Herontginning van verlore geleenthede | Netwerk24
Deur Juliana Coetzer 22 November 2020 00:02
Daniel Hugo se Afrikaanse vertaling van Jodi Picoult se lywige nuwe roman, 'Die boek van twee weë', verskyn saam met die Engelse uitgawe, wat boordensvol temas is soos doodsbegeleiding, Egiptologie, boeliegedrag onder tieners, kwantumfisika en vele filosofiese gedagtes oor die dood en die lewe, skryf Juliana Coetzer.
Die boek van twee weë deur Jodi Picoult, in Afrikaans vertaal deur Daniel Hugo. Uitgewer: Jonathan Ball. Prys: R320.
Aan wie sal jý dink as die vliegtuig waarin jy jou bevind 'n noodlanding moet doen? Dawn Edelstein dink nié aan haar eggenoot die oomblik toe sy die noodposisie inneem en die vliegtuig kort daarna op 'n sportveld land en uitmekaar skeur nie.
In haar gedagtes spook Wyatt Armstrong, die argeoloog met wie sy 15 jaar tevore in Egipte 'n smeulende romanse gehad het, en wat sy weens 'n familiekrisis daar moes agterlaat. Wanneer die lugredery probeer vergoed vir die traumatiese gebeure deur vir die oorlewendes 'n vliegkaartjie na enige bestemming aan te bied, kies Dawn om nie met haar gesin in Boston herenig te word nie. Sy vlieg eerder Egipte toe om ou herinneringe en 'n onvoltooide tesis ter afsluiting te bring.
Die verhaal vleg tussen twee werklikhede: Dawn se lewe in Boston en die gebeure in Egipte 15 jaar tevore asook Dawn se herbesoek aan die land.
In Boston is sy 'n doodsdoula oftewel sterwensbegeleier wat terminale mense intellektueel en emosioneel daarop voorberei om hul lewe af te sluit. Sy is ook die eggenoot van Brian, 'n kwantumfisikus, en 'n ma vir Meret, hul tienerdogter wat 'n stryd met haar gewig voer.
Dawn is gelukkig, maar bevraagteken haar huwelik en voel gedurig 'n gemis. As Brian oorvriendelik raak met 'n kollega, besef albei daar is krake in hul verhouding. Wanneer die terminaal siek skilder Win, een van Dawn se pasiënte, begin besin oor haar lewe waarvan sy moet afskeid neem, maak dit 'n sak vol onafgehandelde sake in Dawn se eie lewe oop en dwing dit haar om ingrypende keuses te maak.
15 jaar gelede in Deir el-Bersha aan die oostelike oewer van die Nyl was Dawn 'n student wat grafkelders bestudeer het waarin 'n groot deel van die kennis oor Antieke Egipte opgesluit is. Sy was veral geïnteresseerd in die bewyse wat gekry is oor die sterwensproses en die instruksies vir die dooie om die volgende wêreld te bereik.
"Die boek van die twee weë" is illustrasies wat onderin sekere doodskiste gevind is. Dit toon twee roetes wat deur Osiris se doderyk kronkel. Agtien jaar tevore het Dawn sowel as Wyatt, wat sy in Egipte ontmoet het, se nagraadse tesisse oor "Die boek van die twee weë" gehandel. Dit het hulle op 'n ontdekkingsreis geneem om hiërogliewe te ontleed en te verstaan. Met Dawn se terugkeer na Egipte raak sy weer betrokke by Wyatt se grafkelder-vonds, maar beantwoord ook belangrike vrae om die gaping van 15 jaar te verduidelik.
Die Engelse weergawe van dié roman, wat saam met Daniel Hugo se Afrikaanse vertaling verskyn, ontlok gemengde reaksie. Party lesers meen dit moet eerder as 'n handboek in Egiptologie geadverteer word; ander sê diegene wat nie in Antieke Egipte belang stel nie, moet liefs daardie dele ignoreer (maar ek is bevrees daar sal dan nie veel oorbly om te lees nie). Nog kritiek is dat Picoult te veel temas in dié lywige boek inprop: doodsbegeleiding, Egiptologie, boeliegedrag onder tieners, kwantumfisika en vele filosofiese gedagtes oor die dood en die lewe.
Picoult ontgin in die meeste van haar boeke 'n spesifieke tema waarvoor sy dan heelwat navorsing doen. Vir dié roman het sy saam met 'n Egiptoloog na Egipte gereis en private lesse ontvang terwyl sy haar karakters se roete afgelê het. Die inligting is weldeurdag en geloofwaardig en soms oordadig – niks word oorgeslaan nie. Sy beskryf hoe hiërogliewe ontleed word, mummifisering (vir die Egiptenaar wat die ewige lewe wou bereik, moes die liggaam vir ewig behoue bly om die siel te huisves) en die vele illustrasies en hiërogliewe wat in die grafte geplaas is om die afgestorwene in te lig oor sy reis in die onderwêreld.
Ek het gehou van die deurlopende filosofiese opmerkings, soos " 'n Huis is nie 'n wáár nie.
'n Ander tema is doodsbegeleiding. Picoult gee byvoorbeeld 'n volledige lys van dinge wat jy nie moet doen nie wanneer iemand besig is om te sterf, byvoorbeeld om nie die heeltyd gelukkig te probeer lyk nie. Daar is ook 'n omvattende beskrywing van die taak van 'n doodsdoula, soos om behoorlik na die pasiënt en sy naastes te luister, versorgers kalm te hou, pasiënte dokter toe te neem en vir hulle kruideniersware te koop, die insameling en verskaffing van inligting oor begrafnisse en wat om tydens die sterwensproses te verwag. Met die lees van die inligting oor kwantumfisika (Brian se vakgebied) was ek lus om soos die keiser uit te roep: "Hokaai! Too many notes, dear Mozart." In 'n boek reeds so boordensvol feite en nuwe inligting vir "die gewone leser" is Schrödinger se kat wat tegelyk doodgemaak en nié doodgemaak word nie dalk te dik vir 'n daalder.
Ek het gehou van die deurlopende filosofiese opmerkings, soos " 'n Huis is nie 'n wáár nie. Dis 'n wié" (bl. 415) en oor haar en Win se konneksie: "Win is besig om uit te werk hoe om dood te gaan. Ek is besig om uit te werk hoe om te lewe" (bl. 211).
En dan is daar die intieme tonele: "Jou bestaan het begin net soos 'n god. Jou kop is Ra. Jou gesig is die Inleier van Weë, jou neus is die heilige Jakkals." Lees maar verby die kwantumfisika. Op bl. 280 sal jou moeite beloon word.
Ek het die inligting oor Egiptologie fassinerend gevind en die doodsbegeleiding baie interessant. Tog is ek ook met 'n peinsende gevoel gelaat: Hoe kwesbaar die mens tydens die finale fase van sy lewe is en die uitwerking van die keuses wat ons maak, maar ook dat 'n mens kan terugdraai op jou pad om verlore geleenthede te gaan ontgin.