Die sleutelteks vir vanjaar is die vertelling van Jesus se geboorte volgens die Evangelie van Lukas. Die teks is gevul met die klanke van die vreugdelied wat die Engele daardie nag gesing het . . . met die verwondering en die lof wat in die harte van die skaapwagters gewek word. Die blye boodskap, die goeie tyding klink as 't ware na 'n jubellied soos daar van Jesus, die Messias, se menswording vertel word.
Die Jesajateks vorm deel van die Messiaanse profesieë en kan saam met die oproep tot lof in Psalm 96 sinvol en veelseggend in die liturgie aangewend word. Kersfees is 'n tyd van vrolik en bly wees. Vir ieder en elk moet dit, soos ons tekste verkondig, 'n tyd van jubeling en lofsang wees. 'n Tyd om opnuut in verwondering te staan oor die Messias – Immanuel, God met ons! Mag die Feesdiens vanjaar dan die ruimte bied waar lofuitinge 'n hoogtepunt kan bereik!
Daar was skaapwagters in daardie omgewing wat in die oop veld gebly en in die nag oor hulle skape wag gehou het. 9Meteens staan daar 'n engel van die Here by hulle, en die heerlikheid van die Here het rondom hulle geskyn. Hulle het baie groot geskrik. 10Toe sê die engel vir hulle: "Moenie bang wees nie, want kyk, ek bring vir julle 'n goeie tyding van groot blydskap wat vir die hele volk bestem is. 11Vandag is daar vir julle in die stad van Dawid die Verlosser gebore, Christus die Here! 12En dit is vir julle die teken: julle sal 'n kindjie vind wat in doeke toegedraai is en in 'n krip lê."
Nadat Lukas in hoofstuk 1 verhale vertel het wat nie in die ander evangelies voorkom nie – verhale wat sentreer om die aankondigings rondom Johannes en Jesus en die reaksies wat dit by Maria, Elisabet en Sagaria uitlok – sluit hy in hoofstuk 2 dieselfde verhaal as Matteus (1:18-25) oor die geboorte van Jesus in. Die res van die hoofstuk is daarna weer eie verhale, wat nie in die ander evangelies voorkom nie.
Lukas verbind die verhale van die Verlosser aan die gebeure op die wêreldfront ter wille van die konteks daarvan. Hy noem keiser Augustus (regeer van 27 vC tot 14 nC) en goewerneur Sirenius van Sirië, eersgenoemde omdat Palestina deel van die Romeinse ryk was, en laasgenoemde omdat hy waarskynlik die hele Palestynse gebied se volkstelling gereël het (volgens sommige historici was Quirenius Varus toe goewerneur, met Sirenius waarskynlik 'n militêre veldheer wat Varus bygestaan het) . Die volkstelling het ongeveer in 7-6 vC plaasgevind, wat dan ook Jesus se geboortedatum moes wees.
Hierdie volkstelling, sê Lukas, was die eerste van sy soort. Daar was ook 'n 2de volkstelling (Hand 5:37) toe daar 'n volksopstand was deur Judas, die sogenaamde Galileër.
Bethlehem – 85 km van Nasaret af – is die stad van Dawid. Die naam is nogal betekenisvol. Die naam beteken letterlik: "huis van brood" en is die plek waar Rut en Naomi (in die Rigtertyd) nie net fisiese brood gekry het nie, maar Rut, die Moabiet, ook met haar troue met Boas Jesus se voorouer geword het.
Let op dat Jesus gebore word in nederige omstandighede in 'n krip in 'n stal.
Die boodskap van Jesus kring uit na die skaapwagters – nie gerekende mense in daardie tyd nie – wat met die boodskap – "goeie tyding" vertaal die Griekse woord "evangelie" – van die engele hulle na Maria en Josef haas. Die engele noem Jesus met drie name wat sy hele bediening stempel:
Let op, trek dalk in, Mary-Ann het dit gemis
Verlosser – dit is 'n sinoniem vir die naam Jesus wat ook Verlosser of Redder beteken en wat dui op die doel van sy koms,
Christus – Gesalfde of Messias waarmee by die verwagting van Israel soos deur die profete aangekondig, aangesluit word,
Here – kurios – die Griekse woord wat Jode gebruik het om die Hebreeuse naam vir God in die OT, JAHWE, te vertaal, en waarmee Jesus se Goddelike status aangedui word.
Let op dat Lukas eers Maria, die vrou, en dan eers die man, Josef, noem. Interessant dat hierdie boodskap almal verwonder, maar dan spesifiek verdere (en voortdurende) nadenke by Maria ontlok. Dit is hoe dit met die boodskap of visies van die Here werk. Daar is altyd verdere en voortdurende nadenke nodig, en die Here werk ook daarin saam deur die bevestigings wat Hy gee.
Aanvangswoord: (Uit Hebreërs 1; Psalm 96; Jesaja 9 en Lukas 2)
Gedig voorlesing (gebruik dalk 'n lidmaat)
MARIA (deur Elizabeth Eybers)
NP Van Wyk Louw, een van Suid Afrika se grootste digters, het 'n pragtige gedig geskryf oor die lewe van Jesus – die eerste vers handel oor Sy geboorte:
Skriflesing: Lukas 2:1-20
Wegsending: Lied 353 "Die Heiland is gebore vs 1,2,3"
Antwoord: Lied 312/313/314/315
In die liturgie is gebruik gemaak van Bybelmedia se Woord en Fees 2013/14 en 2015/16.
Aanvangswoord (Uit Hebreërs 1; Psalm 96; Jesaja 9 en Lukas 2)
In die verlede het God baiekeer en op baie maniere met ons voorvaders gepraat deur die profete, 2maar nou, in hierdie laaste dae, het Hy met ons gepraat deur die Seun…
Sing 'n nuwe lied tot eer van die
by sy heilige verskyning…
2Mag daar vir julle genade en vrede in oorvloed wees deur julle kennis van God en van Jesus ons Here! (1 Petrus 2)
Voorganger: Vir ons het die Lig na die wêreld gekom en die duisternis kan dit nie uitwis nie.
Die Lig verlig alle ongeregtigheid.
Kyk, die Regter van Israel het gekom!
Voorganger: Hy kom as baba, in 'n stal, tussen diere, neergelê in 'n krip:
Voorganger: Hy kom in eenvoud, nederigheid, weerloos en broos:
Voorganger: Herders is die eerstes wat kom en aanbid:
Voorganger: Engele sing vir die heel eerste keer oor die Christuskind:
Voorganger: Wyses uit die Ooste bring geskenke vir Hom:
Maria, nooi uit Nasaret !
die hele wêreldskande dra ?
F35. Jesus Kom Weer"
Dramatiseer die fokusteks ahv Die Nuwe Testament vir Kinders deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999.
21–5 In daardie tyd het keiser Augustus gesê dat al die mense in die Romeinse Ryk* getel moes word. Dit het gebeur toe Sirenius die leier van Sirië was. Almal moes in daardie tyd na hulle geboorteplekke toe gaan om hulle name daar te laat neerskryf. Josef, Maria se verloofde, het van Nasaret af na Betlehem, die stad van Dawid, gegaan. Hy het soontoe gegaan want hy kom uit Dawid se nageslag. Maria, wat toe vir Jesus verwag het, het saam met hom gegaan.
6–7 Terwyl Josef en Maria daar in Betlehem was, is haar Seun gebore. Dit was haar eerste kind. Sy het Hom styf toegedraai en in 'n krip laat slaap, 'n bak waaruit die diere hulle kos eet. Omdat daar geen plek vir Josef en Maria in Betlehem was nie, moes hulle tussen die diere bly.
Skaapwagters Hoor en Sien die Goeie Nuus8–12 Naby Betlehem het 'n klompie mense gebly wat skape oppas. Hulle het in die veld geslaap. Een nag kom 'n engel* van die Here na hulle toe. Die Here se krag het alles rondom hulle helder lig gemaak. Die skaapwagters het groot geskrik. Maar die engel* sê vir hulle: "Moenie bang wees nie. Ek het goeie nuus vir julle. Hierdie nuus is ook vir die hele volk bedoel: vandag is die Redder* in Betlehem gebore. Hy sal almal wat glo* se sondes* wegvat. Hy is Christus*, die Here. Gaan soek na 'n baba wat styf in doeke toegedraai is en in 'n bak lê en slaap. Dit is Hy!"
13–14 Skielik was daar baie engele* rondom hulle. Hulle het God geprys*:
"Eer* aan God. Hy bly in die hoogste hemel.
Daar is nou vrede vir almal op aarde wat in Christus*glo*.
God vier fees oor hulle."
15 Nadat die engele* terug is na die hemel toe, sê die skaapwagters vir mekaar: "Kom ons gaan dadelik na Betlehem toe om die Kindjie te soek van wie die Here ons vertel het."
16–19 In Betlehem het hulle vir Maria en Josef gekry, en ook vir die Kindjie wat in die krip lê. Toe hulle daar kom, het hulle vertel wat die engel* vir hulle oor die Kindjie gesê het. Almal was verbaas. Maria ook. Sy het baie keer daaraan gedink.
20 Later het die skaapwagters teruggegaan na hulle skape toe. Hulle het God geprys* oor alles wat hulle gehoor en gesien het. Alles het gebeur presies net soos wat die engel* vir hulle gesê het.
*** Jy kan kinders kry om die teks op te voer terwyl iemand dit lees.
Of gebruik mooi prente uit 'n kinderbybel.
Of wys hierdie video van Luk 2:8-16.
Hier kan jy pragtige inkleurprente kry van die engele én die herders.
Vertel die storie van "J is for Jesus: The sweetest story ever told" deur Crystal Bowman. Beskikbaar by Takealot.
Daar is 13 woorde weggesteek wat in die teks van die NT vir kinders (Lukas 2:1-20) voorkom. Die woorde kan op en af, skuins op en af en selfs van regs na links lees.
Die woorde vertel die verhaal van hoe Jesus mens geword het en onder ons kom woon het…
"Eer aan God in die hoogste hemele en vrede op aarde, in die mense 'n welbehae," staan in die sentrum van die Kersverhaal. Die woorde is die basis van 'n lied wat in baie kerke veral gedurende Kersfees gesing word. Dit staan ook bekend as die Gloria in excelsis Deo (Latyns vir Eer aan God). Die engelelied word dikwels afgekort, deur bloot te verwys na Gloria in Excelsis of slegs Gloria.
Die lied is oorspronklik in Frans geskryf, as Les Anges dans nos campagnes (letterlik "Engele in ons velde") en is deur 'n onbekende outeur in die Languedoc-gebied in Frankryk geskryf. Dit is in 1862 deur biskop James Chadwick van New Castle in Engels vertaal, en deur andere in talle en talle tale regoor die wêreld.
Die verhaal oor die geboorte van ons Here Jesus Christus handel uiteraard oor sy vrede wat deurbreek op die aarde. Josef en die swanger Maria is genoodsaak om na Bethlehem te gaan en eindig as dakloses/swerwelinge in Betlehem. Die kindjie Jesus word dus in die konteks van tuisteloosheid gebore. Tog sing die engele by sy geboorte: "Eer aan God in die hoogste hemele en vrede op aarde, in die mense 'n welbehae!"
Die vraag is: Kan ons dit vandag nog sing? Kan ons werklik met oorgawe sing: "Vrede op aarde, in die mense 'n welbehae."
Artikels oor oorloë, terreuraanvalle, verkragtings, ontvoerings, kapings, menseroof, xenofobiese aanvalle en plaasmoorde verskyn daagliks in die nuusblaaie of word op televisie vertoon. Meer as 10 000 mense sterf jaarliks weens terreur of oorloë of gewapende konflik wêreldwyd. Derduisende mense word jaarliks as slawe verkoop. Menseroof en -handel is 'n werklikheid van ons tyd. In Suid Afrika word 18 000 mense jaarliks vermoor, 20 000 verkrag, tientalle mense sterf daagliks weens bendegeweld. Onvrede is 'n daaglikse realiteit, terwyl vanoggend se preek handel oor vrede op aarde. Mens wil amper uitroep: Vrede . . . vrede terwyl daar geen vrede is nie!
Wanneer ons egter na die Kersverhaal luister, word ons opnuut met verwondering gevul; 'n maagd word swanger. 'n Jong meisie word deur God self gekies om die Seun van God in die wêreld te bring. Die Jode het 'n groot magtige koning verwag . . . iemand soos koning Dawid wat Israel weer in haar eertydse glorie sou kon herstel. Hulle het iemand verwag wat hulle sou kon bevry van die Romeinse oorheersing. Lukas vertel vir ons hoe dit gebeur het dat Jesus in armoedige omstandighede in Betlehem gebore is en nie in Nasaret nie. Josef en Maria kom in opdrag van keiser Augustus in Betlehem aan en word as 't ware deur God self na Betlehem gelei.
Alles gebeur as deel van God se vooruitbeskikking. Soos die Heidelbergse Kategismus in vraag 27 en 28 leer: Wat verstaan jy onder die voorsienigheid van God? Die almagtige en oral teenwoordige krag van God (a) waardeur Hy hemel en aarde en al die skepsels asof met sy hand nog onderhou en so regeer (b) dat lower en gras, reën en droogte (c), vrugbare en onvrugbare jare, voedsel en drank, gesondheid en siekte (d), rykdom en armoede (e) en alles, ons nie per toeval nie, maar uit sy vaderhand toekom (f).
Wat baat dit ons dat ons weet dat God alles geskep het en dit nog deur sy voorsienigheid onderhou? Antwoord: Dat ons in alle teëspoed geduldig (a) en in voorspoed dankbaar (b) kan wees. Verder dat ons ook vir die toekoms 'n vaste vertroue in ons getroue God en Vader (c) kan stel dat geen skepsel ons van sy liefde sal skei nie (d), aangesien alle skepsels so in sy hand is dat hulle sonder sy wil nie kan roer of beweeg nie (e).
Vrede, gebore uit God se geregtigheid
Jesus se geboorte is 2 000 jaar gelede deur die engelekoor in die volheid van die tyd aangekondig. Hulle het jubelend tot eer van die Here gesing: "Vrede op aarde . . ."
Die Wêreldraad van Kerke (WRK) het op hulle 10de algemene vergadering wat in Busan, in die Republiek van Korea (30 Okt tot 8 Nov 2013) plaasgevind het vrede as tema gehad: "God van lewe, lei ons na geregtigheid en vrede." Die WRK het daarmee Christene dwarsoor die wêreld opgeroep/uitgedaag . . . om op 'n pelgrimstog na geregtigheid en vrede te gaan. Ook ons behoort vrede, eenheid, geregtigheid en versoening na te jaag. Om egter vrede te ontvang sonder om geregtigheid eers te soek, is niks anders as 'n kompromie nie.
Op die nag, meer as 2 000 jaar gelede in Betlehem het die engele gesing: "Eer aan God in die hoogste hemele en vrede op aarde, in die mense 'n welbehae!"
Met vrede op aarde het hulle egter nie die goedkoop najaag van vrede ter wille van vrede bedoel nie. Die kindjie Jesus het sy vrede vir ons nagelaat. Die wêreld daarenteen kan vrede slegs as leë woorde bied soos Jeremia inderdaad sê: "Hulle sal sê vrede, vrede. Wanneer daar geen vrede is nie."
Hoe dikwels jaag ons geregtigheid na ten koste van vrede en hoe dikwels jaag ons vrede, Shalom, na ten koste van geregtigheid. Die vrede-Shalom waarvan die engele sing, dui op die vrede wat slegs Christus kan bied. "Vrede op aarde" sing die engele. In ons dade, ons optrede teenoor ons medemens, ons verhoudings met mense van ander kulture, rasse, klasse, taalgroepe, ander godsdienste, selfs teenoor die natuur, behoort ons sy vrede te beliggaam. Jesus van Nasaret is die Prins van Vrede en Hy nooi almal, vroue, kinders, Jode en Grieke, mense van verskillende rasse, kulture, taalgroepe om deel te vorm van sy shalom gemeenskap.
Jesus het sy (eirēne/shalom) vir ons agtergelaat. Die doel van Jesus se geboorte, lyding, kruisiging, sterwe, opstanding is die herstel van die shalom van God.
Gestuur as draers van vrede
Christus, die Prins van vrede, stuur ons uit, soos die herders, om te getuig/te sing van wat ons gesien en gehoor het en om 'n seën in die gebroke wêreld te word. Sing 'n nuwe lied tot eer van die Here, sing tot eer van die Here, almal op aarde! Sing tot eer van die Here, prys sy Naam, verkondig elke dag sy reddingsdade! Vertel die nasies van sy mag, al die volke van sy magtige dade (Ps 96:1-3).
Ons word geroep om vredemakers op reis met die lewende God te word. Om in vrede te gaan, beteken daarom om die armes te voed, die wat naak is te klee, om te assosieer met mense ongeag ras, kultuur, status, klas, agtergrond. Om in vrede te gaan beteken ook om te stry en te bid vir geregtigheid, vir die deurbreek van God se vrede op aarde. Die wêreld kan nie vrede gee nie. Meer nog . . . die wêreld kan nie die vrede wat Jesus ons skenk, wegneem nie.
So moenie bang wees nie, moenie vrees nie. Selfs te midde van pyn, hartseer, vertwyfeling, verdrukking en beproewing, moenie angstig rondkyk nie . . . u het 'n God wat u nooit sal begewe of verlaat nie. Sy naam is Jesus, die Prins van vrede.
Kom ons bid vir die vrede, voorspoed, seën van God nie slegs vir Israel nie, nie slegs vir Jerusalem nie, maar ons bid vir die vrede in die gemeenskap, die land, die wêreld. Bid vir die vrede in Israel Palestina, vir die vrede in Sentraal-Afrikaanse Republiek, Demokratiese Republiek van die Kongo, Egipte, Libië, Mali, Nigerië, Somalië, Soedan, Suid- Soedan, Afghanistan, Burma-Myanmar, Pakistan, Filippyne, Thailand, Oekraïne, Irak, Sirië, Jemen, Colombië, Mexiko en talryke ander. Bid vir die vrede van die wêreld. Nie slegs vir die klein kolletjie waar u woon en werk nie. Bid vir die vrede van wêreld.
Vrede is 'n saak van lewe en dood vir mense wat daarna smag. Bid daarom vir die vrede van die wêreld. Ons het behoefte aan vrede in die Bybelse sin van die woord. Kom ons sing saam met die engelekoor die eeu oue triomflied: "Eer aan God in die hoogste hemele en vrede op aarde, in die mense 'n welbehae!