JY LEES NOU Jy, jou huiswerker en die wet – dís wat jy moet weet
Foto ter illustrasie: freestockphotos.biz.
Kontrakte met huiswerkers is verpligtend. Maak seker jy ken die vereistes hiervoor en ook julle albei se regte.
Daar is verskeie redes waarom jy 'n skriftelike kontrak met jou huiswerkers moet aangaan. Dit sluit in jou huishulp, tuinier, kinderoppasser en mense wat byvoorbeeld oues of gestremdes versorg.
Eerstens is dit verpligtend kragtens die Wet op Basiese Indiensnemings. Al uitsondering is iemand wat minder as 24 uur per maand vir jou werk.
Tweedens word die arbeidsektor streng gereguleer. Met 'n kontrak onderneem jy om jou werknemer billik te behandel, maar die werknemer onderneem ook om hul pligte teenoor jou na te kom. So word julle albei se regte beskerm.
Kontrakte met huiswerkers in 'n neutedop
Om 'n kontrak op te stel hoef nie 'n kopseer te wees nie. Jy kan 'n standaardkontrak van die departement van arbeid se webtuiste aflaai en invul.
Dit moet die volgende inligting bevat
Adresse en persoonlike besonderhede (name en ID-nommers) van die werkgewer en -nemer, asook die adres waar die werk gedoen word.
Werkure en -dae. (Sien die syferkassie.)
Datum van indiensneming – en die kontraktydperk as die aanstelling net vir 'n sekere tyd is.
Salarisbedrag: hoeveel, wanneer dit betaal word en wat dit insluit, byvoorbeeld verblyf. Kyk onder "Kry hier nog raad" vir 'n inligtingsbron oor salarisskale.)
Betaling vir oortyd, Sondae en openbare vakansiedae: Huiswerkers mag hoogstens drie uur per dag of altesaam 10 uur per week oortyd werk. Oortydbetaling is minstens 1,5 keer hul normale uurlikse vergoeding. Julle kan egter ooreenkom oor tyd af pleks van betaling.
Sporadiese Sondagwerk is vrywillig en daarvoor moet werkers dubbeld betaal word. Iemand wat gereeld Sondae werk, moet 1,5 keer hul normale vergoeding kry. Vir werk op openbare vakansiedae moet hulle dubbeld betaal word.
Jaarlikse verlof: Werkers moet dieselfde betaling kry vir verlofdae as wanneer hulle werk.
Jaarlikse verlof moet minstens 21 opeenvolgende dae vir voltydse werknemers wees: óf een dag vir elke 17 dae gewerk óf een uur vir elke 17 uur gewerk.
Jy mag nie 'n werker betaal pleks van hulle verlof gee nie. Net as hulle afgedank word en verlof is uitstaande, mag hulle geld pleks van verlof kry.
Verlof mag ook nie langer as ses maande ná die einde van 'n jaarlikse verlofsiklus (12 maande vanaf aanstelling) toegestaan word nie.
Die werknemer se posbeskrywing en pligte.
Kennisgewingsvereistes: Jy of jou huiswerker mag die ooreenkoms beëindig met een week kennis in die eerste ses maande en met vier weke kennis daarna. Kennis moet skriftelik gegee word.
Jy, die huiswerker en verkieslik 'n getuie moet die kontrak onderteken.
Jy moet die bepalings van die kontrak aan die huiswerker verduidelik sodat hy of sy dit behoorlik verstaan.
Jy moet 'n afskrif van die kontrak hou terwyl die werker in jou diens is en nog drie jaar daarna.
Regtens moet huiswerkers betaalstrokies kry. Jy kan 'n faktuurboekie by 'n winkel koop en die betaalstrokies vir die werker daarin uitskryf. Dit het gewoonlik teenblaadjies, wat dan jou eie kopieë is.
Huiswerkers wat langer as 24 uur per maand by jou werk, moet by die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) geregistreer word.
1% van hul salaris word daarvoor afgetrek en jy moet self ook 1% bydra.
As jou huiswerker langer as twee opeenvolgende dae of dikwels siek is (byvoorbeeld meer as drie keer binne een maand), mag jy 'n siekteserti­fikaat vra voor jy die persoon betaal.
Voltydse werknemers mag in die eerste ses maande dat hulle by jou werk een dag betaalde siekteverlof vir elke 26 werkdae neem. Oor 36 maande mag hulle die getal dae neem wat iemand normaalweg oor ses weke sou werk.
Iemand wat byvoorbeeld net een keer per week vir jou werk, is ook geregtig op siekteverlof, maar dit moet opbou. Vir elke 17 dae gewerk, mag een dag siekteverlof geneem word.
Iemand wat langer as vier maande en minstens vier dae per week vir jou werk, mag elke 12 maande tot drie dae betaalde familieverlof neem.
Dit mag geneem word wanneer 'n kind siek is of gebore word en wanneer die werker se eggenoot, lewensmaat, ouer, kind, grootouer, kleinkind, broer of suster sterf. Die werkgewer mag 'n bewys vra van die geboorte, siekte of dood waarvoor die werker verlof versoek.
Kry inligting by die departement van arbeid. 'n Huiswerker is geregtig op vier maande kraamverlof. Dit mag onbetaald wees, maar sy mag nie haar werk verloor nie. Sy mag ook nie binne ses weke ná haar bevalling begin werk nie, behalwe as 'n dokter of vroedvrou dit goedkeur.