Beskerm jouself teen identiteitsdiefstal(Foto: Rustam Ziabirov/Unsplash.) Deur Tanya de Vente-Bijker Dit het alles begin met ŉ paar teksboodskappe op ŉ Saterdagoggend net voor Kersfees, ŉ paar jaar gelede. Ross Saunders het niksvermoedend sy foon opgemaak toe hy sien hoe daar skielik allerhande bedrae van sy rekening afgetrek word. Iewers was daar groot fout. Hy het uiteindelik besef sy identiteit is gesteel en iewers het iemand ŉ hele aantal rekeninge in sy naam opgemaak. Ons hoor gereeld dat ons versigtig moet omgaan met ons persoonlike inligting en identiteit, maar doen ons dit werklik? Die onlangse databreuk op Experian het weer die kollig op digitale sekuriteit gewerp. Na raming het die kraker met hierdie databreuk toegang gekry tot sowat 24 miljoen mense en 800 000 maatskappye se inligting. Volgens Manie van Schalkwyk, uitvoerende direkteur van die Suid-Afrikaanse Bedrogvoorkomingdiens (SABVD) het misdadigers wat identiteitsdiefstal pleeg (met werklike ID’s en name wat hulle gebruik vir misdade) vanaf 2018 tot 2019 met 99% gestyg. Maar hoe gebeur dit dat iemand jou identiteit steel, en hoe moet jy jouself beskerm? Ross vertel die oortreders het letterlik ’n pak dokumente met al sy persoonlike besonderhede gehad, onder meer ŉ groen ID-boekie (die foto was met ŉ ander foto vervang), ŉ bewys van adres en alles wat nodig is om ŉ rekening oop te maak. Die SABVD het hom gehelp om die chaos uit te pluis, maar dit het agtien maande geduur om sy kredietrekord te herstel. “Omdat dit debietaftrekkings was, en nie kredietkaartbedrog nie, moet jy letterlik al die debietaftrekkings gaan stop en die rekeninge probeer toemaak.” ŉ Bedrogondersoeker het hom gehelp en hulle vermoed dat ŉ salarisstrokie by ŉ vorige werknemer weggegooi was sonder dat dit eers versnipper was. Met die een bladsy kon hulle al die inligting bymekaar maak wat hulle nodig gehad het om rekeninge in sy naam te gaan oopmaak. Ross, nou ŉ konsultant oor databeskerming, sê dit is skrikwekkend hoe maklik dit gebeur. “Ek wil nie soos ŉ doemprofeet klink nie, maar daar is sindikate daarbuite wat mense, soos asblikgrawers, betaal om persoonlike data uit te vis.” Hy sê soms word daar tot R20 per lyntjie met inligting betaal. (Foto: Markus Spiske/Unsplash.) Volgens Julian Ramiah, die hoof-inligtingsekuriteitsbeampte by Alexander Forbes, is identiteitsdiefstal wanneer misdadigers willekeurige persone se data inwin in ŉ poging om ŉ individu se identiteit te steel. Dit word gedoen met behulp van die individu se persoonlike inligting, byvoorbeeld hul naam, van, kredietkaart en identiteitsnommers. In Ross se geval was dit ŉ harde kopie-salarisstrokie waarmee sy inligting bekom is, maar die digitale risiko’s is ook baie groot. Rianette Leibowitz, kuberveiligheidskenner, skrywer van Maak jou kind skermslim en internasionale spreker, sê daar is verskeie maniere hoe ŉ mens jou persoonlike inligting aan die kuberwêreld blootstel. “Ons skryf in vir kompetisies en gee ons persoonlike inligting sonder om die fynskrif te lees aan wie die inligting versprei gaan word. Dieselfde geld ook vir die sekuriteitsboeke by die sekuriteitshekke van maatskappye of landgoedere,” sê sy. Julian lys nog ŉ aantal voorbeelde hoe jou inligting gesteel kan word: Argieffoto Ross raai mense aan om ŉ masjien te koop waarmee persoonlike dokumente versnipper kan word. “Versnipper alles wat jou huis verlaat.” Hy sê dis belangrik om verskillende wagwoorde vir verskillende webwerwe te hê, en maak seker dit is baie sterk wagwoorde. “Kry ŉ elektroniese wagwoordkluis (soos e-beursie [e-wallet]) waarin jy al jou wagwoorde kan bêre en met een baie sterk wagwoord oopmaak.” Rianette maan dat jy moet seker maak hoekom jy jou ID-nommer moet invul wanneer jy dit doen. “Soms is dit genoeg om slegs jou eerste ses getalle, jou geboortedatum, in te vul. Probeer jou huisadres sover as moontlik privaat hou.” Sy waarsku om ekstra versigtig met jou kinders se inligting om te gaan. Julian beaam die wenke van Ross en Rianette. Hy gee nog ŉ paar wenke wat jy kan gebruik om jouself te beveilig: Vir meer inligting oor die Suid-Afrikaanse Bedrogvoorkomingdiens besoek www.safps.org.za.