Wat beteken Ramaphosa se besoek aan die Britte nou eintlik?Deur: Werner Human Werner Human (Foto: Verskaf) President Ramaphosa se besoek aan die Verenigde Koninkryk is in vele opsigte merkwaardig. Daar is tydens sy besoek geen tekort om hierdie waarneming te staaf nie. Ramaphosa is die eerste staatshoof wat die Verenigde Koninkryk ontvang sedert Koning Charles III die troon bestyg het. Ramaphosa is ontvang deur meer as 1 000 soldate en ŉ perdewag wat 230 sterk was. Hy is ook met staande toejuiging ontvang in die glansgalery van die House of Lords, waar hy beide huise van die Britse parlement toegespreek het, en is in die finale deel van sy besoek bederf met ŉ luukse ete in die Buckingham-paleis, waar daar sonder perke lofprysing teenoor hom en Suid-Afrika uitgedeel is. Ramaphosa het ook skaflik voorgekom, ŉ netjiese toespraak gelewer en kon homself goed handhaaf in die talle gesprekke wat hy met hooggeplaastes gevoer het. Ná dit alles voel dit egter nog steeds of alles net nie pluis is nie. Aan die een kant is dít wat die inhoudelike aspek aanbetref soos enige ander staatsbesoek – die hernuwing en versterking van diplomatieke bande wat sterk simboliese gewig dra; die verkenning van nuwe ekonomiese geleenthede in handel en nywerheid; en nuwe ondernemings wat eie is aan ŉ staatsbesoek. Dit is egter met die toesprake van president Ramaphosa en die speaker van die laerhuis in die Britse parlement, Sir Lindsay Hoyle, wat die prentjie meer duidelik geword het. Van Hoyle se kant af beskryf hy ŉ beeld van Suid-Afrika wat nie werklik is nie. Hoyle beskryf Suid-Afrika as ŉ vry en demokratiese land met ŉ prysenswaardige parlementêre sisteem, en die Suid-Afrikaanse Grondwet wat menswaardigheid vooropstel, die oppergesag van die reg bevorder, en ook ŉ veelparty kiesstelsel daarstel wat verantwoordbaarheid, openheid en optrede in krisisse verseker. Nie een van die punte weerspieël die ware stand van sake nie, maar tog word dit alom aanvaar as die stand van die land. Op sy beurt stel Ramaphosa egter ŉ lys van eise aan die Britte – meer getrou aan die retoriek en ideologiese vertrekpunte van die Suid-Afrikaanse regering, en ook die Afrika Unie. Hy stel onder andere dat die Covid-19-pandemie die rykdom, mag, middele tot gesondheidsorg en tegnologie tussen nasies ontbloot het, en dat dit dringend aangespreek moet word. Verder, dat klimaatsverandering aangebring is deur ontwikkelde lande en daarvoor moet daar vergoeding oorbetaal word om die gevolge van klimaatsverandering aan te spreek. Dit moet die vorm van toelae van die internasionale gemeenskap, toegewende lenings en investering aanneem. Die trant van Ramaphosa se toespraak, in meer direkte terme, is dat die probleme in Afrika op ŉ globale vlak benader moet word en die ontwikkelde lande in die weste die probleme van Suid-Afrika en die res van die kontinent deur befondsing moet aanspreek. Daar is nie ŉ woord gerep oor die pogings van die Afrika Unie, waarvan Ramaphosa tot onlangs president was, om die krisisse van die kontinent aan te spreek nie. Daar is ook nie genoem van Suid-Afrikaanse pogings om die veelvoudige krisispunte aan te spreek nie. Op die oog af word die ellende van Afrika in die toespraak voor die deur van die Verenigde Koninkryke en die res van die Weste neergelê. Die probleem is egter dat buitelandse hulp weinig enige probleme van Afrika opgelos het. Dit is trouens bewese dat buitelandse hulp bykans geen verligting aan Afrika-lande bied nie. Die voormalige president van die Wêreldbank, James Wolfensohn, het die opmerking gemaak dat buitelandse hulp aan Afrika ondoeltreffend is vanweë “korrupsie, ontoereikende regeringsbeleide en swak regering”. Op ŉ staatlike en politiese vlak het die besoek van Ramaphosa aan die Verenigde Koninkryk wel diplomatieke bande versterk. Die waarde daarvan kan alleen ontsluit word indien die Suid-Afrikaanse regering doeltreffend regeer, grootliks korrupsievry is en sinvolle regeringsbeleide volg. Daardie voorvereistes ontbreek volkome in die huidige stand van die staat.