3:1-21: Nikodemus kom in die nag – dit kan wees om uit die oog van die Joodse Raad te wees of net bloot om 'n ononderbroke gesprek te hê – om met Jesus gesprek te voer, interessant genoeg, ook oor die wondertekens wat Jesus doen. Hy sit sy kaarte op die tafel, en sê, God moet by Jesus wees, anders sal Hy nie hierdie wondertekens kan doen nie.
Dit alles word begrond in die liefde van God, die sentrum van die spilpunt, by wyse van spreke. God gee sy enigste Seun, doen afstand van sy innige verhouding met Hom, gee Hom oor aan die dood aan 'n kruis ("verhoog" aan die kruis), omdat Hy 'n passie het vir verlorenes. Hy kan dit nie oor sy hart kry dat mense verlore sal gaan nie, en gee liewer sy eie Seun aan verlorenheid oor, sodat Hy die ewige lewe kan gee aan dié wat in Sy Seun glo.
Die pas begin versnel met die trek langs die Dooie See op aan die oostekant van die Jordaan. Die eerste oorwinning wat die tweede generasie van Israel behaal, is teen die Kanaäniete van koning Arad wie se stede hulle met die banvloek tref – Numeri 21:1-3. Dit word opgevolg deur nog 'n tranedal van verset oor kos en water wat die skrywer met 'n perfekte idioom weergee: "diesiel van die Israeliete het kort geraak." Die Here se oordeel van giftige slange word opgevolg met die verlossing van die koperslang vir dié wat op Hom vertrou, iets wat in die NT deur Johannes, Paulus en Judas in hulle boodskappe ingetrek word – Numeri 21:4-9. Uiteindelik kry die Israeliete wel water waarvan hulle die herinnering met 'n besondere lied verewig – Numeri 21:10-20. Die eerste grondgebied wat hulle nie net inneem nie, maar bewoon is dié van die Amoriete van koning Sihon en die Refaïete van koning Og wat ook met 'n lied verewig is – Numeri 21:21-35.
Die koperslang bring verlossing – Numeri 21:4-9
Die blydskap oor die oorwinning oor koning Arad was egter van korte duur. Die reis het uiteraard ook van die tweede generasie 'n hoë tol geëis. In die oorspronklike Hebreeus word hulle ongeduld beskryf met die idioom: "diesiel van die Israeliete het kort geraak". In plaas daarvan om egter soos met die bedreiging van koning Arad van die Kanaäniete tot die Here te bid, vaar hulle uit teen Moses en die Here oor hulle omstandighede.
Toetrede: Lied 329 of 331 of Flam 70
Votum en Seëngroet: nav Ps 107:1-3 en Lied 221
Lofsang: Lied 324 of Flam 270
Toewyding: Lied 271 of Flam 246
Genadeverkondiging: Efesiërs 21-10
Geloofsbelydenis: Lied 167 of VONKK 213 [kinderlied, kan ook by Familie-oomblik gesing word]
Skriflesing: Johannes 3:14-21
Familie-oomblik: VONKK 213 [as dit nie by die geloofsbelydenis gesing is nie]
Slotsang: Lied 488 of Flam 334
Respons: VONKK 83
Lied 329 of 331 "Want so lief het God die wêreld gehad" of
Liturg: "Loof die Here, want Hy is goed, aan sy liefde is daar geen einde nie!"
Gemeente: "Loof die Here, want Hy is goed, aan sy liefde is daar geen einde nie!" Amen
Of Lied 221 "Loof die Heer omdat hy goed is"
Lied 324 "So lief het God die wêreld"
Lied 271 "Heil'ge Jeus, wat my lewe"
Flam 246 Lig Van Die Wêreld
VONKK 213 God Is Lief Vir My [kinderlied, kan ook by Familie-oomblik gesing word]
F270."U Is My God"
(RUBRIEK: Flam – Verwondering) Oorspronklik: Here I Am To Worship (Light of the World)
Teks en musiek: Tim Hughes Afrikaanse vertaling: 2008 Johan Engelbrecht © 2000 Thankyou! Music
(RUBRIEK: Flam – Diens en Getuienis) Teks en musiek: Louis Brittz Kopiereg:  2009 Urial Publishing
RUBRIEK: Kinderlied – Advent / Geloof en Vertroue / Kindwees
God is lief vir my,
VONKK 213 God Is Lief Vir My [as dit nie by die geloofsbelydenis gesing is nie]
Johannes 3:16 is van die bekendste verse in die Bybel, maar die kanse is goed dat die meeste kinders dit nog nie ken nie. So memoriseer dit saam! Sê dit oor en oor, met gebare:
God – wys na bo
het die wêreld – maak 'n grooooooot sirkel met julle wysvingers
so lief gehad – sit julle armes om jul lywe en swaai jul lywe – soos 'n stywe drukkie vir jouself
dat Hy sy enigste Seun gegee het, – maak jou wysvingers in die vorm van 'n kruis
sodat dié wat in Hom glo, – hou jou hande bak voor jou
nie verlore sal gaan nie – skud jou kop en swaai jou wysvinger
maar die ewige lewe sal hê. – rol jou hande oor mekaar om ewigheid te simboliseer
Jy kan ook vir elke lidmaat 'n groot leë kruis gee wat op 'n vel papier gedruk is – dalk agter op die afkondigingsbladjie. Laat almal 'n klomp name daarop skryf van mense vir wie die vers waar is – ook hul eie name. Daag veral volwassenes en tieners uit om die name neer te skryf van mense van wie hulle nie baie hou nie.
Daar is so baie pragtige stories van kinders wat vir ouers vra oor liefde. Die pragtige "Raai hoe lief is ek vir jou" gaan oor 'n hasie wat vir sy pa vra hoe lief sy pa hom het. Hier is 'n video daarvan. Beskikbaar by loot.
In hierdie Skrifgedeelte ontmoet ons sekerlik die mees bekende vers in die Bybel (3:16):
God het die wêreld so liefgehad dat Hy sy enigste Seun gegee het, sodat dié wat in Hom glo, nie verlore sal gaan nie, maar die ewige lewe kan hê.
Vir Johannes se eerste lesers, mense uit die Grieks-Romeinse wêreld, was dit 'n ondenkbare en rewolusionêre gedagte: dat God mense kan liefhê. Vir die Grieks-Romeinse wêreld was die gode in hul eie wêreld en hul intriges geïnteresseerd, en ingestel op mense se diens aan hulle. Anders het hulle die wêreld bygekom met rampe en ellende.
Die evangelie is dat God die wêreld so liefgehad het dat Hy sy enigste Seun gegee het.
In ons tyd het hierdie vers en boodskap oorbekend geraak. Die woorde word orals gesien, op T-hemde en bufferplakkers gedruk, en selfs in politieke toesprake gebruik. Belangrik: die teks word ook konteksloos aangehaal. Die gebeure en gesprek waaruit dit kom, word weggelaat. Wanneer dit gebeur, kan ons verstaan van God se liefdespad met die wêreld skraler en vlakker raak as die wonderlike diepte wat dit eintlik verteenwoordig.
Ons teks kom uit die begin van die Johannes-evangelie se vertelling oor Jesus:
Die evangelie begin met die betekenisryke proloog wat vertel hoe Jesus beweeg het van sy posisie by God in die begin, om tussen mense te kom woon (1:1-18);
Daarna word vertel van Johannes die Doper se getuienis en die roep van die eerste dissipels (1:19-51)
Jesus begin sy bediening deur die nuwe wyn van God se koninkryk na 'n huweliksfees in Kana te bring, en
Deur die nuwe lewe van sy sterwe en opstanding na die aanbidding by die tempel in Jerusalem te bring (2:1-22).
Tog het Jesus Homself nie toevertrou aan mense wat hul vertroue in Hom gestel het bloot op grond van sy tekens nie (2:23-24)
In die daaropvolgende hoofstukke vertel Johannes hoe baie mense na Jesus kom op grond van sy tekens:
Die Samaritaanse vrou (4:29)
Die amptenaar wie se seun genees word (4:47)
Die verlamde man (5:9)
Die skare wat gevoed word (6:14)
Die blinde man (9:25)
Al hierdie mense moes nog beweeg van belangstelling in die tekens van Jesus na geloof in Jesus self.
Nikodemus kom ook uit belangstelling in Jesus se optrede en groei op pad met Jesus. Hy is 'n Fariseër en 'n lid van die Joodse Raad. Hy was dus 'n man met gesag, 'n lid van die Sanhedrin. Nikodemus is nie net invloedryk nie, maar ook 'n vermoënde man (wat speserye in 19:39 koop), volgens Jesus 'n "leermeester van Israel."
Hy kom in die nag met Jesus praat, miskien omdat hy bang man of dalk omdat hy ongestoord met Jesus wou praat. Soos hy vorder op sy pad met Jesus praat hy later in die openbaar ter ondersteuning van Jesus (7:50v), en word hy die persoon wat Jesus begrawe (19:39).
Vannag – hier aan die begin van die Johannes-evangelie – is Nikodemus nog nie daar nie. Hy voer 'n private gesprek met Jesus oor hoe mens die koninkryk van God binnegaan, weer gebore kan word, en nuwe lewe in die Gees ontvang (3:3-13).
Dan vind daar 'n merkwaardige skuif in die gesprek plaas. Dit is asof Nikodemus op die agtergrond verdwyn. In vers 11 sê Jesus nog: "Dit verseker ek jou." Die voornaamwoord is in die enkelvoud, Nikodemus is die een wat aangespreek word. Maar dan verwissel die voornaamwoorde na die meervoud: dit word "ons" en "julle".
'n Groter groep word nou aangespreek.
Dit is ook nie duidelik waar Jesus se woorde eindig nie. Antieke manuskripte het geen punktuasie, aanhalingstekens, kommas en punte nie. Moderne vertalers moet uitwerk waar om die aanhalingstekens te plaas, want dit is 'n moderne gebruik. Gewoonlik is dit duidelik waar die spreker ophou praat, en waar die verteller van die verhaal aan die woord kom (in hierdie geval Johannes).
In Johannes se Evangelie is die plaas van die aanhalingstekens nie so maklik nie. Sommige vertalings eindig die aanhaling van Jesus se woorde aan die einde van vers 15, terwyl ander (soos die Afrikaanse vertaling) dit laat deurloop na vers 21. Daar is goeie rede vir laasgenoemde, omdat Jesus se woorde en deurgaans dieselfde styl en woordkeuse gebruik. Dit is net die geadresseerde, Nikodemus, enkelvoud, wat skuif na die meervoud: "Julle".
Die effek is egter dramaties. Die stil, nagtelike gesprek tussen Jesus en Nikodemus word vervang met Jesus wat deur Johannes met die hele Joodse volk, en met die mense van die hele wêreld praat. Jesus vra mense (van alles tye en plekke) om "ons getuienis" te aanvaar.
Alle mense word genooi om God se geliefde Gestuurde, Jesus Christus, se getuienis en werk te aanvaar, deur die lewegewende werk van die Heilige Gees.
Verse 14-21 is van die mees invloedryke dele van die Nuwe Testament.
Johannes is hier op sy beste. Hy is lief daarvoor om teenoorgesteldes te balanseer: van bo en van onder; lewe en dood, waarheid en leuen. Hierdie opstel van pole word algemeen in die Griekse filosofie en ook in die Qumranrolle wat in die woestyn van Judea gevind is, weerspieël. Dit is hoe die mense van destyds gedink het. Deur hierdie kontrasterende woordpare te gebruik, word die evangelie aan mense verduidelik in woorde en begrippe wat hulle kon verstaan. Hierdie woorde het ook diepgaande invloed tot vandag uitgeoefen.
Die gedeelte begin met 'n herinnering aan die gebeure waarvan Numeri 21:4-9 vertel. Die Israeliete kla teenoor Moses en God en word gestraf deur 'n plaag giftige slange. As geneesmiddel gee God aan Moses opdrag om 'n slang van brons te maak en dit "hoog op 'n paal" te vertoon. Almal wat die verhoogde slang gesien het, is genees.
Die bronsslang is later deur Hiskia vernietig omdat mense dit soos 'n afgod behandel het (2 Konings 18:4). Die "Boek van Wysheid", 'n apokriewe boek uit die tydperk tussen die Ou en Nuwe Testament, beskryf die slang as 'n simbool van redding. Johannes gebruik die slang hier op dieselfde manier, die slang wat hoog op 'n paal gesit is, oftewel "opgelig" is.
Net so, sê Jesus, sal die Seun van die Mens "opgelig" of "verhoog" word. Ons weet dat Jesus aan die kruishout "opgelig" is. Net soos sterwende Israeliete die slang "verhoog" op die paal gesien en gered is, net so sal ons in Jesus se gebreekte liggaam wat "verhoog" of "opgelig" is op 'n martelinstrument ons eie heling vind, die bron van die ewige lewe (3:14-15).
Mense kan dus kies: om te sterf van die slang se dodelike byt, of om te kyk na God vir lewegewende genesing; om te sterf of om die ewige lewe in die verhoogde Christus aan die kruis te ontvang.
God se liefde is groter as sy genade aan 'n klompie sterwende Israeliete in die woestyn. Wanneer Jesus aan die kruis opgelig word, word God se liefde vir "die wêreld' openbaar.
Die wêreld, met al sy sonde en tekortkominge, is die voorwerp van God se liefde.
Christene is lief daarvoor om die wêreld te verwaarloos. Ons kan maklik dink die teks sê: So lief het God die kerk gehad dat Hy…. Ons teks maak dit duidelik dat God die wêreld so lief gehad het dat Hy sy enigste Seun gegee het.
Vir Joodse lesers sou vers 16 dadelik die Abraham-verhaal in herinnering geroep het. Abraham word aangesê om sy enigste seun berg-op te neem en hom daar te offer (Gen. 22:2, 12). Terwyl Abraham hierdie hoogste offer gespaar word, het God nie sy enigste Seun gespaar nie, maar Hom gegee sodat die wêreld nie sou sterf nie.
Dit is die keuse waarvoor die Evangelie mense plaas: om te sterf weg van God af, of om die gawe van die ewige lewe in sy Seun te ontvang. Daar is nie 'n ander moontlikheid nie. Daarom het God sy enigste Seun na die wêreld toe gestuur (17).
Dei woordkeuse dat God Jesus "stuur" kom dikwels by Johannes voor, meer as 50 keer. Hy is baie duidelik oor die motief waarom God Jesus stuur: nie om die wêreld te veroordeel nie, maar dit te red (17).
Die Griekse werkwoord wat vir oordeel gebruik word, is krinein. Die woorde "krisis" en "kritiese / kritieke" is hiervan afgelei. Die koms van Jesus skep 'n krisis vir al die mense van die wêreld, 'n "kritiese oomblik" van oordeel en beslissing. Jesus kom nie om die wêreld te oordeel nie, want diegene wat nie glo nie is alreeds verlore in hul duisternis en slegte dade (3:17-19). Hy kom om te red, sodat mense die ewige lewe kan ontvang.
Ons dink dikwels oordeel is iets wat aan die einde op die Oordeelsdag gebeur. Johannes wys egter duidelik uit dat die oordeel, die beslissing, reeds nou gebeur in elke "kritieke moment" in die hede. Vir Johannes is die dinge van die laaste dae (eskatologie) iets wat reeds in die hede 'n werklikheid is, aangesien Jesus nou reeds in die wêreld aanwesig is om ons te red.
Aangesien die lig in die duisternis kom, skep die lig skaduwees. Die krisis en die oordeel is dat sommige mense kies om in die skaduwees te bly (3:19).
Hier skep Johannes nog 'n kontras: diegene wat volgens die waarheid handel, en na die lig kom, teenoor diegene wat kwaad doen en in die duisternis bly (20-21). Aangesien Jesus kom om die wêreld te red en nie te veroordeel nie, hoef nie net diegene wat die waarheid doen vorentoe te kom nie Ook diegene wat in die duisternis rondstruikel kan ook na die lig kom.
Nikodemus kom in die nag, en soek die Lig op. Hy kom in die duisternis en vind God se liefde. Algaande beweeg Nikodemus meer en meer na die Lig, en kom in die ope oor Jesus.
Teenoor Nikodemus is Judas iemand wat die duisternis opsoek. Hy verlaat Jesus en betree die duisternis van die nag (13:30).
Die opsies, die opponerende moontlikhede, is altyd met ons in elke kritieke oomblik. God het daarom sy enigste Seun gestuur sodat ons nie sal sterf nie, maar die ewige lewe kan hê.
Ons teks begin ons alreeds voorberei vir Goeie Vrydag, wanneer ons aandag fokus op Jesus wat aan die kruishout "verhoog" is, sodat daar vir ons lewe en genesing kan wees.
Ons staan stil voor die misterie van God se liefdevolle teenwoordigheid in die wêreld. Ons sien dit gedemonstreer aan die kruishout, die plek van verhoging, die plek van oorwinning.
Ons besef Jesus se woorde aan Nikodemus, is Jesus se woorde aan ons.
Die kruis plaas ons voortdurend op losse skroewe. Dit lok ons uit die duister skaduwees na die lig, die waarheid, die lewe. Dit soos die sonde en kwaad in ons, en soek na die genesing in Christus.
Die vraag is nou of Johannes 3:16 net 'n spreuk is wat op T-hemde of op bufferplakkers aangebring moet word? Hierdie vers is ingebed in God-in-Jesus se program om lewe vir die wêreld te bring.
Johannes 3:16 is deel van God se program vir die wêreld. Daarom is dit meer as 'n spreuk, dit is deel van die kerk se roeping in die wêreld.
Die kerk se roeping is om die getuienis van die gekruisigde en lewende Jesus Christus lewend te hou in die wêreld. Ons leef vanuit hierdie werklikheid, waarin ons ons genesing vind.
Wanneer ons elke dag by die kruis kniel, ons sondes bely, vergifnis ontvang en opstaan as verlostes, groei die liefde tussen God en ons, groei die liefde tussen ons en ons medemens. Daar by die kruis besef ons hoe broos en boos ons is, en hoe broos en boos andere is. Daar leer ons hoe groot die liefde van God en sy vergiffenis werklik is.
Dit gee ons "hoop" – vir onsself, maar ook vir andere, vir die wêreld. Net soos die bronsslang Israel se hoop op genesing en lewe was, so is die verhoogde/gekruisigde Christus die wêreld se hoop op die ewige lewe.