Indien art. 56 van die KG in ag geneem word, sou dit byvoorbeeld ongrondwetlik wees indien die ontwikkeling van enige minderheidsgroep se taal nie bevorder word nie. ’n Mens sou dink dat sodanige taalbevordering sou insluit die bevordering daarvan op skool- en tersiêre vlak.
In Suid-Afrika het die tyd dalk aangebreek dat al die vorme van staatsgesag, naamlik die regering, die parlement en die howe by die inagneming van en verdere ontwikkeling van grondwetlike regte in Suid-Afrika kennis neem van die Keniaanse grondwet. Die Suid-Afrikaanse grondwet bevat ’n spesifieke bepaling in art. 39 dat by die uitleg van die handves van menseregte, ’n hof onder meer die volkereg (“international law”) in ag moet neem en buitelandse reg (“foreign law”) in ag kan neem. Regsvergelyking is al meermale deur ons howe toegepas veral wanneer grondwetlike regte uitgelê en toegepas moet word.
Met die totstandkoming van die nuwe grondwet in Suid-Afrika het ’n visie vir ’n reënboognasie ontstaan. Hierdie visie het in die vooruitsig gestel ’n harmonieuse samelewing waarin die taal en kulturele diversiteit van die samelewing erken en wedersyds gerespekteer word en dat hierdie ideaal deur die staat bevorder sal word.
Daarenteen het politieke kommentators en ontleders in die onlangse verlede gereken dat die reënboognasie-visie dood is. Die miskenning deur die staat van die taal en kulturele regte van minderhede as deel van die diversiteit van ’n multikulturele Suid-Afrikaanse samelewing het as resultaat ’n nuwe stryd ontketen. ’n Nuwe stryd vir die beskerming van taal en kulturele regte en vryhede en in sekere gevalle ook godsdienstige regte en vryhede, het ontstaan. Dit sal alles onnodig word indien Suid-Afrika maar net begin kyk na die jongste grondwet in Afrika wat ook ’n handves van menseregte bevat en die belang van die beskerming van taal en kulturele vryhede in ’n multikulturele samelewing met aandag uitgespel het.
Lede van die publiek wat kommentaar op artikels oor die toekoms van Afrikaans lewer, vra dikwels of daar nie belangriker kwessies as die welsyn van dié taal, of selfs taalregte oor die algemeen, is nie. Verskeie kommentators doen dit ook.
So goed gaan dit nie werklik nie. Onlangs moes ons byvoorbeeld verneem dat die RSG Kunstefees vanjaar weens geldnood in die slag bly. Al gedy kunste, is dit dus geen vanselfsprekendheid dat dit volhoubaar is en aan die taal ’n toekoms bied nie.
Ongelukkig is ’n polsende kultuur en trotse verlede nie al wat nodig is nie – ’n taal moet aktief op alle lewensterreine gebruik word om steeds te ontwikkel en groei.
Omdat Afrikaans egter tans nog die enigste taal naas Engels is wat in alle vakgebiede op die hoogste akademiese vlak gebruik kan word, voer die kritici van diegene wat Afrikaanse taalregte wil beskerm aan dat die taal en sy sprekers nie bevoorreg mag word bo die ander nege inheemse tale nie.
Nog ’n rare verskynsel is dat die Afrikaanssprekendes wat betoog dat die verdwyning van die taal uit openbare sfere soos universiteite, die regstelsel en die besigheidswêreld “regverdig is”, oor die algemeen ouer mense is wat hulle opleiding en loopbane in Afrikaans kon vestig. Hulle gun egter nie jong Afrikaanssprekendes wat vandag ’n toekoms moet bou dieselfde geleentheid nie.
As ons dus aanvaar dat die argumente teen Afrikaans drogredenasies is, waarom moet die beskerming en bevordering van hierdie groot wêreldtaal ’n prioriteit wees?
Voordat die taalonkundiges se wenkbroue lig, daar is tans 7 099 tale in die wêreld, soos bereken deur Ethnologue, die mees gesaghebbende instansie oor die verskeidenheid tale. Aan die hand van Ethnologue se inligting meen die kenner op die gebied, prof. Wannie Carstens, dat Afrikaans iewers tussen die 110de en 120ste grootste bestaande taal is.
Meer nog, taalregte word internasionaal as ’n basiese mensereg erken. Die regverdiging van die afskaling van ’n taal soos Afrikaans se gebruik waar die sprekers nie ingrypend verminder nie, is ’n skending van die sprekers se regte en ’n miskenning van hulle identiteit. Dit verklaar waarom taal so ’n emosionele kwessie is en waarom mense wêreldwyd al bereid was om te sterf vir die reg om hulle eie taal te gebruik – dit het vir hulle nie om die ontkenning van ’n kommunikasiemedium gegaan nie, maar om wat hulle beleef het as die minagting van hulle wese.
So kan die bevordering van Suid-Afrikaners se taalregte betekenisvol bydra tot die oplossing van Suid-Afrika se vernaamste probleme.
’n Taalregteaktivis, ongeag watter taal hy of sy bevorder, is iemand wat die belange van sy eie gemeenskap, maar ook dié van die groter samelewing dien. Ons gun onsself en die sprekers van ander tale die geleentheid om tot ons hoogste potensiaal te kan ontwikkel in eie taal, om met waardigheid behandel te word en ook deur beter vaardigheid in eie taal, meer vaardig in meer tale te word.
Die ANC vier vandag sy 104de verjaardag en leiers van die party sal verskeie plekke in Noordwes besoek as deel van die viering.
Volgens die provinsiale polisie sal die paaie rondom die stadion van Vrydag tot Sondag gesluit wees.