Afrikaners se troetelsonde - Diskoers
Posted on Maart 11, 2019 April 24, 2020
Ons geskiedenis is vol daarvan. Ons skuif mense wat anders as ons is uit. Diegene wat ander tale praat, 'n ander kultuur het of 'n ander seksuele oriëntering het word na die kantlyn toe geskuif. Hoe natuurlik vind daardie verdeling en verskuiwing nie plaas nie?
Na 'n jaar in 'n koshuis, is daar iets wat duidelik merkbaar is vir my. Ek kyk krities na verskillende vriendekringe en kan duidelik sien hoe daar 'n natuurlike verdeling tussen Engels en Afrikaans plaasvind. Ek wil spesifiek klem plaas op 'n taalverdeling. Hierdie natuurlike verdeling het beslis nie met opset plaasgevind nie. Dit was bloot net 'n spontane verskynsel, wat eintlik as gevolg van eenvoudige redes gebeur.
My gewese kamermaat, Brigitte Geyer, het 'n baie eenvoudige metafoor hiervoor geskep:
"Tussen jou en my, lê daar 'n brug.
'n Taalbrug." Dankie Dozi.
Wie gaan bereid wees om hierdie brug oor te steek? Is ons as Afrikaners bereid om 'n paar ekstra treë te neem om met die Engelsman te kommunikeer of te sosialiseer? Dit is dikwels die geval dat ons maar die brug trotseer, nie waar nie? Hoekom moet dit altyd óns wees wat die bruggie moet oorsteek? Vir hoe lank is ons bereid om Afrikaans opsy te sit rondom voornemende Engelse vriende?
Ja, ons Afrikaners is redelik hardkoppig, nè? Die oormaat retoriese vrae bring my tot retrospektiewe insig. Ek kyk terug na die sosiale aksies met die Engelsmanne van ons sleepkoshuis gedurende my eerstejaar.
Ek is aanvanklik 'n skaam teruggetrokke Vrystater, wat vrae wat sy selfs in Afrikaans verkieslik sou wou ontduik, skielik in Engels met groot ongemak moet beantwoord. Vir 'n halfuur beweeg ek buite my gemaksone rond, totdat ek besef dat ek my eie Afrikaneridentiteit vir te lank onaangeraak gelaat het. Ek neem 'n paar treë agteruit, terug na my kant van die brug waar die NG Kerk en Sondag-inkopies my afwag.
Dan wonder ek, hoekom is ek nie vandag met een van die Engelsmanne uit ons sleepkoshuis bevriend nie? Nie eers 'n kontaknommer of 'n Facebook vriendskapsversoek nie. Hiermee wil ek glad nie fokus op die feit dat die Engelsman nie eers gepoog het daarin om oor die taalbrug te stap nie. Die enigste keer wat hy 'n Afrikaanse frase met toewyding probeer sê, word hy in elk geval uitgelag deur die Afrikaanssprekende, wat dink sy poging is tog te dierbaar en oulik. Ek wil beklemtoon hoe ons as Afrikaners ons identiteit kan aanpas, want ons is die beeldhouers van ons eie Afrikaneridentiteit. Dag na dag kan ons kap aan hierdie stuk marmerblok.
Soos Brigitte die geval beskryf: dis dikwels die Afrikaanssprekende wat die bruggie oorsteek, maar net tot op 'n punt. Skielik sal ons onsself weer onttrek om terug te klim tot in die gemaksone van ons eie moedertaal.
Ons Afrikaneridentiteit moet meer soepel wees. Afrikaneridentiteit moet vloeibaar wees, nie 'n gevriesde massa van ingeslote, afgesonderde identiteit nie. Ons is nie meer wat ons 25 jaar terug was nie en ons sal ook nie meer oor 25 jaar wees wat ons vandag is nie.
Steek daardie taalbrug met toewyding oor, want wie weet, dalk ontmoet die Engelsman jou halfpad op pad na die ander kant van die brug. Nou is die tyd om daardie Facebook vriendskapsversoek te stuur, want die wêreld is te vol van mense wat te bang is om die "eerste skuif" te maak.
Rethea is tans 'n tweedejaar by die Universiteit van Pretoria. Sy is dankbaar, want hierdie is waarskynlik die enigste platform waar die "askuus-sê-gou-weer-ek-het-nie-mooi-gehoor-nie" grappie nie gaan geskied wanneer sy sê dat sy Oudiologie studeer nie.