As 'n plaasjapie die stad se paaie aandurf
So sien ek nou die dag 'n kar met die woorde "If my driving offends you please phone…" en ek dag toe by myself…
Ek is een van daai mense wat baie maklik offended raak deur ander mense se driving. Die probleem begin eintlik met die dat ek leer bestuur het op 'n plaas in die Karoo. Dáár kan jy sommer aan die regterkant van die pad ry as jy so voel, en net so nou en dan check of daar nie 'n boer met 'n groter bakkie besig is om verby te jaag nie.
Dit beteken dat die stad se verkeer die lewe vir jou baie moeilik maak. Jy het nie geduld vir die idioot wat 2km/h ry nie, en raak sommer beduiweld wanneer iemand dit durf waag om verby jou te jaag asof dit húlle pad is.
En dan het jy nie eintlik 'n idee hóé de joos om eintlik in die stad te ry nie. Daar is te veel bane, karre, padwerke en teer wat ek net eintlik glad nie verstaan nie. Ná 'n rukkie kom dinge darem bietjie reg, maar eintlik is jy nog steeds daardie plaasjapie wat doodbang is om die blink-stroom karre stad se kant toe binne te vaar nie.
Die lekker ding van met 'n Oos-Kaap nommerplaat rondry is dat jy gewoonlik kan wegkom met enigiets, selfs verkeerde kant om in 'n one-way opry. Dit hel p darem so nou en dan, en jy kry darem so nou en dan 'n amperse smile uit die ander bestuurder se ruit, eerder as die gewone middelvinger uit die venster uit.
Dan tree die ander probleme in. As ondersoekende (of eintlik observerende) joernalis, kom ek baie in kontak met ongelukke wat gebeur. My inbox is op 'n Maandag vol gruwelstories en dan tel ons maar op hoeveel lewens die paaie nou weer geëis het. (Juis weer 'n storie in die week!)
Dan raak ek meer paniekerig. As jy eers een keer gesien het hoe stukkend 'n mens se ly fis nadat 'n trein hom saam met die bakkie getrap het, dan kry jy nie meer daai hol kol op jou maag nie (of net as dit kort voor middagete is), en elke keer word dit makliker. Jy gebruik jou mag as joernalis om die wêreld te vertel van die gruwelike ongeluk wat nóg 'n gebroke gesin agtergelaat het. Ek voel eintlik altyd bly as diegene wat die ongeluk veroorsaak het, dood is, want hoe leef jy saam met jouself na so iets?
So dag ek toe by myself, as 'n plaasjapie wat so wild op die grondpaaie gery het in my jonger dae, koes-koes vir die klippe, dongas, koedoes en boomstompe met die bakkie, of ek dan soveel beter is as die jaagduiwels hier in die stad, daar waar ek alleen deur die vlaktes jaag…?
Maar ek moet vir jou sê: jou driving maak my de moer in as jy nie nét jouself nie, maar honderde mense wat saam met jou die pad gebruik, ook in die gevaar stel.
Die voordeel, of nadeel, van een van die kleinste dorpies in die land af kom is dat jy grootword met die hele dorp as jou familie. Jarre nadat jy die huis verlaat het, weet almal nog altyd van jou graad, wat jy óf gekry het óf nie, jou nuwe boyfriend, jou nuwe werk en jou nuwe stokperdjie.
Dis asof die mense in die klein gemeenskap waaruit ek kom nog altyd gereed staan om te luister oor 'n brokkie van een van "hulle" kinders. Dit beteken ook dat jy hulle almal te nooi indien jy die dag 21 word, vir jou 30ste, 40ste en 50ste verjaarsdag, maar veral as jy die dag besluit om te trou.
Trou is groot in ons gemeenskap. Daar word tussen jou en die man (of vrou, maar daar is nie baie seuns uit ons area nie) se vriende mooi gekies wie genooi moet word, want die familie word gelys, maar eers nadat die hele distrik klaar by tafels ingedeel is.
Dit is natuurlik ook waar vaqn die nuwe mense wat in die dorp intrek.
Ek bly reeds om-en-by sewe jaar nie meer by die huis nie. Toe ek nog op varsity was, het ek darem vakansies in die enigste pub op die dorp gewaiter vir ekstra sakgeld. In daai dae het ek natuurlik alles van almal geweet, want selfs al was jy nie 'n gereelde besoeker aan die pub nie, was daar nogal heelwat ander mense wat jóú ken en dus sommer jou stories oorvertel vir jou part.
Ná universiteit het ek na die eerste klein kusdorpie getrek, en ek het nooit weer regtig tyd gehad om maande by die huis te spandeer nie. Selfs 'n naweek was partykeer baie gevra, en dan was dit gewoonlik oor die vakansietye wat jy in elk geval net op die plaas bly saam met die familie.
Na drie jaar van werk het daar baie nuwe mense ingetrek in my tuisdorpie. Baie van hulle is sommer weer vort ook. En dis dié wat vir my nogal vreemd is.
My ma bel my so een keer 'n week en dan vertel sy my die skindernuus wat loop in die dorp. My arme moeder het natuurlik vier kinders en ek dink partykeer sy vergeet vir wie sy wat vertel het, en dus kom van die nuus maar so deur my siblings eers by my uit. Nuwe intrekkers, liefdeskandale, dood en verjaarsdae. Dis alles waaroor daar gesels word, maar deesdae klink al die name vir my nie so bekend nie.
Van hulle ken ek van altyd die stories hoor, maar baie is maar steeds onbekend. Tog praat my ma nog steeds van hulle asof hulle jare-lange familie is, en ek gesels maar saam, so asof ek eintlik weet wie is wie.
Die ergste vir my is natuurlik om na al die jare in die verre terug te keer huis toe, die tennis klub, wat die sosiale samekomsplek op Saterdae is, te betree, en van alle kante af aangekyk te word as 'n vreemdeling.
So wanneer jy die ou bekendes op die ry af begin soen-groet, dan sal die nuwe, vreemde, locals begin besef jy is eintlik een van die verlore skape, en stadig begin opwarm en jou weer insluit in die gemeenskap.
Dit was nog altyd vir my sleg. Dis asof ek familie het wat ek nog nooit ontmoet het nie, al klaar van vervreemd geraak het.
Tóg is dit die mense wat jy graag by troue sal wil hê, wat tot laat die tafelwyn sal sit en drink saam jou pa, saam die dansbaan sal aandurf en nuwe moves uit die verte leer en juis sal onthou van jou groot dag.
Algemene kennis oor die algemeen
Almal wil mos maar aan 'n groep behoort.
Ek was nog nooit goed met inpas nie. In my jonger dae was ek bietjie weird, en hier waar ek deeseae in die studentedorp bly, is ek weer heeltemal te normaal… al die ander mense is weird. Ek het tot begin rook en drink op dieselfde dag op die jonge ouderdom van 15. mens sou kon dink dat jy na 'n ruk jou les leer en wegbeweeg van die dinge van 'n kind (dis nou die inpas, sowel as die rook), maar aan die einde van die dag soek jy nog steeds aanvaarding.
Iemand het nou die dag vir my gesê hy dink ek is soos 'n verkleurmannetjie… ek pas aan by die situasie waarin ek my bevind. Ek is 'n geek tussen die ander computer boffins, 'n akademikus in daai kringe, 'n regte Afrikaner as die Bokke speel en die ordentlike kerkgaande meisie as jy die eerste keer die ouers ontmoet.
Die probleem is natuurlik dat ek nie eintlik een van hierdie dinge is nie… of is ek dan juis almal van hulle? 'n Mengelsmoes van invloede en kennis wat my toegerus het vir so te sê enige gesprek… solank dit natuurlik nie beteken ek moet die voetwerk van een of ander rugby ou bespreek nie. (Ek kan egter wél uitbrei oor sy spiere!)
Ek het vroeg al die kuns vervolmaak om te máák of jy weet waarvan mense praat.
Die kosskool waar ek vir twaalf jaar was, met al sy streng reëls en regulasies, het ons baie geleer van die lewe… maar seks en mans en dinge was nou nie juis iets wat enige van die naïewe girls iets van geweet het nie, of openlik bespreek het nie…
'n Vriendin het iewers in die laerskool ons verlaat om na 'n buurdorp se skool te gaan en het in standerd 6 teruggekeer na ons. Sy het ook teruggekom met 'n magdom kennis oor die lewe en hoe dinge nou eintlik werk in daardie departement.
Ek was altyd bekend as die rebel en dus moes ek mos nou ook weet van sulke dinge.
Maar eintlik was ek meer naïef as meeste van die ander girls. Ek het eers laat in standers 5 uitgevind van dinge soos pms en period pains, maar toe dié girl haar kennis met ons gedeel het, het almal nader geskuifel om te hoor. Ek het natuurlik ook nader gesit, ore gespits, saamgestem en kopgeknik op die regte plekke… so asof ek mos wéét van sulke goed.
Maar dis hoe ek geleer het. Totdat iemand dit goedgedink het om al my onskuldigheid te steel… maar dis 'n ander storie.
Langsamerhand het ek koning geword van bietjies inligting versamel. Ek weet bietjie van die wetenskap, die politiek, vermaak, klein bietjie sport en so 'n paar random feite wat nie eintlik iets beteken nie. Ek kan dus in enige gesprek inloop en darem 'n vraag vra wat lei tot die volgende bespreking.
Ek wonder hoe dit mense se persepsie van my sou beïnvloed, as hulle geweet het dat ek eintlik net weet wat hulle weet… en dat ek juis by allerdaagse mense alles wat ek weet, leer.
Die lesser of two evils
Die probleem begin wanneer jy iets wat vir jou so lekker is, 'n lewe van maak.
Dit beteken dat jy ure sit en doen wat jy eintlik net wou doen om besig te bly in jou tussentyd. Later verswelg dit jou so dat jy glad nie meer by die ander lekker dinge uitkom nie – jy kan nie meer boeklees, of simple chick flieks kyk, of rustig saam met vriende sit en bier drink of net heeldag lê en slaap nie.
Die problem met jou stokperdjie verruil vir 'n salaris is dat jy nooit weer net kan sit en skryf omdat jy net wil nie, maar omdat jy moet. Jy skryf oor onbenullighede en irritasies en klagtes, oor moord en doodslag en noodlottige ongelukke en verloor jou siel in 'n diep donker put van politieke bakleiery.
Aan die einde van die dag probeer jy woorde aanmekaarsit wat nie regtig meer kreatief klink nie, want die skrywe oor die lewe het dit alles uit jou getap. Moeg, honger en vol bloederige beelde sit jy en staar na die wit skerm voor jou en al die feite van die verlede maak jou skrywende siel dood sodat jy leeg bly.
Ek dink dis dieselfde vir kunstenaars wat hul canvas en kwasse wegsit om grafiese ontwerp te begin doen, vir fotograwe wat die mooi verruil vir die lelike lewe daarbuite, vir die akademikus wat opeindig in 'n kantoor, omring deur papierwerk en die sportster wat na nóg 'n besering sy tekkies moet ophang en ander, jonger en beter kinders moet leer wat hy lankal weet.
Ek dink jy verloor 'n bietjie van jouself as jy die ding wat jou kreatiwiteit aan die gang gehou het, verpand om te oorleef.
Maar dan is daar die ander kant van die saak moet dit seker ook gese word dat as dit ie was vir die werk wat jou siel doodmaak nie, sou daar 'n ander werk gewees het wat 'n mens minder geniet en wat meer sielsdodend is.
Hoe kies 'n mens dan tussen die lesser van die twee evils?
As jy daai mense mis
Party dae kleef die onthou van vroeër dae aan jou soos die lentereën. Nie genoeg om jou sopnat te maak nie, maar genoeg dat jy darem weet daar's iets kouds wat pla.
Onthou is deesdae vir my so. Ek het op hierdie stadium in soveel dorpe, en in soveel provinsies, gebly dat ek nie meer aan myself kan dink as iemand wat gesettle is nie. Kort nadat ek onlangs my nuwe werk begin het, het ek vinnig nuwe vriende gemaak.
Dis die vyfde dorp in omtrent soveel jaar, en na 'n rukkie raak 'n mens nogal goed daarmee om nuwe mense te ontmoet. Snaaks hoe ek deesdae ook sommer hope oulike mans ontmoet in my eerste week of wat in 'n nuwe dorp… maar dis natuurlik 'n ander storie. Maar ná so 'n maand in 'n nuwe dorp dan begin 'n mens wonder oor dié wat jy agter gelos het in die dorp wat jy op 'n stadium jou huis genoem het. Die vriende saam met wie jy na werk 'n kapsie gemaak het, die filosowe met hul interessante stories, die wilde nagte saam met die jonger garde… En jy mis hulle net.
Dis hoe ek vandag voel.
Omring deur fantastiese nuwe mense, maar heeltemal alleen in my verlange na mense wat self ook aanbeweeg het met hul lewens.
Ek het 'n groot probleem met winkels wat in September al begin om Kersfees te vier, maar aangesien die einde van die September seker die verste is wat 'n mens kan wees van Valentynsdag, het ek tog besluit om bietjie daaroor te gesels.
Elke feestyd kom met sy eie tierlantyntjies. Paasfees is my gunsteling, want nie net beteken dit paaseiers nie, maar ek verjaar gewoonlik ook in daardie tyd. Verjaarsdae is cool. En paasfees. En Kersfees as hulle dit nie té vroeg begin adverteer nie.
Maar Valentynsdag suck.
Ek dink dis die domste ding ooit uitgevind. Hoekom sal mens 'n mens 'n dag wil hê om die liefde te vier as meeste van ons in elk geval nie liefde in ons lewens het nie? Dis mos sommer net simpel. Selfs getroude paartjies sê meestal dat "elke dag veronderstel is om Valentynsdag te wees". Dis eintlik vir my nog meer belaglik. As nie eers getroude couples dit wil vier nie, wat de joos is die punt?
Dis een van daardie vakansiedae wat deur die winkels gebruik word om bietjie meer geld te maak, so een maal 'n jaar. Seker maar dieselfde as Kersfees en Paasfees in 'n wêreld waar daar nie juis meer mense is wat glo in God nie.
Ons kultuur verwag wel dat ons glo in Valentynsdag.
Ek het nog nooit op Valentynsdag 'n boyfriend gehad nie. Miskien is dit grootliks deel van my probleem met die hele idee. Ek het wel een Valentynsdag wakker geword met 'n boyfriend, maar dié het toe besluit om my sommer voor my oggend-koffie te fire. Nie dat ek hom blameer nie. Ek dink nog steeds nie ek het so baie van hom gehou nie.
Ek het op universiteit baie oulike jong mans ontmoet, maar daar was vir 'n ruk lank net een vir my. Eintlik het ek hom lankal geken. Ons het saam as assistente gewerk in die biblioteek vir ekstra bietjie sakgeld.
Dit was eers na die einde van 'n jaar van so saamwerk dat daar enigiets gebeur het… en dit was toe by ons eindjaar-funksie. Die probleem met lente en liefde en universiteit is dat dit gewoonlik lei na die somer, waar daar gewoonlik 'n twee na drie maande breek is waar jy nooit die ander persoon sien nie. Dis wat die diversiteit op universiteit so fantasties maak, maar ook so hartbrekend.
Ons was vir 'n week saam toe hy my die eerste keer gelos het, kort voor die vakansie. Ek het gaan sit en wou nog so half aan die huil gaan toe ek besef dat iets nie lekker was nie. "Het jy my verneuk?" wou ek dadelik weet. Hy het erken dat hy het, en dat hy nie juis 'n toekoms vir ons sien nie.
Natuurlik moes ek mos toe geweet het, en die hasepad so vinnig en ver moontlik in die ander rigting gekies het, maar ons weet mos almal dat dit nie juis so werk nie.
'n Paar ure later het hy my amper in trane gebel. Sy bakkie, wat sy gunsteling-besitting was, is gestamp in sy dronkenskap, en al wat hy wou doen was om my terug te hê. Hy het die grootste fout van sy lewe gemaak.
'n Week later het hy my weer gelos, en ek het hom weer teruggevat. Ek weet nie eintlik hoeveel ander meisies daar was nie, maar ek vermoed dat daar baie meer was as wat ek van geweet het.
Teen die tyd wat die Desember-vakansie aangebreek het, was ons verhouding so half aan-en-af aan die gang.
Toe ek egter twee maande later 'n dag vroeër by die universiteit aankom, staan sy eks-meisie se kar natuurlik voor sy huis. Toe ek bel het hy gesê dat hulle hele vriende-groep saam gaan visvang het, en dís hoekom haar kar daar was. Sy het later die jaar eers, toe ons altwee oor die simpel man gekom het, vir my die waarheid vertel.
So het e kaangevoeter saam met die man wat my aanhourondvoeter het, tot die 14 Februarie daardie jaar.
Ek het wakker geword, opgewonde dat ek uiteindelik 'n ou het om Valentynsdag, min wetende dat dit nog net vir 'n halfuur sou hou.
Ons het daardie dag uiteindelik uitgemaak, vir die laaste keer.
Ek kan regtig nie sê dat ek spyt was nie. Hy het later 'n ander meisie gehad, wat hy amper ook op Valentynsdag gelos het die volgende jaar, wat hy net so verneuk het, en dan weet sy daarvan.
Hy bel my so een keer 'n jaar, net om vir my te sê hy is gelukkig. So asof ek omgee.
Valentynsdag suck. En dis alles jou skuld.
My mentor in my jonger dae
Toe ek baie jonger was, nog op skool, het ek 'n vriendin gehad. Sy was al in haar sestigs en ek maar nog 'n tiener.
Ek het grootgeword in een van die kleinste dorpies in die land, en tussen die skanse wat so 'n klein gemeenskap jou bied, en die reëls en regulasies van 12 jaar se kosskool, leer jy nie sommer iets besonders van die lewe – voordat dit soms 'n bietjie te laat is.
Dié vriendin van my het my geleer van die lewe. In plaas daarvan dat ek soos die res van die dorp se kinders Saterdae-middae tennis gespeel het, het ek stories oor die lewe sit en luister, koffie gedrink en skelm gerook op die fraai huisie in die middel van die dorp se stoep.
Daar het ek geleer van Swiss kos, die liefde, avonture in die buiteland, foute wat sy gemaak het en die verskillende loopbane wat sy al gevolg het. Dit het ingesluit 'n koffie-winkel met live musiek in Kaapstad, 'n dans en joga-studio, 'n onderwyser en 'n refleksoloog. Sy het avonture gehad saam met die rich en famous, die armes en die akademikusse.
Sy het stories vertel oor haar vier huwelike, wat almal weens verskeie redes uitmekaargeval het. Sy het ook vertel van die ander mans wat sy gehad het, hoe sy haar seun grootgemaak het, en hom ondersteun het deur sy donkerste dae. Party dae het sy sit en huil oor die laaste koppie koffie en ander kere het ons gelag terwyl sy nog 'n dagga-sigaret opsteek.
Sy het my probeer leer om weg te bly van gevaarlike middels, soos koffie en sigarette, maar meestal ook gevaarlike mans. In die jare wat ek daar omgekuier het, het ek ouer en wyser geword. Selfs al kon ek baie van dié avonture nie vir myself deurleef in die kleine dorpie waar ek gewoon het nie. Noudat ek self nader an die stad beweeg het, waar meeste van haar avonture plaasgevind het, dink ek baie aan die lesse wat sy my geleer het. Ek het jare laas met haar gepraat, en partykeer dink ek daaraan om bietjie te bel en te hoor hoe dit gaan.
Maar dan lê die jare tussenin te lank en ver en my eie avonture soos 'n skaduwee wat ons vriendskap verberg. Miskien is ek bang om te erken dat ek nie al haar raad gevolg het nie, of dat ek self so baie geleer het, dat ek weet dat baie van die lesse wat sy my geleer het, eintlik verkeerd was.
Dis nie dat ek nie haar raad waardeer het nie… Ek glo dit net nie meer blindelings nie…
'n Nuwe liefde vir Sondae
Sondae was nog altyd een van daardie dae wat jy familie mis, en almal het iets van hul eie om te doen. Veral as jy ver van jou huis is, is Sondae die slegste.
Op Universiteit was dit altyd die ergste. Dan het ek sommer die dag omgeslaap. So nou en dan wasgoed gewas, geloop om middagete te gaan haal by die eetsaal en miskien 'n vinnige koffie saam met iemand gedoen.
Maar meestal vang die blues jou dan.
In die klein kusdorpie waar ek vir 'n ruk gewoon het, het ek 'n vriendin gehad wat nogal Sondae meer draaglik gemaak het. Ons het dan sommer gaan sit en wyn drink om die lang ure voor Maandag om te kry. Dit was ons manier om die week af te sluit, en het gewoonlik veroorsaak dat Maandag sommer nog meer blou begin. Niks soos wingerdgriep om die week te begin nie.
Toe ek onlangs na die Wynland toe trek, het ek ook eers so vae verlange begin ontwikkel elke keer as Sondag aanbreek.
Maar toe ontmoet ek jou.
Nou is Sondae 'n dag vir musiek, wyn en liefde. 'n Liefde vir Sondae, of 'n Sondag-liefde.
My Sondae bestaan nou uit wyn, en goeie musiek en samesyn.
Die swartkop baskitaarspeler in die reën
Ek hou baie van musiek. Sommer enige musiek. Van Afrikaanse sokkie-tunes tot so bietjie blues, sagte rock en selfs deesdae so nou en dan 'n klassieke tune of twee.
Daar is egter een genre music wat ek bietjie sukkel om te sluk. Daai harde, skreeuerige, heavy metal. Wel deesdae noem hulle dit sommer ook alternative rock, wat glad nie vir my sin maak nie. Alternative is té mooi 'n woord om misbruik te word om daardie tipe musiek te beskryf.
Ek het wel eenkeer 'n band ontmoet wat nogal probeer het om iets anders te doen. Die jong laaities van die Oos-Kaap het 'n vreemde mengsel van musiek aanmekaargeslaan. Dit begin gewoonlik met so 'n bietjie trance, moerse lekker mix en net as jy begin dink jy is eerder in 'n rave as 'n rock-konsert, slaan hulle oor na daai naarstigtelike skreeu wat kwaai mense, wat baie van swart hou, altyd na luister.
Hulle was maar 'n vreemde klomp. Hul voorsanger was bekend daarvoor dat hy nie sommer swart sal aantrek soos die res van die massas mense wat na dié tipe shows toe gaan nie. Sy rooi-en-wit gestreepte hemp is baie maklik om in die pikswart see op te spoor. Hulle dromspeler het ook geweet hoe om daai ding te slaan, selfs al was hy daardie tyd net 16.
Dit was egter hulle baskitaarspeler met die pikswart hare wat my oog gevang het. Ons het daar agter in die VIP area sit en sjampanje drink op die klein dorpie waar die groot fees besig was om plaas te vind, en baie, baie later die aand het ons in die donkerte en die reën staan en vry.
Ek moet darem bysê, met al die oulike musikante wat ek al ontmoet het, was hy die enigste een wat ooit daardie geluk gehad het. Ek het in die tyd daarna hulle weer raakgeloop by 'n show in die Baai, maar net vinnig gegroet en dit was meer as 'n jaar later toe hulle toevallig speel in die nuwe kusdorp waar ek toe bly.
Ek kon nie eers meer die kitaarspeler se naam onthou nie, en ek het bietjie geworry oor wat ek gaan sê as ek hom sien. My vrese was toe sommer onnodig, want daar was 'n nuwe blonde ou wat die baskitaar beman.
Die jong dromspeler het my erken en nog lekker gegiggel oor die aand, lank gelede, in die reën. Dit was eers ná die show, toe ek met die hoofsanger in sy rooi-en-wit strepe gesels, dat ek kon vra wat gebeur het dat hulle 'n nuwe lid in die groep het.
Ek was stomgeslaan om te hoor: "Maar het jy dan nie geweet nie? Hy's ses maande terug dood in 'n motorongeluk." My enigste attempt om ooit 'n groupie te word. Lekker rus Tim.