Heindrich Wyngaard: Kom ook die armes tegemoet in NGV-insette | Netwerk24
Deur Heindrich Wyngaard 01 Desember 2019 00:01
Die afgelope Vrydag se malligheid met Swart Vrydag-uitverkopings het my laat wonder hoekom dié verskynsel nie ook verleng word na byvoorbeeld “afslag”- toegang vir arm mense tot mediese fondse nie.
’n Malle idee, nè? Maar die naderende feestyd is ook ’n tyd vir droom, is dit nie?
Boonop is die swak gesondheidsorg waarmee die arm mens daagliks vir lief moet neem by openbare gesondheidsorgfasiliteite, hetsy hospitale of klinieke, tog oorbekend. Jy slaap, soms vir ure, op die sitplekke of vloer van die noodgevalle-afdeling. Noodgevalle! Jy moet jou eie beddegoed saamneem, jou familie moet jou kom voed en bad. Die personeel loop verby asof hulle gehoorprobleme het.
Die voorvalle is legio; die verhale grusaam.
En daarom het ’n mens begrip vir die angs in die stemme van diegene wat teen die karre skop oor die voorgenome Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) waardeur die regering gehalte-gesondheidsorg vir álle landsburgers wil verseker.
O, nee, gil hulle verontwaardig. Hoe op dees aarde kan so ’n omvattende plan werk as dit gaan soos wat dit gaan by die bestaande staatsbestuurde gesondheidsorgfasiliteite? Wanneer infrastruktuur in duie stort, wanneer dit só vuil en die personeel só lui is (die goeies uitgesluit); en wanneer siekes asof reeds dood behandel word?
My wens is dat private gesondheidsorgverskaffers se insette insluit dat hulle bereid is om hand en hulpbronne by te sit vir ’n saamwerkplan om die verbetering van staatshospitale en -klinieke te verseker.
En dan, gemaak besorgd, vra die NGV-teenstanders waarom verseker die staat nie eerder éérs ’n verbetering van bestaande gesondheidsdienste nie? Waarom nie dít nie, waarom nie dát nie?
Maar wat hulle eintlik meer bekommer is dat hulle ná die inwerkingstelling van die NGV private gesondheidsorgfasiliteite met die arm massa sal moet deel.
Dié arm massa het nie tans lidmaatskap van mediese fondse nie – en dit is in hoofsaak ’n swart massa, luidens die nuutste syfers oor ongelykheidstendense van Statistieke Suid-Afrika (SSA), wat byna vanselfsprekend moet wees as jy ook die land se (swart) werkloosheidsyfer en (skeefgetrekte) inkomstevlakke onder die verskillende bevolkingsgroepe in berekening bring.
Slegs 10,1% van die swart bevolking het in die SSA-opname aangedui dat hulle toegang tot mediese fondse het teenoor 72,4% van die wit bevolking, omtrent 20,2% bruin huishoudings en 48,9% van Indiër- en Asiese gesinne. Dit beteken agt uit tien swart huishoudings maak van openbare gesondheidsorg gebruik – en net een uit tien wit huishoudings.
Die voordele wat mediese fondse hul lede (ten duurste) bied, is die armes dus nie beskore nie. Hulle bevind hulle aan die ontvangkant van ongesteldheids-apartheid wanneer dié gewraakte vraag met hul aankoms by apteke en dokter-spreekkamers gestel word: “Mediese fonds of privaat/kontant?”
Dié vraag bepaal dikwels waar jy sit of staan in die spreekkamer of tou, of jy die beste of mees bekostigbare medisyne kry en ook hoeveel tyd die dokter aan jou bestee – selfs in staatsklinieke of hospitale, want dalk moet dokter nou-nou wegkom om vir ekstra inkomste te gaan locum by ’n private praktyk.
Die afgelope Vrydag was die laaste dag dat die publiek kommentaar oor die NGV-wetsontwerp kon indien.
Hierdie is immers die enigste tyd van die jaar “wat ons lewe asof daar ’n môre is”, soos Ronelda S. Kamfer in haar gedig “krismis-stamps” skryf.