Wendag - Wat is spiritualiteit?
Spiritualiteit is 'n ietwat ontwykende begrip. Dit gaan oor 'n manier van leef, maar u kan die ook sien as 'n tradisionele begrip waarin 'n lewenstyl gekweek word. In elk geval is spiritualiteit nie noodwendig vaag of onduidelik nie. U moet u verstand gebruik vir spiritualiteit, sê kenners in die gebied. Maar waarom sukkel die ouer geslag gelowiges soms om dit te verstaan? En gaan spiritualiteit altyd oor God?
Spiritualiteit is meer sosiaal aanvaarbaar in die moderne lewe as die verwante begrippe geloof of godsdiens. Terselfdertyd wek spiritualiteit dikwels weerstand op en word die verskynsel as vaag of onduidelik beskou. 'n Deel van hierdie vaagheid het 'n taalkundige agtergrond. Die woord spiritualiteit is in werklikheid 'n poliseem. Dit wil sê: dit is 'n woord wat, afhangende van die konteks, verskeie nou verwante betekenisse kan kry. In daardie opsig kan ons kyk na 'n woord soos 'rugby'. Hiermee kan u die bal, die rugbywedstryd sowel as die sportsektor (rugby) aanwys. Iets soortgelyk is die geval met die woord spiritualiteit: dit kan dui op 'n lewenshouding, 'n manier van leef, 'n leerstelling of tradisie, of sekere godsdienstige praktyke ('n Boeddhistiese, 'n Christelike of 'n Franciscaanse spiritualiteit).
Maar dit is natuurlik nie alles nie. Daar is ook substantiewe grond vir daardie vae beeld. Byvoorbeeld, tydens 'n edelsteenterapie kan u kristalle op of naby verskillende dele van u liggaam plaas, naamlik die dele waar u liggaam "uit balans" is. Die "energiefrekwensie" van die edelstene werk dan op die selle van die liggaam in. Dit veroorsaak dat die liggaam "op dieselfde golflengte vibreer" as die klippe wat ontplooi word. (Sien edelsteenterapie). Dit is natuurlik nogal onnavolgbaar. Maar een of meer ontsporings maak nog nie dat elke geestelike onderrig vaag en wollerig is nie. Daarbenewens word glad nie gesê dat intellektueel onnavolgbare teorieë in die praktyk geen voordelige uitwerking kan hê nie.
Maar binne die Christelike begrip van spiritualiteit is daar altyd 'n sterk neiging om redelikheid en gesonde verstand uit die oog te verloor. "Alhoewel die grense van rasionaliteit fundamenteel oortuigend is poog [Christelike spiritualiteit] om die so lank as moontlik van rede te onderskry", sê die teoloog Frans Maas in sy boek Spiritualiteit as insig.
"Spiritualiteit is intelligent," sê Kees Waaijman, professor in spiritualiteit. 'Jy moet jou brein gebruik vir spiritualiteit. Gedurende die afgelope drie eeue het hierdie sin ietwat verlore gegaan, maar tot in die Middeleeue was alle groot mistici groot denkers en groot denkers mistici. Na die Middeleeue kry jy 'n verdeeldheid tussen spiritualiteit en teologie. Mistici het dikwels vroom en dom geword en teoloë godsdienstig en aantreklik. Soort van 'n skeuring; 'n arbeidsverdeling wat niks in gemeen het nie. Vroomheid word aangegee as domheid. Geestelikheid is opgeneem: "luister net, dink nie, doen net"; pas aan, volg die skare. "
Miskien moet ons, om 'n behoorlike begrip te vorm, begin by die basiese betekenis van die woord: "spiritus", "spirit". Spiritualiteit kan verstaan word as die gemoedstoestand waaruit jy leef. "Met spiritualiteit bedoel ek 'n manier van leef, 'n basiese houding wat alles inkleur wat van iemand voortspruit en wat hy of sy absorbeer ... So 'n basiese houding oriënteer die hele bestaan." (Frans Maas) In hierdie sin kom spiritualiteit naby moderne begrippe soos lewenstyl of "lifestyle".
U kan sê: spiritualiteit is die 'vorm' van jou lewe, onderskei van die 'inhoud'. U lewe het 'n sekere betekenis, byvoorbeeld is u 'n entrepreneur, vader, vrywilliger of hartpasiënt. Dit alles is hoe jy jou lewe goed gee, of hoe dit vervul word. Maar hoe u voel oor al hierdie dinge in jou lewe, waaraan jy aandag gee, het te doen met jou geestelikheid. In die sin leef almal altyd in 'n sekere spiritualiteit, hoewel nie almal daaraan sal dink nie.
Maar waar kom God nou in die prentjie? Is spiritualiteit egter denkbaar sonder 'n konsep van God? Hierdie konsep kan in die prentjie kom as u wonder waar u basiese houding eintlik rus. Heel algemeen: "Ons is deel van 'n tradisie wat sê dat die lewe deur 'n transendente teenwoordigheid gedra word," sê die teoloog Wiel Logister. En hy gaan voort, 'Die Ou Testament voeg by dat die teenwoordigheid besorg is oor die lot van slawe in Egipte, vir diegene wat in die moeilikheid is, vir die slagoffers van die groot en klein geskiedenis, vir elke man wat met vrae en geluk of met lewe en dood. ... Daar is 'n skeppende, verlossende en inspirerende krag van die Een wat in Eksodus 3 getipeer word as "Ek sal daar wees vir jou."
Godsgeloof is in daardie sin glad nie so ingewikkeld nie. Dit spruit uit die redelik spontane en miskien voor die hand liggende intuïsie dat die lewe wonderlik is. "Daar is meer," meer as die ding, meer as wat so voor die hand liggend is. Die voor die hand liggende dra dit wonderlik daarin. In die Christelike tradisie (en nie net daar nie) kry daardie wonderbaarlike 'n positiewe, belowende betekenis wat in die woord God saamgevat word.
Dit is ook die rede waarom Kees Waaijman die woord God direk, in sy definisie, in sy boek oor Spiritualiteit insluit. Hy definieer spiritualiteit as 'die relasionele gebeurtenis tussen God en mens'. onder andere sê Waaijman: "Waar God en mens in 'n verhouding tree, word dit opwindend; waar hulle vriende word, keelvol raak vir mekaar, dan nog steeds toenadering soek ... Ek wou die breedste moontlike begrip hê, insluitend omgewings spiritualiteit, 'n fokus op geregtigheid, rypwording. Is transendensie, die onvoorwaardelike, is die nie 'n breër term nie? ' Uiteindelik laat hy God staan. 'God figureer oral en stel hom in so 'n verskeidenheid dat die woord heel moontlik omvattender kan wees as mededingende begrippe. Noem my een filosoof wat nie met die goddelike geworstel het nie. Nietzsche ook, veral Nietzsche met sy "Gedig aan 'n onbekende God".
Ten slotte wil ek nie hê dat die begrip spiritualiteit problematies gemaak word vir 'n bepaalde groep gelowiges nie. Ek voel dat baie ouer gelowiges veral probleme ondervind met die begrip, want in hul oë is dit eintlik die kern van die saak. Spiritualiteit plaas sterk klem op die persoonlike ervaring van geloof, terwyl die ouer generasie gesukkel het (en soms nog steeds worstel) met die geloof soos geleer, met geloof as ideologie. Dit beteken dat 'n mens hoofsaaklik in gesprek (of in konflik is) met iets uiterliks, met 'n leerstelling, 'n moraliteit, 'n wêreldbeskouing, 'n kerk, 'n liturgie wat oorgelewer is.
Geloof het baie meer 'n eksistensiële saak geword in die verswakte, post-ideologiese era; dit gaan nie oor ander nie, maar oor my en my lewe. Vrae oor leerstelling, moraliteit, ritueel en instituut is nie opgelos nie, maar word in 'n ander lig gestel. Uiteindelik gaan dit alles oor: wat is daarin? Hoe kan ek gelukkig wees? Hoe word ek 'n beter mens wees vir myself en my omgewing?