Wiese sê Steinhoff se state wys 'komplekse bedrog' | Netwerk24
Deur Nellie Brand-Jonker 09 Mei 2019 15:56
Christo Wiese. Foto: Gallo Images/Getty Images
Die jaarstate wat Steinhoff Dinsdag om middernag uitgereik het, toon die komplekse bedrog wat oor baie jare heen gepleeg is en wat almal geflous het, meen Christo Wiese, voormalige voorsitter en grootste aandeelhouer van die groep.
"As 'n mens die verslag lees, is dit duidelik hoe ingewikkeld die hele bedrog is – dat dit al hierdie instansies, soos PwC en Deloitte, 'n jaar en 'n half neem en dan in baie opsigte kom hulle nog nie tot 'n finale gevolgtrekking nie," sê Wiese.
Deloitte wou in Desember 2017 nie die jaarstate afteken nie en het nou steeds nie 'n ouditmening uitgespreek nie.
"My vraag aan mense wat so vinnig sê hierdie man moes geweet het en daai man moes dit raakgesien het, is: Hoe verklaar hulle dit nou?"
Dit is met verwysing na talle kommentators wat die afgelope jaar gevra het hoe Wiese nie bewus kon wees van alles wat gebeur het nie. Hy is op 30 November 2015 as 'n direkteur aangestel en in Mei 2016 as voorsitter van die toesighoudende direksie. Hy het op 14 Desember 2017, 'n week nadat die bom oor Steinhoff gebars het, as voorsitter bedank.
Lees ook: Só lyk die enorme eise teen Steinhoff nou
In antwoord op die vraag of daar nie te veel vertroue in Markus Jooste, voormalige uitvoerende hoof, was nie, antwoord Wiese: "Dit is nie 'n kwessie van te veel vertroue nie, dit is oor hoe die betrokkenes wat reeds uitgewys is, maniere gevind het om die kontroles te omseil en almal 'n rat voor die oë te draai – die ouditeure, die direkteure, die graderingsagentskappe en die banke."
Hy het gesê die bedrog het oor 'n dekade plaasgevind. "Dit is ook iets wat mense mis – dis bedrog wat stelselmatig oor jare heen gepleeg is, dan steek niks uit in die state nie, en bly dit op dieselfde ritme."
Ondernemings waarin Wiese belange het en sy familietrust het die grootste eise teen Steinhoff ingestel.Dit gaan onder meer oor Steinhoff-aandele wat hulle gekry het toe Steinhoff in 2015 vir Pepkor oorgeneem het en Wiese se belang van 52,4% by hom gekoop het.
Ons het 'n waardevolle besigheid gegee in ruil vir waardelose aandele op grond van 'n nes van leuens.
Bernard Mostert, een van die voormalige eienaars van Tekkie Town wat ook 'n eis teen Steinhoff ingestel het, sê die jaarstate is "interessante, dog treurige leesstof" wat toon hoe dinge uitgespeel het.
Dit bied vir die eerste keer regtig 'n blik op wat gebeur het. "Dit is 'n absolute bevestiging van ons regstappe wat begin is om ons onderneming te herwin. Dit is onomwonde bewys dat wat aan ons aangebied is as die waarheid, nie so was nie.
Van die voormalige bestuur van Tekkie Town het saam Mr. Tekkie gestig. Foto: Getty Images
"Ons het 'n waardevolle besigheid gegee in ruil vir waardelose aandele op grond van 'n nes van leuens." Hy sê die jaarstate toon hoe ver die laste die bates oorskry. Boonop wil dit voorkom of baie van die bates "bekom is deur wesenlike wanvoorstellings".
"Ons weet vir seker ons bate is bekom deur 'n wesenlike wanvoorstelling." Toe hulle in 2016 Steinhoff-aandele vir Tekkie Town aangebied is, was die netto batewaarde van Steinhoff volgens die state wat destyds uitgereik is (en intussen teruggetrek is) R51 per aandeel.
Volgens hom toon die herstateerde syfers nou "dit was eintlik 'n minus". "Ons is veral nou baie bly dat ons die interdik wat ons bekom het wat Steinhoff se belang in Pepkor geborge sal hou tot en met ons saak beslis is in die lig van die penarie waarin die maatskappy hom bevind."
Jean Pierre Verster, 'n portefeuljebestuurder van Fairtree Capital, sê ook die jaarstate bevestig die omvang van die gat in die balansstaat. Netwerk24 het bereken van wat aanvanklik in 2016 gesê is die bates van die groep is tot nou, is R234 miljard se bates afgeskryf.
Die bates wat afgeskryf is, hou met ontasbare bates verband, en met die terugskrywing van vorige transaksies wat die wins oordryf het. "Wat vir my interessant was, is dat die grootste deel van die aanpassings was weens transaksies met Campion en Talgarth," sê Verster.
Dié maatskappye is amptelik vir die eerste keer deur Steinhoff geopenbaar in die oorsig oor die forensiese ondersoek na sy boeke wat sedert Desember 2017 uitgevoer is.
Lees ook: Steinhoff ly verlies van R64 mjd. ná afskrywings
Verster het gesê die aanpassings weens dié maatskappye is histories, "maar 'n mens kan nie sê dit gaan 'n eenmalige impak wees nie". "Dit is hierdie transaksies wat die wins gevlei het."
Die ophopende impak daarvan is wesenlik en die wins het tot 'n verlies van amper €4 miljard omgeswaai. Dit is wat die groot impak op die aandeelprys het omdat dit 'n impak het op hoe die mark die aandeel waardeer. "Baie mense het verwag die ontasbare bates en klandisiewaarde gaan laer wees, maar nie hoeveel die wins oordryf was weens die transaksies nie."
Hy sê dít moet nou in toekomstige state ook verwyder word. "Dit gaan dit duidelik maak dat die Europese bedrywighede van Steinhoff nie wesenlik winsgewend is nie. Dit moet kommerwekkend wees vir Steinhoff se krediteure."
Dit toon buiten die Suid-Afrikaanse bedrywighede is daar nie genoegsame kontantskepping om die skuld te kan delg nie." Hy sê dit gaan baie moeilik wees om waarde oor te dra van Suid-Afrika na Europa om die skuldlas te help pak as gevolg van die land se valutabeheermaatreëls en die regsaksie wat teen die Suid-Afrikaanse maatskappye begin is, onder meer deur Wiese.
"In my opinie is Steinhoff nou soos 'n zombie-maatskappy wat wag om te kyk of daar 'n manier is om waarde oor te dra na Europa.
"Steinhoff is steeds in onderhandelinge gewikkel met sy krediteure oorsee oor sy eksterne skuld van altesaam €8,5 miljard (R136 miljard in vandag se wisselkoers).
"Dit is 'n probleem vir die krediteure. Hierdie jaarstate stel die ooreenkoms wat Steinhoff hoop om met krediteure te bereik, in gevaar. Dit sal interessant wees om te sien wat die krediteure besluit."
Lees ook: Steinhoff val ná reuse-gat in boeke
Indien die ooreenkomste wat Steinhoff tans onderhandel, nie gesluit word nie, kan 'n krediteur aansoek doen om die maatskappy se filiale wat die skuld uitgereik het te laat likwideer.
Dat Deloitte nie 'n ouditmening uitgespreek het nie, toon volgens Verster die mate van onsekerheid wat steeds heers. "Steinhoff kon nie finansiële inligting van Campion, Talgarth en andere verkry nie, so hulle moes baie oordeel toepas, te veel na die sin van die ouditeure – hulle sê basies dat hulle nie 'n mening kan lug nie."
'n Ontleder wat nie aangehaal mag word nie omdat sy maatskappy aan 'n regsgeding met Steinhoff deelneem, sê: "Gegewe die onsekerhede oor die eise van so baie partye en die feit dat dit nog nie kwantifiseerbaar is nie, is dit onseker of die maatskappy 'n lopende saak is. Die afwesigheid van 'n volledige ouditmening sal die aandeel vir baie oninvesteerbaar maak, en hoogs spekulatief."
Meer oor: Steinhoff | Tekkie Town | Markus Jooste | Bernard Mostert | Christo Wiese | Steinhoff-Skandaal | Bedrog | Maatskappye