PressReader - Beeld: 2017-07-25 - DRK die don­ker kant van die A­fri­ka­maan
DRK die don­ker kant van die A­fri­ka­maan
Beeld - 2017-07-25 - Middelblad - To­ny We­a­ver
Die voor­uit­sig­te lyk al hoe sleg­ter vir die De­mo­kra­tie­se Re­pu­bliek van die Kon­go (DRK), waar pres. Jo­seph Ka­bi­la aan die mag klou, al moes hy al in De­sem­ber uit­ge­tree het. Op­stan­de teen sy re­ge­ring neem toe en nu­we re­bel­le­mag­te kom tot stand.
Die na­week het S­te­phen O’B­rien, die Ver­e­nig­de Na­sies se ad­junk-se­kre­ta­ris-ge­ne­raal vir hu­ma­ni­tê­re sa­ke, ’n be­roep op die wê­reld ge­doen om nie “te ver­geet van die DRK, waar mil­joe­ne . . . on­der ge­weld, siek­tes en wan­voe­ding ge­buk gaan”.
O’B­rien het die Ka­sai-streek be­soek, waar so­wat 1,4 mil­joen men­se in ’n jaar lan­ge kon­flik ont­heem is. 3,8 mil­joen Kon­go­le­se bur­gers is reeds ont­wor­tel.
In die suid­oos­te van die Tan­gan­ji­ka-pro­vin­sie is meer as 500 000 men­se weens et­nie­se ge­weld teen Twa-pig­meë ont­heem.
Oud­pres. Lau­rent-Dé­si­ré Ka­bi­la het die Twa in ge­wa­pen­de mag­te ge­or­ga­ni­seer toe hy en sy re­bel­le die mag in 1997 ver­o­wer het. Ka­bi­la sr. en Ka­bi­la jr. het die Twa al­bei in die bur­ger­oor­log van 1998 tot 2003 ont­plooi. Hul­le word nou weer teen die Kat a Ka­tan­ga, ’n oor­we­gend L u ba-af­stig­tings­be­we­ging, ge­bruik.
So­wat 100 000 men­se het in daar­die bur­ger­oor­log om­ge­kom en nóg 5 mil­joen weens die reg­streek­se ge­vol­ge daar­van. Dit was die erg­ste kon­flik se­dert die Twee­de Wê­reld­oor­log. En dit lyk of dit op­nuut op­vlam.
Ek weet nie of ek die DRK ooit wil be­soek nie. Se­dert Jo­seph Con­rad He­art of Dar­kness in 1902 ge­skryf het, was die Kon­go die sim­bool van die don­ker­ste A­fri­ka. Die ster­wens­woor­de van “Mis­tah” Kurtz, die by­na mi­tie­se i­voor­han­de­laar, was: “The hor­ror!”
The New York Ti­mes se kor­re­spon­dent Alan Co­well be­skryf die Kon­go (toe nog Za­ï­re) on­der Mo­bu­tu Se­se Se­ko – wat deur Ka­bi­la sr. ont­se­tel is – in sy boek Kil­ling the Wi­zards só: “Kins­ha­sa . . . ex­pi­red a­round bro­ad crac­ked bou­le­vards and war­rens of slum. The coun­try­si­de was a sto­ry of wil­ful neg­lect. Its pro­vin­ci­al ci­ties re­sem­bled the lost gar­ri­sons of a fal­len em­pi­re, dis­tant out­pos­ts, for­lorn and be­le­a­gue­red, f­or­got­ten . . . Zai­re was the dark si­de of the A­fri­can moon.”
Die A­me­ri­kaan­se joer­na­lis Hen­ry Mor­ton S­tan­ley het ak­tief met die sla­we­han­de­laars saam­ge­werk wat 19de-eeu­se A­fri­ka in ’n kon­ti­nent van bloed­ver­gie­ting en el­len­de om­skep het. Hy be­skryf een er­va­ring só: “Daar was rye mens­li­ke kop­be­ne op die hei­nings om die dor­pies en be­ne van el­ke deel van die mens­li­ke a­na­to­mie was om die kook­a­re­as ge­strooi . . . ”
Dis y­sing­wek­kend, maar S­tan­ley was geen en­gel nie. Hy het die kon­trak as ko­ning Le­o­pold II van Bel­gië se a­gent in Sen­traal-A­fri­ka be­kom en dit was groot­liks weens sy aan­voor­werk dat die Kon­go Le­o­pold se pri­va­te ryk ge­word het.
Die ge­skie­de­nis ná S­tan­ley is ’n ver­haal van bloed­ver­gie­ting en een gru­wel­daad ná die an­der. Dit was on­ge­twy­feld die af­grys­lik­ste 100 jaar wat e­ni­ge A­fri­ka­land nog be­leef het.
As straf het Bel­gie­se rub­ber han­de­laars wer­kers se han­de af­ge­kap.
La­ter was Bel­gie­se val­skerm­troe­pe net so be­rug vir hul wreed­heid in die on­der­druk­king van af­stig­tings re­bel­lies.
Daar­die ko­lo­ni­a­le ge­skie­de­nis van wre­de, ge­we­ten­lo­se uit­bui­ting spook steeds by die Kon­go. Daar is geen mak­li­ke ant­woor­de aan die don­ker kant van die A­fri­ka-maan nie.