PressReader - Weg! Ry & Sleep: 2017-10-01 - Krom­ri­vier-rooi­vler­kie
Weg! Ry & Sleep - 2017-10-01 - KAMP & KATROL - Teks Dr. Al­bert C­ha­ko­na
Die Krom­ri­vier-rooi­vler­kie is ja­re ge­le­de die eer­ste keer deur die se­la­kant­ken­ner J.L.B. S­mith op­ge­te­ken. Hy het ’n rooi­vler­kie­spe­sie in die Krom­ri­vier­stel­sel in die Oos-Kaap be­skryf en dit die
Bar­bus sen­ti­ceps ge­noem. Maar dié spe­sie is la­ter ge­ï­den­ti­fi­seer as die­self­de vis as die Oos-Kaap­se-rooi­vler­kie ( P­seu­do­bar­bus a­fer). On­lang­se na­vor­sing het ge­wys S­mith se rooi­vler­kie is in­der­daad ’n spe­sie in eie reg.
Ná die by­ko­men­de rooi­vler­kie­stu­dies van dr. Al­bert C­ha­ko­na en prof. Paul S­kel­ton wat in die ZooKeys- joer­naal ge­pu­bli­seer is, heet die vis nou amp­te­lik P­seu­do­bar­bus sen­ti­ceps.
Groot­te en bi­o­lo­gie Dié rooi­vler­kie se broei­pa­troon is nog duis­ter, maar dit stem waar­skyn­lik oor­een met dié van soort­ge­ly­ke vis­se. Hul­le broei dus waar­skyn­lik in die so­mer, en wa­ter­in­sek­te is bo-aan hul­le spys­kaart. Ver­de­re stu­dies sal meer lig werp op eet­pa­tro­ne.
Ha­bi­tat Die Krom­ri­vier-rooi­vler­kie is en­de­mies aan die Krom­ri­vier­stel­sel wat by St. Fran­cis­baai in die see uit­mond. Hul­le ha­bi­tat van­dag is be­perk tot plek­ke waar vis­se van el­ders nog nie oor­ge­neem het nie, en plek­ke wat nog nie ont­wik­kel is nie. Hul­le kom in stand­hou­den­de stro­me voor waar­van die wa­ter kan wis­sel van skoon tot moe­ras­ag­ti­ge wa­ters met ’n wis­se­len­de om­ge­wing (van gro­ter rot­se tot klein klip­pies). Die Krom­ri­vier­rooi­vler­kie het waar­skyn­lik ook in die hoof­stroom­de­le van die Krom­ri­vier voor­ge­kom, maar vis­se van an­der om­ge­wings het die ge­bie­de oor­ge­neem.
Vang hul­le só Dis ’n vis wat ti­pies deur kuns­vlieg­hen­ge­laars ge­tei­ken word, ter­wyl we­ten­skap­li­kes net­te ge­bruik om hom te vang. Met ’n snor­kel en bril kan jy hul­le in die Kaap­se blom­me­streek ook van na­der sien. Sit hul­le as­se­blief le­wen­dig te­rug in die wa­ter as jy een vang – ook op die­self­de plek. Moet hul­le nie van die een na ’n vol­gen­de op­vangs­ge­bied ver­skuif nie, want hul­le kan ver­bas­ter.
Dis ’n re­kord Die groot­ste op­ge­te­ken­de Krom­ri­vier-rooi­vler­kie is 8 cm lank. SASSI-sta­tus Hul­le word tans ge­lys as ’n kri­tiek be­dreig­de spe­sie, wat be­te­ken die vis loop die ge­vaar om uit te sterf. In­drin­ger­vis is een van die groot­ste ge­va­re as­ook ha­bi­tat wat ag­ter­uit­gaan – én die mens se ge­bruik van on­der­grond­se wa­ter.
Foto Ernst Swartz