Nuuskommentaar: Ramaphosa – prins van los drade?Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: Siyabulela Duda/GCIS Met Sondagaand se Kommentaar op RSG het dit by tye geklink soos ’n lys van goed in Suid-Afrika wat verkeerd loop. Die program is egter nie al wat dié indruk geskep het nie. Enige persoon wat die nuus volg sal moeilik tot ’n ander gevolgtrekking kom. Breed in die pad van hierdie waarneming is die glimlaggende gesig van pres. Cyril Ramaphosa – ligjare verwyder by sommige mense van die Rama-ekstase ná sy verkiesing einde verlede jaar. Toe egter reeds is daar deur meningsvormers op Maroela Media daarop gewys dat daar ’n yslike probleem in die pad beland het. Heelwat steun onder die breë publiek vir Ramaphosa is gegenereer uit weerstand teen sy vernaamste teenstander, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, se steun vir grondonteiening sonder vergoeding. Nié dat Ramaphosa veel van ’n keuse gehad het nie – die ANC het by die einste kongres sy beleid gewysig om ook hiervoor voorsiening te maak. Ramaphosa het dadelik skadebeheer probeer toepas deur streng voorbehoude te plaas wat die toepassing van die beleid op die oog af byna onmoontlik sou maak. Die uwe het egter gemaan dat groot moeilikheid op hande is. Die liedjie, “There is a hole in the bucket, dear Lisa”, is gebruik. Word na koerantopskrifte gekyk, het die probleem inderdaad geëskaleer. Op die oomblik is daar groot ontsteltenis nadat AfriForum ’n lys van plase bekend gemaak het wat die regering glo vir onteiening sonder vergoeding geoormerk het. Onmiddellik was daar verhale van trauma, soos dié van die boer wat ŉ plaas pas aangekoop het. Die regsproses moet wel nie vooruit geloop word nie, maar die indruk word al hoe duideliker geskep dat die ANC nie lus is vir die hele regsproses om sy verloop te neem nie. AfriForum word weer vir die bekendmaking van die lys verkwalik omdat dit tot besetting kan lei in ’n land waar die polisie nie werklik oor die kapasiteit beskik om dit te keer nie – juis een van die los drade wat opduik. Met een klap het Ramaphosa die ekonomie onder druk, en dalk veral onder buitelandse druk, geplaas. Dalk ernstiger het hy raspolarisasie in ’n slingergang geplaas. Ekonome krap nog kop oor hoekom die rand weer so erg geduik het, en is nie seker hoe ’n groot invloed die grondkwessie daarop het nie. Selfs sonder die grondkwessie word dit egter ook tot die lysie van los drade toegevoeg. INCE/Connect Community News stel dit vanoggend só: “Of course, if we had sounder policies of our own, the rand wouldn’t be as vulnerable as it is.” Die lys los drade waarmee Ramaphosa nou te make het, in weerwil van positiewe stappe en tekens soos verdwaalde eilande in ’n woeste see, neig om die vraag te laat ontkiem of Ramaphosa ’n wenner of verloorder is. Die Belgiese politikus en leier van die Groenes, Meyrem Almaci, het pas in ’n onderhoud gesê: “De mens is 99 procent van zijn leven een loser.” (Die mens is 99% van sy lewe ’n verloorder). Dit lyk juis op die oomblik of die lys los drade by die dag langer word – munisipale dienslewering wat vou, semi-staatsinstellings wat nie hul voetwerk reg kry nie, lompheid om die kol-kol-effek van die droogte doeltreffend te takel, riviere wat by die dag meer besoedel raak soos rioolplase witpens bo begin dryf, endemiese korrupsie en vele meer. So pessimisties soos Almaci durf ’n mens nie te wees nie, veral nie met Ramaphosa wat ’n minstens deels bewese rekord het dat hy knap kan wees. Hoe goed hy los drade weer bymekaar kan trek en op die regte plekke gekoppel kan kry, moet egter nog duidelik word. In sy termyne as adjunk-president het hy ongelukkig nie genoeg die kaarte van sy werklike kwaliteite gespeel nie, en baie van die probleme wat hy nou mee sit, is regstreekse Zuma-maaksels toe Ramaphosa skynbaar passief stilgestaan het. Hoeveel ruimte adjunk-president Mabuza hom gaan laat is ook nog onduidelik, veral in die aantog na ’n algemene verkiesing. ’n Innemende glimlag en mooi woorde (waarvan skynbaar dadels kom) is nie nou die aangewese weg nie. Om die regte ding te doen verg fyn voetwerk tussen faksies van die ANC en die invloed van die EFF, asook geduld. Maar het die land die nodige tyd hiervoor?