DA pak wet vir nuwe hoofstuk 9-instellingFoto: Esté Meyer Jansen/Maroela Media. Die DA wil nuwe wetgewing daarstel wat eindelik tot ŉ onafhanklike hoofstuk 9-instelling sal lei. Dié instelling sal bekend staan as die teenkorrupsiekommissie en moet onder meer hoëvlak-korrupsiesake ondersoek. Die opposisieparty meen daar is lank reeds ŉ behoefte aan só ŉ instelling, aangesien die direktoraat vir prioriteitsmisdade (die Valke) nie voldoende onafhanklikheid geniet nie en die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) sistematiese uitdagings beleef. Die DA beoog nou om twee wetsontwerpe in te stel. Die een wetsontwerp sal wysigings aan artikels 181, 193 en 194 van die Grondwet voorstel om die nuwe hoofstuk 9-instelling tot stand te bring, terwyl die tweede wetgewing sal bepaal wat die funksies, magte en samestelling van die kommissie sal wees. Adv. Glynnis Breytenbach, DA-skaduminister van justisie, het Donderdag gesê die stigting van die teenkorrupsiekommissie sal ŉ groot las van die NVG se skouers haal sodat dié instelling op sy kernfunksie – die vervolging van misdaad – kan fokus. “Dit sal ŉ vinniger, doeltreffender en beter metode bied om die soort grootskaalse korrupsie te hanteer wat ons daagliks sien, maar wat nie doeltreffend binne die bestaande en oorbelaste strukture hanteer kan word nie.” Breytenbach sê voorts die kommissie, soos die DA dit tans voorstel, sal bestaan ​​uit ŉ verskeidenheid kommissarisse, met ŉ afgetrede regter van die Konstitusionele Hof, hooggeregshof of appèlhof as die hoof- nasionale kommissaris. Die aanstelling van die kommissarisse sal ingevolge artikel 193 onafhanklik geskied. Daar sal ook ŉ sekretariaat van die kommissie wees en ŉ volledige aantal personeellede wat optree ter ondersteuning van die aangestelde kommissarisse. Die DA stel voor dat die beplande instelling dié funksies uitvoer: Breytenbach sê indien die DOV weier om verdagtes te vervolg wat deur die kommissie na die NVG verwys word, moet die kommissie ook by magte wees om sy gekwalifiseerde personeel by die NVG te plaas om klagtes te vervolg sodat ŉ toepaslike hof finaal oor die saak kan beslis. Die kommissie sal ook enige vermeende oortreding wat tydens die ondersoek onder sy aandag kom na enige toepaslike persoon of liggaam kan verwys vir verdere ondersoek, die bevriesing van bates of vervolging. “Die teenkorrupsiekommissie sal ook die mandaat hê om openbare en private liggame te raadpleeg oor doeltreffende maatreëls om korrupsie te voorkom; lede van die publiek op te voed en bewus te maak van die gevare van korrupsie; en na gelang van die bevindings wat daar gemaak is, die nodige aanbevelings aan die toepaslike owerheid te doen.” Breytenbach bestempel die instelling van ŉ nuwe, onafhanklike hoofstuk 9-instelling as ŉ “ongekende” voorstel. Sy meen dis egter nodig aangesien die regerende party versuim om ŉ werklik onafhanklike korrupsiebestrydingsorganisasie op hoë vlak te stig.