Waar daar ’n rokie trek leer ek iets oor kerk - Diskoers
Posted on Julie 1, 2019 Julie 1, 2019
“Wat maak rook aanloklik?” is iets wat ek graag vir rokers vra. Ek verstaan suiker, alkohol, slimfone, speletjies – selfs werk en oefening. Die beloning is duidelik. Maar wat maak ’n sigaret plesierig? Dis nie so voor die hand liggend nie. Die smaak? Nie juis nie. Hoe laat ’n sigaret jou voel? Dis moeilik om presies te sê. Daar is tog ’n positiewe newe effek van rook wat baie rokers noem. Dit is nie die rede hoekom hulle rook nie, maar dit ís interessant: Rokers weet dadelik waar hulle welkom is tussen nuwe mense – soek net die ander rokers. Op ’n partytjie word rokers wat eintlik vreemdelinge is gou vriende. Dis merkwaardig hoe inklusief die rokershoekie is. “Het jy vir my ’n lighter?” vra nie net ’n guns nie. Dis ’n aanknopingspunt. Voorkoms, oortuigings, prestasies en wêreldsienings kan uiteenlopend wees, maar as mense saam kan rook, kan hulle gewoonlik saam gesels ook. Dis asof die gedeelde behoefte aan ’n sigaret mense toelaat om vir ’n paar oomblikke heelwat vooropgestelde idees opsy te skuif. So verbind dit mense wat mekaar andersins dalk sou verbygaan.
Baie groepe het voorwaardes vir insluiting. Selfs by ’n kuier sal mense van nature versamel in groepies waar hulle voel hulle pas in. Rokers kry dit reg om eerder die meeste voorwaardes uit te sluit en daarom makliker nuwe mense in te sluit. Rokers moet dikwels buite staan, maar omdat hulle oop is vir ander wat buite staan word hulle inklusiewe buitestanders. ’n Gemeenskap van mense wat min in gemeen het.
Die kerk kan ook so wees. Dink byvoorbeeld hoeveel mense sit op Sondae saam in eredienste wat in die alledaagse lewe nie veel in gemeen het nie. Mense van verskillende ouderdomme, beroepe, inkomstes en belangstellings. Dis natuurlik nie so eenvoudig nie. In die om en by 6km van my huis tot by die erediens wat ek bywoon ry ek maklik verby vyf ander, uiteenlopende eredienste. Hoekom stap ek nie daar in nie? Is die een wat ek bywoon die enigste een wat reg is? Natuurlik nie.
Wat rokers regkry is om nie bloot in mekaar se etikette vas te kyk nie. Dit is hoe mense met uiteenlopende etikette dit regkry om mekaar te leer ken en om selfs by mekaar te leer. Die bekende stuk in Galasiërs 3:28 sê dat daar nie meer Jood of Griek, slaaf of vryman, man of vrou is nie omdat almal een is in Christus. Tog sien ek in ’n afstand van bloot 6km op ’n Sondag hoe almal nie as een byeenkom nie. Beteken dit ons moet dalk anders dink oor kerk?
Wat die vers in Galasiërs uitwys, is dat identiteit baie meer is as net die skeidslyne wat ons so goed ken. Skeidslyne is nie vreemd in ons wêreld nie, maar ons hoef nie slawe daarvan te word nie. Net soos die rokers wat mekaar nie op baadjies takseer nie, steek identiteit in Christus nie vas by die bekende etikette van ons wêreld nie. Dis nie net gevaarlik om mekaar se identiteite te ontken nie, dis ook gevaarlik om eensydige voorstellings van identiteit die laaste sê te gee. Dit is in die kerk se aard om eensydige opvattings te weerstaan. Dit is omdat die kerk nie veronderstel is om bloot in te pas nie. Om kerk te wees, is om tussen twee wêrelde te wees. Die wêreld wat is, maar ook ‘n wêreld wat ons hoop daar kan wees. ’n Wêreld wat dikwels onbekend is. Identiteit vra nie net “Wat pas my?” of “Waar pas ek in?” nie. Dit vra ook: “Hoe is ek anders?” As almal dieselfde gelyk het, was almal identiteitloos.
Tog soek soort steeds soort. Dis menslik om te soek na ’n kerk wat my taal praat, my soort musiek maak en vir my sin maak. Daar is soveel uitdrukkings van kerk dat daar waarskynlik iets is vir almal se smaak. Maar hoekom voel baie mense dan steeds vervreem van die kerk? Vir die kerk om relevant te bly is nie om in te val by modeneigings en giere nie. Wat die kerk relevant maak is waar die kerk ’n verskil maak. Die dominee in Coligny wat bome plant en geboue verf in die dorp is ’n plat op die aarde voorbeeld van kerk wat relevant is. Nie volmaak nie, maar relevant genoeg om ’n verskil te maak. ’n Kerk wat anders is as die heersende gees, maar nie verwyderd daarvan funksioneer nie. Dis nie so snaaks dat die kerk ruimte skep vir andersdenkendes nie. In die apartheidsjare het Beyers Naudé teen die sterk stroom van die NG Kerk in daardie tyd geswem en versoen met sy landsgenote al het dit hom aanvanklik vervreem van sy eie mense.
Om weer aan te sluit by my beeld oor rokers by ’n partytjie: Die kerk kan dit regkry om soms buite te staan en nuwe vriende te maak, sonder om die partytjie te verlaat.
Wat Afrikanerskap betref dink ek Afrikaners wat graag wil kerk wees kan iets hiervan uitleef in hulle Afrikanerskap ook. Afrikaners is tegelyk ook Suid-Afrikaners. Ons kan nog steeds deel wees van die partytjie, maar ons hoef nie te voel ons word uitgesluit wanneer ons buite ons bekende kringe moet staan om mense wat anders as ons is te verwelkom nie.
Net soos wat ek wonder wat rook aanloklik maak* is daar soms ’n versoeking om te vra: “Wat sal kerk aanloklik maak?” Tog is dit meer uitdagend om te vra – wat gaan ek doen as ek wil kerk wees? Dan hoef my bekommernis nie slegs te wees waar ek inpas of wat my eie behoeftes pas nie. Dis nie noodwendig ongeldige vrae nie, maar dis bevrydend om te besef ek hoef nie te wag op ’n instelling om te verander nie. Waar ek ook al is, kan ek moed bymekaarskraap, verantwoordelikheid neem en die onbekende ’n kans gee. Dit is ook kerk.
*As jy ’n meer wil lees oor hoekom rook so aanloklik en aansteeklik kan wees – daar is ’n hele hoofstuk in Malcolm Gladwell se boek ‘The Tipping Point’ oor daaroor.
Deon Meiring is ’n liedjieskrywer, musikant en skeppende wese. Hy het ’n BA in Kommunikasie en ook ’n Mphil in Toegepaste Teologie. Hy is pynlik bewus daarvan dat hy nie al die antwoorde het nie, maar hy hou aan soek.