Dit is sulke deels gesmelte kristalletjies wat dan deur die wolke val en aanmekaar vasklou om sneeuvlokkies te vorm. As daar genoeg vog in die koue bolug is, kan sneeu selfs uit ’n wolkelose hemel val.
YSREëN (Engels: “sleet”) verskil van sneeu en hael. Dit word in koue weer gevorm wanneer reën vanuit ’n wolk deur ’n laag baie koue lug naby die grond val en die reëndruppels verys. Dit gebeur egter baiemaal dat nie al die reën in ys verander voordat dit die grond bereik nie. Die fyn ys en reëndruppels is dus vermeng—vandaar die naam ysreën.
MISKIEN het jy al in die vroeë oggend die druppels aan ’n spinnerak of blom bewonder wat soos kraletjies daaraan kleef. Dit is doudruppels. Dou word gevorm wanneer die waterdamp in die lug met ’n koeler voorwerp op die aardoppervlak in aanraking kom. Omdat waterdamp ’n gas is, kondenseer dit (word dit ’n vloeistof) wanneer dit afkoel, en dou vorm gewoonlik saans, snags of vroegoggend op voorwerpe op die aarde wat dan kouer is as die omringende lug.
Stoom word egter nie so dikwels in die natuur gevorm nie, om die eenvoudige dat vuur of ’n hoë hitte daarvoor nodig is wat lewensvorms vernietig. Veel bekender vir ons is die stoom wat stoomtreine en kragsentrales afgee—en natuurlik die ketel wanneer ons koffie maak!
Maar, glo dit, stoom is ook kleurloos en onsigbaar. Daardie wit wolkie wat ons by die ketel se tuit sien uitkom, is streng gesproke nie stoom nie, dog slegs stoom wat verkoel is deurdat dit met die lug in aanraking gekom het. As die ketel kook en ons naby die tuit kyk, sien ons niks nie. Die stoom raak eers ’n entjie van die opening af sigbaar.
Inderdaad. Water as ’n gas kom oral in die lug voor waar dit tot mis of wolke kan verdig, of as stoom wanneer vloeibare water so warm is dat dit glad meer as 'n vloeistof kan bestaan nie en noodwendig in ’n gas moet oorgaan (by die kookpunt van water).
Gehoor van die keer toe keiser Nero van Rome glo summier die kop laat afkap het van ’n man wat ’n wonderlike soort glas uitgevind het? Die man kon ’n duik regklop in ’n beker wat van dié glas gemaak is, maar die beker sou nie breek nie! Toe beveel die kortsigtige vors dat die vernuftige uitvinder doodgemaak moet word—en sy geheim is saam met hom in sy graf in. Dit is maar een van die staaltjies in die fassinerende verhaal van glas wat in die dowwe newels van die verre verlede begin. Maar wat is glas eintlik? Glo dit, die kernbestanddeel van die meeste soorte is suiwer sand!
DAAR is verskillende soorte glas, maar almal is soliede stowwe waarvan die atome nie ’n kristalrooster aanneem nie.
BO: Obsidiaan (of glaslawa) is ’n digte vulkaniese glas. Dit is in die reël swart van kleur vanweë kristalle van ysteroksied (roes) wat daarin voorkom.
Later het hulle opgemerk hoe die hewige hitte van die vuur die natron en die sand laat saamsmelt het waardeur ’n harde, deurskynende stof gevorm is. Die "glas" wat só verkry is, kon deur hitte weer gesmelt word.
BO: ’n Rare, geelgroen glasstuk wat in Libië in Afrika gevind is—vermoedelik die produk van ’n ruimtelike voorwerp wat in die sand van die aarde ingeploeg het. Die agtergrond is ’n kaktus.
Ietwat later is die gietvorm-tegniek gebruik waar gesmelte glas in ’n gietvorm ingeforseer of glasstukkies in die vorm gegooi en dan saamgemelt is. ’n Gegote houer is daarna getemper (stadig afgekoel in ’n spesiale kompartement van die glasoond) en dikwels geslyp en gepoleer om die ruwe rande glad te maak.
In die Hellenistiese tydperk het Egipte, vanweë die glaswerke by Alexandrië, ’n toonaangewende rol gespeel in die verskaffing van luukse-glas aan koninklike howe.
Die ou Romeinse skrywers het ook oor smeedbare glas geskryf. Petronius (oorlede 66 n.C.) het byvoorbeeld vertel van ’n kunstenaar wat dinge van glas kon maak wat net so sterk was asof hulle van goud of silwer gemaak was. Hy het ’n baie mooi glasbeker vervaardig en dit toe aan die keiser Nero (37-68 n.C.) gegee.
Voor die keiser het hy die beker heftig op die klipvloer neergesmyt—maar dit het nie gebreek nie, net ’n bietjie ingeduik. Die kunstenaar het vervolgens ’n hamer uit ’n sak gehaal en die duik daarmee uitgeslaan net soos ’n mens met ’n metaalbeker sou doen. Die keiser het hom gevra of daar nog iemand anders was wat weet hoe om hierdie soort glas te maak. Hy het nee geantwoord.
Alexandrië het die belangrikste gebied vir glasvervaardiging in die ooste gebly en luukse-glas veral vir uitvoer geproduseer. In Rome se westelike ryk het die stad Keulen in die Rynland tot die spil van die glasbereidingsbedryf ontwikkel, hoewel oostelike tegnieke steeds meestal aangewend is. Maar met die verval van die Romeinse Ryk en kultuur het die tegnieke vir glasbereiding, veral in die vyfde eeu, weinig vordering getoon. Germaanse glasware is nie meer so ryklik versier nie omdat vakmanne hul verkreë kennis en behendighede versaak en die kuns nie langer ontwikkel het nie.
Ook in die elfde eeu het Duitse glasvakmanne ’n tegniek ontwikkel om glasplate te maak—wat in die dertiende eeu deur Venesiese vakmanne verder ontwikkel is. Deur ’n hol glasbal te blaas en dit op en af te skud, sou swaartekrag die glas laat uitrek het tot ’n silindriese "peul" van tot 3 meter lank en 45 sentimeter breed. Terwyl dit nog warm was, is die punte van die "peul" afgesny en die pyp wat oorgebly het in die lengte oopgesny en plat neergelê.
Teen die einde van die negentiende eeu het 'n Amerikaanse ingenieur ’n outomatiese bottelblaas-masjien uitgevind.