Covid-19: Ondersteuningspakket van R500 miljard aangekondigPres. Cyril Ramaphosa (Foto: Presidensie/Twitter) Pres. Cyril Ramaphosa het Dinsdagaand die land toegespreek en aanvullende ekonomiese en maatskaplike verligting te midde van die Covid-19-pandemie aangekondig. “Die dringende maatreëls wat ons ingestel het, was absoluut nodig sodat ons kon voorberei op die onafwendbare,” het die president gesê. “Ons kan verwag dat die probleem vir die afsienbare toekoms gaan voortduur. Ons sal gesondheidsingrypings verskerp om die verspreiding van die virus verder te vertraag.” Hy het bevestig altesaam 3 465 gevalle is tot dusver in die land aangemeld en 126 937 toetse is tot dusver gedoen. Minstens 58 persone het reeds gesterf. Ramaphosa het bygevoeg meer as 2 miljoen persone is reeds in gemeenskappe oor die land heen deur ŉ siftingsproses waarvan 15 000 persone vir behoorlike toetsing verwys is. Die president het gesê dit is belangrik dat die land se ekonomie ook weer op ŉ pad na herstel geplaas word. “ŉ Ekonomiese reaksie gelykstaande aan die skaal van ontwrigting word vereis,” het hy gesê. Die ekonomiese reaksie sal in drie fases plaasvind: Ramaphosa het gesê die regering was die afgelope paar dae in gesprek met verskeie belanghebbendes, soos ondernemings, vakbonde en Nedlac. “Ons het ook met premiers, LUR’e, burgemeesters van metro’s, en lede van die presidensiële ekonomiese raadgewende raad, vergader. Die kabinet het ná dié vergaderings verskeie voorleggings oorweeg en die maatskaplikeverligting- en ekonomiese ondersteuningspakket gefinaliseer wat sentraal staan tot die tweede fase van ons ekonomiese reaksie: eerstens, ŉ buitengewone gesondheidsbegroting in reaksie op die koronavirus; tweedens die verligting van hongersnood en maatskaplike probleme; derdens, ondersteuning vir maatskappye en werknemers; en vierdens, om die ekonomie in fases weer aan die gang te kry. Buitengewone koronavirus-begroting “Die impak van die koronavirus vereis ŉ buitengewone koronavirus-begroting van ongeveer R500 miljard om hulpbronne aan te wend om die pandemie teen te staan. Dit sluit die herprioritisering van ongeveer R130 miljard in binne die huidige begroting,” het die president gesê. “Die res van die fondse sal bekom word uit plaaslike bronne, soos die Werkloosheidsversekeringsfonds, en van internasionale vennote en internasionale finansiële instellings.” Die Wêreldbank, Internasionale Monetêre Fonds, Brics- Nuwe Ontwikkelingsbank en die African Development Bank is genader en werk saam met die nasionale tesourie om verskeie finansieringspakkette te ontwikkel. “Sommige van dié instansies het finansieringspakkette geskep wat ten doel het om lande by te staan wat die krisis moet takel, soos ons. Die finansiering sal, in die eerste plek, aangewend word om die gesondheidsreaksie op die koronavirus te finansier. ŉ Bedrag van R20 miljard sal aangewend word om die pandemie te bekamp. “As ons suksesvol die verwagte toename in gevalle kan bestuur en seker kan maak almal wat behandeling benodig, kry dit, moet ons voorsorg tref vir bykomende uitgawes op persoonlike beskermingstoerusting vir gesondheidswerkers, siftingsprosesse binne gemeenskappe, ŉ toename in toetsing, bykomende beddens in veldhospitale, ventilators, medikasie en personeel.” Finansiering aan munisipaliteite Ramaphosa het gesê die algehele landswye afsondering het ook ŉ negatiewe impak gehad op die inkomste van munisipaliteite. “Bykomende finansiering van R20 miljard sal aan munisipaliteite beskikbaar gemaak word vir die verskaffing van water, verhoogde ontsmetting van openbare vervoer en fasiliteite en om kos en skuiling te bied aan haweloses.” Besonderhede sal binnekort deur die minister van finansies bekendgemaak word in sy begrotingstoespraak. Koronavirus-toelaag Die verligting van hongersnood en maatskaplike probleme in gemeenskappe landswyd vereis ook bykomende uitgawes, het Ramaphosa gesê. “Alhoewel ons maatreëls in plek gestel het om werkers se salarisse in die formele ekonomie te beskerm en ondersteuning gebied het aan klein, medium en mikrogrootte ondernemings, sukkel miljoene Suid-Afrikaners in die informele ekonomie en diegene sonder werk om te oorleef. “Armoede en onsekerheid oor voedsel het binne ŉ paar weke dramaties versleg. Om die mees kwesbare families in die land te bereik, het ons besluit om ŉ tydelike ses maande lange koronavirus-toelaag toe te staan.” Altesaam R50 miljard word beskikbaar gemaak om die verknorsing aan te spreek van diegene wat die swaarste getref word deur die koronavirus. Verspreiding van kospakkies Die president het gesê die regering se kapasiteit om kospakkies te versprei is nie voldoende om die groot behoefte te takel wat sedert die begin van die pandemie kop uitgesteek het nie. “Die Suid-Afrikaanse agentskap vir maatskaplike sekerheid (Sassa) sal binne dae ŉ tegnologie-gebaseerde oplossing in werking stel om bystand te lewer deur geskenkbewyse en kontantoordragte om seker te maak hulp bereik diegene wat dit die nodigste het, vinniger en meer doeltreffend.” Die departement van maatskaplike ontwikkeling, in samewerking met die regering se Solidarity Fund, nieregeringsorganisasies, en gemeenskapsorganisasies, sal ook oor die volgende twee weke 250 000 kospakkies versprei om die onmiddellike behoefte te takel. “Ons is uiters ontsteld oor berigte van gewetenlose mense wat die verspreiding van kos en ander bystand deur korrupsie misbruik. Ons sal nie huiwer om die verantwoordelike persone te vervolg nie.” Begroting om poste te beskerm en poste te skep Alhoewel verskeie ingrypings reeds bestaan om werkloosheid te takel, soos die Uitgebreide Program vir Openbare Werke (EPWP) en die gemeenskapswerksprogram, is dit nie genoeg nie, het hy gesê. “Die koronavirus-krisis sal daartoe lei dat talle persone hul werk verloor. “ŉ Bykomende R100 miljard sal beskikbaar gemaak word om poste te beskerm en poste te skep. Sedert die ramptoestand ŉ maand gelede aangekondig is, het die regering ŉ rits maatreëls in plek gestel om werkers se salarisse te ondersteun en maatskappye by te staan. Teen die einde van vandag het die WVF se spesiale WVF-voordeel reeds R1,6 miljard uitbetaal. Meer as 37 000 maatskappye en 600 000 werkers is bygestaan. “Altesaam R40 miljard is opsy gesit vir inkomsteondersteuning aan werkers wie se werkgewers hulle nie kan betaal nie. “Ons lewer steeds bystand, in die vorm van lenings, toelaes en skuldherstrukturering om SMME’s, spazawinkel-eienaars en ander informele ondernemings te help. Die waarde van dié bystand beloop R100 miljoen. “ŉ Bykomende R2 miljard sal beskikbaar gemaak word om SMME’s en spazawinkel-eienaars en ander klein ondernemings te help.” Die staatsbeheerde Nywerheidsontwikkelingskorporasie (IDC) wat maatskappye ondersteun om persoonlike beskermingstoerusting aan te skaf of te vervaardig, is die afgelope paar weke gebruik met finansiering van R162 miljoen wat tot dusver goedgekeur is. Ondersteuning is ook verleen aan kunstenaars, atlete en tegniese personeel, asook rommel-optellers en persone in die omgewingsbedryf. Verligting aan maatskappye “Alhoewel hierdie maatreëls verligting bied aan talle maatskappye en werknemers, is dit duidelik dat die behoefte selfs groter is binne die ekonomie. “Ons sal dus ŉ R200 miljard-leningswaarborgskema bekendstel in vennootskap met die grootste banke, die nasionale tesourie en die Suid-Afrikaanse Reserwebank. Dit sal ondernemings bystaan met bedryfskostes soos salarisse, huur en die betaling van verskaffers. “In die aanvanklike fase kom maatskappye met ŉ jaarlikse omset van minder as R300 miljoen in aanmerking. “Die skema sal na verwagting meer as 700 000 maatskappye en meer as 3 miljoen werknemers tydens dié moeilike periode bystaan.” ŉ Paar banke is gereed om die produk reeds voor die einde van die maand beskikbaar te maak. Die regering werk ook aan bykomende ondersteuningsmaatreëls vir kwesbare bedrywe soos die taxibedryf. “Buiten die bestaande belastingverligtingsmaatreëls stel ons ook ŉ vier maande betaalvakansie in werking vir maatskappye se bydraes tot die vaardigheidsontwikkelingsheffing; BTW-terugbetalings sal bespoedig word en uitstel van drie maande word gebied om koolstofbelasting in te dien en die eerste betaling te doen. “Om selfs nog meer maatskappye te ondersteun, word die vorige omsetdrumpel vir belastinguitstel verhoog tot R100 miljoen per jaar en die verhouding van die PAYE-betaling wat uitgestel kan word, verhoog tot 35%. “Ondernemings met ŉ omset van meer as R100 miljoen per jaar kan direk aansoek doen by die SAID vir die moontlike uitstel van hul belastingbetalings. Geen boetes vir laat betalings sal van toepassing wees indien die maatskappy kan bewys dat hy negatief geraak is tydens dié periode nie.” Belastingbetalers wat geld skenk aan die regering se Solidarity Fund kan ŉ bykomende 10% korting eis van hul belasbare inkomste. “Dié belastingmaatreëls behoort minstens R70 miljard in kontantvloeiverligting te bied of direkte betalings aan maatskappye en individue. Die minister van finansies sal binnekort besonderhede beskikbaar maak ook die bogenoemde en ander belastingverwante aankondigings.” Fases om die ekonomie aan die gang te kry ŉ Risiko-aangepaste benadering sal gevolg word om terug te keer na ekonomiese aktiwiteit: ŉ balans tussen die voortgesette behoefte om die verspreiding van die virus te bekamp en die behoefte om mense terug te kry by die werk. “Soos wat ek al vantevore gesê het, as ons die afsonderingsperiode te vinnig beëindig of te skielik beëindig, kan ons ŉ massiewe en onbeheersde oplewing van die virus beleef. Ons sal dit dus in fases doen, gelei deur die beste wetenskaplike bewyse wat beskikbaar is, om die beperkings op ekonomiese aktiwiteit geleidelik op te hef. “Ons sal dus in die volgende paar weke en maande behendig en buigsaam moet wees om op die situasie te reageer soos wat dit ontwikkel.” Die president het gesê hy sal Donderdag weer die land toespreek om die maatreëls aan te kondig wat ná die landswye afsonderingsperiode sal geld om die ekonomie weer aan die gang te kry. “Die krisis sal nie vir altyd duur nie, en die dag sal kom wanneer hierdie maatreëls nie meer nodig is nie. Tot dan moet ons seker maak dat ons mense die nodige ondersteuning kry.” Wil jy op hoogte bly van alle nuus oor Covid-19 op Maroela Media? Klik hier om in te teken op ŉ daaglikse nuusbrief.