‘Nie nét polisie is korrup’ – Cele oor veediefstal(Foto bloot ter illustrasie: Maroela Media) Om veediefstal suksesvol te bekamp sal korrupsie in alle sfere van die landbousektor uitgeroei moet word, het Bheki Cele, minister van polisie, Maandag tydens ŉ beraad oor landelike veiligheid in Parys in die Vrystaat gesê. Die minister sê daar moet ook meer aandag aan die verhouding tussen lede van plaasgemeenskappe, insluitend dié tussen boere en werkers, gegee word, en dat die aanstellingsproses van plaaswerkers beter moet geskied. Maroela Media het vroeër berig dat Cele Maandag verskeie kwessies aangeroer het soos die voortgesette rasseverdeling in sommige plaasgemeenskappe, die impak van onwettige immigrante op die vermoë van wetstoepassers om hul werk doeltreffend te doen en die dringendheid om armoede in landelike gemeenskappe te takel. Cele het tydens sy toespraak gesê dit is nie net korrupte amptenare wat by veediefstal betrokke is nie, maar dat boere in sommige gevalle met dié amptenare saamspan. Cele het na ŉ voorval in Julie verlede jaar verwys waarin vyf polisieamptenare en ŉ boer en sy seun deur die Valke in Bloemfontein en Ladybrand in hegtenis geneem is. Hy meen dat boere sowel as die polisie egter moet saamwerk om veediefstal in die kiem te smoor. “Moenie hier kom en skoon wees en dink dat net een kant stout is nie. As ons dit [korrupsie] nie regoor die sektor hanteer nie, gaan dit nie verander nie.” Cele sê die polisie het ŉ memorandum van woedende boere in Bethlehem ontvang. Hy het bygevoeg dat hy dié memorandum moes laat vertaal aangesien dit in Afrikaans was. In dié memorandum het boere die kwessie van reaksietyd deur die polisie aangeraak, asook korrupsie binne die SAPD. Cele het nie ontken dat die polisie se reaksietyd swak is en dat korrupsie ŉ verwoestende uitwerking in die polisie het nie, maar benadruk dat korrupsie baie wyer strek. “Daar is korrupte mense regoor die samelewing. As ons nie die wilskrag het om mense regoor die samelewing reg te ruk nie, gaan ons die stryd verloor. Nadat die polisie vee gesteel het, het hierdie boer en sy seun hulle gehelp om die vee op ’n veiling te plaas aangesien die polisie dit nie kon doen nie,” het hy weer met verwysing na die voorval verlede jaar gesê. Beter verhoudings nodig Cele het ook gesê dat daar meer aandag aan die verhouding tussen boere en plaaswerkers gegee moet word en dat die aanstellingsproses ook verbeter moet word. Hy het onder meer gesê dat plaaswerkers in sommige gevalle misdade uit wraak pleeg omdat daar nie ŉ goeie verhouding is nie. Volgens Cele is boere voorts “groot op die aanstelling van buitelandse burgers” – wat in baie gevalle nie die nodige dokumentasie het om in die land te wees en te werk nie. Dit word gedoen “wetend hoe die nasie daaroor voel”. Cele wou weet of boere ooit die name van hul werkers ken en gesê dat die aanstelling van ongedokumenteerde werkers die werk van die polisie baie moeilik maak. “As hulle iets verkeerd doen, kan ons hulle nie opspoor nie aangesien daar geen inligting oor hul identiteit of vingerafdrukke beskikbaar is nie.” Hy sê die aanstel van dié buitelandse burgers lei verder tot woede onder Suid-Afrikaanse werkers, net soos in die vragmotorbedryf. “Boere moet reg aanstel en die regte prosedures volg. Dit beteken nie buitelandse burgers mag nie hier werk nie, maar daar is prosesse wat gevolg moet word. “Sommiges dink Suid-Afrikaanse werkers is lui, maar hulle veg vir hul regte. As hulle [Suid-Afrikaanse werkers] uitgeskuif word, gaan hulle hul plek met mening terugdwing, wat tot konflik gaan lei.” ‘Waar is die jong wit polisiebeamptes?’ Cele het ook gesê dat ras uit die bestryding van misdaad gehaal moet word. Hy het onder meer gevra waarom so min jong, wit Suid-Afrikaners deesdae by die polisie aansluit. Cele wou by wit ouers weet wie vir dié kinders gesê dat hulle nie meer ŉ plek in die polisie (en ander regeringstrukture) het nie. “Wie het vir wit mense gesê dis nie meer hul terrein nie?” Hy sê daar moenie meer kleur ter sprake wees nie. “Daar moenie sprake van ŉ swart regering wees nie, maar ŉ Suid-Afrikaanse regering.” Agri SA het vroeër gesê hoewel Cele die probleem erken het van swak reaksietye deur die polisie en die verwoestende uitwerking van korrupsie in die polisiediens, moet meer gedoen word om veiliger landelike gemeenskappe te verseker. Uys van der Westhuijzen, voorsitter van die sentrum vir uitnemendheid op landelike veiligheid by Agri SA, sê die organisasie hoop dat daar na afloop van die beraad ’n werkbare aksieplan sal wees op landelike veiligheid te bevorder. “Vertroue in die polisie sal slegs herstel word wanneer die plaasgemeenskap kan glo dat die polisie bereidwillig en in staat is om hulle te beskerm en om professionele misdaadondersoeke uit te voer,” het Van der Westhuijzen Maandag gesê.