PressReader - SA Jagter Hunter: 2018-09-01 - VRA VIR KASSIE
SA Jagter Hunter - 2018-09-01 - INHOUD - KASSIE KASSELMAN
Wan­neer jy self jou am­mu­ni­sie laai, werk jy met ge­vaar­li­ke ma­te­ri­a­le soos slag­dop­pies en dryf­mid­del (kruit). Die sleu­tel tot die vei­li­ge ge­bruik van hier­die kom­po­nen­te is op­ge­sluit in die in­ge­steld­heid van die hand­laai­er en die wy­se waar­op hy die kom­po­nen­te en toe­rus­ting han­teer en kom­bi­neer. Kom ons kyk na ’n paar le­sers­vrae:
Ek is bang vir slag­dop­pies en plof­stow­we om­dat ek nooit for­me­le op­lei­ding ont­vang het om dryf­mid­dels op ’n vei­li­ge ma­nier te han­teer nie. Is daar e­ni­ge vei- lig­heids­hand­lei­ding vir slag­dop­pies en dryf­mid­dels be­skik­baar? Hoe kan die ge­wo­ne hand­laai­er sy dryf­mid­dels en slag­dop­pies op ’n vei­li­ge ma­nier be­waar en ge­bruik?
Die dryf­mid­dels wat ons vir her­laai ge­bruik, is nie plof­stow­we nie, al word dit on­der die Wet op Plof­stow­we ge­ad­mi­nis­treer. Dryf­mid­dels brand eg­ter baie in­tens en hou ’n erns­ti­ge brand­ge­vaar in. Slag­dop­pies, aan die an­der kant, be­vat wel ’n klein hoe­veel­heid “plof­stof” en word on­der die Wet op Vuur­wa­pens ge­ad­mi­nis­treer. Slag­dop­pies de­to­neer wan­neer dit saam­ge­pers word, of aan hoë hit­te en/of oop vlam­me bloot­ge­stel word.
Ek is nie be­wus van die be­staan van ’n s­tel om­vat­ten­de ge­skre­we re­ëls wat al­le as­pek­te van vei­lig­heids­maat­re­ëls oor die vei­li­ge han­te­ring van slag­dop­pies en dryf­mid­dels be­skryf nie. Ver­vaar­di­gers van slag­dop­pies en dryf­mid­dels dui ge­woon­lik ba­sie­se han­te­rings­pro­se­du­res vir hul­le pro­duk­te aan. (Sien on­der­staan­de fo­to’s.) Han­de­laars plak soms plak­kers bo-oor be­lang­ri­ke in­lig­ting, maak dus se­ker dat die in­lig­ting wel ge­lees en ver­staan word.
Hand­laai­ers wat kur­sus­se oor her­laai by­woon, be­hoort on­der­rig te ont­vang oor die vei­li­ge ge­brui­kers­han­te­ring van dryf­mid­dels en slag­dop­pies. Vir die­ge­ne wat wil spe­si­a­li­seer in die han­te­ring van dryf­mid­dels, is daar ’n kur­sus in die be­stuur van plof­stof en dryf­mid­dels wat deur U­ni­sa in mo­du­les oor ’n pe­ri­o­de van on­ge­veer ses maan­de aan­ge­bied word. Ek het so ’n kur­sus on­ge­veer 12 jaar ge­le­de by­ge­woon, maar kon nie vas­stel of dit nog aan­ge­bied word nie.
Hier volg ’n paar al­ge­me­ne wenke oor die vei­li­ge be­wa­ring van dryf­mid­dels, wat na­tuur­lik on­der­ge­skik is aan e­ni­ge wets­be­pa­ling wat be­staan of ge­pro­mul­geer mag word: 1. As daar nie spe­si­fie­ke voor- skrif­te be­skik­baar is vir die be­wa­ring van her­laai­kom­po­nen­te nie, han­teer dit dan soos wat jy ge­laai­de pa­tro­ne sou han­teer – sluit dit vei­lig toe, weg van e­nig­iets wat dit kan laat ont­brand. Let daar­op dat die Wet op Plof­stow­we nie die woord “kluis” ge­bruik vir die weg­sluit van dryf­mid­dels nie. Dit is met goeie re­de weg­ge­laat, om­dat gas (druk­king) wat ont­wik­kel uit vin­ni­ge ver­bran­ding, toe­ge­laat moet word om te ont­snap, om hoë druk wat hier­uit ont­staan, te ver­hoed. Hoë druk het die­self­de ef­fek as ’n ont­plof­fing en ’n mens wil tog nie van jou kluis ’n “bom” maak nie. 2. Stoor jou slag­dop­pies en dryf­mid­del weg van me­kaar af en ook weg van e­ni­ge ge­laai­de am­mu­ni­sie. 3. Stoor slag­dop­pies en dryf
mid­del in ’n koel, droë plek 4. Hou die dryf­mid­del in sy oor­spronk­li­ke ver­pak­king met die dek­sel dig ge­se­ël om dit te be­skerm teen at­mos­fe­rie­se toe­stan­de. Kruit wat uit­droog is net so na­de­lig as kruit wat vog trek. (Ek kan baie min­der aan­ge­na­me staal­tjies hier­oor ver­tel). Wan­neer ’n blik­kie dryf­mid­del oop­ge­maak word, moet die dek­sel da­de­lik te­rug­ge­skroef en ge­se­ël word en kruit wat in ’n kruit­toe­die­ner is, moe­nie oor­nag daar­in ge­los word nie, maar on­mid­del­lik te­rug­ge­gooi word in die oor­spronk­li­ke hou­er, so­dra jy die toe­die­ner klaar ge­bruik het. 5. Hou slag­dop­pies in hul­le oor­spronk­li­ke ver­pak­king tot­dat hul­le op­ge­bruik is. 6. Haal net die een ti­pe dryfmid-
del wat jy no­dig het, uit die kas ter­wyl jy her­laai. Om on­ge­luk­ke te voor­kom, moet net daar­die een (reg­te) dryf­mid­del op die her­laai­ta­fel sig­baar wees. Die­self­de geld vir slag­dop­pies. Die on­der­skeie ver­vaar­di­gers van el­ke pers, dop­sny­er of kruit­toe­die­ner en e­ni­ge an­der toe­rus­ting of kom­po­nent, het ’n s­tel vei­lig­heids­wen­ke of maat­re­ëls vir daar­die i­tem. Dit is feit­lik on­prak­ties om ’n hand­lei­ding met al die vei­lig­heids­wen­ke vir al­les wat in die her­laai­pro­ses ge­bruik word, as ’n een­heid saam te s­tel.
Tog is daar se­ke­re om­vat­ten­de wenke en re­ëls wat u­ni­ver­seel is en wat ek dik­wels aan­haal: 1. Maak se­ker jy is ver­troud met die teg­nie­se wer­king, vei­lig­heids­wen­ke, be­per­kings en re­ëls van die toe­rus­ting waar­mee jy gaan werk. 2. Moe­nie rook, of na­by oop
vlam­me her­laai nie. 3. Moe­nie meer as een ti­pe dryf­mid­del op die her­laai­ta­fel neer­sit nie. 4. Maak dub­bel se­ker van die skaal­op­stel­lings – kon­tro­leer dit met ’n twee­de skaal of deur ie­mand an­ders wat dit na­gaan. 5. Moe­nie mak­si­mum ge­pu­bli­seer­de of bal­lis­ties ge­fun­deer­de la­dings oor­skry nie. Maak hier­mee saam se­ker dat jy jou ge­weer se proe­f­ei­en­skap­pe ken. 6. Moe­nie min­der as die mi­ni­mum ge­pu­bli­seer­de la­dings of la­er la­ding­digt­he­de as 85% ge­bruik son­der die ge­bruik van ’n vul­ler nie. 7. Maak se­ker jy ge­bruik die reg­te slag­dop­pie in kom­bi­na­sie met die ti­pe dryf­mid­del, koe­ël en wa­pen waar­voor jy laai. 8. Her­be­ves­tig die op­stel­ling van die ap­pa­raat en die sta­tus van kom­po­nen­te na­dat jy on­der­breek was ty­dens die laai­pro­ses. 9. Soek al­le slag­dop­pies wat
per on­ge­luk uit­ge­val het. 10. Be­waar al die bat­te­ry­tjies
wat in die e­lek­tro­nie­se ap- pa­raat ge­bruik word vei­lig, want bat­te­rye is le­wens­ge­vaar­lik vir mens en dier wan­neer dit in­ge­sluk word. Hou die kleu­ter in ge­dag­te, as­ook die hond wat dalk in die huis mag wees. 11. Maak kruit wat ge­stort (ge­mors) het by­me­kaar en ver­brand dit – dit is nou on­sui­wer en die ge­drag daar­van is on­voor­spel­baar. 12. Ge­bruik oog­be­sker­ming (’n bril) wan­neer met slag­dop­pies en kruit ge­werk word. 13. Laat kin­ders slegs on­der toe­sig toe om be­hulp­saam te wees. A­do­les­sen­te eks­pe­ri­men­teer wan­neer hul­le nie dop­ge­hou word nie, of is nog nie ver­troud met im­pli­ka­sies nie. 14. As jy al­ko­hol wil ge­bruik,
wag tot jy klaar ge­laai het. 15. Hou die her­laai­ta­fel or­de­lik en net­jies. Net jy werk daar, net jy ruim dit op en net jy maak dit skoon. 16. Ont­hou, net jy is aan­spreek­lik. As jy on­se­ker is, raad­pleeg be­trou­ba­re bron­ne.
Daar is ’n paar vei­lig­heids­ver­wan­te oor­we­gings wat ’n mens ook al­tyd in ge­dag­te moet hou wan­neer jy be­plan om ’n pa­troon te laai: A. Die mak­si­mum druk waar­voor die wa­pen se ak­sie ont­werp is. Ont­hou dat mo­der­ne ge­we­re se ak­sies vir ho­ër druk ont­werp is as ou­er mo­del­le van die­self­de ka­li­ber. B. Die ti­pe loop, groef en boor­di­a­me­ter, as­ook die leng­te van die loop wat op die wa­pen is waar­voor die laai­werk ge­doen word. C. La­ding­digt­heid: Hoe vol­ler die dop met die reg­te ti­pe kruit ge­vul is bin­ne die druk­be­per­kings, hoe be­ter vir pres­ta­sie. Teen­oor­ge­steld, hoe la­er die la­ding­digt­heid is, hoe min­der be­vor­der­lik is dit vir pres­ta­sie en hoe ge­vaar­li­ker wan­neer die la­ding­digt­heid té laag is. D. Die ti­pe koe­ël wat deur die
her­laai­er ge­bruik word: Al word koe­ëls met die­self­de ge­wig ge­bruik, maak die pro­fiel­ver­skil­le tus­sen on­der­skeie koe­ëls ’ n baie groot ver­skil in die druk wan­neer die­self­de la­ding vir sul­ke uit­een­lo­pen­de pro­fie­le ge­bruik word. Die druk­ver­skil is min­der in ef­fek weens die so­ge­naam­de “hard­heid”-ver­skil­le tus­sen koe­ëls, maar baie meer so as ge­volg van die pro­fiel en leng­te. E. Die pa­troon­tem­pe­ra­tuur: Die tem­pe­ra­tuur wat in ge­dag­te ge­hou moet word, is die moont­li­ke tem­pe­ra­tuur van die kruit wan­neer die skoot ge­vuur word. Hier moet ons nie net die om­ge­wings­tem­pe­ra­tuur in aan­mer­king neem nie, maar ook die oor­drag­tem­pe­ra­tuur van die ge­weer se ka­mer na die pa­troon.
Ek hoop dat hier­die paar wenke of rig­ting­wy­sers ons her­laai­ers net weer be­wus sal maak van die be­lang­rik­heid van vei­li­ge her­laai­prak­ty­ke en dat dit ’n vei­lig­heidsin­ge­steld­heid by hul­le sal kweek.
Hoe kan ek pa­tro­ne wat ek vir my 7mm Re­ming­ton Mag­num ge­laai het, op ’n vei­li­ge ma­nier af­ta­kel om die dop­pe met ’n an­der la­ding en an­der koe­ëls te kan laai?
EER­STENS trek jy die koe­ël. Hier­voor kan ’n ki­ne­tie­se “ha­mer” of ’n koe­ël­trek­ker wat in die pers in­ge­skroef word, ge­bruik word. Laas­ge­noem­de me­to­de is myns in­siens die vei­lig­ste me­to­de, trou­ens ek was al teen­woor­dig waar die slag­dop­pie van ’n pa­troon ge­de­to­neer het in ’n ki­ne­tie­se ha­mer.
T­WEE­DENS moet die kruit uit die dop­pies ver­wy­der word en by­me­kaar­ge­hou word as die­self­de ti­pe kruit vir die vol­gen­de la­ding ge­bruik gaan word. Dit is vei­li­ger om die kruit nie met an­der soort­ge­ly­ke kruit te ver­meng nie, ten­sy die kruit wat in die dop­pie was, uit die­self­de blik kom as waar­mee die nu­we la­ding voort­ge­sit gaan word. In­dien dit nie die ge­val is nie, of in­dien die her­laai­er on­se­ker is wat­ter ti­pe die pa­troon wat hy af­ta­kel be­vat, moet die kruit ver­nie­tig word. Dit is vei­li­ger om dan lie­wer nu­we kruit vir die nu­we la­ding te ge­bruik.
DER­DENS is dit nie no­dig om die slag­dop­pie te ver­wy­der nie. Die dop­pie se nek moet eg­ter weer ge­vorm word. Om dit te doen, moet die pen­ne­tjie wat die slag­dop­pie uit­druk uit die ma­trys ver­wy­der word, maar die strek­knoop moet in die ma­trys bly om die reg­te nek­span­ning om die vol­gen­de koe­ël te ver­se­ker. Jy word af­ge­raai om ’n vol­maat-vorm­ma­trys te ge­bruik, want die ge­vaar be­staan dat die dop­pie ty­dens die vorm­druk­pro­ses in die ma­trys kan vas­steek.
As dit ge­beur, kan die dop nie vei­lig uit die ma­trys ver­wy­der word nie. ’n Nek­vorm­ma­trys is dus die aan­ge­we­se ma­trys om te ge­bruik. As die pen­ne­tjie wat die slag­dop­pie uit­druk nie ver­wy­der kan word nie, is die fi­sie­se af­breek van die pen­ne­tjie dan ’n op­sie, met dien ver­stan­de dat die her­laai­er in die toekoms van ’n u­ni­ver­se­le ma­trys ge­bruik moet maak om sy ge­vuur­de slag­dop­pies te ver­wy­der. Die vorm­ma­trys kan dan net vir vorm­druk ge­bruik word, en nie ter­self­der­tyd vir slag­dop­ver­wy­de­ring ook nie.
VIERDENS moet e­ni­ge smeer­mid­del bin­ne en bui­te die dop­pie met ’n lap­pie of oor­stok­kie ver­wy­der word (droë me­to­de). Hier­na kan die ge­stook­te dop­pie op die nor­ma­le ma­nier ge­laai word.
KEN JOU VAK, KWEEK ’N KUL­TUUR VAN VEI­LIG­HEIDSIN­GE­STELD­HEID EN LAAI SORGELOOS TOT JY NIE MEER WIL LAAI NIE. * Kassie Kasselman kan ge­kon­tak word by Da­ve S­heer se win­kel in Mon­ta­na, P­re­to­ria by 010-300-1222 of kassie@ da­ves­heer.com
1: Só lyk die vei­lig­heids­in­lig­ting op slag­dop­pie­hou­ers ge­woon­lik. Maak se­ker jy lees al die re­ëls en hou streng daar­by. 2: Han­de­laars is ge­neig om be­lang­ri­ke in­lig­ting met pry­s­e­ti­ket­te toe te plak. Ver­ge­wis jou­self van al die ken­nis­ge­wings wat op hou­ers ver­skyn. 3: Ken­nis­ge­wings op dryf­mid­del­hou­ers word dui­de­lik aan­ge­bring. Lees dit met aan­dag.