Poësie + beeld + klank = ‘Vonkverse’
RUSTUM KOZAIN, die wenner van vanjaar se Ingrid Jonker-poësieprys vir sy bundel This Carting Life, is een van die digters wat te hoor en te sien is op Vonkverse, ’n tweetalige DVD wat op vanjaar se KKNK die eerste keer as kunsinstallasie vertoon sal word.
Dié projek van LitNet betrek, behalwe die digters, ook visuele kuns deur Christine Truter, en ’n klankbaan met onder meer oorspronklike musiek deur die digter Peter Snyders. Naas Kozain en Snyders dra Chris Brunette, Ingrid de Kok, Antjie Krog en Jasper van Zyl van hul poësie voor. Die fotografie, animasie en regie is deur die dramaturg en teaterregisseur Charles J. Fourie behartig.
Die CD Mondmusiek, waarop Breyten Breytenbach sy poësie met musikale begeleiding deur verskeie kunstenaars voorlees, het ’n standaard gestel vir uitvoerende-poësie-opnames. In bepaalde opsigte bereik Vonkverse dan ook dié peil. Die musiek, visuele kuns en animasie trek nie die aandag van die gedigte af nie, maar komplementeer en eggo dit, en maak so van die poësie die sentrale bestanddeel in ’n meer omvattende kunswerk – ’n geslaagde samewerking deur Truter en Fourie, dus.
Die fotografering van die digters wat voordra, is egter nie altyd ewe geslaag nie. Veral die nabyskote is soms steurend.
Aan die tegniese kant is die klankbaan weer nie reg gebalanseer nie. Die digterstemme is te hard teenoor die musiek. Soms, soos in die geval van die metronoom-animasie wat die Krog-voorlesing voorafgaan, voel ’n mens dat klank en beeld beter gekoördineer kon gewees het.
Snyders en Krog staan as voordraers kop en skouers bo die ander digters uit, en laat ’n mens wonder waarom die digter as uitvoerende kunstenaar in die Afrikaanse wêreld nog nie so sterk na vore getree het as in byvoorbeeld Vlaandere nie. Hopelik sal projekte soos Vonkverse juis hierin ’n regstelling help bring, want ’n gedig kom eers werklik tot sy reg as dit gehoor word. Die ander digters op die DVD kwyt hul ook heel skaflik van hul taak.
Aan die inhoudelike kant is dit steurend wanneer die Afrikaanse digter Brunette twee keer in sy motto’s die Chileense digter Pablo Neruda, wat in Spaans geskryf het, in Engels aanhaal – iets wat op ’n DVD-klankbaan waarskynlik selfs meer opval as in druk.
Volgens Brunette, wat ook namens LitNet by die vervaardiging betrokke was, is die gedagte met die Vonkverse-projek dat dié eerste poging deur ander opgevolg sal word.
Die skrywer Etienne van Heerden, wat een van die eerstes was om die Afrikaanse letterkunde in die digitale era in te lei, het gesê: “Met Vonkverse wil ons poësie die elektroniese ruimte binnebring; ons het ’n versnit van ses digterskappe uit verskillende agtergronde en genders gaan haal ...”
’n Uittreksel uit Vonkverse, met beeld en klank, is op LitNet (www.litnet.co.za) te sien.
•	Vonkverse sal op die KKNK deurlopend vertoon word op ’n reuseskerm in die Prince Vincentgebou as deel van die fees se kunsaanbod onder die kuratorskap van Theo Kleynhans.
Hierdie berig deur Gerrit Brand het op 30 Maart 2006 in Die Burger verskyn. Besoek hul webtuiste by www.dieburger.com.
LitNet: 22 Mei 2006