Gevolglik is verskeie kenners (Heugh 2006:76, Alexander 2006:3, Ramphele 2008:179) van mening dat die swak prestasie van leerders in geletterdheid en syfervaardigheid in ’n groot mate (maar nie uitsluitlik nie) toegeskryf kan word aan die gebrek aan ’n moedertaalgebaseerde TiOB. Hierdie en baie ander besware teen die HNKV van 2002 het gelei tot die aanwysing van ’n ministeriële taakspan in 2009 wat HNKV moes hersien.
Die taakspan het die aanvoorwerk gedoen vir etlike aanpassings in die nasionale skoolkurrikulum wat op 6 Julie 2010 deur Angie Motshekga, die minister van basiese onderwys, aangekondig is (DvBO 2010a).
Die interpretasie van Artikel 6 van die Suid-Afrikaanse Skolewet (SASW) was die onderwerp van verskeie regsgedinge. Van groot belang is die magte wat die SASW toeken aan skoolbeheerliggame om die taalbeleid van ’n skool vas te stel, mits dit onderworpe is aan die Suid-Afrikaanse Grondwet. In werklikheid hang die skool se taalbeleid in ’n groot mate af van die keuses wat deur die leerders (of hul ouers) gemaak word wanneer hulle ’n TvOL kies.
Samevattend kan gesê word dat die nuwe TiOB daarna streef om die leerder se moedertaal in die skool te bevorder en om te verseker dat leerders ’n addisionele taal aanleer om nasiebou te bevorder, respek vir ander tale aan te moedig en die oorgang na onderrig deur medium van ’n ander taal as die moedertaal te fasiliteer.
Die besluit om reeds in graad 1 ’n addisionele taal (wat in die praktyk meestal sal neerkom op Engels) vir Afrikataalsprekers in te voer, kan begryp word, omdat dit ’n manier is om die oorskakeling na niemoedertaalonderrig in graad 4 te fasiliteer. ’n Meer verantwoordbare oplossing vir die probleem van lae vlakke van geletterdheid en syfervaardigheid sou egter wees ’n verlenging van die periode van onderrig deur middel van die moedertaal.
’n Vergelyking tussen die taalbepalings van die Grondwet voor die demokratiese bestel van 1994 en dié van die postapartheid-Grondwet lig twee belangrike verwikkelinge uit, bo en behalwe die feit dat daar nou elf in plaas van twee amptelike tale is: sedert Suid-Afrika ’n demokrasie geword het, is wegbeweeg van streng voorskriftelike taalbepalings, en die beginsel van statutêre tweetaligheid is laat vaar.
Daar word na “MTGTO” verwys wanneer die kind vanaf die aanvang van skoolopleiding in die moedertaal onderrig word en leer en dit vir so lank as moontlik doen, terwyl ’n addisionele taal geleidelik as vak toegevoeg word. ’n Kind is nie veronderstel om onderrig te word in sy/haar tweede taal alvorens hy/sy nie ten volle vaardig is in die tweede taal nie (Alexander 2010b:13). Die tweede taal kan dus geleidelik as ’n taalvak ingefaseer word.