Herkoms van paar gewilde idiome - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Herkoms van paar gewilde idiome
Afrikaans is heerlik en idiome maak dit net nog lekkerder. Sommige idiome is stokoud maar leef steeds voort, waar ander mettertyd verdwyn. Gelukkig word daar steeds nuwe idiome geskep en Afrikaanssprekendes word aangemoedig om aktief kreatief te raak en hulle eie gesegdes uit te dink.
Die herkoms van Afrikaanse idiome is uiteenlopend en interessant. Hier volg 'n paar wat mens soms laat wonder:
Iets op die lappe bring – hoekom word die woord lappe hier gebruik? Die oorspronklike betekenis van lappe in hierdie konteks is skoensole. Wanneer 'n mens iets op die lappe gebring het, het jy op die been gekom en op jou voete gestaan om die saak onder jou toehoorders se aandag gebring. Jy het dus op jou skoensole gestaan.
In die stof byt – hierdie idioom kom uit die Middeleeue toe ridders met hul lanse te perd op mekaar afgejaag en dan in die sand geval het .
'n Blok aan iemand se been wees – dit is geskep na aanleiding van die swaar strafwerktuig van hout wat om die bene, en soms ook die arms en kop, van 'n gevangene geplaas is.
Iemand aan die kaak stel – dit verwys na die houtstellasie teen die muur van 'n stadshuis of gebou waar skuldiges weens misdade soos bedrog, egbreuk, godslastering of meineed vasgeketting was sodat almal hulle kon sien.
Die sieke dra die gesonde – dit kom uit Esopus se fabel van Jakkals wat vir Wolf wat lyfseer is, oorreed om hom na sy meisie toe te dra.
Suur druiwe – dit kom ook uit een van Esopus se verhale van Jakkals wat die druiwe bo sy kop nie kan bykom nie en sy teleurstelling verberg deur te sê dis te suur.
Vir iemand sy kastaiings uit die vuur krap – kom uit 'n fabel van 'n aap wat kole met die poot van 'n slapende hond uit die vuur gekrap het.
Lieg soos 'n tandetrekker – tandartse was nie altyd opgeleide artse soos ons hulle vandag ken nie. Allerhande kwaksalwers het die taak verrig om mense se tande op pynlike en onhigiëniese maniere te trek nadat hulle belowe het dat dit nie baie seer gaan wees nie.
Soos 'n groot speld verdwyn – hierdie idioom het sy oorsprong uit die gesegde "verdwyn soos 'n groot speld in 'n hooimied".
Met die maan gepla – in die verlede het sommige mense waarlik geglo dat die maan 'n mens mal kan maak, of van jou verstand kan beroof! Volgens hulle sou jy maklik geestesongesond word indien jy aan te veel maanlig blootgestel sou word.
Duim vashou vir iemand – volgens oorlewering stam dit uit die tyd van die gladiatore in die Romeinse arena: as die verloorder se lewe gespaar moes word, het die keiser sy duim in sy vuis toegevou; andersins het hy die duim uitgesteek, met noodlottige gevolge.
Die koeël is deur die kerk – vroeër eeue kon vlugtelinge, misdadigers en skuldenaars skuiling soek in sekere plekke, byvoorbeeld kerke, wat tot toevlugsoorde verklaar was. As iemand in 'n kerk skuil en sy agtervolgers skiet steeds op hom, dan weet hy dat hy niks vir sy veiligheid kan doen nie want die agtervolger respekteer nie die heiligheid van die skuilplek nie.