'Ek moet bieg . . .'
JY LEES NOU 'Ek moet bieg . . .'
Al hoe meer mense onthul deesdae hul donker geheime in die openbaar. Wat sit agter dié nuwe kultuur? En het só ’n ontboeseming terapeutiese waarde?
Nie net is bieg oor jou sondes ál meer algemeen nie, mense onthul ook makliker hul persoonlike geheime. Nutsman Riaan Venter wil ná 17 jaar skei, en sy vrou, Petra, vertel in Huisgenoot van jare se “hel en pyn”. Patricia Lewis en agt ander vroue - onder wie bekendes soos die sangeres Nedine Blom, aktrise Liane Heyl en gladiator Marion Hind - onthul in dieselfde tydskrif hoe die musiekpromotor Louis van Wyk hulle glo geteister het.
Die Amerikaanse skrywer Martha Beck is verwerp deur die Mormoon-gemeenskap waarin sy grootgeword het. Sy het gebieg haar pa, ’n gesiene man, het haar gemolesteer. Sy skryf só oor bieg op Oprah.com: “Geheime is lewendig, daarom is dit so moeilik om dit dig te hou. Ons wil graag glo dat ons geheime stil in ons kop lê. Maar hulle groei. Hulle word meer soos wat ons nuwe geheime vorm om oues te ondersteun. Hulle migreer selfs - en ‘koloniseer’ die mense naaste aan ons. Maar die vreesaanjaendste ding oor geheime is: Hulle probeer aanmekaar ontsnap. En om dit begrawe te hou moedig isolasie, obsessies, verslawing en selfs algehele sielkundige vernietiging aan.
“Dit kan egter ’n ramp wees om lukraak te bieg. Jy moet leer wanneer, waar, hoekom en aan wie jy jou geheime moet verklap.” Beck het navorsing oor verslawing gedoen. Sy sê die meeste verslaafdes waarmee sy onderhoude gevoer het, het hul pyn probeer verlig.
Pyn wat veroorsaak is deur ’n donker geheim wat hulle sielkundig geïsoleer het. Om hul geheim te vertel was ’n kragtige stap op die pad na heling. Daar is egter dinge wat privaat is, eerder as ’n geheim. Bieg net oor geheime wat met jou vermoë inmeng om ten volle te leef, waarsku sy.
Plaaslik het Sonja se boek Sonja - meisie van Nigel: ’n Lewensverhaal (versprei deur Global Creative Studio) onlangs verskyn. Sy het voor die verskyning daarvan baie openlik met SARIE gepraat.
Jy sal selfs op TV soos ’n voëltjie jou hart uitsing. Oprah, die koningin van klets, het ’n reuse-aandeel daarin. Haar “terapeutiese” aanbiedingstyl en die poniekoerantagtige geselsprogram-genre het gelei tot Amerika se selfhelp-obsessie - en dit het ’n “bieg-kultuur” geskep. Nie net huil Oprah saam met haar gaste nie, sy hang self intieme detail oor haar gewigsprobleme, liefdeslewe en seksuele mishandeling aan die groot klok, word geskryf op die webblad wikipedia.org
Hoekom verlustig ons ons in ander se openbare ontboesemings?
Volgens Penny Kokot Louw, ’n sielkundige van Pretoria, laat dit ons verlig voel dat ander, dikwels ons helde, ook maar net mense is. Veral dié wat so perfek voorkom en wat ons nog altyd maar net kon beny. Mense is in wese afloerders. Ons word gefassineer deur hoe ander mense hul lewe leef - as ’n raamwerk om te besluit hoe om ons eie te bestuur. Ons lees graag van ander se lewe omdat ons só deur hulle kan leef, om goed te beleef wat ons nooit sal waag nie, nader aan die menslike natuur te voel en om te identifiseer met die algemene stryd wat ons almal elke dag stry. Dit plaas ons eie probleme in perspektief - en vir ’n kort tydjie hoef ons nie aan ons eie eksistensiële eensaamheid te dink nie.
Of soos dr. Janne Dannerup, ’n sielkundige van Johannesburg, dit stel: “Mense wat bieg, haal hul sosiaal aanvaarbare masker af. Openbare emosionele eerlikheid is nog ’n nuutjie. As mense in terapie besluit om hul vordering met familie en vriende te deel moet ons die familie en vriende dikwels help om dié emosionele openheid te verwerk. 'n Paar mense is dapper genoeg om hulself in die openbaar bloot te stel - vratte en al. Maar ek skat die brander ‘om dit alles te ontbloot’ het nog so vyf jaar nodig om spoed op te tel,” sê sy.
Maar ons gewone mense? Volgens Koos Kombuis was Afrikaanse mense tot en met die 1994-verkiesing baie privaat. “Ons ouers het ons geleer om dinge eerder onder die mat in te vee,” sê hy. Deesdae is daar ’n groter openheid. Daarteenoor is die intieme kring van gesin, vriende en familie minder heg. Janne sê mense wat na aan mekaar is, gesels nie meer gereeld nie - en toon onopsetlik ’n gebrek aan belangstelling in mekaar se daaglikse stories. Maar elke mens het ’n diepliggende behoefte om erkenning te kry en gehoor te word. As jy dit nie kry nie, kan jy uiteindelik innerlike druk ervaar om op ’n oordrewe manier te reageer om dit te kry. Soos om in die openbaar te bieg.
Daar is ’n tyd en plek vir alles, sê Janne. Ook vir bieg. “Soek iemand met ’n objektiewe mening buite jou gewone sirkel van vriende en familie. Iemand wat jy kan vertrou om dit geheim te hou - totdat jý gereed is om dit in jou eie tyd bekend te maak. “As jy nie só iemand in jou bestaande netwerk vind nie, raadpleeg ’n sielkundige,” is haar raad.
“Ek het moeg geraak daarvoor dat mense ’n supermenslike beeld van mekaar verwag, sonder om te dink wat daaragter skuil. My stryd was ’n swaar een. En ek het geweet ek het ’n verantwoordelikheid teenoor vroue wat dieselfde ervaar. Daar is so baie vroue wat met kwessies rondom hul gewig sukkel. Dis makliker om met iets in jou lewe te cope as jy hoor iemand anders het dieselfde deurgemaak - en dat dit nou goed gaan. ’n Mens is ’n vreemde ding - dis amper asof ons meer waarde heg aan wat bekendes sê. Dis dus ’n verligting om te hoor iemand in die kollig het dieselfde probleme as jy. Oprah se gewigsprobleme het my altyd laat dink: Sjoe, dis dan seker regtig ’n probleem en nie net my eie simpelgeit nie! Ek was aanvanklik senuweeagtig oor wat mense se reaksie gaan wees, maar die moontlike positiewe gevolge het my vrese oorskadu. As ek weer kon kies, doen ek dieselfde. Dit was terapeuties en het my heelword-proses aangehelp. Elke keer wanneer ek daaroor praat, is dit ’n bevestiging van die dinge en gedagtes wat my gesond hou. Dis ook merkwaardig hoe nederig so iets jou laat voel: Dat dít wat jy deel, iemand se lewe kan beïnvloed. Dis ’n groot verantwoordelikheid en dit dwing my om te hou by wat ek verkondig. As ek voor almal verklaar ek glo nie in diëte nie, moet ek daarby hou!”
Koos Kombuis - "Die mense vir wie my ontboeseminge bedoel was - familie vir wie ek kwaad was, oud-medewerkers in die musiekbedryf, ens. - het nie gereageer soos ek verwag het nie. Ek het heimlik gehoop op versoening, maar meestal was hulle net vies daaroor. Die meegevoel van vreemdelinge het wel vir my baie beteken. ’n Mens voel tog ligter om te weet: Die waarheid oor dié onderwerp is nou eindelik uit. In minstens een geval het ek dit ná die ontlading reggekry om te vergewe. Dit was met my ‘klagstaat’ teen Anton Goosen in Die dieper dors. Ons kommunikeer nou weer oor ditjies en datjies, al is dit net per epos!”