Die waarde van onafhanklikheid — alternatief
Die waarde van onafhanklikheid
March 21, 2016 by Nico de Wet in Josua Loots
See here for an English version published in Business Day.
Na die #AfrikaansMustFall beweging eindelik gelei het tot ‘n fiasko van emosionele uitlatings, wedersydse beskuldigings en ongelooflike politieke reaksies, is dit belangrik om te reflekteer en onsself te vra wat, indien enige iets, ons geleer het van die gebeure tot dusvêr.
Radikale groepe aan weerskante van die politieke spektrum was vinnig om na fisiese weerstand en geweld te draai, oënskynlik bereid om ‘n rasse-oorlog te voer vir dit wat hul belangrik ag. Hierdie radikale groepe verteenwoordig egter slegs ‘n gedeelte van die Suid-Afrikaanse bevolking, terwyl die massas toekyk hoe die klein bietjie vordering wat gemaak is oor die afgelope 20 jaar kwyn in ‘n spiraal van gebeure wat beïnvloed word deur (soms verskuilde) politieke agendas, eie belange en kortsigtige optrede.
Ons bevind onsself in ‘n samelewing waar lojaliteit en party-politiek gesonde oordeel op ‘n daaglikse basis vertrap. Ek het my nek ‘n rukkie gelede uitgesteek deur kommentaar te lewer op die dringende tekort aan ‘n onafhanklike kritiese stem – veral vanuit die jonger Afrikaanse geledere (sien hier). Terwyl die reaksies gemeng was, is dit tog van waarde om te verduidelik waarom ‘n kritiese benadering nie net waardevol is nie, maar broodnodig is. Wat volg is geen diepgaande verklaring nie, maar eerder ‘n poging om konteks te gee aan die posisie wat ek inneem.
Die grootste (sinvolle) kritiek wat aan my gerig was, is die kwessie van verteenwoordiging – indien organisasies soos AfriForum en individue soos Steve Hofmeyr nie namens my praat nie, wie praat dan namens my? En namens wie praat ek? Daar is aanvaar dat kritiek teenoor die een ekstreme punt van die politieke spektrum my outomaties deelmaak van die ander ekstreem. Dit is egter nie die geval nie – daar lê baie duidelik ‘n groot groep in die middel, wat ongelukkig op die stadium nie ‘n ander keuse het as om namens hulself te móét praat nie.
Enige politieke organisasie of party (ongeag of hul eerlik genoeg is om hulself een te noem) ontvang ‘n mandaat van sy lede of ondersteuners. In gevalle waar die beleid en optrede van so ‘n organisasie of party nie langer die meerderheidsgevoel van sy lede of ondersteuners verteenwoordig nie, is daar een van twee keuses.
Aan die een kant, kán die lede of ondersteuners van binne af aandring daarop dat die verteenwordigers van die groep hul posisie of optrede moet verander, of selfs ‘n nuwe leierskorps verkies om die groep in ‘n nuwe rigting te stuur. Aan die ander kant, grootliks in gevalle waar daar inherente verskille is oor die beginsels waarop die organisasie se beleid of optrede gebaseer is, kan die lede of ondersteuners wegbreek en ‘n nuwe inisiatief begin – soos die geval was met die EFF.
Die vraag is egter, wat bly oor in gevalle waar daar uit die staanspoor geen duidelike groep of organisasie is om jou belange te verteenwoordig nie, soos baie Afrikaanssprekendes voel die geval is? Baie redeneer blykbaar dat jy dan die groep of organisasie moet ondersteun wie se belange die naaste aan joune is.
Hoewel hierdie reaksie verstaanbaar is, beteken dit ook dat jy verteenwoordig word deur, en lojaliteit betoon aan, ‘n groep wat gedryf word deur beginsels wat ook gedeeltelik nie met joune ooreenstem nie. Voor jy jou oë uitvee, bevind jy jouself as deel van ‘n groep waarmee jy jou nie noodwendig vereenselwig nie, wat optree en uitlatings maak namens jou, en wat jy skielik moet regverdig.
‘n Demokrasie kan slegs funksioneer as daar aanspreeklikheid is, en politieke organisasies en partye word aanspreeklik gehou deur hul lede en ondersteuners – verkiesings is (word veronderstel) ‘n goeie voorbeeld van so ‘n oefening. Waar lojaliteit egter prioriteit geniet, gaan aanspreeklikheid by die deur uit.
Verantwoordelikheid en aanspreeklikheid is ook ‘n twee-rigting straat – net soos die verteenwoordigers van ‘n organisasie of party verantwoordelik gehou moet word deur sy lede of ondersteuners, so ook moet die organisasie of party sy lede en ondersteuners verantwoordelik hou vir hul optrede en uitlatings. Dit is onmoontlik vir enige party of organisasie om verantwoordelikheid te neem vir elke aksie of daad van al sy lede of ondersteuners. Waar ons wel tekort skiet, in Suid Afrika oor die algemeen, is die bereidwilligheid van partye en organisasies om hul lede en ondersteuners aanspreeklik te hou vir hul dade en uitlatings – nie slegs as deel van die retoriek van die dag nie, maar op ‘n geloofwaardige wyse.
Ek is nie bereid om ‘n organisasie, of politieke party, te ondersteun en goed te praat bloot omdat sekere van hul belange met myne ooreenstem, of omdat hul van tyd tot tyd goeie dade verrig nie. Ek is seker dat ‘n mens sulke belange of aksies in bykans enige organisasie of party kan vind. Ek glo wel dat dit belangrik is om elke aksie, reaksie, of beleid op meriete te oordeel, en ooreenkomstig te stem. Dit sal verseker dat partye en organisasies harder werk om ondersteuning te kry, en om daardie ondersteuning te behou.
Dit is nie nodig om te konformeer, bloot omdat die opsies beperk is nie. Daar is ruimte, en ‘n behoefte, vir onafhanklike en kritiese denkers wat nie bereid is om individue of organisasies te ondersteun, bloot omdat ons oorvleuelende belange het, of dieselfde demografiese groep verteenwoordig nie.
Dit is teen hierdie agtergrond wat ek dus my sentiment herhaal; Vir Afrikaanssprekendes om op ‘n geloofwaardige wyse te kan kritiseer na buite, en konstruktief te kan deelneem aan gesprekke wat ons almal raak, móét ons kan krities wees oor ons eie optrede, en dit van ander wat ons taal en kultuur gebruik as gronde vir hul optrede. Ons lewe in ‘n tyd waar persepsie telkens meer waarde dra as die waarheid – indien jou optrede gedryf word deur ‘n edele doel, maar die persepsie van mense wat toekyk is anders, behoort dit vir jou ‘n prioriteit te wees om die twee nader aan mekaar te bring.
'n Engelse weergawe van die artikel het oorspronklik in die Business Day verskyn. Sien hier.
March 21, 2016 /Nico de Wet
onafhanklikheid, verteenwoordiging, nuanse, leierskap, verantwoordbaarheid