeg teen mekaar en eerlik soekend moet bly. Dit is gesond vir die oop en eietydse soeke na waarheid. Maar die oop gesprek tussen godsdiens en wetenskap kan uiteindelik net sinvol wees indien dit nie heeltyd teen mekaar opgestel word as opponerende waarhede nie.
Hierdie term "Agnosties" is 'n woord wat gebaseer is op die Latynse agnosco, wat beteken "Ek weet nie." Die Britse bioloog Thomas H. Huxley (1825-95) is van die eerste wat hierdie term bekend gemaak het. Maar die filosoof Sokrates het reeds eeue tervore hierdie konsep gebruik en verkondig.
Want kritiese selfdenke impliseer om gereeld buite die vaste en gegewe sekerhede te dink; die behoefte om self te beleef en ontdek. Hoekom is dit nodig? Om sin te kan gee aan alles wat ons verstaan van onsself, ander mense, die wêreld en die kosmos – dat daar, buite ons bevattingsvermoë, dalk 'n ontvouende geheim is wat ons God kan noem. Dit is tog die uiteindelike doel van hierdie soeke. En hierdie soeke na sin, is my definisie van spiritualiteit.
As 'n agnostiese denker werk ek nie met so 'n sekerheid nie. Ek is nog oop vir ander moontlikhede om na te dink oor die bestaan van die goddelike. Daarom het ek geen probleem om vrylik van die mistieke tradisies (o.a. die Christelik Gnostiese, die Soefi's van Islam), Boeddhisme en Oosterse denke, sowel as die wetenskap (in geheel), filosofie, sosiologie, kunste en sielkunde, gebruik te maak nie. Elkeen is 'n voertuig wat gebruik kan word in die verkenning van die vele landskappe van die waarheid.
Ek kan my daarom gemaklik tuis vind binne die ruimte van die Müllers, Spongs en Armstrongs – maar sou ook graag saam met denkers soos Dawkins, Harris en George Claasens van die ander kant, wou nadink oor nuwe moontlikhede. Want solank ons mekaar kan toelaat en respekteer om met kritiese denke, en integrasie van ou verstaan en nuwe verstaan te kan soek na die waarheid, sal ons saam 'n beter kans hê om ietsie van die groot Geheim te ontdek.