Tydens Koninkrykstyd vier ons die koninkryk van God wat is en wat was en wat kom. In God se koninkryk is genade en gehoorsaamheid twee karperde wat saam trek. Die genade van gehoorsaamheid, vergifnis en vryspraak is die resultaat van wat Christus gedoen het en elke dag vir ons doen.
15Daarna het Moses omgedraai en van die berg af gegaan met die twee plat klippe waarop die getuienis was, in sy hand. Aan weerskante was daar op hulle geskryf, 16en dit was die werk van God. Dit was 'n inskripsie wat deur God op die klippe gegraveer is.
22Maar Aäron antwoord: "U moenie kwaad wees nie. U weet self hoe sleg die volk is. 23Hulle het vir my gesê: 'Maak vir ons 'n god dat hy ons kan lei. Hierdie Moses het nou wel vir ons uit Egipte laat wegtrek, maar ons weet nie wat van hom geword het nie.'24Toe sê ek vir hulle: 'Dié wat goud aan hulle het, moet dit afhaal en vir my gee.' Ek het dit in die vuur gegooi, en hierdie bulkalf het daaruit gekom."
25Toe Moses hoor dat dit die volk is wat op loop gesit het, en dat dit Aäron is wat hulle op loop laat sit het, sodat hulle 'n spot by hulle vyande geword het, 26het hy by die ingang van die kamp gaan staan en gesê: "Wie vir die Here is, kom hier na my toe!"
30Die volgende dag het Moses vir die volk gesê: "Julle het 'n ernstige sonde gedoen, maar ek klim nou na die Here toe op en miskien kry ek by Hom vir julle vergifnis vir julle sonde."
31Moses het toe na die Here toe teruggegaan en gesê: "Hierdie volk het 'n ernstige sonde gedoen deur vir hulle 'n god van goud te maak. 32Vergewe tog hulle sonde. As dit nie kan nie, moet U my naam maar uitvee uit die boek wat U geskrywe het."
35Die Here het die volk met 'n ramp getref oor die kalf wat Aäron op hulle aandrang gemaak het.
want die Here ons God is heilig. (Ps 99)
Aan die gemeente van …………………..wat aan God die Vader en die Here Jesus Christus behoort.
Genade en vrede vir julle! (1 Tess 1:1)
Loflied: F195 "U o God wat ewig op die troon is 1, 2"
Die volgende stellings word gemaak in die preekskets ahv die fokusteks in die Preekstudies en Liturgiese Voorstelle 2011 en in die onderstaande preek:
Wat die volk Israel hier in Eksodus 32 doen, is om self te kies hoe hulle God wil aanbid…
In hulle harte wou hulle nie teen God draai nie, hulle wou nie van Hom vergeet nie, hulle wou net die Here aanbid op 'n manier wat vir hulle lekker is.
Daarom is dit dalk 'n goeie geleentheid om weer die Wet van God voor te lees, waarin die lewende God aan Sy volk riglyne gee hoe Hy gedien wil word. Dieselfde wet wat Moses toe met die kalf-episode flenters gegooi het… (Eks 32:19)
Dieselfde tema elders in die Ou Testament
Deuteronomium 4:1-2 ()
Gehoorsaam die Here!
4 "Israeliete, julle moet luister na die voorskrifte en die bepalings waarin
ek julle onderrig. Julle moet daarvolgens lewe, dan sal julle bly lewe en die land binnegaan en in besit neem wat die Here die God van julle voorvaders vir julle sal gee. 2Moenie iets byvoeg by wat ek julle beveel nie en moet ook nie iets daarvan wegvat nie, maar gehoorsaam die Here julle God se gebooie wat ek julle gegee het.
Jesus in die Nuwe Testament
Johannes 13:34-35 ()
Johannes 15:4-5 ()
4Julle moet in My bly en Ek in julle. 'n Loot kan nie uit sy eie vrugte dra as hy nie aan die wingerdstok bly nie; en so julle ook nie as julle nie in My bly nie.
5"Ek is die wingerdstok, julle die lote. Wie in My bly en Ek in hom, dra baie vrugte, want sonder My kan julle niks doen nie.
Toewyding: (U kan ook hier gebruik maak van Psalms 106:19-23)
Skriflesing: Eksodus 32:1-14
Wegsending: Lied 196 "O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3"
Seën:Numeri 6:24-26 ()
Dis belangrik dat kinders die Bybel self leer ken, nie noodwendig allerhande morele lessies nodig. Vertel gewoon die storie!
Gebruik geel klei, laat die kinders kalwers maak, laat hulle die kalwers stukkend gooi!
Kleiresep: 2 koppies meelblom; 2 koppies water; 1 koppie sout; 2 eetlepels kookolie; 4 eetlepels kremetart; Koekleursel
Meng al die bestandele goed. Kook in 'n kastrol oor lae hitte terwyl aanhoudend geroer word, tot styf. Voeg koekkleursel by, indien verkies en knie vir 1 – 2 minute tot glad. Bêre in lugdigte houer. Moenie meer as een mengsel gelyk maak nie. (Met erkenning aan Rethie van Niekerk)
Alternatief: Die newe tema (soos behandel onder verootmoediging in die liturgie) het te doen met 'n volk wat kies om die Here te dien volgens hulle voorkeur, in dié geval deur die konstruksie van 'n visuele, goue kalf.
Presies dit was die rede waarom die Here vir Ussa met die dood getref het toe Dawid die eerste keer die ark na Jerusalem wou bring. Dawid het gereël dat die ark sommer op 'n wa vervoer word ten spyte van Eks 25:14 en Num 4:15. (Die tweede keer sou hy hieraan gehoor gee, sien 2 Sam 6:12b vv).
Dramatiseer die verhaal soos in 2 Sam 6 om by die punt uit te kom dat ons God moet dien soos Hy wil hê en nie sommer soos ons dink nie.
Hoe groot die liefde van God is
Hierdie paragraaf verbeeld op 'n hartseer maar uiteindelik verrassende wyse hoe groot die liefde van God is en hoe groot sy geduld met sy volk is. Pas nadat Hy hulle uit Egipte gered en met hulle 'n verbond gesluit het om sy genade kontraktueel vas te maak tot hulle voordeel, het Hy hulle reeds in Eksodus 20:23 baie duidelik verbied om afgode te maak of om 'n beeld van Hom te maak.
Hier sien ons egter die onverwagse, die onmoontlike: dat hulle afvallig word van God en 'n beeld maak en dit nie net aanbid nie, maar vir die beeld sê dit is hy wat hulle uit Egipte gered het. Hierdie was oorgenoeg rede vir God om te doen wat Hy in vers 10 wou doen, om sy volk te los, hulle af te sny of te verdelg, 'n nuwe volk te skep, met hulle aan te gaan en te seën en hulle te gebruik as sy uitverkore volk wat aan die wêreld moet wys hoe groot sy liefde en genade is.
Dan lees ons dat sy hart weer sag word, Hy hulle vergewe en besluit om tog maar saam met hulle te gaan en hulle te lei tot waar hulle moet wees. In hierdie gedeelte is daar 13 verse wat vertel van die volk se afvalligheid en God se regverdige toornige reaksie op hulle sonde, 13 verse wat lyk of dit die einde van die pad is wat God met Israel loop, wat die einde van Israel sou beteken, en die einde aan ons hoop op verlossing vir die wêreld.
In die veertiende vers is daar 'n ommeswaai wat nie net die hele gebeure balanseer nie, maar dit omkeer, ter syde stel (override) en die oortreding uitvee asof dit nooit daar was nie. God vergewe hulle en later sê Hy dat Hy tog wel saam met sy volk sal trek. Dit illustreer op 'n baie praktiese wyse dat God se genade veel groter is as die sonde wat ons as mense kan doen.
Hoe het dit gebeur? Hoe is dit moontlik dat hierdie dinge kon plaasvind?
Die volk van God het baie gou vergeet van die genade wat God aan hulle bewys en die wette wat Hy gevra het hulle moet gehoorsaam omdat hulle dankbaar is daaroor. God roep vir Moses om Hom op die berg te ontmoet en sy wette te gaan ontvang, die wette wat die riglyne is van hoe die volk van God moet lewe.
Toe Moses 'n bietjie lank wegbly, wys die volk gou hulle gesindheid. 'n Ma wie se dogter verdwaal het, sal nie na een dag se soek, tou opgooi nie, sy sal aanhou soek totdat sy haar dogter kry. Die feit dat die volk so gou vir Moses afskryf en nuwe gode soek, wys dat hulle nie in hulle hart die Here se liefde verstaan of aanvaar het nie. Hulle gee Aäron opdrag om vir hulle 'n beeld te maak sodat hulle die beeld kan aanbid.
Dit lyk nie of Aäron lank gedink het oor die saak nie. Hy sê dadelik hulle moet hulle oorringe en juwele bring en dan maak hy vir hulle 'n afgod. Miskien het hy toe later besef dit is 'n verkeerde ding wat hulle nou besig is om te doen, en hy probeer om hulle afvalligheid kleiner te maak. Ons sal sê hy beoefen breingimnastiek. Hy rasionaliseer. Hy sê dat hulle nie 'n ander God aanbid nie, hulle aanbid die afgodsbeeld as 'n verteenwoordiger van die Here, hulle aanbid die Here deur die beeld.
Aäron bou toe 'n altaar vir die Here en sê vir hulle: Môre vier ons 'n fees vir die Here. Aäron het nog probeer dat hulle nie die Here vergeet nie, maar Hom net op 'n ander manier aanbid. Toe die volk begin om fees te vier, het hulle begin eet en drink en wild partytjie gehou. Alle verering van God was vergete, hulle sondige natuur het oorgeneem en hulle het so hard geraas dat Josua en Moses dit op die berg kon hoor.
Toe Aäron sê hulle moet 'n altaar bou voor die bulkalf, het die volk dit aanvaar en hulle het dit gedoen. In hulle harte wou hulle nie teen God draai nie, hulle wou nie van Hom vergeet nie, hulle wou net die Here aanbid op 'n manier wat vir hulle lekker is. Hulle wou nie ophou met hulle diens aan God nie, hulle wou net self die reëls kies wat hulle pas, reëls wat hulle toelaat om te doen wat hulle wil, terwyl hulle die Here dien. Daarom aanvaar hulle Aäron se voorstel om 'n fees vir die Here te hou, solank hulle net kan sê hoe die fees moet wees.
Ons eie beeld van God
Wat ongehoorsame mense vandag ook graag doen, is om in hulle gedagtes 'n beeld te maak van hoe hulle dink God behoort te wees. Nie soos wat Hy Homself in sy Woord openbaar nie, maar soos wat Hy volgens ons rede en beginsels behoort te wees. Nie 'n God wat wreed is of praat van straf of verkiesing of oordeelsdag nie. Daar is baie verhale en wette en gelykenisse wat vir ons presies verduidelik hoe God is en hoe Hy dink. Dit is hoe God wil hê ons moet Hom ken en hoe ons Hom moet dien en aanbid. Nie op 'n manier wat ons self goeddink of 'n manier wat vir mense logies of aanvaarbaar lyk nie.
Enige verandering wat ons aanbring aan hoe God Homself aan ons voorstel, is 'n beeld van God en nie sy eie openbaring soos wat Hy in die Woord vir ons afgeskilder is nie. Dit maak die verantwoordelikheid soveel groter om die Bybel in konteks te verstaan, te verstaan wat die Here vir ons in elke situasie wil sê, dat ons nie die Woord oppervlakkig moet lees en verkeerde afleidings maak of die tydelike en kulturele omstandighede waarin die boodskap toegedraai is, as die openbaring en die boodskap sien nie. Ons moet met groot respek die Woord beluister en daarin sien hoe God is, en dan daardie boodskap vertaal vir ons omstandighede vandag en dit aanvaar, glo en gehoorsaam, sodat ons vir God kan wys dat ons Hom en sy Woord respekteer en dankbaar is omdat Hy ons verlos het en ons Here wil wees.
Om die verbond op te skeur
Wat die volk Israel hier in Eksodus 32 doen, is om self te kies hoe hulle God wil aanbid, en daarom ook hoe God is. Dit nadat Hy hulle uit Egipte verlos het. Hulle het in praktyk die verbond geneem wat God met hulle gemaak het, dit opgeskeur en gesê ons is klaar daarmee. God aanvaar dit toe so. Hy sê vir Moses: Die volk het my verbond opgeskeur, Ek gaan hulle nou los. Ek gaan vir my 'n nuwe volk begin, 'n volk wat na My sal luister, wat my liefde sal uitdra en vir die wêreld sal wys.
Moses pleit vir die volk
Moses besef wat dit beteken en hy sê: Nee Here, U kan dit nie doen nie. U kan nie u volk los nie. Moses pleit by die Here. Hy vra baie mooi dat die Here hulle moet vergewe en weer 'n kans moet gee. Moses kan nie vir God sê Hy moet kyk hoe 'n mooi volk dit is nie, dat Hy kan kyk na iets wat hulle goed gedoen het of iets wat hulle het nie. Nee, as Moses pleit by die Here om sy volk weer op te tel en hulle te vergewe, is daar drie dinge wat Moses vir die Here sê, en al drie dinge wys hoe goed God is:
(1) U het hierdie volk verlos uit Egipte, en U het hulle aangeneem om u volk te wees, hoe kan U hulle nou los? As U iets begin, verander U mos nie. U is God. Asseblief, moenie hulle straf nie, vergewe hulle.
(2) Moses gaan verder en hy sê: Here, as U nou u volk los, sal die Egiptenare die volk van God spot, hulle sal die Naam van God spot.
(3) Laastens sê Moses vir die Here: U het u belofte gegee. U het 'n verbond gemaak met Abraham, Isak en Jakob. Asseblief Here, vergewe hulle sonde en aanvaar hulle weer.
Dit is belangrik om te weet dat die verkiesing en ooreenkoms met Israel as volk amper hier gestop het. God het hulle amper hier afgesny en weggegooi. Hy het gesê Hy sal nie weer jammer wees vir hulle nie. Tog doen Hy dit. Sy hart is sag wanneer Hy dink aan ons, want sy liefde vir mense is baie groot. En God vergewe sy volk. Hy besluit om die prys te betaal om sy mense te red.
Is ons anders?
Is ons vandag regtig baie anders as die volk van God daar by die berg Sinai? Klaarblyklik verskil die soort van sonde of die mate van afvalligheid dikwels met dit waarvan ons in Eksodus 32 lees. Is ons sonde in wese anders? Is dit nie óns waarvan die Bybel hier praat nie?
Die enigste uitkoms uit ons ellende is dat God 'n genadige God is, 'n God wat ons nie net gemaak en verlos het nie, maar 'n God wat ook elke dag by ons is en graag ons koudheid en afvalligheid wil vergewe, sodat ons liefde vir Hom so groot sal word, dat ons al hoe minder verkeerde dinge doen, en al hoe meer die Here se hart sal bly maak.
Hoe verander God se genade ons?
Ons leef en bestaan deur die genade van God. Dit is deur God se genade dat ons sonde vergewe is en ons deel van God se volk gemaak is.
As mense wat self genade ontvang het, koester ons nie wrokke teen ander nie, maar vergewe ons self ook. Selfs waar ons bitter teleurgestel word, vergewe ons.
God se genade leer ons begrip hê vir ander. In ander se tekortkominge erken ons ons eie gebrokenheid. Hoe meer ons bewus raak van hoeveel ons vergewe is, hoe meer kan ons liefhê.