Sal beleggers nou bereid wees om hul beursies oop te maak?Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: Elmond Jiyane. President Cyril Ramaphosa se plan om beleggings ter waarde van R1 200 miljard na Suid-Afrika te lok, kan lelik gepootjie word. Dit is die mening van verskeie ekonome in die lig van verskeie ekonomiese en politiese probleme wat die land in die gesig staar. Die hoofekonoom by die Efficient Groep, Dawie Roodt, sê dat batebestuurders aan twee vereistes moet voldoen. Dit is om geld te bekom en dit dan te belê. Hy sê daar is geen twyfel dat die span wat, onder andere, oudfinansminister Trevor Manuel en ’n voormalige uitvoerende hoof van Standard Bank, Jacko Maree, insluit, wel daarin sal slaag om deure oop te klop nie. “Die uitdaging gaan wees of beleggers bereid is om hul beursies oop te maak.” Roodt sê egter dat beleggers nie noodwendig eensklaps geld sal belê nie. “Daarvoor is daar te veel probleme in die land wat die ekonomie laat wankel. Dit sluit in die grond-debat, kwellinge oor die Mynbou-handves, arbeidswetgewing, arbeidsverhoudinge, die lomp en groot staatsdiens en elektrisiteitsvoorsiening.” Volgens Roodt is dit probleme wat beleggers kan afskrik en weghou. “Daar is net te veel strukturele probleme wat beleggers kan afskrik. Die regering sal daadwerklik iets aan hierdie kwellinge moet doen,” sê hy. Die Mynbou-handves en regte van grondeienaarskap het weer in die kollig gekom nadat die regering gister aangedui het dat hy die uitspraak van die Noord-Gautengse hooggeregshof gaan betwis. Volgens dié uitspraak van twee weke gelede het die hof beslis dat, sodra ’n groep bemagtig is, dit altyd bemagtig is. Die regstwis gaan oor die 26% aandeelhouding wat aan swartes toegestaan moet word ingevolge die tweede Mynbou-handves, maar na 30% opgestoot is in die afgelaste derde Mynbou-handves. Die minister van minerale hulpbronne, Gwede Mantashe, het gister aangekondig dat die regering die bepaling gaan beveg. Dit ondanks die feit dat die regering die derde Mynbou-handves tydelik terughou. Mantashe probeer om die nuwe Mynbou-handves teen volgende maand te voltooi. Maar ŉ mynprokureur, Paul Burkhard, het op ’n radioprogram gesê dat hy opdrag het om die twee vorige Mynbou-handveste ongrondwetlik te laat verklaar. Roodt sê dat die mynbousektor ’n belangrike beleggingspoort is, maar dat onsekerheid en onmin waarskynlik die derde Mynbou-handves sal kelder. Die hoofekonoom by Economists.co.za, Mike Schussler, sê dat Suid-Afrika nie die enigste land is wat beleggings nodig het nie. Hy sê beleggers soek sekerheid en dat kwessies soos die gronddebat en die besit van aandeelhouding onsekerheid skep. Schussler sê dat die staatsdiens en vakbonde ook ’n uitdaging gaan wees, en dat die regering ernstig aandag aan dié twee kwessies sal moet gee. Volgens Schussler gaan die regering baie gou by die punt kom waar hy besluite sal moet neem oor die staatsdiens, arbeidswetgewing en, onder meer, die gronddebat. “Dit gaan moeilik wees om buitelandse beleggings te lok met hierdie uitdagings wat nog nie opgelos is nie. Iewers gaan Ramaphosa besluite moet neem wat ongewild kan wees.”