Polarisasie versus versoeningDr. Isak Burger (Foto: Facebook) Die populistiese uitsprake (wat somtyds grens aan haatspraak) deur sommige politici en ander leiers, ter wille van selfsugtige ideologiese en politieke gewin, is al hoe meer besig om rassepolarisasie in ons land in die rooi te druk. Dit krap ŉ mens om wanneer politieke leiers steeds apartheid die sondebok vir hulle korrupsie, swak leierskap en mislukte dienslewering maak. Eweneens wanneer onteiening sonder vergoeding en grondbesetting uit sekere oorde steeds aangemoedig word. Terwyl daar baie vooroordele, wanpersepsies en veralgemenings is, is dit tog my indruk dat die meerderheid inwoners van Suid-Afrika (wit en swart) vrede en harmonie onder mekaar begeer. Die behoefte aan versoenende gesprekke en optrede bly egter groot. Dis so jammer dat die versoenings-inisiatiewe en -fondamente van wyle Nelson Mandela tot ŉ groot mate deur sy opvolgers tot niet gemaak is. Dit is ook nie net tussen swart en wit waar versoening nodig is nie. Apartheid het almal wat nié wit is nie noodgedwonge in dieselfde kamp gejaag. Kleurling en Indiër, Venda en Zulu is weens ŉ gemeenskaplike vyand – apartheid – saamgesnoer. Die afgelope paar jaar word dit egter duidelik dat daar ook (groeiende) verskille en spanning tussen diegene is wat eens in dieselfde kamp was. Voor en ná Jan van Riebeeck het swart stamme mekaar beveg en uitgemoor. Tussen Indiër en swart, tussen swart en bruin en tussen swart en swart is daar soms meer spanning en konflik as wat ons dalk besef. Stamgebondheid is een van die realiteite van Afrika. Die afgelope maande se toenemende xenofobiese tendens het verder die kompleksiteit van verhoudinge in ons land na vore gebring. Miljoene wettige en onwettige immigrante het hulle oor die laaste klomp jare in Suid-Afrika kom vestig. Terwyl daar rede is om ongelukkig te wees met die regering se immigrasiebeleid, of ten minste met die toepassing daarvan, loop swart mense uit Afrika en Asiate uit die ooste erg onder vreemdelingehaat deur. Rassespanning en -haat is nie net meer ŉ ding tussen wit en swart nie. Genadiglik is godsdiens-konflik ons nog grootliks gespaar. ŉ Mens sidder as jy dink aan wat in Nigerië en toenemend in ander Afrikalande besig is om te gebeur. Mag ons dit gespaar bly! Die groot uitdaging lê egter op leierskapvlak. Wat ons nie kan bekostig nie, is leiers wat om persoonlike of politieke gewin knaend die rassekaart speel soos wat deurlopend die geval is. Hoe kan leiers wat hierdie land liefhet doelbewus polarisasie bevorder? Die groot behoefte ten opsigte van leierskap vandag is juis die vermoë om uiteenlopende groeperinge en sienings te akkommodeer. Suid-Afrika het nie die homogeniteit van vele ander lande nie. Ons is hoogs-divers. Hierdie diversiteit kan ŉ bate en ŉ rykdom wees, maar slegs onder leierskap wat akkommoderend en onbedreig is. Watter kritiek daar ook al teen Mandela kon wees, mis ŉ mens die onbedreigdheid en inklusiwiteit van sy leierskap. Hy was almal se leier. Ons kan nie ophou om die verantwoordelikheid en rol van kerke en spesifiek indiwiduele gelowiges in die versoeningsproses te beklemtoon nie. Tans word baie gelowiges ongelukkig ook meegesleur deur die polarisasie in ons land. Versoening is steeds deel van die kernroeping van die kerk. Eerstens versoening met God, maar dan ook met mekaar. Ons moet dit preek, maar veral lééf! Die minste wat ons gewone burgers kan doen, is om vriendelik en respekvol teenoor mekaar te wees en mekaar met menswaardigheid te behandel. Die groot gebod bly steeds: “Jy moet die Here liefhê met alles wat in jou is en jou naaste soos jouself”.