#JongStemme: VerkiesingsapatieMichelle Oelofse is ŉ finalejaar-regstudent aan die Universiteit van Pretoria. Sy is voorsitter van die UP-debatsvereniging. Foto: Verskaf. Deur Michelle Oelofse Binnekort gaan Suid-Afrikaners stembusse toe, of minstens 57% van die land se stemgeregtigdes sal so maak, indien die 2014-tendens voortduur. Die oorblywende 43% is waarskynlik net te dankbaar vir die vakansiedag, maar min gepla met die trek van ŉ kruisie. Nog meer angswekkend is die syfers van jong mense wat besluit om die stembus te boikot – slegs 58% van kiesers tussen 18 en 29 jaar het geregistreer om te stem in 2014, terwyl net 33% van 18- en 19-jariges geregistreer het. Vandag se kinders kan nie net a-p-a-t-i-e spel nie (te danke aan die Polisiekarre), maar leef dit ook. Die Verklarende Afrikaanse Woordeboek definieer apatie as die afwesigheid van drif, hartstog of strewe en ook as lusteloosheid, gevoelloosheid, dooierigheid. My gunstelingdefinisie (is dit nie ŉ vreemde gunstelingding om te hê nie?) van die woord kom egter uit die Woordeboek vir die Gesondheidswetenskappe, naamlik: Gebrek aan emosie met gepaardgaande verlies van belangstelling of verwydering. Die Instituut vir Sekerheidstudies het ondersoek ingestel na die kwelpunt van jeugdiges se stembus-afwesigheid (sien die verslag hier). Die gevolgtrekking is interessant: die jeug is nie apaties nie, maar hul (gebrek aan) deelname in politiek en verkiesings is gekoppel aan hul tevredenheidsbetuiging van die demokrasie. Vreemd. Indien (volgens talle ATKV-skoledebatte) demokrasie die mag van die mense is, en die mense nie deelneem nie, is dit dan werklik demokrasie en het ons die reg om ongelukkig te wees oor hierdie “demokrasie” waaraan ons nie deel neem nie? Apatie blyk toe wel die regte beskrywing vir Suid-Afrikaanse jong mense te wees. ŉ Gebrek aan emosie. Ongevoeligmaking blyk ŉ prominente tema te wees vir Suid-Afrikaners, maar ook veral in jong mense se lewens. Ons word daagliks blootgestel aan geweld, moord en onverdraagsaamheid op die radio, TV-nuus en by die skool. Ons moet noodgedwonge sien en kom klaar met beurtkrag op ŉ skoolaand (huiswerk by ŉ kers) en dinge soos die Zondo-kommissieverrigtinge (as die agbare regter eendag sy bevindinge bekendmaak) gaan by die een oor in en die ander uit, want ons weet daar sal waarskynlik dadels van kom. Jy keer, op ŉ baie letterlike manier, om nie van jou sinne beroof te word nie deur eenvoudig die ander wang te draai. “Koma” is meer as die naam van ŉ Spoegwolf-album, dis ŉ hanteringsmeganisme. Verlies van belangstelling. Die lae registrasiekoers vir die komende verkiesing van jong mense illustreer hierdie aspek van apatie goed. Dis nie dat jong mense vreeslik bemoei was met studies of die bou van hul loopbane gedurende die Januarie-registrasienaweek nie, hier in Pretoria het talle geparkdraf en gefoodmarket en gebrunch vir Instagram-doeleindes, maar weinig het geregistreer. Waarom? Miskien omdat ons redenaarstoesprake dikwels ingelei is deur Einstein se definisie van waansin: Die doen van dieselfde ding oor en oor en om dan ander resultate te verwag. Êrens het ons besef dat die demokrasie van ons LO-handboeke nie so rooskleurig in die werklikheid is nie, waarom dan aksies oor en oor herhaal as jy reeds van die onaardige uitkoms kennis dra? Verwydering. Geen emosionele konneksie of belangstelling nie, natuurlik sal onttrekking volg. Ons luister podsendings oor Amerikaanse politiek en kyk Netflix-reekse oor die verdwyning van Britse dogtertjies en drink Woollies-water in ons “paleisale Toskaanse tronke” of “op ŉ parkiebank”. Hoe bemoei jy jouself met ŉ land indien jy voordurend bekommerd is oor die kry van jou toekomstige werk, of erger nog, as jy nie weet of jy vanaand veilig tussen jou toetslokaal en koshuis sal kan stap nie? Kort antwoord: Jy doen nie. Daarom identifiseer ons jongmense hulle eerder met die kinders van “Kerkorrel se Snor City” as met die inwoners van Msimanga se Tshwane. Lank voordat die Polisiekarre gesing het “brand Suid-Afrika” het Langenhoven geskryf “my land se voete brand”. Maar die jongmens van 2019 se vuur blyk geblus te wees deur apatie. Ons ouers was betower deur die krag van ŉ kruisie, maar by ons is die afwesigheid van hartstog teenoor die stembus duidelik. Ons hoop maar, saam met Francois van Coke, “Dit raak beter as jy ouer raak”. #JongStemme is ŉ projek deur Maroela Media en Solidariteit Jeug wat die jeug se stem in die openbare domein wil beklemtoon. Besoek Solidariteit Jeug se webblad by www.jeug.co.za vir hulp en advies met jou loopbaan!