Lofpsalm 66: 1.
Psalm 103: 9.
Psalm 2: 2.
Skriflesing: Romeine 13
Teks: Kategismus Sondag 39; Romeine 13: 1 – 4a.
Laat elke mens hom onderwerp aan die magte wat oor hom gestel is, want daar is geen mag behalwe van God nie, en die wat daar is, is deur God aangestel, sodat hy wat hom teen die mag versit, die instelling van God weerstaan; en die wat dit weerstaan, sal hulle oordeel ontvang. Want die owerhede is geen voorwerp van vrees by die goeie dade nie, maar by die slegte. Maar wil jy nie die mag vrees nie, doen wat goed is, en jy sal lof van hom ontvang; want hy is 'n dienaar van God jou ten goede.
Die Here regeer. Hy is die Koning van die konings. Uit Hom deur Hom en tot Hom is alle dinge - want daar is geen mag behalwe van God nie. Enige vorm van gesag wat oor ons gestel is, soos bv. ons ouers, die owerheid, ens. is nie "toevallig" daar nie. Hulle is daar omdat God sy regering oor mense deur mense uitoefen.
Die Here doen hierdie uitoefening van sy mag baie ordelik: Hy gebruik regeerliggame en wette om sy wil uit te voer. Dit is waar die vyfde gebod in die raadsplan van die Here inpas. Ons kyk na drie fasette van die vyfde gebod:
1. Die oorsprong van die vyfde gebod
2. Die inhoud van die vyfde gebod
3. Die seën van die vyfde gebod
Die sonde werk verwoestend en steurend in op alle mense se lewens. Maar die sonde kan ook nie onbeperk sy loop neem nie, daarvoor sorg die Here.
Hy perk die sonde in deur orde te skep waaraan alles en almal hulle moet onderwerp.
Die Here handhaaf hierdie orde deur gesagstrukture.
Dit is die betekenis van die woord in ons teksvers: "...daar is geen mag behalwe van God nie." Hy stel al die verskillende regeerliggame daar, soos:
ouers oor kinders;
die regering oor die onderdane;
die handhawers van reg en geregtigheid
en selfs die plaaslike besture.
Hulle almal is God se dienaars "ons ten goede".
As hierdie instellings nie daar was nie, was daar gaos, want dan het elke mens gedoen net soos wat hy lus het. As mense nie gebind word aan gesag nie, word selfsug en hoogmoed die maatstaf waarvolgens mense oor mekaar gaan heers. Dit sal lei tot verderf, bedrog en doodslag.
Daarom is die vyfde gebod so nodig. Dink daaroor: As mense onder allerhande wette nie eers huiwer om ander se lewens te vernietig nie - solank hulle net hulle eie doel bereik - hoeveel makliker sal hulle dit nie doen as daar geen gesagstrukture is wat lewe beskerm en die moordenaars aan bande lê nie.
Die basis waarop die Here sy kerkvolk bou, is die huisgesin.
Daarom is die eerste gesagstruktuur waarmee 'n kind te doene kry, sy ouers.
In die ouerhuis is daar in 'n sekere sin al die ander gesagstrukture ingebou.
Ouers moet dus van hierdie basis af hulle kinders opvoed en leer om hulle aan God se gesag te onderwerp.
Dit is waarom een van die vereistes vir 'n man om as ouderling verkies te word, is dat hy sy huis goed moet kan regeer.
Die Here eis van kinders gehoorsaamheid aan hulle ouers, en ook van die ouers om hulle kinders te regeer, want die ouers is dienaars van die Here.
Van die ouerlike gesag af leer die verbondskind al hoe meer gesagstrukture ken waardeur die Here ons regeer.
Met die ouerlike opvoeding as basis van sy geloofsopvoeding ondervind hy hoe die Here sy reg oor die hele mensdom handhaaf.
Hy leer om homself ook aan die Here se gasag te onderwerp,
want daardeur handhaaf die Here die reg;
sorg die Here dat deur die handhawing van sy orde daar vrede is,
en lei Hy die gelowiges veilig deur die lewe totdat ons deur die dood of sy wederkoms toetree tot sy koninkryk.
Wanneer ons ons aan gesag onderwerp, is dit 'n belydenis in aksie dat ons die soewereiniteit van die Here erken.
2. Die inhoud van die vyfde gebod.
Die beginsel waarvan hier sprake is, word deur die apostel Paulus genoem "onderwerp wees aan" en ander kere "nie weerstaan nie". Dit gaan net daaroor dat daar hoër gesag oor ons is waaraan ons ons moet onderwerp, of negatief gestel: ons moet ons nie verset teen die gesag van die Here in die vorm of liggaam waardeur Hy dit oor ons uitoefen nie.
Die Kategismus stel dit baie positief: Ons moet aan die gesag wat oor ons gestel is: "alle eer, liefde en trou bewys".
Ek wil die kinders daarop wys dat julle altyd moet onthou dat die Here juis deur julle ouers se opvoeding sy eie opvoeding oor julle tot stand bring.
Moenie teen julle ouers opstandig raak as hulle julle beperk om van verkeerde dinge af weg te bly nie, want die Groter Mag wat deur hulle werk, is God.
Anders gestel: as ons ons teen gesag verset, verset ons ons teen God. Ons moenie die ordereëlings van die Here verwerp nie, want dan bring ons net sy oordeel oor ons.
Die Here sê dit nie reguit in die vyfde gebod nie, maar Hy impliseer dit baie duidelik: Eer jou vader en jou moeder, dat jy lank mag lewe in die land wat die Here jou God vir jou gee.
Wat nie hier staan nie, maar wat duidelik uitkom, is wat met jou gaan gebeur as jy ongehoorsaam is en nie jou ouers eer nie - dan gaan jy nie lank lewe nie. Prakties gestel: Die Here gaan jou straf as jy jou verset teen die gesag wat Hy oor jou gestel het.
Daar is natuurlik omstandighede waar jy jou teen gesag sal moet verset.
Dit is wanneer die gesag wat oor jou gestel is, van jou verwag om teen God in opstand te kom, of om dinge te doen wat tot oneer vir die Here is.
Maar dit is hopelik nie die reël van die lewe nie, en daarom is dit ook nie waaroor die vyfde gebod gaan nie. Die vyfde gebod gaan oor die normale goeie ritme van die lewe.
Ons moet God altyd meer gehoorsaam wees as wat ons mense gehoorsaam is.
Dit gaan eise aan ons stel, want dit mag wees dat ons ouers het wat 'n sondige kwaal kan hê, soos bv. om te veel te drink.
Wat maak ons dan? Dan moet ons hulle sonde met geduld verdra.
Dieselfde geld ook van die owerhede. Daar is in die Bybel voorbeelde van goddelose owerhede wat hulle goed gedra het en wat aan gelowiges genade bewys het.
Wat maak ons met die Here se "onderwerp en gehoorsaam wees-opdrag" wanneer die owerheid 'n verkeerde ding doen?
Ons tree dadelik op en gaan praat met hulle dat hulle tot bekering kan kom. Ons het daarvan ook voorbeelde in die Bybel.
Ons doen dit vandag nog so:
ons eie kerkraad het al met bepaalde instansies in gesprek getree oor dinge wat na ons oordeel sondig was/is.
Ons Sinode het 'n stel deputate wat op 'n gereelde grondslag met die owerheid praat oor dinge wat hulle verkeerd en sondig doen.
Ons moet net nie maklik tot rebellie of oproermakery of opstokery oorgaan nie. Die Here verwag van ons om selfs aan heidense owerhede gehoorsaam te wees.
Dink maar aan die nuwe Testament waar die Here die Christene beveel het om aan die Romeinse owerheid gehoorsaam te wees.
Jesus Christus het Homself ook aan die gesag van Pontius Pilatus onderwerp.
3. Die seën van die vyfde gebod.
In hierdie gedeelte in die Romeinebrief staan twee dinge wat ons moet onthou:
Die een is: "doen wat goed is, en jy sal lof van hom (die owerheid) ontvang"
Die tweede een is dat die owerheid "ons ten goede" daar is (v. 4).
Daar is 'n positiewe belofte aan die vyfde gebod geheg: In die vyfde gebod sê die Here "sodat jy lank mag lewe in die land wat die Here jou God vir jou gee." Die Here belowe seën.
Moet nooit vergeet dat die Here getrou is nie. Hy is nie soos ons wat sy woord breek nie. I
n die vyfde gebod belowe Hy 'n lang lewe. U moet net onthou dat die vyfde gebod binne die raamwerk van die verbond staan en dat die lang lewe daar uit eindelik betrekking het op die ewige lewe.
Natuurlik is ons nog in hierdie lewe, daarom kan ons nie vir die seën van ons gehoorsaamheid net op die hiernamaals reken nie.
Die Here gee dit inderdaad ook al in hierdie lewe.
Daarom sê hy dat selfs 'n heidense owerheid ons lof sal toeswaai as ons doen wat reg is.
Die toe-eiening van die seën veronderstel die handhawing van die verbond. Ouers moet hierdie gehoorsaamheid aan hulle kinders leer. Hulle moet hulle die vrees vir die Here leer en om hulle aan God se gesag, en daarom aan alle gesag wat deur die Here daargestel is, te onderwerp.
Jesus Christus het ons verlossing bewerk deur hierdie gebod te onderhou:
Hy het Hom nie net onderwerp aan die Vader nie, maar ook aan die gesagstrukture wat op die aarde oor Hom gestel was,
soos sy ouers,
sy kerk (Hy lê belydenis van geloof af)
en die owerheid (gee aan die keiser wat hom toekom en aan God wat Hom toekom).
Hy het Hom sonder teëpratery en verset onderwerp aan die dood sodat Hy ons daardeur kon verlos.
Die erns van ons tyd dwing ons om soveel te meer aandag te gee aan dissipline.
Sonde, en veral bandeloosheid neem baie skerp toe in ons tyd.
Nie net dinge soos kriminele gebeurtenisse in die daaglike lewe wys dit nie, ook dinge soos die toenemende okkultisme en ongelowigheid in die geloofslewe wys dit.
Eerbied vir gesag kom oraloor in gedrang.
Daarom moet ons baie respek hê vir die vyfde gebod en as gelowiges besef dat gehoorsaamheid en onderwerping aan gesag, inderdaad gehoorsaamheid en onderwerping aan God self is.
Kom ons lees Kategismus Sondag 39 saam.
Skrifberyming 43: 1.