Jurisdiksiegrondslae vir die vervolging van internasionale misdade met verwysing na Suid-Afrika se verpligtinge as lidstaat van die internasionale strafhof | LitNet
Neels Swanepoel 2012-09-19
Derdens toon die artikel dat marteling ook ingesluit is by die misdade wat ingevolge die beginsel van universele jurisdiksie vervolg mag word. Die baanbrekersuitspraak in die Zimbabwe-saak het hiertoe bygedra. Dit is die eerste maal dat 'n Suid-Afrikaanse hof hom oor die bepalings van die Implementeringswet uitspreek.
Vierdens is ek dit eens met Du Plessis101 dat, ten spyte daarvan dat die Implementeringswet slegs na vervolging verwys, enige vervolging tog deur 'n ondersoek voorafgegaan moet word. Hieroor was die hof in die Zimbabwe-saak102 baie duidelik: die hoof van die prioriteitsmisdaadeenheid, tesame met die Suid-Afrikaanse Polisiediens, is verplig om ondersoeke na internasionale misdade te bestuur en te rig. Die hof laat hom voorts soos volg hieroor uit:
1 Schabas (2001:20).
4 Southern African Litigation Centre v National Director of Public Prosecutions 8 Mei 2012 saaknr. 77150/09 (GNP). Die uitspraak is beskikbaar by http://us-cdn.creamermedia.co.za/assets/att. Die aansoekers het beweer dat die Zimbabwiese polisie die hoofkwartier van die opposisie, die Movement for Democratic Change (MDC), in opdrag van die regerende party, Zanu-PF, geplunder het. Meer as 100 persone is in hegtenis geneem, onder wie MDC-ondersteuners en -amptenare. Diegene wat aan die MDC verbonde was, is vir 'n aansienlike tyd aangehou en gemartel. Daar is voorts beweer dat die marteling as deel van 'n wydverspreide en stelselmatige aanval op die burgerlike bevolking plaasgevind het. Verdere verwysings na die uitspraak sal aan die hand van paragraafnommers gedoen word. Wat die agtergrond van die Madagaskar-ondersoek betref, is die volgende inligting beskikbaar by http://allafrica.com/stories/201208040384.html geraadpleeg op 23 Aug.2012): 'n Groep oorlewendes van 'n 2009-slagting van mense wat plaasgevind het in Madagaskar, en welke groep bekend staan as die Association of Martyrs of Antaninarenina Merina Square, het vroeër vanjaar die direkteur van nasionale vervolging versoek om 'n ondersoek te loods teen die eertydse president van dié land, Marc Ravalomanana, op klagte van misdade teen die mensdom. Die bewering is dat Ravalomanana die bevel gegee het aan sy wagte om op lede van 'n vreedsame optog op 7 Februarie 2009 te skiet, wat die dood van 43 mense en die besering van 170 mense tot gevolg gehad het. Ravalomanana se bewind is kort hierna omver gewerp en hy het na Suid-Afrika gevlug, waar assiel deur die Suid-Afrikaanse regering aan hom verleen is en waar hy hom sedertdien bevind. Die versoek aan die nasionale direkteur van vervolging om die ondersoek in te stel, is, soos in die Zimbawe-saak, gegrond op die bepalinge van die Wet op die Implementering van die Statuut van Rome oor die Internasionale Strafhof 27 van 2002 ("die Implementeringswet"). Die Suid-Afrikaanse direkteur van nasionale vervolging het reeds aangedui dat die saak wel ondersoek sal word op sterkte daarvan dat die inligting vervat in 'n dossier deur die klaers aan hom oorhandig, 'n "redelike vermoede" ("reasonable suspicion") skep dat misdade teen die mensdom wel gepleeg kon gewees het, en omdat die persoon wat ondersoek moet word, in Suid-Afrika teenwoordig is.