PressReader - Kuier: 2015-01-28 - FI­NA­LE rus­plek
Da­niel­la de Wee (in­las) se ma kon haar uit­ein­de­lik ná ses jaar be­gra­we na­dat sy op pad skool toe ver­drink het. Al is die seer nog daar, kan hul­le uit­ein­de­lik be­rus­ting kry.
Sy was dood­stil. Sy het haar kop uit die wa­ter ge­lig, na my ge­kyk en toe gaan sy. Ti­zar Ba­ni
Hier­die tyd van die jaar wan­neer suk­ses­vol­le ma­tri­ku­lan­te hul pres­ta­sies vier, is dit soos ’n dolk deur die hart van Maria Ba­ni (43) van die plaas Den­ne­geur in De Doorns in die Wes-Kaap.
Dit voel el­ke No­vem­ber vir haar as­of hier­die dolk ál die­per ge­druk word, want al wil sy, kan sy haar­self nie keer om te ont­hou en te won­der nie:“Wat as my Da­niel­la nog hier was? . . .”
Dit is in hier­die tye wan­neer so baie ma­trieks en hul fa­mi­lie daar­na uit­sien om die vol­gen­de hoof­stuk van hul le­we te be­gin, dat Maria op­nuut die hart­seer, pyn en ver­driet van 12 No­vem­ber 2008 her­leef toe haar 17-ja­ri­ge ma­triek­dog­ter, Da­niel­la de Wee, deur vloed­wa­ter mee­ge­sleur is en ver­drink het.
Da­niel­la, toe ’n leer­der aan die Hex­ri­vier Se­kon­dê­re Skool, was op pad skool toe om haar A­fri­kaan­se vra­e­stel te gaan skryf toe die tragedie tref.
Haar stief­pa, Ti­zar (52), het saam met haar ge­loop toe dit ge­beur. Hy het Da­niel­la pro­beer red, maar die stroom was te sterk en sy het uit sy han­de ge­glip.
Al was Maria nie by toe dit ge­beur het nie, is die to­neel van haar“spon­ta­ne kind wat al­tyd ge­glim­lag het”en deur die vloed­wa­ter weg­ge­vat is, ver­e­wig in haar ge­heue vas­ge­brand.
Sy weet Da­niel­la, wat nie kon swem nie, het nie ’n kans ge­staan teen die krag van die wa­ter nie. Maria sal nooit kan weg­kom van die ge­dag­te van haar dog­ter wat al hoe ver­der en ver­der mee­ge­sleur word en uit­ein­de­lik deur die don­ker, vuil wa­ter in­ge­sluk word nie.
“Ie­mand an­ders sou ge­raas het en om hulp ge­skreeu het, maar nie Da­niel­la nie. Sy was dood­stil. Sy het haar kop uit die wa­ter ge­lig, na my ge­kyk en toe gaan sy,” be­gin Ti­zar sag ver­tel. Dis dui­de­lik dat ook hy nooit hier­die dag sal kan ver­geet of die mag­te­loos­heid wat hy ge­voel het toe die wa­ter haar vat nie.
En Da­niel­la sou vir vyf jaar on­der die wa­ter be­gra­we bly, want soek­tog­te na haar lyk het des­tyds niks op­ge­le­wer nie. Daar was eers op 17 Sep­tem­ber 2013 ’n deur­braak toe wer­kers wat by ’n dam op ’n plaas in die dorp ge­werk het, op been­de­re af­ge­kom het. Die dam is ’n goeie ent (so­wat 5 km) weg van die plek waar Da­niel­la mee­ge­sleur is.
Daar was ook ’n skool­u­ni­form, kuns­ge­bit, ’n han­ger­tjie en ring saam met die been­de­re ge­vind en daar is ver­moed dit is Da­niel­la, maar DNS-toet­se moes eers ge­doen word om dit te be­ves­tig.
Om haar am­bi­si­eu­se dog­ter so son­der waar­sku­wing te ver­loor, was al­reeds tra­gies, maar Maria kon nie die af­slui­ting kry waar­na sy ge­smag het nie, want dit het so lank ge­vat voor Da­niel­la se lyk ge­kry is. En toe dit wel ge­beur, moes sy weer wag vir die uit­slae van die DNS-toet­se.
En toe kry Maria in No­vem­ber 2014 uit­ein­de­lik die be­ves­ti­ging. Die DNS-toet­se het ge­wys die been­de­re is wel Da­niel­la s’n. Uit­ein­de­lik kon hier­die ma, ná ses jaar, haar kind op 6 De­sem­ber 2014 be­gra­we. Da­niel­la kon nou ’n rus­plek bo die wa­ter kry.
Maria en Ti­zar ver­tel hul sto­rie moe­dig, maar dit is wan­neer die her­in­ne­rin­ge weer op­kom van die oom­blik toe Maria die nuus van Da­niel­la se ver­drin­king ge­kry het en die ja­re daar­na, dat sy haar kop sak en haar woor­de weg­raak.
“Toe Da­niel­la se nig­gie, wat ook
in ma­triek was en by Da­niel­la en Ti­zar was toe dit ge­beur het, vir my kom sê my kind het ver­drink, was my vraag net:‘Hoe­kom dan sy?’ Toe ek by die ri­vier kom, het ek net ge­roep, ‘Da­niel­la, Da­niel­la!’Ti­zar was nê­rens te vin­de nie en ek het ge­dink ek het my man en my kind op een slag ver­loor,” kry Maria suk­ke­lend uit.
Sy bly is eers stil en sit haar be­wen­de han­de oor haar oë voor sy ver­der gaan.
“Toe hul­le Da­niel­la (se been­de­re) kry, was haar voet in ’n ha­kies­draad vas­ge­stren­gel. Dit is hoe­kom sy nooit uit die dam ge­kom of ie­wers an­ders uit­ge­spoel het nie. Sy was t­wee me­ter on­der die mod­der vas­ge­vang,”sê Maria deur die tra­ne.
Oor hoe sy din­ge se­dert­dien han­teer, ant­woord Maria:“Soms het ek goeie dae en dan is daar an­der dae wan­neer ek te­rug­sit en die ver­lan­ge na Da­niel­la my oor­wel­dig. Ma­triek­tye (af­skei­de en ek­sa­mens) dink ek baie aan haar. Maar ek is net bly ek kon haar da­rem be­gra­we. Nou het ek ’n graf waar­op ek kan gaan blom­me sit en waar­na ek kan gaan wan­neer sy ver­jaar of as ek net ’n bie­tjie wil ge­sels.”
Maar as sy net die ma­nier hoe Da­niel­la weg is, kon ver­geet . . .
die TRA­GIE­SE DAG
Die dag wat Da­niel­la ver­drink het, het dit ge­storm.
Sy het ’n ri­vier op Den­ne­geur pro­beer oor­steek saam met Ti­zar en haar nig­gie Na­te­lea Jas­son, wat ook moes gaan ek­sa­men skryf, om by haar skool in die dorp uit te kom.
Met Kui­er se be­soek was daar nie wa­ter in die ri­vier nie. Swaar re­ën wat daar­die tyd in die B­re­ë­ri­vier-val­lei ge­val het, het ver­oor­saak dat die ri­vier, wat na­by Maria- hul­le se plaas­huis ver­by­loop, af­kom. Die pad wat hul­le ge­woon­lik deur­loop, was oor­stroom. Om die ri­vier oor te steek, was die e­nig­ste ma­nier hoe Da­niel­la des­tyds by die skool sou kon uit­kom. Sy sou daar­na die so­wat 5 km dorp toe stap – selfs al sou sy pap­nat wees teen die tyd dat sy by die skool aan­kom.
Die web­tuis­te www.bree­de-ri­ver.org be­skryf die vloe­de van No­vem­ber 2008, die maand waar­in Da­niel­la ver­drink het, as die“erg­ste die af­ge­lo­pe de­ka­de”in die B­re­ë­ri­vier-val­lei. Lui­dens www.iol.co.za was die vloed­ska­de toe op so­wat R1 bil­joen be­raam.
Da­niel­la was die dag van haar ver­drin­king vas­be­slo­te om haar A­fri­kaan­se vra­e­stel om 12:00 die mid­dag te gaan skryf, want sy wou ma­triek slaag. Maria ver­tel sy was ook reeds by North­link-kol­le­ge aan­vaar om die vol­gen­de jaar bi­o­teg­no­lo­gie te gaan stu­deer so­dat haar reis na ’n be­ter le­we vir haar­self kon be­gin.
Maar Da­niel­la se dro­me vir die toe­koms is daar­die dag kort­ge­knip.
Ti­zar het saam met Da­niel­la en Na­te­lea ge­loop om hul­le oor ’n pyp te help wat oor die ri­vier ge­loop het. Hul­le het die pyp ge­bruik om die ri­vier oor te steek en het aan ’n draad vas­ge­hou wat bo-oor die pyp ge­loop het om hul ba­lans te hou.
“Al kon Da­niel­la nie swem nie, was sy nooit bang vir wa­ter nie,”voeg Maria by.
Ti­zar ont­hou Da­niel­la het voor hom ge­loop, hy in die mid­del en Na­te­lea het laas­te ge­loop, maar om­ge­draai om­dat sy te bang ge­raak het vir die sty­gen­de wa­ter.
In daar­die sta­di­um, sê Ti­zar, was die wa­ter nog on­der die pyp, maar die krag waar­mee dit ge­vloei het, het hom dui­se­lig ge­maak en hy het eer­ste in die wa­ter ge­val. Ter­wyl hy nog ge­spar­tel het om uit die wa­ter te kom, het Da­niel­la ’n paar mi­nu­te daar­na ook in ge­val.“Die wa­ter was baie sterk en het ons al­twee mee­ge­sleur. Ek het by Da­niel­la pro­beer uit­kom, maar dit was nie mak­lik nie. Toe ek uit­ein­de­lik by haar kom, het ek haar op my bors ge­sit, maar toe dol (tui­mel) die wa­ter ons om,”ver­tel Ti­zar.
Hy sê voorts hy het uit­ein­de­lik vas­trap­plek op ’n klip ge­kry en aan ’n bos vas­ge­hou. Dit het hom in staat ge­stel om Da­niel­la se hand vas te gryp, maar nie vir lank nie toe gly haar hand uit sy­ne.
“Die wa­ter was sterk en het my toe al te moeg ge­maak. Ek voel ek kon haar ge­red het as ek nie so moeg was nie.
“En toe gaan Da­niel­la. Toe ek uit die wa­ter kom, het ek langs die (ri­vier)wal ge­hard­loop om te kyk of sy nie dalk aan ’n bos vas­hou nie, maar sy was weg,”sê Ti­zar sag ter­wyl Maria weer haar han­de oor haar oë sit.
Maria was by die huis toe dit ge­beur en sê vroe­ër daar­die dag het sy met haar t­wee jon­ger dog­ters die ri­vier oor die­self­de pyp oor­ge­steek om hul­le skool toe te neem. Die wa­ter was toe nog nie so hoog nie.
“Ti­zar het daar­die aand eers half­ses by die huis ge­kom van die kli­niek af. Ek het nie ge­weet waar hy was nie en hy weet nie eens hoe hy by die kli­niek ge­kom het nie. Ons het nie woor­de vir me­kaar ge­had nie.
“Daar­die he­le aand het al­les voor my af­ge­speel as­of ek daar was toe Da­niel­la ver­drink het. Dít en die feit dat sy nie kon swem nie. Dalk sou sy uit die wa­ter kon kom as sy kon swem,”sê Maria.
Ti­zar het ge­vrees Maria sou hom bla­meer vir wat ge­beur het, maar sy het nie. Sy het ge­weet hy het ge­doen wat hy kon om Da­niel­la te red.
SOEK­TOG na da­niel­la
Die soek­tog na Da­niel­la het die vol­gen­de dag be­gin, maar“om­dat sy nie kon swem nie, het ek ge­weet sy is weg”, voeg Maria by. Die ri­vier waar­in Da­niel­la mee­ge­sleur is, vloei in die dam waar haar been­de­re uit­ein­de­lik ge­vind is.
Dit voel vir Maria soos nou die dag dat die soek­span haar ge­nooi het om saam met hul­le en Da­niel­la se bi­o­lo­gie­se pa met ’n boot­jie na haar te gaan soek.
Maria hou haar kop vas wan­neer sy sê: “Hul­le wou hê ek moes moe­der­in­stink­te ge­bruik en kyk of ek kon‘voel’waar sy lê.
Maar dit was te swaar vir my. Ek kon dit nie doen nie.”
Maria sê sy het al die ja­re ’n ge­voel ge­had Da­niel­la lê in daar­die ein­ste dam.
Die dag in 2013 toe Da­niel­la se been­de­re ge­vind is, was dit reeds in die lyks­huis toe Maria daar aan­kom. Maria het die skool­kle­re, kuns­ge­bit, han­ger­tjie en ring uit­ge­ken en met haar be­graf­nis het Maria haar been­de­re, han­ger­tjie en kuns­ge­bit in die kis ge­plaas.
Maria, wat ná Da­niel­la se dood vir meer as ’n jaar be­ra­ding ont­vang het, sê sy was tot voor Da­niel­la se be­graf­nis e­mo­si­o­neel nog sterk.
Sy bly vir ’n oom­blik stil en vee die tra­ne weg wan­neer sy sê:“Maar daar­die Sa­ter­dag van haar be­graf­nis toe ek langs haar kis sit, het die werk­lik­heid in­ge­sink dat ek my kind ná ses jaar be­gra­we.
“Se­dert 12 No­vem­ber 2008, is dit el­ke jaar ’n hart­seer dag en ek kan nie die hart­seer ver­geet nie. Dit kom el­ke keer te­rug. In die­self­de jaar wat ek Da­niel­la ver­loor het, het my ma ook ge­sterf. So, 2008 was ’n hart­seer jaar vir my.”
Deur die hart­seer kry Maria dit ook reg om te glim­lag wan­neer sy dink aan wat­ter ple­sier Da­niel­la haar verskaf het.
Maria be­skryf Da­niel­la as ’n“spon­ta­ne kind wat al­tyd ge­doen het wat jy vra”en wie se skool­werk al­tyd eer­ste ge­kom het.
Sy ont­hou ook hoe op­ge­ruimd en“vol smi­les”Da­niel­la die og­gend van haar dood was. Hul­le het nog na ’n gospel-CD ge­luis­ter.
Ook Ti­zar het goeie her­in­ne­rin­ge van Da­niel­la. Hy het haar van vier­ja­ri­ge ou­der­dom groot­ge­maak en sê, vir hul­le t­wee het die“stief”-deel van hul ver­hou­ding nie be­staan nie.
“Op die dag wat sy ver­drink het, het ek nog vir haar ge­sê ek weet is net haar stief­pa, maar sy voel soos my eie kind. Sy sê toe vir my, nee, sy ís my kind. Ons was na aan me­kaar,”sê Ti­zar met ver­lan­ge.
Maria glim­lag breed wan­neer sy sê selfs in haar dood maak Da­niel­la haar ’n trot­se ma. Hex­ri­vier Se­kon­dê­re Skool het ver­le­de jaar die Da­niel­la de Wee-toe­ken­ning vir A­fri­kaans vir die eer­ste keer as a­ka­de­mie­se prys be­kend­ge­stel.
“Die skool het die A­fri­kaan­se toe­ken­ning na haar ver­noem om­dat sy op pad was om dié vak te skryf toe sy ver­drink het. Die skool wil hê die kin­ders wat ag­ter­bly, moet moed skep in Da­niel­la se sto­rie en in haar y­wer (wat sy vir haar skool­werk ge­had het). Sy kon nie swem nie, maar sy was vas­be­slo­te om te gaan ek­sa­men skryf. Van­dag is ek ’n trot­se ma vir wat my kind ver­mag het,”sê Maria.
Ja, die seer van haar kind se dood sal nooit ver­dwyn nie, maar Maria is net bly sy kon uit­ein­de­lik die af­slui­ting kry waar­na sy ge­soek het. En op die dae wan­neer haar ver­lan­ge na Da­niel­la te erg raak, het sy da­rem nog haar her­in­ne­rin­ge en die we­te dat haar dog­ter se laas­te rus­plek na­by hul­le is en nie meer on­der wa­ter nie.
HOOFFOTO: Maria Ba­ni en haar man Ti­zar by die graf van hul dog­ter, Da­niel­la de Wee (17), wie in 2008 ver­drink het toe sy op pad skool toe was.
Maria en Ti­zar staar uit na die dam waar Da­niel­la se been­de­re ses jaar
ná haar ver­drin­king ge­vind is.