Soek wenaandele in ’n afswaai | Netwerk24
Deur Marcia Klein 28 Junie 2019 05:00
Wanneer die ekonomie in een kwartaal met 3,2% krimp en slegte maatskappynuus voortduur, het beleggers rede om besorg, of dalk selfs paniekerig, te wees. Tog word dit beswaarlik deur die JSE se vertoning weerspieël.
JSE: beste in 12 jaar
Die eerste kwartaal van vanjaar was die JSE se beste in 12 jaar. En die JSE-indeks van alle aandele het vanjaar sover met 12% gestyg.
Daar was egter nie ’n gebrek aan skokke nie. Die ervaring van ’n belegger in Anglo American Platinum, wat vanjaar sover met 53% gestyg het, het heeltemal verskil van die ervaring van ’n belegger in Aspen Pharmacare, wat in dieselfde tydperk met 22% gedaal het, of Tongaat Hulett, wat vanjaar tot met sy onlangse opskorting op die JSE 75% verloor het.
Terwyl die plaaslike ekonomie en die JSE sensitief bly vir die sentiment oor ontluikende markte, kommoditeitspryse en die vyandige verhouding tussen Amerika en China, is baie van Suid-Afrika se ellendes – en dié van sekere maatskappye – self toegedien.
Suid-Afrika het nie die afgelope tien jaar daarin geslaag om deur ’n internasionale opswaai bevoordeel te word nie, en Eskom se bedreiging van die land se ekonomiese stabiliteit, korrupsie, staatskaping en swak korporatiewe bestuur knou steeds die ekonomie en sy vooruitsigte.
President Cyril Ramaphosa se staatsrede op 20 Junie, het nie realisties oor die werklike stand van die nasie verslag gedoen nie en het baie beloftes van ’n wonderlike toekoms bevat, met verbintenisse om dit makliker te maak om sake te doen, toerisme aan te help en werksgeleenthede te skep.
Die staatsrede het weer die regering se onvermoë ontbloot om met ’n plan vorendag te kom. Dit word vir maatskappye al hoe moeiliker om in dié omgewing te werk, al het baie van die korporatiewe skokke bepaalde mislukkings met korporatiewe bestuur, swak bestuur en onbedwonge skuld ontbloot.
Die staatsrede het weer die regering se onvermoë ontbloot om met ’n plan vorendag te kom.
Terwyl beleggers nie noodwendig op van die skokmaatskappynuus voorbereid was nie, het hulle in die algemeen beter daarmee geword om met die voortdurende slegte nuus saam te leef deur hul portefeuljes al hoe meer na die buiteland te skuif en te diversifiseer.
Slim beleggers het die afswaai gebruik om geleenthede te vind.
Denker Capital se gesprekke met maatskappybesture “lig steeds die strukturele probleme uit wat verbruikers en sakeondernemings in Suid-Afrika ondervind”, sê Ricco Friedrich, portefeuljebestuurder.
“Die gevolg van geen groei nie in die reële bruto binnelandse produk [BBP] per capita oor die afgelope vyf jaar beteken dat almal in die algemeen armer voel. Party mense verwys dalk na die huidige situasie as ’n vertrouenskrisis. Na ons mening strek dit veel verder as net verbruiker- en sakevertroue en raak dit eerder strukturele struikelblokke wat oorkom moet word om die ekonomie weer op die regte spoor te kry.”
Michele Santangelo van Independent Securities
Michele Santangelo, portefeuljebestuurder by Independent Securities, sê die kwessies word in berekening gebring en aandelemarkwaardasies weerspieël reeds die land se negatiewe groeivooruitsigte.
“Die mediaan van die indeks van alle aandele se prys-verdienste-verhouding is – net soos ander waardasiemaatstawwe – op laagtepunte vir verskeie jare,” sê hy, en voeg by dat dié waardasies vir kleinkapitalisasie-aandele selfs laer is.
Die plaaslike mark lyk so...
Die plaaslike mark is in die huidige fase van die sake- en verdienstesiklus relatief goedkoop, sê Santangelo. ’n Katalisator word vereis om die sake- en verbruikersentiment te verbeter en beleggersvertroue in die aandelemark te herstel. “Die katalisator moet van die regering af kom en aan die strukturele kwessies in Suid-Afrika aandag gee deur ekonomiese beleid, veral fiskale bestuur, te verander. As dít gebeur, sal daar beduidende stygpotensiaal vir plaaslike aandelemarkbeleggers wees.”
Santangelo wys daarop dat die positiewe faktore wat die internasionale mark die afgelope tien jaar beïnvloed het, nie groei in die plaaslike ekonomie en plaaslike aandele kon aanvuur nie.
“Geen twyfel bestaan dat Suid-Afrika die afgelope dekade die algemene wêreldgroei gemis het nie,” sê hy.
Intussen het die vooruitsig vir wêreldgroei meer onseker geword “omdat die wêreldekonomie verlangsaam en kommer oor ’n resessie toeneem”.
Saam met sterker politieke standpunte en proteksionistiese handelsbeleid beteken dit dat Suid-Afrika se herstel nog meer teruggehou kan word.
Die BBP-syfers vir die eerste kwartaal was slegter as verwag, en as die syfers vir die tweede kwartaal weer negatief is, sal die land vir die tweede keer in twee jaar in ’n tegniese resessie wees, sê Jean Pierre de Villiers, senior portefeuljebestuurder by Rock Capital, al is dit weens die vorige kwartaal se lae grondslag onwaarskynlik
“Dit het in Mei gebeur toe die plaaslike aandelemark ondanks ’n vlaag positiewe plaaslike nuus in ooreenstemming met internasionale aandelemarkte weens kommer oor handelsoorloë gedaal het. Ons kan ons egter daaraan troos dat internasionale en plaaslike aandelemarkte ondanks al die internasionale risikofaktore nie kwaai druk ondervind nie.”
Die BBP-syfers vir die eerste kwartaal was slegter as verwag, en as die syfers vir die tweede kwartaal weer negatief is, sal die land vir die tweede keer in twee jaar in ’n tegniese resessie wees, sê Jean Pierre de Villiers, senior portefeuljebestuurder by Rock Capital, al is dit weens die vorige kwartaal se lae grondslag onwaarskynlik.
Jean Pierre de Villiers van Rock Capital
Rock Capital is net so besorg oor die internasionale faktore wat die plaaslike mark sal raak, veral handelspanning tussen Amerika en China. Dié onsekerheid, asook verskeie ander makro- ekonomiese faktore, knou internasionale groei, met China en Europa wat ook swak BBP-syfers verklaar het, sê De Villiers.
Terwyl koersverlagings dalk op kort termyn ’n positiewe uitwerking op die markte sal hê, dui dit ook daarop dat Amerika se ekonomie in werklikheid broos is en die mark onvermydelik sal laat daal.
“Tans behaal net Amerika sterk ekonomiese groei, maar die effektemark is nie oortuig dat dit volhoubaar is nie, en selfs die federale reserweraad was die laaste tyd versigtiger. Baie mense verwag dat hy vanjaar koerse sal verlaag om die ekonomie te ondersteun.”
Vertrouenskwessies by SA sake
Benewens buitelandse kwessies het Suid-Afrikaanse maatskappye hul eie probleme. Ná die Steinhoff-ineenstorting en die vlaag slegte nuus van maatskappye soos Tongaat Hulett, Group Five en Aspen, sukkel beleggers al hoe meer om die finansiële inligting te glo van die maatskappye waarin hulle belê.
Korporatiewe skandale het werklik beleggersvertroue geknou, veral ten opsigte van bestuurspanne se integriteit, sê Santangelo. “Wanneer maatskappye ekonomiese en sakedruk ondervind, kom dié kwessies dikwels na vore wanneer maatskappye hul resultate probeer wegsteek of plooi om hul waarde te beskerm of te vergroot.”
’n Paar slegte maatskappye “bevlek die histories positiewe siening van Suid-Afrikaanse maatskappye”, maar daar is baie fantastiese maatskappye op die JSE.
“Suid-Afrikaanse maatskappye se prestasiegeskiedenis was baie jare lank goed, en die meeste genoteerde maatskappye het sterk korporatiewe bestuur en toesig,” sê Santangelo. “Ek dink beleggers se vertroue is in baie opsigte geskaad, en dit sal nie gou herstel word nie,” sê Friedrich.
Soos met ’n wipplank was die “magte wat aan een kant af druk te lank te sterk (korrupsie, dalende BBP-groei vir die afgelope tien jaar, toenemende werkloosheid, krimpende welvaart, emigrasie)”, en ’n sterk mag in die teenoorgestelde rigting sal nodig wees om ’n herstelproses te begin. Beleggers leer uit korporatiewe skandale en word slimmer oor wie om te vertrou.
“Nadat ons in 2017 ’n mate van blootstelling aan Steinhoff gehad het, het ons baie tyd daaraan gewy om ’n beleggingkontrolelys op te stel – om uit ons vorige foute te leer en hulle hopelik nie te herhaal nie,” sê Friedrich.
Die gevolge van al die onlangse korporatiewe skandale het ’n bitter nasmaak by beleggers gelaat en baie mense wonder of hulle plaaslike maatskappye, en spesifiek die Suid-Afrikaanse rekeningkundige beroep, kan vertrou, sê De Villiers.
Skandale in die private sektor en openbaarmakings van staatskaping deur die Zondo-kommissie “het die weg gebaan vir veel meer (en baie nodige) ondersoeke in die toekoms”, sê hy.
Adjunkhoofregter Raymond Zondo, voorsitter van die kommissie van ondersoek na staatskaping
Die skandale is oorgeërfde kwessies wat plaasgevind het in ’n omgewing waar dit gelyk het of korrupsie verdra is. “Met dié dat die politieke leiers onlangs verander het, lyk dit of daar weer klem op die uitroei van korrupsie in sowel die openbare as private sektor geplaas word, en om ’n omgewing te skep waar verklikkers meer bereid is om na vore te kom.
Daar kan nog ’n paar lelike verrassings kom, maar as dinge eers bedaar het, sal die JSE (en die land) beter daaraan toe wees.”
Bestuur die bestuurders
“Ons erken as deel van ons beleggingsfilosofie altyd hoe belangrik dit is om met die regte bestuurspan saam te werk,” sê Friedrich. Dis iets waarop Denker sedert 2017 groter klem plaas. “
’n Baie groot deel van ons omsigtigheidsondersoeke vir belegging is nou om besture te verstaan. Terwyl daar geen onfeilbare manier is om die volgende korporatiewe ramp te vermy nie, wil ons ten minste ons kans drasties verklein om aan maatskappymislukkings blootgestel te wees.
Ek dink ons saamgevoegde ervaring op die plaaslike mark (en ’n bietjie institusionele herinnerings aan hoe bestuurspanne hul huidige posisie behaal het, hul prestasiegeskienis) help ook om by bestuurspanne te bly wat ons meen opreg, betroubaar en suksesvolle kapitaaltoewysers is,” sê Friedrich.
Ricco Friedrich van Denker Capital
Dié proses het Denker gehelp om maatskappye soos EOH, Tongaat, Aspen, Group Five en Blue Label te vermy. Daar is steeds fantastiese maatskappye in Suid-Afrika met goeie direksies en bestuurspanne, sê Bradley Preston, hoof vir genoteerde beleggings by Mergence Investment Managers, al is baie van dié maatskappye nie goedkoop nie.
Van die dinge om in ’n bestuurspan te soek, is persoonlike blootstelling aan risiko en of die bestuur saam met aandeelhouers belê het, sê hy. “Soek ook ’n direksie wat wys dat dit aandeelhouers kan beskerm en die bestuur aanspreeklik kan hou.”
Preston sê beleggers moet ook kyk hoe die bestuur aangespoor word, of hulle aansporings verdien selfs wanneer hulle swak vaar, en of die direksie in staat is om behoorlike prestasiehindernisse te kan instel.
Die beste manier om geloofwaardige ondernemings van hoë gehalte te kry en riskanter maatskappye raak te sien, is met presiese balansstaatontleding, sê Santangelo.
“By die meeste onlangse maatskappyineenstortings was skuld ’n sleutelaspek van hul ondergang. Hoë skuldvlakke kan in moeilike tye vinnig ’n probleem word.”
Hy verwys na die bekende daalverkoper Jim Chanos, wat gesê het ’n maatskapy se balansstaat is steeds verreweg die beste aanwyser van toekomstige maatskappyprestasie.
Jim Chanos, Amerikaanse daalverkoper
“Dit geld veral wanneer die gehalte van ’n onderneming en finansiële risiko’s bepaal word,” sê Santangelo. Independent Securities het sy eie maatstaf presies hiervoor ontwikkel, “en terwyl dié faktore nie positiewe toekomstige aandeelprysprestasie voorspel nie, lig hulle gewoonlik maatskappye doeltreffend uit wat veel groter beleggingsrisiko’s het en daarom vermy moet word.”
Belangrike maatstawwe wat ’n gehalte-maatskappy kan onderskei van een wat waarskynlik finansieel sal sukkel – veral in moeilike ekonomiese toestande – is faktore soos skuldvlakke, skulddiensvermoë, ontasbare bates, kontantvloeigehalte en opbrengs op geïnvesteerde kapitaal. Preston sê beleggers moet in dié omgewing konserwatiewe balansstate soek.
Bradley Preston van Mergence Investment Managers
In ’n mate is die koring die laaste paar jaar van die kaf geskei en is onbelêbare maatskappye tussen hoëgehalte-beleggings uitgesif.
Terwyl beleggers nog keuses het, waarsku Friedrich dat “die omgewing ongelukkig veel kleiner geword het”. Teenoor die meer as 700 genoteerde maatskappye op die JSE 20 jaar gelede “bestaan die belêbare omgewing vandag waarskynlik uit minder as 150”, sê hy. En daar was lank laas wonderlike suksesverhale soos Discovery, Capitec, Famous Brands en Bidvest.
“Ons moet entrepreneurs vertroetel en die nuwe Adrian Gores, Brian Joffes en Bill Lynches van die wêreld skep.”
Friedrich sê ’n paar interessante geleenthede ontstaan in die kleinkapitalisasie-omgewing, waarop sy portefeulje gemik is. “Daar was in die verlede net twee gevalle waar sulke drastiese relatiewe onderprestasie onder kleinerkapitalisasie-aandele voorgekom het,” sê hy.
“In die algemeen meen ons dat dit nie nou tyd is om groot risiko’s te neem nie – plaaslik of internasionaal. Waardasies is in Suid-Afrika nog nie op laagtepunte nie; Amerikaanse waardasies is hoog en daar is talle risiko’s.”
Die toekoms van die plaaslike ekonomie en die JSE bly ten beste onseker, maar Friedrich sê hy wy nie baie tyd daaraan om hom oor die vooruitsigte te kwel nie – wat “nie binne ons beheer is nie”.
“Ek sal egter sê: Markte styg 80% van die tyd en ná ’n paar moeilike jare in Suid-Afrika waar kontant beter as aandele gevaar het, is die voordeel waarskynlik aan jou kant. Internasionale faktore is egter meer onseker en sal plaaslike markte uiteindelik sterk beïnvloed.”
Denker sê wanneer mens in ’n tyd van uitermatige pessimisme koop, bou jy ’n veiligheidsmarge op wat mettertyd die kans op beter opbrengs kan vergroot.
“Ons meen dat die plaaslike mark tans in ’n veranderlike toestand is, onderworpe aan die grille van plaaslike politiek en ekonomiese kwessies,” sê Santangelo.
“Ons meen dat die plaaslike mark reeds baie van die negatiewe nuus by pryse ingereken het, en as die huidige situasie voortduur, sal die mark se daalpotensiaal waarskynlik beperk wees.”
Rentekoersverlagings en ’n bietjie optrede deur die regering wat sakevriendelik en positief vir die ekonomie is, kan veroorsaak dat die plaaslike aandelemark in die tweede helfte van die jaar vanaf ’n taamlik lae grondslag sterk opbrengs behaal, met die klem op plaaslik gerigte aandele.
“Suid-Afrikaanse markte sal ook deur buitelandse beleggers en die bewegings en sentiment teenoor ontluikende markte gerig word,” sê hy en beklemtoon dat die handelsoorlog tussen Amerika en China, asook Amerikaanse rentekoerse ’n groot uitwerking op dié sentiment en daarom die rigting van die Suid-Afrikaanse aandelemark sal hê.
Markte styg 80% van die tyd en ná ’n paar moeilike jare in Suid-Afrika waar kontant beter as aandele gevaar het, is die voordeel waarskynlik aan jou kant.
“Ons verkies om in dié omgewing in Suid-Afrikaanse aandele belê te bly vanweë die opbrengspotensiaal met die huidige waardasiegrondslag. Opbrengs kom dikwels in vlae voor en groot risiko bestaan dat die potensiële opbrengs gemis sal word as mens probeer bepaal wanneer die marksiklus sal opswaai,” sê Santangelo.
Dit lyk of die markte onlangs meer deur nuus as deur ware fundamentele faktore aangedryf word, sê De Villiers. “As die Trump-regering ’n ooreenkoms met China sluit, as Brexit op ’n ordelike wyse geskied, en as daar ’n samewerkende oplossing vir Eskom se ellendes is, kan die JSE aanhou goed vaar soos in die eerste ses maande van die jaar gebeur het.”
As enige van dié onsekerhede ’n ongunstige verloop neem, “sal die uitwerking op die JSE dalk nie een van groei wees nie”. Rock Capital neem weens dié onsekerhede ’n defensiewe standpunt in, “met ’n oorgewig posisie in defensiewe, niesikliese prima aandele met lae beta”.
“Ons meen ook dat baie plaaslike maatskappye onbillik laer gedwing is en dat dié wisselvalligheid veroorsaak het dat sommige van die prima aandele teen ’n beduidende historiese afslag verhandel,” sê De Villiers.
As die regering sommige van die strukturele kwessies kan uitklaar wat sakevertroue ondermyn, kan plaaslike aandele op die JSE ’n beduidende hupstoot ondervind.
Aandeelkeuses vir ’n afswaai
Michele Santangelo van Independent Securities:
ADvTECH: Dit gebeur nie gereeld dat die regering ’n bedryf aanhelp nie, “maar private onderwys en private tersiêre onderwys trek steeds voordeel uit die regering se gebrek aan investering om sy opvoedkundige kapasiteit te vergroot”.
ADvTECH “word vanweë sy groeivooruitsigte aantreklik gewaardeer en hy het stewige planne om ’n deel van die groot groep jeugdiges met ’n honger na opvoeding te absorbeer”.
Hy hou aan uitbrei om sy inkomste sowel as verdienste onder leiding van ’n hooggeagte bestuurspan te vergroot.
Stor-Age: Dié spesialis-eiendomsbeleggingstrust konsentreer op die sterk groeiende nissektor van selfberging. Terwyl hy nie die goedkoopste eiendomsbeleggingstrust op die mark is nie, regverdig sy positiewe groeivooruitsigte sy waardasie.
Hy het ’n prestasiegeskiedenis van groeiende inkomste en uitkerings, terwyl hy ook sedert sy notering in 2015 nuwe ontwikkelings doeltreffend voltooi en aanvullende verkrygings doen, en hy kon uitbrei te midde van die teëstand wat baie eiendomsmaatskappye ondervind.
Long4Life: Long4Life staan in die klein- en middelkapitalisasie-omgewing uit met ’n fantastiese bestuurspan. “Met Brian Joffe aan die stuur en R1,1 miljard kontant vir verkrygings is hy in ’n goeie posisie om die lae waardasies van teikenmaatskappye weens die swak ekonomiese vertroue in Suid-Afrika te benut.”
As die verbruikersentiment verbeter, sal Long4Life goed daartoe in staat wees om sy hoëgehalte-handelsmerke, dienste en winkels te benut om gesonde aandeelhouersopbrengs te behaal.
Ricco Friedrich van Denker Capital:
Combined Motor Holdings (CMH): Die maatskappy het ’n lank bestaande bestuur, lewer goed kontant op, en is baie goedkoop, al is hy nie defensief nie.
Italtile: Dié kontantkleinhandelaar behaal hoë opbrengs en is in ’n goeie posisie om voordeel uit enige verbetering van die plaaslike ekonomie te trek.
AVI: Terwyl die onderneming op kort termyn druk ondervind, word hy goed bestuur en het sommige defensiewe eienskappe, ’n uitstekende bestuurspan en ’n prestasiegeskiedenis van goeie kapitaaltoewysing.
Libstar: Hy is in ’n goeie posisie om voordeel te trek uit die toenemende gewildheid van private handelsmerke, gesteun deur goeie klanteverhoudings en sterk handelsmerke, soos Lancewood. Hy bly in ’n goeie posisie om voedselkleinhandelaars te help om hul aanbieding te onderskei.
British American Tobacco: BAT ondervind ’n paar sleutelkwessies in Amerika, sy sleutelmark, “maar dié maatskappye het in die verlede regulatoriese probleme suksesvol gehanteer”, sê Friedrich.
“Ons dink ondanks die teëstand dat die aandeel te goedkoop is.”
Jean Pierre de Villiers van Rock Capital:
British American Tobacco: Rock Capital beveel BAT ook aan en sê hy het ’n hoë dividendopbrengskoers, is defensief en geografies divers, en al het hy die laaste tyd slae gekry, is hy op dié vlakke ’n sterk koopopsie.
Sasol: Weens die vertragings en kosteoorskryding by sy Lake Charles-chemikalieëprojek in Louisiana is die projek se waarde baie in Sasol se aandeelprys verdiskonteer, en Rock Capital voel “baie gemaklik daarmee om op die huidige vlakke ’n posisie in Sasol op te bou”.
Growthpoint Properties: Die eiendomsektor het die laaste paar jaar kwaai deurgeloop, maar binne die sektor is Growthpoint ’n sterk maatskappy met ’n skerpsinnige bestuurspan, hoëgehalte-bates en ’n baie aantreklike dividend.
Aanduidings deur die Suid-Afrikaanse Reserwebank dat hy bereid is om koerse verder te verlaag, kan ook ’n positiewe uitwerking op die eiendomsektor hê.
Aspen Pharmacare: Rock Capital wag vir die volgende stel resultate, maar die bestuur se uitvoerige kostebesnoeiing en verkoop van niekernbesigheid sal waarskynlik baie help om skuld te verminder.
Dis ’n defensiewe aandeel in die farmaseutiese sektor, wat gewoonlik in enige omgewing betroubaar is.
Bradley Preston van Mergence Investment Managers Transaction Capital: Al is hy nie goedkoop nie, word hy goed bestuur, besit mense in die maatskappy baie aandele, en het hy goeie geleenthede om kapitaal teen aantreklike opbrengskoerse te belê, en kan daarom in ’n moeilike omgewing groei.
Foto’s: Gallo/Getty Images, Argief I, www.denkercapital.com, Verskaf, Shutterstock
Meer oor: Ekonomie | Finweek | Donald Trump | Cyril Ramaphosa | Jse | Beleggings