Vlag van Alabama Seël
Grootste stad Birmingham
- Totaal 135 765 km2
- Wydte 306 km
- Lengte 531 km
- Water 4 338 km2
- % water 3,20 %
- Breedtegraad 30° 11′ N tot 35° N
- Lengtegraad 84° 53′ W tot 88° 28′
- Totaal 4 833 722
- Digtheid 36,8/km2
- Hoogste punt Berg Cheaha
- Gemiddeld 152 m
Goewerneur Kay Ivey (R)
Wetgewer Alabama Wetgewer
- Hoërhuis Alabama Senaat
- Laerhuis Alabama Huis van Verteenwoordigers
V.S. Senatore Richard Shelby (R)
Tydsone Sentrale Standaardtyd: UTC-6 / UTC-5
Afkortings AL US-AL
5.11 Groot Migrasie
Die huidige mening is dat die Alabama-Indiane hul eie naam uit die verwante Choctaw-taal ontleen het. Historiese bronne verskil ten opsigte van sy spelling. Die oudste dokumente, waarin dit as Alibamo voorkom, is drie verslae oor die ontdekkingsreis wat Hernando de Soto saam met Garcilaso de la Vega in 1540 onderneem het. Die Ridder van Elvas en Rodrigo Ranjel gee dit in hul transkripsies respektiewelik as Alibamu en Limamu weer. Reeds vanaf 1702 het Franse bronne na die stam as Alibamon verwys, terwyl die rivier se naam op Franse kaarte as Rivière des Alibamons aangedui word. Ander bekende historiese spellings sluit Alibamu, Alabamo, Albama, Alebamon, Alibama, Alibamou, Alabamu en Allibamou in.
Byname en simboleWysig
Suid-Alabama se uitgestrekte plat weilande en digte dennebosse kontrasteer met die golwende heuwellandskappe van die noorde. 'n Groot deel van Suid-Alabama word deur die kusvlaktes van die oostelike Golf van Meksiko beslaan – 'n landskap van sandstrande, moeraslande en sanderige kleigrond wat van die Golfkus noordwaarts tot Sentraal-Alabama strek. Die deelstaat se sogenaamde Black Belt – 'n breë gordel van klam donker kleigrond, wat vanuit die kusvlakte in westelike en oostelike rigting strek, vorm met sy uiters vrugbare grond die belangrikste landboustreek in Alabama. Die streek was vroeër die hartland van Alabama se katoenbedryf waar groot plantasies ontstaan het.
Talle riviere – waaronder Tombigbee, Alabama, Mobile, Tenswa en Chattahoochee – deurstroom Suid-Alabama se uitgestrekte landskappe. Net soos in die geval van die Tennesseerivier in die noorde het ook langs Suid-Alabama se rivierlope talle damme en mensgemaakte mere ontstaan, waaronder Lake Eufaula en die Walter F. George Reservoir aan die Chattahoochee-rivier en die William Dannelly Reservoir aan die Alabamarivier.
Die vroegste bewonersWysig
Nuus oor die slag van Mauvila het egter al vinnig in die streek versprei, en die Spaanse ekspedisie is genoodsaak om vegtend voort te beweeg. Uiteindelik het de Sotoi die Mississippirivier bereik en dit oorgesteek om sy soektog na goud voort te sit. Hy sou egter nooit op enige goudvondse afkom nie. In 1542 het de Soto na die Mississippi teruggekeer waar hy in die ouderdom van 42 oorlede is.
Die eerste Europese nedersettingWysig
Die Indiaanse bevolking het in hierdie tydperk swaar gekry, veral omdat hulle hoegenaamd nie immuun was teen die verskeidenheid siektes wat deur die Europeërs sedert de Soto se ekspedisie in die gebied versprei is nie. So het die passasiers aan boord die Franse skip Pélican, wat in 1702 onder meer 23 Franse vroue na die kolonie geneem het, tydens hul seereis Havana-hawe op Kuba aangedoen waar hulle geelkoors opgedoen het. Duisende Indiane het weens dié en ander aansteeklike siektes gesterf. Om hul kans op oorlewing te vergroot, het Indiaanse gemeenskappe vanaf die 18de eeu hulle in nuwe en groter stameenhede en nedersetings saamgesluit. Die belangrikste stamgroepe was die Cherokee in die noorde, die Creek in die mid-Atlantiese en suidoostelike streke, die Chickasaw in die noordweste en die Choctaw in die suidweste.
Toelating tot die UnieWysig
Die lot van die Indiaanse bevolking – 'n Pad van TraneWysig
Slawerny in AlabamaWysig
Alabama in die Amerikaanse BurgeroorlogWysig
In die eerste drie jaar van die Amerikaanse Burgeroorlog was Alabama ver genoeg van die oorlogstonele af geleë sodat dit, behalwe vir die besette Tennesseevallei, net enkele kere deur aanvalle van Unie magte geraak is. Alabama se boere en veetelers het die Gekonfedereerde magte van groot hoeveelhede mielies, vark- en beesvleis voorsien. As 'n belangrike produsent van ystererts kon die deelstaat daarnaas ook sy swaar nywerhede vir die Gekonfedereerde saak inspan om kanonne, swaarde, vuurwapens, ammunisie en metaalonderdele vir oorlogskepe te vervaardig. In die somer van 1864 het die klein Gekonfedereerde vloot egter in Mobilebaai 'n verpletterende nederlaag teen die oormagtige Noordstatevloot gely.
In die laaste fase van die oorlog het die Unietroepe in die lente van 1865 'n spoor van verwoesting agtergelaat toe hulle deur Tuscaloosa, Selma en Montgomery beweeg het. Hul hoofteiken was Selma, een van die Konfederasie se nywerheidspilpunte, waar die verwoestings byna so erg was soos in Richmond of Atlanta. Byna 100 000 mans uit Alabama het in die Gekonfedereerde leër gedien, van wie sowat 'n tiende gedros het, veral na die verpletterende neerlae van Julie 1863, maar ook as gevolg van die droogte en hongersnood wat die Suidstate in die laaste oorlogsjare geteister het. Die aantal slagoffers in Alabama gedurende die vier jaar van oorlogsvoering is op minstens 25 000 beraam. Naas sowat 5 000 swart inwoners het ook enkele duisend blankes in die geledere van die Unie-leër geveg.
Reconstruction – heropbou ná die oorlogWysig
Onder hul nuwe naam Conservative Democratic Party – en danksy die steun deur die Ku Klux Klan – het die Demokrate in November 1874 daarin geslaag om weer die goewerneursetel te verower en nog in die volgende jaar 'n nuwe, meer behoudende grondwet vir die deelstaat af te kondig. Kort voor lank is Republikeinse politici stelselmatig op alle regeringsvlakke uit hul poste verdryf.
Alabama as deel van die Nuwe SuideWysig
Interieur van 'n general store (kruidenierswinkel) – die kalender gee Julie 1936 as datum
In Alabama het die politieke en sosiale veranderinge inderdaad gepaard gegaan met die vestiging van nuwe myn- en nywerheidsbedrywe, die groei van stedelike sentra en vooruitgang in die onderwyssektor. Die haglike werksomstandighede in die landbou- en ander bedrywe, soos die uitbuiting van kwesbare plaas- en fabriekarbeiders, het aanleiding gegee tot die stigting van vakbonde. Rasdiskriminasie is in die sogenaamde Jim Crow-wette verskans – volgens 'n beleid wat eufemisties "aparte, maar gelyke" ontwikkeling en regte vir almal belowe het.
Maar Alabama se geografiese ligging in die hartland van die Diep Suide, asook sy gebrek aan geskoolde mannekrag, kapitaal en opleidingsgeriewe het veroorsaak dat die deelstaat ekonomies en tegnologies nie tred kon hou met die res van die land – en nie eens met ander gebiede in die Suide nie. Nogtans kon Alabama voordeel trek uit sy oorvloed natuurlike hulpbronne wat die deelstaat aanloklik gemaak het vir beleggings.
Jefferson County is die enigste streek in Noord-Amerika waar ryk afsettings van steenkool, ystererts en kalksteen – die basisprodukte vir staalvervaardiging – naby mekaar ontgin kan word. In die dekade tussen 1880 en 1890 het die nuut gevestigde yster- en staalbedryf die oorheersende nywerheidsektor van Alabama geword. In 1889 was die plaaslike ysterertsbedryf reeds die tweede grootste in die hele Verenigde State. Anders as katoen, die belangrikste produk voor die oorlog, is Alabama se ystererts nie vir verdere verwerking na die Noordstate of na Europa verskeep nie, maar gebruik om plaaslike nywerhede te ontwikkel.
Die Middle Bay-vuurtoring in Mobilebaai naby Mobile dateer van 1885
Hierdie soort ekonomiese afhanklikhede het nie alleen tussen grondbesitters en boere bestaan nie, maar dikwels ook tussen boere en krediteurs wat lewensmiddele, sade, mis en ander benodigde goedere beskikbaar gestel en met 'n deel van die latere inkomste betaal is. Huurboerdery en deelsaaiery het beteken dat die meeste plaaswerkers aan uitbuiting blootgestel is en onder 'n skuldlas gebuk gegaan het wat hulle nooit sou kon afbetaal nie. Sommige boere en deelsaaiers het saamgesluit om belangegroepe soos Grange, Agricultural Wheel, Farmers' Alliance en Sharecroppers' Union in die lewe te roep wat vir hervorming van die landboustelsel gepleit het. Die Farmers' Alliance het beskeie sukses behaal – so is spoorvervoerkoste verlaag en die Departement van Landbou en Nywerhede gevestig wat die boerderygemeenskap ondersteun het. Die Universiteit van Auburn en die Tuskegee-instituut het landboukundige kurrikula begin aanbied wat ook bestuursonderwys vir boere ingesluit het.
Die uitbreiding van vervoerinfrastruktuur was 'n verdere sleutelfaktor wat bygedra het tot Alabama se industrialisering in die Nuwe Suide-tydperk. 'n Spoorlyn, wat Mobile met Nashville verbind het (met stasies in Montgomery en Birmingham), is in 1872 voltooi. 'n Verdere spoorlyn, wat Meridian in Mississippi met Chattanooga in Tennesse verbind het, het eweneens deur Birmingham geloop. In 1900 het drie belangrike spoorlynstelsels – die Suidelike Spoorwegstelsel (Southern Railway system), die Atlantiese Kusspoorlyn (Atlantic Coastal Line) en die Kuslyn (Seaboard Line) – die deelstaat deurkruis. Destyds was meer as 4 000 myl se spoorlyne in bedryf.
Passasiers en goedere is daarnaas ook op Alabama se waterweë vervoer. Verbeterde stoombote (tradisionele sywiel-stoombote is geleidelik vervang deur nuut ontwikkelde agterboegwielbote) en die opgradering van Mobile se seehawe deur grootskeepse baggerwerk in 1876 en 1888 het watervervoer meer lewensvatbaar gemaak.
Tussen 1915 en 1970 is die swart bevolking in die Diep Suide deur 'n massiewe bevolkingverskuiwing geraak – die Groot Migrasie van sowat 5,5 swart Amerikaners na die noorde en weste van die land. In hierdie tydperk, toe die Verenigde State se politieke, ekonomiese, maatskaplike en kulturele lewe 'n ingrypende verandering ervaar het, het veral swart bewoners van Birmingham, Montgomery en Florence hulle elders in die VSA gevestig – onder wie die ouers van Jesse Owens (1913−1980), die befaamde atleet en wenner van vier goue medaljes tydens die Olimpiese Spele van 1936 in Berlyn, deelsaaiers uit Oakville wat met hulle tien kinders na Ohio verhuis het.
Patrone van verstedelikingWysig
Die Poarch Band of the Creek Nation is die enigste oorblywende Indiaanse stam in Alabama wat nooit uit hul stamland verdryf is nie en ook op federale vlak as inheemse stam erken word. Hulle is nasate van 'n deel van die Creek-nasie wat oorspronklik groot dele van Alabama en Georgia bewoon het. van Die Poarch bewoon al meer as driehonderd jaar 'n gebied buite Atmore, 'n nedersetting noordoos van Mobile.
Alabama is naby die hartland van die sogenaamde Bybelgordel van die Amerikaanse Suidstate geleë, en in die verlede is na die deelstaat dikwels as die "Bybelgordel se gespe" verwys. Sowat negentig persent van die bevolking glo in God, en die oorgrote meerderheid is daarvan oortuig die heelal sowat 10 000 jaar gelede in 'n enkele skeppingsdaad ontstaan het. Deelstaatbewoners is trots op hulle godsdienstige oortuigings en hou daarvan om hulle met ander te deel. So is die persentasie aktiewe kerkgangers steeds aansienlik hoog. Van die aktiewe kerklidmate is meer as die helfte aanhangers van Baptistekerke, sowat tien persent is Metodiste en sowat vier persent Rooms-Katolieke.
Kenmerkend is die oorheersende invloed wat aanhangers van Baptistekerke in die deelstaat se openbare lewe – politiek, ekonomie en onderwys – uitoefen. Sowat 'n kwart van die deelstaatbewoners en byna twee derdes van kerklidmate is aanhangers van Baptistekerke wat deel uitmaak van die Alabama Baptist State Convention (ABSC) – die hoogste persentasie van alle deelstate waarin die Southern Baptist Convention (SBC) as oorkoepelende liggaam optree. Binne die sowat 3 000 gemeentes of congregations word 'n wye verskeidenheid strominge aangetref.
Alabama het in die vroeë 21ste eeu die derde belangrikste verskaffer van jong braaihoenders na Georgia en Arkansas geword, met 'n nasionale markaandeel van meer as tien persent. Ander belangrike veeteeltprodukte sluit hoendereiers, varkvleis, akwakultuurvisse en suiwelprodukte in. Die aandeel van graan en vrugte aan Alabama se landbouproduksie het tot sowat 'n vyfde gedaal. Die belangrikste graan- en vrugtesoorte naas die bogenoemdes is aartappels, patats, tamaties, waatlemoene, perskes, appels, nektariene, druiwe, aarbeie en bloubessies.
Natuurlike hulpbronne en kragopwekkingWysig
Alabama lok jaarliks meer as twintig miljoen toeriste. In 2006 het 22,3 miljoen besoekers $8,3 miljard in die deelstaat bestee. Die toerismebedryf bied tans sowat 162 000 werkgeleenthede. Die eerste toerismekantoor is in Oktober 1951 volgens 'n besluit van Alabama se deelstaatparlement gestig en het oorspronklik as die Bureau of Publicity and Information bekendgestaan. Die naam is intussen twee keer gewysig – in Mei 1984, toe dit hernoem is as Alabama Bureau of Tourism and Travel (ABBT), het dit departementele status verkry en is sy direkteur as kabinetslid in Alabama se deelstaatregering benoem. Sedert 2009 staan die kantoor, wat in Montgomery gesetel is en 'n personeel van meer as sestig in agt afdelings in diens het, bekend as die Alabama Tourism Department (ATD).
Teen die begin van die 21ste eeu het in Alabama meer nuwe werkgeleenthede ontstaan as in die meeste ander deelstate, ondanks die krimpende getal werkers in die industriële sektor. In 2005 het Alabama se uitvoere vir die eerste keer die 10 miljard-kerf verbygesteek en in die volgende jaar nog eens stewige groei getoon, hoofsaaklik danksy uitvoere na Kanada, Duitsland, Mexiko, Japan en China. Motorvervaardiging het in 2007 'n nuwe rekordvlak bereik met byna een miljoen eenhede.
↑ Encyclopedia of Alabama: Slavery, States' Rights, and Secession. Besoek op 11 Desember 2019
Wikimedia Commons bevat media in verband met Alabama.
(en) Toerisme-inligting oor Alabama op Wikivoyage
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Alabama&oldid=2116730"
Last edited on 26 Januarie 2020, at 22:32