Een van my doktersvriende het by geleentheid toe ons twee gesinne bymekaar was, die oorbekende ou verhaaltjie vertel van die jong dokter wat by ‘n ou dokter sy prakties gaan doen het. Saam het hulle verskeie pasiënte gaan besoek. Dit was die tyd toe dokters ook nog huisbesoek gaan doen het. By die eerste pasiënte het die ou dokter, nadat hy die vrou ondersoek het, vir haar gesê sy rook te veel. Terug in die motor wou die jong dokter weet waarom hy dit vir die pasiënt gesê het terwyl daar geen aanduiding was dat sy rook nie. Die ou dokter het toe verduidelik dat ‘n dokter altyd ‘n bietjie in die kamer moet rondkyk as hy ‘n pasiënt besoek. Dit gee hom dikwels ‘n leidraad van die pasiënt se siekte. Terwyl hulle in die kamer was, het hy onder die bed ingeloer en daar ‘n asbakkie vol sigaret-stompies gesien en geweet sy rook te veel.
By die volgende pasiënt was dit die jong dokter se beurt om die diagnose te maak. Toe hulle vertrek, sê die jong dokter vir die pasiënt: “Mevrou, godsdiens is goed maar te veel godsdiens kan nadelig wees.” Toe hulle buite kom, wou die ou dokter weet waarom sy jong kollega so ‘n vreemde uitspraak gemaak het. Wat het hy bedoel met te veel godsdiens? Die jong dokter het verduidelik dat hy die ou dokter se raad gevolg het, sy stetoskoop laat val het en toe ongemerk onder die bed van die pasiënt ingekyk het. En daar het hy die plaaslike dominee sien lê. Hy wou alleen maar die pasiënt bewus maak van die feit dat hy weet van haar skelmstreke.
Die hele verhaal het my egter oor die probleem van té veel godsdiens aan die dink gesit. Is deel van ons ‘siek-wêreld’ nie juis ook dat die mens te veel met die godsdiens besig is nie? Godsdiens kan sekerlik ‘n goeie ding wees maar te veel daarvan, lyk dit my, vererger die toestand van ons ‘siekte’ eerder as wat dit tot die genesing daarvan bydra. En dit geld nie maar slegs vir ons huidige wêreld nie maar vir die wêreld deur sy eeue lange geskiedenis. Godsdienste het baie goeie dinge in die wêreld tot stand gebring. Dit sou onmoontlik wees om sonder meer te bepaal watter godsdiens die grootste bydrae gelewer het om die lewe op ons planeet meer leefbaar te maak. Daarvoor ken ons die werklike funksie van die verskillende godsdienste op die psige en lewe van die aanhangers daarvan, nog te min.
Natuurlik eis elke godsdiens sy bydrae op as die grootste. En juis dit is die kern van die probleem. Die aanspraak op die beste en hoogste en enigste waarheid wat deur elke godsdiens opgeëis word, is juis die bron van talle konflikte en stryd in ons wêreld. Godsdienste mag miskien nie gelyk wees in hulle positiewe bydrae tot die lewe op aarde nie. In die slegte wat hulle tot hierdie ondermaanse bestaan bygedra het, staan hulle egter almal gelyk. Wanneer die werklike bron van alle konflik, stryd en oorlog in ons wêreld bestudeer sou word, sou tot geen ander gevolgtrekking gekom kan word nie as dat godsdiens op een of ander wyse tot die konflik bygedra het. Geen oorlog in ons wêreld het nog ooit sonder enige godsdienstige dryfveer ontstaan nie. Te veel godsdiens het inderdaad die toestand van ons wêreld nie verbeter nie.
Wat is dit in die godsdienste wat daartoe aanleiding gee dat hulle tot konflik en stryd in die wêreld bygedra het eerder as om vrede te help bewerkstellig? As vernaamste faktor sou seker die magsfaktor genoem moet word. Mag verleen aan mense oormag. Vanuit ‘n magsposisie kan mense in die mees magtelose posisie ‘n bepaalde aggressiwiteit ontwikkel wat aan hulle ‘n gevoel gee van sterker te wees en beter te wees as die ander. Dit is veral in die naam van God wat die grootste oorheersing en onderdrukking van mense in die geskiedenis van die mensdom plaasgevind het. God verleen gesag en gesag beteken mag. Vanuit die oortuiging dat God dit van ons eis, wie die God ook al mag wees, sal mense hulle lewe as ‘n offer gee in die oortuiging dat hulle hul lewe aflê in gehoorsaamheid aan hulle God. Met God aan jou kant, weerstaan jy alle teëstand. Die gesag wat die mens aan God toegeken het, gebruik die mens dan weer om sy/haar eie gesag te regverdig. Om verantwoordelik op te tree en verantwoordelikheid vir eie lewe en die wêreld te aanvaar, is te groot risiko. Daar moet goddelike gesag opgeëis word vir besluite en handelinge. Juis hierin lê die kern van die probleem. Die mens se lewe word beheer deur goddelike gesag, deur goddelike beheer, deur goddelike inspirasie.
Watter hoop het die wêreld op vrede, op ko-eksistensie in plaas van ‘n voortgaande magstryd tussen die volke van die wêreld? My persoonlike oortuiging is dat tensy die verskillende godsdienste tot ‘n onderlinge vredesverhouding met mekaar kom, die hoop op wêreldvrede tevergeefs sal wees. Omdat ek glo in die oorwinning van goed oor kwaad, van die kreatiewe oor die destruktiewe weier ek om te glo dat wêreldvrede nie haalbaar is nie. Hierdie skepping en die mens, was nie bedoel om uitgewis te word nie. Daarvoor is die mens en die skepping te mooi. En wat mooi is, kan nooit vernietig word nie.
Wat behels vrede tussen die godsdienste? As eerste vereiste sou genoem kan word dat elke godsdiens sy aanspraak op absoluutheid sal moet prysgee. Om alleen-aanspraak op die waarheid te maak, bly die vernaamste oorsaak van konflik tussen die godsdienste. Op grond van hierdie aanspraak, word die reg opgeëis om bekeringswerk onder almal te doen wat nie tot die eie godsdiens behoort nie. Sendingwerk deur die godsdienste word dan as ‘n goddelike verpligting beskou en die bekering van alle mense tot die eie godsdiens word as die finale oplossing vir alle probleme van die wêreld beskou. Uit hierdie ban van die gode, sal die godsdienste bevry moet word. Juis die godsdienste sal tot die insig moet kom dat hulle nie alle mense tot hulle geloof sal kan oorhaal nie. Daarom sal hulle saam moet bly voortbestaan, mekaar respekteer en met mekaar beraadslaag hoe hulle saam hierdie wêreld en die mens tot diens kan wees en veral hoe om die mensdom op die pad na vrede heen te lei.