Hierdie maklik-om-te-lees-pamflet gee inligting oor grondliggende menseregte en hoe die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) jou kan help as jou regte geskend is.
Die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) bestaan uit 'n Kommissie en 'n Sekretariaat.
Die voorsitter is Eerwaarde Dr Barney Pityana en die adjunk-voorsitter is Me Shirley Mabusela. Die Kommissie het tot elf kommissarisse, wat die voorsitter en die adjunk-voorsitter insluit.
Die hoofbestuurder staan aan die hoof van die Sekretariaat.
Die SAMRK het komitees wat bestaan uit kommissarisse, personeel en buitelede.
Daarby het elke kommissaris spesiale verantwoordelikheid vir een of meer provinsies. Hulle besoek die provinsies om verhoudinge op te bou met die strukture daar, tendense te ontleed en op klagtes te reageer.
wette te monitor wat op alle vlakke van regering (plaaslik, provinsiaal en nasionaal) opgestel word om seker te maak dat hulle menseregte in ag neem; en te monitor wat die regering doen om seker te maak dat mense toegang het tot sosio-ekonomiese regte (omgewing, behuising, gesondheidsorg, voedsel, water, maatskaplike sekuriteit en onderwys).
n Menseregteskending is wanneer enige van die regte in die Handves van Regte misbruik of geskend word. Die SAMRK hanteer egter nie alle skendings nie. Sommige sake word verwys na ander organisasies en strukture wat ingestel is om spesifieke soorte skendings te hanteer.
As jou saak een van dié is, behoort jy eerder direk met die organisasies in verbinding te tree. Raad en bystand met jou saak kan ook verkry word van Regshulprade (wat by Landdroshowe geleë is), of van Regshulpklinieke (by die meeste universiteite). Daar is ook talle nie-regeringsorganisasies (soos Prokureurs vir Menseregte, Regsbronnesentrums en die Black Sash), wat jou ook sal kan help.
Te bel na 'n SAMRK-kantoor. 'n Lid van die personeel sal 'n verklaring afneem, 'n klagtevorm aan jou stuur of 'n afspraak maak vir jou om persoonlik na die kantoor te kom.
Deur 'n faks of 'n brief aan die Regdienstedepartement van die SAMRK te stuur in die taal van jou keuse.
Deur 'n klagtevorm van die SAMRK te kry, dit te voltooi en dit na die SAMRK terug te stuur.
Om 'n kultuur van menseregte te bou, is dit belangrik dat elke burger weet wat sy of haar regte is en die verantwoordelikhede verstaan. Die SAMRK beskerm en bevorder die menseregte van al die mense van Suid-Afrika. Wat volg is 'n eenvoudige weergawe van die Handves van Regte. 'n Volledige weergawe is opgeneem in Hoofstuk 2 van die Grondwet.
Daar mag nie teen jou diskrimineer word nie. Maar regstellende aksie en billike diskriminasie word toegelaat.
Jou waardigheid moet respekteer en beskerm word.
Jy het die reg tot lewe.
Jy mag nie sonder verhoor aangehou word, gemartel of wreed gestraf word nie. Huishoudelike geweld word nie toegelaat nie.
Slawerny, knegskap en gewonge arbeid word nie toegelaat nie.
Jy mag nie deursoek word nie en jou huis of jou besittings mag ook nie deursoek word sonder dat die behoorlike prosedures deur die polisie gevolg is nie.
Jy mag dink en glo wat jy wil en jy mag die godsdiens van jou keuse beoefen.
Alle mense (wat die media insluit) kan sê wat hulle wil.
Jy mag 'n optog en 'n plakkaatbetoging hou en 'n griefskrif oorhandig. Maar jy moet dit vreedsaam doen.
Jy mag jou assosieer met wie jy ookal wil.
Jy kan die politieke party van jou keuse steun. As jy 'n burger is, en minstens 18 is, mag jy stem.
Jou burgerskap mag nie van jou af weggeneem word nie.
Jy mag na enige plek in Suid-Afrika gaan en woon waar jy wil.
Jy kan enige werk doen waarop jy besluit.
Jy mag jou by vakbonde aansluit en staak.
Dis is jou reg om 'n gesonde omgewing te hê.
Jou eiendom kan net van jou af weggeneem word as die regte reëls gevolg word.
Die regering moet seker maak dat mense toegang het tot behoorlike behuising.
Die regering moet seker maak dat jy toegang het tot kos en water, gesondheidsorg en maatskaplike sekuriteit.
Kinders onder die ouderdom van 18 het spesiale regte, soos die reg om nie mishandel te word nie.
Jy het die reg tot basiese onderwys, wat volwasse basiese onderwys insluit, in jou eie taal (as dit moontlik is).
Jy kan die taal gebruik wat jy wil en die kultuur van jou keuse beoefen.
Gemeenskappe kan hulle eie kultuur geniet; hulle eie godsdiens beoefen; en hulle eie taal gebruik.
Jy het die reg op toegang tot enige inligting wat die regering het.
Optrede deur die regering moet regverdig wees.
Jy kan 'n hof of 'n soortgelyke struktuur laat besluit oor 'n regsprobleem.
Dié regte beskerm mense wat inhegtenisgeneem, in die tronk is of van 'n misdaad beskuldig word.
NOTA: Al die regte kan beperk word as dit regverdig sal wees om dit te doen. Lees vir meer inligting Hoofstuk 2 van die Grondwet.
Onbekende staatstaal of akroniem Kyk in die WOORDELYS?