Fanie Os Oppie Jas | Oor die laaste wals
Op 23 Augustus 1998 het ek die eerste keer haar ritme gevoel, en alhoewel dit aanvanklik beroerd met ons dansery gegaan het, kon ek later netjies inval by haar skoffelbewegings. En nou is dit tyd om my voor te berei vir my laaste wals met haar...
Op 23 Augustus 1998 het ‘n Air Gabon-straler my by Gatwick afgelaai, waar ‘n trein my ingesluk en by Victoria-stasie uitgespoeg het. En daar, op platform 7, het ek die eerste keer haar ritme gevoel. Sy het nie te danig beÃ¯ndruk met my gelyk nie — ek was per slot van sake net een van duisende wat elke dag aan haar voorgestel word — maar desnieteenstaande het sy my in haar arms geneem en vir die eerste keer haar daaglikse dansie met my begin uitvoer.
Aanvanklik het dit maar beroerd met ons dansery gegaan. Ek het immers nie ‘n enkele persoon geken nie, niks besit nie, en nie eers geweet waar ek daai eerste aand my kop sou neerlÃª nie. Ek het oor geen noemenswaardige werksondervinding beskik nie en my wÃªreldbeskouing was, om die minste te sÃª, naÃ¯ef, en boonop uiters beperk. Maar sy was geduldig en sy het my telkens my foute vergewe.
Mettertyd kon ek begin antisipeer in watter rigting sy my volgende sou druk, en ons het inderdaad gemÃ¡klik in mekaar se teenwoordigheid begin voel. Ek het nuwe vriende gemaak, in Walthamstow, Leyton, Turnpike Lane en Southfields. Ek het ook ‘n vaste betrekking gekry wat (net-net) genoeg ponde verskaf het om die geleenthede wat sy so mildelik bied, na behore te kon benut.
‘n Paar maande na ons eerste ontmoeting het ek netjies begin inval by haar skoffelbewegings. Danksy ‘n koerant en ‘n stel oorfone kon ek die uitdagings van underground-spitstye die hoof bied. Ek het begrip begin ontwikkel vir die waarde van BOGOF-specials by Sainsbury’s en Tesco, en ek het geleer dat ‘n pub ‘n veilige hawe is midde-in die warrelwindbestaan wat sy van haar inwoners vereis.
Later het ons passies meer kompleks geraak, en nÃ³g later het sy selfs haar slag met ‘n wye verskeidenheid dansstyle begin toon. In die straat buite Brixton se tubestasie en by die Notting Hill Carnival het ons gesamba. By die Royal Opera House en die statige teaters van die West End het ons grasieuse balletpassies gemaak. By die Dankfees en by Ukkasie het Ã©k hÃ¡Ã¡r geleer om te sokkie en by die Wembley Arena en by Camden Market het ons saam-saam ons nekke styf geheadbang. En dan was daar die tye wat ons nes malkoppe los gedans het, soos by die vuurwerkvertonings op oujaarsaand langs die Teems, of op wolklose somersdae in Hyde Park.
Soms het ons net langsaam heen en weer gewieg op die talmende maat van ‘n hartseerlied. Die dag toe die bomme ontplof het, 7 Julie 2005, was een sÃ³ ‘n dag. En soms moes ons vir ‘n wyle heeltemal ophou dans, omdat sy net eers vir ‘n rukkie wou gesels. Dit het in die Tate Modern voor Ai Weiwei se kunswerke gebeur. Dit het ook in Covent Garden voor ‘n groep Hare Krishnas gebeur, en dit het in Oxfordstraat gebeur toe die meisie van Amnesty International die skille voor my oÃ« weggevat het.
Met die verloop van die jare het ek begin glo dat my en haar passies perfek gesinchroniseer was, maar telkens, nÃ©t wanneer ons dansery blote roetine begin word het, het sy op my toon getrap, of ek op haar rokspant. Ek sal nooit vergeet hoe ellendig ek gevoel het toe daar by my kar ingebreek is nie, of hoe my bloed gekook het toe ‘n spreker by Speakers’ Corner my as ‘n rassis uitgekryt het, bloot op grond van my onlosmaaklike verbintenis met die land van my herkoms.
Maar wat ek straks die meeste van haar danslesse waardeer, is dat sy my gewys het hoe om met myself te dans. Om te dans asof niemand kyk nie. Om die relatiewe anonimiteit wat sy bied, tot my voordeel te gebruik. Om idees en ideologieÃ« te ondersoek en te beoordeel, vry van die berispende blik van oom so-en-so en tannie die-en-daai. Om ‘n kritiese denker te word, weg van die vermanende oog van ‘n Afrikanergemeenskap. Sy het my geleer om myself te aanvaar en meer belangrik, om Ã¡nder te aanvaar. Want soos sy altyd sÃª: â€œdaar is niks wat jou beter as enigiemand anders maak nie. Ook nie slegter nie. Net anders.”
Sy het nie net my oÃ« oopgemaak nie. Sy het inderdaad my kÃ³p oopgemaak.
En nou berei ek my voor vir my laaste wals met haar, want op die horison staan ‘n nuwe dansmaat op my en wag. En dis met vertroue wat ek die nuweling tegemoet stap, veilig in die wete dat hÃ¡Ã¡r passies my nie sal kan ontsenu nie. Ek sien uit na my ontmoeting met my nuwe minnares, maar die trane lÃª vlak wanneer ek aan ons eersdaagse afskeid dink. Want my eerste liefde sal ek nooit vergeet nie. En ek gaan haar mis. O hel, ek gaan haar mis.
* Nou ja, dit was dan die laaste Fanie Os Oppie Jas. Dankie aan almal wat saamgelees en saamgesels het. Fluit-fluit, my storie is uit.