LEES IN Afrikaans Albanees Amharies Arabies Armeens Azerbeidjans Azerbeidjans (Cyrillies) Bengali Bislama Bulgaars Cebuano Chichewa Chitonga Chitumbuka Chiyao Cibemba Deens Duits Efik Engels Esties Ewe Fidjiaans Fins Frans Georgies Goedjarati Grieks Hebreeus Hiligaynon Hindi Hongaars Ibo Iloko Indonesies Italiaans Japannees Joroeba Kanarees Kantonnese Chinees (Tradisioneel) Katalaans Kazaks Kikaonde Kinyarwanda Kirgisies Kirundi Koreaans Kroaties Letties Lingala Litaus Luganda Luvale Mahratti Malabaars Malgassies Maltees Mandarynse Chinees (Tradisioneel) Mandarynse Chinees (Vereenvoudig) Masedonies Mianmees Ndebele (Zimbabwe) Nederlands Nepalees Noors Oekraïens Oerdoe Oromo Pandjabi Pangasinaans Pools Portugees Roemeens Russies Samoaans Sepedi Serwies Serwies (Romeins) Shona Silozi Singalees Slowaaks Sloweens Spaans Suid-Sotho (Lesotho) Swahili Swahili (Kongo) Sweeds Tagalog Tamil Tataars Teloegoe Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tsjeggies Tsonga Tswana Turks Twi Viëtnamees Waray-Waray Wolaita Xhosa Yslands Zulu
“Geen element is noodsaakliker vir lewe as koolstof nie”, sê die boek Nature’s Building Blocks. Koolstof het unieke eienskappe wat dit in staat stel om met homself en baie ander chemiese elemente te verbind. Miljoene verbindings word dus gevorm en daar word voortdurend nog ontdek of kunsmatig vervaardig.
Die voorbeelde wat hier gegee word, toon dat koolstofatome ook kan verbind om verskeie vorms te vorm, insluitende kettings, piramides, ringe, plate en buise. Koolstof is beslis ’n wonder-element!
Koolstofatome vorm viervlakkige piramides wat veroorsaak dat die struktuur uiters stewig is; dit maak diamant die hardste natuurlike stof waarvan ons weet. ’n Suiwer diamant bestaan hoofsaaklik uit ’n enkele molekule van koolstofatome.
Styfgebinde koolstofatome is in lae uitgelê wat losweg aan mekaar verbind is en kan maklik van mekaar afgly soos velle papier op ’n stapel. Omdat grafiet hierdie eienskappe het, is dit ’n goeie smeermiddel en ’n belangrike verbinding in loodpotlode. *
Grafien is een laag koolstofatome wat in ’n heksagonale netwerk gerangskik is. Dit het ’n breekweerstand wat baie sterker is as dié van staal. ’n Potloodstreep het moontlik klein hoeveelhede grafien in een laag of baie lae.
Hierdie leë koolstofmolekules kom voor in vorms soos mikroskopiese balle en buise wat nanobuise genoem word. Dit word gemeet in nanometers, of miljardstes van ’n meter.
Plante, diere en mense bestaan uit baie selle wat gebou is op ’n raamwerk van koolstof—’n element wat voorkom in koolhidrate, vette en aminosure.
“[God se] onsigbare eienskappe word . . . waargeneem . . . in die dinge wat gemaak is.”—Romeine 1:20.
^ par. 7 Sien die artikel “Het enigiemand ’n potlood?” in die Ontwaak! van Julie 2007.
Koolstof—’n Produk van fyn instelling in die sterre
Koolstof word gevorm deur die samesmelting van drie helium nukleï, wat volgens wetenskaplikes binne-in sterre plaasvind wat rooireuse genoem word. Maar sekere toestande moet presies reg wees sodat die helium kan saamsmelt. “As net ’n paar van die instellings [van die fisiese wette] verander word, hoe onbeduidend ook al,” skryf fisikus Paul Davies, “sal daar geen heelal, geen lewe en beslis geen mense wees nie.” Hoe kan ons hierdie fyn instelling verklaar? Party sê dat dit net gebeur het. Ander beskou dit as bewyse dat ’n wyse Skepper bestaan. Watter beskouing klink vir jou redeliker?
Plante wat wiskunde doen