PressReader - Rooi Rose: 2019-01-01 - Fik­sie: S­ha­ke­spea­re kom plaas toe
Fik­sie: S­ha­ke­spea­re kom plaas toe
Wat pre­sies is lief­de? Dié vraag hou En­ge­la se kop be­sig toe sy deur S­ha­ke­spea­re se Ko­ning Le­ar ge­kon­fron­teer word. Sal sy die ant­woord kry nog voor sy ver­on­der­stel is om die bruids­pad na die kan­sel af te lê?
Rooi Rose - 2019-01-01 - INHOUD - Deur MA­RIE­TJIE KOTZÉ
laas toe!” So­fie ver­stik by­na aan ’n hap­pie wor­tel­koek. Sy vee die pa­pier­ser­vet waar­mee En­ge­la haar pro­beer koel waai drif­tig een­kant toe. “Het jy jou var­kies ver­loor?” ver­vat sy en staar na haar vrien­din as­of sy ’n ska­re voor­spook­sels oor­kant haar sien sit. “Wat wil jy op die plaas gaan maak met Do­no­van Da­vies? ’n S­tok­ou man wat na ver­hoog­har­puis ruik en klink as­of hy ’n warm aar­tap­pel in sy kies het! Wil jy die he­le lang­na­week luis­ter hoe hy ou Ko­ning Wat­se­naam uit sy kop op­sê?”
En­ge­la trek haar rug styf, rooi kol­le vlam op haar wan­ge. Sy’s bit­ter­lik spyt sy’t So­fie van haar na­week­plan­ne ver­tel, én van haar vreem­de war­rel­wind-vriend­skap met Do­no­van Da­vies (vol­gens re­sen­sen­te een van dié be­roemd­ste S­ha­ke­spea­re-ak­teurs in die land) wat on­langs in die woon­stel langs­aan in­ge­trek het. Sy moes van be­ter ge­weet het! So­fie het g’n be­lang­stel­ling in die te­a­ter­le­we nie en wil niks hoor van Do­no­van Da­vies nie. Van­dag se kof­fie­kui­er­tjie met haar ou skool­maat en ver­trou­e­ling was ’n groot fout!
Sy sug. “Do­no­van is nie stok­oud nie, Souf! Ja, ek wéét hy’s meer as twin­tig jaar ou­er as ons, maar dees­dae is ou­der­dom g’n kwes­sie nie! Hy’s be­roemd in die te­a­ter­wê­reld! En ou Ko­ning Wat­se­naam van wie jy sma­lend praat, is King Le­ar, soos jy goed sal weet as jy op s­kool min­der muis­nes­te ge­had het … ”
“Ag, wat ook al – maar ’n lang­na­week met niks an­ders nie as S­ha­ke­spea­re van vroeg tot laat! Wat sal jou pa en ma sê? En F­rik? Het jy hóm ver­tel? Weet hý wat dees­dae in jou kop aan­gaan?” Toe En­ge­la stil­bly, fluis­ter So­fie be­noud: “Ge­na­de tog … die trou-rok … ! Dis kláár ge­maak, of hoe?”
En­ge­la wink die kel­ner na­der, be­taal haas­tig en staan op. “Na­tuur­lik! Sorg jy maar net jóú strooi­mei­sie­rok is nog nom­mer­pas wan­neer ons oor ’n maand met die kerk­paad­jie af­stap – ’n bie­tjie min­der wor­tel­koek van nou af vir jou, hoor!” en sy plak lie­fies ’n soen­tjie op So­fie se wang voor sy vlug.
Die trou­rok is in­der­daad klaar en lyk ver­ruk­lik: kra­le­werk op die bo­ly­fie – strin­ge pê­rel­tjies wat dui­send­vou­dig skit­ter in die lig van die boe­tiek se kroon­kan­de­laar – en ’n lang sleep, sa­tyn en kant, wat rit­sel as dit ver­sig­tig ge­plooi word voor die kas­deu­re in die aan­pas­ka­mer sluit. Klik-klik.
Die mo­de­maak­ster glim­lag te­vre­de, kyk na die aan­staan­de bruid. “Sal ons die da­tum be­paal vir die fi­na­le aan­pas vóór die Groot Dag, de­a­rie … ?” Sy slaan haar af­spraak­boek oop, pen ge­reed, kyk op, skrik. Sy laat val haar pen, gryp na haar bol­la­tjie as­of sy vas­hou­plek soek, want ve­le ja­re in die mo­de­be­dryf het haar ge­leer dat aan­staan­de brui­de die wis­sel­val­lig­ste van al haar kli­ën­te is. “Miss Pan­se-gh-gh-ghrow … oh! my de­a­rie, is al­les reg?”
Nee, niks is reg nie. Eers was dit net ’n vae on­rus, as­of sy iets ver­lê het, maar wát, en wáár? Be­dags loop sy met ’n knel­len­de ge­voel as­of sy in vreem­de on­paar-skoe­ne staan. Snags kan sy nie slaap nie. Waar­om is sy ont­wy­kend as haar ma bel en vra of die trou­re­ë­lings glad ver­loop? En waar­om so skrik wan­neer die foon voor slaap­tyd rin­kel en sy op die naas­te stoel neer­sak wan­neer sy F­rik se stem hoor, kort­a­sem raak, s­kaars woor­de kry, tot­dat hy af­sluit met “nag­sê, my bok­kie, pas jou mooi op, my en­gel.” Klik-klik hoor sy wan­neer F­rik af­lui, soos die boe­tiek se kas­deu­re met die ver­ruk­li­ke trou­rok daar­bin­ne, en die sa­tyn en kant wat suut­jies rit­sel: ver­sig­tig, ver­sig­tig … Die on­se­ker­heid kry woor­de, word kna­en­de vrae: Wat is wa­re lief­de? Kan dit ge­tel, ge­weeg, ver­dien, ge­koop word? Díe vrae wil haar nie los nie. Waar kom dit van­daan? Tot sy be­sef: dis S­ha­ke­spea­re se Ko­ning Le­ar wat in haar kop ’n lê­plek ge­kry het! Dis hý en sy drie dog­ters wat met vu­ri­ge lief­des­be­lof­tes om die ou ko­ning se guns­te en ga­wes mee­ding!
Skie­lik hoor sy óók die diep, ryk stem van Do­no­van Da­vies.
Dag na dag loop hy op en af in die woon­stel langs­aan, speel­teks
WAAR­OM IS SY ONT­WY­KEND AS HAAR MA BEL EN VRA OF DIE TROU­RE­Ë­LINGS GLAD VER­LOOP?
in sy hand, en leer Ko­ning Le­ar se woor­de. Sy kan hoor hy suk­kel ( hy’t on­langs met sy ge­sond­heid ’n te­rug­slag ge­had, ver­tel hy ver­trou­lik) en la­te­raan ken sy die teks so goed dat sy – op ver­soek – hom nes ’n eer­ste­rang­se souf­fleur met voor­sê help. Dit gaan al­gaan­de be­ter so­dat sy met be­won­de­ring na sy stem luis­ter – die fra­se­rings, stem­bui­gings, in­to­na­sies en nu­an­ses – en sy haar­self in die teks in­leef, as­of sy ook op die ver­hoog van die Lex­ter-te­a­ter staan en hom hoor sê: “Tell me, my daug­h­ters, sin­ce now we will di­vest us both of ru­le, in­te­rest of ter­ri­to­ry, ca­res of sta­te, - which of you shall we say doth lo­ve us most?” O, al­les so mees­ter­lik! Hoe ko­nink­lik sy ge­stal­te!
Sy sien hom nou heel­te­mal an­ders as op daar­die eer­ste dag, we­ke te­rug, toe hy aan haar deur ge­klop het op soek na sui­ker vir sy kof­fie. Toe sy die deur oop­maak, re­si­teer hy met sy mooi, af­ge­ron­de stem en sjar­man­te hou­ding: “Ah, su­gar and s­pi­ce, and all t­hings ni­ce, that’s w­hat little gi­rls are made of!” Na­tuur­lik het sy hom bin­ne­ge­nooi, hoe an­ders! Toe hy met die leë sui­ker­pot­jie in sy han­de staan – ’n ou­e­ri­ge, half ver­slons­te man met yl, gry­se­ri­ge ha­re en ’n stop­pel­baard­jie - lyk hy vir haar so ver­lo­re, as­of hy in ’n heel an­der wê­reld hoort ; ver­dwaal, soos ’n ska­pie op ’n koue win­ters­nag in die oop veld.
Ja, dis hoe dit be­gin het, so on­skul­dig. Sy wou net help - sy is van na­tu­re só: sorg­saam, be­gaan oor mens en dier wat hul­pe­loos en ver­dwaal lyk. Mis­kien is dit die plaas­kind in haar, klein­tyd al be­gaan oor die lam­mer­tjies van weg­gooi-ooie, skil­pad­jies wat in die veld om­ge­dop lê en hul­pe­loos boon­toe roei met hul poot­jies tot sy hul­le help, of die half­dooie bye wat met sui­ker­wa­ter ge­la­we moet word. Dis tog nie ver­keerd nie.
Nee, pro­beer sy haar­self wys­maak, dis se­ker nie ver­keerd nie – maar om niks vir F­rik te sê nie, is ’n an­der saak. Hoe ver­tel sy vir hóm, met wie sy van skool­dae af hand-aan-hand deur die le­we gaan en op troue staan, dat sy skie­lik vrae het oor die lief­de – nog­al aan die hand van S­ha­ke­spea­re en King Le­ar, die ein­ste, wat hul­le so­veel er­ger­nis (en swak toets­pun­te) op s­kool be­sorg het! Nee, dit sal F­rik Land­man nooit ver­staan nie!
Dus hou sy dit ge­heim – al die ure wat sy saam met Do­no­van be­stee, krui­e­tee aan­dra, gem­mer­koe­kies (sy guns­te­ling) en kos­soor­te wat nie al­ler­gieë ver­oor­saak nie (nog­al ve­ler­lei), warm sok­kies wan­neer hy oor die koue woon­stel kla, ’n sag­te serp om sy keel teen die skerp aand­lug te be­skerm. Maar meest­al (en graag­ste) help sy hom met die leer van Ko­ning Le­ar se woor­de. Sy stel hom ge­rus wan­neer hy pie­ker oor woor­de wat weg­raak, sê voor as pas­sa­sies moei­lik is, tot­dat hy sy woor­de seep­glad ken, fout­loos fra­seer – tot by die hart­ver­skeu­ren­de ster­wens­woor­de van Le­ar: “Ne­ver, ne­ver, ne­ver, ne­ver, ne­ver!” O, bra­vo!
Maar snags tob sy oor die lief­des­woor­de van Ko­ning Le­ar se dog­ters. Go­ne­ril, die oud­ste, se vu­ri­ge ver­kla­ring: “Sir, I lo­ve you mo­re than words can wield the mat­ter; de­a­rer than ey­e­sig­ht, s­pa­ce, and li­ber­ty …” En Re­gan, die twee­de oud­ste: “I pro­fess my­self an e­ne­my to all ot­her joys which the most pre­ci­ous s­qua­re of sen­se pos­ses­ses … ” Die woor­de draai in haar kop, skuur en krap. Wat is lief­de eint­lik? Kan ’n mens dit glo en ver­trou? Sy dink oor Ko­ning Le­ar se jong­ste dog­ter, Cor­de­lia, wat ant­woord: “I can­not he­a­ve my he­art in­to my mouth: I lo­ve your ma­jesty ac­cor­ding to my bond; nor mo­re nor less … ” Is dit dalk die e­nig­ste wa­re ant­woord? So een­vou­dig? Wat van be­lof­tes van son, maan, ster­re en ro­se­geur?
Son, maan, ster­re en ro­se­geur?
Nee, niks daar­van op die plaas oor die lang­na­week nie. Haar ma is stil, haar pa brom, van F­rik is daar g’n te­ken nie. Hy’t da­rem met hul aan­koms kom groet en Do­no­van so ’n sty­we hand­druk ge­gee dat die ar­me man in­me­kaar wou krimp. Vir háár gee hy net ’n klap­soen en ’n deur­drin­gen­de kyk met sy hel­der blou oë. “Kom oor Le­lie­vlei toe as jy kans kry,” sê hy oor sy skou­er, “daar het gis­ter ’n vers­kal­fie aan­ge­kom.” En toe is hy vort.
Die na­week is lank en siel­do­dend: die plaas­lug ak­kor­deer nie met Do­no­van nie, hy kla oor keel­seer, soek kort-kort flou tee of ’n suig­pil­le­tjie. “Dis die droë berg­wind wat so­veel stof bring,” maak haar ma ver­sko­ning. “Al­mis­kie, dit bring brood­no­di­ge re­ën,” brom haar pa.
“Gaan rus ’n bie­tjie, ek sal die ka­mer­gor­dy­ne toe­maak dat die skerp lig jou nie pla nie,” sê En­ge­la en vat Do­no­van aan die elm­boog spaar­ka­mer toe.
“Kan ek Pa se bak­kie leen? Ek wil Le­lie­vlei toe om die kal­fie te sien,” vra sy so­dra Do­no­van rus­tig in droom­land snork. Haar pa stop gre­tig die sleu­tels in haar hand. Haar ma stap saam voor­stoep toe. “Moe­nie haas­tig te­rug wees nie, Kind, ek sal goed sorg vir me­neer Da­vies,” paai sy vroom. En­ge­la draf­stap na die bak­kie.
“Sy naam is Do­no­van, Ma,” sê sy voor­dat sy weg­trek en lief­tal­lig pro­beer lyk.
Sy kry F­rik in die veld, be­sig om die wa­ter­bak­ke na te gaan en sout­lek vir die bees­te uit te sit. Sy gaan staan by hom. Hy sit nie soos ge­woon­lik sy arm om haar lyf nie. “Wat ma­keer?” vra hy na ’n ruk­kie stil­weg.
“Ek het vrae, F­rik.”
“Nee ... Já, oor die lief­de …” Sy ver­wag dat hy gaan lag, maar hy bly erns­tig. Sy kyk na hom maar kan nie sy oë lees nie, sy pet gooi ska­du­wee oor sy ge­sig. “Hoe weet ’n mens wat lief­de reg­tig is? Kan jy dit meet, of af­weeg, ver­dien, of koop?”
F­rik haal sy pet af, sy oë is hel­der soos glas. “Waar kom jy aan hier­die vrae, En­gel? Is dit …” hy soek-soek na die naam, “… kom dit van jou vriend, Do­no­van Da­vies?”
“Nee!” Daar­van is sy met­eens dood­se­ker. “Maar op ’n ma­nier het hý my weer tot by S­ha­ke­spea­re ge­bring, King Le­ar, om pre­sies te wees! Ont­hou jy nog King Le­ar?”
Na­tuur­lik ont­hou hy nie, want dis ja­re te­rug en die le­we het ve­le draaie ge­maak se­dert hul skool­dae, nie plek ge­laat vir Le­ar en sy drie dog­ters nie! En­ge­la moet hom eers met ’n lang om­pad bring tot by die punt: “Ver­staan jy nóú waar­om ek on­se­ker is, F­rik?” vra sy na­dat sy vir hom al­les uit­ge­lê het.
Hul­le sit op die af­slaan­flap van die bak­kie, F­rik skroef die prop van sy kof­fie­bot­tel af, skink, gee vir haar die kop­pie aan: “Ver­sig­tig, dis warm,” maan hy. “En nou wil jy weet pre­sies hoe lief ek jóú het?” vra hy erns­tig. “Lie­wer as goud of di­a­man­te, maan of ster­re, wat ook al?”
Sy knik, dis moei­lik om hom in die oë te kyk.
Kom­pe­ti­sies: be­pa­lings en voor­waar­des Die be­slis­sing van die be­oor­de­laars is fi­naal en geen brief­wis­se­ling sal ge­voer word nie. Nie-kon­tant­pry­se mag nie om­ge­ruil of vir kon­tant ge­ruil word nie en kan nie oor­ge­dra word nie. O­nop­ge­ëis­te pry­se sal nie weer ge­stuur word nie. Werk­ne­mers en hul ge­sin­ne van Cax­ton Ma­ga­zi­nes en die be­trok­ke maat­skap­pye of hul ad­ver­ten­sie- en ska­kel­a­gent­skap­pe mag nie deel­neem nie. Wen­ners hoef nie teen­woor­dig te wees met die trek­king nie. rooi ro­se be­hou hom die reg voor om die na­me en/of fo­to’s van die wen­ners te pu­bli­seer. Wen­ners se na­me sal op rooi­ro­se. co.za be­kend ge­maak word. Deur vir kom­pe­ti­sies/spe­si­a­le aan­bie­din­ge in te skryf, gee jy Cax­ton Ma­ga­zi­nes die reg om jou van an­der Cax­ton Ma­ga­zi­nes-aan­bie­din­ge in ken­nis te stel. rooi ro­se sal nie ver­ant­woor­de­lik ge­hou word vir e­ni­ge ne­we­ef­fek­te van­weë die ge­bruik van ’n be­trok­ke pro­duk nie.
Kom­pe­ti­sie slegs vir le­sers in Suid-A­fri­ka. Om te vol­doen aan die ver­eis­tes van die Ver­brui­kers­wet sal ons geen po­sin­skry­wings meer aan­vaar nie. Sluitdatum 31 Ja­nu­a­rie 2019. Pry­se sal bin­ne agt we­ke van­dat die wen­ners be­kend ge­maak is, af­ge­le­wer word. Nie aan­spreek­lik Hoe­wel moei­te ge­doen is om kor­rekt­heid te ver­se­ker kan rooi ro­se nie ver­ant­woor­de­lik ge­hou word vir e­ni­ge fou­te ten op­sig­te van die be­skik­baar­heid van pro­duk­te, pry­se of an­der in­lig­ting wat ná druk­tyd ver­an­der het nie. Die kleur van pro­duk­te wat in rooi ro­se ver­skyn, kan ver­skil van dié wat in die win­kels be­skik­baar is.