PressReader - SA Jagter Hunter: 2018-12-01 - VRA VIR KAS­SIE
SA Jagter Hunter - 2018-12-01 - INHOUD - KAS­SIE KASSELMAN
Jy is baie keer heel­te­mal te­vre­de met wat jou toe­rus­ting doen, om­dat jy nie twy­fel aan die re­sul­taat as jy dit ge­bruik nie. Maar wan­neer jy in ge­sprek tree met ie­mand of dalk iets lees oor die ei­en­skap­pe van jou toe­rus­ting, won­der jy skie­lik oor die doel­tref­fend­heid daar­van.
Die­self­de ge­beur met ge­weer­sa­ke of -toe­rus­ting. ’n Mens hoor al­ler­han­de sto­ries oor by­voor­beeld die “jump” van die koe­ël, die snel­heid waar­mee el­ke ge­weer die bes­te vaar, hoe uit­ge­slyt die ge­weer­loop kan raak, die bes­te pa­troon of koe­ël om te ge­bruik en nog tal­le an­der din­ge. Dan twy­fel jy skie­lik oor jou roer. Voor jy eg­ter te veel be­gin twy­fel, gaan dink mooi oor waar­voor jy jou ge­weer/ ka­li­ber­kom­bi­na­sie wil aan­wend.
’n Ge­weer en/of am­mu­ni­sie wat vir erns­ti­ge kom­pe­ti­sies ge­bruik word moet oor heel­te­mal an­der af­ron­dings­ei­en­skap­pe be­skik as ’n ge­weer wat vir jag of ge­leent­heid-sport­skiet ge­bruik word. Kom ons kyk na vrae wat by ge­weer­ei­e­naars op­duik:
My P14 .303 se lan­de is re­de­lik ver­weer. Ek wou die TPL meet en kry toe die vol­gen­de. ’n Pa­troon met ’n 174gr PMP-koe­ël se TPL meet rof­weg 77mm. My ge­weer se ka­mer-TPL met daar­die koe­ël meet 93mm. Dit gee ’n koe­ël­sprong van 16mm. Die res van die loop lyk nog goed en die ge­weer skiet nog re­de­lik ak­ku­raat. ’n Ge­weer­smid in die Kaap het aan­be­veel dat ek die lang­ste koe­ëls wat ek kan kry, moet laai. Ek het dus 215gr-koe­ëls by Pe­trus van Qu­est ge­kry, maar suk­kel om her­laai­da­ta daar­voor te kry. E­ni­ge voor­stel­le vir mi­ni­mum en mak­si­mum la­dings? Ek gaan die TPL so lank as moont­lik pro­beer. Wat is ver­der jou ge­voel? Is dit vei­lig om met so ’n lang koe­ël­sprong te skiet of moet ek die ge­weer laat af­tree?
Om te be­gin: Jy het ’n ju­weel van ’n ge­weer, wat jy moet be­hou so lank jy kan. Die P14-ak­sie is van die sterk­stes op die mark en is ge­skik vir die swaar­ste ka­li­bers wat van­dag be­staan. ’n Goed ver­sorg­de ge­weer met ’n P14-ak­sie hou op die baan kers­vas by e­ni­ge van die stan­daard-jag­ge­we­re wat van­dag van die rak af be­skik­baar is. In sy oor­spronk­li­ke .303-kon­fi­gu­ra­sie kan die P14 deur die hand­laai­er met tus­sen 15% en 20% meer druk ge­laai en ver­trou word as wat met die ge­wo­ne Lee En­field- en Lee Met­for­dak­sies ge­doen kan word. Hier­die ei­en­skap maak die P14 ui­ters ge­skik vir om­ska­ke­ling na die .303 EPPS-aan­pas­sing.
Die ge­weer­smid is heel­te­mal kor­rek dat ’n lan­ger koe­ël in die ge­weer ge­bruik kan word, om­dat die lan­ger vry­boor aan die hand­laai­er die ge­leent­heid bied om die pa­troon lan­ger te maak, son­der om die dop­pie se nek­greep­leng­te te be­na­deel en son­der om die dop­vo­lu­me te ver­klein met die koe­ël wat tot sy fi­na­le diep­te ge­laai is. Dít, op sig­self, gee weer ge­leent­heid tot die ge­bruik van sta­di­ger dryfmiddels, wat dan die druk­vlak­ke laag hou. Hou eg­ter die ma­ga­syn se be­per­kings ten op­sig­te
van pa­troon­leng­te in ge­dag­te, want dit sal niks help as die pa­troon só lank ge­laai word dat dit nie uit die ma­ga­syn kan voer nie. Ten­sy die ge­weer se ka­mer spe­si­aal aan­ge­pas word om ’n kort greep om die koe­ël se man­tel te fa­si­li­teer, moet jy ook ont­hou dat die lang koe­ël nie on­be­perk lank bui­te die dop­pie se nek ge­laai kan word nie, want dan kan die dop nie ’n ef­fek­tie­we greep op die koe­ël uit­oe­fen nie. Die vraag­stel­ler noem dat die ge­weer se loop nog in ’n goeie toe­stand is, be­hal­we dat die vry­boor lank is. Dit is ’n goeie aan­dui­ding dat die ge­weer nog goeie prak­tie­se ak­ku­raat­heid sal le­wer. So­lank die voor­ste twee tot vier duim (vyf tot tien sen­ti­me­ter) by die tromp nog in goeie toe­stand is, sal die ge­weer ak­ku­raat skiet. Die lang vry­boor is nie naas­ten­by so be­pa­lend vir ak­ku­raat­heid as die laas­te stuk­kie by die tromp nie.
Wat die vei­lig­heid van die lang vry­boor be­tref, het ek ’n ge­rus­stel­len­de me­ning. Ons het al ’n bie­tjie oor die ver­skil tus­sen sta­tie­se weer­stand en wry­wings­weer­stand ge­sels. Sta­tie­se weer­stand (met an­der woor­de wan­neer die koe­ël teen die lan­de druk of baie na­by aan die lan­de ge­laai word) be­te­ken die koe­ël moet die weer­stand van­uit ’n sta­tie­se po­si­sie oor­kom. Dit ver­oor­saak dan ho­ër druk bin­ne die dop en op die ak­sie, as wan­neer die koe­ël reeds be­weeg en dán eers die lan­de tref. Hoe ver­der die koe­ël van die lan­de af weg ge­laai word (op voor­waar­de dat die koe­ël nie diep in die dop in­ge­druk word om so­doen­de ’n klei­ner dop­vo­lu­me te ver­oor­saak nie) hoe be­ter is dit vir die hand­ha­wing van la­er druk.
Om die vraag dus di­rek te ant­woord: Nee, die lan­ger vry­boor is geen­sins ge­vaar­lik nie, so­lank ver­ant­woor­de­li­ke la­dings ge­bruik word. In­teen­deel, die lan­ger vry­boor werk vei­li­ger la­dings in die hand.
In­dien ’n 215gr R­hi­no-koe­ël as voor­beeld ge­bruik word, en die pa­troon word 78.2mm lank ge­maak in die P14-ak­sie, kan ’n sta­di­ge dryfmiddel soos S365 ge­bruik word. ’n La­ding van tus­sen 48gr en 50gr S365 be­hoort ’n la­ding­digt­heid van tus­sen 97% en 100% te gee, met ’n druk­vlak van tus­sen 45 000 en 51 000psi vir ’n snel­heid uit ’n 25”-loop van tus­sen 2 420 en 2 500vps. Die kruit brand al­les uit. Pres­ta­sie word na­tuur­lik be­ïn­vloed deur die bran­din­deks-af­wy­king van die be­paal­de lot kruit wat ge­bruik word. Ins­ge­lyks kan S355 ook ef­fek­tief ge­bruik word, waar 55gr S355 teen on­ge­veer 55 000psi ’n tromp­snel­heid van on­ge­veer 2 480vps kan le­wer. Weer­eens is dit on­der­wor­pe aan die be­paal­de lot­nom­mer-kruit.
My per­soon­li­ke voor­keur sal wees om die kruit te ge­bruik wat die laag­ste druk, bes­te la­ding­digt­heid, vol­le­dig­ste ver­bran­ding en bes­te o­pe­ra­si­o­ne­le spoed le­wer. In hier­die ge­val sal dit die moei­te werd wees om S365 te pro­beer ag­ter 215gr-koe­ëls en S355 ag­ter ’n 174- of 180gr-koe­ël.
Uit al­le per­spek­tie­we be­skou, kan hier­die ge­weer ver­se­ker nog ja­re se uit­ste­ken­de diens le­wer en daar­na kan die ak­sie met ’n nu­we loop (die­self­de of ’n an­der ka­li­ber) op­nuut ja­re se ple­sier aan sy ei­e­naar gee.
Ek laai my eie pa­tro­ne se­dert 2002 vir ’n .308 Win­ches­ter en het aan­vank­lik PMP se 150gr ProAmm-koe­ëls ge­bruik, maar laai nou reeds se­dert 2010 Sier­ra Ga­meKings van 165gr. ’n Ver­koops­man by ’n wa­pen­win­kel het on­langs aan­be­veel dat ek eer­der pre­mi­um­koe­ëls soos Bar­nes, Pe­re­gri­ne, Nos­ler AccuBond of Hor­na­dy In­terBond moet ge­bruik vir jag en ook lie­wer kom­pe­ti­sie­koe­ëls vir skyf­skiet moet laai. Is dit no­dig om pre­mi­um­koe­ëls aan te skaf vir bil­tong­jag en skyf­skiet as ek net my skiet­ver­plig­tin­ge wil na­kom? Ek het nog al­tyd baie suk­ses­vol ge­jag met bei­de die PMP- en Sier­ra-koe­ëls.
Die .308 Win­ches­ter is nie ’n “vin­ni­ge” ka­li­ber waar­voor pre­mi­um­koe­ëls vir so­ge­naam­de “bil­tong­wild” be­no­dig word nie. Die Sier­ra Ga­meKing en PMP ProAmm­koe­ëls se man­tels is sterk ge­noeg om te ver­hoed dat hul­le op ti­pie- se Bos­veld­af­stan­de te gou of te veel om­klink of op­breek. Wan­neer krag­ti­ger ka­li­bers soos die .300 WSM of .300 Win Mag ge­bruik word, kan ’n mens be­gin dink aan die nood­saak­lik­heid om pre­mi­um­koe­ëls te ge­bruik. Sier­ra-koe­ëls is in elk ge­val be­kend vir hul goeie ak­ku­raat­heid en jy kan met ver­troue lan­ger sko­te met hul­le neem.
Die pre­mi­um­koe­ël bied eg­ter be­ter ver­se­ke­ring teen moont­li­ke koe­ël­mis­luk­king, maar goeie skoot­pla­sing en re­la­tie­we lae im­pak­snel­heid met ’n er­ken­de jag­koe­ël soos Sier­ra se Ga­meKing of PMP se ProAmm, ver­min­der die kan­se dat die skoot on­suk­ses­vol sal wees. Ie­mand het nou die dag op­ge­merk dat wilds­bok­ke nie hul­le koe­ël­weer­stan­dig­heid met die ja­re ver­hoog het so­dat spe­si­a­le duur koe­ëls nou be­no­dig word nie. Ek het na aan­lei­ding hier­van, son­der be­na­de­ling van die be­nut­ting van teg­no­lo­gie­se vor­de­ring, be­gin won­der hoe­veel kom­mer­si­ë­le krag ag­ter die be­mar­king van hier­die pre­mi­um­koe­ëls sit. GE­SON­DE VER­STAND LAAT JOU INDIVIDUALITEIT GEDY. * Kon­tak Kas­sie by Da­ve S­heer in Mon­ta­na, P­re­to­ria by 010-3001222 of kas­[email protected]­ves­heer.com
BO en HEEL BO: P14-ak­sies is sterk en be­trou­baar. Dis ’n lang ak­sie en kan om­ge­bou word vir die mees­te van die ge­wil­de groot­ka­li­bers wat hui­dig be­skik­baar is.
Van links af: Sier­ra Ga­meKing, PMP ProAmm, Hor­na­dy In­terLock, Nos­ler Par­ti­ti­on, Nor­ma Oryx en S­wift A-Fra­me. Dis nie al­tyd no­dig om pre­mi­um­graad­koe­ëls vir jag te ge­bruik nie.