5 miljoen Rang:
Instituut van Noors
nor Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat.
Noors (Noors: norsk [nɔʁsk] of [nɔʃk]) maak deel uit van die Noord-Germaanse tak van die Indo-Europese taalfamilie en word deur sowat 5 miljoen mense as moedertaal gepraat, veral in Noorweë waar dit ook as ampstaal dien.
Die Noorse taal is in vier taalvorme gestandaardiseer, waarvan twee amptelike status geniet:
Bokmål ([bukmoːl], letterlik: Boektaal, geniet ampstaalstatus)
Nynorsk ([nyːnɔrsk], letterlik: Nieu-Noors, geniet ampstaalstatus)
Riksmål ([riːksmoːl], letterlik: Rykstaal; 'n baie behoudende variant van Bokmål wat nog sterk Deense invloede toon en geen amptelike status geniet nie)
Høgnorsk ([høːgnɔrsk], letterlik: Hoog-Noors; 'n baie behoudende variant van Nynorsk wat sterk op Ivar Aasen se oorspronklike standaardisering steun en geen amptelike status geniet nie)
Bokmål/Riksmål, waarna in die omgangstaal dikwels onpresies as Norsk ("Noors") verwys word, word deur tussen 85 en 90 persent van die Noorse bevolking as skryftaal gebruik en het in taalkundige opsig aanvanklik geen selfstandige taal gevorm nie, maar was eerder 'n variant of dogtertaal van Deens wat eers geleidelik by die oorspronklike Noorse woordeskat, spelling en uitspraakgewoontes aangepas is. Riksmål is 'n nie-amptelike variant wat baie ooreenkomste met die gematigde Bokmål toon - dit staan in die tradisie van die Deens-Noorse literatuur en is minder aangepas by die oorspronklike Noorse dialekte.
Nynorsk toon daarenteen meer ooreenkomste met die Wes-Skandinawiese tale Faroëes en Yslands as Bokmål, Deens en Sweeds. Nynorsk word deur tussen 10 en 15 persent van die Noorse bevolking as skryftaal gebruik. Ten spyte van die voorsetsel Ny- ("Nieu-") is Nynorsk of Nieu-Noors die ouere van die twee amptelike Noorse taalvariante.
Høgnorsk word net in baie klein kringe gebesig.
Die twee variante Bokmål en Nynorsk bevat 'n groot aantal elemente wat ook in die Sweedse taal voorkom. Nore, Dene en Swede kan mekaar in die algemeen goed verstaan.
1.1 Chronologiese indeling
1.2 Die Deense skryftaal
1.3 Taalkundige selfstandigheid: Ivar Aasen en Knud Knudsen
1.4 Nynorsk en Bokmål
1.5 Debatte oor versmelting: Samnorsk
1.6 Die huidige situasie
Die uitbreiding van Oud-Noors en verwante tale omstreeks 900 n.C. Die Wes-Nordiese of Oud-Noorse taalgebied word in rooi getoon, Oos-Nordies in oranje, Oud-Goties in ligroos en ander Germaanse tale in groen
Kongspeilet (Oud-Noors: Konungs skuggsjá), 'n opvoedkundige Oud-Noorse teks wat omstreeks 1250 ontstaan het
Die huidige Skandinawiese tale Noors, Sweeds, Deens, Yslands en Faroëes het almal uit Oud-Nordies ontwikkel, 'n Noord-Germaanse taal of groep van dialekte wat sowel Oud-Noors asook Oud-Yslands ingesluit het. Taalkundiges gebruik gewoonlik 'n chronologie wat die ontwikkeling van Noors in drie fases verdeel:
Middel-Noors (1350-1525) en
Moderne Noors (sedert 1525)
Hierdie chronologiese indeling baseer in die algemeen op taalkundige kenmerke: Oud-Noors (Noors: Norrønt) is nog 'n klassieke sintetiese taal met 'n meer ingewikkelde grammatika, terwyl die moderne Noorse taal al die analitiese karakter het wat in