Die ooreengekome internasionale handelsreëls binne die Wêreldhandelsorganisasie loop deur onder ’n ernstige, eensydige afbreekproses wat Amerika begin het. Dit ontwrig reeds landboumarkte en gaan vinnig uitkring.
Suid-Afrika se landbou is bloot nie sterk genoeg om teen die groot spelers in die bedryf staande te bly nie. Bedrywe moet nou al besin oor hoe om plaaslike boere te beskerm teen dié ontwrigting en met die staat begin onderhandel.
Daar is al baie debatte gevoer oor die nodigheid dat die staat sy steun aan die landbou in Suid-Afrika moet vergroot. ’n Mens hoor soms op kongresse nog versoeke dat die staat sekere dinge moet subsidieer. Natuurlik is daar sekere dinge wat ’n regering behoort te doen.
Een daarvan is om ’n gesonde beleidsraamwerk daar te stel met duidelike doelwitte en watter aksieplanne gevolg gaan word om dié doelwitte na te streef. Die tweede aspek is dié van ’n ramphulp- bystandskema vir die landbou wat nie na willekeur deur staatsamptenare toegeken word nie.
Derdens is daar die staatsbegroting wat as deel van die staat se funksies ’n begroting vir die departement van landbou het wat sekere administratiewe en beheerreëlings moet toepas. Dit raak aspekte, soos die bekamping van siektes, inspeksies en nog meer. In Suid-Afrika sluit dit ook bedrae in vir navorsing en voorligting.
Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) doen jaarliks ’n studie waar staatsteun aan die landbou in 51 lande gemeet word en bepaal word of die steun toe- of afneem. In die laat 1980’s is in die sogenoemde Uruguay-ronde onderhandelings binne die nuwe Wêreldhandelsorganisasie (WHO) gevoer.
Daar is ook ooreengekom hoe tariewe verlaag moes word (ook in Suid-Afrika se geval). ’n Duidelike stel internasionale handelsreëls is ingestel om handel vryer te maak.
Dit raak elke dag duideliker dat die afgelope twee dekades se beweging na ’n vryer handelstelsel en minder ontwrigtende steun aan die landbou besig is om te verval. Dit is ’n nuwe bedreiging vir ’n land met ’n onbeskermde handelstelsel soos Suid-Afrika en sy landbou.
Die dalende neiging is duidelik te sien. Dit beteken egter ons moet vroegtydig debat begin voer oor die regte beleidsmaatreëls wat Suid-Afrika behoort in te stel, want internasionale reëls word tans op groot skaal verbreek.
Amerika steur hom beslis nie aan die WHO se reëls nie. Daar is ’n lang lys ander produkte, maar kyk byvoorbeeld na Amerika se sojaboonpryse wat reeds in Junie met bykans 22% gedaal het.
Dit sluit byvoorbeeld die staatsbegroting vir steun aan die landbou in, asook tariefbeskerming en ander maatreëls wat nie noodwendig die regstreekse oorbetaling van geld is nie. Daar is bevind dat die steun aan die landbou sedert die middel-1990’s stadig afgeneem het van sowat 1,3% van die BBP van die OESO-lidlande tot sowat 0,7% in 2015-’17.
Daar is ook uiteenlopende neigings, waar party lande se steun aan die landbou toegeneem het. Die OESO-verslag het bevind daar was drie lande waar die totale steun aan die landbou (wat ook gesien word as ’n las op die ekonomie) die kwaaiste gedaal het, naamlik Colombia, die Russiese Federasie en Suid-Afrika.
Boere daar is net so uitgelewer aan internasionale markkragte en droogtes. Die groot verskil is natuurlik dat Australië ’n baie stabiele beleid het, wat andersins die landbou steun.