Ons taal: Op moedverloor se verbleekte vlakte
Op moedverloor se verbleekte vlakte
Deur Gerhard van Huyssteen
Of dit die veranderinge van seisoene is en of dit te make het met sy verhouding met die verkeer op die N1 in Johannesburg, dié weet ek nie. Maar 'n vriend van my bevind hom, triestig genoeg, op moedverloor se vlakte.
Toe ek dié Afrikaanse idioom te lyf loop, begin ek naarstiglik te google. 86 300 treffers vir moedverloor! En so vind ek die plaas Moedverloor iewers tussen êrens en nêrens in die Noord-Kaap; om presies te wees: breedtegraad -31.466667, lengtegraad 18.416668. (Foto deur Christo Doherty.)
Ons moet dus na regte eintlik "op Moedverloor se vlakte" skryf. Vanwaar dan, liewe Gehasi, die kleinlettertjie? Deur eienaamverbleking gebruik ons dikwels 'n woord as 'n gewone woord, terwyl dit eintlik oorspronklik 'n plek- of persoonsnaam was. Dink byvoorbeeld aan adonisse soos Brad Pitt, Johnny Depp, Ryk Neethling (wag, ek dwaal), of amasones soos G.I. Jane, Wonder Woman of ons eie nimlike Winnie Madikizela-Mandela (wag, ek dwaal vêr af). Beide Adonis en Amasone is oorspronklik eiename uit die Griekse mitologie, maar vandag gebruik ons die woorde adonis en amasone meestal as gewone woorde.
Een woord of twee woorde? Ek sal my vriend uiteraard aanraai dat hy nie moet moed verloor nie, maar wanneer hy hom tog op dié vlaktetjie bevind, dan is sy moedverloor uiteraard betreurenswaardig. 'n Mens sou dus rustig kon wonder oor die juistheid van die skryfwyse van die titel van Isak de Villiers se boek Te vroeg vir moedverloor – tensy hy natuurlik bedoel het dat jy te vroeg is vir Moedverloor, maar dat die winkeltjies tog al oop sal wees teen die tyd wat jy Koekenaap bereik. (Nog 'n pleknaam wat, uhm, wawyd oop is vir giggelrige interpretasies.)
En as 'n geskiedskrywer op die WWW goedsmoeds beweer dat "die Voortrekkers in Natal letterlik op moedverloor se vlakte was", dan wonder ek stotterend of ek nie my vriend liewer moet aanraai om voortaan die N7 te gebruik nie.