PressReader - Volksblad: 2017-11-14 - Soet én suur vir stu­den­te
Soet én suur vir stu­den­te
Klas­geld­ver­slag ein­de­lik be­kend
Volksblad - 2017-11-14 - Voorblad - L­le­wel­lyn P­rin­ce
Die dui­sen­de stu­den­te wat kam­pus­se on­be­gaan­baar ge­maak het toe hul­le met mas­sa­op­tre­de gra­tis u­ni­ver­si­teits­on­der­rig ge­ëis het, gaan dit nié kry nie.
Die He­her-kom­mis­sie van on­der­soek na ter­si­ê­re on­der­wys en op­lei­ding het be­vind Suid-A­fri­ka kan nie gra­tis ter­si­ê­re on­der­wys be­kos­tig nie.
Pres. Ja­cob Zu­ma het die kom­mis­sie se be­vin­dings gis­ter uit­ge­reik. Hy het die kom­mis­sie in Ja­nu­a­rie ver­le­de jaar ná die #Fees­Mus­tFall-pro­tes­op­tog­te in­ge­stel.
Die kom­mis­sie, on­der voor­sit­ter­skap van oud­reg­ter Jo­na­than He­her, het wel aan­be­veel dat aan­soek- en re­gis­tra­sie­geld by u­ni­ver­si­tei­te ge­skrap word.
Ver­der word aan­be­veel dat al­le u­ni­ver­si­teit­stu­den­te se stu­die ge­fi­nan­sier word deur staats­ge­waar­borg­de in­kom­ste­ge­kop­pel­de le­nings (IGL) wat van han­dels­ban­ke be­kom word. Sul­ke le­nings moet ook aan­ge­bied word aan stu­den­te wat be­staan­de stu­die­skuld het. Die IGL-stel­sel moet die na­si­o­na­le fi­nan­si­ë­le hulp­ske­ma vir stu­den­te (NSFAS) vir u­ni­ver­si­teit­stu­den­te ver­vang. Laas­ge­noem­de moet steeds be­skik­baar bly vir stu­den­te aan teg­nie­se en be­roeps­ge­rig­te op­lei­dings­kol­le­ges.
Die toe­staan van ’n le­ning moe­nie van ’n stu­dent se kre­diet­waar­dig­heid af­hang nie.
Dit moet on­der meer op die vol­gen­de be­gin­sels be­rus:
■ Stu­den­te hoef eers te be­gin te­rug­be­taal wan­neer hul­le ’n se­ke­re in­kom­ste­vlak be­reik;
■ Die te­rug­be­ta­lings­tyd­perk word beperk so­dat dit nie ’n ne­ga­tie­we uit­wer­king op die op­bou van hul pen­si­oen het nie;
■ Stu­den­te wat wil e­mi­greer, moet die le­ning eers te­rug­be­taal;
■ Die ren­te­koers moet die stu­dent be­voor­deel.
Die te­rug­be­ta­ling van die le­nings moet deur die Suid-A­fri­kaan­se In­kom­ste­diens ge­ad­mi­nis­treer word.
Zu­ma sê in ’n ver­kla­ring ’n in­ter­mi­nis­te­ri­ë­le ko­mi­tee oor ho­ëron­der­wys­fi­nan­sie­ring en die pre­si­den­si­ë­le fi­nan­sies­ko­mi­tee, on­der lei­ding van Ma­lu­si Gi­ga­ba, mi­nis­ter van fi­nan­sies, sal die ver­slag be­stu­deer voor­dat hy ver­de­re aan­kon­di­gings daar­oor doen.
Die sam­breel­or­ga­ni­sa­sie U­ni­ver­si­tei­te Suid-A­fri­ka (Us­af) sê in ’n ver­kla­ring dit is net voor­stel­le. Wat die in­ter­mi­nis­te­ri­ë­le ko­mi­tee be­sluit, is veel be­lang­ri­ker, be­rig Sa­rel van der Walt.
Dit pla ook dat geen tyd vir in­wer­king­stel­ling voor­ge­stel word nie. “Dit ver­oor­saak on­se­ker­heid.”
Prof. Fran­cis Pe­ter­sen, rek­tor van die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat, sê die ver­slag is niks nuuts nie. “Dit is wat die rek­tors van ver­skeie u­ni­ver­si­tei­te al lank sê: Gra­tis ho­ër on­der­wys is on­haal­baar.”
Die Da­vis-be­las­ting­ko­mi­tee het gis­ter ook sy ver­slag be­kend ge­maak en sê daar­in ook gra­tis ter­si­ê­re on­der­wys sal nie werk nie, want dit be­te­ken ’n reu­se­sub­si­die aan die ry­kes. Dit is ook on­be­kos­tig­baar en sal min­stens R60 mil­jard tot R90 mil­jard per jaar kos.
Dié ko­mi­tee stel ’n ge­kom­bi­neer­de stel­sel voor van ’n toe­laag vir arm stu­den­te, staats­ge­steun­de le­nings vir die mid­del­klas wat stu­die­geld nie kan be­kos­tig nie en geen geld­hulp vir ry­kes nie. Hul­le sê ook as wel­va­ren­de Suid-A­fri­ka­ners se be­las­ting­koers met 1,5 per­sen­ta­sie­pun­te op­ge­stoot word – dus van 45% tot 46,5% – sal die staat wel gra­tis u­ni­ver­si­teits­on­der­rig vir arm stu­den­te kan fi­nan­sier, maar nie vir al­mal nie.
Die DA het gis­ter­mid­dag ge­sê Zu­ma moet drin­gend sê of die He­her-kom­mis­sie se ver­slag die grond­slag van ’n vol­hou­ba­re fi­nan­sie­rings­mo­del gaan vorm.
Vol­gens Be­lin­da Boz­zo­li, woord­voer­der oor ho­ër on­der­wys, doen “bi­sar­re” ge­rug­te die ron­de dat Zu­ma be­plan om die He­her-voor­stel­le te om­seil ten guns­te van ’n a­ma­teur­ag­ti­ge, po­pu­lis­tie­se fi­nan­sie­rings­mo­del wat on­der meer die instelling van ’n fonds van R40 mil­jard vir stu­den­te­fi­nan­sie­ring be­hels.