Nuuskommentaar: Ramp nie ‘gestuit’ maar vererger – Ram(a)p(hosa) se prestasiekassie krimpPres. Cyril Ramaphosa. (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) ’n Dekade en ’n aks gelede het ’n opposisieraadslid na ’n verslag van die ouditeur-generaal oor ŉ betrokke munisipale raad as ŉ ramp verwys. Na afloop van die vergadering wou ’n raadslid van die regerende ANC by die doemprofeet weet of hy ernstig was met sy beoordeling as rampspoedig. Sedertdien gaan dit van erg tot erger, en maan die opposisie-DA dat daardie munisipaliteit, Mangaung, die eerste metro kan wees wat in duie stort. Maar steeds is die ANC onwillig om die regte bloubottel (kasterolie) in te span, en eerder op die soustrein te bly en die Bloutrein gulsig te sluk. Vandag was die rypste koringland vir ’n nuuswaardige kommentaar die bekendmaking van verslae van die ouditeur-generaal met die staat en staatsentiteite wat die afgelope jaar agteruit geboer het. Dit is nie die soort nuus wat verantwoordelike Suid-Afrikaners sou wou hoor nadat Cyril Ramaphosa die regering van die Zupta-ramp vervang het nie. As die Zupta-bewind baie kort saamgevat moet word, sou dit beskryf kon word as die inspan van korruptes om die staat van sy hulpbronne leeg te suig, en die wetstoepassers so te kaap dat daar nie vervolging sou plaasvind nie. Iets is aan die gebeur – daar was byvoorbeeld reeds ’n hele aantal boeke wat verskeie aspekte van die staatskaping ontmasker het. ’n Paar sleutel-aanpassings is by die SAID gedoen, die Nasionale Vervolgingsgesag se kop is afgekap en ’n nuwe een aangeheg … maar steeds wil sake nie vlot nie. Nie alles kan (meer) voor die Zuptas se deur gelê word nie, maar soms lyk dit of Zuma steeds stewig in die saal is. Nie net kon die wapentransaksie-verwante korrupsieverhoor teen Zuma nog nie regtig aan die gang kom nie, maar hoe is dit moontlik dat die NVG steeds “onvoldoende” bewyse het om Julius Malema te verhoor, maar van sy eertydse “kollegas” wel, terwyl die leier van AfriForum se private vervolgingseenheid glo daar is wel genoeg bewyse? En dis nie asof dié persoon, adv. Gerrie Nel, as ’n paloeka beskou kan word as dit by vervolging kom nie. Terwyl Malema verklaar dat die EFF “gereed” is om Johannesburg te regeer? ’n Mens kan maar net wonder wie het wat in die twak ingemeng wat hy rook? Dat die kreeftegang van die staat se finansies ’n ramp is, is gewis. Dat alles die Zuptas se skuld is, is ook ŉ bietjie vergesog, maar die feit dat dit so lank ná Zuma se afsetting steeds momentum afwaarts het, laat die koppe raas. Erg raas. In 1984 was dit reeds ’n kernelement van Ekonomie 116 toe die uwe die vak buitemuurs bestudeer het – dat die besteding van ’n te groot deel van die BNP aan die sogenaamde onproduktiewe (staat-)sektor rampspoedige gevolge sal hê. Dit kan hoogstens net sin maak as dit op die korttermyn gebruik word om meer geld in die produktiewe sektor in omloop te kry sodat die ekonomie gestimuleer kan word. Al meer word die vingers na die radikale vakbonde gewys wat dit juis andersom sien … as krip vir die kaders. Ja, dit werk, maar ook net totdat ’n land se geld ook op is. Wouter Wessels, die VF Plus se hoofwoordvoerder oor finansies, som dit baie netjies op: “Die staat se salarisrekening is besig om geld wat die land aan die gang moet hou, met reëlmatige toename te verorber terwyl vakbonde aandring op groter porsies. Tog word die privaatsektor en wit mense van die land gereeld die sondebok gemaak vir die land se probleme. “Almal weet dit en die regering erken dit en maak beloftes om op te tree. Tog gebeur net mooi niks. Die regering se salarisrekening maak tans 34% van die nasionale begroting uit. Dit beteken dat R340 uit elke R1 000 wat die regering bestee, aan salarisse gaan. “Salarisse het in die tydperk van 2006/07 tot 2018/19 meer as verdriedubbel van R154 miljard tot R518 miljard. Staatsamptenare wat meer as R1 miljoen per jaar verdien, het gedurende dieselfde tydperk van 9 600 tot 29 000 toegeneem.” Die DA is ook nie sonder koorspen oor waar die siek ekonomie vandaan kom nie. (Lees hier.) Ongelukkig word dit net in Engels bekendgestel, wat dit effektief weerhou van die Afrikaanse gemeenskapsmedia waar daar nie die kapasiteit of tyd is vir vertalings is nie. (Die DA is al meer as voldoende hierop gewys – nie net deur die uwe nie, maar verskeie groot rolspelers in die Afrikaanse media.) Is Ramaphosa laks om op al die fronte van ekonomiese selfmoord wal te gooi – inteendeel, nog petrol op die vlamme te gooi met onteiening sonder vergoeding? Of is die Zupta-momentum nog net te groot om dit uit sy selfmoordkoers te dwing, laat staan nog in die regte rigting geforseer te kry?