Honderde sonder dienste ' 'n menseregte-tragedie' | Netwerk24
Deur Marietjie Gericke 21 September 2019 06:59
Die ANC moes Donderdag vure doodslaan nadat dit tydens 'n oorsigbesoek deur lede van die Nasionale Raad van Provinsies (NRP) aan die lig gekom het dat 306 plakkershutte in uitbreiding 10 van Thabong by Ladybrand sonder water, elektrisiteit en toilette is.
Thabong se uitbreiding 10 by Ladybrand. Mense wat hier woon, het nie water, elektrisiteit of riolering nie. Foto: Mlungisi Louw
As nog 'n uitbreiding, uitbreiding 3, bygetel word, is die inwoners van 708 plakkershutte in dieselfde situasie.
Dr. Roy Jankielsohn, DA-lid en leier van die amptelike opposisie in die Vrystaatse wetgewer, beskryf dit as 'n menseregte-tragedie.
Ace Magashule, voormalige Vrystaatse premier en nou sekretaris-generaal van die ANC, het in sy tyd as premier toegelaat dat 'n tender van R250 miljoen in die Vrystaat toegeken word om huise met asbesdakke te tel. "Ons weet die dakke is nooit getel nie en dat die projek geen voordeel vir Vrystaters ingehou het nie," sê Jankielsohn.
Thamae Masejane, munisipale bestuurder van die Mantsopa-munisipaliteit waaronder Ladybrand val, sê dat die munisipaliteit nog op sy toelae van die munisipale infrastruktuurfonds van die nasionale regering wag voordat munisipale infrastruktuur vir die inwoners van uitbreiding 10 opgerig kan word.
Hy sê Eskom het beloof dat daar elektrisiteit sal wees, maar dit het nie gebeur nie.
Hy sê die Mantsopa-munisipaliteit het in 2013 erwe in uitbreiding 10 aan inwoners wat daarvoor gekwalifiseer het, gegee. Hulle kon egter nie daar gaan bly nie omdat daar nie infrastruktuur was nie.
In 2014 het die inwoners onwettig in die plekke ingetrek en die munisipaliteit het probeer om hulle uit te sit, maar die hooggeregshof in Bloemfontein en die Menseregtekommissie het die besluit omgekeer totdat alternatiewe blyplek verskaf is.
Masejane sê die munisipaliteit help tans die inwoners deur vier keer per week watertenkwaens na die omgewing te bring.
Lede van die Nasionale Raad van Provinsies was geskok oor die situasie in Thabong, 'n woongebied buite Ladybrand. Foto: Mlungisi Louw
Volgens hom is daar heelwat onwettige immigrante van Lesotho wat daar kom "plak" en dat hy die departement van binnelandse sake hiervan in kennis gestel het.
James Letuka, DA-wetgewerlid in die Vrystaat, wou weet waarom die munisipaliteit nie van die begin af iets aan die situasie gedoen het nie.
Thamae Masejane (in die strepieshemp), munisipale bestuurder van die Mantsopa-munisipaliteit, luister aandagtig na wat lede van die Nasionale Raad van Provinsies vir hom sê met die lede se besoek aan Thabong se uitbreiding 10. Foto: Mlungisi Louw
"Dié mense pleit daagliks vir water. Dié omstandighede is onmenslik. Die vraag is of die regering genoeg omgee om die mense werklik te help."
Hy het ook sy kommer oor die gebrek aan gesondheidsgeriewe uitgespreek.
George Michalakis, DA-LP en lid van die NRP, het gesê Thabong se uitbreiding tien was eerste daar, maar omdat daar 'n opstand in die nabygeleë Marikana was, het die Mantsopa-munisipaliteit eerste daar HOP-huise gebou.
"Die meeste van die inwoners van uitbreiding 10 is Suid-Afrikaanse burgers wat werk gaan soek het en wat dit nie gekry het nie. Die regering het van hulle vergeet. Die titelaktes wat hulle gekry het, het vir hulle geen vryheid of menswaardigheid gebring nie.
"Die ANC-regering verkies dit so, want as hulle mense afhanklik van die regering hou, kan hulle die mense polities as gyselaars hou," het hy gesê.
Seiso Mohai, hoofsweep van die NRP, wat die afvaardiging gelei het, het gesê die omstandighede is kommerwekkend.
"As dit reën, is daar geen toegang tot paaie nie. Omdat daar nie toilette is nie, is inwoners letterlik op die veld aangewese."
Mohai het gesê hy sal Vrydag vasstel of die woonbuurt deel is van die opknappingsprogram vir menslike nedersettings.
"Ek gaan by die provinsiale departement van menslike nedersettings om hulp aanklop en ook by die nasionale departement van menslike nedersettings, water en sanitasie."
Lede van die Nasionale Raad van Provinsies en die Vrystaatse wetgewer het Donderdag 'n oorsigbesoek aan Thabong by Ladybrand gebring. Foto: Mlungisi Louw