PLAN etanga lyaakwiita aa iyambi : Mboka ya kola oyo haya hupu - Kundana Oshiwambo Newspaper
Home Iipopiwa PLAN etanga lyaakwiita aa iyambi : Mboka ya kola oyo haya hupu
Ondjila ndjoka twa landula oku eta emanguluko ndyoka hali tyapulwa omumvo kehe momasiku 21Maalitsa, kaya li ya nathangwa. Oya li yu udha omaupyakadhi, noshiponga koomwenyo dhetu na otwa li tuli kohi yiiponga oyindji yindji yomaludhi ga yooloka.
Oyendji yomaaNamibia mboka ya li muundjendi kaya li ya tyapula onkalamwenyo yevululuko medhina lyoku kondjela emanguluko. Otwa li tuna oshishona okulya esiku kehe molwashoka otwali ashike twi ikwatelela komakwatho okuza kiigwana yuuyuni opo tu vule okwiipalutha, nonando SWAPO okwa li ena omapya giilya nomapungu moka iimeno yomaludhi ya li ya kunwa opo mbika yi tu paluthe.
Katwali nomagumbo gokolela na otwa li ashike twa edhililwa moondunda dha kumbwa nomwiidhi ndhoka dha li dha dhikwa moontanda dhopakwiita osho wo momahala gokukala. Itatu ti kutya ayehe mboka ya li muundjendi oya li moluhepo lwa fa nduka, oshoka opena yamwe mboka aanelago mboka yi yadha ye li monkalamwenyo ombwaanawa nomoku mwenya okuhwepo.
Oohailwa mbaka oomboka ya li ya pewa iinakugwanithwa miilando ngaashi Luanda, Lusaka noLubango osho wo pomahala galwe moAngola noZambia no miilongo ya yooloka muuyuni auhe. Mbaka oya li monkalamwenyo ombwaanawa. Ihe aakwiita yoPLAN mboka ya longele koongamba komahala golugodhi oya li muudhigu, oshoka yo kaya li yena omagumbo gothaathaa. Oya kala noku enda okuza mokuti kumwe noku tembukila kokukwawo taya pingathana niilikama omimvo adhihe dhoku kondjela emanguluko sigo oosho kwa adhika esindano sho omutondi a dhengwa noku sindika.
Omolwa iinano iile mbyoka twa li hatu ende, otwa li ashike tatu vulu okuhumbata oondjembo ndhoka oompu molwashoka ohatu ende kolupadhi. Moombalukutu dhetu dhomatati otwa li hatu humbata mo ondjembo yo AK-47,ondjembo yomashina yo PK, RPG-7 nenge obazooka, oomboma dhopeke, oomboma dhoku tega aakwiita yokolupadhi noomina dhoku tega omatoloko nomahauto gaakwiita yomukolonyeki osho wo nee iilwitho yilwe iishona.
Omukalo gwetu gwokukondjitha omutondi ogwa li oku mu ningila iilangela, oku ponokela omahala ge gopakwiita, okuhanagula po iikwamatungo yopakwiita osho wo okutega omahala kehe haga longithwa kaakwiita yomutondi.
Iilangela ya longekidhwa nawa okuponokela iiyenditho yomutondi naakwiita ye yokolupadhi oya li ya longo nawa olundji. Noko mu kalo nguka otwe shi pondola oku ehameka omutondi gwetu noku mu etela ekanitho enene lyaakwiitaa nolyiilongitho. Iiponokela kombanda yoongamba mbyoka ya kala tayi ningwa kaakwiita yomukolonyeki South Africa okuza moNamibia oya thiminike aakwiita yoPLAN opo ya yunge oontanda dhopakathimbo kehala lyolugodhi. Ondunge ndjika oya dhigupaleke iilonga yaakwiita yomukolonyeki oshoka kaya li we taya vulu okuponokela oontanda dhakwiita yoPLAN ngaashi yali ye shi ningi petameko noondhila osho wo nomadhagadhaga.Aakwiita yoPLAN oya kondjitha omatanga gomukolonyeki yaa na nando ondhila yimwe yiita kutya nee omadhagadhaga nenge oondhila dhiita hadhi endelele. Tse otwa li twi inekela ashike oompadhi dhetu oku enda iinano iile mbyoka omathimbo gamwe twali twe ende konyala uule wookilometa omathele gaheyali koompadhi.
Aakwiita yoPLAN otwa li hatu vulu okweenda okuza moAngola noku ya sigo okOtavi mokati ka Namibia. Shika osha li ashike tashi vulika okuningwa kaantu mboka yi ilongekidha noya tokola oku shi ninga oku enda oshinano shi thike mpoka koompadhi. Moompito odhindji aakwiita yoPLAN oya li haya ende oshinano ngaashi shoka omanga ya landulwa kaakwiita yomukolonyeki noondhila ,iihauto, oshowo kwaamboka yokolupadhi.
Epulo ndyoka omuntu to pula mbala oondika kutya aakwiita mbaka oye shi pondola ngiini okuhupa monkalo ondhigu yatya ngaaka.Na oshike sheya hwameke opo ya tsikile okukondja monkalo ngaa ndjoka? Oshayela kapena naanaa eyamukulo yuukilila kepulo ndika. Ndele shoka omuntu wu shi ooshika kutya tse otwa li twa tokola netokolo ndika olyo lye tu kumike tu tsikile okukondja ongo aakwiita yoSWAPO. Otwa li tu uvite kutya oshinakugwanithwa shetu oku mangulula Namibia kutya nee otashi pula shike.Otwa li tu shishi kutya monkalo ndjoka ya li moNamibia pethimbo ndiyaka oshilongo oshali ashike shina okumangululwa tashi pitile komulungu gondjembo, onkene tse otwa li twi ilongekidha nawa okutsakaneka uudhigu kehe tawu tu adha mondjila yokumangulula oshilongo.
Kutya omvula , uutalala ombepo yoshikungulu, ondjala enota , eso nenge oku ehamekwa kapwali sha shoka tashi tu kankameke oku katuka tu uka kemanguluko. Aakondjeli manguluko oyali yi ilongekidha pamadhiladhilo okuhupa moluhepo onkene oya li haya igidha kutya omwenyo nenge eso tse otatu sindana. Eigidho ndika otali tu lombwele kutya tse ka twa li twi ilongekidha okukala momwenyo tu li kohi yomuzizimba gweso. Otwa li tu shishi kutya eso otali ya ethimbo kehe ndele shika inashi tu imba opo tu tsikile okukondjela emanguluko oku galula ko evi noshilongo shookuku.
Otwa li tu shishi wo kutya omutondi gwetu aakwiita yepangelo lyokatongotongo nookuume ka wo oya li yena iilongitho ayihe ya pumbiwa okutu kondjitha. Ndele nee natse wo otwa li tu shishi kutya ekalemo lyawo lyaali pampango moNamibia kalya li tali yambidhidhwa nando okulye muuyuni na unene tuu okuza kaakalimo yomoshilongo shetu. Onkene eyambidhidho lyopaigwana ndyoka twa mono mekondjo lyetu okumangulula oshilongo olye tu kumike opo tu tsikile okukondjitha omukolonyeki. Eyambidhidho lyaantu yetu moshilongo nalyo olye tu hwameke tse aakwiita yoPLAN kehala lyolugodhi. Omahangano gaaniilonga, gaailongi osho wo omalutu gopaitaalo agehe oga li komeho miita yemanguluko, onkene aantu yaNamibia oya li yahangana mekondjo okukondjitha epangelo lyuukoloni nomilandu dhalyo dhokakombo noludhi moshilongo.
Kombanda ya ayihe mbyoka ya hokololwa osha simana okutumbula kutya aakwiita yoPLAN oya li ya longwa wo omikalo dho kwi ihupitha. Onkene yo oyali yi ilongekidhila nawa onkalamwenyo ondhigu yopakwiita. Papolitika aakwiita mbaka oya li wo ya longwa nawa oku uvako kutya iita yemanguluko kayi shi oshinima oshipu. Iilyo yo PLAN oya li yi uviteko oshinakugwanithwa shoka shi li komeho gawo. Tse itatu ti kehe shimwe osha li oshipu metanga lyoPLAN.
Namo omwali aakatalume mboka inaaya vula okupita muudhigu mboka wa li we tu taalela ethimbo ndiyaka. Yamwe yomwaambaka oya thigipo ekondjelomanguluko noku igandja komukolonyeki, omanga yalwe oya tokola oku ya elunduluko moshipala. SWAPO okwa li a thiminikwa okwiigamena ko ku iyakelamo kwomutondi gwe omanga pethimbo olyo tuu ndyoka okwa kambadhala okukalekapo uukumwe mokati kiilyo yehangano. Ngaka ka ga li omasiku omapu nenge tutye omawanawa ngaashi yamwe taya dhiladhila, onkene aakwiita mboka ya li nehalo no yi ilongekidha mokati kaakondjelimanguluko oyo ashike ya ende ondjila ndjika yemanguluko nomitse dha yeluka.
Iilonga yoPLAN moNamibia.
Iita yemanguluko oya li ya kwatelwa komeho koSWAPO mokukondjitha epangelo lyuukoloni moNamibia konyala uule womimvo 23.Okuza tuu petameko lyiita yekondjelomanguluko momi 26 Auguste 1966, omalugodhi omayovi oga kondjwa moNamibia osho wo pondje yoongamba dhaNamibia miilongo ngaashi Angola na Zambia. Otandi zimine kutya molwashoka aakwiita yoPLAN oya lwa omalugodhi ogendji okukondjitha omukolonyeki naayambidhidhi ye, ondi wete itashi kala oshipu okuhokolola gamwe gomomalugodhi ngoka.Onkene onda tokola opo ndaa hokolole nando olimwe lyomalugodhi ga kondjwa koPLAN membo ndika, unene molwashoka halyo etompelo lyeli shangitha ndje. Petameko onda ulike kutya embo ndika otali shangwa okulonga aaNamibia osho wo aaleshi yalwe mboka ye na ontseyo oshona kombinga yetanga lyoPLAN osho wo oonkondo dhalyo. Onkene aaNamibia ayehe kutya oyoludhi luni, opolitika yini nosho wo eitaalo lini otaya kumikwa opo ya leshe embo ndika opo ya vule oku uvako olupe lwiita mbyoka ya kondjwa koPLAN okukondjitha epangelo lyuukoloni pamwe naakwiita yalyo.
Iilyo omayovi yoPLAN osho wo aakwashigwana oya gandja oomwenyo dhawo pethimbo lyekondjelomanguluko oku kondjitha aakwiita yomukolonyeki. Onkene osha simana okutala nawa nkene iita yekondjelomanguluko yali ya hingwa nonkene ya longekidhwa okuza tuu petameko osigo oosho mbika ya hulu po momasiku 21 Maalitsa 1990. Otandi dhenge omuthindo mpaka kutya aakwiita yoPLAN oya lwa omalugodhi ogendji naakwiita yomutondi onkene kombinga yomalugodhi ngaka osha pumbiwa okushanga embo limwe lya yooloka kwaandika.
Ita shi vulika okuhokolola ashihe shoka sha pondolwa po koPLAN pethimbo tayi kondjitha omukolonyeki. Na ondi itaala kutya kapena omupekaapeki gumwe awike ta vulu oku shi ninga molwashoka PLAN etanga lyaa kwiita enene, ndyoka iilyo yalyo yali ya kondjo moNamibia, Angola, na Zambia.
Previous articleOpoloyeka yaagundjuka mOkaku otayi humu komeho
Next articleOmatokolo goKabinete ga ningwa omasiku ngaka