Tyd op ’n horlosie en die kalender bestaan nie werklik nie, ons het dit self geskep om sin te maak van die wêreld om ons.
Derduisende jare gelede was daar ’n ander begrip van tyd. Seisoene, die son, maan en sterre het ’n begrip van tyd aan mense gegee. Kalenders het sosiale, gelowige en administratiewe bedrywighede fokus gegee.
Swaartekrag is die kromming van tyd en ruimte wat veroorsaak word deur reusevoorwerpe, wat bepaal watter pad dié sal neem. Byna soos ’n groot laken wat vier mense oophou – elkeen hou ’n hoek vas – en iemand gooi in bal daarop. Die tyd en ruimte is die laken en die bal is die voorwerp.
Só lyk die Virgo, ’n interferometer-gravitasiegolf-observatorium in Italië wat ook die eerste keer saam met die Ligo-instrument in die VSA gravitasiegolwe opgespoor het.Foto: Virgo
Die bal sal neig na ’n plek en die laken – die swaartekrag – is die kromming, of buiging van ruimte-tyd, rondom dit.
Einstein het in sy teorie van algemene relatiwiteit wiskundig bewys dat massiewe voorwerpe ruimte-tyd tot so ’n mate sal verwring dat golwe daaruit sal beweeg teen die spoed van lig, en daarmee saam sal hulle inligting oor hul oorsprong saamdra.
Sulke gravitasiegolwe het nog altyd bestaan, maar nie die tegnologie om dit op te spoor nie. Dit is rimpelings in ruimte-tyd wat veroorsaak word deur die kragtigste
Dit bestaan uit twee lynregte arms wat elk 4 km lank is. ’n Laserstraal word geskyn en aan albei kante deur spieëls gereflekteer. Wanneer ’n gravitasiegolf verbykom, veroorsaak die verwringing van die ruimte dat die arms van die interferometer beurtelings langer en korter word.
In die betrokke eksperiment het hulle daarin geslaag om die sein in klank om te skakel. Wanneer dit gespeel word, maak dit ’n onmiskenbare “tjirp” – ’n vinnig stygende toon – gevolg deur ’n dieper, dalende ploep-klank. Dit is die stralingspatroon van die nou gekombineerde gravitasiekolk.
Binne dit alles is die heelal al vinniger en vinniger besig om uit te dy. Dit wat die verste van ons af is beweeg die vinnigste, maak nie saak waar jy is in die heelal nie – alles beweeg weg van jou. Soos ’n brood in die oond met rosyne in: Soos die brood rys, so beweeg die rosyne al verder uit mekaar – vir ewig.