Ek verwys nie na Frankryk in die jare 1848 tot 1852 nie, maar na Suid-Afrika ná die einde van apartheid. Suid-Afrika (SA) se Eerste Republiek is in 1961 gebore toe die Grondwet van die Unie van SA, wat in 1910 onder die Britse kroon tot stand gekom het, met ’n nuwe Grondwet vervang is waardeur SA ’n volkome soewereine staat geword het.
Die SA Republiek was ’n wit republiek (net soos die Unie ’n wit staatkundige orde was), aangesien swart inwoners, wat die meerderheid uitgemaak het, geen burgerskap, en dus geen stemreg, geniet het nie. Teen hul sin moes hulle hul politieke regte in die sogenaamde swart ‘tuislande’, wat deur die SA regering as onafhanklike swart ‘republieke’ beskou is, uitoefen.
Nogtans was republiekwording ’n belangrike oomblik in die SA geskiedenis omdat dit die land se (weliswaar grootliks simboliese) ondergeskiktheid aan ’n buitelandse koloniale moondheid finaal beëindig het. In die nierassige, demokratiese Grondwet ná apartheid heet die land steeds die Republiek van SA. Al verwys baie Suid-Afrikaners nog na die Britse monarg as ‘die Koningin’, al is daar van hulle wat groot waarde aan ’n Britse koninklike titel heg, en al ontsnap hulle moeilik aan voormalig gekoloniseerdes se fassinasie met die doen en late van Britse koninklikes (opnuut geïllustreer deur die oneindige nuus- en skinderberigte oor die huwelik tussen prins William en Kate Middleton – of ‘Kate’, soos die SA media familiêr na haar verwys), sal geen Suid-Afrikaner meer die land se soewereiniteit wil prysgee nie.
Die Tweede Republiek ontleen sy ongekwalifiseerde soewereiniteit in sekere sin dus aan die Eerste Republiek. Daar is ook ooreenkomste tussen die twee: Net soos republiekwording in 1961 groot weerstand opgeroep het, is ook die geboorte van ’n nierassige demokrasie in die jare negentig deur baie (veral wit) Suid-Afrikaners teengestaan en uiteindelik teensinnig aanvaar; maar net soos alle Suid-Afrikaners hul land se republikeinse status mettertyd as vanselfsprekend aanvaar het, bepleit ook geen Suid-Afrikaner vandag meer ’n terugkeer na apartheid nie. Nog ’n ooreenkoms is dat die regerings van die twee republieke (daar was in die hele bestaan van die Eerste Republiek slegs een party aan bewind, net soos die Tweede Republiek tot dusver nog deur net een party regeer is) maklik hul mislukkings en tekortkomings aan hul voormalige onderdrukkers – die Britte en die wittes onderskeidelik – toegeskryf het.