PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2018-02-01 - Grond­be­gin­sels:
Wat jy van maat­skap­py­s­kuld moet weet
ek het al voor­heen oor skuld ge­skryf, maar ek wil weer daar­oor ge­sels aang­sien dit be­lang­rik is vir ’n maat­skap­py se groei. Dit kan ook tot sy on­der­gang lei. As skuld om­sig­tig en bin­ne be­stuur­ba­re vlak­ke ge­bruik word, sal skuld ’n maat­skap­py wel laat groei. As jy by­voor­beeld geld teen 10% kan leen en ’n nu­we wins­sen­trum kan koop of uit­bou om ’n op­brengs van 12% te le­wer, is jy op die wen­pad. En dit sal nog be­ter gaan wan­neer die skuld eers ver­ef­fen is.
On­langs is die mark ge­skok deur Vi­ce­roy Re­se­arch, wie se diep­gaan­de ver­slag oor Steinhoff vroeg in De­sem­ber tot nóg aan­deel­ver­ko­pe ge­lei het. Daar was ook spe­ku­la­sie oor watter maat­skap­py vol­gen­de on­der skoot sou kom. Die aan­dag is toe ge­ves­tig op aandele met groot skuld juis weens die ri­si­ko wat dit vir hul­le in­hou.
Die eer­ste ding is dat jy eers ’n paar be­lang­ri­ke skuld­ver­hou­dings moet ver­staan, met die ge­wild­ste die skuld/ e­kwi­teit­ver­hou­ding (SE). Dit toon die to­ta­le skuld as ’n per­sen­ta­sie van e­kwi­teit van ’n maat­skap­py (e­kwi­teit is van die ba­lans­staat en is ba­tes min las­te). Dus, kan ’n maat­skap­py mis­kien ’n Se-vlak van 50% hê, maar wat be­lang­rik is, is om die ten­dens oor ’n tyd­perk dop te hou, die on­der­ne­ming met sy por­tuur­groep te ver­ge­lyk en mo­ni­teer wat die be­stuur se Se-tei­ken is.
Soms kan ’n on­der­ne­ming ’n groot tran­sak­sie be­klink wat sy SE veel ho­ër op­stoot, soos in die ge­val van Fa­mous Brands* met sy ver­kry­ging van Gour­met Bur­ger
Kit­chen in B­rit­tan­je. In dié ge­val het die maat­skap­py sy di­vi­dend­uit­be­ta­lings op­ge­hef om die ver­hoog­de skuld ag­gres­sief aan te pak.
An­der, soos Aspen, het ge­woon­lik ’n hoë SE om­dat hul­le voort­du­rend ver­kry­gings doen. In die ge­val van dié far­ma­seu­tie­se fir­ma, be­taal die kon­tant wat die ver­kry­gings ge­ne­reer die nu­we skuld af. Die ri­si­ko is na­tuur­lik dat sou die ver­kry­ging nie kon­tant­vloei ge­ne­reer nie, kan dit druk op die maat­skap­py se ver­moë plaas om die te­rug­be­ta­lings te dek, der­hal­we is ren­te­dek­king be­lang­rik.
Ren­te­dek­king is ’n maat­skap­py se ver­dien­ste vóór ren­te en belasting (e­bit) ge­deel in die maat­skap­py se ren­te­be­ta­lings vir die tyd­perk. Hier is ’n i­de­a­le sy­fer min­stens t­wee keer, maar in­dien ver­dien­ste si­klies is, dan is dit be­ter as dit selfs ho­ër is.
Ek slaan ook ag op die be­dryfs­ver­hou­ding – be­dryfs­ba­tes (ge­woon­lik kon­tant, voor­raad en ont­vang­ba­re bedrae) ver­ge­le­ke met skuld be­taal­baar bin­ne die jaar. Be­dryfs­ba­tes en -las­te op die ba­lans­staat is wat bin­ne die vol­gen­de 12 maan­de be­taal­baar is en dit gee vin­nig ’n aan­dui­ding of ’n maat­skap­py sy kort­ter­myn­skuld kan be­taal.
Ek wil ook ’n uit­voe­ri­ge i­dee van die skuld­struk­tuur sien en hier moet ons wag vir die jaar­ver­slag waar­in die maat­skap­py al die be­son­der­he­de sal pu­bli­seer, soos wan­neer skuld be­taal­baar is as­ook die be­trok­ke ren­te­koer­se.
En in die jaar­ver­slag kry ek ook ge­ge­wens oor skul­d­oor­een­koms­te. ’n Uit­le­ner sal dik­wels voor­waar­des op die skuld plaas. By­voor­beeld, hy kan daar­op aan­dring dat in­dien mar­ges be­ne­de ’n se­ke­re vlak daal, die skuld on­mid­del­lik be­taal­baar is. Dit is baie be­lang­rik vir suk­ke­len­de maat­skap­pye want as ’n si­tu­a­sie ver­er­ger, kan dit die skuld skie­lik in­trek wat die maat­skap­py in ’n swak­ker toe­stand laat.
Dus, hoe­wel ek skuld ver­kies om ’n maat­skap­py te laat groei (in plaas van om nog aandele uit te reik), moet ons as aan­deel­hou­ers ’n skerp oog hou oor die omvang van die skuld en sorg dat dit be­stuur­baar is. Die maat­skap­py sal kom­men­taar le­wer oor sy skuld en sal tei­ken­ver­hou­dings hê, maar ons as be­leg­gers moet ook ons eie na­vor­sing doen. Ons moet ont­hou dat wan­neer sa­ke goed ver­loop, skuld sel­de re­de tot kom­mer is, met die maat­skap­py wat dit óf aan­gaan óf be­taal. Maar wan­neer sa­ke ver­keerd loop, kan die skuld die las wees wat die maat­skap­py laat sink. ■ te­rug­voer@fin­week.co.za
*Die skry­wer be­sit aandele in Fa­mous Brands.
Skuld is sel­de re­de tot kom­mer, met die maat­skap­py wat dit óf aan­gaan óf be­taal. Maar wan­neer sa­ke ver­keerd loop, kan die skuld die las wees wat die maat­skap­py laat sink.