SA kry teleskoop om donker energie te bekyk | Netwerk24
Deur Elsabé Brits 22 Augustus 2018 12:19
Suid-Afrika gaan nog ’n radioteleskoop op die SKA-terrein in die Karoo bou, wat spesifiek die donker energie in die vroeë heelal gaan ondersoek.
Die Hirax (Hydrogen Intensity and Real Time Analysis eXperiment) se doel is om na ’n kritieke tyd in die heelal se ontstaan te kyk: Van 12 tot 7 miljard jaar gelede.
In dié tyd het donker energie begin oorheers om die heelal al vinniger en vinniger te laat uitdy.
Prof. Kavilan Moodley, kosmoloog aan die Universiteit van KwaZulu-Natal en die hoofnavorser van Hirax, het gesê in die tyd in die bestaan van die heelal het donker energie die uitdying begin oorheers.
Die eerste prototipe van die radio-antennas van die Hirax-teleskoop is gebou en word by die Hartebeesthoek Radio-astronomie-sterrewag getoets. Hirax, wat spesifiek na donker energie gaan kyk, gaan op die SKA-terrein in die Karoo gebou word. Foto: Kabelo Kesebonye/Hirax
Die teleskoop het ’n konfigurasie van 1 024 radio-antennas van ses meter elk, wat baie naby mekaar sal staan, anders as MeerKAT en die SKA, wat ver uit mekaar is. In die vier jaar wat dit operasioneel is, sal dit ’n aansienlike deel van die ruimte bo dit kan karteer.
’n Ander area wat ondersoek sal word, is vinnige radio-uitbarstings met hoë energie waarvan daar een sowat elke minuut is. Wat presies die aard daarvan is en waar dit vandaan kom, is nog nie ontrafel nie.
Met Hirax sal die presiese “plek” van die vinnige radio-uitbarsting bepaal kan word.
Die uitdagings van grootdata vir plaaslike kenners en studente sal ook groot wees, omdat Hirax 6,5 teragrepe per sekonde sal genereer.
Moodley het gesê die teleskoop sal in fases gebou word en die eerste 128 radio-antennas sal oor sowat ’n jaar op die SKA-terrein in die Noord-Kaap opgerig word. Dit sal binne twee maande gedoen kan word en hulle hoop om dié fase in 2020 te toets.
’n Voorstelling van hoe die Hirax-radioteleskoop op die SKA-terrein in die Karoo sal lyk. Dit sal bestaan uit 1 024 radio-antennas wat naby aan mekaar sal staan en spesifiek donker energie sal ondersoek.Voorstelling: Cynthia Chiang/Hirax
Daarna sal die res van die radio-antennas in 2020 gebou word en die plan is dat die teleskoop teen vroeg 2021 operasioneel sal wees.
Die projek word befonds deur die Universiteit van KwaZulu-Natal, die departement van wetenskap en tegnologie en die Nasionale Navorsingstigting.
Moodley het gesê die koste van die hardeware beloop R70 miljoen, terwyl die totale koste nog bereken moet word sodra hulle op die terrein is.
Mmamoloko Kubayi-Ngubane, minister van wetenskap en tegnologie, het gesê een van die feite oor wetenskap is dat dit geen aandag skenk aan oos en wes, noord en suid, en swart, geel en wit nie. “Dit behoort aan almal wat bereid is om ’n poging aan te wend om dit te leer.”
Dit is beleggings in navorsing en projekte soos Hirax wat kennis sal genereer.
“Wetenskap gaan uiteindelik oor die mense in ’n gemeenskap van die mensdom enige plek in die wêreld.”
Meer oor: Karoo | Wetenskap
Eerste SKA-prototipe in Karoo gebou
SKA, MeerKAT skep ‘monster van groot data’
Mabuza wy MeerKAT-projek in N-Kaap in