Laat my asseblief toe om deur u tydskrif my gratis, nugtere raad aan Suid-Afrika se wit boere te bied as ’n oplossing vir die kwessie van grondonteieining sonder vergoeding.
Eerstens, ’n kort inleiding. Op 28 November 1991 het ek die voorreg gehad om ’n genooide spreker te wees op ’n prysuitdelingseremonie by Taurus Koöp. – ’n stoetplaas buite Bloemfontein in die eertydse Oranje-Vrystaat – om plaaswerkers wat as insemineerders opgelei is, te motiveer.
Dankie aan Peter Hamilton, my gasheer, ’n boer wat na my mening insig gehad het en daardie tyd progressiewe en liberale denke omarm het. Ek het ’n nagraadse kwalifikasie in maatskaplike beleid en skryf ook vanuit die uitkykpunt van ’n swart man wat in my jeugjare op ’n plaas met ’n wit eienaar grootgeword het.
Nou, die onomkeerbare werklikheid en die bitter pil. As ’n maatskaplike én verhewe universele konstruk is grondonteiening sonder vergoeding ’n harde werklikheid. Die kwessie kan nie onbepaald onder die mat ingevee word nie, hetsy vir eko- nomiese, politieke of persoonlike oorwegings.
Ten spyte van die gebrek aan beplanning en toewyding om dit toe te pas, moes dit al gister plaasgevind het. Hoe dit ook al sy, die menigte grondloses het gepraat, en hul stem is ’n tsoenami wat nooit teruggerol kan word nie. Dit is ’n voortsnellende trein wat kan ontspoor, of op ’n lang, reguit en nou, maar egalige koers, kan bly – soos ’n Japannese supersneltrein.