11-jarige verkrag, vermoor weens DNS-agterstandArgieffoto (Foto: Maroela Media) ŉ Verkragtingsverdagte wat vrygelaat is weens vertragings in DNS-toetse by die polisie se Nasionale Forensiese Wetenskapslaboratorium (NFSL) het ŉ 11-jarige kind nege maande later verkrag en vermoor. Dit is Vrydag onthul in ŉ uitspraak deur die KwaZulu-Natalse regter Mohini Moodley, waar die verkragter skuldig bevind is vir sy misdade. Hy is 20 jaar tronkstraf opgelê. “Hierdie verskriklike misdaad kon verhoed gewees het as die SAPD behoorlik gefunksioneer het. Die DNS-agterstand beroof nie net slagoffers van geregtigheid nie, dit stel verkragters en moordenaars in staat om met hul vreeslike misdade voort te gaan,” sê Ian Cameron, direkteur van gemeenskapsveiligheid by Action Society. “Die SAPD, onder leiding van Bheki Cele, word self oortreders van geslagsgebaseerde geweld en moord op vroue omdat hulle nie alles in hul vermoë doen om die DNS-agterstand op te los nie.” Die burgerregteorganisasie poog om aktief die krisis rondom die DNS-agterstand te takel en het reeds ŉ klag by die openbare beskermer aanhangig gemaak teen, onder andere, die president en Cele vir hul rol om toe te laat dat die agterstand gebeur het en dat hulle nie vinnig genoeg daarop reageer nie. “Die verdere trauma waaraan slagoffers onderwerp word in die hof, omdat hulle telkens voor hul oortreders moet verskyn, met sake wat voortdurend uitgestel en uiteindelik uitgegooi word, is ŉ absolute regsdwaling. Dit wil voorkom of die SAPD nie die politieke wil of dringende behoefte het om seker te maak dat dié slagoffers die geregtigheid kry wat hulle verdien nie.” Nog ŉ belangrike stuk wetgewing, wat geregtigheid in dié sake verhoed, is die Strafregwysigingswetsontwerp (forensiese prosedures). Dit is die wetsontwerp wat met DNS-monsters verband hou van veroordeelde skedule 8-oortreders, insluitend verkragters en moordenaars. “Dit is noodsaaklik om DNS-monsters te neem van veroordeelde skedule 8-oortreders in die stryd teen gewelddadige misdaad in ons land. Die wetsontwerp moes vandag deur die portefeuljekomitee van polisie goedgekeur word, sodat dit na die nasionale vergadering gestuur kan word, maar dit is weer tot volgende week uitgestel. Alhoewel die proses steeds geprioritiseer is, moet ons onthou dat gewelddadige misdadigers vrygelaat word sonder enige DNS-monsters wat hulle aan vorige of toekomstige misdade kan verbind. Byna 100 000 misdadigers is verlede jaar vrygelaat sonder dat hul DNS-monsters geneem is.” Sodra die wetsontwerp goedgekeur is, sal dit bykomende druk op die NFSL plaas, maar volgens die SAPD sal hulle die invloei kan hanteer. “Dit is hoogs onwaarskynlik dat die DNS-agterstand teen Augustus 2022 ingehaal sal wees – die sperdatum wat Cele onlangs aangekondig het. Verskeie stappe in die ‘omkeerstrategie’ wat die SAPD verlede jaar voorgehou het, is nog steeds nie in werking gestel nie. Daar is geen inligting oor die publieke-privaat vennootskappe met die twee laboratoriums in KwaZulu-Natal en Stellenbosch nie, wat eksklusief aan die DNS-agterstand sou begin werk het in Oktober 2021.” Volgens die jongste terugvoer van die president tydens sy staatsrede, is die DNS-agterstand met 138 000 sake verminder. “Dit is ŉ tree in die regte rigting, maar dit is nog steeds nie enige aanduiding van die totale getal sake wat nog agterstallig is nie en die getal sake in die DNS-agterstand is ook steeds onbekend.” Ondanks ŉ formele versoek om terugvoer van die SAPD oor die presiese getal sake en tydsraamwerk, het Action Society nog nie enige antwoorde gekry nie. “Ons het ook ŉ versoek aan die Nasionale Vervolgingsgesag gestuur om navraag te doen oor die negatiewe impak wat die DNS-agterstand op die vervolging van dié sake het. Die huidige suksesvolle vervolgingskoers in verkragtingsake is 8%. In ŉ land waar byna 150 verkragtings elke dag aangemeld word, is die piepklein vervolgingskoers ŉ menseregte-oortreding,” sê Cameron.