PressReader - Beeld: 2017-07-05 - ‘Hoë in­fla­sie help nié e­ko­no­mie vol­hou­baar groei’
‘Hoë in­fla­sie help nié e­ko­no­mie vol­hou­baar groei’
Beeld - 2017-07-05 - Wêreld­beeld - Han­lie S­tad­ler
Ho­ër in­fla­sie be­te­ken dat jy ’n be­ter ver­ho­ging kry in­dien dit aan die in­fla­sie­koers ge­kop­pel word. Dit be­te­ken jy het meer geld en be­stee meer, wat weer die e­ko­no­mie help groei. Reg? Nee, glad nie! S­ter­ker e­ko­no­mie­se groei wat deur ho­ër in­fla­sie “ver­oor­saak” word, is nie vol­hou­ba­re e­ko­no­mie­se groei nie.
Dit word “sy eie self­ver­vul­len­de uit­koms” om­dat dit geld­een­he­de laat ver­swak en in­ge­voer­de goe­de­re duur­der maak waar­deur in­fla­sie ver­der op­ge­druk word.
Dan moet ren­te­koer­se styg om in­fla­sie aan ban­de te lê en dit be­te­ken ver­brui­kers en maat­skap­pye kan nie be­kos­tig om geld te leen om te be­lê (by­voor­beeld in hui­se of fa­brie­ke) nie.
En as die “gel­d­il­lu­sie” ver­damp, word die on­vol­hou­ba­re e­ko­no­mie­se groei om­ge­keer.
Dit klink soos ’n les in e­ko­no­mie 101, maar Le­setja K­ga­ny­a­go, pre­si­dent van die Re­ser­we­bank, sê in die vol­gen­de paar maan­de moet ver­brui­kers ver­wag om ge- reeld te hoor hoe­kom die sen­tra­le bank be­trek­lik lae in­fla­sie na­streef en la­er eer­der as ho­ër in sy tei­ken­band van 3% tot 6% sal mik.
Se­dert adv. Bu­si­si­we Mkhwe­ba­ne, o­pen­ba­re be­sker­mer (OB), on­langs aan­be­veel het dat die Re­ser­we­bank se grond­wet­li­ke man­daat aan­ge­pas word om op e­ko­no­mie­se groei eer­der as be­heer oor die rand (en dus in­fla­sie) te fo­kus, woed ’n de­bat oor wat die man­daat moet wees.
K­ga­ny­a­go sê hy ver­wel­kom o­pen­ba­re de­bat, maar be­hoor­li­ke na­vor­sing en ont­le­ding moet ge­doen word.
Mo­ne­tê­re be­leid het ál­tyd ten doel om e­ko­no­mie­se groei te on­der­steun – maar op ’n vol­hou­ba­re ma­nier. “Er­va­ring toon dat e­ko­no­mieë s­ter­ker en meer kon­se­kwent groei teen la­er in­fla­sie­koer­se.”
Hy daag die voor­stan­ders van ho­ër in­fla­sie om te be­wys dat dit wel be­ter is as die in­fla­sie­tei­ken van 3% tot 6%. Dié wat ho­ër in­fla­sie voor­staan, het “’n kort ge­heue”, sê hy.
“Dié be­leid is in die 1970’s deur baie ont­wik­kel­de e­ko­no- mieë ge­toets en in twy­fel ge­trek. Ont­wik­ke­len­de lan­de, soos Bra­si­lië, het dit in die 1980’s ge­toets. Die ge­vol­ge was ska­de­lik, want pos­te wat in die vroeë tyd­perk van sty­gen­de in­fla­sie ge­skep is, moes la­ter be­snoei word.
“Om die waar­heid te sê, die af­ge­lo­pe half­eeu is be­saai met voor­beel­de van uit­ge­reik­te en pyn­li­ke re­ses­sies wat ver­oor­saak is deur die nood­saak om weg­hol­in­fla­sie te tem – in­fla­sie wat deur o­wer­he­de ge­skep is met die ‘gel­d­il­lu­sie’ van groei ver­sterk deur geld te druk.”
Sty­gen­de in­fla­sie skep vol­gens K­ga­ny­a­go “sy eie self­ver­vul­len- de uit­koms” om­dat dit geld­een­he­de laat ver­swak en in­ge­voer­de goe­de­re duur­der maak, wat in­fla­sie ver­der op­druk en ren­te­koer­se laat styg.
Hy sê die brand­stof­prys is ’n goeie voor­beeld daar­van: As die rand ver­swak, be­taal ál­le SuidA­fri­ka­ners meer vir brand­stof of ver­voer. Dan eis hul­le ho­ër sa­la­ris­se, wat be­te­ken ver­voer­kos­te lei tot ’n ver­al­ge­meen­de in­fla­sie­pro­bleem.
Hoë in­fla­sie ver­er­ger on­ge­lyk­heid om­dat dit die arm men­se swaar­der straf as die wel­va­ren­des.
Vol­gens sy­fers van Sta­tis­tie­ke Suid-A­fri­ka is die in­fla­sie­koers van die arm­ste Suid-A­fri­ka­ners se­dert 2000 kon­se­kwent by­na 1 per­sen­ta­sie­punt ho­ër as dié van die ryk­ste Suid-A­fri­ka­ners (7% teen­oor 6,1%).
Dit kom daar­op neer dat arm Suid-A­fri­ka­ners se in­kom­ste die af­ge­lo­pe 16 jaar met 13,5% ge­daal het teen­oor dié van ry­ker Suid-A­fri­ka­ners.
Dit is om­dat die prys van ’n brood, by­voor­beeld, ’n gro­ter per­sen­ta­sie van arm men­se se in­kom­ste weg­vat.
As brood­pry­se dus met meer as die al­ge­me­ne in­fla­sie­koers styg, word die ar­mes har­der ge­tref.
“Die op­los­sing is nie om ho­ër in­fla­sie aan te moe­dig wat die prys van brood kan op­druk nie.”
Hoë in­fla­sie is nie ’n goeie ma­nier om die e­ko­no­mie te laat groei nie, sê die Re­ser­we­bank.