Versindaba » Blog Archive Andries Bezuidenhout. Slaap en dood : Versindaba
Slaap Pikaninie ons vee's in die kraal
Môre vroeg kry jy van soetpap 'n maal
En 'n paar spierwitte sokkies
Slaap Pikaninie die ou bobbejaan
Ken mos vir jou vantevore
As jy nie slaap kan jy seker wees man
Byt hy jou neus af en ore
Kruip nou maar diep in jou velkombers in
Mammie bak lekker vars tertjies
As jy nie slaap kry Ou Mombak sy sin
Slaat Pikanien op sy stertjies
Siembamba – mamma se kindjie
Pikaninie-wiegelied deur Walter Spiethof
Tuesday, November 29th, 2011 | Binneblik, Blogs.
14 Kommentare op "Andries Bezuidenhout. Slaap en dood"
November 29th, 2011 at 16:58
En die foto's Andries? Lyk dan nes jy toe jy klein was! …. Morevroeg kry jy van soetpap 'n maal …
Marlise, ek het juis al my hare afgeskeer. Dalk lyk dit soos ek nou lyk! Die foto's is van 'n pop genaamd Ben wat ek by my vriende Willem en Dorette opgespoor het. Ben het my aan gruwelike wiegeliedjies laat dink en tot fotografie gedryf. (Dis die tipe pop waaroor mens met jou analis praat as jy eendag groot is, dink ek.)
Jou hare afgeskeer?! Seker die warm weer in Pretoria wat jou tot sulke aksies dwing. 🙂
Daardie Ben-pop is vir my kostelik, sommer opvreetlik! Weerloos en nuuskierig terselfdertyd. Weet jy waar die liedjie Siembamba vandaan kom? Ken jy die geskiedenis daarvan. Ons ma's het almal (wel, seker meeste) die liedjie gesing en oorgedra aan hulle kinders, maar ek weet verder niks van die liedjie af nie. Dis gruwelik ja, en sinies, maar wat is die oorsprong? En waarom sulke bewoording?
November 30th, 2011 at 06:38
Marlise, oor die oorsprong van Siembamba herinnner ek my iets van die konsentrasiekampe, maar ek is nie seker daaroor nie. Of verwar ek dit nou met 'n latere gedig? Leipoldt?
November 30th, 2011 at 07:49
Dit maak sin, Andries, dat Siembamba iets te make het met die konsentrasiekampe waar baie kinders gesterf het. Weet nie na watter gedig van Leipoldt jy verwys nie, maar dalk het hy ook daaroor gedig. Ek sing vandag nog steeds vir my kleinkind die Pikaninie-lied! Tog 'n mooi wysie en lekker om die bo-o-o-o-okkies en so-o-o-o-okkies so uit te rek. Maar ja, die betekenis is 'n ander saak…
November 30th, 2011 at 08:32
Daai pop lyk vir my meer soos 'n jong Somerfaan. Hehe.
November 30th, 2011 at 08:50
Marlise, ek het op die web gaan krap & hierdie gevind:
Trauma en kindwees. Pumla Gobodo-Madikizela het onlangs 'n referaat gegee oor kinderspeletjies waarop sy afkom. In die Oos-Kaap is daar 'n speletjie genaamd "Necklace-necklace", wat deur dogters gespeel word. Die leier van die groep laat hulle eers sing. Dan word iemand aangewys om petrol te gaan haal. Iemand anders kry die band (Dis nou nie regte petrol en 'n band nie, speel-speel petrol en 'n band). Dan sit hulle die band oor die leier se kop en steek dit aan die brand.
Die kinders was natuurlik nog nie gebore in die tye van regte necklacemoorde nie, maar die idee kry 'n eie lewe deur speletjies. Op 'n manier is ek nie verbaas daaroor nie, gegewe Siembamba en liedjies soos Ring-a-ring-a-roses.
November 30th, 2011 at 08:51
Andries, die Leipoldt-gedig is "'n Nuwe liedjie op 'n ou deuntjie" wat handel oor 'n sterwende kind in 'n Britse konsentrasiekamp. Die "ou deuntjie" waarop hy voortdig is inderdaad "Siembamba".
November 30th, 2011 at 08:53
Kabous, ek is seker daai pop kan DJ! Iewers tussen die plate sal iets van The Handsome Family wees.
November 30th, 2011 at 08:56
Dankie Daniel. Dit moes dus voor die kampe ontstaan het.
November 30th, 2011 at 09:01
Iemand het sowaar 'n hele bladsy gaan bou:
Ek skat 'n mens sou dit nie as 'n wetenskaplike bron benader nie, maar daar is interessante verwysings aan die einde – ook na iets deur ID du Plessis.
Ja wraggies Andries, 'n hele webblad oor die Siembamba wiegelied! Nou weet ek bietjie meer, maar ook nog net so min. Die slangstorie maak vir my die meeste sin wat iemand (name van skrywers word nie genoem nie?) hier beweer/bespiegel:
"Siembamba verwys na die oorspronklike liedjie "Sien die mamba" wat in die volksmond siembamba geword het, en waarin die dreigende gevaar en onheil deur misverstand en foutiewe uitspraak gerelativeer geraak en selfs verdwyn het. Die liedjie is tot in die negentiende eeu gesing as verwysend na 'n slang (die bose, onheil, gevaar): "Sien die mamba, mama se kindjie, sien die mamba, mama se kindjie. Draai sy nek om, gooi hom in die sloot, trap op sy kop dan is hy dood!"
'n Voorbeeld van 'n gedig waarin dit voorkom, is "'n Nuwe liedjie op 'n ou deuntjie " (C. Louis Leipoldt) en dan is daar natuurlik die liedjie "Siembamba" wat oor die radio gespeel word en wat dikwels deur ma's en kinders gesing word. Ek sê altyd vir my studente dat as 'n baba moes verstaan wat siembamba eintlik oorspronklik beteken het, hy nooit 'n oog sal toemaak as sy ma "Siembamba" vir hom sing nie!"
Maar 'n ander een voel weer so daaroor:
"Die slangstorie sluk ek maar swaar. Ek sou eerder wil hê dit moet 'n selfgemaakte woord wees, soos Leipoldt se slampamper. Ons moet onthou dat digters uiters intelligent en kreatief is."
Die laaste uitspraak/oordeel oor digters hier het my nogal geamuseer!
Nick Bezuidenhout :
December 9th, 2011 at 08:02
Hierdie is 'n wiegeliedjie oor Napoleon wat destyds in Engeland gesing is:
PS Daardie pop lyk soos wat ek my verbeel ons kindertydse imaginary friend Frikkie as baba moes gelyk het.
December 9th, 2011 at 09:54
Goeiste Nick! G'n wonder die Victoriane was effe vreemd nie! Ek neem aan dis hulle ouers wat hiermee aan die slaap gesus is.