Soos die noodlot dit wou hê, bestel die eerste vriend, ’n liberale jongeling wat homself ’n white­y noem, ’n melkskommel. Almal wou hê, maar omdat dit in verskillende geure moes wees, word die bestellings individueel geplaas. Hy kry syne. Toe die ander drie vriende hul bestellings plaas, het die man en die vrou agter die toonbank ­gesê: “Jammer, ons maak nie melkskommels nie.”
Eers het ons gedink dis ’n grap en lag-lag gespot en ­gesê: “Maar julle het pas voor ons oë vir ’n vriend ’n melkskommel gemaak.” Maar net so skielik as wat ons daar ingeloop het, het ons gou genoeg agtergekom die tweetjies dink beslis nie dis snaaks nie.
Die man het sy rug gedraai en vir ’n ander klant (’n wit seuntjie met ’n dollarnoot in die hand) ’n melkskommel gemaak. Moeiteloos, met ’n glimlag – én room besprinkel met sjokolade.
Ons het probeer protesteer, maar die winkel­eienaars was die mense agter die toonbank. Die vier vriende het hulle voorgeneem om verdere stappe te doen en ná sowat ’n halfuur ná toemaaktyd sonder melkskommels uitgeloop.
Skielik het dit sin gemaak waarom die leier van ’n studenteraad aan ’n vooraanstaande tradisioneel swart universiteit vroeër die dag gesê het mense is nog nie vry nie. En hy vier ook nie op 4 Julie die VSA se onafhanklikheid nie. Toe die VSA in 1776 vir die eerste keer sy vryheid gevier het, sê hy, was duisende swart mense steeds in kettings.
Vir ’n Suid-Afrikaner wat selfs in sy eie land nog nie so iets beleef het nie, is dit ontnugterend. Is dit nie dieselfde land wat ander lande gereeld op die vingers tik oor menseregte, vryheid en onafhanklikheid nie?
Die “bevryde” land se geskiedenis, sy aspirasies en oorwinnings, asook sy posisie in die wêreld, is so uniek dat “die VSA” steeds jare ná onafhanklikwording eintlik ’n heeltemal ongedefinieerde en vae begrip is.
Derhalwe het May afgesit na Donkerste Afrika op soek na nuwe vriende. Haar doelwit was glashelder: Brittanje herposisioneer hom vir ’n post-Brexit-toekoms waarin hy ’n wêreldmag buite die EU-klub moet bly.
In die aanloop tot 2019 sal May en haar ministers derhalwe die wêreld platreis en verafgeleë wêrelddele besoek. Vriendskappe wat verwaarloos is, sal herstel en bestaande goeie betrekkinge versterk word.
In May se openingsrede van haar besoek het sy in Kaapstad gesê Afrika is van deurslaggewende belang vir Brittanje. Afrika het vyf van die snels groeiende ekonomieë ter wêreld vanjaar, ’n bruto binnelandse produk wat waarskynlik teen 2030 gaan verdubbel en ’n kontinent wat teen 2050 25% van die wêreld se verbruikers gaan huisves.
Sy het bygevoeg sy wil ’n nuwe vennootskap tussen Brittanje en “ons vriende in Afrika vestig, wat op gedeelde welvaart en veiligheid gegrond is”.
Sy het voorts ’n versugting na sterk Afrika-ekonomieë uitgespreek, hetsy deur nuwe geleenthede vir Britse uitvoerders of Britse beleggers te skep. Sy gaan die voortsetting van die EU se vennootskap met Afrikalande suid van die Sahara verseker, selfs nadat haar land die EU verlaat het, en seker maak Britse maatskappye help Afrika-maatskappye bemagtig wat tegnologiese ontwikkeling en korporatiewe bestuurstelsels betref.
Voor vanjaar se Statebondsberaad was dié organisasie se waarde aan die taan. Maar vanjaar was dit ’n ernstige affêre. Brittanje het seker gemaak dit bied omvattende waarde en laat lede soos ’n ware familie voel.
In ’n wêreld waar Brittanje nie meer mag saam met EU-lande gaan uitoefen nie en waarin China aggressief voortmarsjeer, is die herlewing van die Statebond deurslaggewend.
Sommige sal sinies oor May se toer wees en dit as ’n fotogeleentheid vir die Britse leier bestempel. Ander sal dit met agterdog bejeën en as ’n imperialistiese verblyf deur die hoof van ’n wêreldmag beskou.
Hulle sal almal verkeerd wees. Hierdie was argumentshalwe die belangrikste besoek deur ’n G7-leier aan ons kontinent die laaste jare. May het nie hierheen gekom om geselsies aan te knoop nie, maar omdat haar land vriende en markte nodig het in ’n wêreld wat geherkalibreer is.
Dit plaas Afrika in ’n sterker posisie as voorheen om gunstige transaksies en betrekkinge met eweknieë te beklink. Hierdie geleentheid moenie verspeel word nie. Vir Suid-Afrika is dit ook ’n geleentheid om ’n bietjie selfsugtig te wees. Ons hoef nie alles as ’n kontinent te doen nie.