Van Tonder, Andries Johannes Jacobus – Gemeentegeskiedenisargief
09 Feb. 1933
1958 Melmoth/ Nkandla (Sending)
1959 Empangeni (Sending)
Ds. Andries Johannes Jacobus (Buks) Van Tonder (BA) 09/02/1933 – 03/11/2000
Buks van Tonder het die eerste lig op Dewetsdorp in die Vrystaat aanskou toe hy op 9 Februarie 1933 daar gebore is. Sy vader, 'n boer, was ook Andries Johannes Jacobusvan Tonder en sy moeder was Cornelia Petronella Richter. Hy het op Dewetsdorp grootgeword en die plaasskool, Eensaam, bygewoon (*1939 – 1945); Daarna het hy na die Hoërskool Dewetsdorp (*1946 – 1950) gegaan. As skoolkind het Buks hom in die skool- en kultuurlewe uitgeleef, en was hy lid van die Voortrekkers, die volkspele groep en die debatsvereniging.
Hy het na skool sy studies aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in Bloemfontein voortgesit (*1951 – 1953) en sy BA-graad in 1953 behaal. Daarna het hy na die Kweekskool op Stellenbosch gegaan en is hy in Desember 1957 gelegitimeer.
Ds. Van Tonder het hom aanvanklik vir die sending beskikbaar gestel en is in Februarie 1958 te Empangeni georden vir die Melmoth-Nkondja Sendinggemeente. In 1959 is hy na die Empangeni-gemeente beroep, met opdrag: sending. Sy goeie en toegewyde werk is daar raakgesien en op 2 April 1960 is hy in die Moedergemeente op Empangeni bevestig.
In 1964 het ds. Van Tonder na Newcastle-Suid verskuif waar hy veral met die bou van 'n kerkgebou gemoeid was. Vanaf Natal het hy na die hart van die Rand verskuif, naamlik die gemeente Jeppestown waar hy op 4 Augustus 1968 bevestig is. Vyf jaar later het die gemeentetjie Bospoort in die Wes-Transvaal hom verwelkom. Vanaf Wes-Transvaal het hy sy bediening vyf jaar later weer by Primrose-Heuwel voortgesit waar hy op 03 November 1978 bevestig is. In 1982 het die gemeente, Risiville in Vereeniging sy nuwe bedienings veld geword. Orals waar hy gekom het, het ds. Van Tonder spesiale moeite met sending en jeugwerk gedoen. Hy het ook in verskeie kerklike kommissies vir sending en die jeug gedien.
Kort na sy legitimasie, op 7 Desember 1957, het Buks met Sophia Strauss getrou. Hulle het drie kinders gehad: Anneline (*1958); Corri (*1959) en Paula (*1961); Daar is reeds. ses kleinkinders.
Hy is van sy eerste eggenote geskei, 'n hartseer saak wat na behore deur die ring gehanteer is sodat hy weer in sy statusherstel is. Buks is op09 Desember 1994 met JM (L. enie) Grove getroud, wat ook twee kinders gehad het. Hulle het 'n baie mooi verhouding gehad en sy het hom bygestaan tot aan die einde van sy lewe.
In 1991 het ds. Van Tonder geëmeriteer en op Vereeniging bly woon. Hy het sy eie sakeonderneming begin, maar baie geld daardeur verloor en geldelik baie swaar gekry in daardie stadium. In sy hart was hy egter altyd 'n predikant, daarom het hy tot in 1997 deeltyds. die gemeente Klipvallei bedien. Vir hom was dit 'n besondere ervaring om, 1na sy aftrede, 'n gemeente wat byna tot niet was, weer op te bou. Die Here het hom hierin geseën. Hy het die gemeente se erediensbywoning van sowat veertig mense na 'n stampvol kerk verander, en die gemeente gehelp om hulle skuldlas te delg.
Op 3 November 2000 is Buks van Tonder in 'n motorongeluk op die pad tussen Hanover en Colesberg oorlede. Die voertuig het onverklaarbaar gerol en hy het in die ambulans beswyk. Dit was 'n groot skok vir sy familie, sy vriende en die gemeentes waar hy gedien het.
Van Buks van Tonder getuig sy vrou dat sy waarlik vir Jesusin hom kon sien – orals, nie net op die kansel of wanneer hy in die gemeente opgetree het nie. Hy was lief vir mense en lief vir sy gesin. Deur swaarkry-tye het hy soos 'n Christen opgetree. Sy kontak met mense was besonder en hy het met arm en ryk op dieselfde wyse omgegaan. Sy eggenote sê hy was 'n skitterende prediker. Hy het ook dikwels die godsdiens-boodskappe van Christen-Netwerk Radio oor Radiosondergrense (RSG) waargeneem. Die Sondag nadat Buks oorlede is, is sy laaste boodskap op RSG uitgesaai. Mense wat hom geken het en wat na die boodskap geluister het, het agterna gesê dat hy hulle in daardie boodskap gegroet het. 'n Lewe van toewyding is daarmee voltooi. – Dirk Viljoen, aan die hand van sy biografiese vorm wat hy op 16 Maart 1997 ingevul het, en 'n gesprek met sy eggenote.