Dit het my letterlik jare geneem om Junior te oortuig om ’n bydrae tot hierdie boek te maak. Sy hoofstukke behoort uiteindelik die waarheid te laat seëvier – ongelukkig in sy afwesigheid.
Ek gaan my reaksie baie kort hou, want ek vind dit buitengewoon moeilik om met ‘n oorledene te debatteer. Ek moet egter ‘n paar punte maak:
1 Jy maak hieronder jou stem dik oor geskiedskrywing sowel as oor oorlogsbeginsels. Ek verwys graag na albei.
2 Dat Junior Botha in sy bydrae wel sekere persepsies herlei, mag beteken dit kom ook elders voor. So, ek is bly jy het deeglik daarvan kennis geneem. Soos jy seker dadelik opgemerk het, verwys hy na jou artikel asof dit in 1988 verskyn het terwyl dit eers tien jaar later, in 1989, gepubliseer is.
4 In militêre operasies dink jy eers wat is die opsies (waardering) en dan kies jy die mees wenslike opsie (plan). Hy wat gebeure beskryf volgens sy eie voorkeure oor die uitslae, eerder as volgens die harde feite, verinneweer geskiedenis. Trouens, reeds in 1972 naby die Swartberge het die instrukteurs van die Infanterieskool ons gewaarsku daarteen om jou waardering te laat besoedel deur jou plan! Dankie vir jou diep waarheid: “Ek is ‘n historikus, wat beteken dat ek objektief moet probeer wees.”
6 Ons kan hierdie kwessie verder ontrafel. Jy merk hierbo op: “Natuurlik help Clausewitz se idees nie wanneer jy vir ‘n aanval op Smokeshell beplan nie, en ek het ook nooit so iets geïmpliseer nie.” Ek dink jy het te gou die knie gebuig voor Junior se ondeurdagte kritiek. Natuurlik geld die teoretiese beginsels van oorlog, ook van Von Clausewitz – kyk veral sy boek 3 oor strategie en sy boek 4 oor die geveg – as jy ‘n aanval soos Smokeshell beplan asook, en verál, terwyl jy dit uitvoer!
Ek is maar altyd altyd baie versigtig om betrokke te raak by akademiese bekgevegte. In die geval van debatte oor die SAW en wat die SAW veronderstel was om te doen / nie moes doen in Angola, is dit selfs nog meer gevaarlik. Daar is baie gevoelens by betrokke en dit is juis die gevoelens van hulle wat naby die vuur sit (of gesit het) wat wat mens nie wil seermaak nie. Soveel te meer omdat daar baie persoonlike respek is vir van die (senior) oud-SWA lede en die SAW so ‘n kritiese saakmakende rol in die 1980s gespeel het in die versekering van ‘n toekoms waar ons die reg het om van mekaar te verskil in 2011.
Daar is egter vir my twee aspekte in hierdie hoofstuk wat ek as akademikus interessant vind. Die een is die anti-intellektuele aard van die debat vanuit die SAW perspektief. Selfs die wyse waarop hierdie artikel geskryf is en opmerkings soos “[d]ie teorieë van hierdie skrywers, en vele ander, is presies dit: teorieë. Dit was nog nooit in ’n werklike oorlog getoets nie. Dit is só ver van die werklikheid verwyder dat dit bloot van akademiese belang is!” is absoluut skrikwekkend. As dit die vlak is van die intellektuele insigte en die verstaan van die toepassing van krygsteorie deur die senior offisiere van die SAW gee dit geweldige insig in die rede waarom die SAW ook die propaganda-oorlog verloor het. Dit bevestig die geweldige “tactical and operational mindedness” van die SAW: ‘n fokus op gevegte, en ‘n gebrek aan ‘n hoër orde verstaan van oorlog en die gebruik van militêre mag as beleidsinstrument. Dat selfs dit wat die korporaal doen direkte politieke impak het.