JY LEES NOU Groen lig vir Senwes en Suidwes se samesmelting
Die Mededingingstribunaal het Senwes se samesmelting met Suidwes goedgekeur, onderhewig aan streng voorwaardes.
Dit sluit onder meer in dat die twee samesmeltende partye sekere graansilo's verkoop en drie jaar lank jaarliks produksielenings van R20 miljoen aan swart boere verskaf.
Die Mededingingskommissie, wie se werk dit is om groot samesmeltings te ondersoek en 'n aanbeveling aan die Mededingingstribunaal te doen, het aanvanklik aanbeveel dat die samesmelting voortgaan.
Kort daarna het hy sy aanbeveling verander na 'n verbod op samesmelting. Hy het aangevoer dat die transaksie mededinging aansienlik sou verminder of selfs verhinder. Dit sou volgens die kommissie 'n monopolie in twee van drie geïdentifiseerde geografiese markte in Noordwes skep wat graanopberging betref. Hy het voorts aangevoer dat die samesmelting waarskynlik tot 'n styging in die opbergings- en hanteringskoste by silo's van die gesamentlike maatskappy sou lei. Dit sou ook die mededinging vir die verkryging van graan vanaf boere verminder.
Die samesmeltende partye het dié aanbevelings betwis en die kommissie se teorieë oor die skade aan mededinging verwerp. Daar is verder aangevoer dat Suidwes in finansiële nood verkeer en uit die mark sou tree as die transaksie nie plaasvind nie.
Die samesmeltende partye het self voorgestel dat die transaksie aan sekere voorwaardes voldoen, wat op die ou einde die grondslag vir die tribunaal se besluit gevorm het. Dit het onder meer ingesluit dat die samesmelters afstand van sekere silo's sal doen om sodoende mededinging te verhoog. Dié voorwaardes is wel deur die loop van die verhoor aangepas.
Die belangrikste voorwaardes wat in die tribunaal se beslissing uiteengesit word, sluit in:
Geen werknemers mag vir die volgende twee jaar afgelê word nie, behalwe vir 136 poste wat deur Senwes as "potensieel dupliserend" uitgewys is. Dit belet nie die afleggings wat Suidwes moet doen om verliesmakende afdelings te sluit nie.
Senwes moet toesien dat die differensiaal tussen (i) die hanterings- en opbergingstariewe van toepassing by die Leeudoringstad-, Christiana- en Bamboesspruitsilo's en (ii) die tariewe by die Regina-, Werda- en Melliodora-silo's vir vyf jaar dieselfde sal bly soos dit voor samesmelting was. Die voorwaarde is nie van toepassing indien Senwes die opbergingsgeriewe by eersgenoemde drie silo's opgradeer nie.
Die silo's wat verkoop gaan word, sluit in Jan Kempdorp, Strydpoort, Wolmaransstad en die Africum-meule. Die tribunaal beveel aan dat daar eers probeer moet word om die ondernemings saam te verkoop, op billike, kommersiële voorwaardes aan 'n swartbemagtigingsentiteit. As dit nie slaag nie, kan dit individueel verkoop word, ook deur 'n trustee wat aangestel gaan word om seker te maak Senwes kom al die tribunaal se voorwaardes na.
Senwes moet vir 'n tydperk van drie jaar nadat die transaksie voltrek is, 'n bedrag van R20 miljoen per jaar in die vorm van produksielenings aan swart boere voorskiet. Dit is bo en behalwe enige bestaande lenings wat reeds aan swart boere in Senwes en Suidwes se produksiegebiede toegestaan is.