Legendes van antieke Rome - Wikipedia
Legendes van antieke Rome
Oorlog tussen die Horatii en die Curiatii
Uitbeelding van Horatius Cocles
Toe die Romeine die toppunt van hul mag bereik het, het hulle hul al hoe meer tot die verlede begin wend, nuuskierig om meer omtrent die ontstaan van hul stad te wete te kom; en hulle moes toe teenoor mekaar erken dat hulle maar bra min daarvan weet. Ons rnoet in gedagte hou dat die heel vroegste inwoners van Rome vir die Romeine van die dae van keiser Augustus net so ver in die verlede gele het as die mense van die Middeleeue vir ons. Ons is geneig om aan al die Romeine te dink as "antiek", sander onderskeid. En net so kon ook 'n Romein van die Keisertyd al praat van "die antieke Romeine", wanneer hy verwys het na die vroegste inwoners van die stad. Maar terwyl ons baie dinge weet aangaan die Middeleeue, omdat daar vir ons uit daardie tyd 'n menigte geskrifte en dokumente bewaar gebly het, was daar (en is daar ook vandag nog) bitter min omtrent die eerste tye van Rome bekend, omdat daardie Romeine die swaard verkies het bo die pen. Daarom het daar allerlei legendes oor die vroeë tyd in omloop gekom, wat deur skrywers van die republikeinse en Keisertyd opgeteken is.
Die Horatii en die Curiatii
Gedurende die regering van koning Tullus Hostilius (673-642 v.C.) het Rome in 'n oorlog gewikkel geraak teen Alba Longa, wat tot daardie tyd nog altyd die grootste van die stede van Latium, die omgewing van Rome, was. Die koning van Alba Longa was Metus Fufetius. Hy het toe die volgende wyse toespraak voor die Romeine afgesteek: "Ons weet almal dat ons bure, die Etruskers, net sit en wag op die gunstige oomblik om ons, die Latynse volke, te onderwerp; en hier is ons nou besig om mekaar te beveg. Die Etruskers sal ons vegtery gadeslaan soos 'n mooi skouspel, en wanneer ons mekaar omtrent uitgewis het, sal hulle op ons afstorm en ons sonder moeite oorweldig. Waarom maak ons nou nie 'n einde aan ons stryd deur net drie Albaanse krygsmanne teen drie Romeine te laat veg nie ?" Dit was 'n verstandige voorstel, en die Romeine het dit aangeneem. Uit hul geledere het hulle die drie Horatius­ broers uitgekies, terwyl die manne van Alba weer die drie Curiatius-broers uitgekies het. Op 'n oop plek tussen die twee leermagte het hierdie ses man begin te veg, en skaars het die eerste houe weerklink of twee van die Horatius-broers val dood neer op die grond. 'n Luide oorwinningskreet klink van die Albaanse linies op, terwyl die Romeine met skrik en verslaenheid die nederlaag van hul kampioene aanskou. Die drie Albaanse krygsmanne was maar net gewond.
Maar die oorblywende Romein het 'n geslepe plan bedink. Hy vermy 'n ontmoeting met sy drie opponente, en begin hardloop; die drie vyande sit hom agterna so vinnig as wat hulle kan, maar as gevolg van hul wonde is daar al gou 'n goeie afstand tussen hulle. Toe draai die Romein skielik om, val sy naaste teëstander aan en vel hom neer. Toe wag hy nommer twee in, wat hom uitgeput bereik; dit was nie moeilik om ook hom van kant te maak nie. Teen die derde een, wat heeltemal klaarpraat was van sy wonde en van die hardloop, was dit nie eens nodig om nog te veg nie. Die Romein het hom die genadeslag gegee met die woorde: "Die eerste twee het ek neergeslaan om wraak te neem vir my twee broers. Nou dood ek die derde sodat Rome oor Alba Longa kan heers."
Die twee legendes wat nou volg, kom uit die tyd van die oorlog teen Porsenna, koning van die Etruskiese stad Clusium (vandag Chiusi), wat besig was om Rome te beheer. In werklikheid het hierdie oorlog uitgeloop op 'n droewige neerlaag vir die Romeine, en miskien was dit juis om hierdie smadelike uitslag te verbloem dat die Romeinse geskiedskrywers soveel verhale van durf en moed daaromheen vertel het.
Toe die Etruskiese leermag by Rome aankom om dit in te neem, vind hulle dat die Tiber-rivier die toegang tot die stad versper. Maar daar was 'n houtbrug, die Pons Sublicius, wat na die oorkantse oewer gelei het. Die Etruskiese leer storm dadelik af op die toegang tot hierdie brug. Hulle sou ook seker maklik die brug oorgesteek het as 'n dapper Romeinse soldaat met die naam van Horatius Codes nie met 'n paar kamerade daar stelling ingeneem het om met die swaard die pad te versper nie. Intussen het ander soldate begin om agter hul rug die brug met byle stukkend te kap. Toe daar nog net een smal gangetjie oorbly, gee Horatius aan sy makkers bevel om terug te trek na veiligheid, en bly hy alleen agter om die vyand met magtige houe van sy swaard op 'n afstand te hou. Toe hy die laaste stuk van die brug agter hom hoor instort, draai hy om en spring met volle wapenrusting in die siedende stroom van die Tiber. 'n Haelbui van pyle reën op hom neer, maar hy swem met al sy krag en bereik veiligheid! As_ teken van erkentlikheid het sy medeburgers vir hom 'n standbeeld op die Forum opgerig, en aan hom soveel grond geskenk as wat hy in een dag met 'n ploegvoor kon aftrek.
Toe vrede uiteindelik gesluit is, moes Rome 'n groepie jongmeisies as gyselaars aan Porsenna uitlewer; as die Romeine nie die vredesvoor­ waardes nakom nie, sou die meisies lewenslank prisoniers bly. Maar op 'n goeie dag het 'n klompie van hulle, onder leiding van 'n sekere Clelia, uit die Etruskiese kamp ontsnap en na Rome teruggekeer. Dit was voorwaar 'n moedige daad, en daarvoor het die Senaat hulle ook geprys; maar die vredesooreenkoms moes gerespekteer word, al was dit met 'n vyand gesluit; en daarom het die Senaat besluit dat die dapper meisies opnuut aan die Etruskiese koning uitgelewer moes word.