Bakens op die pad van kerkhervorming - Die Hervormer
Een van die slagspreuke uit die tyd van die Kerkhervorming is ecclesia reformata, semper reformanda. Dit beteken: 'n Hervormde kerk moet altyd weer hervorm. Kerkhervorming is nie 'n lukraak onderneming nie, maar gebeur wanneer die kerk gehoorsaam na die Woord van God luister en op grond van evangeliese beginsels probeer om kerk te wees.
Die afgelope 20 jaar het Hervormde predikante en lidmate met toenemende intensiteit oor kerkwees gepraat. Dit het in 1995 begin toe daar die eerste keer sprake was van 'n "vurk in die pad", toe die eerste dreigemente van kerkskeuring na vore gekom het (wat in 2011 'n werklikheid geword het). Daarna is die Kerkorde in 1997 aanvaar; die Basispakket vir Gemeentebediening het in 2001 die lig gesien; en in dieselfde jaar het die Algemene Kommissie 'n visie en missie vir die Hervormde Kerk geformuleer: Jesus Christus die enigste hoop vir die wêreld.
In 2006 was daar die Nasionale Colloquium en in 2007 is 'n herderlike skrywe met die titel Identiteit en relevansie van die NHKA in die 21ste eeu in die Kerk versprei. In 2007 het die Algemene Kerkvergadering verder opdrag gegee dat die Kerkorde hersien moet word, sodat die missionale wese van die Kerk (missio Dei) sterker verwoord word. Die opdrag is tydens die 69ste AKV (2010) bevestig en 'n dokument Ekklesiologiese kontoere met die oog op die herskrywing van die Kerkorde is aanvaar. In 2013 het die AKV vir twee dae besin oor Kerkwees in die toekoms en is opdrag gegee dat navorsing gedoen word oor die bekostigbaarheid en volhoubaarheid van die Kerk.
Gelyklopend met hierdie kerklike prosesse en studiewerk is verskeie doktorale proefskrifte voltooi wat pertinent aandag gegee het aan die problematiek van kerkwees in die 21ste eeu.
Die opdrag van die 70ste AKV is intussen afgehandel en 'n memorandum getiteld Volhoubaarheid van kerkwees in die toekoms is aan die Kommissie van die AKV oorhandig. Hierdie dokument (en ander) word eersdaags aan predikante en gemeentes versprei. Daarin word vanuit die bestuurswetenskappe 'n sistemiese analise van die Hervormde Kerk gedoen wat bevestig dat die Kerk 'n baie sterk en dominante institusionele vorm aangeneem het. Dit lei onder andere daartoe dat kerkhervorming en die volhoubaarheid van die Kerk moeilik is.
DIe Kommissie van die AKV het die afgelope 18 maande uiteenlopende instansies en rolspelers in die Kerk ontmoet en werkwinkels gehou, waartydens die resultate van relevante teologiese navorsing sowel as insigte vanuit die bestuurswetenskappe bespreek is. Op grond van wetenskaplike resultate wat tans tot die beskikking van die Kommissie is, is reeds begin (weer eens in opdrag van die AKV) om op nuwe maniere dinge te doen. Een voorbeeld, wat reeds in die Kerk goed bekend is, is die besluit van die Kommissie om nie weer die pos van die administrateur te vul nie nadat die vorige administrateur bedank het, asook die afskaffing van sowat 20 sinodale rade en komitees. In hierdie proses van kerkhervorming is daar uitstaande beginsels waarvan enkele hier genoem word:
'n Beginsel wat vir kerkhervorming fundamenteel belangrik is, is dat die Kerk nie "reg georganiseer" kan word nie. Kerkwees en die volhoubaarheid daarvan is nie afhanklik van goeie organisasie of die grootte van sinodale strukture nie. Die voortgang van die Kerk is God se werk, maar hang ook af van die toewyding, roepingsbewustheid, geloof en integriteit waarmee elke lidmaat, predikant en gemeente die evangelie in die wêreld uitdra. Wanneer ons met integriteit Kerk is, sal God ons arbeid seën en sal ons in die koninkryk van God diensbaar wees.
Plaaslike gemeentes is van uiterste belang. Die Kerk bestaan daar waar die evangelie van Jesus Christus met woord en daad verkondig word. Alles wat in die Kerk gedoen en beplan word, ook op sinodale vlak, moet die verkondiging van die evangelie ondersteun en fasiliteer.
Met dié beginsel in gedagte, is 'n proses begin om die Kerkkantoor in Pretoria te omskep in 'n Sinodale Dienssentrum, wat daarop ingestel is om aan gemeentes bepaalde dienste te lewer. Dit sluit sake in soos pensioen- en mediese fondse, bewaring van inligting soos deur die landswet voorgeskryf, ouditdienste en so meer.
Om dieselfde rede word die Hervormde Teologiese Kollege tans uitgebou en versterk deur middel van herstrukturering van poste, sodat die HTK nie net die praktiese vorming van studente hanteer nie, maar ook die dienswerk in gemeentes kan fasiliteer en help ontwikkel.
Vanuit 'n sistemiese perspektief is dit belangrik om kerklike stolling en institusionalisme te deurbreek. Een van die belangrike bakens op hierdie pad is reeds by die vorige AKV opgerig, toe die woord standplaas uit die Kerkorde verwyder is en vervang is met dienswerk of bediening. Die fokus is verskuif vanaf die instandhouding van 'n standplaas en gemeente na die dienswerk wat deur 'n predikant en gemeente gelewer word.
In die werkwinkels is die gedagte geopper dat die Hervormde Kerk 'n sentrale metafoor of simbool moet oorweeg, iets wat ampsdraers en lidmate kan inspireer en rigting kan gee. Die Kommissie meen dat die metafoor In Christus se voetspore en die beeld van die voetewassing reeds wyd in die Hervormde Kerk inslag gevind het en in talle gemeentes met groot vrug gebruik word. Dit is die vlag waaronder die Hervormde Kerk wil seil. Ons kan as Kerk ons identiteit vind in dissipelskap, om as lerende gemeenskap Jesus te volg, om diensbaar te wees.
Indien die Hervormde Kerk se lidmate, gemeentes, ringe, Kommissie van die AKV en Sinodale Dienssentrum alles in die werk stel om in Christus se voetspore te volg, sal dit die onbeweeglikheid en institusionalisme in die Kerk deurbreek. Dit bied die moontlikheid om die Kerk in gehoorsaamheid aan God te hervorm. Dit help ons om met integriteit Kerk te wees, om kerk van Jesus Christus te wees.