Versindaba » Ramsy Nasr
Posts Tagged ‘Ramsy Nasr’
Carina van der Walt. Nasr reageer: ‘n Pleidooi vir die kuns
‘n Pleidooi vir die kuns op Oerol (12-06-10)
Oerol is ‘n Nederlandse ekwivalent van kunstefeeste soos die KKNK en Aardklop in Suid-Afrika. Dit vind elke somer gedurende Junie plaas. Tien dae lank trek die teaterwêreld na Terschelling. Dit is een van die Wadden-eilanden. Die uitsonderlike natuur word betrek in landskapskuns, beeldende kuns, installasies, musiek en straatteater. Verlede jaar het Stellenboscher Strijdom van der Merwe se landskapskuns op die strand van Terschelling gepryk.
Strijdom van der Merwe. Oerol
Met die onlangse landwye verkiesings is bevestig wat alle kunstenaars al vir ‘n ruk lank gevrees het gaan gebeur. Vanweë intensiewe besparingsmaatreëls vanaf die owerheid se kant, kom kuns en kultuur in Nederland onder druk te staan. Dit is die eerste sektor waarop besnoei sal moet word. In die verlede (en nou nog) word baie kuns ondersteun deur subsidies vanaf al die plaaslike stadsrade, die verskillende provinsiale rade tot op die groter, landswye rade en stigtings. Nou moet daar gespaar word.
Daarom het die artistieke direkteur van Oerol, Joop Mulder, besluit dat dit “noodsaaklik is om te veg vir kuns en kultuur.” Volgens hom is die krag van Oerol as een van die grootste teater- en musiekfeeste van Nederland sterker as die kragte uit Den Haag. Om dit te ondersteun is ‘n waarskuwing aan die regering gerig in die vorm van ‘n manifes: die Manifes van Terschelling. Die publiek kan op die webwerf van Kunsten ’92 hierdie manifes onderteken.
Daarby het Ramsey Nasr sy poëtiese pleidooi gelewer aan ‘n lid van die Tweede Kamer. Die musiek van Kiteman het die woorde van Nasr begelei in sy gedig: Uit nutteloze noodzaak. Volgens Mulder is Nasr uitgenodig om die gesprek oor kuns nie te laat gaan oor geld nie, maar oor die waarde van kuns en kultuur, want “kuns maak ‘n wesentlike onderdeel uit van ons beskawing”.
Selfs die openingstuk op Oerol het die onafhanklike stem van die kunstenaar beklemtoon. Dit was De Meester en Margarita van die Russiese skrywer Michail Boelgakov, opgevoer op die strand van Terschelling.
Nasr en Kiteman het die jonger geslag kunstenaars op Oerol verteenwoordig. Die voorsitter van die Tweede Kamer, Gerdi Verbeet, het na Nasr se gedig verwys as ‘n “stewige gedig”. Sy hoop dat dit aanleiding sal gee tot ‘n stewige aanpak en positiewe beslissings ten gunste van kuns in Nederland. Hieronder volg die gedig van Rasmey Nasr:
Uit nuttelose noodsaak
as dier het ons totaal misluk
ek sien my nog daar staan
op ‘n savanne sonder wegkomkans
in die volle lig van die wild
‘n mond vol tande
baie modern, baie selfbewus
regeer ons wireless
in ‘n land gebou onder water
met menseregte, koffiemasjiene
en die natuur in mooi diererieme
voel ek nog steeds dieselfde angs
niks het verander
wyds en eindeloos gaap die grasveld
welkom in my kop
dit is ‘n boks vol swart gate
alles wat mens uitdink
suig daarin vas: zeppelins, vakansies
selfveragting, wit fosfor, dildo’s, anorexia
sjokoladevla, dwangneuroses, shalali shalala
of die pret met ‘n gemartelde perd
ook dit wat niemand wil uitdink nie
is daarin: sommerso, vir besit
ek dra my kop as ‘n stremming
swellend, kolkend, heeltyd swellend
altyd hoogwater, nooit weer laagwater nie
geen vyand het vir my oorgebly nie
leeu, griep, pes, slang
selfs die dood slaap aan ‘n leiband
maar diep binne-in
daar het ek nog één gekry
splinternuut, self uitgedink
skarrel ‘n vyand
op die bodem van my vrye tyd
sinloos in die rondte
ek noem hom: Ewigheid
suiwer die geleentheid
om daaroor na te dink
het volstaan om hom te skep
gevange soos ‘n rot sit ek
in my stokperdjie, dag en nag
en ek is bang
ek was van plan om ‘n pryslied te skryf
oor die belang van kuns
die groot nut daarvan
maar my bladsy het indrukwekkend stil gebly
en alle muse het gewyk
dit is nutteloos
kuns is maar ‘n byproduk
mens het dit nie nodig vir
eet, seks en asemhaal nie
maar een ding kán kuns
veg waar ek vlug
my red van die ewigheid
en met één giftige tand
al is dit vir ‘n kort oomblik
dié verlammende gat verlam
by ‘n vyand sonder handvatsel
help net die nuttelose
dan help dit om te kerwe in ‘n been
om bokke te teken in ‘n grot
dan help Die Nagwag
en om te sing by ‘n dooie
het kuns die mens geskep
en as ek verstyf op my savanne
bedreig deur vrye tyd
as ek myself vervloek
oor hierdie uitsig sonder einde
as my kop breek van die lig
dan huil ek nie, dan skreeu ek nie
ek hang myself nie op nie
maar vat ‘n pen
en skryf hierdie gedig vir u
(Bostaande gedig het verskyn op p.7 in die NRC-Handelsblad van 12/13 Mei 2010.
Die oorspronklike Nederlandse gedig kan op Ramsey Nasr se amptelike webblad gelees word.)
Tags: Oerol, Ramsy Nasr
Posted in Buiteblik | Comments Off on Carina van der Walt. Nasr reageer: ‘n Pleidooi vir die kuns
Charl-Pierre Naudé. ‘n Geloer oor die voetligte
Die grootste oomblik vir my op my huidige Europese besoek was om saam met Breyten Breytenbach en Gert Vlok Nel in die Nederlandse stad Hengelo op die verhoog te verskyn ter herdenking van die sewentigste verjaardag van Breyten later vanjaar.
Hieroor gaan ek nie skryf nie, Rapport se Boekebylae gaan twee groot artikels oor hierdie heugelike gebeurtenis eersdaags dra. Hou die Augustus- en September-weergawes van die Boekebylae dop.
Vanaf Vrydag 19 Junie tot Maandag 22 Junie het die jaarlikse Internationales Literaturfestival Bremen, ook bekend as Poetry On The Road, plaasgevind.
Dit was ryke ervaring om saam met digters soos Michael Kruger, Hans Magnus Enzensberger en die wonderlike prosagedigskrywer, Michael Augustin, op ’n verhoog te kan verskyn. Al drie hierdie digters is van Duitsland. Enzensberger is ’n legende, en die grand old man van die Duitse digkuns. Hy tree lankal nie meer op die verhoog op nie, maar het vanjaar, uit die bloute, ingestem om by Poetry On The Road voor te lees. Hy is ’n lang man met ’n seunsgesig, selfs nog op tagtig, en met ’n skugter uitstraling ondanks die kragtige, baie “manlike“ aard van sy reëls.
Ek volg nie eintlik Duits nie, wel so ’n bietjie, so ek moes maar raap en skraap wat ek kon wat betref Engelse vertalings op die internet en andersins. Hier en daar het ek my maar aan die stroom klanke oorgegee, soos ’n witwaterwipplankryer.
Daar Ramsy Nasr, die Nederlandse Dichter des Vaderlands, wat my geweldig beïndruk het met sy begeesterde lewerings. Nasr staan effens vooroor gebuk terwyl hy lees, asof hy probeer byhou by sy woorde, agter hulle aanhardloop, agter die ’n stortvloed van beeld en klank aan wat sputterend en wapperend vooruit beur, met die arme digter op sleeptou, agterna.
Op een stadium het hy vir my gelyk soos ’n marionette wat aan onsigbare toutjies genadeloos deur sy woorde rondgepluk word, sy ledemate soos papiere wat in ’n vuur brand.
Baie van die anderstalige digters, soos Nasr en Nora Iuga wat in Roemeens skryf, het hul werk in Duitse vertaling voorgelees. In Nasr se geval het hy darem ’n paar Nederlandse weergawes naas die Duits gelees, so ek was nie heeltemal verlore in my stoel nie.
In my eie geval het ek in Afrikaans voorgelees, gedigte uit my bundel In die geheim van die dag en ’n paar nuwes, met agter my op ’n skerm die Duitse vertalings deur Ulrike Draesner geprojekteer.
Nasr is gedeeltelik van Palestynse agtergrond en die Palestynse lewe en kultuur – ook die oënskynlike sistematiese volksmoord van daardie nasie – speel ’n rol in sy werk en dinkwêreld. Hy is akteur van beroep en sy gedigte put ryklik hieruit.
Poetry On The Road, waaroor die digter Danie Marais ook ’n vers geskryf het, is ’n top fees in Europa. Dis ‘n vooreg om daar te kon voorlees. Die saal was elke aand volgepak.
Die hoogtepunt van die fees vir my was die verskyning van Ernesto Cardenal op die laaste aand van die fees, die vuriglik anti-kapitalistiese priester-digter van Nicaragua. Sy vroeër verse het ’n blywende indruk op wêreldpoësie gelaat, en dis veel meer as bloot aktivistiese gedigte. Sy onlangse gedigte toon ’n insinking. Ondanks die heldeverering vir die man – Bremen is ’n stad wat histories met linkse politieke simpatieë verbind word – was daar fluisterings van „tyd om af te tree“ en „liewers nooit as te laat“.
Maar Cardenal is 85 jaar oud! Die konsert was ’n uur en half lank, nee, langer! Daarna het hy nog energie genoeg gehad om ’n wyntjie of wat te gaan geniet. Klaarblyklik ’n man wat gewoond is aan „die gemeente“ sowel as die Nagmaal. Ek het hom dopgehou, hoe hy die druif proe-proe, asof dit ’n soort heilige water is. Wat dit natuurlik is.
Maar ja, die Duitse gehoor was nie bang om kritiek te lewer nie, selfs op ’n ikoon as dit moes. Cardenal het met sy eie band opgetree, meestal Suid-Amerikaanse uitgewekens veral uit Chile afkomstig. Baie Chilene het hul ná die staatsgreep van Pinochet in 1973 in Bremen kom vestig.
’n Groot deel van die belangstelling vir Cardenal het te doen met sy oënskynlik teenstrydige lewe. Sy lewensdilemma val in dieselfde kader van enigma as dié van Breyten Breytenbach of Majakofski of Lorca, maar natuurlik om heel ander redes as hierdie uiteenlopende digters.
Cardenal is ’n Katolieke priester wat verruklike uitinge kon maak oor sy liefde vir die mensdom. Hy straal daardie liefde uit. Dis voelbaar. Maar hy was ook op sy dag guerrillavegter wat die wapen opgeneem het vir die sosialistiese Sandinistas en die bewind van Nicaragua help omverwerp het. Hy is later ontnugter en het hom van die Sandinista-bewind gedistansieer.
Die voormalige Pous, die een uit Pole, het Cardenal op ’n keer in die openbaar geroskam, met laasgenoemde op sy knieë voor hom oor die priester se steun vir Bevrydingsteologie. Die gebeurtenis is op film vasgelê.
Cardenal is een van die wêreldwye ikone van die Bevrydingsteologie. Sowel as van die sosialisme.
Hy het in Spaans voorgelees, daarna sou ’n Duitse vertaling deur iemand anders gelees word, en dan sou die orkes lostrek, om die beurt.
Dit was ’n uiters memorabele gebeurtenis om mee te maak, veral vir iemand uit Suid-Afrika. Ek het die aand bygewoon met my ou skoolvriend Uwe Hummel, vandag ’n teoloog in Wuppertal, in sy geboorteland Duitsland. Uwe en sy vrou, pas getroud, en ook teoloog, kon in die tagtigerjare nie terugkeer na Suid-Afrika waar Uwe sy grootwordjare geslyt het en waar hy op universiteit ’n anti-apartheid aktivis was. Hy het Duitsland toe gegaan op ouderdom 22 om sy M-graad te doen. En tot onlangs het ek hom meer as 25 jaar gelede laas gesien. Sy vrou is Fillipyns, en onder apartheid het dit beteken “nie-blank“.
Dit was vir my opvallend hoe nuuskierig die ou man (Ernesto Cardinal) is! Hy het van tyd tot tyd homself in sy stoel opgepluk om oor die voetligte van die verhoog te kan loer (die ouderdom het hom maar kort gelaat), die oë op skrefies, na die mense in die voorste rye. Hy het ons een vir een gefynkam. Hy het so bietjie soos my knorrige ou houtwerk-onderwyser gelyk. Ek sou nie sommer van hom verskil, as ek kon verhelp, oor die aard van die sonde nie …
Wié is hulle? Wáár kom hulle vandaan? Waarheen gaan hulle? Hierdie was van die vrae leesbaar op die ou bebaarde gesig.
En miskien was dit van so teen die voetligte inkyk, ek weet nie. Miskien omdat dit laat geword het. Maar ondanks ’n sekere onwrikbaarheid was daar soms trane in sy oë.
Tags: Breyten Breytenbach, Ernesto Cardenal, Gert Vlok Nel, Hans Magnus Enzensberger, Michael Augustin, Michael Kruger, Ramsy Nasr
Posted in Uncategorized | Comments Off on Charl-Pierre Naudé. ‘n Geloer oor die voetligte