Grondonteiening: ‘Regstappe nou nodig’Oudregter William de Villiers sê daar kan en behoort nou regstappe gedoen te word om die oorweging van grondonteiening sonder vergoeding te stuit. Foto: Esté Meyer Jansen/Maroela Media. Oudregter William de Villiers sê daar behoort onmiddellik regstappe gedoen te word om die oorweging van grondonteiening sonder vergoeding in sy spore te stuit. De Villiers het ŉ regsperspektief en juridiese alternatiewe gegee oor die ANC se planne om artikel 25 van die Grondwet te wysig om grondonteiening sonder vergoeding te wettig. Hy was een van ŉ paneel sprekers wat die ad hoc-groep vir die beskerming van eiendomsregte by die TLU SA se kantoor in Silverton, Pretoria toegespreek het. Die Afrikanerbond en TLU SA maak saam met ander organisasies en politieke partye deel uit van dié groep wat glo die wysiging van die Grondwet hou negatiewe implikasie vir die ekonomie, voedselsekerheid, sakevertroue en eiendomsreg oor die algemeen in. “Ons [landbou en ander bekommerde organisasies] het dalk te lank op ons agterstewe gesit en niks gedoen nie. Ons was geregtig en verplig om hof toe te gaan die oomblik toe die mosie vir die wysiging aanvaar is en te sê hier word inbraak gemaak op my fundamentele regte om eiendom te besit en vergoeding daarvoor te ontvang,” het De Villiers gesê. Volgens hom is die organisasies en selfs individue geregtig om kragtens artikel 38 van die Grondwet hof toe te gaan en te sê daar dreig ŉ inbreukmaking op hul fundamentele eiendomsreg en reg op onteiening teen vergoeding. Hy het bygevoeg hy weet dit sal nie ŉ populêre standpunt wees om die konstitusionele hof te nader nie omdat die hof reeds “ ŉ paar taai klappe uitgedeel het” met uitsprake wat nie verwag is nie. De Villiers is egter oortuig artikel 38 plaas ŉ verpligting op die hof om gepaste regshulp in die saak te verleen. “Die regering het eintlik ŉ skelm metode gevolg om die hele ding te hanteer. Hy het nie eers na sy regsadviseur gegaan om ŉ nuwe wetsontwerp op te stel wat hulle kon voorlê en sê hier is die nuwe wet en dit gaan inbreuk maak op jou regte op hierdie en hierdie manier nie.” De Villiers het gesê niks kan die aansoekers in so ŉ saak stop om nou ŉ interdik te kry wat die regering verbied om voort te gaan met die hele grondonteieningsaak totdat die regering meer inligting gegee het oor die inhoud van die beoogde wetsontwerp nie. Hy het bygevoeg meer aansoekers in so ŉ saak sal ook beter wees. “As ons dit eers het, kan ons dit voor die hof argumenteer en dan moet die hof besluit of dit wel met die Grondwet strook. Ek is oortuig ons het ŉ onomstootlike saak kragtens die Handves van Menseregte wat eiendomsregte insluit. “Ons het ongelukkig versuim om dit dadelik te doen – ons moes eintlik ŉ jaar gelede al in die hof gewees het, maar nou moet ons eenvoudig opskud en optree. Dit gaan nie help om te wag tot oor ses maande nie, want dan het ons posisie al verswak.”