Brein - Wikipedia
(Aangestuur vanaf Harsings)
Magnetiese resonansie tomografiese opname van die menslike brein
Die brein (ook bekend as harsings) in gewerwelde diere vorm die middelpunt van die senuweestelsel. Dit bestaan ook uit 'n groot aantal senuweeselle en ander selle wat 'n ondersteunende rol speel. Die brein koördineer, beheer en reguleer verskillende funksies en liggaamsprosesse van 'n organisme. Daar word ook 'n aantal hormone in die brein vervaardig. Die mens se brein word as uniek beskou. Dit stel die mens in staat tot gevorderde probleemoplossing benewens verbeelding-, taal- en spraakvermoëns. Wetenskaplike studie van die brein word neurowetenskap of neurobiologie genoem.
Die brein beheer liggaamstemperatuur, hartritme en asemhaling. Dit is die ontvanger van sensoriese inligting omtrent die liggaam en buitewêreld via die sig-, gehoor-, reuk-, smaak- en tassintuie. Dit beheer en kommunikeer verskillende spierspannings of liggaamsbewegings wanneer 'n mens of dier swem, loop, stil staan, sit of kommunikeer. Dit stel 'n mens in staat om te dink, te droom en te redeneer en om emosies te ervaar.
'n Mens se brein
Die brein bestaan uit drie hoofonderdele wat self ook verder onderverdeel kan word:
Die voorste brein of prosencephalon
Neokortex = nuwe kors
Amygdala = amandelkern
Die middelbrein of Mesencephalon
Tectum = dak
Die agterbrein of Rhombencephalon
Cerebellum = kleinbrein
Medulla oblongata = verlengde murg
'n Muis se brein
Die brein word meestal in die kop, bo-aan die werwelkolom, van die dier aangetref waar die meeste van die sintuie geleë is waarmee die dier kontak met die buitewêreld maak. Dit wil voorkom asof die Brontosaurus twee stelle breine gehad het, waarvan die een aan die onderkant van die werwelkolom geleë was. Die doel daarvan was waarskynlik om die vertragings van die seine deur die neklangse seinoordrag van hierdie groot dier te verminder.
Die menslike brein neem 'n volume van ongeveer 1.6 liter in beslag en het 'n gewig van tussen 1 en 1,5 kilogram.
Die brein is van die bloed in die liggaam geskei om te verseker dat vreemde stowwe nie in die verkeerde konsentrasies in die brein beland en skade aanrig nie. Hierdie bloed-brein skerm maak dit moeilik om medisyne te ontwikkel wat tot die brein kan deurdring.
Alhoewel die brein geheel en al uit senuweeselle bestaan bevat hulle geen pynreseptors nie. Sommige breinoperasies vind plaas terwyl die pasiënt by sy volle bewussyn is sonder dat die persoon enige pyn ervaar. Daar word wel plaaslike verdowing toegepas om die skedeldak te kan verwyder maar die brein word self nie verdoof nie. Gewasse op die brein word dan ook meestal eers opgemerk wanneer daar 'n verlies in liggaamsfunksies plaasvind en nie deurdat die pasiënt die druk van die gewas op die harsingsweefsel voel nie.
Die brein kan ook nie alle stowwe wat tipies in die liggaam as brandstof dien gebruik nie. Slegs glukose dien normaalweg as brandstof vir die brein. Die menslike brein bestaan uit die grootbrein, die kleinbrein of die cerebellum en die harsingstam.
By mense is daar 'n klein verskil tussen die breine van mans en vroue. Tydens die sestiger en sewentigerjare is bevind dat die hipothalamus klein verskille tussen die geslagte toon. Daar is verskille in die grootte van die cellichamen, in die sinapse self asook ten opsigte van die aantal sinapse teenwoordig. Hierdie ontdekking het daartoe gelei dat meer studies gedoen is om die verskille tussen mans en vroue se breine te verstaan. Dit blyk dat mans se breine gemiddeld 10% groter is as dié van vroue. Vroue het egter op sekere plekke in die brein meer senuweeselle as mans.
Daar word gespekuleer dat die verskille waarskynlik in die oertyd ontstaan het met mans wat moes jag en vroue wat hoofsaaklik kinders versorg het. Daar bestaan ook spekulasie dat mans 'n beter gevoel vir rigting het as vroue en met minder woorde kan kommunikeer vanweë die vroeëre vereistes waaraan jagters moes voldoen (m.a.w. daar nie gesellig geklets kan word tydens die jag nie), terwyl dieselfde geld vir vroue se organisasievermoëns.
Lys van breinsiektesWysig
'n Kat se brein
ALS = Amiotrofe Laterale Sklerose
BSE en Creutzfeldt-Jakob siekte
↑ 1,0 1,1 Freudenrich, Craig; Boyd, Robynne (2017). "How Your Brain Works". HowStuffWorks. Besoek op 15 November 2017.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Brein&oldid=1971552"
Last edited on 7 April 2019, at 23:39