HAASBROEK Leendert Johannes - South Africa's Stamouers
Cape Town NGK 1653 to 1712Stellenbosch NGK 1688 to 1794Church and Burial RegistersCambridge Crematorium, East LondonPassenger ListsNewspaper Extracts1820 Settler Correspondence HomeStamouersSurnames H to JHAASBROEK Leendert Johannes Surnames H to J
HAASBROEK Leendert Johannes Written by Basie Haasbroek . Posted in H - J
Die stamvader van die Haasbroek familie in Suid-Afrika was Leendert Johannes Haasbroek gebore 25 November 1753 te Katwijk aan de Rhijn in Suid-Holland, as derde seun en tiende kind van Gerbrand Cornelisz Haasbroek en Neeltje Leendertsdr den Houter . Hy bekwaam homself as 'n beroepsmatroos , word baie gou bevorder tot offisier en onderneem talle reise in diens van die VOC se Kamer van Delft . Hy vestig homself in 1780 aan die Kaap , steeds in diens van die VOC se Kamer van Delft, waar hy die pos van bottelier beklee, wat vandag bekend staan as skeepsleweransier.
In 1786 tree hy in die huwelik met Anna Susanna Marais , gebore 18 Mei 1766, dogter van Johannes Stephanus Marais en Martha Elisabeth du Toit. Uit Leendert en Anna se huwelik word die volgende kinders gebore.
b1 Martha Margaretha, gedoop 21 Junie 1788, getroud met Pieter Joubert seun van Gideon Joubert en Margaretha Hugo.b2 Johannes Bernardus, gedoop 17 Januarie 1790, getroud in Februarie 1809 met Maria Cornelia Joubert, dogter van Gideon Joubert en Margaretha Hugo.b3 Gerbrand Francois, gedoop 02 Januarie 1791. Vroeg oorlede.b4 Sarel Francois, gedoop 21 Oktober 1792, getroud met Elisabeth Maria Johanna Conradie, dogter van Petrus Gabriel Conradie en Petronella Maria Joubert.b5 Anna Magdalena, gedoop 31 Augustus 1794, getroud met Willem Jacobus du Toit, seun van Johannes Jacobus du Toit en Agatha Geertruij Joubert, hertrou in Januarie 1812 met Andries Joubert, seun van Josua Joubert.b6 Leendert Johannes, gedoop 16 April 1797, getroud 03 Oktober 1819 met Elisabeth Catharina du Toit, dogter van Johannes Jacobus du Toit en Agatha Geertruij Joubert.b7 Abraham Christiaan, gedoop 23 Augustus 1798. Vroeg oorlede.b8 Christina Helena, gedoop 17 Maart 1800, getroud 07 Maart 1819 met Gerrit Daniel Cilliers, seun van Abraham Cilliers en Hester van Deventer .
In 1794 neem Leendert sy ontslag  van die VOC, maar word reeds gedurende 1793 aangestel as die koster van Roodezand (vandag Tulbagh) . Die amp van koster was in daardie jare ‘n hoog aangeskrewe posisie in die gemeenskap. Leendert en Anna betrek die kostershuis waar hulle sou woon, en bly daar tot sy tragiese dood in 1799  .
Gerbrand was nie van sy oudste seun, Andries Gerbrandsz, ook 'n matroos , se dood in kennis gestel nie, (Andries is ongeveer 02 Augustus 1745 in Asië oorlede terwyl in diens van die VOC) . Hy was dus onbewus van Andries se dood, en daarom stuur hy die brief saam met Leendert Ooste toe met die hoop dat Leendert vir Andries daar sou raakloop. Indien Gerbrand wel die brief geskryf het moes dit tydens Leendert se eerste reis in 1766 gewees het . Ons is vandag redelik seker dat die brief wel met Leendert se vertrek na Batavia in 1766 geskryf was, na Andries se moeder Maritje se dood, want Gerbrand skryf in die brief "die uwe zalige moeder die voor den troon is" . Leendert se moeder Neeltje was toe nog in die lewe. Sy is eers ná 1785 oorlede . Maritje is op 10 Januarie 1766 begrawe  en Leendert vertrek op 01 Oktober 1766 na Batavia , tien maande ná Andries se moeder oorlede is.
Die opskrif van die brief, wat baie jare later bygevoeg is , verwys na Gerbrand se seun in Afrika, maar Gerbrand self verwys telkens in die inhoud van die brief na Batavia (asof sou dit die residensie van die ontvanger wees), wat dan ooreenstem met Leendert se bestemming. Skrywer is van mening dat die brief gedurende hierdie tydperk geskryf moes gewees het en dat die brief nie gerig aan of bedoel was vir Leendert nie   , want hy was op daardie stadium as dertienjarige, sy ouderdom met vertrek, net te jonk om hom aan al die euwels waarteen die eersgeborene seun, aan wie die brief gerig was, (Leendert is die tiende kind en derde seun van Gerbrand en Neeltje ) in die brief gewaarsku word, skuldig te kon gemaak het. Die brief was bedoel vir Gerbrand se oudste en eersgeborene seun Andries Gerbrandsz, met skrywe van die brief volgens Gerbrand se wete reeds 35 jaar oud, wat op 01 September 1731 uit sy ondertrou verbintenis met Maritje Dekker gebore was . So het Leendert die brief jare lank bewaar en met hom saamgedra, in die hoop om sy vader se wens uit te voer. In die boek "Die Haasbroek Familie in Suid-Afrika" deur S.F.Haasbroek  word gemeld dat die "voorrede" van die brief wat in Leendert se besit na sy dood gevind was lank reeds deur verwaarlosing verlore gegaan het, en so daar is dus algemeen aangeneem dat die brief aan Leendert gerig was.
Leendert was 'n skrander jongman wat goed skolasties onderrig was en reeds op 14- jarige ouderdom sy seemans vakleerlingskap met welslae voltooi het . Hy word met sy tweede seereis bevorder tot kwartiermeester  en later tot bottelier  van die vlagskip van die VOC, die spiegelship Batavia. Slegs persone met besondere kwaliteite en goeie skolastiese onderrig is in sleutelposisies deur die VOC aangestel. Hierdie verantwoordelike en gesogte posisie beklee hy ook aan die Kaap tot met sy uittrede ná 27 jaar uit die VOC se diens in 1794  op 41-jarige ouderdom.
Op Saterdagaand 12 Oktober 1799 is die gemeenskap van Roodezand erg geskok deur die nuus van die moord op Leendert deur sy slaaf Jasmijn . Deur die jare het daar ook uit hierdie insident heelwat legendes en onwaarhede ontstaan, waaroor daar in verskeie publikasies na verwys word 
Leendert se werksaamhede en pligte as koster het van buitegewone kwaliteite getuig. Sy boedel toon aan dat hy in sy lewe redelike welvaart byeen gebring het . Leendert was 'n kranige sakeman en het sy verdienste aangevul deur geld teen rente uit te leen. Daar is dokumente beskikbaar waar die VOC namens hom f100 vorder van 'n persoon in Batavia wat geld aan hom verskuldig was . In daardie dae ongeveer ses maande se salaris. Leendert het ook sy vader finansieel bygestaan in die versorging van hulle gesin. Dokumente is beskikbaar wat aantoon dat Gerbrand Leendert se soldy in ontvangs geneem het .
As voorafgaande feite in ag geneem word, was Leendert nie 'n rebel of die swartskaap van die familie soos tot dusver aangeneem is nie, maar kan hy met reg as 'n pionier beskou word. Besoek gerus die Oude Kerk Museum te Tulbagh waar Leendert as koster gewerk het en waar hy waarskynlik, volgens die kurator, in die kerk begrawe lê.Die volle verhaal van Leendert is op CD beskikbaar by:Basie HaasbroekPosbus 1660Gordonsbaai7151Sel: 083 951 4744