Roald Dahl-stories glo nie ‘woke’ genoegPuffin Books, die Britse uitgewer van Roald Dahl se kinderboeke, word wêreldwyd behoorlik gekasty oor die herskrywing van klassieke verhale soos Charlie and the Chocolate Factory, Matilda, The BFG en The Fabulous Mr. Fox. Volgens The Guardian is Augustus Gloop, Charlie se vraatsugtige antagonis in Charlie and the Chocolate Factory, byvoorbeeld nou nie meer “enorm vet” nie, maar net “enorm”. In The fabulous Mr. Fox is die woord “swart” uit die beskrywing van die verskriklike trekkers in die 1970’s verwyder en die masjiene is nou bloot “moorddadige monsters wat brutaal lyk”. Dahl se kleurryke taal word met beskrywings vervang wat glo meer aanvaarbaar vir moderne lesers is. Daarom word gedeeltes oor veral gewig, geslag, geestesgesondheid en ras aangepas om meer kultuur-sensitief te wees. Dit is die jongste stryd in ŉ reeds hewige debat oor kulturele sensitiwiteit, veral in kinderboeke. Aktiviste wat hierby betrokke is, poog om jongmense teen kulturele, etniese en geslagstereotipering in literatuur en ander media te beskerm. Puffin Books, ŉ druknaam van Penguin Random House, het hierdie veranderinge in oorleg met The Roald Dahl Story Company, die familiefirma wat die ontslape Britse skrywer se kopieregte besit, en Inclusive Minds aangebring. Insette deur sensitiwiteitslesers, wat potensieel aanstootlike inhoud identifiseer, is ook in ag geneem tydens die wysigingsproses. Die besluit het ŉ woeste polemiek ontketen omdat kritici en skrywers meen dat herskrywings ter wille van die sogenaamde wokeness, of om by 21ste-eeuse sensitiwiteit te pas, die genialiteit van groot kunstenaars ondermyn. Dit het ook tot gevolg dat lesers verhoed word om die wêreld soos dit was en is werklik te ervaar. BBC berig Rishi Sunak, Brittanje se voormalige minister van finansies, en die Indiese skrywer Salman Rushdie tel onder diegene wat heftig hierop gereageer het en die uitgewer onder meer van sensuur beskuldig het. “Roald Dahl was gŉ engel nie, maar dit is absurde sensuur. Puffin Books en die Dahl-boedel behoort skaam te kry,” het Rushdie getwiet. Roald Dahl was no angel but this is absurd censorship. Puffin Books and the Dahl estate should be ashamed. https://t.co/sdjMfBr7WW — Salman Rushdie (@SalmanRushdie) February 18, 2023 The Roald Dahl Story Company het glo die tekste hersien sodat “Dahl se wonderlike stories en karakters vandag steeds deur alle kinders geniet kan word”, berig The Guardian. Volgens die maatskappy is verandering aan manuskripte nie ŉ ongewone praktyk wanneer nuwe drukoplae van boeke uitgegee word nie. “Dit is nie ongewoon om die taal wat gebruik word te hersien saam met die aanpassing van ander besonderhede, insluitend ŉ boek se omslag en bladuitleg nie.” Plaaslike skrywers het ook op die herskrywing van Dahl en ander skrywers se werk gereageer. Carina Stander, skrywer van die Bergengel-trilogie (Protea Boekhuis), het dit in ŉ inskrywing op die Facebook-groep Lekkerleesboekrak as sensuur bestempel en goed die draak gesteek. Sy wonder tong in die kies of Dudley Dursley, Harry Potter se bedorwe nefie, nou al sy dubbelkenne moet prysgee en of die rowwe jong Wikings in How to Train your Dragon nie meer ŉ skoolvak genaamd Uitlander Uitvreet mag hê nie … “Diepsugtend swets ek in my snor. Boeke is tydsdokumente, dit weerkaats ŉ tydsgees, dis ŉ fassinerende kykie in die psige van ŉ subkultuur. Stories is teleskope om die verre verlede én die verre toekoms te beloer, te probeer verstaan, want die geskiedenis herhaal en herhaal homself. “Lesers hoef nie verdomp met alles saam te stem nie, net soos wat skrywers ook nie al hulle karakters se gedrag goedkeur nie.” Carina se gevoelens word dan verwoord met ŉ vermaning. “Hou op karring, hou die boeke om hemelsnaam nes dit is, al is dit net vir navorsingswaarde vir die nageslag. As lesers nie van die inhoud hou nie, kan hulle mos maar ŉ ander boek uitprobeer of sommer hulle eie stories skryf.” Bronne: The Guardian, BBC