Die navolging van die Lewende Jesus - Dr. Piet Muller
Die navolging van die Lewende Jesus
Die geskiedenis het twee Jesusse aan ons oorgelewer: die "opgestane Jesus" van die ortodoksie en die "lewende Jesus", wat ons weer leer ken het na die herontdekking van die Evangelie van Thomas in 1945.
Die "lewende Jesus" was grootliks die rolmodel van die vroeë Christene, wat bekend was vir hul omgee vir mekaar en vir ander, hul gasvryheid, versorging van noodlydendes, besoeke aan gevangenes en die begrawe van armes. 'n Mens lees selfs van 'n slaaf wat drie dae lank vas, sodat hy sy karige rantsoen kan gee aan mense wat nog minder het as hy.
Die vroeë Christendom het 'n besondere sosiale gewete gehad wat baie herinner aan die Bodhisattva-ideaal van die Mahayana-Boeddhisme, waar iemand 'n belofte aflê om sy of haar lewe te wy aan die bevryding en geluk van alle wesens. Hierdie aspek, tesame met die Christene se uitstekende organisasiestruktuur, moes sekerlik 'n groot rol gespeel het in Keiser Konstantyn se keuse van die Christendom as die geloof wat 'n Romeinse Ryk, verskeur deur geslagte se burgeroorloë, weer moet saambind.
Na die vierde eeu het die teologie van die "opgestane Jesus", God se offerlam wie se bloed ons sondes afwas en aan wie se soendood ons net moet glo om die ewige lewe te kry, die middelpunt van die kerklike lewe geword. Die "lewende Jesus" ontmoet ons eers weer na 1945 in die enigmatiese aanhef tot die Evangelie van Thomas: "Dit is die geheime woorde wat die lewende Jesus gespreek en deur Judas Didimus Thomas opgeteken is. Almal wat die (dieper) betekenis van hierdie woorde verstaan sal die dood nie smaak nie."
In Jesus se tyd is geglo dat 'n mens eintlik "geestelik dood" is totdat jy 'n geestelike ontwaking ondergaan. Die Griekse woord anastasis, wat gewoonlik met opstanding vertaal word, kan ook 'n radikale ontwaking beteken. Iets soos die verligting wat Boeddha onder die Bodhi-boom ervaar het. In hierdie opsig kon die woorde van die "lewende Jesus" 'n radikale wakkerword veroorsaak.
Die naam van die optekenaar van hierdie spreuke van Jesus is net so raaiselagtig: Judas Didimus Thomas. Nie een van die laaste twee woorde was in daardie tyd al eiename nie. Didimus beteken tweeling in Aramees en Thomas tweeling in Grieks. Die skrywer heet dus Judas Tweeling-tweeling! Waarskynlik 'n toespeling wat daarop dui dat wie hierdie woorde deel van sy of haar lewenswyse maak, die geestelike tweeling van die lewende Jesus kan word.
Die "lewende Jesus" is dus lewendig omdat ons die voortsetting van sy "lerings-liggaam" is. Jesus is altyd met ons in die vorm van sy leer en sy voorbeeld. Hy het nie nodig om lyflik op te staan nie, omdat hy in hierdie vorm nooit gesterf het nie. Deur sy woord en leer ernstig op te neem en te oordink kan ons ook 'n lid van sy binnekring word en reis ons saam met hom deur Palestina.
Het Jesus ooit "geheime woorde" gespreek? Sekerlik ja. Ons lees in die Bybelse evangelies dat hy openlik gepreek het, maar in die geheim sy binnekring gehelp het om die dieper betekenis van sy woorde te verstaan. Jesus sê ook dikwels: "Wie ore het moet luister!"
Jesus het ook nie net gelykenisse vertel nie. Soos 'n Japanese Zen-meester het hy dikwels ook van raaiselagtige "koans" gebruik gemaak, waarmee sy dissipels klaarblyklik moes worstel totdat hulle uiteindelik tot 'n dieper betekenis van sy woorde geskok word. In sy kring sou 'n mens nie gehoor het van skielike bekerings nie, maar van skielike insigte, of satori soos dit in Zen bekend staan. Elke so 'n helder insig lei jou verder en verder op die geestelike weg. Want die woorde wat Jesus uitspreek vorm saam 'n "leerplan" waarmee 'n mens se lewe getransformeer kan word.
Sommer reg aan die begin sê Jesus: As jul onderwysers julle vertel die Koninkryk is in die hemel, dan moet julle oppas dat die voëls nie voor julle daar is nie. As hulle sê dis onder die aarde, sal die visse voor julle daar wees. Maar die Koninkryk is in julle (harte) en rondom julle.
Die Koninkryk is dus nie "a pie in the sky for once you die" nie (Crossan, The Essential Jesus), maar 'n werklikheid wat 'n mens hier en nou reeds kan belewe. Die Koninkryk wat Jesus verkondig verskil dramaties van die onderdrukkende en uitbuitende politieke en ekonomiese bewind van die Romeine wat destyds Palestina beset het. Dit is 'n ryk vol deernis waarin ander se behoeftes belangriker is as jou eie behoeftes en waarin haat en blaam plek maak vir liefde en medelye.
Een van die sleutels tot die verstaan hiervan is nogmaals so 'n raaiselagtige koan: "Die grysaard sal nie skroom om 'n kind van sewe dae oud te vra na die weg na die lewe nie, en hy sal lewe."
Hierdie woorde was duidelik bedoel om 'n mens met 'n skok tot insig te bring.
Onthou dat Joodse seuntjies op die ouderdom van agt dae besny word. Daarmee word 'n kind nie net ingelyf in die Joodse verbond met God nie, maar erf hy ook 'n hele reeks kulturele houdings oor ons en hulle, Jode en goyim, vyande en vriende. Sonder dat die kind nog bewustelik iets gedoen het, is hy reeds lid van 'n bepaalde groep met bepaalde opvattings en vooroordele...
Maar op sewe dae oud is so 'n kind nog onbesoedel. Hiermee wil Jesus 'n baie radikale opvatting by ons tuisbring: Moenie vasklou aan belydenisse en leerstellings nie, want dit kan net so maklik hindernisse op die pad van geestelike ontluiking word. Moenie iets aanvaar omdat dit in heilige boeke staan en deur mense in die oudheid as die waarheid beskou is nie. Niemand het die volledige waarheid in pag nie; selfs nie Christelike waarhede kan ooit finale waarhede wees nie.
Soos die digter D.J. Opperman dit eenmaal gestel het:
"Gee sin aan voorgeslagte deur die eeue heen;
besef jy is 'n vegter, weer van die begin, alleen..."
Van die grootste onreg in die geskiedenis van die Christendom is juis gepleeg deur mense wat beginsels en dogmas bo 'n persoonlike verhouding met die lewende Jesus gestel het.
Die lewende Jesus wys vir ons die pad na heelheid aan deur ons daarop te wys dat elkeen van ons die Christus-gees as 'n potensiaal in ons dra en daarom in staat is om weer heel te word en die Koninkryk van die Vader binne te gaan. Trouens, Jesus het ons tot heelheid en genesing aangemoedig deur te sê: "Laat hy wat soek nie ophou soek totdat hy gevind het nie" (Thom: 2). Jesus het ons ook verseker dat 'n mens hierdie staat van heelheid reeds in sy lewe kan bereik, toe hy ons pertinent gewaarsku het (Thom: 3): "As julle julself ken sal julle geken word en julle sal weet dat julle die kinders van die Lewende Vader is. Maar as julle julself nie ken nie sal julle in armoede leef en julle self sal die armoede wees."
Op 'n keer het ons meester babatjies gesien wat aan hulle ma's drink en hy het gesê, "Hierdie babatjies is soos hulle wat die Koninkryk binnegaan." (Thom: 22)
Omdat sy dissipels nie verstaan het dat babas geestelik heel gebore word nie en nog nie deur die lewe versplinter is nie, was hulle verbaas en het gevra: "Moet ons dan die Koninkryk soos babas binne gaan?"
Hierop sê Jesus vir hulle: "As julle die twee één maak en as julle die buitekant maak soos die binnekant, die bokant soos die onderkant; as julle manlik en vroulik één maak, sodat die manlike nie meer manlik en die vroulike nie meer vroulik is nie; as julle die liggaamlike oog vervang met 'n geestelike oog en die liggaamlike hand met 'n geestelike hand; en as jy van jou loopbaan 'n lewensweg maak en jou uiterlike voorkoms vervang met die beeld van God in jou siel, dan sal julle die koninkryk binnegaan."
Sodat ons nie moet moedeloos word nie, het hy ons voortdurend daaraan herinner dat ons self die seuns en dogters van die Vader is; dat die Christus-gees wat alles heelmaak, ook in elkeen van ons is. Hy het gesê: "As julle voortbring wat in julle is sal dit wat julle voortbring julle red. As julle dit nie in julle het nie, sal dit wat julle nie het nie, julle vernietig." (Thom: 70)
Tydens ons leeftyd weet ons dikwels nie of ons hoegenaamd vordering maak op die pad van heiligmaking en heelheid nie en sal ons dit meesal eers aan die einde van ons lewens besef. Daarom het Jesus 'n gelykenis vertel: "Die Koninkryk is soos 'n vrou wat 'n kruik meel gedra het. Op pad, toe sy nog ver van haar huis was, het 'n handvatsel van die kruik afgebreek en die meel het begin uitstroom. Sy het nie daarvan geweet nie en ook niks agtergekom nie. Toe sy by die huis kom sit sy die kruik neer en toe eers kom sy agter dat dit leeg is." (Thom: 97)
Die meel waarvan ons lewenskruik moet leeg word, sodat ons weer heel kan word, is ons eie ego, wat soos 'n leeu voor die poort van die paradys van heelheid staan en verhoed dat ons binnegaan. Daarom het Jesus gesê (Thom: 7): "Geseënd is die leeu wat deur die mens geëet word, want die leeu sal 'n mens word. En vervloek is die mens wat deur die leeu geëet word, want die leeu sal 'n mens word."