Boek van die maand: 'Die troebel tyd' deur Ingrid Winterbach | Maroela Media
Dit is 'n troebel tyd waardeur Magrieta Prinsloo, hoofkarakter in Ingrid Winterbach se jongste roman, gaan.
Troebel in dié opsig dat sy 'n suksesvolle loopbaan as wetenskaplike – sy het navorsing gedoen oor die evolusionêre ontwikkeling van die filum Annelida uit die Ordovisium; op die erdwurm, om presies te wees – eiehandig in sy maai gestuur het toe sy haar departementshoof beledig het (volgens haar 'n stiksienige outokraat en 'n middelmatige wetenskaplike).
Sy is werkloos en boonop kry haar huwelik 'n knou. Die psigiater wat sy besoek skryf 'n nuwe middel voor wat haar laat bedaar en temper, maar sy ervaar nietemin nie die diep innerlike vrede waarop sy gehoop het nie. Sy aanvaar 'n pos by die Buro vir Voortgesette Onderrig, wat ene Markus Potsdam soos 'n spioenasie-eenheid bestuur.
Soos die leser kom Magrieta nooit heeltemal agter die kap van die byl van die werkinge van dié organisasie nie. "Vir al wat sy weet, is sy nou 'n geheime agent," mymer sy by geleentheid (10). Maar die omstandighede wat vir haar dalk onhelder is en waarmee sy verlief moet neem, word vir die leser 'n bron van ontdekking in die tyd (seisoene) en leefwêreld van dr. Magrieta Prinsloo – wat beskryf word in terme van "onstabiele tyd" (61) en "bose tye" (64). Distopies met apokaliptiese trekke.
Maar moenie troebel met donker verwar nie. Die manier waarop Winterbach ironie hanteer in Die troebel tyd maak die leeservaring allermins 'n somber affêre. Die boek is heerlik aweregs, polities onkorrek, sinies snaaks en boonop meesleurend.
Magrieta is die noukeurige waarnemer – "…sy kan inligting vinnig verwerk, sy't 'n breë belangstellingsveld…" (10) – wat die leser met mening blootstel aan die mense wat sy teëkom en daarmee saam die spesifieke omstandighede waarin sy met hulle te doene kry. Dit is deurgaans mense en omstandighede wat 'n mens 'n blik gee op haar eie binnewêreld.
Vlietend is daar byvoorbeeld die man en vrou wat haar by haar aankoms in Port Elizabeth ontmoet (en later weer opduik) en die man in die rolstoel op die sypaadjie in dieselfde stad. Onbelangrike karakters, maar die noukeurigheid waarmee na hulle gekyk word kan 'n mens kwalik mis.
Daar is die vrou wat in die Stellenbosse wingerd in 'n tentjie woon en wat haar voorstedelike lewe formeel gegroet het die dag toe sy haar slimfoon, "'n triomf van die tegnologie", in die rivier gegooi het. Dit is veral dié vrou se siening van moederskap wat naklink in Magrieta se gemoed.
Daar is Alta Meyer, die vrou wat 'n Uber bestuur "net vir haar plesier" (113) en omdat die Uber-ding haar uit die huis neem, wat sy haat en verag: "Die huis cramp haar style…". As sy nie bestuur nie, lees sy die jongste Michel Houellebecq wat op die sitplek langs haar lê. In Houellebecq-styl kom Magrieta en die Uber-vrou 'n ent verder 'n protesoptog van prostitute teë – met U eie keuse as die klankbaan in die motor.
Dit is die einste Alta wat in slapelose nagte aan "eindtyd-scenario's" lê en dink. Terwyl die vrou in die wingerd suf was van "apokalips-fatigue".
Soos dit moet, is die keuse wat voorgespeel word in die motor "Een skone dag" uit Madama Butterfly….
En net soos musiek daartoe bydra om 'n verdere dimensie aan spesifieke omstandighede te gee, word 'n magdom literêre verwysings en tekste van wye omvang gebruik, en graffiti, en 'n soort taal (argot) wat noukeurig en bedag anglisismes aktiveer: "desolaat", "argot", "illegaal", "moroos" en die onvermydelik heerlike "obstakel" waaroor 'n mens in die teks nie net struikel nie, maar waaraan jy jou ook verkneukel.
En so dra die visuele wêreld ook by in die vorm van kleurbeskrywings die getekende werklikheid te in te vul: "Agter haar word die berge 'n vreemde nier-, of lewer-, of bloedpienk in die laaste strale van die ondergaande son" (54). Grys word in diverse skakerings beskryf en so ook geel, soos in "swawelgeel". En so ook die reuksintuig, wat "iets skerps soos ammoniak" registreer.
In minder as 200 bladsye is daar aan die boek as dié enkele opmerkings.
As jy bo-oor teksverwysings wil lees en nie noodwendig al wat 'n literêre afdraaipaadjie is wil neem nie, loon dit 'n mens in elk geval om Die troebel tyd te lees. Dit is Winterbach on a role.