Versindaba » Helize van Vuuren
Posts Tagged ‘Helize van Vuuren’
/Xam-vertalings – deur Helize van Vuuren (na brokstukke by voorbeeldsinne uit DF Bleek se A Bushman Dictionary, 1956)
(ter gedagtenis, Sydney Clouts)
‘n tou gevleg
‘n strik gespan,
“en wát vir ‘n tou
het jul hier gebruik nóú?”
z //kana /kwi,
!k’e kukúiten /k”e:
“!hau: tixa a:,
u/ki ?kija a: a?”
springbokke was ons eens,
ons wat Boesmans is,
tot die bidsprinkaan
si e /xam-ka !k’e
si ha oa e: whai:,
he kakka ha /ne /xi
om te lek
//kha: n /kai: ‘i
ons raak weg in ‘n wolk,
ons bloed rook,
want dit voel soos mis
dít waarin mense
na ons skiet
i ta /kwa:gen
i !gau:gen /ne !khu:!khu:,
o hin ta: //ka ti e:,
//ko:e /ki a /ne !khu:
om te kry
sterwend van honger
staan die kinders voor my
jy wil my nie optrek
sodat die kinders kos kan kry
!kauken do a /a: !kheja ke,
a:, o //kan, o aken k’’auki do a ka á
/ki //kai:ten //e n
!kauken se /na:
Tags: /Xam-vertalings, Helize van Vuuren
Posted in Vertalings | Comments Off on /xam. vertaling in afrikaans
George Seferis – vertaling deur Helize van Vuuren
Die son was myne en joune; ons het dit gedeel.
Wie ly agter die goue sy, wie gaan dood?
Slanend op haar droë bors, het ‘n vrou uitgeroep: ‘Lafaards,
hulle het my kinders gevat en flenters geskeur, jul het hul
turend na vuurvliegies in die skemer met ‘n snaakse blik,
verlore in blinde gedagtes.’
Die bloed was aan’t verdroë op ‘n hand vergroen deur ‘n boom,
‘n vegter aan’t slaap, vasklouend die lans wat lig gewerp het
teen sy sy.
Dit was ons s’n, die son, ons het niks gesien agter die goue
toe het die boodskappers gekom, vuil en uitasem,
stotterend aan onverstaanbare woorde
twintig dae en nagte op die barre grond slegs met dorings
twintig dae en nagte met die buike van die perde
en nie ’n oomblik se rus vir reënwater drink.
‘Rus eers en praat dan’ het jy gesê, deur die lig
Hulle het gesterf, prewelend ‘Daar is geen tyd’, rakend aan enkele strale
Jy’t vergeet dat niemand rus.
‘n Vrou het geskreeu ‘Lafaards’, soos ‘n hond in die nag.
Eens moes sy mooi gewees het soos jy
met ‘n nat mond, are polsend onder die vel,
Die son was ons s’n; julle het alles gehou, jy wou
my nie volg.
En dit was toe dat ek uitgevind het van die dinge agter
die goud en die sy:
ons het geen tyd. Die boodskappers was reg.
George Seferis – uit Logbook I, 1940. [vert. Helize van Vuuren, Mei 2018]
Hier eindig die werke van die see, die werke van liefde.
Hulle wat eendag hier sal lewe waar ons eindig –
as die bloed sou verdonker in hul geheue en
laat hul ons nie vergeet nie, die swak siele daar tussen die affodille,
laat hul die slagoffers se koppe draai na Erebus:
Ons wat niks had sal hul leer van kalmte.
Desember 1933-Desember 1934
George Seferis – uit Mythistorema, 1935 [vert. Helize van Vuuren, Mei 2018]
Tags: George Seferis vertalings in Afrikaans, Helize van Vuuren
Helize van Vuuren. Die atoombom, sensuur en ’n geheime publikasie.
Monument vir die gebombardeerde nasionale skole
Shinoe Shoda se versameling tradisionele tanka-verse, geskryf om die gruwels van die 1945 atoombombardering van Hiroshima te herdenk, en in die geheim gepubliseer tydens die Geallieerde Besetting, is ontdek in ‘n tempel in die Hirosjima-omgewing. So is vandag berig in The Japan News, van Woensdag 3 Augustus 2016 (bladsy 2).
Die versameling, Sange, ‘n Boeddhistiese term wat “jammerte, belydenis, boetedoening” beteken, is op 26 Julie geskenk aan die Hirosjima Vredesherdenkings museum. Vantevore was slegs een kopie van die bloemlesing, “’n kosbare en rare geskrewe stuk”, bekend. Shoda het die atoombombardering in haar huis ervaar, slegs 1.7 kilometer vanaf “grond zero”. Die bloemlesing bevat 100 tanka-verse wat grafiese beskrywings bied van wat sy self ervaar het of gehoor het van ander hibakusha atoombom oorlewendes. Een tanka lees:
die swaar beendere
moet die onderwyser wees
In 1947, die jaar toe die versameling gepubliseer is, was Japan beset deur Amerikaans-begeleide Geallieerde Magte. Ernstige beperkings is geplaas op publikasie en beriggewing oor die atoombombarderings van Hirosjima en Nagasaki, volgens Hirosjima-stadsbeheerders.
“I left my child in the flames.
is my own life.”
if there is an operation
that removes memories.
Where is a cure
for my pain-filled heart?
Shinoe Shoda (正田篠 Shoda Shinoe, december 1910 – 15 juni 1965) was een Japanse dichter en schrijver bekend om haar atoombom literatuur.
Shoda werd geboren in Etajima in Hiroshima in 1910. Rond 1920 verhuisde haar familie naar Ujina, net buiten Hiroshima, en in 1925 schreef ze zich in bij een Jōdo Shinshū middelbare school voor meisjes, waar zij afstuderen in 1929.
In de late jaren 1920 begon ze met het publiceren van poëzie in Koran, een maandelijks literair tijdschrift.
Shoda trouwde met ingenieur Takamoto Suematsu en ze hadden een zoon, Shin’ichirō. In 1940 overleed haar man en in 1945 werd haar ouderlijk huis verwoest, waardoor de familie zich verplaatsen na de stad Hiroshima. Op 6 augustus 1945 werd de stad verwoest door de atoombom aanval. Shoda was thuis op dat moment, slechts twee kilometer van ground zero. In februari van het volgende jaar is haar vader overleden aan darmkanker en later viel haar zoon ook ziek.
Naar aanleiding van de Japanse overgave, begonnen Shoda met het schrijven van traditionele tanka gedichten op het thema van de atoombom. Ze had moeite met het publiceren, zowel vanwege het onderwerp en vanwege haar relatieve gebrek aan ervaring. In 1946 slaagde ze in het publiceren van 39 van haar gedichten in het Shida tijdschrift Fuschichō. In 1947, om censuur te ontwijk, heeft ze Sange (“berouw” of “Repentance” in het geheim gepubliceerd), een tanka bloemlezing. 150 exemplaren van het boek waren gestencild door een klerk in de gevangenis van Hiroshima en door Shoda persoonlijk uitgedeeld aan de slachtoffers van de ontploffing.
Ze publiceerde weinig na Sange tot in de jaren 1960, toen zij in 1962 haar autobiografie, Een oorsuizen, publiceerde. Kort na de publicatie werd ze ziek met borstkanker en haar gezondheid ging snel achteruit. Zij overleed op 15 juni 1965, het jaar vóór de publicatie van haar tweede tanka collectie, Sarusuberi ( “krip mirte”), in 1966. “Reiko” samen met “Chanchako Bachan” (“Oude vrouw in chanchako, of een gewatteerde mouwloze jas”), werd postuum gepubliceerd in Dokyumento Nihonjin (“Document van de Japanse ‘) in 1969. Pikakko-chan bevat zeven verhalen, met inbegrip van “Reiko” en “Chanchako Bachan”.
Een van haar gedichten uit Sange verschijnt op het Monument van de A-gebombardeerde docenten en studenten van de Nationale Basisscholen in Hiroshima.
– John Whittier Treat (1996). Writing Ground Zero: Japanese Literature and the Atomic Bomb. University of Chicago Press. pp. 189–197.
– Kenzaburo Oe; Kenzaburō Ōe; David L. Swain; Toshi Yonezawa (1996). Hiroshima Notes. Grove Press. p. 165.
– Masamoto Nasu (1991). Children of the Paper Crane. M.E. Sharpe. p. 98.
– “Social Damages”. AtomicBombMuseum.org. 2006.
– Kaushik, Devendra (1970). Under the Mushroom Cloud of Death. Rachna Publishers. p. 17.
– Roach Pierson, Ruth (1987). Women and peace: theoretical, historical, and practical perspectives. Croom Helm. p. 227.
(Nederlandse vertaling van https://en.wikipedia.org/wiki/Shinoe_Shōda)
Tags: Helize van Vuuren, Hiroshima, Shinoe Shoda
Verslag. Joan Hambidge oor vanjaar se DJ Opperman-gedenklesing
(Op die foto verskyn van links na regs: Ingrid Winterbach, Joan Hambidge, Ronel de Goede,
Louise Viljoen, Helize van Vuuren en Marlene Van Niekerk. Foto geneem deur: Mariheca Otto)
Donderdagaand, 26 September, het Helize van Vuuren die DJ Opperman-gedenklesing gelewer. Dit was ‘n inspirerende lesing oor die betekenis van laatwerk en Van Vuuren, ‘n ingeligte en deurwinterde literator, het Opperman se “Vuurbees” op ‘n briljante en sinryke wyse ontleed. Van Vuuren het deur die jare veral bekendheid verwerf vir haar speurtogte: verwysings in Tristia, onder meer.
‘n Paar punte:
Van Vuuren het belangrike aspekte van Celan se ondeurdringbare verse vir die leser “oopgemaak”. Sy het Lacoue-Labarthe en Szondi gebruik om die komplekse leesproses te verduidelik. Sy betrek Said se On late style, Adorno en Clark om laatwerk te verduidelik en Komas uit ‘n bamboesstok vir die toehoorder op ‘n ander manier te bekyk.
By Opperman is die laatwerk egter nie pessimisties nie – hier beweeg hy weg van die pessimisme wat “laatwerk” kenmerk. Daar is egter in Dolosse egter sprake van die katabasis of afbeweeg in die hel. Op ‘n briljante wyse analiseer sy die Hertzog-prys-debakel toe Tristia bó Dolosse bekroon is en die opmerkings van Lindenberg oor lg. Hoe belaglik blyk dit na al die jare om hierdie twee tekste teen mekaar af te speel.
Ons sien ook ‘n video van Lascaux en Altamira om die grottonele te verduidelik – Van Vuuren op haar beste! Speurder Van Vuuren ontdek in die dokumente-sentrum ‘n artikel wat DJ Opperman gelees het: Loren Eisely wat die “Vuurbees” op ‘n ander manier ontsluit. Ook Jacques Perk se gedigtesiklus oor die grotte van Han betrek sy – ‘n reeks waarvan DJO beslis kennis geneem het. Die gesprek met Blum en natuurlik, Wilma Stockenström word eweneens onder die loep geneem:
Wat ek met berge gemeen het
(Uit: (Monsterverse, 1984:32
Opperman het inderdaad die grotte van Han besoek. Die Laatfase by Opperman staan egter in die teken van anabasis – ‘n positiewe proses.
Ook het Van Vuuren kommentaar gelewer – n.a.v. ‘n besoek aan die ICLA-kongres aan die Sorbonne – oor die impak van BDE of byna-dood-ervarings.
Die opkoms was uitstekend en met vraetyd het die misverstane debat oor Opperman en die filosofie opnuut aan die orde gekom: Opperman – het ekself en Lina Spies beklemtoon – was nie teen die filosofie nie. Hy het egter as mentor jong studente aangeraai om met hul sintuie te werk: sintuie is werktuie. Gaan lees Kannemeyer se biografie gerus vir die bewys as jy nie die voorreg had om dit in die laboratorium te hoor nie!
Joan Hambidge / 29.09.2013
Tags: DJ Opperman-gedenklesing, Helize van Vuuren
Posted in Brieweboks | 21 Kommentare »
Huldeblyke. Barend J. Toerien
Barend J Toerien (24.03.21-04.09.09)
Ter ere van die ontslape digter is die volgende huldeblyk ontvang.
Wat ek die duidelikste omtrent Barend Toerien onthou, is sy pragtige oë, die blouste blou denkbaar; seemens-oë. Ek is bly Breyten het dit ook opgelet; sienersoë is nie volop nie.
En wat hierdie oë nie alles aanskou het nie. Groot toneelopvoerings en musiekuitvoerings in New York, landskappe die wêreld oor, maar veral die Portervillese veldblommeprag. Ná ‘n verblyf in die vreemde haal Barend sy hart op aan die veldblomme van die Kaapse blomverkopers, en probeer die volksname vir al dié blomme uitvind. “Wat noem julle dié een?” vra hy, en beduie na ‘n wit watsonia. “O”, sê die blomverkoopster rats, “dié een noem ons white sonia, maar daar is ook pienk sonias.” Barend het dié grappie graag vertel, en dan geëindig met: “Natuurlik ‘n nooienspypie, maar dit het ek eers later uitgevind.”
Van Barend Toerien se mooiste verse is jeug-evokasies. Hy dig oor die dinge op Onder-Steenwerp se werf, en ook oor die mense en gebruike van sy kindertyd. Maar as wêreldburger het hy ‘n wye enigmatiese register gehad. Hy het byvoorbeeld oor Olie Frank, die vader van Anne Frank, gedig, lank voordat die media die Franks opgeëis het. Hy het ‘n verruklike gedig oor berkebome geskryf, en hulde aan sy eie voël gebring, maar met so ‘n vanselfsprekenheid dat niemand aanstoot daaraan kon neem nie.
Dis Louise Viljoen wat Barend Toerien vir die poësieleser herwin het, met haar keur uit sy verse, Om te onthou. Volgens my behoort Barend Toerien by die ewige seuns in die Afrikaanse letterkunde: By Leipoldt, Boerneef en Uys Krige, digters wat nooit hul aard en aarde verloën het nie.
Barend Toerien was moedswillig, kwaslerig, maar end-uit voluit mens. En dit kan nie van alle mense gesê word nie.
Gaan lees ook toepaslike huldeblyke by die volgende skakels:
Willem de Vries (Die Burger, 04/09/09)
Herman Lategan (LitNet, 07/09/09)
Herman Toerien (Die Beeld, 07/09/09)
Helize van Vuuren (Die Burger, 09/09/09)
Helize van Vuuren (LitNet, 10/09/09)
Tags: Helize van Vuuren, Hennie Aucamp, Herman Lategan, Herman Toerien, Willem de Vries
Posted in Brieweboks | Comments Off on Huldeblyke. Barend J. Toerien