"Oor Jou Afdrukke. Met Waardering Vir Cas Vos Se Teologies-Poetiese Bydrae" by Ohlhoff, Heinrich - Tydskrif vir Letterkunde, Vol. 51, Issue 2, Spring 2014 | Online Research Library: Questia
Home » Browse » Academic journals » Literature and Language Journals » Tydskrif vir Letterkunde » Article details, "Oor Jou Afdrukke. Met Waardering Vir Cas Vos Se..."
By Ohlhoff, Heinrich
Dirk Human en Danie Veldsman (reds).
Pretoria: Universiteit van Pretoria. 2012. 257 pp. ISBN 978-1-86854-982-5
Oor jou afdrukke, die titel van hierdie huldigingsbundel vir Cas Vos, gryp terug na die titel van sy vierde digbundel, Die afdruk van ons hande, maar wil ook iets se oor die "afdrukke" wat die digter-teoloog Vos as mentor, kollega en vriend op mense se lewens gelaat het. Daarom ook die subtitel: "Met waardering vir Cas Vos se teologies-poetiese bydrae".
Soos 'n mens van so 'n bundel opstelle wat aan 'n teologiese digter en 'n poetiese teoloog opgedra is, kan verwag, is daar, benewens 'n literer-biografiese oorsig (Skrywersalbum) en 'n CV, stewige en insiggewende bydraes oor sy digwerk sowel as artikels wat aansluit by sy werk as dogmatikus en praktiese teoloog (veral homileet). Volgens die oorsigtelike voorwoord is die bydraes aan indringende eweknie-evaluering onderwerp en is die teikengehoor "nasionale en internasionale vakspesialiste en akademiese kollegas", maar ek meen dat enigiemand met genoeg belangstelling in die Afrikaanse poesie en tydgenootlike teologiese kwessies die (meeste) artikels met vrug sal kan lees. Taal behoort ook nie 'n onoorkomelike struikelblok te wees nie: Die Suid-Afrikaanse navorsers se artikels is in Afrikaans en die internasionale bydraers s'n in Engels of Nederlands.
Om aan al sestien akademiese bydraes in 'n resensie reg te laat geskied, is 'n feitlik onbegonne taak; daarom hier slegs enkele bree kwashale.
Drie artikels handel pertinent oor aspekte van Vos se digwerk en sluit op bepaalde maniere ook aan by die gedig "Son" wat aan die bydraes voorafgaan, met as sy motto 'n aanhaling uit Czeslaw Milosz: "And the whole Earth is like as poem / While the sun above represents the artist". Marthinus Beukes skryf oor Abelard en Heloise, twee byna legendariese "diaspora"-figure uit die kerkgeskiedenis wat reeds by Van Wyk Louw, Sheila Cussons, Daniel Hugo, I. L. de Villiers "spore" gelaat het, maar dan 'n besondere plek inneem in Vos se gedigsiklus oor hulle in sy bundel Intieme afwesige uit 2009. Beukes wil, met verwysing na drie pare van Vos se twintig omdigtings van Abelard en Heloise se briewe, ontledend en interpreterend aantoon hoe Vos "perspektief, ruimte en tyd, maar ook taalbenutting as teksbou-elemente inspan om 'n vars(er) weergawe van hierdie liefdesgeskiedenis in Afrikaans te bied".
Waar Beukes op 'n bepaalde gedigsiklus fokus, gee T. T. Cloete ("Die digterlike bydrae van Cas Vos") en Bernard Odendaal ("Die poesie van Cas Vos") op verskillende maniere 'n beeld van Vos se oeuvre: Cloete deur (deurlopende en oorvleuelende) motiewe in sy werk uit te lig, Odendaal deur die vyf bundels een vir een kortliks te bespreek na kort opmerkings oor die publikasiesituasie m.b.t. Afrikaanse digbundels. Cloete wys onder meer op die gawe van dig en die problematiese begrip "godsdienstige digter" en gaan dan in op die belangrike rol wat motiewe soos die artistieke/kreatiwiteit en kunstenaars, die liefde, godsdiens en die Bybel, pyn en lyding, sintuiglike genot en geskiedenis in die wye sin van die woord in Vos se eiesoortige bydraes speel. Verder lig hy onder meer die intertekstuele gesprekke en die rol van ironie in sy poesie uit. Ook Odendaal wys op die ironie en paradokse en verder op die groei in Vos se bundels wat onder meer die gebruik van vaster en vryer vorme, ritmiese en klankgevoeligheid, beeldspraak, "vindingryke segging" en die "verlewendiging" van geykte en idiomatiese uitdrukkings betref. Dit alles oorskadu die leemtes in Vos se digkuns.
Van die artikels vanuit en met 'n teologiese perspektief is daar enkeles wat op die een of ander manier met Vos se digterlike bydraes skakel, maar dan binne die konteks van sy teologiese fokusse. So is daar Cas Wepener se uitgebreide "Eenheid en heerlikheid. 'n Liturgie en preek geskoei op die Evangelie van Johannes met besondere klem op die Afskeidsgesprekke". …