ANC soos roereier in ’n tuimeldroërDr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid. (Foto: Jairus Mmutle/GCIS) Praat van deurmekaar! Dit lyk nie of die regering altyd weet of dit dag of nag is nie soos die rondvallery met prosedures, regulasies en datums getuig. Niemand kon nog ŉ oortuigende rede verskaf teen die verbod op die verkoop van goed soos plakkies nie en Zweli Mkhize, minister van gesondheid, het vroeër die week ontdek dat hy van die verkeerde bladsy gelees het betreffende die afskalings na vlak 3. Dit sal nou sónder uitsondering in hele distrikte gebeur – seker nadat iemand tot die besef gekom het dat daar nie genoeg doringdraad vir die afkamping van sekere woongebiede is nie. Een van die ander mistastings was die verbod op mense in die buitelug, soos parke en strande. Sonskyn is ’n belangrike bron van vitamien D en hierdie vitamien bied goeie weerstand. Nou moet daar deur sekere grade skool toe gegaan word. Die datums word bepaal en die onderwysers word opgeroep. Maar o wee! Daar was 1 600 skole wat nie opgepas is toe hulle leeg gestaan het nie en nou is hulle nie meer skole nie. En hulle het almal 40%-tekorte aan die persoonlike beskermende toerusting wat hulle teen die virus moet beskerm. En ’n klomp van hulle het leerkragte onder kwarantyn. Eisj! En hoe gaan die stormlope beheer word wanneer drankwinkels Maandag oopmaak en mense hulle besope drink voor hulle die huis haal? En Dlamini-Zuma het uiteindelik – drie weke ná die tyd – die redes en syfers gekry vir haar besluit om Ramaphosa se opheffing van die rookverbod teen te staan. Dis nou nadat sy geweier het om die notule bekend te maak van die vergadering waarop die opheffingsbesluit van Ramaphosa gewysig is. Dit lyk mos nou of iemand afgevaardig is om gou-gou vir haar die statistieke en argumente oor die gevare van rook te versamel. Dis nou terwyl gerugte volop is dat sy goed bevriend is met mense in die onderwêreld wat met onwettige sigarette smokkel. Intussen woed die storm rondom tabak onbedaard voort. Die Black Tobacco Farmers Association (BTFA) kla hul plase gaan onder en dat ’n hele sektor van die landbou-ekonomie wat getransformeer en in swart besit is, onder gaan. Daar word gesê elke sigaret wat nou aangesteek word, is onwettig. “Dit verwoes ons plase en hulle doen dit met die regering se seën, beskerming en fasilitering. Ons sal weer slawe in ons geboorteland word omdat die regering met tabaksmokkelaars in die bed is.” Die minister van samewerkende regering en tradisionele sake, Nkosazana Dlamini-Zuma. (Foto: GCIS) Dlamini-Zuma se redes vir die verbod is dat 88% (van die 11 miljoen) rokers nie sigarette (wettiglik) kan bekom nie en dat dit druk van die (reeds ontoereikende) gesondheidstelsel haal. Sy het gesê tabak verhoog sowel die risiko vir die oordrag van Covid-19 as die risiko om ’n erger vorm van die virus op te tel. Beskikbare navorsing toon dat rokers intensiewer sorg nodig het en dat meer van hulle sterf as nierokers. Dlamini-Zuma is ook berug vir die gemors en korrupsie wat sy met die toneelstuk Sarafina II (’n toneelstuk teen vigs) gepleeg het toe sy in 1995 daarmee gemoeid geraak het. ’n Gesiene joernalis het geskryf dit is waar die staatskaping begin het, nie by haar man Jacob Zuma nie. ’n Ondersoek het getoon dat sy vir die parlement gelieg het oor die befondsing wat van die EU sou kom. In 1999 het sy voor in die koor gesing toe die wet op rook in openbare geboue, ensovoorts, aanvaar is. Nou ja, na gelang van hoe jy te werk gaan en hoe ingelig jy is, kan daar baie statistieke opgeroep word om jou eie standpunt te steun. So toon die kardioloog Konstantinos Farsalinos se portuurnavorsing en die data wat hy en ander wetenskaplikes bestudeer het juis dat huidige rokers ’n baie beter kans het om nié gehospitaliseer te word nie. Hulle glo nikotien gee aan rokers ’n voordeel en dat die effek van ander toksines in tabakrook nie ’n rol speel nie. Hy gaan self sover om te sê dat die onttrekking van nikotien nadelig vir sulke pasiënte kan wees. Dlamini-Zuma sê in haar beëdigde verklaring van 17 bladsye Chinese navorsing toon rokers se kans is 2,4 keer groter as nierokers om in waakeenhede te beland. Farsalinos se navorsing en statistieke weerspreek Dlamini-Zuma s’n. Farsalinos sê uitdruklik en beklemtoon dat die rookgewoonte geen positiewe gevolge vir die asemhalingstelsel kan hê nie en dat niemand moet begin rook as beskerming teen die virus nie. En tog: Pres. Cyril Ramaphosa. (Foto: Elmond Jiyane,/GCIS) Al hierdie navorsing reflekteer een ding: ’n verbasende lae persentasie rokers ontwikkel die koronavirus in ’n graad wat hospitalisasie nodig het. “My eie hipotese is dat nikotien sekere anti-inflammatoriese effekte het,” sê Farsalinos. Weersprekings van “feite” is volop. Ramaphosa se bevelsraad sê die verbod op alkohol het hospitaliserings, motorongelukke en moorde laat afneem, maar dieselfde geld in lande soos Kenia, Brittanje, die VSA, Kanada, Nieu-Seeland en Australië sonder dat hulle drank verbied het. Suid-Afrika het in baie buitelandse artikels die grap van die wêreld geword. As Ramaphosa ’n sterker magsbasis gehad het, sou hy die patetiese optredes en besluite deur ’n groot aantal ministers kan gebruik om van hulle ontslae te raak en mense met verdienste aan te stel. Die probleem is dat Dlamini-Zuma so naelskraap teen hom verloor het en ook die magtige ANC-vroueliga aan haar kant het.