Pre-Columbian Civilizations: Amerika voor Columbus - Inligting - 2022
Pre-Columbian Civilizations: Amerika voor Columbus
Die verhaal van die "ontdekking" van Suid-Amerika deur Christopher Colombus en sy opvolgers, wat vinnig veroweraars geword het, is bekend. Dit is minder die geval met die situasie op die vasteland aan die vooraand van hierdie verowering, met die uitsondering van die Asteke en die Inka's, omdat dit ryke is wat met hul Europeërs in konflik kom. Wat was hierdie Amerikas toe aan die vooraand van die verowering? Was al hierdie mense verbind, soos die van die Ou Wêreld?
Die probleem van bronne
As elke historikus van sy bronne afhanklik is, is die probleem baie werklik met betrekking tot die geskiedenis van die Amerikas voor die verowering. Die hoofbronne is afkomstig van die Spanjaarde, wat hulself gebaseer het op die mondelinge getuienis van die bevolking, en ons verstaan ​​dus die vrae wat dit stel. Daarbenewens het inheemse volke 'n begrip sirkulêre tyd, ver verwyderd van dié van Europeërs.
'N Ander moontlike bron, wat baie vrae in die geskiedenis laat ontstaan ​​het, is argeologie. Maar in die Amerikaanse geval is dit gefragmenteerd en moeilik om te interpreteer. Dit is eintlik net in Meso-Amerika dat die probleme merkbaar minder is danksy die bestaan ​​van kalenders en skryfwerk. Die probleem wat egter ontstaan, is die mengsel tussen geskiedenis en mite in hierdie bronne. Dieselfde geld vir die geskiedenis van dinastieë, so die eenhede van tyd verskil.
'N Groot en verspreide bevolking
Soos ons vandag weet, is die Amerikaanse volke nie streng 'inheems' nie, omdat hulle ongeveer 30 000 jaar gelede uit Asië gekom het.
Die debatte hou hoofsaaklik verband met die aantal bevolking, aangesien die wisselkoerse volgens historici tussen 100 en 10 miljoen lank gewissel het! Volgens 'n onlangse studie deur William M. Denevan (1992) sou die Amerikaanse kontinent as geheel net meer as 50 miljoen inwoners aan die vooraand van die verowering verwelkom het, waaronder 4 miljoen vir Noord-Amerika en 14 miljoen vir die enigste Mexiko. Die kenmerk van hierdie bevolking is die groot verspreiding, met 'n hoë digtheid eers in die Stille Oseaan-gebied, daarna in die Atlantiese gebied, terwyl die groot vlaktes byvoorbeeld baie "leeg" gelyk het.
Danksy die studie van argeologiese terreine weet ons dat hierdie bevolkings in digte dorpe gewoon het. Sommige was ook nomadies, hoofsaaklik in Noord-Amerika. In die 15de eeu was dit byvoorbeeld die Inuit wat ooswaarts na Groenland migreer.
Ons noem dit wat Kanada en die Verenigde State geword het. Dit was die taalkundiges van die negentiende eeu wat die tale en dialekte geïdentifiseer het, en die indeling in twaalf groot groepe toegelaat het om die mobiliteit van stamme en etniese vermenging te sien. Die groot geo-kulturele gebiede waarin ons hierdie groepe kan opspoor, is oor die algemeen: die beboste noordooste (met byvoorbeeld die families van die Algonquians en Iroquoians), die suidooste (Cherokees, Seminoles), die dorre suidweste ( eers die Hopi, dan die Apaches en die Navajo), die Groot Vlakte (die Sioux, die Blackfeet of die Cheyennes), die Rocky Mountains (Paiutes, Nez-Percés), die Stille Oseaan-kus (Yuroks, Tlingits, Nootkas) , en die arktiese streke (Inuits, Aleuts).
Hierdie lys is nie volledig nie, maar gee 'n idee van die verskillende groepe wat die oorwinnaars teëkom, en die skakels tussen hulle. As ons ook 'n deel ken van die funksionering van hierdie baie uiteenlopende samelewings (en nie alle nomades nie), is dit baie moeiliker om hul "geskiedenis" voor die verowering te maak as vir die Meso-Amerikaanse of Andes-volk, uit gebrek aan bronne. Daar is slegs enkele voorbeelde van politieke konstruksies aan die einde van die 15de eeu, soos die hereniging van die Iroquois-stamme in Ontario, wat gelei het tot die skepping van 'n kwasi-demokratiese stelsel, wat in die 17de eeu sy belang sou hê.
Die val van die groot Maya-stede van die sogenaamde klassieke tydperk (gewoonlik tussen 300 en 900 nC) lok vandag nog 'n aantal fantasieë uit, wat soms die indruk wek dat die Maya-beskawing self amper in Europa verdwyn het. aankoms van die veroweraars! Dit is duidelik dat dit nie die geval is nie, en hoewel die belangrikste Maya-terreine verlate was, is daar nog enkele, soos Mayapan, wat Chichen Itza opgevolg het, in die eerste helfte van die 13de eeu verslaan. Die bevolking van Mayapan word op die vooraand van die verowering op meer as 10 000 inwoners geskat, hoewel dit ook uiteindelik kort voor die aankoms van die Spanjaarde (waarskynlik omstreeks 1440) laat vaar is.
Die situasie van die Maya's was dus moeilik aan die einde van die 15de eeu: die groot stede is in die steek gelaat en die Maya-mense is in mededingende provinsies verdeel (daar was agtien toe Cortes die laaste fase van die verowering van stapel gestuur het) die 1530's) wat nooit opgehou het om teen mekaar te veg nie, wat die taak van die veroweraar in Sentraal-Amerika vergemaklik het, selfs al was die verset tot die einde van die 16de eeu fel ...
Die Asteke (of Mexika's)
Ons gaan hier nie die hele geskiedenis van die Asteke bevolk nie, maar as ons hul optog na hul status as 'n keiserlike mag moes saamvat, sou ons steeds moes teruggaan na die val van die Toltecse stad Tula in die 12de eeu. Inderdaad, die Asteke maak deel uit van die Nahuas-mense wat ná die val van Tula uit die noorde van Meso-Amerika na die Vallei van Mexiko gekom het. Hierdie migrasie is 'n mite op die basis van die Asteekse kultuur, waarvan die oorsprong onseker is (daar word gesê dat dit afkomstig is van die geheimsinnige stad genaamd Aztlan). Ons weet egter dat die Asteke die betrokke vallei in die 13de eeu bereik het, gelei volgens die Mexica-tradisie (hul regte naam vanweë hul installasie in die streek) deur die god Huitzilopochtli.
Die Mexica-mense is nog nie volledig gestruktureer nie, om nie te sê "beskaafd nie", en hulle word nie goed ontvang deur ander groepe in die streek nie. Na 'n moeilike tydperk het die Mexika's uiteindelik 'n hoofstad, Tenochtitlan (Mexiko), in 1325 gestig. Hulle het egter onder die bedreiging (selfs onder toesig) van die Tezcoco-stede en veral Azcapotzalco (stad van die Tépanèques) gebly. Maar die wedywering tussen hierdie twee stralende stede het uiteindelik die Mexika's gedien: oorlog het in 1418 uitgebreek, Tezcoco is verslaan en moes hom onderwerp aan die Tezozomoc-tépanèque. Die Mexika's, bondgenote van laasgenoemde, verkry 'n deel van die huldeblyk en die reg om die verowerde stad te inspekteer.
Die konflik hervat nietemin na die dood van Tezozomoc. Maar hierdie keer is Tenochtitlan verbonde met Tezcoco en 'n ander naburige stad, Tlacopan; dit is die Triple Alliance. Die doel, om Azcapotzalco te verpletter, is bereik in 1428. Die werklike oorwinnaars, leiers van hierdie alliansie, is die Meksika's en ons kan dan van die Asteekse ryk praat. Inderdaad, veral met Moctezuma vanaf 1440, het die mense van Tenochtitlan hul standpunte op hul bondgenote afgedwing (al het Tezcoco 'n belangrike rol gespeel) en hulle verowering van Meso-Amerika begin. Daar het dus vanaf die 1480's slegs 'n paar stede soos Tlaxcala of die Tarasque- en Guerrero-gebied oorgebly wat hulle weerstaan ​​het. In die tydperk is ook die inname van inwoners van stede buite die Triple Alliance gebruik vir die sogenaamde 'die blomoorlog', wat die son 'n aansienlike aantal offers bied.
Dit is 'n 'ryk' in volle mag, maar tog getref deur twyfel, wat die Spanjaarde met hul aankoms in 1519 vind. Inderdaad, die Mexika interpreteer as tekens van slegte voortekens soos die voorkoms van 'n komeet. in 1509, en ander tragiese gebeure soos die brand in die heiligdom van Toci, of verskillende siektes en hongersnode wat tot onrus lei. Moctezuma II is soos verlam deur hierdie profesieë, en die koms van die veroweraars word in dieselfde logika gesien, wat miskien die houding van die soewereine Mexica, wat die val van die ryk sal bewerkstellig, verklaar ...
In die 15de eeu is die Inca 'ryk' gebore. Dit is 'n klein onderneming gesentreer rondom die stad Cuzco in die Andes, wat aan die begin van hierdie eeu strek tot aan die oewer van die Titicacameer. Hul leier is toe Viracocha Inca. Soos die Asteke met Tula, blyk dit dat die Inka's gekoppel voel aan 'n voorvaderlike beskawing van hierdie streek, wat die stad Tiahuanaco in die 10de eeu beset het.
Die Inka's het egter mededingers, die Chancas, wat hoofsaaklik in die noordweste van Cuzco gevestig is. Die oorlog gryp aan die einde van die 1430's in, toe die Chancas die gebied van hul bure probeer binneval, en Cuzco beleër, verdedig deur 'n seun van Viracocha Inca, die toekomstige Pachacuti ("Hy wat die wêreld onderstebo laat draai"). Die Chanca-offensief is 'n bitter mislukking en erger, die Inca-teenaanval is radikaal: vyandelike gebied word binnegeval, sy leiers word tereggestel.
Aan die bewind onderneem Pachacuti 'n groot aantal hervormings en begin dan die begin van die Inca-styging in die Andes. Die pad is een van die elemente wat hierdie indrukwekkende uitbreiding binne enkele jare moontlik maak. Dit was met Tupac Inca dat die ryk die meeste uitgebrei het in die laaste derde van die 15de eeu en selfs die rand van die Amasone bereik het. Tupac se opvolger, Huayna Capac, het die padnetwerk na Quito uitgebrei en die mag van die Inka oor al die Andes gevestig.
Die begin van die XVIde eeu is in die kontinuïteit, die Inka's het nie die probleme van die Mexika geken nie. Hulle gaan voort om hul ryk te versterk en brei uit na die Amasone. Maar die dood van Huayna Capac in 1524 toon dat die Inca-mag uiteindelik broos is as wat dit blyk: onrus begin wat die mag verswak en aan die vooraand van die verowering word die Inca-ryk verswak.
'N Verbonde kontinent?
Hierdie enorme kontinent, met 'n groot, maar onreëlmatige verspreide bevolking, met baie verskillende politieke stelsels, maar bestaan ​​uit ten minste twee baie kragtige en gestruktureerde 'ryke' (Asteke en Inka's), was hierdie kontinent dan 'verbind'? Was daar kommersiële of selfs diplomatieke verhoudings tussen al hierdie ruimtes en hierdie bevolkings?
Ons weet allereers dat die volke van die Verre Noorde kontak met die volke van Asië gehad het, via Bering, wat sigbaar was deur soortgelyke kulturele praktyke. Binne Noord-Amerika is dit rondom die groot riviere wat die uitruilings, hoofsaaklik kommersieel, ingryp: langs die Ohio, Tennessee en Mississippi is daar 'n werklike handel wat die mense in die Suide van hierdie deel verbind. van die Amerikas tot die Noordooste, tot die Iroquois. Daar is selfs spore van Meso-Amerikaanse en Suid-Amerikaanse artefakte wat daarop dui dat die handel kontinentaal was. Meso-Amerika is ook baie verbonde, ook met die Karibiese Eilande, danksy 'n kushandel en 'n roete in die Yucatan wat die riviere in die binneland verbind. Ons weet ook dat die Maya's betrekkinge gehad het met die volke van Panama.
En dit is juis in Panama dat Pizarro verneem van die bestaan ​​in die suide van 'n groot ryk, die van die Inkas. Dit is duidelik dat imperiale beleide hierdie verbindings bevoordeel deur hul begeerte om uit te brei; ons het selfs 'n paar legendariese voorbeelde wat ongetwyfeld 'n werklikheidselement bevat, soos die seereise in die Stille Oseaan gedurende die tyd van Tupac Yupanqui. Hierdie oseaan is die omgewing vir intensiewe seeverkeer langs die huidige Peru, in cabotage en in verband met landhandelaarsverkeer. Riviere deur die hele vasteland (van die Orinoco tot die Amasone) is ook sterk verbindingsvektore.
Sonder om in die karikatuur van die agteruitgang van die kontinent in die 15de eeu te val, moet daar nog op gelet word dat verkeer en uitwisseling tussen al hierdie ruimtes aan die vooraand van die verowering minder floreer as in die klassieke tydperk, hetsy in Mississippi of Meso-Amerika met die verlating van die groot Maya-stede. Daarbenewens blyk dit dat daar geen werklike kontak tussen die twee groot ryke, Aztec en Inca, gewees het nie. Die Amerikas wat die Europeërs beplan om te verken en dan te verower, is egter goed ontwikkel en verbind, en is nie beskawings verlore of heeltemal "barbaars" vir die oorwinnaars nie, soos dikwels aangevoer is. En sommige mense sal baie lank weerstand bied, soos die Mapuche wat sal uithou ... tot die onafhanklikheid van Chili (1818)!
- P. Boucheron (dir), Geskiedenis van die wêreld in die 15de eeu, Fayard, 2009.
- H. Trocmé, J. Rovet, Geboorte van Moderne Amerika (16de-19de eeu), Hachette, 2005.
- C. Bernand, S. Gruzinski, Histoire du Nouveau Monde tome 1: van ontdekking tot verowering, Fayard, 2002.