Opposisiepartye soek mosie van wantroue in presidentPres. Cyril Ramaphosa. (Foto: Rajesh Jantilal/AFP) ŉ Groep van verskeie politieke partye wat in die parlement verteenwoordig word, gaan vra vir ŉ mosie van wantroue teen pres. Cyril Ramaphosa in ŉ poging om hom aanspreeklik te hou vir die Phala Phala-saga. Volgens die forum van opposisiepartye moet die parlement Ramaphosa aanspreeklik hou vir die oortreding van wetgewing, sy ampseed en die Grondwet na aanleiding van die herrie oor die miljoene dollar wat op sy wildsplaas in Limpopo gesteel is. MALEMA: By the admission of the President that there were dollars under mattresses and sofas of the President, and that resources of the state were used without any case being opened – its reason enough to pass a motion of no confidence against the President #RamaphosaMustGo — Economic Freedom Fighters (@EFFSouthAfrica) August 17, 2022 Die forum vra ook dat die Openbare Beskermer (OB) ŉ verslag oor beweerde skendings tydens die voorval bekend maak. Die partye sê in ŉ verklaring wat EFF-leier Julius Malema voorgelees het, hulle is “bekommerd dat dit nou al meer as 70 dae is” sedert die beweerde oortredings by die polisie aangemeld is. Hulle voer ook aan dat instellings soos die Reserwebank, die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) en die Finansiële Intelligensiesentrum doelbewus parlementêre vrae daaroor ignoreer en “oënskynlik betrokke is in die toesmeerdery om ŉ dienende president te beskerm”. Die partye gaan nou gesamentlik en afsonderlik die name van verskeie oudregters aan die parlement se artikel 89-ondersoekpaneel voorlê wat Ramaphosa se gedrag moet ondersoek. Hulle gaan ook die DA se voorstel steun dat ŉ ad hoc-komitee aangewys word om alle beweerde oortredings te ondersoek. Dit sluit in beweerde oortredings deur die president self, maar ook deur polisiebeamptes, lede van die Staatsveiligheidsagentskap (SVA) en “almal anders wat betrokke was by die uitvoering en verdoeseling van die misdade wat by Phala Phala gepleeg is”. Alle opposisiepartye – die DA uitgesluit – het ingestem dat ŉ mosie van wantroue dadelik teen Ramaphosa ingedien moet word. The forum of opposition political parties represented in South Africa’s Parliament held its 3rd Meeting on the 17th of August 2022 in Johannesburg. We will do everything in our power to fight against all forms of wrongdoing and will never be intimidated by anyone. pic.twitter.com/7ppJAl4tXO — Economic Freedom Fighters (@EFFSouthAfrica) August 17, 2022 Hulle eis ook dat die Reserwebank, die Finansiële Intelligensiesentrum, die SAID, die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) en die Valke “dadelik en met integriteit” optree oor Ramaphosa se beweerde oortreding van wetgewing en die Grondwet. Hulle beoog ook om volgende maand by die OB se kantoor te betoog vir die onmiddellike bekendmaking van ŉ verslag oor ŉ skending van die etiekkode vir die uitvoerende gesag. Wetgewing daaroor bepaal dat dit binne 30 dae gedoen moet word. Malema sê hulle verwag ook van ANC-lede wat “lojaal aan Suid-Afrika en sy Grondwet is” om die regte ding te doen wanneer die mosie van wantroue in die parlement dien. “Dit maak nie saak hoe lief ek jou het nie. Dit maak nie saak of ek aan dieselfde politieke party as jy behoort nie. Ek moet die regte ding ingevolge die Grondwet doen,” sê Malema. Volgens die EFF-leier het hulle nie die ANC nodig om ŉ mosie van wantroue deur te voer nie, maar “eerbare lede van die parlement wat hul ampseed eerbiedig”. DA steun nie mosie Die DA het besluit om nie in hierdie stadium die mosie te steun nie. Siviwe Gwarube, woordvoerder van die amptelike opposisie, sê die party het vantevore al in vergaderings met ander opposisiepartye aangedui dat die artikel 89-ondersoekproses, wat die ATM van stapel gestuur het, die ruimte gegun moet word om afgehandel te word. Ingevolge nuwe reëls wat die parlement aanvaar het, kan partye nou kandidate benoem vir die onafhanklike paneel wat oor die erns van die bewerings teen Ramaphosa moet besluit. “Ons gaan hierdie proses fyn dophou,” sê Gwarube. Sy sê die mosie van wantroue wat op dieselfde tyd as die artikel 89-ondersoek van stapel gestuur word, sal die uitslagproses ondermyn – en dít is om Ramaphosa aanspreeklik te hou en te verseker die parlement vervul sy oorsigrol. “Dit sal ook die indruk skep dat ons geen vertroue het in die staat van beskuldiging-proses wat aan die gang gesit is nie.” Gwarube sê dit is nie ongewoon vir partye om breedweg oor kwessies soos deursigtigheid en aanspreeklikheid saam te stem, maar nie noodwendig oor die proses oor hoe om dit te doen nie. “Ons bly verbind tot samewerking met die verskillende opposisiepartye in die parlement. Ons glo ŉ sterk opposisie is belangrik vir ŉ gesonde demokrasie. Dit is hoekom ons saam met die groep stem om die parlement as die voertuig te gebruik om by die waarheid oor hierdie saak uit te kom en diegene wat die wet oortree het, aanspreeklik te hou.”