PressReader - Die Burger: 2018-10-13 - Daar is tog vir in dié moei­li­ke tye
Daar is tog vir in dié moei­li­ke tye
Pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa is on­der groot druk, maar daar is tog klein oor­win­nings in die ANC wat hom in staat kan stel om sy lei­er­skap van die par­ty in 2019 te kon­so­li­deer, skryf T­heo Venter.
Die Burger - 2018-10-13 - Politiek - Foto: ADRIAN DE KOCK
lyk as­of daar so ’n we­der­syd­se ver­nie­ting­stra­te­gie aan die gang is tus­sen die twee fak­sies in die ANC.
Daar is baie sterk be­we­rings dat Zu­ma sta­pels do­ku­men­te het wat die mees­te van die hui­di­ge ka­bi­nets­le­de glo op die een of an­der ma­nier by staat­skaping en an­der mis­dry­we be­trek.
Die o­pen­ba­ring deur Ne­ne en sy nou reeds oor­be­ken­de a­po­lo­gie is na al­le waar­skyn­lik­heid ’n voor­beeld hier­van. Dit her­in­ner ’n mens ook aan waar­skyn­lik die e­nig­ste sin­vol­le ding wat Bat­ha­bi­le Dla­mi­ni, mi­nis­ter vir vrou­e­sa­ke in die pre­si­den­sie, ooit ge­sê het toe sy ver­klaar het dat ons al­mal maar klein ge­raam­te­tjies in die kas het.
‘Vol­maak­te storm’ maak wêreld moei­lik vir Cy­ril
Dis on­ge­twy­feld ’n baie moei­li­ke tyd­perk vir pres. Cy­ril Ra­ma­pho­sa, wat hom in ’n soort vol­maak­te storm be­vind. Aan die een kant moet hy wal­gooi teen ’n re­ses­sie, ’n baie ne­ga­tie­we e­ko­no­mie­se klimaat, po­li­tie­ke on­se­ker­heid en be­leids­on­se­ker­heid.
Dan is daar ook nog iets waar­oor hy ab­so­luut geen be­heer het nie: die ont­wrig­ten­de rol wat die A­me­ri­kaan­se bui­te­land­se be­leid in die wêreld het.Ge­ge­we hier­die kon­teks is die vraag: Hoe be­stuur hy sy po­si­sie as lei­er van die re­ge­ren­de par­ty en dié van staats­hoof?
Ons kry reeds uit­spra­ke wat soms teen­stry­dig met me­kaar is waar Ra­map­ho­sa as par­ty­lei­er sui­wer i­de­o­lo­gie­se stand­pun­te pro­beer hul­dig teen­oor die meer prag­ma­tie­se stand­pun­te wat hy as staats­hoof in­neem.
Is dit die re­sul­taat van hier­die “vol­maak­te storm” en die Zon­do­kom­mis­sie se invloed? Dit is baie moei­lik vir Ra­ma­pho­sa om krag­da­dig op te tree as lei­er van die ANC.
Die mags­ba­lans in die na­si­o­na­le uit­voe­ren­de ko­mi­tee (NUK) gee hom net een­vou­dig nie daar­die ruim­te nie, maar daar is tog aan­dui­dings dat sy po­si­sie in die par­ty be­sig is om te ver­sterk.
Die vin­ni­ge aan­wy­sing van Ti­to M­bo­we­ni as mi­nis­ter van fi­nan­sies in Ne­ne se plek wys by­voor­beeld dat Ra­map­ho­sa tog daad­werk­lik kan op­tree.
Die ge­hei­me Zu­ma-ver­ga­de­ring in Dur­ban het groot op­spraak ver­wek, maar een be­lang­ri­ke as­pek word nie al­tyd in be­re­ke­ning ge­bring nie – die dui­de­li­ke af­we­sig­heid van Sihle Zi­ka­la­la by daar­die ver­ga­de­ring. Die lei­er van die
ANC in K­waZu­lu-Na­tal is ’n baie be­lang­rik spe­ler in die ANC en die feit dat Zi­ka­la­la nie by die ver­ga­de­ring was nie, laat die vraag ont­staan of hy sy lo­ja­li­teit van Zu­ma na Ra­map­ho­sa ver­skuif het?
Hier­oor word daar dees­dae in die ANC be­spie­gel, maar dit wil tog lyk as­of daar ’n breuk tus­sen Zi­ka­la­la en Zu­ma was.
Die po­si­sie van Da­vid Ma­bu­za as ad­junk­pre­si­dent van die ANC en die land word tans ook druk be­spreek. Dit het ve­ral te doen met be­weer­de kor­rup­sie ra­ken­de die om­vang van tak­ke in M­pu­ma­lan­ga. Op die ANC-kon­gres by Nas­rec in De­sem­ber ver­le­de jaar was die om­vang van M­pu­ma­lan­ga se ver­teen­woor­di­ging vir al­mal ’n ver­ras­sing.
Ma­bu­za is nie net on­der druk van­weë be­weer­de kor­rup­sie met tak­ke in sy tuis­pro­vin­sie nie, maar boon­op het die Ra­map­ho­sa-fak­sie so­wel as die Zu­ma-fak­sie ver­troue in hom ver­loor.
’n Der­de as­pek wat op ’n ver­sterk­te po­si­sie vir Ra­map­ho­sa dui, is die feit dat die po­li­tie­ke cha­os in Noord­wes nou ty­de­lik on­der be­heer is deur­dat die pro­vin­si­a­le uit­voe­ren­de ko­mi­tee (PUK) deur ’n pro­vin­si­a­le taak­span ver­vang is.
Su­pra Ma­hu­ma­pe­lo, Noord­wes se voor­ma­li­ge pre­mier, is as ’n lid van die taak­span be­noem, maar hy het dit van die hand ge­wys.
Die doel met sy be­noe­ming was om hom tot ná die ver­kie­sing van 2019 be­trok­ke te hou by po­li­tie­ke struk­tu­re, maar nou gaan Noord­wes dié ver­kie­sing bin­ne met tus­sen­tyd­se struk­tu­re sonder Ma­hu­ma­pe­lo.
Ma­hu­ma­pe­lo se be­sluit om die be­noe­ming van die hand te wys, was bui­ten­dien ’n lo­gie­se stap. ­Hy is be­trok­ke by ’n hof­saak teen die NUK wat die be­sluit be­twis om die PUK te ont­bind en dit sou ’n bot­sing van be­lan­ge wees as hy in ’n tus­sen­tyd­se struk­tuur sou dien.
Klein oor­win­nings help Cy­ril
Hoe­wel Ra­map­ho­sa dus ge­wel­dig baie druk er­vaar van­weë die ge­noem­de vol­maak­te storm, is daar tog klein oor­win­nings in die ANC wat hom in staat kan stel om sy lei­er­skap van die par­ty in 2019 te kon­so­li­deer.
Die po­gings van die Zu­ma-fak­sie om voor aan­staan­de jaar se ver­kie­sing ’n na­si­o­na­le hoof­raads­ver­ga­de­ring te re­ël is ge­doem, ve­ral as ge­volg van die be­slui­te wat met be­trek­king tot Noord­wes ge­neem is. Die hoof­raads­ver­ga­de­ring sal na al­le waar­skyn­lik­heid aan die ein­de van 2019 plaas­vind soos wat die ANC se grond­wet ver­eis.
Die Zon­do-spel én ge­tui­e­nis voor die Nu­gent-kom­mis­sie van on­der­soek na die sa­ke van die Suid-Afrikaanse In­kom­ste­diens is tans ver­ant­woor­de­lik vir ’n toe­na­me in po­li­tie­ke on­se­ker­heid in Suid-A­fri­ka.
Dit plaas die p­re­si­dent on­der ont­sag­li­ke druk soos wat ons ge­sien het met Ne­ne. Hier­die druk word ver­er­ger deur die stand van die e­ko­no­mie en na al­le waar­skyn­lik­heid ’n baie moei­li­ke me­di­um­ter­myn­be­gro­tings­raam­werk, maar klein oor­win­nings in die re­ge­ren­de par­ty gee aan Ra­map­ho­sa iets om aan vas te hou.
Ons moe­nie on­re­a­lis­tie­se ver­wag­tin­ge van die Zon­do-kom­mis­sie hê nie. Min geld sal te­rug­be­taal word en min mense sal waar­skyn­lik ag­ter tra­lies be­land, maar die ver­rot­ting in die ANC wat ve­ral met Zu­ma se pre­si­dent­skap ge­as­so­si­eer word, sal dui­de­li­ker na vo­re tree. Dit gaan nie ’n mak­li­ke pro­ses wees nie, maar dit gaan ui­t­ein­de­lik nood­saak­lik wees vir Suid-A­fri­ka se voor­uit­gang.
■ Venter is ’n po­li­tie­ke ont­le­der ver­bon­de aan die Noord­wes-U­ni­ver­si­teit se sa­ke­skool.
Pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa soos ’n mens hom nie dik­wels sien nie: met ’n baie breë glim­lag.