E-tol ‘nie deel van Gauteng se toekoms’Argieffoto van ‘n betoging teen die e-tolstelsel. (Foto: Maroela Media) Die Gautengse premier sê die provinsie se standpunt oor die omstrede e-tol‑stelsel in die provinsie bly “onveranderd”. “Ons is vasbeslote dat e-tol nie deel van die provinsie se toekoms is nie,” het David Makhura Maandag tydens sy provinsiale rede in Soweto gesê. “Ons wag angstig op die nasionale regering se finalisering van maniere om die [e-tol-] skuld te delg. Ons is selfs bereid om as provinsiale regering by te dra om te verseker dat e-tol geskrap word. Daar is nou geen omdraaikans nie,” het Makhura gesê. Wayne Duvenage, uitvoerende hoof van die Organisasie teen Belastingmisbruik (Outa), sê die stelsel stort daagliks verder inmekaar en hoewel die premier al by verskeie geleenthede gesê het die stelsel moet geskrap word, is daar nog nie veel gedóén om dit te laat gebeur nie. Die Gautengse premier, David Makhura. (Foto: Gertrude Makhafola/ANA) “Die mag lê uiteindelik by die minister van vervoer (Fikile Mbalula) en die president (Cyril Ramaphosa). Húlle moet die finale besluit neem, hoewel die premier steeds baie druk op hulle kan plaas,” het Duvenage gesê. Mbalula is Suid-Afrika se sewende vervoerminister die afgelope tien jaar, wat beteken daar is weinig bestendigheid in die departement, sê Duvenage. Hy sê een manier is vir die Gautengse provinsiale regering om sélf op te hou om sy e-tol‑rekening te betaal. Die provinsie kan ook ŉ dispuut met die nasionale regering oor die stelsel verklaar. Anders as in die Wes-Kaap, het die Gautengse provinsiale regering hom nie destyds, toe die stelsel geïmplementeer is, daarteen verset nie. Die Stad Kaapstad het in 2017 die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap (Sanral) konstitusionele hof toe gesleep om hom te keer om sekere hoofweë in die provinsie te tol. Sy aansoek is toegestaan. In Maart vanjaar, kort voor die nasionale verkiesing, het Sanral boonop die proses om e-tol‑skuld in te vorder, vir eers opgeskort. Tóé het motoriste se skuld aan Sanral op nagenoeg R11 miljard gestaan. Duvenage sê na raming betaal net sowat 20% van motoriste in dié stadium hulle e-tol‑rekeninge. Hy sê daar is ander maniere, onder meer die brandstofheffing en belasting, om paaie te finansier.