Die opheffing van Suid-Afrika se bek-en-klouseervrye status het skokgolwe deur die landboubedryf gestuur. Dit beteken onder meer dat die land vir ’n onbepaalde tydperk nie meer vleis en ander veeprodukte mag uitvoer nie, wat groot ekonomiese uitdagings inhou en tot werksverliese kan lei.
Suid-Afrika het sy status verloor nadat die siekte in Januarie 2019 in Limpopo by beeste waargeneem is. Die regering het erken dat bek-en-klouseer op 7 Januarie 2019 in Vhembe by diere aangetref is.
Volgens dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van Vrystaat Landbou (VL), het die uitbraak “saamgeval met ’n geweldige afname in vleispryse”. Volgens hom het die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) en Dieregesondheidsforum lede en die publiek op hoogte gehou van die stand van sake. Verder het die regering ook ’n skrywe uitgereik oor die werkswyse van om sertifisering vir uitvoer in plek te kry.
“Weens die droogte en verwagte prysstygings in mielies kan ’n ooraanbod van vleis, gekoppel met verder verswakkende verbruikersbesteding, geweldige druk op vleispryse plaas,” sê Armour. Hy meen ander administratiewe pryse, wat die koste van besigheid in Suid-Afrika verhoog, sluit in kragvoorsiening, telekommunikasie en padinfrastruktuur-koste.
Klik hier vir ’n verklaring van die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye oor bek-en-klouseer.
Klik hier vir nóg ’n verklaring van die regering.
Klik hier vir ’n opsomming van die situasie oor bek-en-klouseer op 30 Januarie 2019.
Klik hier vir ’n skrywe van die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye oor die proses vir die uitreik van gesondheidsertifikate vir die uitvoer van vleisprodukte.
Die aantal plaasaanvalle in die Vrystaat het oor die laaste drie jaar aansienlik afgeneem, alhoewel die hoeveelheid moorde min of meer dieselfde gebly het. Die Oos-Vrystaat is die area wat verlede jaar die meeste onder aanvalle deurgeloop het, terwyl meerderheid daarvan oor naweke plaasvind het.
Dit is van die statistieke volgens Vrystaat Landbou (VL) se VKB Veiligheidslessenaar wanneer ’n analise van 2018, as ’n kalenderjaar vanaf 1 Januarie tot 31 Desember, se aanvalle gedoen en dit met die afgelope drie jaar vergelyk word. Dié analise geld vir plaasaanvalle en -moorde in die Vrystaat die afgelope drie jaar, vanaf 2016 tot 2018.
Volgens dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van VL, toon die analise ’n “redelike afname” in plaasaanvalle. “Gedurende 2016 was daar 59 insidente, in 2017 was daar 72 én in 2018 'n totaal van 39 aanvalle,” sê sy.
“Wat wel kommerwekkend is, is dat die moorde op plase en/of kleinhoewes waar albei werkers, opkomende landbouers én produsente geteiken word, ongeveer dieselfde gebly het. Dit het bietjie gedaal met sewe moorde in 2016, ses in 2017 en 2018.”
Die analise toon ook dat die Noord-Vrystaat in 2016 en 2017 die meeste aanvalle en moorde gehad, onderskeidelik 26 in 2016 en 30 in 2017. In 2018 het die Oos-Vrystaat (18) die meeste insidente gehad. Die Suid-Vrystaat is op sy beurt die area wat die minste geteiken word. Hier het ’n daling vanaf 19 aanvalle in 2016, 13 in 2017 en ses in 2018 plaasgevind.
Verdere inligting volgens die analise van plaasaanvalle en -moorde in die Vrystaat die afgelope drie jaar (2016 tot 2018):
Dorpe wat die meeste die laaste drie jaar geteiken is, is Bloemfontein (meestal plot/kleinhoewe area), Clocolan, Ficksburg en Ladybrand. In 2016 het 41 dorpe en/of landbougemeenskappe plaasaanvalle en moorde beleef in die Vrystaat. Dit het gedaal na 30 dorpe in 2018.
Geweldsmisdade van poging tot moordinsidente in landbougemeenskappe het gedaal vanaf 15 in 2016 tot net vyf in 2017 en 2018. Die grootste ernstige geweldmisdaad op landbougrond blyk gewapende en of huisrowe te wees.
Die maande waarin die meeste plaasaanvalle voorgekom het, is Augustus en Maart.
Meeste plaasaanvalle vind oor naweke, vanaf Vrydae tot Sondae in die Vrystaat plaas (19 uit 39 in 2018). Sowat 50% vind op Saterdae plaas. Dinsdae is ook ’n prominente dag die afgelope twee jaar.
Oor dié drie jaar, is dit insiggewend dat meeste plaasaanvalle min of meer in die middel én einde van ’n maand plaasvind. Dié tye is die 9de tot die 15de en weer vanaf die 26ste tot die 30ste van elke maand.
Meeste aanvalle (bietjie meer as 50%) vind in die aand (18:00 tot middernag) plaas. Dit is insiggewend dat sowat 50% gedurende die dag plaasvind.
Die oorgrote meerderheid slagoffers is alleen aangeval. Maar dit is kommerwekkend dat in 22 uit 59 aanvalle in 2016, in 29 uit 72 aanvalle in 2017 en in 16 uit 39 aanvalle (sowat 37-41%) twee en meer slagoffers geteiken is. Die meeste kinders oor die afgelope drie jaar was in 2017 aangerand gedurende plaasaanvalle. In 2016 was 50% van slagoffers jonger as 50 jaar oud, in 2017 was 36.4% en in 2018 52.38%. Dit wil voorkom of al hoe jonger slagoffers geteiken word.
In 47 uit 59 aanvalle in 2016 (79.66%), in 58 uit 72 aanvalle in 2017 (80.55%) en in 32 uit 39 aanvalle in 2018 (82.05%) is tussen twee en sewe aanvallers by plaasaanvalle en/of moorde betrokke. Dus was tussen 79.6% en 82.1% se aanvalle deur twee of ses aanvallers gepleeg met ander woorde groter groepe.
In 48% tot 61% van aanvalle word vuurwapens deur aanvallers gebruik. Ander gevaarlike wapens sluit in kieries, pylgewere, spiese, tuinvurke en ysterpype.
In 19 uit die 59 aanvalle in 2016 (32.2%), in 22 uit 72 aanvalle in 2017 (30.55%) en in 20 uit 39 aanvalle (51.28%) in 2018 word voertuie deur aanvallers gebruik om na en van tonele te beweeg. Dus tussen 30%-52%. In nagenoeg 15% tot 20% word voertuie van slagoffers gebuit.
Dit is insiggewend dat gedurende 2016 was daar in 13 uit 59 aanvalle, in 2017 in 19 uit 72 aanvalle en in 2018 in vier uit 39 aanvalle niks geroof nie. In die meerderheid van gevalle is dit te danke aan paraatheid van slagoffers wat alarm gemaak het, die aanval afgeweer het deur of terug te veg of te skiet en aanvallers dus tonele verlaat het sonder om slagoffers te beseer of enige items te roof.
Daar is in 16 uit 59 sake in 2016, in 26 uit 72 sake in 2017 en in 13 uit 39 in 2018 arrestasies uitgevoer. Dus ’n syfer van 27% tot 36%. In baie gevalle is arrestasies uitgevoer deur landbouers wat gemobiliseer het en areas toegemaak het sodat aanvallers nie kon ontsnap nie.
Wat kommerwekkend is, is dat nagenoeg 22%-35% van aanvalle verhoed kon gewees het as dit nie vir die nalatigheid van slagoffers was nie. In baie gevalle maak slagoffers byvoorbeeld deure oop as geklop word in die nag, baie word wakker in die nag deurdat persone in die huis rondbeweeg, daar is geen hond wat alarm kon maak of ’n veiligheidshek binne die huis nie. Daar is steeds slagoffers wat ondersoek instel wanneer honde buite blaf. Daar is ook heelwat insidente waar geen geforseerde toegang tot ’n woning bekom is nie en vensters en deure oopgestaan het. Dit maak dit vir misdadigers maklik om slagoffers te oorrompel en aan te rand. In 21 uit 59 aanvalle in 2016 (35.59%), in 16 uit 72 aanvalle in 2017 (22.22%) en in 11 uit 39 aanvalle in 2018 (28.21%) kan aanvalle toegeskryf word aan verslapte veiligheidsmaatreëls of nalatigheid deur slagoffers.
Klik hier om ’n volledige die tabel te sien wat die drie jaar vergelyk.
Vrystaat Landbou (VL) se gewilde Jongboer-konferensie vind weer binnekort plaas en jong landbouers in die provinsie sal oudergewoonte lekker kan saamgesels. Want vanjaar se tema, Toeganklike hulpbronne in ’n moderne landbou-omgewing, is reg in hul kraal en onderwerpe soos moderne boerdery en tegnologie is op die spyskaart.
Maak seker jy bespreek jou plek deur te registreer vir die konferensie, aangebied deur VL se Jongboer-komitee in samewerking met VS Agri. Sprekers is Tiaan Terblanche van Axioteq, Phillip Oosthuizen van die Sernick-groep, Divan van der Westhuizen van BFAP en die landbou-ekonoom Prof Johan Willemse. Registrasies vir die konferensie sluit 25 Maart 2019 en kos R 250 per persoon.
Die oproep vir die konferensie én gala-dinee, waar die Jongboer van die Jaar aangewys word, is op 17 Januarie 2019 aan VL se Jongboer-komitee, landbouverenigings én hul voorsitters en sekretarisse gestuur. Albei dié geleenthede vind op 17 April 2019 by Monte Bello Estate in Bloemfontein plaas.
Die finaliste vir VL se Jongboer van die Jaar kompetisie word vroeg in Maart deur die kompetisie se beoordelaars op hul plase besoek en beoordeel. VL is op soek na sy 24ste wenner van die prestige kompetisie en die een wat by Nelius Ferreira, VL se Jongboer van die Jaar vir 2018, van Harrismith gaan oorneem. Die kompetisie is die eerste keer in 1996 aangebied.
Klik hier vir ’n volledige mediaverklaring oor die kompetisie.
Drag: Netjies/Smart casual
Prys: R 250 per persoon
Sperdatum: Registrasies sluit 25 Maart 2019
Prys: R250.00 per persoon
Vrystaat Landbou (VL) het skriftelik kommentaar gelewer en sodoende sy insette gelewer op die Onteieningswetsontwerp wat in Desember 2018 in die Staatskoerant gepubliseer is. Só sê Gernie Botha, Regsadviseur van VL.
Volgens Botha het die organisasie die betrokke wetswysiging nagegaan en sy insette aan Agri SA, wat die verskillende provinsies se kommentaar sal saamvat, deurgegee. Die kommentaar word in een dokument saamgevat.
Dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van VL, sê die konsep-kommentaar van Agri SA oor die wetsontwerp is aan VL se streekverteenwoordigers gestuur. Amptelike kommentaar op die wetsontwerp word teen 1 Februarie 2019 ingedien.
Enige landbouer wat weens die droogte skade gely het kan in aanmerking kom vir droogtehulp vanaf die regering.
Volgens dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van Vrystaat Landbou (VL), moet hy of sy ’n assesseringsvorm van die Departement van Landbou en Landelike Ontwikkeling in die Vrystaat invul om hiervoor in aanmerking te kom. Hy sê landbouers moet die vorm invul en aan hul plaaslike voorligtingsbeampte stuur.
Armour versoek dat landbouers, vir kontrole, ook dié voltooide vorm aan VL stuur. Oorspronklike ingevulde vorms moet teen 15 Februarie 2019 aan ’n plaaslike voorligtingsbeampte gestuur word.
Klik hier om ’n asseseringsvorm af te laai.
Swak selfoonsein in landelike gebiede hou ’n veiligheidsrisiko in én landboubesigheid kan ook nie behoorlik bedryf word nie. Dit is van die gevolge vir landbouers in gebiede waar onvoldoende selfoondienste aan hulle verskaf word.
Volgens dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van Vrystaat Landbou (VL), is dit waarom VL ’n navraag aan Vodacom gerig het nadat ’n opgawe oor die seine van die selfoonnetwerk gemaak is en landbouers in die Vrystaat verskeie probleme ondervind het. Buys sê daar is versoek dat waar moontlik ekstra torings in problematiese areas aangebring word.
“Die kwaliteit en beskikbaarheid van selfoonsein hou ’n groot risiko vir landbouers in landelike gebiede in, aangesien hul veiligheid daardeur geraak word. Alarms en noodseine kan byvoorbeeld nie gestuur word wanneer hulp vanaf mede-landbouers of die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) benodig word nie,” sê sy.
Buys meen daarom moet landbougemeenskappe grotendeels op radionetwerke staatmaak om na hul veiligheid om te sien.
Volgens haar het die onbeskikbaarheid van selfoonsein ook ’n geweldige impak op ’n landbouer, aangesien data gebruik word om besigheid via die internet te doen.
“’n Versoek is aan Vodacom gerig om die probleme aan te spreek,” sê sy. “Geen terugvoer is tot dusver hieroor deur Vrystaat Landbou ontvang nie. Vrystaat Landbou het egter besluit om Vodacom die geleentheid te gun om binne sewe dae op ’n amptelike skrywe terugvoer te gee.”
Volg dié stappe wanneer dit by probleme met selfoonsein kom:
Lede moet sover moontlik eerstens hul klagtes aan die dienssentrum van ’n selfoonnetwerk rapporteer en ’n verwysingsnommer kry.
Indien geen terugvoer ontvang word nie, moet dit met toesighouers hoër op by die betrokke verskaffer geskakel word.
Verder kan dit aan OKOSA (die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika) gerapporteer word, asook die verbruikerskommissaris.
Ingevolge Artikel 14(2)(i)(bb) van die Wet op Verbruikersbeskerming, Wet 68 van 2008, kan verbruikers ’n vaste termynooreenkoms te enige tyd kanselleer deur aan die verskaffer 20 besigheidsdae skriftelike kennis te gee. Let daarop dat hierdie bepalings nie van toepassing is op transaksies tussen regspersone nie. Verder ingevolge artikel 14(3)(a) die verbruiker teenoor die verskaffer aanspreeklik bly vir enige bedrae aan die verskaffer verskuldig ingevolge daardie ooreenkoms tot op datum van die kansellasie en verdermeer ingevolge artikel 14(3)(b)(i) kan die verskaffer ’n redelike kansellasieboete oplê ten opsigte van goedere verskaf, dienste gelewer, of kortings toegestaan aan die verbruiker met die oog op die voortduur van die ooreenkoms vir die beoogde vaste termyn, as daar is.
Verder kan landbouers op die webblad “Hello Peter” klagtes wat betref ’n spesifieke diensverskaffer gaan lê: hellopeter.com
Verder kan die landbouvereniging en/of gebiedskantoor op skrif ’n opgawe indien na VL en/of na die selfoonnetwerk waar probleme ondervind word.
Sodra VL enige terugvoer van Vodacom of ander selfoonnetwerke ontvang, sal dit dadelik met die organisasie se lede gekommunikeer word.