Ena Murray se boeke bly gewild | Netwerk24
Ena Murray se boeke bly gewild
Deur Danie Botha 06 Junie 2015 11:47
Ena Murray Skets: Fred Mouton
Daar is iéts in die intriges en verteltrant van Ena Murray se romans wat dit uiters gewild maak. Haar ­romans was goeie verkopers en toe reekse omnibusse uit hulle saamgestel is, was ook dié ­bonkige boeke gewild. Nou nog.
Sy het die reklametitel ­"Koningin van harte" gedra. Ja, ­omdat sy meevoerend van ­ver­liefdes vertel het in boeke soos Weerklank van Ons Liefde en ­Oase van die Hart. Sy het 'n ­inspi­rerende Bybeldagboek ­geskep: Daaglikse Gesprek. Maar sy het ook geskryf oor vyandskap en oor lyding. Vir haar hospitaalverhale soos Die Meisner-kliniek en 'n Plekkie in Son ('n verhaal oor melaatsheid wat 'n bekroonde rolprent geword het) het sy ­gesteun op haar dokterpa se ­ervarings en haar eie as ­verpleegster.
In haar spannings- en avontuurverhale neem sy ons die wye wêreld in: na die Amasone, Hawaii, Zimbabwe en elders.
Murray het êrens vertel dat sy 'n aardbol toe-oë draai, met 'n vinger daarop druk en dan skryf sy oor die land onder haar ­vinger. Doen eers navorsing.
Lees ook: Koningin van liefdestories sterf rustig
Sy skryf reeds op 14 Die Glimmende Simitar, maar debuteer in 1960 met Lisé, en eersgenoemde verskyn eers as haar 12de boek in 1969. Volgens verskeie bronne het sy 131 boeke gepubliseer het, omnibusse uitgesluit. Van hulle het sy onder sterk druk van keer­datums vir lewering aan boekklubs geskryf. Ek kan nie onthou dat sy een keer laat was nie. In die jare sewentig en tagtig publiseer sy vier keer sewe boeke in 'n jaar. In 1975 oortref sy haarself met agt boeke. Dit sluit in Merk van die Skarabee, Onrus op Oshakati en Luidende Simbale. Sy het by verskeie uitgewers gepubliseer. ­George Louw was haar verhaleredakteur by Huisgenoot.
Later was hy haar uitgewer by Tafelberg, en is dit die begin van 'n suksesverhaal vir die ­uitgewery. Hy was tot onlangs nog betrokke by die uitgee van haar omnibusse, met Etienne Bloemhof as uit­gewer.
Lees ook: Ena Murray: Koningin van liefdesverhale sterf op 76
Deur die jare het verskeie mense haar tekste ­geredi­geer en geproeflees, of net die proewe versorg. Hieronder tel Denise Ohl­son, Lorainne ­Fryer, Ettie Wil­lams, Elmarie Engelbrecht, Nèlleke de Jager en die uwe.
Murray skep die ­intrige; sy laat die verhaal voortstu; sy maak dit mee­sleu­rend. En ek let op onder meer spelling, punktuasie, ver­warde beeldspraak, feite en konsekwentheid. Ek sién hoe die teks nog meer verhelder. Dit was ­byna nooit nodig om haar te raadpleeg nie. Sy was tevrede met die proewe. Jy het ook ­ge­waak teen onnodige veranderings en herskrywing, want ­ge­niet haar lesers nie juis so en so 'n stelwyse nie?
Soms het jy so agter die ­"lekker storie" aan­gelees dat jy nie setfoute raak­gesien het nie – iets wat in die jare voor woordverwerkers dikwels voorgekom het. Sy was, ­sover ek weet, ook nooit on­gelukkig met die kunswerk vir haar boekomslae nie.
Vir een van die eerste omnibusse poseer selfs dr. Annari van der Merwe, toe Tafelberg­redakteur, as 'n meisie op 'n ­tropiese eiland. Bea Jonker het baie suksesvolle werk vir die omnibus-omslae ­gelewer.
Murray het aktuele temas aangepak. Teen 1988 was kuns­matige inseminasie en surrogaatmoederskap sterk in die nuus en was haar tweeluik Ter Wille van Ons Drome en Kinders van KIS moontlik die eerste romans in Afrikaans hieroor.
Wanneer ons teen die jare ­negentig 'n nuwe skrywer van ontspanningsliteratuur wou uitgee, is gesê: "Dis oplaas 'n nuwe Ena Murray." Maar kort voor lank: "Nee, nie heeltemal nie." Die skrywer bring jou nie soos sy heeltemal onder die ban van die karakters se emosies en menslikheid nie. Ek glo Murray het 'n baie groot en spesifieke aanvoeling vir haar lesers se ­ervarings en begeertes gehad.
■ Danie Botha was van 1972 tot 2000 boekeredakteur by Tafelberg-Uitgewers waar hy dikwels met die boeke van Murray gewerk het. Hy is tans vryskutredakteur.