Volume 28 Number 1, 2000
Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe - Volume 28 Number 1, January 2000
Volume 28 Number 1, January 2000
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 0 –0 (2000)
Author H.S. Steyn
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 1 –15 (2000)
As deel van &apos;n sistematiese proses in die ontwikkeling van &apos;n laevet- hoï¿½vesel-muffin, word die invloed van olievervanging en verkoeling van die beslag op die kwaliteitseienskappe van die muffins gerapporteer. Bykomend tot die toenemende vraag na laevet-hoï¿½veselprodukte in &apos;n poging om vetinname en dus risiko vir chroniese siektes te verlaag, plaas die verbruiker al groter klem op die beskikbaarheid van varsgebakte produkte. Vinnige broodjies soos muffins, wat van voorafbereide, verkoelde beslag vars gebak word, kan help om in hierdie behoeftes te voorsien. Daar is egter min bekend oor die invloed van verkoeling van enige laevet-hoï¿½veselbeslag op die kwaliteitseienskappe en mikrobiologiese tellings van die varsgebakte produk. <br>Die doel van hierdie studie was dus om die sintuiglike en fisiese eienskappe van hoï¿½veselmuffins wat vars gebak is van beslag wat óf vars berei is óf vir 24 en 48 uur onderskeidelik verkoel is, te vergelyk. Die eienskappe van muffins waarin geen (kontrole), 80% of 100% van die olie met Simplesse(r), &apos;n proteï¿½engebaseerde vetvervanger vervang is, is ondersoek. Bykomend is mikrobiologiese toetse (aï¿½robiese mesofiele bakterietellings, asook giste en skimmels) op die gebakte produk gedoen. <br>&apos;n Onvolledige, gebalanseerde blokontwerp met twee faktore is gebruik, naamlik die vlak van olievervanging (geen, 80% en 100%) en drie periodes van beslagverkoeling (geen, 24 en 48 uur). Die muffinbeslag is berei soos gerapporteer (Bosman et al, 1996). Beslag wat nie verkoel is nie (zero-verkoelingstyd) is direk na hidratering gebak. Die verkoelde beslag is by 0-4ï¿½C vir 24 en 48 uur gestoor en vir 60 min by kamertemperatuur gehou voordat dit gebak is. Sintuiglike evaluering en fisiese bepalings op die varsgebakte produk is gedoen met metodes soos reeds beskryf (Bosman et al, 1996; Bosman et al, 1998). Mikrobiologiese tellings is met die SABS metode 756 en ISO metode 7954 uitgevoer. Twee- en eenrigting variansie-analises met Tukey se meervoudige vergelykende toetse is gebruik om die statistiesbetekenisvolheid van die effek van olievervanging en verkoeling van die beslag op alle gemete veranderlikes te bepaal. Die verwantskap tussen sintuiglike en fisiese veranderlikes is met Pearson produk-moment korrelasies getoets en trosanalises (met Euclidiese afstande) is gebruik om ooreenkomste tussen die veranderlikes te meet. <br>Die resultate het getoon dat, alhoewel beide olievervanging en verkoeling van die beslag byna al die sintuiglike en fisiese eienskappe van muffins betekenisvol beïnvloed het, die omvang van die verskille relatief klein was en dat al die muffins ten spyte van olievervanging of verkoeling van die beslag, hoë tellings vir al die veranderlikes verkry het. Geen verskille in die mikrobiologiese tellings is waargeneem nie. Die gemiddelde totale tellings van die mesofiele aërobe bakterieë (5, 0x102 - 6, 3x102 CFU/g) was laer as die toelaatbare aanbevole kriteria. Geen giste of skimmels is in enige van die muffins waargeneem nie. <br>Die omvang van verskille as gevolg van olievervanging op die sintuiglike en fisiese eienskappe van voorkoms, tekstuur, smaak, volume en hoogte, voginhoud en die persentasie vogverlies tydens die bakproses, was oor die algemeen groter as die effek van verkoeling van die beslag vir 24 of 48 uur voor die bakproses op die meeste van hierdie veranderlikes. Wanneer die effek van beslagouderdom binne elke formule vergelyk word, het dit duidelik geblyk dat meer van die eienskappe van die kontrole muffins deur verkoelde opberging van die beslag beïnvloed is as van die eksperimentele muffins. Dit dui daarop dat Simplesse(r) waarskynlik die stabiliteit van die muffinbeslag verhoog het sodat dit minder as die kontrole muffins tydens verkoelingsperiodes van 24 en 48 uur voor die bakproses, verander het. Beide die kontrole en eksperimentele muffins wat van koelopgebergde beslag gebak is, was oor die algemeen effens donkerder, fermer, minder krummelrig en kleiner in volume en hoogte as dié van varsbereide beslag. Hierdie resultate, tesame met die lae bakterietellings, dui daarop dat waar nodig, die laevet-hoï¿½veselmuffinbeslag met Simplesse(r) vir periodes van 24 of 48 uur by 0-4 ï¿½C met veiligheid verkoel kan word voordat dit gebak word om steeds &apos;n produk van hoë kwaliteit te lewer.
Interactive television revisited : a case study in home economics
Author Seugnet Blignaut
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 16 –21 (2000)
Die reaksie van huishoudkundeleerders tydens &apos;n interaktiewe televisie-uitsending word in hierdie artikel onder die loep geneem. Drie aspekte, naamlik die vlak van interaksie tydens die uitsending, gelyk tydigheid en simmetrie, is tydens hierdie gevallestudie bestudeer. <br>Tydens interaktiewe televisie-uitsendings kan interaksie varieer van definisioneel-fisiese interaksie tot volle interaksie met al die betrokke partye. Ge lyk tydigheid kan varieer van direkte interaksie tussen die leerders en die aanbieder tot vooraf opgeneemde uitsendings en terugvoer per pos aan leerders. Simmetrie, daarenteen, wissel van volledig simmetriese videokonferensies tot die pos van voorafvervaardigde videobande met onderrigmateriaal op papier en skriftelike terugvoer. <br>Hierdie studie het bevind dat alhoewel die leerders verkies het om saam met medeleerders na die televisie-uitsending te kyk, hulle min behoefte uitgespreek het om direk met die aanbieder (dosent) te kommunikeer. Dit wil voorkom asof hulle gelyktydige kommunikasie belangrik ag aangesien hulle eerder met hulle medeleerders in interaksie wou tree as met die aanbieder. Die leerders het ook voorkeur aan voorafvervaardigde videobande gegee, veral met die oog op voorbereiding vir eksamens en die uitvoer van opdragte. Die leerders het &apos;n lewendige televisie-uitsending as onnodig beskou, sou graag in telefoniese verbinding met die aanbieder wou tree (asimmetriese kommunikasie), maar wanneer dit hulle pas, eerder as byvoorbeeld tydens of direk na &apos;n uitsending. Daar was weinig voorkeur vir ander kommunikasiewyses soos fakse en elektroniese pos.
The &apos;new paradigm&apos; of outcomes-based education in perspective
Author S.P.T. Malan
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 22 –28 (2000)
Uitkomsgebaseerde onderwys (UGO) word deur sommige as &apos;n paradigmaskuif in die onderwys gepropageer. Die doel van die artikel is om hierdie aanspraak toe te lig teen die agtergrond van veral vier onderrig- en leerbenaderings, naamlik doelwitgerigte onderrig, bevoegdheidsgebaseerde leer, bemeesteringsleer, en kriteriumgerigte onderrig en assessering. <br>Teen die agtergrond van die voorgemelde benaderings word getoon dat UGO nie &apos;n paradigmaskuif meebring nie. UGO kan ten beste beskryf word as &apos;n eklektiese onderwysfilosofie wat op die beste elemente in hierdie onderwysbenaderings berus. Ooreenkomstig die behoeftes en eise wat aan &apos;n nuwe demokratiese Suid-Afrika gestel word, is die elemente egter in &apos;n visioenêre raamwerk saamgevoeg om aan die land se mensekragbehoeftes en werkvereistes te voldoen. <br>Daar is ook voordele aan UGO verbonde. Die belangrikste hiervan is die nasionale fokus op onderwys as &apos;n middel tot &apos;n doel en nie &apos;n doel op sigself nie. &apos;n Behebtheid met toetse en eksamens word versag met behulp van deurlopende assessering, en die resultate van sodanige assessering word in &apos;n remediërende hoedanigheid aangewend. Voorbereiding vir lewenslange leer word op dié wyse &apos;n hoë prioriteit. <br>Onderwyspraktisyns, leerders en ouers sal elkeen hul bepaalde rol moet speel om te verseker dat UGO &apos;n sukses is. Dit verg uiteraard harde werk en toewyding van diegene wat met onderwys en opleiding gemoeid is. Praktisyns moet daarop ingestel wees om onderrig- en leersituasies vaardig te beplan en te bestuur sodat die beoogde leeruitkomste ten beste realiseer. Vaardigheidsgebaseerde assessering in outentieke omstandighede moet die basis vir betroubare inligting van hoogstaande gehalte vorm. <br>Die werklike waarde van UGO sal eers beoordeel kan word wanneer die eerste geslag leerders wat aan die UGO-stelsel blootgestel was die arbeidsmark betree of vir hoï¿½ronderwysopleiding aanmeld.
US consumers&apos; acceptance of hand-produced apparel from India
Author Jeanne M. Link
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 29 –38 (2000)
Vervaardigers van kleding moet die ontwerpelemente van verwagte veranderings in die mode korrek vertolk om seker te maak dat hulle die aandag van verbruikers trek en op dié wyse verkope genereer. <br>Die begrippe wat Rogers (1962) in sy teorie oor die verspreiding van innoverende ontwerpe by wyse van kommunikasie noem, is bestudeer om te bepaal in watter mate hierdie teorie &apos;n teikengroep Amerikaanse verbruikers se aanvaarding van kultureel geïnspireerde kleding uit indië onderskryf. Die hipoteses vir hierdie navorsing berus op Rogers (1962) se teorie en is empiries getoets vir inligting oor &apos;n klein kledingvervaardiger en om die toepassing van die kenmerke van verspreiding in die tekstiel- en kledingdissiplines uit te brei. Data is by 164 damestudente aan &apos;n universiteit ingesamel. &apos;n Vyfpunt- bipolêre skaal is gebruik om ses modelkledingstukke (langbroeke en rompe) ten opsigte van kompleksiteit, familiariteit en aanvaarding te beoordeel. Die kenmerke van die kledingstukke het kleur, konstruksie, kleedstof, sluiting en profiel ingesluit. <br>Die navorsingsbevindinge het Rogers (1962) se teorie gedeeltelik bevestig. Kledingvervaardigers behoort dus kennis te neem dat sommige ontwerpelemente groter potensiaal as ander het wanneer dit by produkontwikkeling en verbruikersaanvaarding kom. Vertroudheid met &apos;n kledingstuk se kleur en profiel het die grootste invloed op die algemene aanvaarding van die kledingstuk uitgeoefen. Bykomende teoretiese verkenning asook navorsing oor die bemarking van handwerkondernemings is voorgestel.
Neighbourhood renewal in Cape Town&apos;s inner city : is it gentrification?
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 39 –46 (2000)
In hierdie navorsing word die stedelike vernuwing wat in die sentrale woonbuurtes van Kaapstad plaasgevind het, ondersoek. Ses woonbuurtes is geïdentifiseer as potensiële gentrifikasie-areas. Data in verband met die woonbuurt en behuisingskenmerke, asook persoonlike en sosiale eienskappe van die inwoners, is verkry met behulp van &apos;n 10 % sistematiese steekproef. Uit &apos;n voorlopige ondersoek, waarin die verskillende veranderlikes afsonderlik hanteer is, was dit duidelik dat sommige areas meer met internasionale bevindinge oor gentrifikasie ooreengestem het as ander. <br>&apos;n Gentrifikasieprofiel is vervolgens vir Kaapstad saamgestel met behulp van diskriminantanalise. Hieruit was dit duidelik dat persoonlike eienskappe soos kwalifikasie, beroep, inkomste en gesinsgrootte, die vernaamste veranderlikes was wat onderskei het tussen persone in hierdie woonbuurtes wat hulle wooneenhede restoreer en dié wat dit nie doen nie. Sosiale eienskappe wat &apos;n rol gespeel het, was kontak met bure en kollegas, en die ligging van winkels waar klere gekoop word. Veranderlikes wat met die eiendom verband hou en wat &apos;n belangrike rol gespeel het, was die toestand van die wooneenheid in die verlede en tans, eienaarskap en die aantal slaapkamers. <br>Met behulp van hierdie veranderlikes was dit moontlik om &apos;n gentrifikasiemodel vir Kaapstad op te stel waarteen die ses woonbuurtes getoets kon word om te bepaal of die woonbuurtvernuwing wat daar voorkom wel as gentrifikasie geklassifiseer kan word.
Author Sune Donoghue
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 47 –53 (2000)
Projektiewe tegnieke behels &apos;n dubbelsinnige stimulus waarvolgens die subjek sy / haar persoonlikheid, houdings, opinies en selfkonsep - as integrale deel van die self - in &apos;n situasie projekteer ten einde struktuur of betekenis daaraan te gee. Projektiewe tegnieke word in kwalitatiewe verbruikersgedrag- en bemarkingstudies gebruik om subjekte se onbewuste of ""verskuilde"" gevoelens, houdings en motiewe bloot te lê en om stereotipiese en sydige responspatrone uit te skakel. <br>Projektiewe tegnieke word in kwalitatiewe verbruikersgedragnavorsing gebruik en aan die hand van die ontwerp en struktuur, verskillende tipes en die analise en interpretasie van data ontgin deur die gebruik van projektiewe tegnieke beskryf. Geldigheids- en betroubaarheidsoorwegings asook die nadele en voordele van projektiewe tegnieke word bespreek. Gevallestudies word beskryf om te toon hoe projektiewe tegnieke met ander kwalitatiewe data-insamelingsmetodes (diepteonderhoude en fokusgroeponderhoude) gekombineer kan word om meer insig oor die hoe, waarom en wat van verbruikers se gedrag te bekom.
Author J. Maryann Green
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 54 –61 (2000)
Vorige navorsing het bewys dat die potensiaal vir die bemagtiging van baie landelike vroue in &apos;n beter manier van beide kook en die versameling van brandhout lï¿½. Die vele huishoudelike pligte van vroue kan so verlig word. &apos;n Sonkookprojek is na aanleiding van hierdie bevinding in Maphephethe, &apos;n landelike gemeenskap omtrent 80 km wes van Durban, geï¿½nisieer. <br>Die doel met die projek was drievoudig: om die sonoondtegnologie in die gebied bekend te stel, om &apos;n kookprofiel op te stel ten einde die geskiktheid van sonkookmetodes vir die plaaslike omstandighede te bepaal, en om die mense te leer hoe om eenvoudige, goedkoop sonoonde te bou. <br>Formele vraelyste, fokusgroepe en informele gesprekke is gebruik om die data in te samel en om die nuwe tegnologie aan die gemeenskap bekend te stel. <br>Die resultate dui daarop dat sonkook in Maphephethe moontlik is, alhoewel sekere aspekte aandag moet geniet en die tegnologie daarvolgens aangepas moet word. Die geslagstereotipes wat aan tegnologieoordrag verbonde is, is bespreek, en &apos;n pad vorentoe is aangewys om die tegnologie meer aanvaarbaar te maak.
Food-gardens and nutrition : three Southern African case studies
Author Nigel L. Webb
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 62 –67 (2000)
&apos;n Groot deel van die literatuur wat oor voedseltuine [food-gardens] handel, beweer dat daar &apos;n noue verwantskap tussen groenteproduksie en voeding bestaan. Op grond van &apos;n kort literatuurbeskouing en &apos;n beoordeling van drie gevallestudies, word die bogenoemde verwantskap bevraagteken. <br>Die eerste gevallestudie, wat beweer het dat daar &apos;n beduidende verwantskap tussen stedelike landbou en huishoudelike voeding bestaan, is as analities swak beskou. Spesifieke swakhede sluit die volgende in: die grootte en die samestelling van die steekproef, die hoë waarskynlikheid dat eksterne faktore die bevindinge beïnvloed het en die swak formulering van die verbande tussen voeding en groenteverbruik. In die bespreking van die tweede gevallestudie word die geldigheid van die positiewe beskouings (uitgespreek deur die betrokke kwekers) oor die rol van groente in &apos;n gesonde dieet bevraagteken. Groenteverbruik was onreëlmatig en die gemiddelde groenteverbruiksvlakke laag. Die bevindinge van die derde gevallestudie het aangedui dat daar onbeduiende verskille is tussen die voedingstatus van kinders van groentekwekers en diegene wat nie groente kweek nie. Die hoof bydraende faktor tot hierdie bevinding was die lae groenteverbruik van albei groepe. <br>Die doel van hierdie artikel is nie om die moontlike rol van groentekwekery by die verbetering van voedingstatus te minimaliseer nie. Dit dring eerder daarop aan dat hierdie rol duidelik vasgestel moet word.
Food habits of rural Swazi households : 1939-1999. Part 1 : technological influences on Swazi food habits
Author Annemarie T. Viljoen
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 28, pp 68 –74 (2000)
Hierdie artikel bied basiese inligting oor die eetgewoontes van landelike Swazi-huishoudings. Dit bevat &apos;n oorsig van die literatuur in verband met Swazi-eetgewoontes gedurende die afgelope ses dekades asook die bevindings van &apos;n gevallestudie oor die eetgewoontes van tien geselekteerde Swazi-huishoudings in Ka-Mantsholo in die Badplaasdistrik. <br>Hamilton se model (1987) vir die drie komponente van kultuur, naamlik tegnologie, sosiale struktuur en ideologie, is vir die teoretiese raamwerk gebruik. Die gepubliseerde literatuur asook die bevindings van die gevallestudie dui daarop dat die beskikbare tegnologie &apos;n invloed op die tradisionele asook die huidige eetgewoontes van landelike Swazi-huishoudings uitgeoefen het. Die bevindings van die gevallestudie dui op akkulturasie met betrekking tot die eetgewoontes van hierdie groep huishoudings, veral ten opsigte van die aanvaarding en insluiting van sekere Westerse voedselsoorte en voedselbereidingstegnieke. Ten spyte van akkulturasie vorm tradisionele Swazi-geregte wat van inheemse gewasse en veldplante berei word, egter steeds &apos;n belangrike komponent in die Swazi dieet. Tradisionele voedsel en voedselbronne behoort dus in voedselsekuriteitsprogramme ingesluit te word. Op sy beurt bepaal die beskikbare tegnologie die beskikbaarheid en verbruik van hierdie voedsel.