Die pad na spirituele groei - Dr. Piet Muller
Die pad na spirituele groei
Deur Dr. Piet Muller op 1 Mei 2017
Die afgelope week het ek 'n interessante briefwisseling gehad met iemand wat 'n ou praatjie van my onthou, oor oggend-spiritualiteit en middag-spiritualiteit.
Oggend-spiritualiteit is vir die jongmens dae. Dit is 'n tyd waarin 'n mens ego-sterkte moet ontwikkel, sodat jy later in die lewe jou plek kan volstaan. Jy moet kennis en vaardighede bekom; met 'n verhouding begin, sodat jy later sukses in 'n huwelik kan behaal, 'n gesin grootmaak en 'n beroep beoefen.
Dit is 'n tyd van 'n mens se lewe waarin al jou uitdagings buite jouself lê. Jou spiritualiteit is hoofsaaklik iets wat 'n mens van jou ouers, jou kerk, jou skool en jou gemeenskap as 'n geskenk of 'n erfenis ontvang het. Maar op 'n dag, gewoonlik so tussen dertig en vyftig, gebeur iets wat 'n mens laat twyfel of jou geestelike waardes jou werklik ondersteun en voed, en lê jou uitdagings binne jouself.
Gewoonlik hang dit saam met 'n krisis in jou lewe. 'n Krisis in jou verhouding, jou gesondheid, jou werk of jou geldsake en skielik bevind jy jouself binne in die sogenaamde "middeljarekrisis", wat eintlik 'n spirituele krisis is. Jy moet besluit of die waardes wat jy as kind gekry het werklik jou waardes is, en of dit nie dalk besig is om jou geestelik te vergiftig nie.
Wat jy voorheen as 'n geskenk gekry het moet jy nou van voor af self ontdek. As jy na deeglike selfondersoek tot die gevolgtrekking kom dat dit wel jou waardes is, is jy baie gelukkig en kan jy groot geestelike hoogtes bereik op die pad wat jou ouers jou geleer het. Maar die meeste van ons is nie so gelukkig nie en ons moet op 'n reis gaan om nuwe waardes te ontdek wat ons geestelik kan voed.
Dit is vir hierdie reis dat Jesus in die Evangelie van Thomas goeie raad gee, op die manier wat 'n Zenmeester raad aan sy student sal gee. Die eerste koan of raaiselprobleem wat ons moet oplos kom in vers 4 voor:
"Die bejaarde sal nie skroom om die kind van sewe dae oud te vra waar die plek van die lewe is nie, en hy sal lewe."
In die Judaïsme, waarin Jesus opgegroei het, word 'n seuntjie op die agste dag besny en so ingewy in die verbond van Abraham. Hy erf die ryke Joodse geskiedenis en gebruike. Selfs hul vyande en vriende. Maar 'n onbesnede kind van sewe dae oud is nog total onbelas van alles wat die gemeenskap op hom wil laai. Dit staan hom vry om met beginners-oë na alles rondom hom te kyk. Daar is nog nie 'moets' en 'moenies' waarvan hy kennis dra en wat sy soektog na 'n spirituele pad kan bemoeilik nie. Hy kan op baie plekke soek na die deur van die 'koninkryk' waarvan Jesus in hierdie evangelie vertel.
Dit is wat Jesus bedoel as hy sê dat ons die koninkryk soos kindertjies moet binnegaan. Nie dat ons ons verstand moet afskakel en dogmas moet aanvaar wat nie met ons gesonde oordeel versoek kan word nie. Om eerder oop te staan en sonder vooroordeel na ander maniere van spiritueel wees te kyk.
Vers 5 sê: "Ken hom wat voor jou oë is en dit wat verborge is sal jou geopenbaar word."
Die eerste vereiste vir 'n spirituele reis is selfkennis. Wie homself nog nie leer ken het nie, ken eintlik niks. Dan is ons diepste oortuigings, ons 'ononderhandelbare beginsels' eintlik maar net aangeleerde gewoontes en vooroordele wat ons van ander mense geërf het.
In vers 6 vra Jesus se dissipels hom: "Hoe moet ons vas en hoe moet ons bid en hoe hoe moet ons liefdadigheid beoefen en watter dieetvoorskrifte moet ons navolg?"
Jesus gee hulle 'n reguit antwoord: "Moenie lieg nie en moenie aan ander doen wat julle haat nie, want alles is aan die hemel bekend."
Kortom: Moenie probeer om 'punte' te verdien deurdat ander mense kan sien hoe vroom jy lewe nie. Spirituele groei is nie iets soos 'n Voortrekker-kenteken waarvoor 'n mens 'n sekere aantal punte moet verdien voordat dit toegeken word nie. Goeie dade moet 'n mens doen omdat jy nie anders kan as om dit te doen nie; omdat jou hart jou dwing om dit te doen. 'n Mens gaan juis die "koninkryk" binne deur goeie dinge so te doen dat ander mense nie daarvan hoef te weet nie.
Dan kom Jesus met nog so 'n diepsinnige koan: "'n Mens is soos 'n wyse visser wat sy net in die see gooi en dit vol klein vissies uittrek. Tussen hulle vind hy 'n mooi groot vis en die wyse visser plaas al die klein vissies terug in die see."
As 'n mens die oop gemoed van 'n kind van sewe dae het, is jy geneig om baie spirituele paaie te ondersoek, totdat jy uiteindelik die een gevind het wat by jou omstandighede pas. Onthou net dat dit jou pad is en nie noodwendig alle mense sal pas nie. Moet dus nie aan die dweep gaan daarmee nie, maar weet dat daar verskillende paaie is wat uiteindelik by die 'koninkryk' uitkom. Plaas dus die 'klein vissies' – die ander paaie – versigtig terug in die water, sodat hulle verder kan groei. Miskien kom daar eendag iemand wat juis tussen hulle sy 'groot vis' ontdek. "Wie ore het laat hom hoor."
Jesus sê: "Kyk die saaier gaan uit, vul sy hand met saadkorrels en strooi dit uit. Party val op die paadjie. Die voëls kom en eet dit op. Ander val op rots en skiet geen wortels nie en bring ook geen vrug voort nie. Nog ander beland tussen dorings wat die saad verstik en wurms kom en eet dit op. En ander val op goeie grond en dra baie vrug: party sestigvoudig en ander honderd-en-twintigvoudig."
Hierdie gelykenis vertel presies hoe die lewe op die platteland was in Jesus se tyd. Nadat die oes af is, lê die land braak tot die volgende saaityd. Intussen neem mense kortpad deur die land en trap 'n hele paadjie uit. Onkruid en doringstruike kom ook op. Wanneer saaityd weer kom saai die boer eers die saad en ploeg dit dan toe deur sy houtploeggie, wat weinig meer as 'n skerp stok is, in die grond te druk en met twee osse vooraan oor die braakland te trek.
Maar hierdie eenvoudige gelykenis bevat 'n teregwysing en 'n waarskuwing aan almal wat op die spirituele pad is: Dit is net menslik om met ander oor jou spirituele reis te wil praat, maar weerhou jou daarvan om vir almal te preek, want almal is nog nie reg om te hoor en te verstaan nie. Buitendien moet jy nie met jou 'geestelikheid' te koop loop om deur ander raakgesien en bewonder te word nie. Dra liewer vrug in die goeie grond van jou eie hart.
Dan sluit hierdie afdeling oor die geestelike reis af met hierdie woorde (vers 10): "Ek het gekom om vuur op die aarde te gooi en sal dit aanblaas totdat dit vlamvat."
Jesus het nie gekom om 'n 'Jesus-beweging' te begin nie, maar 'n 'koninkryksbeweging' en die kenmerk daarvan is vurigheid en 'n brandende spiritualiteit. Dit lê soos smeulende kole diep in ons geestelike lewe, reg om vlam te vat wanneer die omstandighede reg is. Ons is almal in staat om op ons spirituele reis aha-oomblikke te ervaar; oomblikke van diep insig wat voel asof 'n vuur in ons aan die brand gesteek is. Moet net nie die fout maak om te dink dat dit iets besonders is, of dalk 'n bewys van die geestelike hoogtes wat ons al bereik het nie.
Party mense beskou so 'n oomblik as hul 'bekeringservaring' en klou hul lewe lank daaraan vas as 'n bewys daarvan dat hulle 'wedergebore' is; of as die 'doopseël' van hul geestelikheid wat hulle die reg verleen om aan ander voor te skryf hoe hulle moet glo en lewe.
Die waarheid is dat sulke 'brandende ervarings' telkens net 'n trapklip op ons geestelike reis is. As 'n mens aan een besondere ervaring vasklou, bly jy op dieselfde trapklip staan en vorder nie 'n tree verder nie.
Dit laat 'n mens dink aan Boeddha wat sy leerlinge gewaarsku het dat die intensiewe meditasie wat hulle daagliks beoefen dikwels lei tot psigiese ervarings, soos heldersiendheid of helderhorendheid. Sy wyse raad was dat dit sal verbygaan as hulle dit ignoreer. Hulle moet net nie dink dit is 'n bewys van geestelike hoogtes wat hulle bereik het nie!
As daar een les is wat Jesus in die Evangelie van Thomas wil tuisbring, dan is dit dat ons lig moet reis, onbelas van dogmas en 'ewige waarhede' – soos 'n kind van sewe dae.