Feite en Geskiedenis van Kazakhstan
Geskiedenis en Kultuur Sentraal-Asië
Hoofstad en groot stede
Hoofstad: Astana, bevolking 390,000
Groot stede: Almaty, pop. 1,3 miljoen
Kasakstan se regering
Kasakstan is nominaal 'n presidensiële republiek, hoewel dit eintlik 'n diktatorskap is. Die president, Nursultan Nazarbayev, is sedert die val van die Sowjet-Unie in die amp en rig gereeld verkiesings.
Kasakstan se parlement het 'n Senaat van 39 lede, en 'n 77-lid Majilis of laer huis. Ses en sestig lede van die Majilis word algemeen verkies, maar kandidate kom slegs van pro-regering partye. Die partye kies die ander tien. Elke provinsie en die stede Astana en Almaty kies twee senatore elk; die laaste sewe word deur die president aangestel.
Kasakstan het 'n Hooggeregshof met 44 regters, sowel as distrik- en appèlhof.
Bevolking van Kasakstan
Kazakhstan se bevolking is ongeveer 15,8 miljoen vanaf 2010. Buitengewoon vir Sentraal-Asië woon die meerderheid van die Kazakh-burgers in stedelike gebiede. Trouens, 54% van die bevolking woon in stede en dorpe.
Die grootste etniese groep in Kazakhstan is die Kazakhs, wat 63,1% van die bevolking uitmaak. Volgende is die Russe, op 23,7%. Minder minderhede sluit in Uzbeks (2,8%), Oekraïners (2.1%), Uyghurs (1.4%), Tartare (1.3%), Duitsers (1.1%) en kleinbevolkings van Wit-Rusland, Azeris, Pole, Litaue, Koreane, Koerden , Tsjetsjenen en Turke .
Die staatstaal van Kasakstan is Kazakh, 'n Turkse taal, wat deur 64,5% van die bevolking gepraat word. Russies is die amptelike taal van sake, en is die lingua franca onder alle etniese groepe.
Kazakh is geskryf in die Cyrilliese alfabet, 'n oorblyfsel van Russiese oorheersing. President Nazarbayev het voorgestel om na die Latynse alfabet te skakel, maar het later die voorstel ingetrek.
Vir dekades onder die Sowjetunie is godsdiens amptelik verban. Sedert onafhanklikheid in 1991 het godsdiens egter 'n indrukwekkende terugkeer gemaak. Vandag is slegs sowat 3% van die bevolking nie-gelowiges.
Sewentig persent van Kasakstan se burgers is Moslem, meestal Sondag. Christene maak 26,6% van die bevolking uit, meestal Russies-Ortodokse, met kleiner aantal Katolieke en verskeie Protestantse denominasies.
Daar is ook klein getalle Boeddhiste, Jode, Hindoes, Mormone en Baha'i .
Kasakstan is die negende grootste land ter wêreld, op 2,7 miljoen vierkante kilometer in die gebied (1,05 miljoen vierkante myl). Ongeveer 'n derde van die gebied is droë steppeland, terwyl baie van die res van die land grasvelde of sand woestyn is.
Kasakstan grens aan Rusland in die noorde, China na die ooste, en Kirgisië , Oesbekistan en Turkmenistan in die suide. Dit grens ook aan die Kaspiese See in die weste.
Die hoogste punt in Kasakstan is Khan Tangiri Shyngy, op 6,995 meter (22,949 voet). Die laagste punt is Vpadina Kaundy, op 132 meter onder seevlak (-433 voet).
Kasakstan het 'n droë kontinentale klimaat, wat beteken dat winters redelik koud en somers warm is. Lae kan in die winter -20 ° C (-4 ° F) tref en sneeu is algemeen.
Somer hoogtes kan 30 ° C (86 ° F) bereik, wat redelik mild is in vergelyking met buurlande.
Kasakstan se ekonomie is die gesondste onder die voormalige Sowjet-Stans, met 'n jaarlikse groeikoers van 7% vir 2010. Dit het sterk diens- en nywerheidsektore, en die landbou dra slegs 5,4% van die BBP by.
Die BBP per capita van Kasakstan is $ 12.800 VSA. Werkloosheid is net 5,5% en 8,2% van die bevolking leef onder die armoedegrens. (CIA syfers)
Kasakstan voer petroleumprodukte, metale, chemikalieë, graan, wol en vleis uit. Dit voer masjinerie en kos in.
Die geldeenheid van Kasakstan is die boog . Vanaf Mei 2011, 1 USD = 145.7 tenge.
Geskiedenis van Kasakstan
Die gebied wat nou Kasakstan is, is deur duisende jare gelede deur mense gevestig, en is oorheers deur 'n verskeidenheid nomadiese volke oor die tydperk.
DNA-bewyse dui daarop dat die perd eers in hierdie streek gematig kan word; Appels het ook in Kazakhstan ontwikkel, en dan is dit deur ander kultivars versprei na ander gebiede.
In die historiese tyd het sulke volke soos die Xiongnu , die Xianbei, die Kirgisië, die Gokturks, die Uyghurs en die Karluks die Steppes van Kasakstan beheer. In 1206 het Genghis Khan en die Mongole die gebied verower en het dit tot 1368 beslis. Die Kazakh-volk het in 1465 onder leiding van Janybek Khan en Kerey Khan saamgekom om 'n nuwe volk te skep. Hulle het beheer uitgeoefen oor wat nou Kasakstan is, wat hulself die Kazakse Khanaat noem.
Die Kazakh-Khanaat het tot 1847 geduur. In die vroeë 16de eeu het die Kazakhs die vooruitsig gehad om hulself te bely met Babur , wat die Mughal-ryk in Indië op die been gebring het . Teen die begin van die 17de eeu het die Kazakhs hulself dikwels in die oorlog teen die kragtige Khanaat van Bukhara in die suide bevind. Die twee khanate het oor die beheer van Samarkand en Tasjkent, twee van die belangrikste Silkweg-stede in Sentraal-Asië, geveg.
Teen die middel van die 18de eeu het die Kazakhs in die gesig gestaar van Tsaar-Rusland in die noorde en van Qing-China in die ooste. Ten einde die dreigende Kokand Khanate af te weer, het die Kazakhs in 1822 die Russiese "beskerming" aanvaar. Die Russe het deur marionette tot die dood van Kenese Khan in 1847 geregeer en dan reguit mag oor Kasakstan uitgeoefen.
Die Kazakhs het hul kolonisasie deur die Russe weerstaan. Tussen 1836 en 1838 het die Kazakhs onder leiding van Makhambet Utemisuly en Isatay Taymanuly opgestaan, maar hulle kon nie die Russiese oorheersing afwerp nie.
'N Ewe ernstiger poging wat deur Eset Kotibaruli gelei is, het in 1858 'n anti-koloniale oorlog geword wat van 1847 af was toe die Russe regstreeks beheer het. In 1858 het klein groepies nomadiese Kazakh-stryders gevegte met die Russiese Kosakke gehad . ander Kazakhs geallieër met die Tsaar se magte. Die oorlog het honderde Kazakh-lewens, burgerlikes en krygers gekos, maar Rusland het in die 1858-vredesooreenkoms toegewings gemaak aan Kazakh-eise.
In die 1890's het die Russiese regering duisende Russiese boere begin vestig op Kasakse land, die weiding opgebreek en inmeng met tradisionele nomadiese patrone van die lewe. Teen 1912 het meer as 500 000 Russiese plase die Kasakse lande verstrooi, die nomades verplaas en massa-hongersnood veroorsaak. In 1916 het Tsaar Nicholas II die opdrag van alle Kazakse en ander Sentraal-Asiatiese mans beveel om in die Eerste Wêreldoorlog te veg. Hierdie opvolgorde het aanleiding gegee tot die Sentraal-Asiatiese Opstand, waarin duisende Kazakse en ander Sentraal-Asiërs doodgemaak is en tienduisend gevlug het na Wes-China of Mongolië .
In die chaos wat volg op die Kommunistiese oorname van Rusland in 1917, het die Kazakhs hul kans aangewend om hul onafhanklikheid te beweer en die kortstondige Alash Orda, 'n outonome regering, tot stand te bring. Die Sowjetunie was egter in 1920 in staat om beheer oor Kasakstan te hervat. Vyf jaar later het hulle die Kazakse Sowjet-Sosialistiese Republiek (Kasakse SSR), met sy hoofstad in Almaty, gestig. Dit het in 1936 'n (nie-outonome) Sowjet-republiek geword.
Onder Joseph Stalin se bewind het die Kazakse en ander Sentraal-Asiërs gruwel gely. Stalin het gedwonge dorpies op die oorblywende nomades in 1936 opgelê en gesamentlike landbou. As gevolg daarvan het meer as een miljoen Kazakhs aan hongersnood gesterf en 80% van hul kosbare vee het vergaan. Weereens, diegene wat in staat was om te ontsnap in burgeroorlog verwoeste China.
In die Tweede Wêreldoorlog gebruik die Sowjetunie Kazakhstan as 'n stortingsgrond vir moontlike subversiewe minderhede soos Duitsers van die westelike rand van Sowjet-Rusland, Krim-Tartare , Moslems uit die Kaukasus en Pole. Watter klein kos het die Kazakhs gehad, was weer uitgestrek, want hulle het probeer om al hierdie hongersnoods te voed. Ongeveer die helfte van die gedeporteerdes het aan hongersnood of siekte gesterf.
Na die Tweede Wêreldoorlog het Kazakhstan die minste verwaarloos van die Sentraal-Asiatiese Sowjet Republieke. Etniese Russe het oorval in werk in die industrie, en Kazakhstan se steenkoolmyne het gehelp om energie aan al die USSR te verskaf. Die Russe het ook een van hul groot ruimteprogramwebwerwe, die Baikonur Cosmodrome, in Kasakstan, gebou.
In September 1989 het 'n etniese-Kazakh-politikus genaamd Nursultan Nazarbayev die Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van Kasakstan geword, wat 'n etniese-Russiese vervang het. Op 16 Desember 1991 verklaar die Republiek Kazakhstan sy onafhanklikheid van die verkrummelende oorblyfsels van die Sowjet-Unie.
Die Republiek van Kasakstan het 'n groeiende ekonomie, baie dankie aan sy reserwes van fossielbrandstowwe. Dit het baie van die ekonomie geprivatiseer, maar president Nazarbayev handhaaf 'n KGB-styl polisiestaat en riglyne verkiesings. (Hy het 95,54% van die stemme in presidensiële verkiesings in April 2011 gekry.) Die Kazakh-volk het sedert 1991 'n lang pad gekom, maar hulle het nog 'n bietjie om te gaan voordat hulle werklik vry is van die nasate van die Russiese kolonisasie.