Hierdie Sondag staan bekend as Invocavit ("Hy roep (My) aan") na aanleiding van Psalm 91:15: "Wanneer hy My aanroep, sal Ek sy gebed verhoor …" Die tema van die aanroep van die Verbondsgod (Gen 9) om sy weë bekend te maak (Ps 25) is 'n belangrike tema van hierdie Sondag se tekste. Met die teks uit 1 Petrus 3 word die Verbondsgod se redding van Noag deur die ark verbind aan die doop "waardeur julle gered word", terwyl Markus 1 die lewe en bediening van Christus met die doop en die verbond in verband bring.
1 God het Noag en sy seuns geseën en vir hulle gesê: "Wees vrugbaar, vermeerder en vul die aarde.
2 Ontsag vir julle en vrees vir julle sal al die wilde diere van die aarde, al die voëls van die hemel, alles wat op die grond rondkruip, en al die visse van die see, vervul. In julle hande is hulle oorgegee.
3 Alles wat beweeg, wat leef – vir julle sal dit as voedsel dien. Soos die groen gewasse, gee Ek dit alles vir julle.
4 Slegs vleis met sy lewe in, met sy bloed a in, mag julle nie eet nie.
5 Maar julle bloed, naamlik julle lewens, sal Ek eis: Van elke dier sal Ek dit eis; van die hand van die mens, die hand van een mens teenoor die ander, sal Ek die lewe van 'n mens eis.
6 "Hy wat die bloed van 'n mens vergiet,
deur die mens sal sy bloed vergiet word;
want na die beeld van God
het Hy die mens gemaak.
7 "Julle dan, wees vrugbaar en vermeerder – wemel op die aarde en vermeerder daarop."
8 Toe sê God vir Noag en sy seuns by hom:
9 "En Ek, kyk, Ek sluit my verbond met julle en julle nageslag ná julle,
10 en met alle lewende wesens wat by julle is – voëls, mak diere, al die wilde diere van die aarde by julle – met alles wat uit die ark uitgegaan het, naamlik al die diere op die aarde.
11 Ek sluit my verbond met julle: Nooit weer sal alle vlees deur die waters van die vloed uitgeroei word nie; ja, daar sal nie weer 'n vloed wees om die aarde te verdelg nie.
12 God het gesê: "Dit is die verbondsteken wat Ek plaas tussen My en julle en al die lewende wesens by julle, vir toekomende geslagte:
13 My boog plaas Ek in die wolke. Dit sal dien as teken van die verbond tussen My en die aarde.
14 Wanneer Ek wolke laat saampak oor die aarde, en die boog verskyn in die wolke,
15 sal Ek my verbond onthou wat daar is tussen My en julle en elke lewende wese, ja, alle vlees. Die waters sal nie weer 'n vloed word om alle vlees te verdelg nie.
16 Wanneer die boog in die wolke is, sal Ek dit sien, om so herinner te word aan die ewigdurende verbond tussen God en alle lewende wesens, alle vlees wat op die aarde is."
17 God het vir Noag gesê: "Dit is dan die teken van die verbond wat Ek gesluit het tussen My en alle vlees wat op die aarde is."
Bible Society of South Africa, Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition) (pp. 36-37). Kindle Edition.
Dit is ontstellend om in vers 2 te lees dat al die diere, selfs die voëls en die visse vir die mens bang sal wees: "en vir julle skrik". Dit kan nie weens die vloed wees waarin hulle juis deur die toedoen van Noag gered is. Dit is dus eerder weens die vyandskap van Gen. 3:15 tussen mens en dier weens die sondeval sowel as die feit dat: "alles wat roer en lewe" kos vir hulle sal wees.
1. elke mens is na God se beeld gemaak as sy verteenwoordiger en
2. God wil hê dat die mens vrugbaar sal wees en baie sal word.
Dit is duidelik dat die Here hiermee kies vir die lewe, en die wraakgedagtes van Lameg uit die nageslag van Kain (Gen. 4:23-24) wil omkeer in 'n keuse vir vreedsame naasbestaan en vrugbaarheid. God se doel is dat die aarde deur gehoorsame families bewoon, bewerk en bewaar sal word, soos die profeet Maleagi eeue later nog sou eggo: "Die Here het man en vrou een gemaak, een in liggaam en gees. En waarom een? Omdat Hy wil hê dat daar 'n nageslag moet wees, wat Hom eer." (Mal. 2:15).
2. God belowe om die aarde en sy bewoners nie weer deur 'n vloed uit te wis nie. Om dié punt deeglik te maak, word dit drie keer onderstreep (vers 8-11; 12-16; 17). Hy sluit 'n verbond met Noag, sy nageslag en al die lewende wesens op die aarde: "mens en dier sal nie weer deur vloedwaters uitgewis word nie."
Hierdie Sondag (Eerste Sondag in lydenstyd) staan bekend as Invocavit ("Hy roep (My) aan") na aanleiding van Psalm 91:15: "Wanneer hy My aanroep, sal Ek sy gebed verhoor …"
Aanvangswoord: (Psalm 25)
Of Openingsgebed (dalk in 'n tyd soos hierdie)
Wet 1 Petrus 3
Skuldbelydenis: Psalm 25
Skriflesing: Genesis 9:8-17a
Geloofsbelydenis as Gebed
Wegsending: Lied 241 "Troue Here van my lewe 1,2,3"
Aanvangslied: Lied 391 "Vervul o Heer my hart 1,2,3,4,5,6″
"Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus, deur die werking van die Heilige Gees!"
Ek het geen ander hulp as U nie, geen ander Vader nie, ek bid tot U. Net U kan my help. My huidige ellende is net te groot. Wanhoop gryp my aan die keel en ek weet nie meer watter kant toe nie. O Here, Skepper, Regeerder van die wêreld, Vader, ek dank U dat U my hierdeur sal bring. Hoe sterk die pyn ook al is, U is altyd sterker; hoe diep 'n mens ook val, U is altyd dieper; hoe donker die nag ook al is, U is altyd die middagson daarin. U is ons Vader, ons Moeder, ons Broer en ons Vriend. Amen.
– Gebed van 'n vrou uit Afrika, uit Ewald van Rensburg, God seën Afrika: Stories, gebede en wyshede
tog nie tevergeefs wees nie…
1. Daar is geen grens aan U guns en genade
– uit Psalm 25:1-10
Dit is baie belangrik dat kinders die Bybel leer ken. Vertel gewoon vir hulle die verhaal van Noag en die reënboog! Jy kan ook 'n reënboog maak met 'n glas water en wit papier. Verduidelik vir die kinders dat die reënboog ons herinner aan God se beloftes – dat hy ons God is en lief is vir ons.
Hier is 'n pragtige inkleurprent met 'n reënboog op.
[Skets deur Lauriena A. Rager by deviantart.com]
Op 25 Januarie 1981 het 'n vloed Laingsburg getref. Dit gebeur in dié Karoo dorp se eeufeesjaar. 'n Groot deel van die dorp is binne minute deur 'n verwoestende fratsvloed weggespoel.
Ons het pas in Januarie 2021 die veertigste herdenking van die vloed beleef.
Wikipedia vertel die verhaal uit 1981:
Na 'n wolkbreuk in die noord-oostelike hinterland suid van die Komsberg het 'n wal van water 'n paar meter hoog langs die Buffelsrivier afgestorm en alles in sy pad weggevee. Mense en hul besittings was meegesleur en onder die slik begrawe. Hidroloë skat dat daar ongeveer elke 100 jaar so 'n fratsvloed te wagte kan wees.
Die vloed het aanvanklik begin met 'n ligte reën wat verwelkom is deur die boere van die omgewing aangesien reën in die gebied so skaars was. Selfs geharde skaaprasse sukkel om in die dorre gebied te oorleef. Die grond van die gebied is egter van so 'n aard dat dit nie baie water kan absorbeer nie. Die gevolg is dus dat die water direk na die rivier dreineer. Die water het opgebou in beide die Baviaansrivier en die Buffelsrivier wat bymekaarvloei by die dorpie. Die Buffelsrivier sny deur Klein Swartberg in 'n diep kloof waarin die water vinnig kon opbou in diepte. Die rivier het vinnig van 'n stroom na 'n rivierwal van ongeveer 6 m opgebou. Binne enkele ure was die dorp onder water en inwoners moes verwoed veg vir hulle lewens.
Uiteindelik het 104 lewens in die slag gebly. Benewens hierdie onbeskryflike verlies aan geliefdes, het die vloed ook 185 huise, die tuiste vir bejaardes en 23 kantore verwoes. Ander geboue is erg beskadig. Slegs 21 huise en die NG kerkgebou het ongeskonde staande gebly.
Ons teks roep 'n kosmiese vloed in herinner toe alle vlees verwoes is, uitgesonderd die lewens van mens en dier wat deur die ark heen gered is.
Hierdie wêreldwye vloed het gevolg op God se droefheid oor die wêreld se sonde en onreg. God het besluit dit is verby met die wêreld. God het egter vir Noag en sy mense genade gehad. Noag, sy gevolg en diere word gered sodat God met hulle 'n nuwe begin kan maak.
Daarom is daar 'n ondertoon van blydskap en dankbaarheid in ons teks. Na alles verby is, kom God op eie inisiatief na Noag en sê dat Hy steeds trou aan die aarde bly.
Genesis 9:8-17 lees:
11 Ek sluit my verbond met julle: Nooit weer sal alle vlees deur die waters van die vloed uitgeroei word nie; ja, daar sal nie weer 'n vloed wees om die aarde te verdelg nie."
God sê: Nooit weer nie.
Mense is lief om te sê "nooit weer" nie.
Toe Nelson Mandela in 1994 as staatspresident ingehuldig is, het hy sy bekende uitspraak gemaak: " "Never, never and never again shall it be that this beautiful land will again experience the oppression of one by another."
Tog het die wêreld sedert Dachau en Nelson Mandela telkens weer beleef dat onreg herhaal.
Bo dit alles troon God se belofte aan Noag, sy gesin, en aan die diere en die aarde uit. Genesis 6:8 sê dat die Here vir Noag genade gehad het. : "Nooit weer nie". Nooit weer sal 'n kosmiese vloed alle lewe, mens en dier, vernietig nie.
Hoe die waters aangestroom het, sê teks met blydskap dat alles nie verby is nie. Ons God bly getrou aan die aarde.
Daar is sleutelwoorde en kernkonsepte in ons teks wat uitstaan: "verbond," "sluit," "teken," "reënboog," "dink aan" en "onthou".
Kom ons staan vir 'n paar oomblikke by drie van hierdie sleutelwoorde stil:
Die Hebreeuse woord "berit" word in Afrikaans as "verbond" vertaal. 'n Verbond is iets wat dikwels destyds tussen volkere gesluit is, bv. wanneer 'n sterkere volk as die oorwinnaar uit die stryd getree het. 'n Verbond is dan met die verloorders gesluit om aan te dui wat hulle voordele en verantwoordelikhede gaan wees.
Die Septuagint, 'n ou Griekse vertaling, vertaal "berit" met "testament". Dit dui aan dat die verbond wat God met Noag en later met Abraham, Dawid en ander sluit, 'n eensydige oorsprong het. Dit is nie 'n verbond of ooreenkoms tussen twee gelykes nie. God is die oorsprong en die waarborg van die verbond.
Die Nuwe Testamentiese skrywers sit die gebruik van die Septuagint voort deur elke keer die Ou Testamentiese "berit" met testament weer te gee.
"Berit" het ook 'n element van belofte, soos ons mooi in ons teks kan sien.
'n Verbond bepaal altyd verantwoordelikhede. Noag en sy nageslag moet God gehoorsaam. Maar die gehoorsaamheid bepaal nie of hef ook nie die verbond op nie.
Wanneer God hier 'n ooreenkoms met Noag sluit dat die aarde se geskiedenis nooit in verwoesting sal eindig nie, is God alleen die oorsprong, die waarborg en die agent van hierdie ooreenkoms. Anders as alle menslike beloftes van "nooit weer nie" is God alleen die waarborg van die effektiwiteit en geldigheid van hierdie verbond.
"Teken" is ons tweede sleutelwoord.
'n Teken is 'n handeling of verskynsel wat na iets verwys wat verder as die teken self gaan. In die Ou Testament het tekens meestal na Goddelike of profetiese aksies verwys.
In hierdie verhaal het ons met die teken van die reënboog te doen. Hierdie simbool het die verbeelding van baie mense oor die tyd heen aangegryp. Tekens (of simbole) word dikwels gebruik om ons aan God se trou te herinner.
Let op dat God, deur die verskyning van die reënboog, Homself aan sy belofte wil herinner. Tog herinner die verskyning van die reënboog ook elke keer die mensdom aan God se beloftes aan ons. Ons onthou God het gesê dat Hy sy beloftes sal onthou, dat Hy by ons is, dat Hy geduld met ons het en dat Hy nooit weer iets soos die sondvloed as straf sal laat gebeur nie.
Drie: "Dink aan"
Die woord wat in vers 15-16 as "dink aan" vertaal word (zakar), kan ook met "onthou" vertaal word. Die Hebreeuse zakar kom op dieselfde manier ook in Levitikus 26:42, 45 en Esegiël 16:60 voor, waar God die volk elke keer daarvan verseker dat Hy die verbond sal onthou. Weer eens, dit is God se verbond. Hy dink aan die verbond en onthou dit. In die geval van Genesis 9, is dit juis die teken van die reënboog wat Hom aan hierdie verbond sal herinner.
Ons gaan vandeesweek in die kerkjaar 'n nuwe seisoen binne: die seisoen van lydenstyd.
Lydenstyd vind vanjaar weer tydens die wêreldwye katastrofe van die Korona-pandemie plaas. Golf na golf van infektering spoel om die wêreld en saai verwoesting. Lewens bly in die slag, mense sterf of verloor hulle bestaan deur ekonomiese katastrofe.
Te midde van hierdie lyding onthou ons die lyding van God. Die Seun van God het mens geword en ons aardse bestaan betree. Jesus het ons lyding op Hom geneem en deur sy kruisweg met die magte van chaos, dood en verwoesting afgereken.
Die sonde wat sedert Adam, Noag en Abraham soveel ellende meegebring het, en God se trou waardeur God nie sy rug op die menslike geslag gedraai het nie, mond uit in die verskriklike lyding aan die kruis waar God die mag van die dood en die sonde vernietig.
Ons leef nog in die gebroke bedeling, maar ons het reeds die kruis as teken dat niks ons kan skei van die liefde van God in Jesus Christus, die Here, nie.
God se belofte en sy verbond herinner ons daaraan dat geen katastrofe ons uit God se hand kan ruk, of die oorhand in die wêreld kan kry nie. Soveel méér nog as ons in Lydenstyd daaraan dink dat die belofte, die verbond, in die lewe en kruisdood van Christus waar gemaak is. Juis omdat Christus geleef en vir ons gesterf het, is die angel uit elke katastrofe gehaal.
Die verbond met Noag herinner ons aan die beloftes van God en die vertroue wat ons in Hom in alle omstandighede kan plaas.
Verder herinner die verbond ons keer op keer aan die verhouding waarin God met ons wil staan. Hy inisieer hierdie verhouding. Uiteindelik onthou ons dat God aanhou voorsien – ook in die verhouding waarin Hy met ons is.
Stilstand en rus in God
Die eerste week in Lydenstyd is 'n tyd vir stilstand. Dit gee ons kans om die verhouding wat ons met God het, te ondersoek. Lydenstyd se geloofsgewoonte van vas, gee ons die geleentheid om dalk ook van dinge te vas wat ons verhouding met God vertroebel, of dit sommer uit te sny. Reflekteer gerus tydens die erediens oor wat sulke dinge kan wees.
In swaar tye bring die Here goeie nuus vir Noag. Kan ons ook die verspreiders van hierdie goeie nuus wees – van die beloftes van God?
Daar was al baie globale katastrofes en rampe: wêreldoorloë, die Groot Griep en Groot Depressie. Deesdae Covid-19. Verder is daar ander katastrofes waarmee ons daagliks saamleef, onder andere MIV, vroue- en kindermishandeling, diskriminasie en armoede. Dink net hoe graag mense wat onder hierdie dinge ly, hiervan bevry sal wil word.
Dit is nie altyd moontlik om die nuus te kan aankondig dat hierdie omstandighede aan die verbygaan is nie. Nogtans is daar blywend goeie nuus om te versprei. Die ware goeie nuus is die waarheid dat God in alles by ons is, dat Hy in alle omstandighede voorsien – en aanhou voorsien.