Die kwessie van geloof… – AntWoord
Die kwessie van geloof…
Apostaat skryf op sy Facebook-blad (www.facebook.com/Apostaat/): “Eks-christen, nou geloofsvry. Altyd bereid om ander se standpunte in ag te neem. Ek wil graag ‘n gesprek voer oor geloof, kennis en oortuiging. https://apostaat.wordpress.com”
Vervolgens ons gesprek.
Anonimiteit: Iemand wat sy oortuigings met deurdagte integriteit kan stel en verdedig, hoef nie anoniem te wees nie. Ek verstaan egter die tipe veiligheid wat die versluiering van anonimiteit bied: baie mense sien eenvoudig nie kans vir die moontlike emosionele of sosiale implikasies wat hulle te wagte kan wees deur volle verantwoordelikheid te aanvaar vir hulle sienings deur hulle identiteit daaraan te koppel nie. Ek verstaan dit en het daarom simpatie met die motivering agter “Apostaat”. In ander gevalle is anonimiteit egter die masker waaragter mense wegkruip sou hulle integriteit bevraagteken word. Daarvoor het niemand respek nie.
ŉ Anti-Christelike agenda: Daar is altyd iets vreemds daaraan wanneer mense meer energie wy aan dit waartéén hulle is, as aan dit waarvóór hulle staan. In die proses van paradigmaverskuiwing is daar natuurlik altyd ŉ fase waarin dit baie belangrik is om duidelikheid te hê oor dit wat verwerp word, dit waarteen jy is. ŉ Mens kan egter gou sien, in die desperaatheid wat daarmee gepaard gaan, as iemand in daardie fase vasgeval het. Vir baie mense word dit dan veel belangriker om elke liewe aspek van die ou paradigma verkeerd te bewys en belaglik te maak as om die deugde van die nuwe paradigma met helderheid en entoesiasme toe te lig. Ongelukkig is dit dan amper onvermydelik dat so ŉ persoon een of ander tyd in die slaggat gaan trap van wanvoorstellings en strooipop-argumente. Dink ek dat jy, as “Apostaat”, in ŉ anti-Christelike agenda vasgeval het? Wel, nee, want ek wil jou die voordeel van die twyfel gee en glo dat jy steeds in die fase is waar dit nodig is om vir jouself uit te klaar waarin jy nie meer glo nie. Die probleem is net dat ŉ mens reeds in sommige van jou artikels ‘n anti-Christelike retoriek opmerk wat met ŉ verantwoordelike verstaan van die Bybel en met ŉ akkurate verstaan van wat die Christelike siening wérklik is, nie veel te doen het nie. Voorbeelde is die volgende:
https://apostaat.wordpress.com/2016/02/15/onbeskryflik-groot [Red.: sien my reaksie hier]
https://apostaat.wordpress.com/2016/03/08/wat-ek-glo [Red.: In verband hiermee, sien my skrywe hier]
https://apostaat.wordpress.com/2016/03/07/die-enigste-redder-en-verlosser [Red.: sien my reaksie hier]
https://apostaat.wordpress.com/2016/05/08/watter-vers-het-jou-laat-twyfel [Red.: sien my reaksie hier]
https://apostaat.wordpress.com/2016/06/17/nog-in-die-hemel-nog-op-die-aarde [Red.: hierdie artikel is deurspek met ‘n horde mistastings in die vorm van kort onverdedigde aansprake en daarom verwys ek sommer net in die algameen na die artikels op AntWoord se webwerf waarin hierdie kwessies aandag kry]
https://apostaat.wordpress.com/2016/08/07/heilig-heilig-heilig (Apostaat, dis byvoorbeeld bitter moeilik om te verstaan waarom iemand wat uit ŉ Christelike milieu kom, sal sê dat Christene oor hulleself dink soos jy veral in hierdie laaste artikel skryf! Sjoe!!) [Red.: sien my reaksie hier]
So, ten spyte van laasgenoemde voorbeelde en omrede jy tog hier en daar ŉ uitnodiging rig (https://apostaat.wordpress.com/2016/02/07/ek-glo-nie/) dat iemand moet sê as hulle anders dink oor iets, gaan ek in goeder trou aanvaar dat jy bloot probeer “om in woorde uit te druk presies hóé [jou] geloof ontrafel het” (https://apostaat.wordpress.com/2016/03/07/die-enigste-redder-en-verlosser/) en dat gesprek tog sinvol kan wees.
Vir nou wil ek graag stilstaan by ŉ spesifieke onderwerp naamlik die kwessie van geloof. Dit is die fokus van bespreking in jou mees onlangse artikel, “Geloof is nie ŉ keuse nie. Eerlikheid is” (https://apostaat.wordpress.com/2016/10/16/geloof-is-nie-n-keuse-nie-eerlikheid-is/), waarvan ek bewus geword het deur die verwysing na ‘n artikel op AntWoord se webblad asook jou artikel, “Wat ek glo” (https://apostaat.wordpress.com/2016/03/08/wat-ek-glo)
Kom ons kyk weer na die opmerking van Kobus Kellerman (https://theplandieplan.wordpress.com/2016/07/26/faith-in-difficult-times/) van hoe geloof in die alledaagse lewe manifesteer: “Ons glo dat as ons die skakelaar aanskakel die ligte sal skyn; as ons die kraan oopdraai, sal die water uitkom…” Jy kritiseer hierdie opmerking om aan te dui dat hier nie sprake is van geloof nie, en sê:
Ek dink dat ook Johann Aucamp in sy kommentaar aan jou (https://theplandieplan.wordpress.com/2016/07/26/faith-in-difficult-times/#comment-18) ŉ punt wou maak waarmee jy nie behoorlik erns maak nie. As Aucamp sê dat “Om geloof in iets of iemand te hê is ‘n persoonlike keuse” dan is hy heeltemal reg. Aucamp verwys na die feit dat daar ŉ keuse gepaard gaan met die besluit om jou vertroue in iets te plaas (d.i. geloof te hê in iets). Daardie keuse word beïnvloed deur die vertrouenswaardigheid van die objek waarin vertroue geplaas word en daarom is Aucamp weereens korrek as hy sê “en kan eers tot uitvoering kom as u die nodige kennis en motivering het om die keuse te maak”. M.a.w. as ek tot die oortuiging gekom het dat iets vertrouenswaardig is (geloof te hê dat iets so is), dan kan ek my vertroue daarin plaas deur op ŉ bepaalde manier op te tree. Die punt is dus dat my oortuiging dat iets so is (geloof te hê dat), juis my keuse om my vertroue daarin te plaas (geloof te hê in) voorafgaan.
Jy noem, n.a.v. Aucamp se verwysing na ŉ spesifieke artikel op ons AntWoord se webwerf, dat jy nie antwoorde kan kry op jou vraag “hoekom glo jy in God nie”. Jy sê dat ŉ mens jou moet glo, dat jy al gesoek het. Die probleem is dat ek jou natuurlik nie glo nie, want by AntWoord is daar ŉ hele afdeling wat gewy is aan die Bestaan van God waar jy talle redes sal kry vir jou vraag “hoekom glo jy in God?” (die artikel waarna Aucamp verwys het natuurlik nie ten doel gehad om hierdie spesifieke vraag te antwoord nie). Nou, ek het geen illusies dat jy noodwendig enige van daardie redes vir jouself oortuigend moet vind nie, maar dis nie jou vraag nie. Jy wil weet wat ander se redes is en jy sal dit daar kry (terloops, as jy dink my redes is nie goed gemotiveerd nie, dan is jy welkom om te verduidelik waarom nie en dan kan ons daaroor gesels.) Ek kry dus die gevoel dat jy dink dat omdat sekere mense nie na jou bevrediging kan redes gee vir waarom hulle in God glo nie (soos jy skynbaar oor jou ma dink (https://apostaat.wordpress.com/2016/04/05/my-moeder-en-haar-taal/) en oor die ouens by Die Plan: https://theplandieplan.wordpress.com/2016/07/26/faith-in-difficult-times/#comment-18), jy daarom dalk al mag besluit het (al sê jy jy is oop) dat daar waarskynlik geen sulke redes is nie. Maar dalk is ek verkeerd?
Ek het vroeër genoem dat wat sake verder bemoeilik wanneer dit by ŉ definisie van geloof kom, is dat skeptici en selfs gelowiges soms ŉ betekenis aan die woord ‘geloof’ toedig wat geen gronde het nie. Jy skryf byvoorbeeld in ŉ Gebore Christen (https://apostaat.wordpress.com/2016/02/08/n-gebore-christen/):
Jy is heeltemal reg om te sê dat om soos ŉ kind te glo, baie te doen het met die vertroue wat ŉ kind in ‘n gesagsfiguur plaas (sien ook hierdie artikel). Maar dit wat ŉ kind op so ŉ manier glo is natuurlik nie vir daardie rede summier verdag of vals nie! Jy plaas ŉ Richard Dawkins-meme (https://apostaat.wordpress.com/2016/09/13/wie-is-jesus-nou-eintlik/) wat sê: “3 bad reasons to believe anything: tradition, authority, revelation”, maar die feit is dat daar ŉ hordes goed is wat byna alle mense op grond van tradition en authority glo en wat heeltemal aanvaarbaar is (sien gerus hier en hier). En wanneer dit by die afwys van revelation kom, dan het dit meer te doen met naturalistiese vooroordele, as met wat redelik die geval mag wees met die optrede van ŉ God wat werklik bestaan.
Baie filosowe argumenteer dat oortuigings soos geheue-oortuigings (memory beliefs) as proper basic beliefs verstaan moet word. M.a.w. dis oortuigings (beliefs) waarvan die waarheidsgehalte bepaal word deur subjektiewe en feilbare ervarings, en nie deur allerlei ander redes of begronding nie. Wat interessant is, is dat filosowe soos Alvin Plantinga en ander meen dat die oortuiging dat God bestaan ook ŉ voorbeeld sou wees van ŉ properly basic belief. Die idee is dat indien God bestaan, dit deel is van hoe Hy die mens gemaak het om te funksioneer sodat die mens onder die regte omstandighede tot die oortuiging sal kom dat God bestaan (wat natuurlik nog nie ŉ waarborg is dat iemand verder ook hul vertroue in God sal plaas nie). Dit beteken nie dat daar nie ook objektiewe redes is om te glo dat God bestaan nie, maar dat ons oortuiging dat God bestaan nie van sulke redes afhanklik is nie. Die implikasie van hierdie idee is dat iemand kan kennis hê van God, selfs al kan daardie persoon geen objektiewe redes gee vir hul oortuiging dat God bestaan wat iemand anders tevrede gaan stel nie. M.a.w. die begronding vir ŉ oortuiging dat God bestaan is my onmiddellike ervaring van God (en presies watter tipe ervaring iemand se verhouding met God sou wees mag persoonsrelatief wees en daarom verskillend wees vir verskillende mense).
Die betekenis van die woord geloof of geloof as konsep is dus baie belangrik en genuanseerd. Natuurlik kan ŉ mens dit op ŉ manier definieer wat die konsep belaglik laat klink. Maar is ons dan nie met strooipoppe besig nie? Jy skryf byvoorbeeld die volgende in Wat ek glo (https://apostaat.wordpress.com/2016/03/08/wat-ek-glo):
“Glo is hoop of vrees wat vir jou soos kennis lyk” of
“Geloof is ‘n verskoning om op te hou soek, om die waarheid te ignoreer” of
“as dit jou gewoonte is om te glo jy’s reg sonder goeie rede…” of
“die idee dat dit deugsaam of eerbaar is om feite te verwerp ter wille van hoop en vrees”.
Apostaat, jy verwys na ‘n insident (https://apostaat.wordpress.com/2016/02/09/welgeskape/) wat jy sê “‘n stukkie van die band tussen [jou] en die NG Kerk ontrafel” het. Ek het baie simpatie met jou ervaring en ek is seker jy kan nog hordes sulke tipe insidente opnoem wat jou siening en ervaring van die Christelike geloof (natuurlik nie beperk tot die NG kerk nie) geslyp het. Dis die kumulatiewe effek van ŉ klomp sulke skynbaar triviale maar baie persoonlike insidente wat baie mense op die ou end tot die gevolgtrekking kan bring dat die Christelike geloof irrelevant en selfs skadelik is. Ek verstaan en aanvaar dit, selfs al het ek ŉ ander belewenis, en selfs ten spyte van die onsensitiwiteit en onvolwassenheid wat dikwels gepaard gaan met baie van die vlees en bloed mense in wie se oortuigings ek deel en met wie ek op ŉ gereelde basis skouers skuur.
Jy vra op ŉ stadium (https://apostaat.wordpress.com/2016/09/04/hamlet-is-n-christen/): “Tot watter mate het ons ‘n verantwoordelikheid teenoor ons medemens om hom te help as hy iets glo wat vals is? Ek wens daar was mense wat dit vir my gedoen het. Dit is moeilik om nie te wonder hoe ek sou anders wees as ek vroeër vrygeraak het nie. As ek nooit vas was nie.”
Sien die res van hierdie gesprek:
Deel 4: Geen redes vir God se bestaan
Oortuiging sonder goeie rede is skadelik