Hoe om ̓n gesprek met ̓n sterwende persoon te voer - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Hoe om ̓n gesprek met ̓n sterwende persoon te voer
Hoe om ̓n gesprek met ̓n sterwende persoon te voer
'n Geliefde eggenoot of vriend is sterwend en, menslik gesproke, raak die tyd min om oor belangrike sake te gesels. Tog skram jy en die sterwende persoon om verskeie redes weg daarvan om 'n gesprek aan te knoop.
Waarom huiwer mens om met 'n sterwende persoon te praat?
Vrees dat jy die verkeerde ding gaan sê en die situasie gaan vererger; ontkenning – jy weier om die naderende dood te aanvaar; vrees vir hoe ander familielede gaan reageer; vrees vir jou eie sterflikheid; gevoelens van skuld of skaamte oor wat in die verlede gebeur het.
Waarom wil die sterwende persoon nie praat nie?
Onwilligheid om familie en vriende met jou emosies te belas; gebrek aan privaatheid in die hospitaal; innerlike konflik en onafgehandelde sake; families wat verbrokkel het of deur konflik gekenmerk word; geheime wat nooit met familielede gedeel is nie; vrees om die familie of vriende te ontstel deurdat hy dalk sal begin huil; ontkenning – weier om te aanvaar dat hy besig is om te sterf. Dit kan ook wees dat die sterwende persoon se toestand al so verswak het dat hy nie meer fisies in staat is om te praat nie.
Hoe om 'n gesprek te begin
Soms dui die sterwende persoon self aan dat hy wil gesels deur vrae te vra, soos: Weet jy dat my siekte ongeneeslik is/dat ek binnekort gaan sterf? Wat dink jy gebeur met mens na sy dood? Is daar lewe na die dood? Dink jy dat God werklik bestaan? Luister aandagtig. Wys deur jou liggaamstaal dat jy werklik luister en aandag skenk. Leun vooroor, kyk hom in die oë, hou sy hand vas, luister na sy stemtoon, wees bedag op sy liggaamstaal. Dit gee hom die versekering dat jy werklik omgee en sy belange op die hart dra. In moeilike situasies soek ons dikwels na die 'regte' of die 'slim' ding om te sê. Wees respekvol en moenie jou mening op hom afdwing nie. Wees eerlik indien jy die antwoord weet, of erken dat jy nie weet nie en sal uitvind.
Indien hy nie self die gesprek inisieer nie, moedig hom aan deur stellings/vrae soos: Ek weet dat jy (menslik gesproke) nie meer lank het om te leef nie – hoe voel jy daaroor? Wie moet ek kontak indien jy sieker word? Wie moet by jou wees wanneer jy sterf? Wie moet jou begrafnisdiens/dankseggingsdiens lei? 'Is daar iets waaroor jy met my wil gesels? Is daar iemand met wie jy graag wil praat voor jy sterf of aan wie jy 'n boodskap wil stuur? Is jy gereed om te sterf? Al weier hy aanvanklik om te gesels, sal hy weet dat jy omgee, daar is vir hom en gewillig is om te luister en te help wanneer hy gereed voel daarvoor.
Dis belangrik dat jy hom nie dwing om te praat nie. Respekteer sy swye tot hy aandui dat hy behoefte het om te praat.
Jy het die sterwende aangemoedig om te praat en dit het moontlik tot sinvolle gesprekvoering gelei en hom gehelp om te sê wat hy op die hart het, of jy wag vir hom om te praat wanneer hy gereed is. Maar daar is moontlik ook iets wat jy op die hart het. Sê dit vir hom en vra of hy kans sien om na jou te luister. Wat jy ook al op die hart het, bly kalm, sodat jy hom nie ontstel nie.
Bely jou berou
Moenie geringe gebeure uit die verlede ophaal nie. Daar het egter dalk iets in die verlede gebeur waaroor julle albei tot dusver nog nooit kon of wou praat nie, weens die intense emosionele aard daarvan. Herinner hom aan die insident, sê dat jy berou het oor jou aandeel in die onmin en ongelukkigheid en vra hom om jou te vergewe. Wat ook al sy reaksie is, jy sal heelwat rustiger voel en sonder gewetenswroeging kan voortgaan met jou lewe.
Die sterwende persoon loop dalk al jare lank met die las van jou onvergewensgesindheid. Spreek hom vry deur te sê dat jy hom vergewe.
Bedank hom vir sy nalatenskap
Hy het waarskynlik gedurende sy lewe baie vir jou beteken en jou lewe op 'n besonderse manier aangeraak. Bedank hom daarvoor – wees spesifiek. Dit sal aan hom 'n gevoel van waardigheid verleen. Enige persoon wil graag weet dat sy lewe betekenis gehad het vir ander mense, veral vir diegene wat vir hom belangrik was.
Verseker hom gereeld van jou liefde
Dis nooit te laat om vir iemand te sê dat jy hom liefhet nie. Selfs al was jy in die verlede nooit eintlik demonstratief met jou emosies nie en het jy dit nie gereeld gesê nie, doen dit nou, selfs al weet hy dit. Enigeen wil weet dat hy geliefd is en was. Selfs al weet jy dat dit tot emosionele, tranerige oomblikke sal lei, sê dat jy hom gaan mis.
Moenie tot die laaste oomblik wag om te groet nie
Wanneer jy weet dat die einde (menslik gesproke) naby is, hanteer elke afskeid asof dit die laaste is. Dit sal verhoed dat jy die res van jou lewe berou het oor wat ongesê gebly het. Jy hoef nie stroperig of sentimenteel te wees nie, maar laat die persoon met die wete dat hy altyd vir jou belangrik sal wees. Indien jy ver van hom af woon en jy weet dis onwaarskynlik dat jy hom weer sal sien, wees eerlik. Sê dat jy nie weet of jy hom weer sal sien nie. Dit sal albei met vrede in jul hart laat dat die laaste oomblikke kosbaar was.
Verseker hom dat jy gereed is om afskeid te neem, al weet jy dat jy hom baie gaan mis
Die sterwende persoon klou dikwels nog aan die laaste lewensdraad omdat hy die geliefdes wat agterbly nie wil ontstel nie. Stel hom gerus dat hy maar mag 'laat gaan'.
Aanraking sê meer as woorde
Soms is woorde oorbodig. Julle het vir mekaar gesê wat op jul hart is, maar jou stille teenwoordigheid met 'n sagte aanraking kan in die laaste oomblikke meer sê en beteken as 'n stortvloed van woorde. Dis 'n besonderse manier om te sê: 'Ek is hier; jy is nie alleen nie'.
Al is dit moeilik, kan die laaste gesprek vir jou en ook vir die sterwende persoon bevrydend wees – dit kan die sterwensproses vir hom vergemaklik en vir jou wat agterbly die rouproses na die afsterwe makliker maak.