Vryheidsoorlog: ‘n Onbekende verhaal | Die Vryburger
Die laaste woorde van ’n dapper jong man wat sy plek vol gestaan het tydens die Tweede Vryheidsoorlog, is gerig aan sy ma en broer, en dit laat heimwee, wrewel en trane meng.
“Gee my horlosie aan Vader, die kamaste aan Barend, my hoed aan Alit en die lyfband aan Hennie.”
Dit is die woorde van ’n jong man die aand voor hy, tydens die Tweede Vryheidsoorlog, gehang is weens die optrede van lafaards, verraaiers en joiners.
Die brief sluit sy kort testament in.
Die jong Izak Bartholomeus Liebenberg (18) skryf in ’n brief, sy laaste gedagtes, met die vers:
“Veilig in Jezus’ armen, Zacht aan Zijn borst gevlijd,
Daar in Zijn liefdeschaduw, Wacht mij de heerlikheid.”
Hierdie woorde is nog te sien in die oorspronklike brief wat Izak Liebenberg op 10 Januarie 1902 in die dodesel op Aliwal-Noord geskryf het.
Die vergeelde brief is vir meer as ’n eeu in ’n Bybel bewaar wat ’n moeder in die Konsentrasiekamp van Bethulie, in die Vrystaat, gehad het.
Die 87 jarige oom Swaerrie Coetzer van Rouxville het sy moeder se Bybel met hierdie brief nou aan die Oorlogsmuseum van die Boererepublieke in Bloemfontein bemaak, waar dit vir die komende geslagte bewaar sal word.
Lt. Izak Liebenberg, oorspronklik van Philippolis, was ’n junior offisier in die kommando van Gideon Scheepers.
Die inligting is wel bekend en ook reeds te boek gestel, maar die brief is ’n welkome getuigskrif en fonds om te bewaar.
Liebenberg is deur Britse soldate in hegtenis geneem, verhoor en ter dood veroordeel vir die “moord” op Leopold Henry Neumeyer wat ’n lid van die polisie op Smithfield was. Hy het hom tydens die oorlog by die Britte geskaar, en is deur die Boere as ’n verraaier en joiner bestempel.
Neumeyer was behulpsaam om Boere se plaashuise af te brand want hy het geweet watter Boere op kommando was. Hy was aktief betrokke om te help om vroue en kinders op die wreedaardige wyse te behandel en na die konsentrasiekamp op Aliwal-Noord te neem.
Op 23 November 1900 is Neumeyer en ene Van Aswegen, ook ’n joiner, op die plaas Stolzkraal in die Rouxville distrik, deur ’n Boerekommando onder leiding van luitenante Swanepoel en Liebenberg in hegtenis geneem.
Die joiner Van Aswegen het ontsnap. Neumeyer wou ook vlug, maar is deur Liebenberg gewond. Hy het egter probeer wegkom, waarna hy doodgeskiet is deur Swanepoel wat later self ook gesneuwel het tydens ’n geveg.
Die Britte was vasbeslote om die dood van Neumeyer te wreek en op 12 Julie 1901 is Liebenberg gevange geneem, vir moord aangekla, en op Aliwal-Noord in ’n tronk aangehou.
In ’n omstrede hofsaak het twee Boere-krygsgevangenes, Tobias du Toit en Frans Steenberg, teen Liebenberg getuig in ruil vir hul eie vryheid.
Liebenberg het erken dat hy die vlugtende Neumeyer gewond het, maar nie dat hy vir sy dood verantwoordelik was nie. Op 11 Januarie 1902 is Liebenberg in die Aliwal-Noord tronk tereggestel. Die eerste poging om hom te hang het misluk, maar die Britte het hom ’n tweede keer gehang.
Die sterftekennisgewing van Neumeyer word aangedui as “Murdered by the Boers”. Neumeyer is in die Britse begraafplaas op Aliwal-Noord begrawe.
Die jong Liebenberg se oorskot is later opgegrawe en by sy ma op hul plaas begrawe.
Foto – Izak Bartholomeus Liebenberg
2 thoughts on “Vryheidsoorlog: ‘n Onbekende verhaal”
DuP du Plessis August 12, 2013 at 2:42 pm
Die realiteit van verraad lê baie naby aan die oppervlakte in enige oorlog-situasie, maar veral in oorloë waarby die Joodse Geldmag of die Britse Imperialiste, (vir wie Mamon hul afgod is) betrokke is/was. Want vir hulle is doelbewuste omkoopgeld en afpersing maar net nog wapentuig vir oorlogvoering. Hulle weet dat daar maar altyd tussen enige groep landsburgers ook diegene sal wees, wie se morele waardes omkoopbaar sal wees, vir die regte bedrag geld of ander oorwegings.
‘n Mens kan maklik oordeel en sê dat volksverraad erger is as lands-/ staatsverraad (oftewel hoogverraad), maar gedurende die Tweede Vryheidsoorlog was daar Boere vir wie hul naasteliefde (vir vrou en kinders) sterker was as hul volksliefde, en gedurende 1901 het die Imperialiste hul omkoop-middels juis so aangebied dat ‘n Boer kon kies om sy vrou en kinders uit die helkampe te laat vrylaat, in ruil vir sy verraad teenoor sy volk en sy gevegsmakkers, en dan het talle Boere in daardie strik getrap sonder om die gevolge daarvan te besef. Party Boere het daarna selfs sover gegaan om nie net ‘Hensoppers’ te word nie, maar ‘Joiners’ geword wat op hul ou kamerade sou begin jag-maak (sg. om die oorlog te verkort, nog ‘n afpersingsmetode van die Imperialis.)
Vir die Kaapse Rebelle was die Tweede Vryheidsoorlog eintlik nog ‘n swaarder tydperk as vir die Republikeinse Boere. Hulle moes die morele wilsbesluit neem om doelbewus teen die staatsgesag waaraan hulle onderwerp was te rebelleer en hul bloedverwante oorkant die Oranjerivier gaan help, of hulle in die steek laat en sien hoe daardie bloedfamilie se kinders van die honger omkom. Vir die Kaapse Rebelle was daardie keuse dan ook geneem met die wete dat, as die Engelse hom sou vang, dan sou hy summier doodgemaak word. Vir hulle mede Kaapse-Afrikaners was die omkoopgeld dan alte maklik aanvaarbaar, want dan sou hy betaal word om teen iemand te getuig wat die (Britse) Staatsgesag uitgedaag het.
In bg. artikel is dit duidelik dat Tobias du Toit en Frans Steenberg deur die Engelse omgekoop is met praatjies oor vrylating, in ruil vir (moontlik valse) getuienis teen Liebenberg.
“Die sterftekennisgewing van Neumeyer word aangedui as “Murdered by the Boers”.”
My voorstel is dat ons by die grafskrif van Izak Bartholomeus Liebenberg, moet byvoeg: “Murdered by the British Imperialists” en op Neumeyer, Van Aswegen, du Tiot en Steenberg se grafstene: “For the love of money.”
Baie dankie aan die Vryburger-redaksie vir bg. puik atrikel en net soveel dank aan die 87 jarige oom Swaerrie Coetzer van Rouxville, vir wie dit belangrik genoeg was om hierdie stukkie lewenswerklikheid met die Boerevolk se nageslag te deel.
Sheugnet August 12, 2013 at 2:55 pm
Dankie vir die insig wat jy ons gee, DuP. ‘n Ou moet maar versigtig wees en stadig om te oordeel en nog stadiger om jou eie standpunt bekend te maak. Mag die Here ons in die toekoms te hulp kom wanneer ons voor soortgelyke keuses te staan kom.