PressReader - Beeld: 2015-08-28 - R2,1 mil­jard se be­las­ting kort
R2,1 mil­jard se be­las­ting kort
Staat se be­gro­tings­tei­kens in ge­drang
Beeld - 2015-08-28 - Sake - Fran­cois Wil­li­ams
Suid-A­fri­ka stei­er steeds on­der sleg­te e­ko­no­mie­se nuus en die Suid-A­fri­kaan­se In­kom­ste­diens (SAID) is R2,1 mil­jard ag­ter met die in­vor­de­ring van be­las­ting in die eer­ste kwar­taal van die lo­pen­de be­las­ting­jaar.
As die by­drae van doe­a­ne-in­kom­ste uit­ge­sluit word, is die te­kort R4,2 mil­jard. Dit is groot­liks te wy­te aan ’n ag­ter­stand met die in­sa­me­ling van maat­skap­py­be­las­ting.
Die SAID skryf dit toe aan la­er as ver­wag­te voor­lo­pi­ge be­ta­lings van die myn­bou- en die ver­vaar­di­ging­sek­tor.
Dié in­lig­ting kom uit ’n aan­bie­ding aan le­de van die par­le­ment se staan­de ko­mi­tee oor fi­nan­sies.
Dit be­te­ken die re­ge­ring gaan weens die suk­ke­len­de e­ko­no­mie suk­kel om sy be­gro­tings­tei­kens te haal. Die jong­ste BBP-sy­fers het ge­wys die ver­vaar­di­ging­sek­tor het in die twee­de kwar­taal van van­jaar met 6,3% ge­krimp, myn­bou met 6,8% en landbou met 17,4%.
He­at­her Lo­we, hoof van on­der­ne­mings­ont­wik­ke­ling by FNB, sê die jong­ste swak groei­sy­fers maak dit vir klein en mid­del­slagon­der­ne­mings moei­lik om sta­bi­li­teit op te bou wat tot werk­skep­ping kan lei.
“Die kom­bi­na­sie van ’n krim­pen­de e­ko­no­mie, wis­sel­val­li­ge rand, sty­gen­de in­fla­sie en sty­gen­de ren­te­koer­se maak dit on­ge­loof­lik moei­lik om ’n klein­sa­ke­on­der­ne­ming te be­dryf. Ver­brui­kers het nie tans ge­noeg be­stee­ba­re in­kom­ste nie en groot maat­skap­pye sal traag wees om nu­we klein­sa­ke-ver­skaf­fers aan te stel weens die e­ko­no­mie­se on­se­ker­heid.”
Hugo Pie­naar, e­ko­noom van die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch se Bu­ro vir E­ko­no­mie­se On­der­soek, sê Suid-A­fri­ka kan nie veel doen aan swak­ker C­hi­ne­se groei en la­er grond­stof­pry­se nie, maar dis kri­tiek be­lang­rik om plaas­li­ke pro­duk­sie­kos­te, soos krag­ta­rie­we en ar­beids­kos­te – te be­heer.
Eskom se lae re­ser­we­mar­ge – die be­skik­ba­re krag­ver­moë wat op by­stand is as die krag­vraag skerp styg – is ’n kri­tie­ke faktor wat groei be­perk en ver­troue skaad, sê Pie­naar.
Doel­tref­fen­der ka­pi­taal­be­ste­ding deur Eskom om nu­we krag­op­wek­kings­ver­moë te skep is be­lang­rik, en be­ter ar­beids­ver­hou­din­ge is nood­saak­lik, sê Pie­naar.
Die on­af­hank­li­ke e­ko­noom Mi­ke S­chüs­sler sê drie jaar na­dat die Na­si­o­na­le Ont­wik­ke­lings­plan as be­leid aan­vaar is en 5,4%-groei as mik­punt ge­stel is, is die e­ko­no­mie aan’t krimp teen 1,3%. “Die ga­ping van 6,7 per­sen­ta­sie­pun­te tus­sen plan en prak­tyk is nog­al groot.
“Die re­ge­ring moet ge­hal­te­diens­te goed­ko­per aan­bied en die pri­va­te sek­tor het eer­der meer vry­heid en nie meer re­ëls no­dig nie.”
S­chüs­sler waar­sku die voort­ge­set­te val in grond­stof­pry­se kan die be­gin van ’n baie lang e­ko­no­mie­se win­ter in­lui.
In­tus­sen het die ge­no­teer­de klein­han­del­groe­pe Wool­wort­hs en Mas­smart al­bei gis­ter ge­waar­sku dat die swak­ker rand kos- en kle­re­pry­se in die ko­men­de maan­de ver­der sal laat styg.
Die ga­ping van 6,7 per­sen­ta­sie­pun­te tus­sen plan en prak­tyk is nog­al groot.
— MI­KE S­CHÜS­SLER