Kabinetskommeling bied geleenthede vir RamaphosaPresident Cyril Ramaphosa(Oktober 2018) Foto: Kopano Tlape/GCIS Die kabinetskommeling wat deur omstandighede op pres. Cyril Ramaphosa afgedwing word, bied aan hom die geleentheid om die land se regering te versterk. Minstens twee veranderings gaan nodig wees weens die afsterwe van die minister van omgewingsake, Edna Molewa, en die versoek deur die minister van finansies, Nhlanhla Nene, om van sy pligte onthef te word. In Nene se geval lyk dit nie asof Ramaphosa ŉ ander keuse gaan hê as om in te stem om hom te laat gaan nie. Eerstens het Nene aanvanklik in die openbaar gelieg oor of hy die Guptas tuis besoek het. Die vraag is waarom, en waaroor hy dalk nog lieg. Tweedens het Nene gekies om twee en ’n half jaar te swyg oor wat onder meer met die gepoogde kernwapenooreenkoms gebeur het voordat hy met die sak patats vorendag gekom het. In daardie tyd het die land, onder meer deur sy stilswye, groot skade gely weens staatskaping. Derdens blyk dit dat Nene se seun ’n groot geldelike inspuiting van die Openbare Beleggingskorporasie (OBK) gekry het terwyl Nene as adjunkminister van finansies die voorsitter van die OBK was. Dit is ’n regstreekse botsing van belange – en een wat Nene verkies het om te verswyg. As voorloper vir die sleutelposisie van minister van finansies word die naam van die Gautengse LUR vir finansies, Barbara Creecy, genoem. Dit is ’n ope vraag of sy die gravitas het wat die pos vereis. Ander name wat genoem word, is dié van Mcebisi Jonas, voormalige adjunkminister van finansies, en Enoch Gondongwana, lid van die ANC se nasionale uitvoerende komitee. Ramaphosa het ook die opsie om ’n kundige van buite die politiek te nader om as minister van finansies te dien. Wat die ministerie van omgewingsake betref, is daar nie juis iemand in die ANC se parlementêre koukus wat uitstaan nie. Die geleentheid bestaan egter om die kabinet te skommel, nuwe bloed in te bring en van die swakker skakels te vervang. Die twee heel swakste skakels is sekerlik Malusi Gigaba (binnelandse sake) en Bathabile Dlamini (vroue, kinders en gestremdes). Albei is – afsonderlik en oor verskillende kwessies – in die hof aan meineed en ondergrawing van die Grondwet skuldig bevind. Eintlik is hul posisie in die kabinet onhoudbaar, maar Ramaphosa sal weet dat die afdanking van Gigaba (’n voormalige leier van die ANC-jeugliga) en/of Dlamini (tans leier van die ANC-vroueliga) vir hom as nasionale ANC-leier baie negatiewe gevolge kan inhou binne die mynveld van ANC-magspolitiek.