Betelgeuse word met ’n pienk pyl aangedui.
Bayer-naam Alpha Orionis, α Ori
Regte klimming 05h 55m 10.3053s
Deklinasie +07° 24′ 25.426″
Skynmagnitude (m) 0,42 (0,3 tot 1,2)
Massa (M☉) 7,7–20
Radius (R☉) 950–1 200
Ligsterkte (L☉) 90 000-150 000
Ouderdom (jaar) ~7,3×106
Temperatuur (K) 3 140–3 641
Afstand (ligjaar) 643 ± 146
Veranderlikheid Halfreëlmatige veranderlike
58 Ori, HR 2061, BD+7° 1055, HD 39801, FK5 224, HIP 27989, SAO 113271, GC 7451, CCDM J05552+0724AP, AAVSO 0549+07
Betelgeuse se posisie (links bo) in verhouding met dié van die digte newels van die Orion- Molekulêre Wolkkompleks en die Jagter se Belt (foto: Rogelio Bernal Andreo).
Betelgeuse (ˈbiːtəldʒuːz), ook bekend onder sy Bayer-naam, Alpha Orionis of α Ori, is die negende helderste ster in die naglug en die tweede helderste in die sterrebeeld Jagter (Orion). Dié rooi ster is ’n halfreëlmatige veranderlike ster waarvan die skynbare magnitude wissel tussen 0,2 en 1,2, die grootste wisseling van enige ster van die 1ste magnitude. Betelgeuse is een van die hoekpunte van die Somerdriehoek en is in die middel van die Somerseshoek geleë.
Die ster word geklassifiseer as ’n rooisuperreus van spektraaltipe M2Iab en is een van die grootste en helderste waarneembare sterre. As dit in die middel van die Sonnestelsel geleë was, sou dit verder as die Asteroïdegordel of dalk selfs die planeet Jupiter gestrek het.
Dit is moeilik om sy ware massa vas te stel, maar dit is waarskynlik tussen 5 en 30 sonmassas. Sy afstand van die Aarde af is in 2008 op sowat 640 ligjare geraam, wat beteken sy absolute magnitude is sowat −6,02. Die ster is minder as 10 miljoen jaar oud en het vinnig ontwikkel vanweë sy groot massa. Dit sal na verwagting binne die volgende miljoen jaar as ’n tipe II-supernova ontplof.
Betelgeuse is ’n wegholster wat gewerp is uit sy geboorteplek in die Orion OB1-assosiasie (wat die sterre van die Jagter se Belt insluit) en beweeg teen ’n geweldige spoed van 30 km/s deur die interstellêre medium. In die proses veroorsaak dit ’n boogskok van meer as 4 ligjare breed.
Baie van die ster se eienskappe kan nie met sekerheid vasgestel word nie weens ’n verdonkering van sy buitenste lae, asook sy veranderlikheid en wisselende skynbare grootte. Verder word die ster se oppervlak verberg deur ’n komplekse, asimmetriese omhulsel van sowat 250 keer die ster se grootte wat veroorsaak word deur ’n enorme massaverlies.
Die ster se Bayer-naam is "Alpha Orionis" en sy Flamsteed-naam "58 Orionis". Die tradisionele naam, "Betelgeuse", is afgelei van die Arabiese يد الجوزاء, Yad al-Jauzā ("die hand van Orion"). Middeleeuse vertalers het die Arabiese karakter vir "Y" verkeerdelik as "B" gelees, vandaar die beginletter B in Betelgeuse.
In 2016 het die Internasionale Astronomiese Unie se sternaamwerkgroep (WGSN) die amptelike naam "Betelgeuse" vir die ster goedgekeur.
↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 "SIMBAD Query Result: BetelgeusE – Semi-regular Pulsating Star". Centre de Données astronomiques de Strasbourg. Besoek op 20 Junie 2007.
↑ Davis, Kate (AAVSO Technical Assistant, Web) (December 2000). "Variable Star of the Month: Alpha Orionis". American Association of Variable Star Observers (AAVSO). Besoek op 10 Julie 2010. AS1-onderhoud: Veelvoudige name: authors list (link)
↑ 4,0 4,1 Nicolet, B. (1978). “Catalogue of Homogeneous Data in the UBV Photoelectric Photometric System”. Astronomy & Astrophysics 34: 1–49.
↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Mohamed, S.; Mackey, J.; Langer, N. (2012). “3D Simulations of Betelgeuse's Bow Shock”. Astronomy & Astrophysics 541, id.A1: A1. doi:10.1051/0004-6361/201118002.
↑ "Sharpest Views of Betelgeuse Reveal How Supergiant Stars Lose Mass". Press Releases. European Southern Observatory. 29 Julie 2009. Besoek op 6 September 2010.
↑ Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy (April 2001). “A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab)”. The Astrophysical Journal 551 (2): 1073–98. doi:10.1086/320215.
↑ Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Guinan, Edward F. (April 2008). “A New VLA-Hipparcos Distance to Betelgeuse and its Implications” (PDF). The Astronomical Journal 135 (4): 1430–40. doi:10.1088/0004-6256/135/4/1430. Besoek op 10 Julie 2010.
↑ "Betelgeuse braces for a collision". ESA. 2013-01-22. Besoek op 2013-01-23.
Koördinate: 05h 55m 10.3053s, +07° 24′ 25.426″
Oppervlakbeelde van Betelgeuse met COAST en die WHT
Foto's op die webtuiste van die Infrared Processing and Analysis Center (IPAC)
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Betelgeuse.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Betelgeuse&oldid=2014373"
Die bladsy is laas op 11 Julie 2019 om 09:55 bygewerk.