‘My man is ’n narsis’ – SARIE-leser vertel
JY LEES NOU ‘My man is ’n narsis’ – SARIE-leser vertel
Sy is getroud met ’n ‘handboekvoorbeeld’ van ’n narsis, maar het dit nooit besef nie. Eers later sou sy leer sy manipulerende gedrag en woede-uitbarstings is nie haar skuld nie ...
Suiwer hel ... dis ál manier hoe ek 33 jaar van my 35 jaar lange huwelik kan beskryf. Dis nou maar twee jaar dat ek weet wat met my slim, suksesvolle, hoogs gerespekteerde ingenieurman skort. Twee jaar sedert die grootste probleem in my lewe ’n naam gekry het, heel toevallig, danksy ’n radiopraatjie.
Wat ’n openbaring. Dit was asof tien berge se gewig van my skouers af is. Ek het soos ’n besetene begin oplees, boeke van oorsee bestel en ’n diepte-studie begin doen. Ek kon dit nie glo nie ... Daar was ander, soos ek, wat met so ’n man getroud is. Dit was nie my skuld of weens my ontoereikendheid nie.
Dié verskriklike woede-uitbarstings het altyd gebeur wanneer ander nie by was nie. Ek moes veral dán op eiers loop. Ek kon hom nie verlaat nie, hy sou my vernietig en het dit gesê ook. Hy sou almal teen my opmaak en my finansieel op my knieë dwing. Die narsis se hele lewe is ’n front. Hy gee voor dat alles aan hom van die beste en hoogstaande gehalte is. Hy tree altyd korrek op en niemand kan ’n vinger na hom wys nie. Dit het my klaargemaak, want dit was so ’n valse beeld. Ek het sy slegte kant so goed geken, maar nooit met enigiemand daaroor gepraat nie. Ek is te lojaal en Christelik grootgemaak. Hy het goed vir ons gesorg en het gedurig vir my gesê ek kan koop wat ek wil, ‘so wat is jou probleem?’, as ek ooit iets sou opper.
Ek en ons vier kinders het nie sy liefde geken nie. Hy het nooit met ons gekommunikeer oor gewone dingetjies nie. Ek het ons kinders alleen grootgemaak; hy was nie by oueraande of sportwedstryde nie. Hy het besluit wanneer ek mag goed voel en het ’n intense behae daarin geskep om my neer te trek in ’n put van ellende. Sou ek die dag opgewonde wees, sou hy dadelik iets doen of sê om my bui en dag te bederf. Lojaliteit was daar nie. As ek of die kinders in ’n dispuut betrokke geraak het, sou hy dadelik die ander persoon se kant kies, sonder om eers te luister na die storie. Ek moes my eie battles veg en trane of ’n gekla het hy nie geduld nie. ’n Narsis verafsku swakhede. Ek en die kinders mag nie siek of ‘af ’ gevoel het nie. Hy hou net van sterk mense wat hul man kan staan.
Uit my navorsing het ek geleer die narsis het ’n diepgaande, onderliggende afsku in homself. Tydens die jare dwat sy persoonlikheid vorm (‘persoonlikheidsvormingsjare’), het dit as ’t ware verdeel en het sy alter ego ontwikkel sodat hy homself kon laat geld. Dit is ál hoe hy aandag of emosionele aanvaarding kon kry. Van kleins af leer die narsis om iemand blitssnel op te som en tot sy eie voordeel nader te trek. Nadat hy by hulle gekry het wat hy wou hê, word hulle net so eenkant toe gestoot. Hy het nie werklik empatie met andere nie, hoewel hy ’n meester daarin is om emosies na te maak.
Sy woord was wet: Wat, hoe en hoekom ons dinge koop, waar ons vakansie hou ... Enige voorstel van my is summier van die tafel gevee, behalwe as dit hom sou pas. Ek mag nooit geregte op my manier maak nie. Ek moes kos maak soos dit in sy ouerhuis gemaak is, ek moes stryk, mop, tafel dek, tuinmaak ... soos hy dit wou hê.
Hoe meer ek nagelees het oor narsisme, hoe meer het ek gevoel hoe ek myself bemagtig ... Ek het sommer openlik boeke oor die onderwerp in die huis laat lê. Die probleem was in hom, nie in my nie. Ek het baie diskreet hier en daar met ’n vriendin hieroor begin praat en my genesing het begin. Ek het lig begin voel en wou vlieg van vreugde en bevryding. My kinders (nou al uit die huis) is ingelig dat daar ’n ‘probleempie’ met Pa is, maar dit is ál. Hy bly hul pa en hulle is lief vir hom. Ek wil hom nie afkraak voor hulle of enigiemand anders nie, maar dis ook nie reg dat hy skotvry daarvan afkom nie. Die heel belangrikste is dat ander slagoffers bemagtig moet word. Dit is hoekom ek my storie deel.
Ek het nie die moed gehad om die woord narsisme te gebruik nie, maar ek het dit duidelik gestel ons weet albei dat hy al baie jare ’n groot probleem het – waaroor ons nooit praat nie. Ek het vir hom verduidelik wat sy manipulasie, alewige beheer en veral sy verskriklike woede-uitbarstings aan my doen. My boodskap was min of meer: Jou kritiek op my onvermoë as mens (volgens jou) gaan my nou verby. Ek het lief geword vir myself en weet ek is ook menswaardig, al dink jy wat.
Hy het tot vandag nie weer ’n woord daaroor gepraat nie, maar ek kan sien hy probeer om sy bose alter ego te beveg. Hy kry dit nie altyd reg nie, soos as hy moeg is of ’n wyntjie te veel in het, maar ek kan in alle eerlikheid sê hy wend ’n bomenslike poging aan. Hy het in al hierdie maande nog nie weer ’n woede-uitbarsting gehad nie. Ek het wel voorgestel dat ons meer dikwels apart vakansie hou, want dis wanneer die meeste van sy uitbarstings plaasvind; as hy buite sy magsfeer is, waar hy nie heeldag gevlei en ’n ophef oor hom gemaak word nie, en waar hy dan nie meer in beheer voel nie.