Die sleutelteks vir hierdie week uit Paulus se eerste brief aan die Tessalonisense is gevul met groot dankbaarheid wat hy aan hulle betuig oor die manier waarop hulle leef. Ten spyte van moeilike omstandighede, "verdrukking", hoor ons dat hulle volhard in die uitleef van die evangelie wat hy met hulle gedeel het. Die Eksodus-teks is 'n gesprek tussen Moses en God waar Moses die Here smeek om teenwoordig te bly by die volk. In die Psalm-teks word God se lof en heiligheid besing. Die Evangelie-teks uit Matteus is die strikvraag wat aan Jesus gestel word oor die betaal van belasting aan die keiser.
12Op 'n keer het Moses vir die Here gesê: "Kyk, U beveel my om met hierdie volk te trek, sonder om my mee te deel vir wie U saam met my stuur. Tog het U gesê: 'Ek ken jou op jou naam; Ek is jou goedgesind.' 13As U my dan goedgesind is, maak my u wil bekend, sodat ek U kan leer ken en kan doen wat U verwag. Onthou tog hierdie nasie is u volk."
15Toe het die Fariseërs gaan besluit om Jesus met 'n vraag in 'n val te lok. 16Hulle stuur toe van hulle volgelinge saam met 'n aantal Herodiane om vir Hom te sê: "Meneer, ons weet dat u iemand is wat u mening eerlik uitspreek en getrou aan die waarheid die wil van God bekend maak sonder om mense in aanmerking te neem, want u let nie op die aansien van persone nie. 17Sê vir ons wat dink u: Is dit reg om aan die keiser belasting te betaal, of is dit nie?"
18Maar Jesus het deur hulle valsheid gesien en vir hulle gesê: "Huigelaars! Waarom stel julle vir My 'n strik? 19Wys vir My die muntstuk waarmee die belasting betaal word."
2Ons dank God altyd vir julle almal wanneer ons in ons gebede aan julle dink. Sonder ophou 3bring ons dan voor God ons Vader in herinnering die werk van julle geloof, die inspanning van julle liefde en die volharding van julle hoop op ons Here Jesus Christus. 4Broers, ons weet dat God julle wat Hy liefhet, uitverkies het, 5want die evangelie wat ons aan julle verkondig het, het nie bloot met woorde tot julle gekom nie, maar ook met krag en deur die Heilige Gees en met volle oortuiging. Julle weet trouens hoe ons by julle opgetree het, en dít om julle ontwil. 6En julle het ons voorbeeld gevolg en volgelinge van die Here geword. In baie moeilike omstandighede het julle die woord aangeneem met 'n blydskap wat van die Heilige Gees kom. 7So het julle 'n voorbeeld geword vir al die gelowiges in Masedonië en in Agaje. 8Van julle af is die woord van die Here in Masedonië en in Agaje verkondig, en oral het die mense gehoor van julle geloof in God, sodat dit nie vir ons nodig is om nog iets daaroor te sê nie. 9Die mense vertel self hoe julle ons ontvang het en hoe julle julle van die afgode tot God bekeer het en nou die lewende en ware God dien 10en dat julle sy Seun wat Hy uit die dood opgewek het, uit die hemel verwag, Jesus deur wie ons gered word van die oordeel wat kom.
Toetrede: Flam 387 of Lied 157
Lofsang: Flam 352 of VONKK 264 of Psalm 99
Toewyding: Psalm 99:4-9
Geloofsbelydenis: Flam 206
Skriflesing: 1 Tessalonisense 1:1-10a
Gebruik die vrae aan die einde van die preek as 'n geleentheid vir stil refleksie of gesprek. Hierdie is ook 'n goeie geleentheid om spesifiek dankie te sê en te bid vir die geloofsvoorbeelde in jul gemeente.
Slotsang: Flam 100 of VONKK 38 of Lied 219
Flam 387 Hier Is U Kerk (Laat Ons Dien Met Ons Lewe) of
Lied 157 "Here Jesus, ons is saam"
VONKK 264 Kom ons prys sy Naam of
Flam 206 Ons glo (Jesus Is Die Heer)
Melodie: HERI NI JINA – tradisioneel Oos-Afrika Orrelbegeleiding: Gerrit Jordaan 2012 © Kantoryverwerking: Gerrit Jordaan 2012 ©
© Melodie: Openbare besit RUBRIEK: Multikultureel – Lofprysing / Liefde, Dankbaarheid en Diens
Teks: Nuwe Sionsgesange 1994; gewysig Jacques Louw 2009 © Melodie: EVENTIDE – William Monk 1861
© Teks: 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Musiek: Openbare besit RUBRIEK: Meditatief – Gebed / Uitsending
(RUBRIEK: Flam – Kerk en Koninkryk; Getuienis ) Teks: Neil Büchner en Jandré Viljoen Musiek: Neil Büchner
Hier is u kerk, U stel ons aan.
Ons is gekies, U gee ons u guns.
Laat u Gees oor ons elkeen kom.
net soos dit is, dat mense dit ken.
waar ons is u liefde bring.
waar U kerk van u liefde getuig.
Hier is u kerk,
hier is u kerk.
deur genade u goedheid bewys
Die familie-oomblik kan baie lekker by die inleiding van die preek aansluit. Laat kinders vertel wie hulle bewonder, wat hulle in daardie persoon bewonder en wat hulle wil "namaak" – op watter maniere hulle soos daardie mens wil wees. As jy dapper is, kan jy ook vra oor watter voorbeeld van bv. hul ouers of grootouers hulle wil volg. Gesels dan oor die voorbeeld wat hulle stel. Laat hulle bietjie dink oor wat gaan gebeur as mense doen soos hulle doen – dalk 'n jonger sussie of boetie.
Iewers tussendeur – of dalk die hele tyd terwyl julle gesels – kan julle jul eie weergawe van "Simon Says" speel. Simon Says werk so: die voorganger sê "Simon Says" en sê 'n aksie en voer dit terselfdertyd uit. Al die ander moet dit dan ook doen. Iewers langs die pad sê die voorganger nie "Simon Says" nie, maar gee bloot 'n opdrag van 'n aksie en voer dit uit, bv: "vat aan jou kop". Die truuk is dat jy net die opdrag moet volg as daar eers gesê is "Simon says". As daar nie "Simon says" gesê is nie, en jy voer steeds die opdrag uit, is jy uitgevang! Verbind dit aan die gedagte van voorbeelde en wie se voorbeelde ons volg – dikwels sonder om te dink.
John Stevens gebruik die konsep van 'n Dankie-kaartjie en sluit aan by vers 2 van die Skriflesing. Kinders kan dankie-kaartjies maak tydens die diens en na die tyd vir iemand gee. Hulle kan kreatief wees en hul eie maak, of jy kan 'n templaat maak met groot letters in 'n lettertipe wat hulle kan inkleur. Hierdie en hierdie is lettertipes wat lekker kan werk.
Hier is 'n (baie prekerige) video wat op visuele wyse vir volwassenes die boodskap oordra dat kinders hul voorbeeld volg. Alle beelde sal dalk nie geskik wees in jou konteks nie.
Sosiale media het die wêreld verander, en gee aan ons almal geleentheid om van onsself te laat hoor. Aangesien hierdie platforms mense aan mekaar verbind, is dit ook maklik om te sien wie het die meeste volgelinge. Veral 'n platform soos Twitter, wat onbeperkte direkte toegang tot profiele gee, het megasterre geskep.
Volgens Brandwatch.com (September 2020) het oud-pres. Barack Obama die meeste volgelinge op Twitter, 'n hele 122,3 miljoen. Hy word gevolg deur verskeie kunstenaars, soos sangers, rolprentsterre en glaspersoonlikhede. Sokkerheld Cristiano Ronaldo is die mees gewilde sportster, met 87,6 miljoen Twitter-volgelinge. Pres. Donald Trump het 85,8 miljoen volgelinge, en die sakevrou Kim Kardashian West het 66,6 miljoen.
Die krag van hierdie persoonlikhede en profiele lê daarin dat mense met hulle identifisieer en die lewe waarskynlik soos hulle sien.
Mense is wesens wat naboots. As kinders boots ons ons ouers en ander volwassenes na. As tieners boots ons die sport-, musiek-en filmsterre wat ons inspireer na. Selfs as volwassenes, is daar rolmodelle wat ons verbeelding aangryp en wat ons as 'n navolgingswaardige voorbeelde sien.
Mens sien op sosiale media hoe groot die krag van nabootsing is. Die invloed wat voorbeelde op persone kan hê, speel vandag steeds 'n belangrike rol, ook in die vorming van gelowiges se denke.
Glanspersoonlikhede op platforms soos Instagram, Twitter en Facebook, het duisende of miljoene volgelinge. Hulle het invloed op hierdie volgelinge. Adverteerders en selfs politieke partye sien die waarde van hierdie invloed (voorbeeld) raak, en betaal dan dié persoonlikhede om hulle produk te bemark. Hulle hoop die ondersteuners sal dieselfde produkte wil gebruik.
Tessalonika was die hoofstad van die Romeinse provinsie Masedonië, 'n belangrike handelstad. Dit het ook beteken dat daar in die stad verskeie godsdienste en geloofsgroepe teenwoordig was. Om weg te draai van hierdie godsdienste af, sou uitdagings aan nuwe Christelike gelowiges bied. Hulle moes wegdraai ook van hul godsdienstige rolmodelle, en leer om Paulus en ander dissipels van Jesus as rolmodelle na te volg.
'n Teoloog, Peeler, skryf:
Toe die eerste bekeerlinge Paulus se boodskap gehoor het en aanvaar het dat hulle alleenlik en eksklusief die God van Israel aanbid, sou hulle nie net vra nie, maar ook verwerping en selfs vervolging van familie en bure moes verduur. Die omgewing waarin hulle tot bekering gekom het, sou beteken dat hulle getuienis 'n prys van hulle gevra het.
Die tekens van hierdie sosiale druk en onderdrukking is duidelik in 1 Tessalonisense te bespeur wanneer Paulus skryf: "In baie moeilike omstandighede het julle die woord aangeneem met 'n blydskap wat van die Heilige Gees kom" (1:6).
Ons lees in Handelinge 17 hoe Paulus die evangelie die eerste keer in Tessalonika verkondig het. 'n Betoging het ontstaan en die hele stad het in verset teen Paulus en Silas in beroering gekom. Dit lei daartoe dat die gelowiges Paulus en Silas in die nagdonker liewer uit Tessalonika wegstuur.
Krag van rolmodelle
Waarom het die Tessalonisense weggedraai van vals afgode en begin om die ware God te dien (9)?
Paulus wyt hulle geloof aan die krag van die evangelie deur die werk van die Heilige Gees (5). God het die verkondiging va die evangelie geseën.
Daarby is die krag van voorbeelde en rolmodelle ter sprake. Vers 6: "Julle het ons voorbeeld gevolg en volgelinge van die Here geword".
Die begrip voorbeeld en rolmodel kom herhaaldelik in hoofstuk 1 na vore. Paulus en Silas het die voorbeeld gestel om die Here na te volg. Toe het die Tessalonisense hierdie voorbeeld begin navolg (6) en self 'n voorbeeld geword – hulle is nou op hulle beurt weer voorbeelde vir die gelowiges in die groter omgewing van Masedonië en Agaje (7).
Paulus en Silas se impak het te doen met kragtige verhoudinge wat in die Here se Naam gevestig is. Teoloë beklemtoon dat die hele brief getuig van 'n liefdevolle, nabye verhouding tussen die briefskrywers, Paulus, Silvanus (Silas), Timoteus en die gemeente. Die innige verhoudings en belang van voorbeelde, speel 'n sentrale rol in die boek.Dit begin by die groet, maar ook die res van die brief versterk die gedagte van 'n intieme verhouding.
Daarom skryf 'n teoloog:
If anything, this letter is about relationships and imitation. Paul makes this clear from the beginning.
Die noue verhouding met positiewe rolmodelle trek mense na die evangelie, deur die kragtige, bevestigende werk van die Heilige Gees.
Verhaal, voorbeeld en toepassing
Reeds in die antieke wêreld van Paulus en die Nuwe Testament het mense besef geestelike vorming vind plaas deur verhale, voorbeeld en toepassing. 'n Voorbeeld word voorgehou, en die verhaal van hierdie voorbeeld word ter herinnering opgeroep. Vanuit hierdie voorbeeld en verhaal, word belangrike morele spreuke voorgehou.
Paulus gebruik hierdie strategie in die Tessalonisensebrief. Hy hou homself voor as voorbeeld en herinner sy lesers aan sy geskiedenis (verhaal) met hulle (veral hfst 2). Daarna (in hfst 4 en 5) kom die morele opdragte na vore.
Dink byvoorbeeld ook aan 1 Korintiërs 4:16. In 1 Korintiërs 6 gebruik Paulus homself en Apollos as voorbeelde daarvan dat niemand homself of haarself as belangriker dan 'n ander moet beskou nie. Die toepassing is: "Hou jou binne die perke wat God gestel het", menende mens moet jouself nie aanstel oor wat jy het nie, want jy het in elk geval alles ontvang.
Tessalonisense self voorbeelde
Die krag van voorbeelde straal nie net uit Paulus, Silas en Timoteus wat deur die Tessalonisense nagevolg is nie.
Deur hulle navolging word die Tessalonisense self kragtige voorbeelde – ook vir ons vandag. Aangesien hulle Paulus nageboots het, is hulle nou voorbeelde. Kyk hoe beskryf Paulus dit in ons teks:
In vers 2 en 3 spreek Paulus sy dank uit oor die gemeente. Paulus kan dankie sê, want hoewel daar enkele probleme in die gemeente was (soos later in die brief aangedui word), gaan dit oorwegend goed met hulle navolging van Christus. Hulle leef die deugde van geloof, hoop en liefde uit. Hulle doen dit toegewyd, deur die "werk van julle geloof, die inspanning van julle liefde en die volharding van julle hoop"
Vers 7 vertel hoe die Tessalonisense weer op hulle beurt navolingswaardige voorbeelde vir gelowiges in die omliggende streke van Masedonië en Agaje was. Die Griekse woord tupon (voorbeeld) het verskeie betekenismoontlikhede, onder andere ook dié van 'n gietvorm. Net soos daar met 'n gietvorm meervoudige kopieë van iets gemaak kan word, so het die geloofslewe van die Tessalonisense 'n vorm geword wat ander gelowiges en gemeentes kan navolg.
Vers 9 beskryf hoe die persone wat getuig oor die Tessalonisense se geloof, ook vertel van die besondere ontvangs wat die apostels by die Tessalonisense gelowiges gehad het. Dit is 'n voorbeeld vir ander. Dit sou meebring dat ander wat deur die apostels besoek word, gewilliger sou wees om hulle te ontvang en na hulle te luister.
Steeds vers 9: Die bekering (lett "wegdraai") van die afgode na die lewende God, loop op diepgaande verandering uit. Dit is ook hoekom hulle 'n voorbeeld vir die ander gelowiges kan word. Hierdie radikale ommeswaai van die antieke wêreld se bekende afgode na die lewende God toe, het ingrypende implikasies.
In vers 4 verduidelik Paulus dat al hierdie dinge God se werk is. Dit is God wat kragtig onder die Tessalonisense gewerk het. Dit is God wat hulle harte voorberei en Paulus se getuienis en werk geseën het.
Daarom word God gedank vir hierdie werk. Die voorbeeld van die Tessalonisense is nie hulle eie verdienste nie, maar is grond vir dank aan God van wie alle goeie gawes kom.
Dit is 'n aansporing vir die gemeente. Dat hulle die evangelie omhels en voorbeelde vir ander word, is 'n teken van God se werk en staan in diens van God se koninkryk. Dit is betekenisvol om vir ander 'n voorbeeld op die pad van die evangelie te wees.
Die voorbeeld van die Tessalonisense is soos 'n klankbord wat die krag van die evangelie deur die hele streek versterk.
Dit is ook 'n oproep aan ons as gemeente vandag. Ons moet ook God dank dat ons die evangelie ontvang het. Ons word ook opgeroep om die evangelie uit te leef en 'n voorbeeld vir ander te word.
Kom ons dink saam:
Wie is vir ons voorbeelde in die geloof, mense wat ons kan navolg omdat hulle die Here navolg?
Hoe is ons deur hierdie voorbeelde gevorm?
Waar sien ons die Here se werk in ons lewens deur hierdie mense raak?
Hoe is ons gevorm om tot 'n voorbeeld te wees?
Vir wie wil ons die Here vandag dank?
Hoe gaan ons egte verhoudinge met mense in die groter omgewing bou om vir hulle voorbeelde van 'n betekenisvolle lewe in diens van die Here te wees?
Gebruik die vrae aan die einde van die preek as 'n geleentheid vir stil refleksie, of gee kans dat mense, veral in familieverband, daaroor gesels. Hierdie is ook 'n goeie geleentheid om spesifiek dankie te sê en te bid vir die geloofsvoorbeelde in jul gemeente, hoe julle ookal kies om dit te interpreter – dalk kategete, kerkraadslede of ouer lidmate?