Untu en Prasa hof toe oor 5%-verhoging(Argieffoto: Untu) Die United National Transport Union (Untu) het sy regspan opdrag gegee om ŉ dringende aansoek teen die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (Prasa) in die arbeidshof aanhangig te maak om die staatsbeheerde onderneming te dwing om die 5%-salarisverhoging te betaal waarop daar reeds in ŉ langtermyn loonooreenkoms ooreengekom is. Steve Harris, algemene sekretaris van Untu, het gesê die vakbond het Prasa reeds op terme geplaas om die salarisverhoging vir 2021 oor te betaal ná Prasa versuim het om die betaling aan die einde van April 2021 te doen. “Untu het sy dringende aansoek tydelik teruggehou ná Zolani Matthews, uitvoerende hoof van Prasa, die leierskap van die vakbond die versekering gegee het dat betaling sal plaasvind. Hy het uitstel gevra om uitdagings met die departement van vervoer en met die nasionale tesourie op te los,” het Harris bygevoeg. Die aanvanklike uitstel was tot 7 Mei 2021, maar Prasa het die vakbond weer gevra om geduldig te wees. “Prasa speel vir tyd terwyl die nasionale tesourie skynbaar glo dat hy bo die wet verhewe is en eenvoudig kollektiewe ooreenkomste kan ignoreer wat partye onderteken het. Dit blyk uit die feit dat die Suid-Afrikaanse Inkomstediens ook hof toe gesleep word vir ŉ bevel om hom te dwing om verlede jaar se loonooreenkoms met die staatsdiensvereniging (PSA) na te kom.” Harris sê kollektiewe onderhandeling is ŉ fundamentele reg in die Grondwet. “Dit is een van die pilare van die Wet op Arbeidsverhoudinge en is gewortel in die Internasionale Arbeidsorganisasie (ILO) se grondwet en ŉ fundamentele kern van sy konvensies.” Untu versoek die hof, as bewaarder van die Grondwet, om nie toe te laat dat die regering voortgaan om die regte van werkers te misken en eenvoudig kollektiewe ooreenkomste te ignoreer nie. “Toe Untu die loonooreenkoms onderteken het, het die vakbond die reg van sy lede laat vaar om te staak. Prasa was vasberade om ŉ multitermyn ooreenkoms aan te gaan om ŉ stabiele werksomgewing te verseker. In ruil daarvoor het Prasa onderneem om nie met enige afleggings voort te gaan in die periode nie. Untu sal geen steen onaangeraak laat om seker te maak dat Prasa-werknemers die verhoging kry waarop hulle geregtig is nie.” Prof Dirk Kotzé, ŉ professor in politieke wetenskap aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa), het gesê die regering en sy staatsbeheerde organisasies speel “ŉ gevaarlike speletjie” deur voortdurend kollektiewe ooreenkomste te ignoreer. “Dit is ongelooflik sleg vir arbeidswetgewing en die beginsels van die wet in die algemeen as ons partye toelaat om die beginsels van kollektiewe onderhandeling af te water,” het Kotzé gesê. Die kollektiewe onderhandelingsproses is tans die mees demokratiese, regverdige en vreedsame opsie. As hierdie ooreenkomste ignoreer word, sal partye ander alternatiewe roetes volg en dit sal tot meer konflik lei.” Volgens hom moet geen party ŉ kollektiewe ooreenkoms minag deur eenvoudig die bepalings daarvan te ignoreer nie. Hulle moet eerder na die onderhandelingstafel terugkeer indien daar buitengewone omstandighede is.