V & A - Chanette Paul
Chanette aan die skryf by haar huis in die Overberg
Wanneer het jy begin skryf?
Vandat ek woorde uit letters kon maak, maar lank voor dit het ek reeds my eie stories opgemaak. Ek het in standerd 2 (graad vier) my eerste storieboek begin waarin ek vir myself stories geskryf het. Een van my stories is op Siembamba voorgelees toe ek sestien was. En op universiteit het 'n kortverhaal in die Huisgenoot verskyn. 'n Magdom stories in die 20 jaar daarna, het nooit klaargekom nie en/of in snippermandjies beland. In 1995 het ek al my moed bymekaar geskraap en amptelik begin skryf.
Om dieselfde rede dat ek asemhaal. Ek kan nie anders nie. Ter wille van oorlewing – op meer as een vlak. Ek dink ook ek skryf om sin te maak van dinge.
Hoe kry jy dit reg om so produktief te wees?
Skryf is my werk én my passie. Buitendien, as ek wil weet hoe my storie gaan eindig moet ek hom klaarskryf. En ek het 20 jaar om voor op te maak!
Dit verg egter baie harde werk. Ek werk lang ure. Naweke en vakansiedae is nie vir my anders as ander dae nie en vakansietye is baie min en kort.
Hoe lank skryf jy aan 'n boek?
Dit hang heeltemal af van die soort boek.
Die heelwat dikker spanningsromans wat ek die afgelope jare skryf, neem egter gemiddeld nege maande – ek glo nie dis toevallig nie ;-).
Raad aan enige voornemende skrywer?
Voor jy begin, moet jy een ding onthou: 'skryf' is 'n werkwoord. Ek kan nie onthou wie dit eerste gesê het nie, maar ek kan die uitspraak heelhartig onderskryf. Om 'n storie uit te dink is die maklike deel. Om van daardie storie 'n boek te maak verg tande kners, deursettingsvermoë en bloedsweet. As dit werklik jou erns is, skryf. As dit nie is nie, hou verby.
Inspirasie kom al skrywende. Daar is prikkels wat mens se gedagtes in rat kry, maar dis feitlik onmoontlik om te sê waar 'n storie vandaan kom.
Vir my begin 'n storie by die karakters. Hulle kom klop by my aan. Teen die tyd dat ek hulle beter begin verstaan, het die ruimte waarbinne die storie-gebeure gaan plaasvind gewoonlik reeds begin vorm aanneem. Daarna kom die storie so half vanself. Soos Stephen King gesê het, skrywers vra mekaar nooit waar hulle idees vandaan kom nie omdat ons weet nie een van ons het die vaagste benul nie. Ek sekondeer.
Skryf jy net as jy geïnspireerd is?
Pieter de Vries het gesê hy skryf net as hy geïnspireerd is en hy sorg dat hy elke oggend om negeuur geïnspireerd is.
Ek sorg dat die muse teen sonop op die hoek van my lessenaar sit en sy mag eers weer vyf, ses uur saans afklim. Daarna is sy op bystand.
As ek moes wag vir inspirasie, sou daar nie brood op die tafel gewees het nie.
​Waar en wanneer skryf jy?
Eintlik "skryf" 'n mens 24/7. Jou kop los nooit heeltemal jou storie nie en in feitlik alles sien 'n mens die moontlikheid van nog 'n storie. Selfs wanneer jy uitgaan, sit jy en gesprekke afluister om te hoor hoe mense regtig praat, om emosies te probeer bepaal en gesigsuitdrukkings te ontleed. Alles omdat skryf, soos iemand eendag gesê het, 'n "affliction" is.
Die skryf op die rekenaar gebeur hoofsaaklik by my skryfplekkie naby die Suidste Punt van Afrika, maar ek skryf ook dikwels in my studeerkamer in Stanford wat op die Kleinrivier uitkyk.
Een, soms twee weke per maand moet ek afstaan aan manuskripontwikkeling wat ek vir Lapa Uitgewers doen. Dit doen ek op Stanford.
Waarom duik meerminne so gereeld op in jou boeke?
Daar word gesê dat mites die DNA van die siel is en as dit so is, is die meermin-mite die DNA van die vrouesiel. Wat natuurlik ironies is, want volgens legende het meerminne nie siele nie. Hulle het nie een nodig nie omdat hulle nie sterflik is nie. Wanneer hulle egter met 'n sterweling trou, verwerf hulle 'n siel, wat hulle dan wel deeglik nodig het omdat hulle ook sterflik word wanneer hulle die see vir land verruil.
Die meermin is 'n ontsaglik interessante argetipe en by uitstek die simbool van die vrou in haar oer-vorm. Sy is mens, maar ook nie heeltemal mens nie. Vis, maar nie volkome vis nie. Sy is 'n oerwese vasgevang tussen die waters van die onbewuste en die land van die bewuste wat 'n onderlyf en die vermoë om te kan asemhaal, verg. Sy het immer die hunkering na 'n maat – een wat haar dikwels nie verstaan nie, maar sonder wie sy self nie heel voel nie.
Ek dink elke vrou kan haar daarmee vereenselwig en ek in die besonder.
Kan ons nog 'n boek in die Davel-reeks verwag?
Die Daveltjies se storie is afgerond. Ek wonder soms wat met Pippa, Deborah se dogter, gebeur het, maar wil my nie laat verlei om haar storie te skryf nie. Maar mens moet seker nooit sê nooit nie.
Kom daar dalk nog 'n boek in Gys Niemand-reeks uit?
Gys probeer sy neus so af en toe weer in my skryfsake druk, maar voorlopig maak hy nie juis hond haaraf nie.
Sal Jojo Richter weer haar verskyning maak?
Ek vermoed stellig so. Sy wil haar storie klaargeskryf hê. Ek weet net nie wanneer dit gaan gebeur nie.
Is daar nog 'n ernstiger boek soos Leila word lig in die pyplyn?
Ek beplan nie een nie, maar ek wil ook nie sê nooit nie. Mens weet nie hoe die Muse mens in die toekoms gaan lei nie. Ek sal dus volstaan met: Nie binne die afsienbare toekoms nie. Op die oomblik geniet ek die ontspanningsfiksie net te veel.
Gaan jy weer romanses skryf?
Ek het in 2012 probeer en die gevolg was die Maanschijnbaai-tweeluik! Ek dink nie ek weet meer hoe nie.
Waarom het jy België gebruik as agtergrond vir die Offer-tweeluik?
Ek het nogal nou bande met die Lae Lande. My ma en haar familie het uit Nederland na Suid-Afrika geïmmigreeren die man in my lewe se mense kom nou weer van België. Vlaamse en Nederlandse letterkunde was ook deel van my studies.
Die bal is egter aan die rol gesit deur 'n agent wat my genader het om te hoor of ek nie sou belangstel om 'n boek in België te laat afspeel nie. Hy was bereid om vir my 'n vertaler te kry en my manuskrip by 'n Belgiese uitgewer te probeer plaas.
Dit was 'n uitdaging waarvoor ek nie kon nee sê nie.
Wat kom na die Offer-tweeluik?
Goeie nuus: Jojo Richter is terug! Paaiboelie verskyn in Augustus 2017. En ek skryf tans aan nog 'n boek waarin Jojo Richter weer 'n draai maak.