SA museums in krisis: ‘Stories, kultuurkonteks gaan verlore’Dr. Dionē Prinsloo, hoof uitvoerende beampte van SA Akademie. Foto: YouTube/Skermskoot uit ‘n Dagbreek-video ŉ Onlangse bestekopname wat ondersoek ingestel het na Suid-Afrikaanse museumversamelings en -uitstallings het vasgestel dat meer as 50 Suid-Afrikaanse museums in die laaste paar jaar tot niet gegaan het – en dat nóg 50 boonop dieselfde gevaar loop. Dr. Dionē Prinsloo, hoof- uitvoerende beampte van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns, sê die bewaring van museumversamelings en museumverwante kundigheid het ook tydens die opname onder die loep gekom. Prinsloo sê dit is kommerwekkend dat museums in Schoemansdal, Botshabelo, Winburg, Kroonstad en ook die Macrorie Huismuseum in Natal, die landboumuseum in Lichtenburg en talle dorpsmuseums moontlik ŉ gevaar loop om ook hul deure te sluit. “Indien die korrekte museumkundige bewaringsbeginsels nie dringend toegepas word nie, sal baie onvervangbare voorwerpe tot niet gaan. Die stories en kultuurkonteks van die voorwerpe, en gevolglik ook ŉ kosbare deel van die Suid-Afrikaanse verlede, sal verlore gaan indien nie vinnig opgetree word nie,” sê Prinsloo. Sy sê dringende konstruktiewe gesprekke en aksie vir die bewaring van hierdie voorwerpe is noodsaaklik. Die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns is volgens haar daarom tans in gesprek met ŉ forum van kultuurorganisasies en ander kundiges oor die huidige stand van museums in Suid-Afrika. “Wêreldwyd word museums as bewaarders of beskermers van kultuurgoedere beskou, en in Suid-Afrika verkeer die daarmee gepaardgaande kultuurbewussyn in ŉ krisis. Dié situasie word klaarblyklik nie in die algemene diskoers in Suid-Afrika erken of raakgesien nie. “Sonder vakkundige kennis, veilige bewaring en sekuriteit, instandhouding en korrekte museumkundige bewaringsmetodes (wat internasionale praktyk is), en sonder sinvolle kontekstualisering van voorwerpe het kultuurgoedere min kans op oorlewing. Ook word daar nie ŉ toekomstige generasie van museumbesoekers gekweek nie,” sê sy. Prinsloo sê daar is “feitlik geen verset” teen die huidige agteruitgang nie. Volgens haar is dit problematies dat daar ŉ gebrek is aan die optekening van die gewoontes, tradisies of lewenswyse van mense in die verlede.