'Jy het my baba vermoor, Meinhardt': Lees 'n uittreksel uit Die lewe vir beginners deur Bernette Bergenthuin | The Reading List
'Jy het my baba vermoor, Meinhardt': Lees 'n uittreksel uit Die lewe vir beginners deur Bernette Bergenthuin
Die lewe vir beginners deur Bernette Bergenthuin is 'n storie van begin, weer begin en óórbegin …
Carla Kasselman se lewe val uit mekaar nadat haar man reg in eie hande neem, 'n onnoembare daad pleeg en die skuld op haar pak. Hy neem alles van haar af weg, eers haar babaseuntjie, en daarna pers hy haar af om hul blonde krulkopdogtertjie af te teken.
Lees die eerste hoofstuk van Die lewe vir beginners:
'Hou net op huil!' Carla kyk moedeloos na die babaseuntjie in die wiegie. Hy huil nou al vir 'n uur sonder ophou, sy gesiggie woedend rooi. Sy staan 'n tree terug en kyk na haar baba. Daar is iets fout met hom, sy voel dit, sy weet dit net. Meinhardt sê sy is paranoïes, dat hierdie gevoel 'n nadraai van die swangerskap is.
Carla voel die handjie aan die soom van haar rok trek en kyk af. 'Ja, Mignon?'
'Mamma, ek is honger.' Die kind kyk haar met groot blou oë aan, haar blonde haartjies in wilde krulle om haar kop ná haar middagslapie.
'Wag net 'n bietjie, Mignon. Kom ons kyk of Boetie sal ophou huil.'
Die dogtertjie staan op haar tone in 'n poging om te sien wat in die wiegie aangaan, besef kennelik dat sy te kort is en steek haar hande uit dat Carla haar moet optel. 'Ek wil hom kyk.' Mignon kyk vir 'n rukkie asof vasgenael na die skreeuende kleintjie en draai dan op Carla se heup sodat sy na haar kan kyk. 'Hy huil.'
Dit is asof die stelling haar oor die rand stoot en Carla voel hoe die knop in haar keel na haar oë beweeg. 'Ek weet.'
Dit is al donker toe Meinhardt by die huis kom. Aan sy gesigsuitdrukking kan sy sien dat hy 'n moeilike dag op kantoor gehad het. 'Naand.' Hy groet haar met die gebruiklike pikkie op haar wang. 'Slaap die kinders al?'
Carla knik. Sy weet dat tydsberekening alles is as dit by Meinhardt kom. Sy moet hom net eers kans gee om van sy baadjie en das ontslae te raak voordat sy begin praat. Sy probeer belangstelling toon terwyl hy vertel van sy dag op kantoor. Naderhand wring sy haar hande saam in 'n poging om beheer oor haar tong te behou, maar net nadat sy opgeskep het, glip die woorde vanself uit haar mond. 'Daar ís iets fout met klein Meinhardt. Ek het 'n noodafspraak by die pediater gekry vir môre elfuur, hulle maak vir ons plek. Dit is dokter Greyling by die Sunninghill-kliniek.'
Hy kyk haar vir 'n oomblik net aan en skud dan sy kop vies. 'Hierdie paranoia maak my mal, Carla. Daar is niks fout met die kind nie.'
Hoe sal jy weet? wil sy hom toesnou. Jy is nooit hier nie! Maar sy haal diep asem in 'n poging om kalm te bly. 'Hy het heeldag sonder ophou gehuil, Meinhardt. Nie 'n gewone huil nie, so 'n hoë, histeriese gehuil. Mignon het nooit so 'n geluid gemaak nie. Dit is vreeslik.'
Hy sit sy mes en vurk geïrriteerd op sy halfvol bord kos neer. 'Babas huil, Carla. As jy nie kans sien om ons kinders groot te maak nie, sê net so. Niemand is onvervangbaar nie.' Hy kyk haar stip en sonder apologie aan.
'Dit help nie jy hardloop weg nie!' agtervolg Meinhardt se stem haar gangaf, maar sy luister nie. Voor die halfvoltooide doek gaan sy staan. Dit is 'n deurmekaarspul van takke en rankplante. 'n Donker prentjie. Sonder om daaroor te dink, bring haar hande dit wat haar brein wou ontken op die skildery aan: 'n Biesiemandjie, geseël met pik. En binne in 'n baba. Sy dink die baba is dood.
'Mevrou, Dokter is gereed vir u.' Die ontvangsdame het 'n uitdrukking van onuitputlike geduld op haar gesig geplak.
Carla kyk oor haar skouer na waar Mignon saam met ander kleuters in 'n afgeskorte area speel. Sy staan op en hang haar handsak oor die stootwaentjie se handvatsel. 'Dankie.'
'Mevrou Kasselman, kom ons kyk na die mannetjie. U het oor die foon aan my dame verduidelik dat hy nou so twee maande oud is. Moeilike babatjie, verneem ek?'
Carla knik, haar keel ineens te dik om te praat. 'Hy …' sy maak 'n beweging met haar hand. 'Daar's iets fout.'
Die dokter knik. 'Kom ons kyk.'
Die onrus groei in haar buik terwyl hy die klein lyfie ondersoek wat weer styf trek soos hy skreeu. Die dokter se bewegings raak stiller en die vrees kom sit koud om haar hart. 'Wat is dit? Wat is fout?'
'Is hy behandel vir geelsug ná geboorte, Mevrou?'
Carla skud haar kop. 'Hy is natuurlik gebore, soos my dogtertjie. Ons is ná 'n dag in die hospitaal ontslaan. Hulle het gesê alles is reg.'
Die spesialis knik. 'Ek gaan vir u 'n voorskrif gee met toetse wat nou dadelik gedoen moet word, u kan hom sommer nou afneem na die patoloë toe, ek sal laat weet dat hulle u vinnig moet help. Kom ons kyk eers wat die uitslag is voordat ons gevolgtrekkings maak.' Hy trek die babapakkie behendig oor die armpies en beentjies en plaas Meinhardt in haar arms.
'Dokter, wat dink jy is dit? Wat is die ergste wat dit kan wees?'
Sy gesig verstil. 'Geelsug wat nie behandel word nie, kan tot breinskade lei, Mevrou. Ons sal voor die einde van die dag weet wat die mannetjie makeer.'
'Ek wil piepie,' lig Mignon haar in toe sy met die uitgeputte babalyfie in haar arms uit die spreekkamer stap.
'Ek weet nie waar . . .'
'Ek gaan nou piepie.'
'Mignon! Wag, kom ons vra die tannie waarheen ons kan gaan.' Sy sukkel met die kleuter wat toenemend veeleisend raak en die baba en die stootwaentjie deur die steriele gange van die hospitaal. Breinskade? Is dit moontlik? Hy is effe vroeg gebore, 'n week of twee, niks om oor bekommerd te wees nie. Hy was gesond. Perfek. Sy kyk na die slapende gesiggie. Wat het met haar gesonde baba gebeur?
'Ons sal hieroor moet praat,' sê sy terwyl hulle aandete probeer eet.
'Wat is daar om oor te praat? Die kind se lewe is verby.' Meinhardt kyk nie na haar nie, bepaal hom net uitdrukkingloos by sy kos.
'Hoe kán jy dit sê? Jy het self vir die dokter gesê dat ons alles in ons vermoë sal doen om hom te help. Om vir hom 'n normale lewe te gee. Dit is ons kind, Meinhardt. Bloed van ons bloed.'
Sy gesig bly strak. 'Wat moes ek sê, Carla? Dat al my drome vir die kind in daardie spreekkamer gesterf het?' Hy vryf met 'n bewerige hand deur sy hare.
Sy staan op en gril vir die koue teëls onder haar voete. 'Môre, grootseun,' begin sy met die baba praat, 'is jy al honger?'
Sy gesiggie is van haar af weggedraai. Half onder die kombers in. Vreemd. Hy slaap nooit só nie. Sy steek haar arms uit om hom op te tel en die eerste ding wat sy registreer, is hoe koud hy is. 'Meinhardt?' Sy ruk die babalyfie uit die wiegie en voor sy weet dat sy dit weet, besef sy: Haar baba is dood.
'O Heer, my God,' trek die tantes, 'as ek in eerbied wonder …'
'Die Heer het gegee en die Heer het geneem,' sê die dominee.
'Hoe was jou dag?' vra sy een aand toe Meinhardt van die werk af kom. Hierdie stilte moet end kry.
Hy lyk effe verbaas, maar antwoord tog. 'Dit was so-so. CorPulsu groei, die mense stel belang om by ons te belê, dit is wat belangrik is.'
'Sit solank, ek bring die kos.' Oukei, Carla, jy moet hierdie ding nou reg hanteer. Daar is 'n kans dat hulle hierdie huwelik kan red, maar dan moet sy die waarheid weet.
'Bobotie, jy het dit lank laas gemaak.' Meinhardt lyk tevrede.
'Jou gunsteling.' Sy kry dit reg om te glimlag. 'Meinhardt,' begin sy toe sy gaan sit het. 'Ek dink die hele tyd aan daardie aand. Aan die baba. Ek dink nie dat hy self ophou asemhaal het nie. Ek weet dit klink vergesog, mal selfs, maar ek moet weet: Was jy in die kamer daardie aand? Ek het my verbeel dat ek jou hoor inkom het.'
Meinhardt se gesig word wit. 'Carla, met watse speletjie is jy hier besig?' Sy oë vernou. 'Is dit skuldgevoelens wat jou nou kamtig agterdogtig maak?' Sy mond vertrek in 'n wrede glimlag toe sy stilbly. 'My liewe vroutjie, as iemand die baba vermoor het, was dit jy.'
'Wat?' Skokgolwe beweeg deur haar hele lyf. 'Ek was sy ma, Meinhardt! Ek moes hom beskerm, ek sou nooit, nooit iets doen om hom seer te maak nie.'
Hy eet sy kos oënskynlik rustig klaar, sit sy mes en vurk langs mekaar op sy bord en klad sy lippe met 'n servet. 'Jy het dan sy dood geskilder, Carla. As jy beweer dat die baba vermoor is, is jy die hoofverdagte.'
Haar oë rek. 'Meinhardt, die baba in die skildery kan net so wel slaap. Ek het net uiting gegee aan my ontsteltenis oor … oor alles wat met hom gebeur het. Ek het hom nie vermoor nie.'
Meinhardt trek sy skouers op. 'Kyk maar self of 'n hof jou glo. Ek sal kan getuig van jou nageboortedepressie, die feit dat die baba te veel was vir jou. Toe jy uitvind dat hy breinskade het, dat hy nooit 'n normale lewe sal kan lei nie, dat hy vir altyd, áltyd jou probleem sal bly, het jy die voor die hand liggende uitweg gekies. Jy het hom in sy slaap versmoor.'
'Ek wil 'n egskeiding hê, Carla. Daar is niks van hierdie huwelik oor nie. En jy gaan vir my een gee. Jy gaan ook vir Mignon vir my gee, sy hoef nooit te weet wat haar ma aan haar boetie gedoen het nie, behalwe natuurlik as jy weier om te skei. Jy sal 'n behoorlike skikkingsbedrag ontvang. Jy sal maklik 'n nuwe lewe elders kan begin. Wanneer Mignon oud genoeg is, kan sy self besluit of sy jou wil sien.'
'Meinhardt?' Sy kyk na die aantreklike gesig wat ineens wreed lyk onder die skerp elektriese lig. Kan dit die man wees met wie sy getrou het? Hy het reeds een kind van haar af weggeneem, nou vat hy die enigste wat sy oorhet.
'Carla, jy het nie werklik 'n keuse nie. Dink aan Mignon, geen dogtertjie verdien om groot te word met 'n ma in die tronk nie. Dit sal haar vir die res van haar lewe agtervolg. Jy kan dit alles verhoed. Aanvaar net die skikking, jy doen dit vir Mignon, vir niemand anders nie.'
'Jy het my baba vermoor, Meinhardt. Jy het jou eie kind vermoor.' Woede neem ineens van haar besit. 'Jy kon eenvoudig nie aanvaar dat hy spesiale sorg nodig gaan hê nie, jy kon nie aanvaar dat hy, as jy na my geluister het, 'n gesonde kind sou gewees het nie. En toe kies jy die lafhartige uitweg. Dit is wat jy is, Meinhardt, 'n lafaard, en as jy dink dat ek vir Mignon by jou gaan los, maak jy 'n groot fout.'
'Mamma, julle raas.' Mignon staan in die kombuisdeur in haar pienk nagklere, haar slaappop in haar een hand.
'Mignon, gaan slaap, ons gesels net 'n bietjie,' troos Meinhardt. Toe die kind huiwer, staan hy op en tel haar op sy heup. 'Kom, ek sal vir jou 'n storie lees, dan slaap jy sommer vinnig weer. Mamma het baie goedjies om oor te dink hier in die kombuis.' Asof hy nadink, draai hy om. 'Mignon sal altyd veilig wees by my, Carla. Ek sweer dit.'
Tags Afrikaans Bernette Bergenthuin Book excerpts Book extracts Die lewe vir beginners LAPA LAPA Uitgewers Uittreksel