In Pretoria is daar ’n stelsel ontwikkel waarin lidmate, gemeentes en ’n middestadbediening vennote is om herwinning van huishoudelike afval ’n maklike en skoon proses te maak. Ds Fouché de Wet van die NG gemeente Suidoos-Pretoria (ook bekend as Stellastraat) het vir NEELS JACKSON gewys hoe dit werk.
Die klein bietjie dissipline om die afval in die kombuis te sorteer, is van die min dinge wat van ’n gewone huis­bewoner verwag word om die stelsel te laat werk. En dis belangrik dat die stelsel maklik moet wees. As dit vir die huisbewoner te moeilik raak, misluk dit nog voor dit begin het.
David Khoza verf die planke aan die kant van ’n herwinningshouer met kreosoot om dit te beskerm. Hy was vroeër werkloos, maar help nou onder meer om die herwinningshouers te maak.
Die boodskap van verantwoordelik lewe ter wille van die omgewing en ter wille van ander mense word ge­reeld en op verskillende maniere in die gemeente oorgedra. Van die kansel af, in die afkondigings, maar ook deur ’n eenbladsypamflet wat teen die yskas kan hang. Dit verduidelik waarom daar herwin word, wat herwin kan word en hoe ’n mens te werk moet gaan.
Die volgende stap vir ’n lidmaat is om die materiaal kerk toe te bring en daar in die verskillende houers vir herwinning te gooi.
Dit is nog ’n punt waar herwinningsprojekte soms skeefloop. As die houers waarin mense hulle afval gooi, nie gereeld leeggemaak word nie, ontaard dit in ’n onooglike gemors wat organisasies liewer laat halt roep met herwinning. Mense gooi ook enige afval in enige houer of sommer langs die houers.
Fouché verduidelik dat ’n suikersak van 1 kubieke meter die hart van die ontwerp is, omdat dit die soort sak is wat algemeen in die herwinningsbedryf gebruik word. “Dit is die swart asbliksak van die herwinningsbedryf,” sê hy. Dit kos R50, hou ses maande en is koste-effektief.
Fouché se ontwerp het ’n raamwerk van metaal waar­binne die suikersakke aan hake gehang word. Aan die een kant van die raamwerk is ’n deurtjie wat kan oopswaai, sodat ’n swaar sak vol rommel nie uit die raamwerk opgelig hoef te word nie, maar uitge­sleep kan word.
As die sak in die raamwerk hang, is die bokant groot oop sodat mense maklik hulle afval daarin kan gooi. Maar omdat dit oop is, het die raamwerk ook ’n dakkie om die reën uit te hou. By dit alles word die raamwerk afgewerk met planke uit ou palette, sodat die houers self uiteindelik baie netjies vertoon.
’n Ketelmaker wat sy werk verloor het maak die metaalraamwerk van die houers. Iemand anders wat werkloos was, saag die planke, sit dit vas en verf dit met kreosoot sodat dit sal hou. Met die materiaal en arbeidskoste ingereken, kos die houers R2 500 elk.
Stellastraat se ses houers kos die gemeente dus R15 000. Maar met ’n weeklikse inkomste van R100 tot R300 uit die herwinde materiaal, sal die opbrengs uit die herwinning die kapitaaluitleg kort voor lank betaal. Die hele gedagte is dat so ’n projek ’n gemeente uiteindelik niks kos nie.
Wanneer Fouché sy drie kombuishouers se herwinbare afval kerk toe bring, wag daar ’n laaste bietjie sorteerwerk, want by Stellastraat is daar nou ses houers. Daar is byvoorbeeld twee verskillende houers vir verskillende soorte plastiek. Daarby is daar ook een houer vir karton en ’n ander houer vir papier.
Fouché verduidelik dat verskillende soorte papier verskillende pryse behaal. Karton is byvoorbeeld baie minder werd as wit papier. As ’n mens alles in een bondel verkoop, word jy vir alles die prys van karton betaal. As jy die wit papier afsonderlik kan aanbied, kry jy heelwat meer daarvoor.
Wanneer die afval in hulle ver­skillende soorte gesorteer is, word dit gehaal deur die instansies wat dit verwerk. Telkens word daar per gewig daar­voor betaal.
Die herwinning, as ’n verantwoordelike omgang met God se skepping, is opsigself ’n belangrike doel. By Pen vorm dit egter ook deel van ’n holisitiese werk met mense. In die herwinningsproses word daar op verskillende punte werk geskep. Daardeur help Pen werklose mense om van die straat af te kom, om hulle selfrespek te herwin, ’n inkomste te verdien en weer die lewe in die oë te kan kyk.
Dit alles beteken dat die lidmaat wat die bietjie moei­te doen om sy of haar plastiek, blikkies, papier en glas in afsonderlike houers in die kombuis te gooi, nie net besig is om verantwoordelike omgewingsorg te doen nie, maar ook om hawelose mense te help om ’n bietjie menswaardigheid te herwin. Dis ’n manier om sulke mense te help om iets van God se versorgende lief­de te ervaar.