Druk op Zuma voor laaste staatsredePres. Jacob Zuma. Foto: Themba Mtshali, KZN-premierskantoor President Jacob Zuma lewer Donderdag sy tiende staatsrede te midde van skandale en onenigheid in ANC-geledere. Mmusi Maimane, leier van die amptelike opposisie, het gesê die hele land verwag nou al net leë beloftes van Zuma. “Zuma het belowe om besteding van semi-staatsinstellings te beheer en meer beleggingsmag aan klein- en mediumgrootte ondernemings te gee, maar dit het eenvoudig nie gebeur nie,” het Maimane gesê. “Verskeie verslae van die ouditeur-generaal dui op massiewe wanbestuur en verkwisting by staatsinstellings. Dit het tot gevolg dat miljarde rande verlore gaan. Mikro-, klein- en medium-ondernemings sukkel steeds in die ekonomiese klimaat wat nie ruimte vir groei toelaat nie. Statistieke Suid-Afrika se jongste syfers dui aan daar was in 2016 ŉ 3,4% toename in die aantal likwidasies van dié ondernemings, ” het Maimane bygevoeg. Nqabayomzi Kwankwa, LP van die UDM, het Maimane se stelling beaam en gesê die enigste uitsondering is die klein verbetering by Eskom. Hulle het ook verwys na die krisis by die SAUK en die Suid-Afrikaanse Lugdiens. Kwankwa het ook spesifiek verwys na die ANC se planne om Kaapstad se Grand Parade-plein te gebruik om 10 000 ondersteuners te huisves vir ŉ toespraak deur president Zuma nadat hy die parlement toegespreek het. “Dis absoluut verregaande. Die opposisiepartye trek die feit, dat julle openbare fondse wil gebruik om die staatsrede in ŉ ANC-byeenkoms te verander, in twyfel,” het Kwankwa gesê. Yonela Diko, woordvoerder vir die ANC in die Wes-Kaap, het dié aantygings ontken. “Dit word eintlik gedoen om ‘gewone’ mense ook by die staatsrede te betrek,” het Diko gesê. Die LP’s van die EFF was nie beskikbaar vir navrae nie, maar Julius Malema, leier van die party, het getwiet: “Ons is gereed vir die sogenaamde staatsrede, geen hoeveelheid sekuriteit kan ons van stryk bring nie. ŉ Lafaard sterf ŉ duisend keer voor sy dood”. Veiligheid word ernstig opgeskerp vir Donderdagaand se staatsrede, nadat verskeie partye gesê het hulle verwag ‘vuurwerke’ van die EFF binne én buite die parlement. President Zuma het Dinsdag sy goedkeuring gegee vir die ontplooiing van 441 lede van die Suid-Afrikaanse Weermag van 5 tot 10 Februarie en gesê die polisie sal die vrede handhaaf tydens die staatsrede. Die ANC het uit eie geledere ook ŉ stel vereistes vir Zuma gestel, waaronder onmiddellike radikale ekonomiese transformasie. Zizi Kodwa, woordvoerder vir die ANC, het gesê daar is 12 maniere om die verandering teweeg te bring. Dit sluit onder andere in om grond aan armes te verskaf, om meer geld in plakkerskampe te belê, die minimumloon te finaliseer, gratis hoër onderwys vir die armes te verskaf en om vir eens en altyd met korrupsie klaar te speel. Narend Singh, hoofsweep van die IVP, het gesê die bakleiery in die ANC se eie geledere is die grootste probleem. Sabelo Sigudu, woordvoerder vir die NFP, het egter gesê meer aandag moet word aan tersiêre onderwys geskenk word. Vir Kenneth Meshoe, leier van die ACDP, is die swak gehalte van onderwys en die hoë werkloosheidsyfer die belangrikste. Pieter Groenewald van die Vryheidsfront Plus het gesê die ANC moet hul eis vir radikale ekonomiese transformasie verduidelik. “Ons het duidelikheid hieroor nodig, omdat potensiële buitelandse beleggers nie regtig weet wat dit beteken nie,” het Groenewald gesê.