Met die opkoms van die Afrikaanse taal het die voorstanders van Hollands hulle tot 'n front saamgesnoer met die stigting van die Zuid-Afrikaanse Taalbond. In De Zuid-Afrikaan van 6-8 Mei 1890 verskyn 'n oproep van dr A Moorrees aan belangstellendes tot die bywoning van 'n taalkongres wat op 31 Oktober en 1 November 1890 in Kaapstad, veral op inisiatief van dr N Mansvelt, gehou sou word.
Prof De Vos was voorsitter van 'n vergadering waarop predikante, Parlementslede, onderwysers en persmanne teenwoordig was. Op hierdie kongres, wat bygewoon is sowel deur voorstanders van Afrikaans as deur dié van Nederlands, is besluit om die Zuid-Afrikaanse Taalbond te stig. Jaarlikse Taalbondeksamens is ingestel wat nog vir baie jare later in skole afgeneem is.
Op die kongres is die doelstellinge van die Taalbond geformuleer, naamlik die bevordering van kennis van die volkstaal en die aankweking van 'n nasionale gevoel. Geskikte literatuur sou versprei word, die taalkwessie sou onder die publiek se aandag gebring word, en die skryf van Hollands sou aangemoedig word.
Hierdie kongres was die eerste taalkongres wat in Suid-Afrika gehou is en sou in 1896 opgevolg word deur eerste Afrikaanse taalkongres in die Paarl.