PressReader - Beeld: 2017-05-27 - Maak se­ker jy be­gryp kon­trak
Maak se­ker jy be­gryp kon­trak
Beeld - 2017-05-27 - Huisgids -
Wan­neer ’n kon­trak ge­sluit is, met an­der woor­de wan­neer die par­tye oor­een­ge­stem het op die saak wat ver­koop word en die prys daar­van, geld die al­ge­me­ne re­ël dat die ri­si­ko oor­ge­dra word na die ko­per, on­ge­ag of die saak ge­le­wer is al dan nie.
Dit is be­lang­rik vir voor­ne­men­de ko­pers van vas­te eien­dom­me om te ver­se­ker dat hul­le al­le be­pa­lings en voor­waar­des van die koop­kon­trak ver­staan voor­dat die kon­trak on­der­te­ken word.
Een van die be­gin­sels wat geld met die ver­koop van vas­te ei­en­dom in Suid A­fri­ka, is dié van be­sit en ri­si­ko.
In ons reg word ’n on­der­skeid ge­tref tus­sen die oor­drag van ri­si­ko en die oor­drag van ei­e­naar­skap.
Wan­neer ’n kon­trak ge­sluit is, met an­der woor­de wan­neer die par­tye oor­een­ge­stem het oor die saak wat ver­koop word en die prys daar­van, geld die al­ge­me­ne re­ël dat die ri­si­ko oor­ge­dra word na die ko­per, on­ge­ag of die saak ge­le­wer is al dan nie, ten­sy an­ders oor­een­ge­kom.
’n Ver­koop­tran­sak­sie gee aan­lei­ding tot die tot­stand­ko­ming van per­soon­li­ke reg­te tus­sen die par­tye.
Ei­e­naar­skap bring ’n saak­li­ke reg (’n reg wat af­dwing­baar is teen­oor der­de par­tye) tot stand.
By vas­te eien­dom­me word die oor­drag van ei­e­naar­skap deur die Ak­te­wet ge­re­gu­leer en vind oor­drag van ei­e­naar­skap eers plaas by die re­gis­tra­sie daar­van in die ak­te­kan­toor. Re­gis­tra­sie be­werk­stel­lig le­we­ring. ’n Voor­beeld van ’n toe­pas­li­ke klou­su­le in ver­band met ri­si­ko by die ver­koop van ’n on­roe­ren­de ei­en­dom lees soos volg:
“Be­sit sal aan die ko­per ge­gee word op da­tum van re­gis­tra­sie.
“Die ei­en­dom bly op ri­si­ko van die ver­ko­per tot da­tum van be­sit, van­af wel­ke da­tum die ri­si­ko van die ei­en­dom oor- gaan op die ko­per en die ko­per al­le voor­de­le sal ont­vang en ver­ant­woor­de­lik is vir die ei­en­dom as­of die ko­per die ge­re­gis­treer­de ei­e­naar van die ei­en­dom is.
“Van­af da­tum van be­sit is die ko­per ver­ant­woor­de­lik vir die be­ta­ling van mu­ni­si­pa­le be­las­tings en al­le hef­fings as­ook om die ei­en­dom te ver­se­ker teen e­ni­ge ge­beur­lik­he­de.”
Daar is dus drie be­gin­sels wat hier ter spra­ke is, naam­lik be­sit, voor­deel en ri­si­ko. ) Be­sit het be­trek­king op die oor­drag van ri­si­ko en voor­deel van die ver­ko­per na die ko­per.
Dit ge­beur ge­woon­lik met die oor­drag van ei­e­naar­skap van die ver­ko­per na die ko­per op re­gis­tra­sie van oor­drag in die ak­te­kan­toor.
Op die da­tum wat be­sit oor­gaan na die ko­per, aan­vaar hy al­le ver­plig­tin­ge en ver­ant­woor­de­lik­he­de wat kan ont­staan uit die ei­en­dom.
Die ko­per dra nou die ri­si­ko, maar ver­kry ook al­le voor­de­le van die ei­en­dom. ) Voor­deel ver­wys na e­ni­ge “vrug­te” van die ei­en­dom. Voor­beel­de hier­van is in­kom­ste ver­dien uit die ver­hu­ring van die ei­en­dom en die groei in die waar­de van die ei­en­dom. ) Ri­si­ko ver­wys na e­ni­ge ver­lie­se wat ge­ly word weens ska­de aan die ei­en­dom of die ver­nie­ti­ging van die ei­en­dom. Dit sluit ook e­ni­ge na­deel in wat kan ont­staan weens die hou van ei­e­naar­skap in die ei­en­dom.
Voor­beel­de hier­van sluit in ska­de wat aan die ei­en­dom aan­ge­rig word weens ’n aard­be­wing of brand.
Daar­om is dit nood­saak­lik dat ’n ver­ko­per, na­dat die koop­kon­trak ge­te­ken is, moet sorg dat die ei­en­dom re­de­lik on­der­hou word tot da­tum van re­gis­tra­sie in die ak­te­kan­toor.
Die ver­ko­per dra ook die ri­si­ko ten op­sig­te van e­ni­ge ska­de aan die ei­en­dom, by­voor­beeld ’n aard­be­wing of brand, tot en met da­tum van re­gis­tra­sie in die ak­te­kan­toor.
Dit is be­lang­rik om te ont­hou dat die par­tye tot ’n tran­sak­sie by mag­te is om die be­gin­sel in ’n skrif­te­li­ke oor­een­koms te wy­sig.
Ko­pers moet hul­self dus deeg­lik ver­ge­wis van die in­houd van al die klou­su­les in die koop­kon­trak voor­dat dit on­der­te­ken word.
Die rég­te ant­woord – deur Fer­di Ver­ryn