Vakbond bepleit dat Spoorwegpolisie heringestel wordArgieffoto As die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) die drastiese toename in geweldsmisdade by treinstasies met erns wil hokslaan, sal die Spoorwegpolisie soos wat hy bestaan het voordat hy by die polisie ingelyf is in 1986, heringestel moet word. “Dit is die enigste manier hoe die SAPD sal voorkom dat meer mense by ons treinstasies sterf,” het Steve Harris, hoofsekretaris van die United National Transport Union (Untu), gesê. “Ons het toegewyde Spoorwegpolisielede nodig wat permanent by treinstasies en op treine geplaas word en vir wie dit ŉ prioriteit is om die misdaad te beveg.” Harris het gesê twee van die vakbond se werksplekverteenwoordigers is verlede week aangeval en beroof by die Salt River-stasie op die ou hoofroete tussen Kaapstad en Bellville. Mandilake Qhunyana is beroof en met ŉ skerp voorwerp gesteek op ŉ trein tussen Salt River en die Woodstock-stasie. Volgens Qhunyana was daar geen sekuriteit op die trein tydens die voorval nie. Sadia Jacobs is by die Salt Rivier-stasie van haar selfoon beroof. Albei verteenwoordigers is erg getraumatiseerd deur die geweldsmisdade. Volgens Harris is die twee persone in aparte voorvalle aangeval dae nadat Untu se lede moes hoor dat ŉ gewapende veiligheidswag (33) van Comwezi Security deur twee gewapende mans in die kop geskiet is terwyl hulle Maandag besig wat om die sentrale lyn tussen Heideveld en Nyanga naby Thambo Village saam met ŉ vroulike kollega te patrolleer om te verseker dat seinbokse nie gesteel word nie. Die rowers is vort met die twee wagte se vuurwapens. Nog niemand is weens die voorval aangekeer nie. Die treindrywer Pieter Barend (Piet) Botha is twee weke gelede twee keer in die kop geskiet toe rowers hom aangeval het by die Netreg-stasie ŉ paar kilometer verder. Brian Davids, voltydse uitvoerende raadslid van Untu, het die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (Prasa) gewaarsku dat die sentrale lyn tussen Langa, Chris Hani en Kapteinsklip toenemend gevaarlik word en deur die maatskappy gesluit sal moet word as dit nie beveilig kan word nie. Intussen was pendelaars in Gauteng gestrand toe hulle van Vereeniging en Westonaria via Midway na Johannesburg gereis het, het Sonja Carstens, woordvoerder van Untu, bygevoeg. “Gewelddadige diensleweringsbetogings het Woensdag in die Kliptown-gemeenskap in Soweto uitgebreek. Klippe en brandende motorbande is op die spoorlyne geplaas en die treine is met klippe bestook.” Teen Vrydag het Prasa toegegee dat hy nie in staat is om geweldsmidaad by Suid-Afrika se stasies alleen te bestry nie. “Prasa het toegegee hy het ŉ plig om ŉ veilige werksomgewing te verskaf, maar het gesê hy is afhanklik van ander wetstoepassers om sy hande in die stryd te vat. Harris het gesê die vakbond stem saam. “Die Instituut vir Sekerheidstudies (ISS) het vroeër in ŉ verslag die inlywing van die Spoorwegpolisie by die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) in 1986 beskryf as ŉ uitstekende voorbeeld van hoe dit bygedra het dat plaaslike misdaad en dienslewerings prioriteite afgeskeep word,” het Harris bygevoeg. “Die inlywing het gepaardgegaan met beloftes van ŉ vergrote SAPD waarin meer aandag gegee sou word aan die spoorwegsektor, sy eiendom, sy personeel en passasiers. In die jare wat gevolg het, het die teenoorgestelde gebeur.” Die situasie het so agteruitgegaan dat die spoorwegsektor private veiligheidsmaatskappye moes aanstel. Dit was eers in 2003 dat ŉ toegewyde eenheid vir spoorweg verwante misdaad in die polisie geskep is, aldus die ISS-verslag. Harris het gesê die toegewyde spoorwegeenheid in die polisie is nie doeltreffend genoeg om geweldsmisdaad te bekamp nie. Dit is moeilik om die presiese omvang van die probleem te bepaal omdat geen aparte misdaadstatistiek daarvoor gehou word nie. “Untu sou graag wou gesien het dat die SAPD planne bekendmaak oor hoe veiligheidsmaatreëls by treinstasies verskerp gaan word. Dit is nie eens Donderdag in die polisie se persverklaring genoem nie, waarin daar gespog is met die 3 641 polisiekonstabels wat op seremonies in Athlone in die Wes-Kaap en in Pretoria, Gauteng uitgepasseer het. “Die SAPD het beloof dat die polisielede sal help om sigbare polisiëring te verbeter en vinniger op klagtes te reageer. Hulle sal in die Wes-Kaap ook geplaas word op plekke wat die polisie as prioriteitsgebied beskou. Untu meen die treinstasies behoort een van hierdie prioriteitsgebiede te wees,” het Harris bygevoeg. Volgens hom ondersteun Siyabonga Gama, hoofbestuurder van Transnet, en die Federasie van Unies van Suid-Afrika (Fedusa) sy pleidooi. Gama kla dat Transnet worstel met sy dienslewering weens kabeldiefstal. Untu sal nou met die hulp van Fedusa die adjunk-president nader om te reël vir ŉ dringende vergadering wat die ministers van openbare ondernemings, van vervoer, van finansies en die polisie sal insluit om met die vakbond, Transnet en Fedusa te vergader om te die herinstelling van die Spoorwegpolisie te bespreek.