Xihlovonkulu xa mbuyelo wa Tiko xi le ka xibalo. Swibalo i tihakelo leti bohaka ku hakeriwa eka Muamukeri wa Mali ku suka eka vanhu, mabindzu na mihlangano yihi na yihi leyi faneleke ku humesa xibalo. Vukorhokeri bya swa Timali bya Afrika Dzonga byi ni vutihlamuleri byo hlengeleta swibalo. Ku ni tinxaka to hambana ta swibalo. Tiko ri kuma mali yo tala ya xibalo ku suka eka vanhu. Munhu un'wana na un'wana laha tikweni loyi a kumaka ku tlula ntsengo wo karhi wa muholo wa fanela ku hakela xibalo eka tiko. Muxaka lowu wa xibalo wu tiviwa tanihi xibalo xa muholo. Ndlela yin'wana ya xibalo yi katsa Xibalo xa Nkoka lowu Engeteriweke (VAT) na xibalo xa switirhisiwa swin'wana. Vanhu vo tala va swi tiva kuri ku na VAT, na leswaku switirhisiwa swa nkoka a swi na xibalo. Hi tlhelo rin'wana, mikarhi yin'wana swibalo swa engetelelo swa hakeriwa eka switirhisiwa swo ka swi nga ri na nkoka. Muxaka lowu wa xibalo xa switirhisiwa swin'wana wu vuriwa "xibalo xa xidyoho" Vumbiwa ri hlamusela hilaha Presidente a faneleke ku lawula hakona mali leyi nghenaka. Mbuyelo lowu tiko ri wu amukelaka wu hoxiwa eka akhawunti ya Tiko. Nawu wa Palamende wa laveka eka ku humesa timali tin'wana na tin'wana eka akhawunti leyi. Mpimanyeto wun'wana na wun'wana wu fanele wu va na nxaxamelo wa matirhiselo na mbuyelo.