Versindaba » 2012
Johann Lodewyk Marais ontvang SALA-toekenning vir “Diorama”
Saterdagaand is die ontvangers van vanjaar se SALA-toekennings tydens die Africa Century International African Writers Conference in Bloemfontein bekendgemaak. In die kategorie vir Afrikaanse digkuns is Johann Lodewyk Marais (foto) as wenner aangewys vir sy bundel Diorama wat verlede jaar verskyn het. Ander benoemdes in dié kategorie was Johann de Lange (Weerlig van die ongeloof) en Marlise Joubert (Splintervlerk). Al drie bundels is deur Protea Boekhuis uitgegee.
Volgens die lofrede, die volgende:
“Diorama bevat van die mees deurdagte gedigte oor die natuur en die mens se verhouding met die natuur wat die afgelope jare in Afrikaans verskyn het. Die bundel is goed gebalanseer deurdat dit op verskillende wyses, in verskillende afdelings en deur middel van ‘n groot verskeidenheid digterlike vorme die leser uitdaag om betrokke te raak en verantwoordelikheid te neem vir verskeie vraagstukke met betrekking tot natuurbewaring en die natuurlike lewe in Suid-Afrika en die res van Afrika.
Deur klemlegging op individue wat op een of ander wyse by natuurbewaring betrokke was, soos Thomas Baines (die skilder wat kolonialisme deur sy skilderye uitgebeeld het), Jan Smuts (‘n kenner van grassoorte en skrywer van Holism and Evolution), Richard Leaky (bekend om sy paleontologiese studies in Kenia) en Jane Goodall (gorilla-kenner), word die sterk verhaalmatige aard van die bundel gesuggereer.
Die bundel word gekenmerk deur sterk progressie, soos deur verskeie resensente aangetoon word. Die eerste afdeling van die bundel bevat gedigte oor die oorsprong van die mens, daarna kom onderskeidelik die diereryk, die voël- en insekteryk en die planteryk onder die vergrootglas (in gedigte wat volgens een resensent met fabels vergelyk kan word) waardeur die evolusieproses en die eenheid van alle lewende vorme op aarde gesuggereer word. Die slotafdelings handel oor die mens as vernietiger van sowel sy eie spesie as die ander spesies op aarde. Sodoende kom daar ‘n holistiese beeld van die lewe op aarde te voorskyn wat ‘n beduidende bydrae lewer ten opsigte van sogenaamde “groen” argumente wat tans oral ter wêreld veld wen. Die mens se verantwoordelikheid as beskemer van alles spesies word sterk gesuggereer.
Literêr gesproke is die bundel van hoogstaande gehalte. Marais word dikwels gekritiseer vir sy kort gedigte wat volgens resensente dikwels eenselwig voorkom. Volgens die insigte van die beoordelaars kan die kort gedigte in afdelings II tot IV egter gesien word as ‘n soort poëtiese skryfievertoning van spesies waarin die aard van elke lewende wese in ‘n kort gedig vasgevang word soos in ‘n foto. Die gedigte in ander afdelings is oor die algemeen goed deurdag en deur middel van interessante en stimulerende intertekstuele verwysings word ‘n groot aantal onderwerpe en ‘n wye verskeidenheid wetenskaplike navorsingsterreine betrek wat deel uitmaak van ‘n diggeweefde verhalende bundel – tematiek wat mense oor grense van ras, klas, kleur en nasionaliteit saambind in hulle gemeenskaplike menslike opdrag van bewaring en verantwoordelike omgang met die aarde en wat daarop lewe.”
Wat ‘n prestasie! Van harte geluk, Johann …
As leestoegif volg een van die gedigte uit die bekroonde bundel:
© Johann Lodewyk Marais (Uit: Diorama, 2011: Protea Boekhuis)
Tags: Diorama, Johann Lodewyk Marais, SALA-toekenning vir poësie
Posted in Brieweboks | 13 Kommentare »
Desmond Painter. Eenvoudige vrae van ‘n laat Christen
Eenvoudige vrae van ŉ laat Christen
Met die N2 stad toe sien ek ŉ jong vrou
hurkend langs die teer kak in die reën, sy
los ŉ ryk bruin drol op ŉ pol gras. Snaaks
dat ek haar mooi bene registreer en wonder
hoe om ŉ blik of iets meer te kry
as ek teen 130km/h verbyry.
Posted in Binneblik, Desmond Painter | 1 Kommentaar »
Louis Esterhuizen. Kortlys vir VSB Poëzieprys 2013 is bekend gemaak
Die VSB Poëzieprys is nie net een van die mees gesogte pryse in die Nederlandse digkuns nie, maar beslis ook van die met die meeste aansien. Dié prys, wat in 1993 deur die VSB Fonds onder die inisiatief van Huub Oosterhuis tot stand gebring is, beloop tans € 25,000, plus ‘n beeldjie deur Maria Roosen en word toegeken aan die beste Nederlandse digbundel van die voorafgaande jaar.
Pas is die nominasielys vir volgende jaar bekend gemaak en volgens die mediaverklaring wat ontvang is, is die stand van die Nederlandse digkuns besonder gesond: “De poëzieproductie lijkt niet te ontkomen aan de recessie: met 75 ingezonden titels is de oogst voor de VSB Poëzieprijs 2013 aanmerkelijk kleiner dan in voorgaande jaren. De economische crisis heeft echter geen vat gekregen op de poëtische diversiteit, die het afgelopen decennium juist is toegenomen. Hoogst particuliere verzen zijn even sterk vertegenwoordigd als publieke poëzie die met twee benen in het hier en nu staat. Na een opmars van enkele jaren heeft het prozagedicht inmiddels een solide positie verworven, terwijl het belang van podiumpoëzie groeit. Veel auteurs experimenteren met conceptuele – en opmerkelijk lijvige! – bundels. De jury complimenteert de uitgeverijen, die ook in een krimpende markt het publiceren van zowel gevestigde namen als fris talent blijven volhouden. “
Die paneel beoordelaars vir die VSB Poëzieprys 2013 bestaan uit: Saskia J. Stuiveling, Maria Barnas, Geert Buelens, Patrick Lateur en Anthonya Visser .
Vervolgens, die lys benoemdes, tesame met die beoordelaars se commendatio. En waar ‘n bepaalde bundel ook op Versindaba bespreek was, word die skakel op die bundeltitel geplaas.
HH ter Balkt
De vormbewuste taalvirtuoos die uit deze bundel spreekt, varieert zonder moeite de verschillende stijlregisters tussen verhevenheid en alledaagsheid. Om zijn poëtische wereld vorm te geven, schuwt de dichter bovendien het scabreuze noch het banale. Hij creëert originele beelden, die niet zelden van een geestige lading worden voorzien die de onderliggende ernst relativeert. Zo krijgt het veelvuldig gethematiseerde afscheid dan ook nauwelijks een zwaarwichtige of zwaarmoedige lading maar wordt het veelmeer vanuit ongebruikelijke perspectieven met kritische afstandelijkheid belicht
En ten slotte, ‘n vers deur Luuk Gruwez,een van die benoemdes.
(c) Luuk Gruwez (Uit: Wijvenheide, 2012: De Arbeiderspers, 2012)
Tags: VSB Poëzieprys 2013
Posted in Binneblik, Louis Esterhuizen | Comments Off on Louis Esterhuizen. Kortlys vir VSB Poëzieprys 2013 is bekend gemaak
Desmond Painter. Sondagmiddag [eerste weergawe van ‘n nuwe gedig]
(Foto: Mariette van der Westhuizen)
die ruïne waar ek en jy rondkrap
een Sondagmiddag, lustelose honde, na
die middagmaal (die mense slaap in die huis)
oplaas moeg gebaklei, versigtig in die woorde
wat ons kies, tingerige sinne, geluide eintlik
maar om mekaar oor stilte se rand
te help, op so ŉ Sondagmiddag, die ruïne
op julle plaas: ag, ŉ blote bouval eintlik
ŉ huis sonder herinneringe, net fondasie
en halwe mure wat nog staan, jare gelede
al tot toeval en stof gedaan: tussen
klippe vind ek die geraamte van ŉ akkedis
en wonder of ek en jy dan so voorspelbaar
soos ŉ Afrikaanse gedig is, en jy maak
ŉ stok tussen ŉ paar bakstene staan:
dit was seker ŉ vuurmaakplek
ŉ oorstaanplek een nag
Posted in Binneblik, Desmond Painter | 5 Kommentare »
oujaarsdag op Baardbos
in die omtrek van plusminus een dosyn hoenders
’n gebreklike stoepkoei, hartseer perdeoë, skedels, roes, dorings en
’n karavaan sonder wiele, baklei
twee honde met onpeilbare genetiese samestellings
op die stoep van die pub-grill-and-venue
waar rugby gekyk word,
troues en verjaarsdae gehou word en
’n antie met flappende onderarms beduie
dat die balp in ’ie toilets geblaas is
waar ’n hartseer handdoek slapper hang
as die mense by die bar
en ’n middeljarige man in sy broek pis
omdat hy nie sy pad na die krip
kan vind nie
en in sirkels sal slinger
tot hy hier sterf
© Annie Klopper, 2012
Louis Esterhuizen. John Kinsella oor Melbourne as die kragpunt van wêreldpoësie
Via ‘n skakel by die Poetry Foundation beland ek op The Sydney Morning Herald se webblad waar die bekende digter, John Kinsella, ‘n nogal oortuigende saak uit te make het oor Melbourne as die ‘epicentre of world poetry’. Eers wou ek sinies glimlag, maar toe ek begin lees, raak ek al hoe meer onder die indruk van Kinsella se redevoering: “Melbourne is an ‘epicentre in world poetry’. It has long been a dynamic focus for Australian poetry publishing, and it’s a major plus that there are publishers with substantially differing attitudes to the practice. The tensions, crossovers, departures and even conflicts of the various ”scenes” (reductive word) are generative, and intensify a debate about why poetry is written, why it matters and what it might achieve,” skryf hy in sy openingsparagraaf.
Volgens hom lê die dinamika van Melbourne as poëtiese kragpunt in die vreemde teenstrydigheid dat dit sowel parogiaal as internasionaal is in sy aanslag. Hierin is dit veral die groot verskeidenheid boekwinkels, uitgewers en natuurlik die plaaslike universiteite wat ‘n belangrike rol te spele het: “Diversity is at the heart of poetry, and change comes from the movements (and frictions) between many voices. But the universities are just part of it. Melbourne has a long and lively history of performance poetry and a vibrant reading scene […] This isn’t just a case of hearing a poet reading in Melbourne as one might hear a poet reading in any city, but hearing a poet whose world view is shaped by the lens of Melbourne, particular suburbs of Melbourne, being part of the Greek community and other communities and collectives. There’s a sharing that goes on in the work that I think gets to the core of Melbourne as poetry epicentre.”
Nou ja, toe. Gaan lees gerus die volledige artikel indien dit jou interesseer. Wat my egter opgeval het, en na alle waarskynlikheid die rede vir hierdie blog is, is Kinsella se twee slotparagrawe. Hierin word myns insiens besonder belangrike opmerkings gemaak ten opsigte van die digkuns. Met soos gebruiklik, gevolg deur ‘n gedig van John Kinsella.
Poetry, for me, is an act of responsibility, and every poem is an activist moment: a way of suggesting or even bringing change. I am not interested in poems that tell readers what to think, but I do think poems should prompt self-investigation and questioning. I am a poet of the West Australian wheatbelt with some Cambridge fenland sensibilities thrown into the mix, and I tend to avoid cities. But I am reinvigorated by contact with Melbourne’s urbanity and poetic energy. It reminds me of San Francisco and London melded into one, and the sense of the Mallee or the Wimmera is never too far from its shores.
Why should non-poets care? Because poetry is at the foundations of language. It uses words and it makes them as well. How we speak, think and communicate is affected directly and indirectly by poetry. The experience of poetry is everywhere, from songs to ”poetic” language in most forms of writing. Poetry isn’t an appendage; it’s the body itself.
The smallest measure of matter
leaves traces before it vanishes:
the energy lost or exchanged
in cycling out to Grantchester
is love and prayer, duotone
landscapes and seasonal osmosis:
we were there, time wound-back
like progress come unstuck,
the largest ever hole in the ozone
layer, defined against the size of America.
A spoonbill larger than life,
mythological on its perch, dégagé –
as it should be, we’d guess.
That’s back there, where we’d
be together if conditions were perfect.
Burnt white totem of the Avon Valley,
as if “sedate order” watches over
communities and is positive
in a way we know it’s not, like the Eloi
being everywhere in the English lyric,
or picnicking by an Australian river.
When the weather goes out of kilter
paragliders over Bakewell
drop as suddenly as they appear:
the spoonbill’s beak’s utility
becomes a rhythmic disaster:
isochronous: stress stress stress:
laneways where moisture clings
and growth meets rot and the cycle
plods its weary way. Holy, holy, holy.
That fox wrapped around
that roadsign – fashion piece
with flair, cured by the weather,
mummified. The Larrikin is in there.
Jokes about gender. Product
of nationalism, those soft endings,
para-rhymes and racism, bounties
and scalps and making a living.
Who cares? It’s been up there
for weeks. People have seen it,
remarked on it: tasteless,
but then, they hold the hunt
for sheer pleasure and foxes
are despised: “they eat the livers –
livers so small! – out of chickens,
and leave the rest”. Fox spot,
Kentucky Fried Fox, Red Fox,
why the hell not? The ads
fall apart, and that’s what
selling’s all about. There’s no-one
to hear this as I mouth the words,
which reject the page,
the driving by, the twinkle
in the cavernous eyes
of a small head, teeth still shining,
A band strikes up a conversation,
and it’s as if I’m there. Let’s ditch
this stuff about centuries, about
Ages of . . . and grand alliances.
It’s global chatter. I love,
I care . . . you know me.
And you know this doesn’t
give life to THEE!
Poetry is a crematorium.
Love doesn’t need it.
The Granta is thick with weed
and smart cars are bunched up
outside Lord Archer’s house . . .
© John Kinsella (Uit: Peripheral Light- Selected and New Poems, 2003: Fremantles Centre Arts Press)
Tags: John Kinsella
Posted in Binneblik, Louis Esterhuizen | Comments Off on Louis Esterhuizen. John Kinsella oor Melbourne as die kragpunt van wêreldpoësie
Hannalie Taute. Op n ander noot…
Tags: geld, Giacometti, kuns, kunstenaars, noot, Peter Snyders
Posted in Binneblik | Comments Off on Hannalie Taute. Op n ander noot…