Taal: Politieke wapen of verhoudingsepter?Graffiti op ‘n muur by die Universiteit van Pretoria tydens betogings oor die taalbeleid by dié universiteit in Februarie 2016 Foto: Verskaf “Afrikaans must fall!” Ongelukkig hoor ons in Suid-Afrika gereeld hierdie dreunsang by universiteite wat selfs hul taalbeleide gebruik om Afrikaans te marginaliseer. Die Universiteit Stellenbosch was onlangs weer in die nuus, omdat studenteleiers blykbaar eerstejaarstudente verbied om onder enige omstandighede Afrikaans te praat. Al hoe meer maatskappye implementeer die beleid dat kliënte slegs in Engels gehelp mag word. Die staat druk selfs daarvoor dat Afrikaanse enkelmediumskole iets van die verlede moet wees. Kan ŉ mens dan met opregtheid die woorde sala kahle (‘mooi loop’ in Zulu) uiter? Hoe meer ons taal bedreig word, hoe meer vasberade is ons om dit te beskerm en te bevorder; dít is wonderlik. Dit vorm tog deel van Afrikaners se kulturele DNS om in uitdagende tye hande te vat en te veg én te bou. Vra maar vir dr. Bismark Tyobeka, die visekanselier van die Noordwes-Universiteit (NWU), wat self vir my gesê het dat ander kultuurgroepe by Afrikaners kan leer van die passievolle bewaring en bevordering van jou moedertaal. Met dit in gedagte, kan ŉ mens dan met vrymoedigheid sê: Ke a laboha (‘dankie’ in Sesotho)? Barend Uys, AfriForum se hoof van interkulturele verhoudings en samewerking, het tydens sy toespraak by die AfriForum Jeug-kongres iets gesê wat my sal bybly. Hy het gesê ons moenie vergeet dat dit net ŉ handjievol mense in Suid-Afrika is wat Afrikanerhaat propageer nie, terwyl daar ŉ massiewe stil massa is. Die meerderheid mense in Suid-Afrika bemoei hulself nie met veldtogte teen Afrikaans nie. Kan ŉ mens dan met bedagsaamheid vra: Unjani (‘hoe gaan dit’ in Xhosa)? Te midde van ons eie vryheidstryd, om vrylik in Afrikaans te mag praat en leef, is dit maklik om die staat se leuens te glo dat taal ŉ politieke wapen is. Dit is maklik om te vergeet dat wanneer dit by interkulturele verhoudings kom, taal die septer swaai. Ek glo dat almal met my sal saamstem dat dit jou hart warm maak wanneer iemand van ŉ ander taalgroep probeer om met jou Afrikaans te praat. Ons mag nie toelaat dat ŉ klein hoeveelheid mense se wanopvatting dat taal ŉ politieke wapen is, ons verhinder om meer tale aan te leer nie. Ek bewonder nog altyd my oupa (89) se vermoë om met sy plaaswerkers in hulle verskillende tale te kan praat. Tans is ek besig om Zoeloe te leer en stel met opwinding die Duolingo-app aan enigiemand voor wat saam met my wil leer. Kan jy nou sê klopdisselboom (‘alles verloop goed’, ŉ Afrikaanse spreekwoord)? Daar is politici, byvoorbeeld die minister van hoër onderwys, dr. Blade Nzimande, wat aanvoer dat Afrikaans nie ŉ inheemse Afrikataal is nie. Afrikaans – die taal wat juis vernoem is na die kontinent, Afrika, waar dit wortelgeskiet het, merkwaardig gegroei het en vandag steeds groei. Ek sê met trots: “Afrikaans is die krag van my stem en die mag van my pen.” Om nog ŉ taal magtig te wees, gaan dus nie afbreek doen aan my moedertaal, Afrikaans, wat so na aan my hart lê nie. Dit gaan eerder deure oopmaak om die soet geur van ons pragtige taal met ander te deel, want taal is nie net ŉ manier om te kommunikeer nie, dit is kultuurryk en ons kultuur is juis so ryk aan soet geure omdat ons fondament so stewig op Christus gebou is.