PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-08-10 - LEK­GOT­LA
Toe­pas­sing wees op Mo­se­ben­zi Z­wa­ne, mi­nis­ter van mi­ne­raal­bron­ne, wie se on­lang­se op­tre­de na ’n po­li­tie­ke ge­peu­ter lyk.
Finweek Afrikaanse Uitgawe - 2017-08-10 - Fynkam Mynbou - Deur Jo­na­than Veeran and Ri­ta S­pal­ding
op grond van om­set, nie wins nie, be­taal word. ’n Myn­maat­skap­py kan hom dus in ’n po­si­sie be­vind waar hy krag­tens die myn­bou­hand­ves ver­plig is om groot som­me kon­tant uit te be­taal, on­ge­ag of dit kom­mer­si­eel le­wens­vat­baar is of nie.
Weer­eens is die doel be­won­de­rens­waar­dig en ver­on­der­stel om geld na be­mag­ti­gings­aan­deel­hou­ers te laat vloei: nou, nie mô­re of oor ’n de­ka­de nie. Dit is in­der­daad in die gees van trans­for­ma­sie, maar om dit op om­set te grond is ’n voor­beeld van ge­brek­ki­ge in­sig in die fi­nan­si­ë­le wer­king van myn­maat­skap­pye.
Die voor­stel dat ’n a­gent­skap vir die ont­wik­ke­ling en trans­for­ma­sie van my­ne onder die be­sker­ming van die re­ge­ring be­dryf maar deur die myn­bou­be­dryf ge­fi­nan­sier word as deel van ’n nu­we hef­fing, skep e­wen­eens meer vrae as ant­woor­de. Met re­spek, dit is neer­bui­gend om aan te neem ge­meen­skap­pe is nie in staat om self hul sa­ke te be­stuur nie. Ver­der sal dit aan ’n en­ke­le a­gent­skap ’n sê gee oor el­ke en­ke­le myn­maat­skap­py, wat kwes­sies ra­ken­de me­de­din­gings­wet­te en ver­trou­lik­heid ter spra­ke bring, as­ook kwel­lings oor per­so­neel­voor­sie­ning vir die a­gent­skap.
Gro­ter swart ei­e­naar­skap in die myn­be­dryf sal nie be­vor­der word deur swart aan­deel­hou­ers in hier­die trusts vas te sluit nie. Dit ver­hoed die vloei van ba­tes en dwing swart aan­deel­hou­ers om aan ’n ge­slo­te poel te ver­koop. As die doel van trans­for­ma­sie is om geld in die han­de van swart bur­gers te plaas, bied hier­die be­na­de­ring geen soe­pel­heid nie.
Dit be­klem­toon weer­eens die span­ning tus­sen werk­lik­heid en be­leid. In die ont­wik­ke­ling van be­leid in Suid-a­fri­ka doen ons dik­wels af­stand van be­hoor­li­ke e­ko­no­mie­se ont­le­ding. Ons stel nie vas wat mark­te sal weer­staan en waar­na be­leg­gers kyk nie. Ons stel be­leid in ’n lug­leeg­te op, los van die werk wat in an­der staats­de­par­te­men­te ge­doen word en is on­be­wus van druk wat die reg­te wê­reld op die e­ko­no­mie en sa­ke­on­der­ne­mings uit­oe­fen.
Die be­dryf is op ’n mes­punt. So­veel hang af van wat die DMR in die we­ke en maan­de vo­ren­toe doen. Dit is nou tyd vir nug­ter den­ke, nie mag­spe­le­tjies nie. Dit is nood­saak­lik dat alle be­lang­heb­ben­des sal be­sef dat ’n veel moei­li­ker toe­koms die land in die ge­sig staar as die myn­be­dryf nie ge­sond is nie. Die ar­beid­sek­tor moet waar­de­ring hê vir die in­vloed van we­sen­li­ke kos­te­be­per­kings. Myn­maat­skap­pye moet aan­vaar daar is ’n his­to­rie­se kos­te ver­bon­de daar­aan om in Suida­fri­ka sa­ke te doen: ja, dit is duur en be­mag­ti­gings­wet­ge­wing moet na­ge­kom word. Ook die re­ge­ring moet son­der po­li­tie­ke­ry sy deel doen. Met a­po­lo­gie aan Win­ston C­hur­chill, ons moet hier­die kri­sis nie ver­kwis nie! ■ te­rug­voer@fin­week.co.za
In die ont­wik­ke­ling van be­leid in Suid-a­fri­ka doen ons dik­wels af­stand van be­hoor­li­ke e­ko­no­mie­se ont­le­ding. Ons stel nie vas wat mark­te sal weer­staan en wat be­leg­gers wil hê nie.
Jo­na­than Veeran en Ri­ta S­pal­ding is ven­no­te by Web­ber Went­zel en spe­si­a­li­seer in mi­ne­ra­le en myn­bou­wet­ge­wing.