Waters Waar Rus Is: 2007
Wil Afrikaner finaal ontmagtig
In Godsdiensperspektief (DB,24.10.2007) voeg dr. Allan Boesak 'n nuwe dimensie toe tot die kerkherenigingsdebat en betrek die begrip "volk" daarby. Hy sê in die kerkgeskiedenis was daar "mense wat die dwaalweg van die kerk gesien het:" en "wat hul getrouheid nie gemeet het aan die skouerklop van die volk nie" - 'n duidelike verwysing na die Afrikanervolk.
Die begrip "volk" is Bybels, nee, Goddelik, maar is vandag tot skeldwoord gemaak, 'n begrip waarvan kerkleiers hulself vandag ooglopend distansieer. Die Skrif sê vir ons dat God 'n God van orde is. Getrou aan Sy karakter het Hy die mensheid georden in 'n volkere-verskeidenheid. Daaruit sonder Hy vir Israel af tot Ou Testamentiese verbondsvolk vir Hom.
In die Nuwe Testamentiese bedeling bly Israel steeds Sy verbondsvolk, dog die nuwe verbond - met Jesus as Middelaar daarvan - word uitgebrei om ook gelowiges uit ander volke in te sluit. Hiermee neem Sy uitverkore volk - 'n geestelike entiteit - toe in omvang om méér as net Israel in te sluit.
Met hierdie uitbreiding van God se uitverkore volk, is die Goddelike ordening van mense in 'n volkere-verskeidenheid beslis nié opgehef nie. Afsonderlike volke gaan steeds voort as skeppingsentiteite om God in hul onderskeibare volksverbande hier op aarde te dien. In Openbaring 7:9 het Johannes 'n groot menigte uit elke nasie, stam, volk en taal voor die troon van die Lam sien staan. Die onveranderlike God bly getrou aan Sy skeppingshandewerk, selfs tot in die eindtyd.
Dit was nog nooit my indruk dat bruin mense tot 'n volk verenig is of wil verenig nie. 'n Unieke verstaan van volkwees, kerkvolk en volkskerk, ontbreek. Op grond van watter gesag kan Boesak dus praat van "die dwaalweg van die kerk"?
Die Afrikanervolk het, onder meer, in 'n innige verweefdheid tussen kerkvolk en volkskerk ontstaan. Soos wat Simson, as Rigter, finaal ontmagtig is met die afsny van sy haarlokke, so moet die Afrikanervolk ook finaal ontmagtig word deur die oorname en vernietiging van sy kerk.
In sy brief, "Hereniging gaan oor politiek" (DB,18.09.2007), haal dr. Mauritz Vorster vir professor Piet Naude soos volg aan : "Die laaste bastion van wit Afrikaneroorheersing kan val - dit sal uiteindelik die einde van apartheid wees."
Kerkleiers moet, Bybelgefundeerd, sê of volkwees, en volke se godsdiensbeoefening, sonde is.
'n Teologiese revolusie
Dit lyk asof die tradisionele teologie só sterk geassosieer word met die apartheidsbedeling, dat dit uitgedien is en plek móét maak vir 'n plaasvervangende teologiese paradigma en paradigmatiese gemeenskap van teoloë. Die onderliggende aanname sou wees dat die tradisionele teologiese paradigma nié in staat is om die post-apartheid samelewingskrisis, waarin ons ons bevind - wat versoening, geregtigheid en kulturele grensuitwissing vereis - op te los nie.
Thomas Kuhn, 'n wetenskapsfilosoof, verwys na die vervanging van een paradigma met 'n ander paradigma, as revolusionêre wetenskap. Aanvanklik word 'n paradigmatiese krisis met ad hoc-maatreëls beheer. Uiteindelik word die bestaande, dog ontoereikende, paradigma, omver gewerp. Hy beskryf 'n wetenskaplike revolusie as 'n revolusionêre breuk met die verlede en verwys daarna as vergelykbaar met 'n bekeringservaring. Hy wys ook op metaforiese ooreenkomste wat wetenskaplike revolusies met politieke revolusies toon. In laasgenoemde word die uitgediende vervang met die nuwe. Bestaande instellings word ingrypend verander en die oue en die nuwe is onversoenbaar met mekaar. Vanweë 'n konseptuele transformasie is weinig, indien enige, kommunikasie met mekaar moontlik.
'n Wetenskaplike revolusie kan net plaasvind indien daar 'n aanvaarbare alternatiewe paradigma beskikbaar is. Dit wil voorkom asof dr. Allan Boesak en sy gees- en denkgenote, almal diep gewortel in die Bevrydingsteologie, baie hard werk aan só 'n alternatiewe teologiese paradigma en om dit "bekeringswaardig" te maak vir die meerderheid van ons kerkleiers en teoloë. Hierin speel kerkhereniging geen geringe instrumentele rol nie.
Benewens vorige blyke van sy verbintenis tot Bevrydingsteologiese denke, verwys Boesak in "Die prys is hoog, maar die einde is naby" (By tot DB,06.10.2007), na die "revolusionêre Jesus" , en dat hy, Boesak, 'n "erfgenaam van Gandhi" is. Hy skryf ook dat hy die "vermoë om lyding te verduur" van Martin Luther King geleer het (en nié van Jesus Christus nie), en hy wys ook op "die verbintenis tussen geloof en politieke verantwoordelikheid".
Dié duidelik-nuwe paradigma kan voorlopig die "teologies-revolusionêre" paradigma genoem word. Met die potensiële aanvaarding van die Belhar-belydenis sal dit neerkom op die sanksionering van hierdie nuwe paradigma.
Met Boesak se aanstelling as 'n professor aan die Universiteit van Stellenbosch se kweekskool, kan daar gevra word of dié paradigma nie reeds die lesinglokale hier binnegedra word nie, tot watter mate en met watter gevolge?
'n Geestelike eenheid
Paulus en Barnabas het só skerp van mekaar verskil dat hulle van mekaar geskei het oor Johannes (Markus) se saamgaan op hul beplande reis (Handelinge 15:39). Só verskil ook ek van die kerkleiding se interpretasie van Skriftekste ter motivering van hul voorgenome reis na kerkhereniging.
In dié verband verwys die NG Kerk-dokument, Konsultasie oor Kerkhereniging , na besluite van die algemene sinodes van 2004 en 2007 wat op sulke Skrifgedeeltes en Bybeltekste gebaseer word. Die 2007-besluit verwys na Johannes 17 en Handelinge 6 en 15. Die sinode van 2004 se besluit berus op Johannes 17:23 en Efesiërs 4:4. Hoewel geen Skrifgeleerde (teoloog) nie, vertolk ek hierdie tekste op 'n heel ander wyse. Toegegee, elkeen kyk deur 'n bepaalde geestesbril na die Skrifwerklikheid.
Ek onderskei vier verbandhoudende "onderdele" in Johannes 17:23 en ek haal slegs die eerste twee aan : (1) "Ek in hulle en U in My, (2) sodat hulle volkome een kan wees..." "Sodat" impliseer dat punt 1 'n voorwaarde vir punt 2 is. Volgens my mening word oorweldigende klem op punt 2 geplaas met 'n geïsoleerde vertolking wat nié punt 1 as vertrekpunt neem nie. Punt 1 dui vir my op 'n drieledige verhouding : God die Vader, in Jesus Sy Seun, in Sy volgelinge.
As die inisieerder van dié verhoudinge is die Vader allesbepalend. So, wie is die Vader dan, want, soos die Vader is, só is die Seun, en is die volgelinge óók soos die Seun (en derhalwe ook soos die Vader). Johannes 4:24 sê baie duidelik vir my "God is Gees". God se Gees is dus in Sy Seun en derhalwe ook dieselfde Gees in Sy volgelinge, as eerste gawe van God ontvang (Romeine 8:23).
As Geesvervuldes is ons dus die Liggaam van Christus (die kerk) met Jesus as die Hoof. Saam met alle Christengelowiges oor die hele wêreld - van watter denominasie ook al - is ons deel van dié Liggaam as 'n Geestelike Liggaam.
Romeine 12:4,5 en 1 Korintiërs 12:12-31 help my om beter te begryp dat dit in die kerk nié net om die eenheid gaan nie, maar beslis ook om die verskeidenheid midde-in die eenheid. By my is daar dus nie die minste twyfel dat kerkeenheid in wese 'n Geestelike eenheid beteken waarbinne God - as unieke Skepper - ook verskeidenheid gewil het nie.
Tereg kan daar dus gevra word of die huidige Skrifgeleerde kerkherenigers besig is met uitlegkunde, óf eerder met "inlegkunde".
'n Ingryping van Bo
Jannie Momberg se brief (DB,15.02.2007) verwys. Hierin beweer hy dat wittes "sedert 1994 ontsettend goed behandel is." Ek verskil egter van hom.
Hy vind aansluiting by Henry Jeffreys se rapportering oor sy bywoning van die 150ste bestaansviering van die Cape Argus waartydens die Ierse media magnaat, Tony O'Reilly, 'n spreker was (DB,12.02.2007). O'Reilly bewonder Suid-Afrika se "suksesvolle politieke oorgang" vanweë "die keuse wat ons leiers tussen vergelding en versoening gemaak het."
In aansluiting by die voorafgaande vervolg Momberg dat "so baie wit mense nie die vaagste benul het van die omvang van die versoeningswonderwerk nie" , en dat so baie wit mense voortgaan "om baie geld te maak onder die 'swart regering' ".
Eerstens blyk géld dié kriterium te wees waaraan Momberg die "goeie behandeling" van wittes sedert 1994 meet. Nie net is dit 'n erg skewe aanlê van dié materiële maatstaf nie, maar beslis ook nie die enigste óf belangrikste nie.
Tweedens gaan hy op 'n ongekwalifiseerde en ongedifferensieerd-veralgemenende wyse om met die begrip "wittes". Wie is die "wittes" wat goed behandel word omdat hulle steeds "baie geld maak"? Dit is beslis nie álle wit Afrikaners nie.
Derdens word die alternatief vir versoening, naamlik vergelding, voorgehou met die versweë implikasie van die bloedbad-alternatief. Indien grondbesit wel op bloed sou berus, behoort 'n aansienlike gedeelte van ons land reeds aan wit Afrikaners, 'n "transaksie" voortgesit deur plaasmoorde.
Vierdens word die leiers geloof vir hul keuse van versoening. Maar hóé lyk dié versoening? Vergelding vind plaas onder die verraderlike dekmantel van versoening : 'n twee-in-een-benadering van vergelding-binne-versoening.
Vyfdens is dit 'n vraag óf bloedige vergelding 'n wenopsie vir die ANC was weens die voorafgaande val van die Berlynse Muur, die internasionale mening en die aanwesigheid van 'n sterk wit Afrikaner-element in die destydse polisie en weermag.
Ten slotte stem ek met Momberg saam oor die "wonderwerk"-gedagte. Oor die vertolking daarvan kan ons dalk van mekaar verskil. Wat my betref, is die "wonderwerk" 'n ingryping van Bo, 'n onvoltooide wonderwerk wat uitkoms sal bring vir God se kinders in 'n Godnegerende bedeling. Waarom? Omdat ware versoening sigself allereers rig op Hom daarbo.