Op 10 November 2011, in ’n volgepakte HB Thom-teater op Stellenbosch, het die redakteur van Die Burger as genooide spreker by die Konvokasie van Stellenbosch Universiteit opgetree. By hierdie geleentheid is die toekoms van Afrikaans as voertaal in die universiteit bespreek, ‘n tema wat al geruime tyd in die nuus was en wat waarskynlik nog lank in die nuus sal wees. Maar Booyens het oor die bedreiging van ’n ander “spesie”, die gedrukte media, kom praat. Hoewel hy op die koerantwese gefokus het, is die uitdagings wat koerante in die gesig staar, ook toepaslik op boeke en tydskrifte.
Maar hoekom soveel langer grasie aan ons? Mens sou dink die Engelstalige pers, met die voordeel van ’n wêreldtaal en die grootste uitgewershuise in New York en Londen, kan mos nie vinniger ondergaan as ons nie? In hierdie geval is dit egter ’n voordeel om nie ’n Eerste Wêreld-land te wees nie - eers wanneer breëband hier alledaags is en almal hulle programme direk op rekenaars kyk, dán skuif ons op in die “death row van drukmedia”.
Booyens se uitspraak ivm die begrip vir markbehoeftes laat my nogal wonder: een redakteur het al aan my gesê dat enige redakteur wat sê hy ken sy mark praat twak. Ook noem Booyens dat ’n senior Nasperser aan ’n groep redakteurs gesê het dat indien daar nog ‘n Bybelboek ná Jesaja was, dit “Die Redakteurs” sou geheet het, want hulle verbeel hulle dat hulle profetiese insig het. Een ding wat Booyens nie is nie, is ’n doemprofeet en ek glo baie hoop hy en sy mederedakteurs is eintlik Rigters wat die gedrukte media deur die woestyn – of noem dit sommer op sy naam: begraafplaas – kan lei.
Dat Naspers nog altyd aanpasbaar was, is beslis waar. Só het die maatskappy met die stigting van De Burger in 1915 as mondstuk vir die verarmde (in baie gevalle hulpbehoewende) Afrikanervolk ’n groot rol gespeel in die politieke en ekonomiese opkoms van die groep. En mettertyd het dit die monster wat dit help skep het, naamlik apartheid, die rug gekeer (amptelik in 1990 toe Ebbe Dommisse, destydse redakteur van Die Burger,verklaar het dat die koerant hom losmaak van die NP). Gedurende moeilike ekonomiese tye het Nasionale Pers-mense gehuur om teen lae salarisse lang ure te werk – ook die senior personeel – en daarom kon die maatskappy na ander sektore uitbrei, ook na die Engelse en swart markte. Nóg ’n Rubicon is oorgesteek toe Koos Bekker in 1985 M-Net aan Suid-Afrika gegee het; nie om die gedrukte media te versaak nie, maar om te wys Naspers aanvaar dit wat vir redakteurs baie moeilik is om te sluk: dat koerante nie meer die alleendraers van nuus is nie, maar deel is van ’n van nuus-ekosisteem, soos Booyens dit noem.
En wat doen die gedrukte media wêreldwyd om aan te pas? Hulle krimp hulle voetspore - koerante maak hulle blaaie kleiner (dié wat kan; Die Burger kan nie, want sy rolperse kan nie so konfigureer nie) en hulle gaan ooreenkomste aan met ander koerante om nuus te deel, soos Naspers se hoofstroomblaaie Die Burger, Beeld, Volksblad en Rapport. Hulle maak ook buitelandse kantore toe, en hulle erken die ou waarheid: anker jou inhoud in jou eie streek. Dit beteken dat nie alle nuus in al Naspers se koerante ooit dieselfde sal wees nie. En dat streekskoerante steeds ’n bestaansreg het. Al kan jy nie ’n koerant in jou broeksak steek soos ‘n iPod of selfoon nie, hou baie mense immers nog van die gevoel van papier. En in ‘n land soos hierdie, veral in ons uitgestrekte platteland, is die koerant nog koning. Altans vir die afsienbare toekoms - dit behoort nog ’n paar dekades te neem voordat rekenaars en die internet deel is van elke Suid-Afrikaner se alledaagse bestaan.
Untitled Document 04.06.2011 Weer tyd vir burgerlike verset teen die muilbandwette Ons veg saam met die versetstryders Vrye Woord was een van die talle organisasies wat van die begin af saam met die pers teen die muilbandwette en –praktyke van die ANC gekant was. Ons het mnr. Zwelinzima Vavi persoonlik gelukgewens toe hy onverskrokke standpunt daaroor teen COSATU se alliansievennoot die ANC ingeneem het en hy het sy waardering betuig. Hoe belangrik sy verset simbolies...
Untitled Document 06.04.2011 Regeringskoerant – ’n dwase plan Herman Toerien (Vrye Woord het vroeër berig hoe die ANC/regering die hele opvoedkundige bedryf met staatsuitgewery inpalm. Nou het hulle klaarblyklik ook ’n oog op ’n hap uit die persbedryf met ’n eie sogenaamde “staatskoerant”. Die skrywer was in die vroeë 1980’s ’n paar jaar lank redakteur van die regering se koerant, Puisano, met ’n oplaag van...