Spits jou ore vir hondsdolheidFoto slegs ter illustrasie. (Foto: iStock) Hondsdolheid, die enigste aansteeklike siekte wat ŉ 100%-mortaliteit (sterftekoers) in enige spesie (insluitend mense) het sodra simptome verskyn, is dalk seldsaam by mense in Suid-Afrika, maar tientalle gevalle word steeds jaarliks aangemeld. Trouens, die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) berig dat meer as 59 000 mense elke jaar aan hondsdolheid sterf. Wêreldhondsdolheiddag word op 28 September gedenk en ná ŉ ongekende uitbreking van hondsdolheid by honde onlangs, veral in die Oos-Kaap, val die kollig met reg op dié skrikwekkende virusinfeksie. Volgens prof. Andrew Leisewitz, veeartsenykundige spesialisgeneesheer aan die Universiteit van Pretoria (UP) se Fakulteit Veeartsenykunde en ŉ kenner van dié siekte, is ŉ onrusbarende feit dat jongmense die algemeenste geraak word en 4 uit 10 menslike infeksies by kinders onder die ouderdom van 15 jaar voorkom. Die rede hiervoor is dat kinders dikwels met diere speel wat hulle nie ken nie. Hulle het ŉ groter risiko van bytwonde aan die kop, wat tot die vinniger aanvang van simptome kan lei. Sodra die eerste simptome kop uitsteek, is dit gewoonlik dodelik. Verslae van die Oos-Kaap se departement van landelike ontwikkeling en landbouhervorming het hierdie dodelike, dog 100% voorkombare siekte uitgelig. Sedert Januarie 2021 is meer as 400 gevalle by honde in die Nelson Mandelabaai-munisipaliteit alleen bevestig, 42 gevalle in die Amathole-distrik en 27 gevalle in die OR Tambo-distrik in dié provinsie. Volgens die Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes (NICD) is nog ŉ brandpunt KwaZulu-Natal waar die eThekwini- en King Cetshwayo-distrikte byna 300 gevalle by honde aangeteken het. Die eerste hondsdolheidgevalle in dekades is ook by honde rondom Kaapstad aangemeld. Hondsdolheid word veroorsaak deur ŉ virus wat mense en diere kan kry ná blootstelling aan die speeksel van ŉ hondsdol dier, sê prof. Jannie Crafford, ook ŉ kenner van dié siekte en medeprofessor in immunologie aan die UP se Departement Veeartsenykundige Tropiese Siektes. Hy verduidelik dat dié soönotiese siekte ŉ entstof-voorkombare infeksie van die brein is wat byna 100% dodelik is sodra kliniese tekens ontwikkel. Die hondsdolheidvirus oorleef nie baie lank buite ŉ besmette gasheer nie. Alle warmbloedige diere is vatbaar vir infeksie, maar honde is die bron van 99% van menslike hondsdolheidsterftes. In Suid-Afrika is wilde honde die belangrikste spesie wat by oordrag betrokke is, maar swartrugjakkalse en vlêrmuisjakkalse speel ook ŉ rol om die virus in die natuur in omgang te hou. Diere met hondsdolheid toon gewoonlik abnormale gedrag soos aggressie, of wilde diere kan lyk asof hulle mak is. Daar is gewoonlik tekens van verlamming en oormatige speekselafskeiding. Die inkubasietydperk vir hondsdolheid is 1 tot 2 maande, maar kan ook wissel tussen 1 week en 1 jaar. Daar is twee vorms van die siekte: Die eerste teken dat iets fout is, is koors. Jy mag dalk oor die algemeen moeg of swak voel. Jy kan ook pyn, tinteling of ŉ brandgevoel op die plek van die wond ervaar. Soos die virus deur jou sentrale senuweestelsel versprei, sal jy ander ernstiger simptome ontwikkel. Dit sluit in: Die goeie nuus is dat hondsdolheid voorkom kan word deur voldoende diere-inenting, die vermyding van kontak met wilde diere en behoorlike opvoeding. Ingevolge die Dieresiektewet, Wet 35 van 1984, moet alle eienaars van honde en katte hul troeteldiere teen hondsdolheid laat inent. Hondsdolheid by mense is voorkombaar met die korrekte en onmiddellike behandeling ná blootstelling. Dit is belangrik dat enige persoon wat aan die speeksel van enige onbekende, verdagte hond of wilde dier blootgestel word, die wond vir 10 minute lank deeglik met seep en water was en onmiddellike mediese behandeling ontvang. Om hondsdolheidoordrag behoorlik in die kiem te smoor, behoort minstens 70% van die hondepopulasie ingeënt te word, sê prof. Leisewitz. Volgens hom kan hondsdolheid oral in Suid-Afrika voorkom, maar landelike gebiede is veral hoërisikogebiede. Dit sluit in KwaZulu-Natal, Rustenburg en omstreke in Noordwes, die noordelike dele van Limpopo, die oostelike en suidoostelike dele van Mpumalanga en die Oos-Kaapprovinsie. Hondsdolheid is ŉ beheerde siekte in Suid-Afrika en alle vermeende hondsdol diere moet by die naaste staatsveearts, dieregesondheidswerker of die polisie aangemeld word. Bykomende bronne: World Health Organization, Mayo Clinic, National Institute for Communicable Diseases en WebMD.