PressReader - Kuier: 2018-11-14 - Loop­baan: Toer­gids­deelKaap­se­ge­sk ie­de­nis
Loop­baan: Toer­gids­deelKaap­se­ge­sk ie­de­nis
Nie­mand wou haar sê waar­van­daan sy kom nie, toe gaan soek sy self. Nou vat sy an­der men­se op ’n reis deur ons ge­skie­de­nis.
Kuier - 2018-11-14 - Inhoud - DEUR TARREN-LEE HABELGAARN
In­wo­ners van die Moe­der­stad weet ons woon in een van die mooi­ste ste­de ter wê­reld met som­mer baie te sien en te doen – Ta­fel­berg, twee o­se­a­ne, die Kas­teel, die Groo­te Kerk, die par­le­ment, die sla­we­lo­sie, Rob­ben­ei­land, Bo-Kaap, V&A Wa­ter­front – noem maar op!
Maar Lu­cel­le Camp­bell (36), ’ n be­ken­de toer­gids, meen te min men­se weet van die de­le van die stad se ge­skie­de­nis waar­oor nie­mand reg­tig wil praat nie, ver­al dié de­le oor die in­heem­se men­se wat van die eer­ste in­wo­ners was.
Nou ge­bruik sy haar lief­de vir ge­skie­de­nis en haar ken­nis van er­fe­nis en be­wa­ring om oor­se­se be­soe­kers en plaas­li­ke in­wo­ners op haar week­lik­se spe­si­a­le stap­toer van drie ure meer oor Kaap­stad te leer. Ty­dens dié toer bied Lu­cel­le men­se nie net meer in­sig oor die ge­skie­de­nis van sla­we in Kaap­stad nie, maar gee sy ook praat­jies oor men­se­reg­te, mu­seums, erf­stuk­ke en die be­lang­rik­ste ge­boue en stand­beel­de.
Lu­cel­le, be­ter be­kend as Lu­cy, het op die Kaap­se Vlak­te groot­ge­word en was van kleins af ge­fas­si­neer deur kul­tuur, er­fe­nis en die ge­skie­de­nis van haar ge­meen­skap. Maar sy het vin­nig ont­dek die in­lig­ting oor die ver­le­de wat sy ge­soek het, was nie al­tyd be­skik­baar nie en dit het haar dik­wels nog meer laat won­der oor haar wor­tels.
Sy het ook be­sef haar ge­meen­skap se er­fe­nis is be­sig om saam met die ou­er ge­slag uit te sterf en sy wou haar deel doen om te ver­se­ker dat dit be­houe bly vir toe­koms­ti­ge ge­slag­te. Dit het haar al­tyd ge­pla dat haar fa­mi­lie en vrien­de nie reg­tig vir haar kon ver­tel van haar eie er­fe­nis nie en sy het toe be­sluit om so­veel moont­lik op te lees en na­vor­sing te doen om self die ant­woor­de te vind waar­oor sy so baie ge­won­der het. Sy wou weet hoe­kom haar ha­re so vin­nig krul en kroes word, hoe­kom haar vel­kleur don­ker­der is as an­der s’n en hoe­kom men­se in haar on­mid­del­li­ke om­ge­wing an­ders praat as men­se wat in an­der de­le van die stad bly.
“Daar was nooit vir my ge­sê dat A­fri­kaans ’n A­fri­ka-taal is of dat ek A­fri­ka- voor­gan­gers het en dat my ha­re kin­ky is om­dat ek ie­wers in my ge­ne swart bloed het, maar nie X­ho­sa kan praat nie. My ma wou nooit haar K­hoi- en San-her­koms er­ken nie, sy het swart men­se ver­werp en dus het ons nooit oor daar­die ge­deel­te van ons ge­ne ge­sels nie. Eers toe ek self be­gin na­vor­sing doen en met my ou­ma be­gin ge­sels en op­lees, het ek dit ont­dek en toe vir my ma daar­oor uit­ge­vra. Ek het be­sef daar is se­ker­lik baie meer men­se soos ek wat van hul ge­skie­de­nis ge­skei is,” ver­tel Lu­cel­le.
Lu­cy het ’n na­graad­se di­plo­ma in mu­seum-en-er­fe­nis­stu­die by die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad, met Kaap­se sla­wer­ny as hoof­vak ver­werf. Sy het haar toer­kur­sus as ’n kul­tu­re­le ter­rein­gids by die Kaap­se S­kier­ei­land U­ni­ver­si­teit van Teg­no­lo­gie vol­tooi en ook ’n kur­sus in net­werk­be­stuur by die A­fri­ka-S­weed­se mu­seum­net­werk in S­we­de ge­doen. Sy is ook een van die toer­gid­se wat on­der die de­par­te­ment van e­ko­no­mie­se ont­wik­ke­ling en toe­ris­me val.
Sy het al met tal­le in­ter­na­si­o­na­le in­stel­lings ge­werk, in­slui­tend die U­ni­ver­si­teit van Con­nec­ti­cut, die U­ni­ver­si­teit van Il­li­nois en Bet­hel Chris­ti­an U­ni­ver­si­ty – al­mal in A­me­ri­ka. Sy het ook met die Ne­der­land­se kon­su­laat; Mal­mö-mu­seum in S­we­de en die In­do­ne­sie­se kon­su­laat ge-
werk.­“Na­dat­ek­op­u­niv er­si­teit­meer­be­gin­leer­het­oor­die­sla we­ge­skie­de­nis­vanKaap­stad­en­die­tal­le­er fe­nis­sto­ries­van­ons­stad­en­sy­men­se ,­het­dit­nie­vir­m y­lank­ge­vat­om­dit­op­v er­skeie­plek ke­raak­te­sien­nie .­In­die­ou­t e­le­foon­boek­kon­’ nmens­dui­de­lik­die­ge­meng­de­af stam­me­lin­ge­sien­wat­in­K aap­stad­woon.­Van­ne­soos­A­bra­hams,­A­dams,­Cloe­te,­Tys,­Uys,Van­Sit­ters,­Da­vids,­Ma­nu­el,­F­re­dricks,Die­dricks,­Van­de­M er­we,­Van­der­S­puy ,Van­De­len,­M a­ri­as,­P­hil­lips,­Wil­li­ams,­So­lo­mons,­Pa­tricks,­Ku­pi­do,­Pa­pier,­Oost­huy­zen,­A­jam,­Aär on,­Mat­hys­en­L ouw­is­net’n­paar­v oor­beel­de­hier van,”­sê­sy .­
Maar,­vol­gens­Lu­cy,­is­slegs­’ n­k lein­ge­deel­te­van­men­se­be­wus­van­hier die­his­to­rie­se­ban­de­en­ge­beur e­wat­meest­al­in­die­a­ka­de­mie­op­ge­te­ken­is.­“Die­ge­mid­del­de­mens­is­on­be­wus­van­hul­bi­o­log ie­se­en­hist o­rie­se­sk a­kels­na­sla wer­ny,­hoe­wel­ek­nie­vir­al­mal­pr e­sies­sal­k an­sê­waar­van­daan­hul­fa­mi­lie­kom­nie .”
Deur­haar­na vor­sing­het­sy­beg in­ver­staan­hoe­kom­dit­vir­som­mi­ge­men­se­soos­haar­ma­moei­lik­is­om­hul­er fe­nis­teer­ken.­Hoe­meer­sy­ge­leer­het,­hoe­meer­het­sy­gev oel­sy­moet­haar­ont dek­kings­oor­ons­ge­deel­de­er fe­nis­met­an­der­deel .Sy­het­beg in­deur­k lein­groe­pies­stu­den­te­op­haar­stapt oer­te­vat.­Nuus­het­v er­sprei­en­van­een­of­t wee­men­se­op­’ n­ week­lik­se­toer, ­word­haar­stapt oere­nou­dik­wels­maan­de­v oor­uit­vol­be­spreek, ­ver­al­wan­neer­oor­se­se­stu­dent e­Kaap­stad­be­soek.­Sy­werk­ook­met­v er­skeie­sko­le­wat­haar­t oer­doen­as­deel­van­hul­op - voed­kun­di­ge­uit­stap­pies­met­leer ders.
Lu­cel­le­sê­daar­is­baie­t oere­om­van­t e­kies­wan­neer­jy­K aap­stad­be­soek,­maar­om­dat­haar­stap­toer­baie­in­lig­ting­be­va­toor­goed­waar oor­men­se­nie­al­tyd­wil­praat­nie ,­maak­dit­die­toer­baie­int e­res­sant­vir­men­se.
“E­ni­ge­toer­k an­jou­na­dieKas­teel­toe­k an­vat­en­vir­jou­v er­tel­van­hoe­die­E u­ro­pe­ërs­in­dieKaap­be­land­het­en­dit­ge­ko­lo­ni­a­li­seer­het,­maar­ek­v er­tel­men­se­nie­net­die­ge­sk ie­de­nis­van­daar die­ge­bou­nie,­maar­ook­int e­res­san­te­sto­ries­oor­die­in­boor­lin­ge­wat­v oor­die­E uro­pe­ërs­in­die­K aap­was,”­ver­tel­sy.
“Maar­ek­v er­tel­hul­le­ook­nie­net­daar van­nie,­ek­w ys­vir­hul­le­hoe­hul­le­me­di­sy­ne­ge­maak­het­en­leer­vir­hul­le­’ n­paar­woor­de­in­die­taal­van­die­K hoi.­Ek­laat­men­se­voel­as­of­hul­le­lett er­lik­in­ie­man­dan­ders­se­skoe­ne­vir­drie­ur e­stap.­Ek­laat­hul­le­’n­ge­sprek­be­gin­en­daar oor­praat.”
Lu­cel­le­sê­dit­is­die­v er­skil­tus­sen­haar­toer­en­an­der­t oere.­Haar­t oere­is­’ n­toer­van­ge­voel,­ge­ne­sing­en­aan vaar­ding.­Sy­ver­tel­nie­net­vir­men­se­nie ,­maar­sy­laat­hul­le­dit­self­er vaar. Vir meer in­lig­ting of om ’n toer te be­spreek, be­soek www.transcen­ding­his­tory­tours.com.
LINKS: Lu­cel­le Camp­bell toer­gids in Kaap­stad.
Lu­cel­le praat met een van haar toer­groe­pe.