PressReader - Die Burger: 2020-05-20 - Só be­land klip­pe in skoe­ne
Só be­land klip­pe in skoe­ne
Die Burger - 2020-05-20 - 11 - Ak­tu­eel H­ein­drich Wyn­gaard
T­re­vor Ma­nu­el, Old Mu­tu­al se di­rek­sie­voor­sit­ter, was laas pro­mi­nent in die nuus met die raad­saal­dra­ma tus­sen dié fi­nan­si­ë­le­diens­te­reus en sy voor­ma­li­ge uit­voe­ren­de hoof Pe­ter Moyo.
Se­dert­dien het Ma­nu­el ’n lae pro­fiel ge­hand­haaf – ver­al wat na­si­o­na­le kwes­sies be­tref – en het hy, so wil dit voor­kom, eer­der tyd aan on­der meer flieks be­stee.
Ná sy me­nings­ar­ti­kel in Ci­ty P­ress twee Son­dae ge­le­de weet ons een van dié flieks is die ver­film­de weer­ga­we van die be­ken­de mu­siek­spel Les Miséra­bles oor die “mi­se­ra­be­les” (arm­sa­li­ges, el­len­di­ges) aan die ont­vang­kant van on­ge­naak­ba­re “wets­toe­pas­sers”.
Ma­nu­el, wat eens ons langs­die­nen­de mi­nis­ter van fi­nan­sies was, is so­wat ’n maand te­vo­re deur pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa (as A­fri­ka-U­nie­voor­sit­ter) ’n spe­si­a­le ge­sant vir teen­ko­ro­na­hulp vir A­fri­ka ge­maak.
Mis­kien is dit in dié hoe­da­nig­heid dat hy hom ge­nood­saak ge­voel het om sy stem dik te maak teen on­lang­se op­tre­de deur po­li­sie- en weer­mag­le­de.
Die fliek Les Miséra­bles, skryf hy, “bied ’n die­pe be­grip vir wat ge­beur wan­neer po­li­sie­le­de en sol­da­te toe­ge­laat word om soos wreed­aards op te tree son­der om deur e­ni­ge ge­vol­ge in die ge­sig ge­staar te word”.
Dit be­hoort in werk­lik­heid ver­plig­te kyk­stof te word, het hy aan­be­veel, vir “el­ke be­sluit­ne­mer, het­sy ’n mi­nis­ter, LP of lid van die weer­mag of po­li­sie­diens”.
Hul op­tre­de be­hoort oor­een te stem met die na­sie­skap en gees van om­gee van oud­pres. Nel­son Man­de­la: “Ons mag weens die in­per­king ons nie af­vee aan die waar­des van ons Grond­wet nie.”
In ’n la­te­re te­le­vi­sie­on­der­houd het Ma­nu­el ook uit­ge­vaar teen nóg ’n klip in die skoen van “in­ge­perk­te” Suid-A­fri­ka­ners, naam­lik die be­per­kings op die soort kos en kle­re wat hul­le mag koop.
Har­dop won­der hy: “Word hier­die be­slui­te aan die toets van ra­si­o­na­li­teit on­der­werp?” Die be­skik­ba­re be­wy­se het tot nou by hom, en ’n me­nig­te van sy land­ge­no­te, sterk twy­fel daar­oor laat ont­staan.
is moei­lik om te glo dat Ma­nu­el se spraak­saam­heid som­mer­so uit die blou­te kom, selfs al was dit dalk min­der op­val­lend (of min­der nuus­waar­dig?) as dié van Ti­to M­bo­we­ni, hui­di­ge mi­nis­ter van fi­nan­sies, in hier­die tye.
M­bo­we­ni het hom on­ge­wild in ANC-ge­le­de­re ge­maak oor hy o­pen­lik sy af­keer van se­ke­re in­per­kings­maat­re­ëls – soos die ver­bod op die ver­koop van ta­bak­pro­duk­te en al­ko­hol, en die toe­pas­sing van swart­be­mag­ti­gings­ver­eis­tes in ko­ro­na­hulp – uit­ge­spreek het.
Hier­die maat­re­ëls word ver­al toe­ge­dig aan ’n ver­on­der­stel­de mag­stryd tus­sen die so­ge­naam­de Ra­map­ho­sa­en NDZ (N­ko­sa­za­na Dla­mi­ni-Zu­ma)-fak­sie in die ka­bi­net en die na­si­o­na­le be­vels­raad.
Jy hoef nie met daar­die in­ter­pre­ta­sie saam te stem nie, maar dit was op­val­lend dat Ra­map­ho­sa pas ge­noop was om dit dui­de­lik te stel dat be­slui­te in die raad op ’n kol­lek­tie­we wy­se ge­neem word, maar dat hý “die kol­lek­tief lei”. Waar­aan dié stand­punt­in­na­me steeds te­kort ge­skiet het, was die krag van oor­tuiDit ging of oor­re­ding.
Jy moet M­bo­we­ni én Ma­nu­el se uit­spra­ke dus aan­hoor in die kon­teks van stu­krag aan Ra­map­ho­sa se lei­er­skap gee – die soort lei­er­skap wat nog al­tyd as re­de­lik en ra­si­o­neel be­stem­pel is, maar wat in die dreun­sang van die bul­le­bak-la­waai­ma­kers (soos die mi­nis­ter van po­li­sie, B­he­ki Ce­le) uit­ge­doof word.
Dit is waar­om Ra­map­ho­sa in sy toe­spraak aan die na­sie ver­le­de Woens­dag ver­sko­ning ge­vra het vir in­per­kings­mis­stap­pe, en waar­om hy Maan­dag in sy nuus­brief SuidA­fri­ka­ners aan­moe­dig om hul grond­wet­li­ke reg tot hof­ge­din­ge uit te oe­fen, soos reeds ge­beur, in ge­val­le waar hul­le nie te­vre­de is met in­per­kings­maat­re­ëls nie.
En veel­seg­gend ook hier­die on­der­ne­ming: “Ons sal aan­hou om ver­skil­len­de – selfs af­wy­ken­de – stand­pun­te oor ons na­si­o­na­le ko­ro­na­vi­rus-re­spons te ver­wel­kom.”
Ge­wis moes dit Ma­nu­el (en M­bo­we­ni) min­der mis­moe­dig ge­laat het.
Nou sal Ma­nu­el dalk tyd kry om ook Jo­seph Lo­sey se 1979-flie­kweer­ga­we van Mo­zart se be­ken­de o­pe­ra Don Gi­o­van­ni, waar­in die self­ge­sen­treer­de ge­drag van die “in­dus­tri­ë­le bour­geoi­sie-klas” bloot­ge­lê word, te kyk en as ver­plig­te kyk­stof aan te be­veel.
■ Wyn­gaard is ’n so­si­o­po­li­tie­ke kom­men­ta­tor en te­le­vi­sie­aan­bie­der.
‘‘ Jy moet Ti­to M­bo­we­ni én T­re­vor Ma­nu­el se uit­spra­ke dus aan­hoor in die kon­teks van stu­krag aan Ra­map­ho­sa se lei­er­skap gee.
Oud­min. T­re­vor Ma­nu­el het hom sterk uit­ge­spreek oor se­ke­re in­per­kings­maat­re­ëls.