24 September 2017: Ds. André Agenbag
Vriendskap vorm die opstandingslewe in ons
Dit kom altyd as iets van ‘n skok om te ontdek dat nie almal van ons hou net soos ons is nie. Die meeste van ons kom die wêreld geliefd binne. Ons word vasgehou, versorg, vertroetel en gekoester. Ons is tog te dierbaar! Maar dit hou nie lank nie. Soms nie eens veel verder as die eerste doeke omruilslag nie. Vroeër of later ervaar ons dat ons hanteer word as oortreders, kompeteerders – die vyand.
Dawid het dit ook so beleef. Dawid se ervaring van vyandigheid was een van die kragtigste vormende invloede op sy lewe. ‘n Groot deel van sy spiritualiteit – die manier waarop hy gebid en gelewe het – kan verduidelik word slegs as ons verstaan hoe hy vyandigheid ervaar en hanteer het.
Liefde – God se liefde in die besonder – is die agtergrond waarteen alles afspeel. “God het die wêreld so lief gehad dat Hy sy enigste Seun gegee het” is die basiese skrifgedeelte waarmee ons alles wat in ons en om ons gebeur, probeer verstaan.
Maar vyandigheid is die toestand waarmee ons onsself meer as dikwels bevind. Ons word kras gekritiseer, geterg, vermy, aangeval, op geskiet, verlaat, gestenig, gevloek, geïgnoreer, beskinder, in die rug gesteek en soos ‘n vloermat hanteer. Nie al hierdie dinge, die heeltyd nie; maar genoeg van hulle gereeld genoeg laat ons besef: Nie almal deel God se voortreflike ingesteldheid jeens ons nie.
Johannes sê: Jesus weet dat die wêreld julle sal haat
Johannes 15 bestaan uit drie gedeeltes. Die eerste gedeelte handel oor Jesus as die ware wingerdstok (vv 1-8) en die tweede gedeelte is waar Jesus die dissipels beveel om mekaar lief te hê (vv 9-17). Die derde gedeelte is ons gelese gedeelte (vv 18-27) en hier vertel Jesus vir die dissipels dat die wêreld hulle sal haat. Jesus verduidelik dat die wêreld hom sonder rede haat (v 25). Maar dit is hierdie wêreld wat God só liefhet, dat Hy sy enigste Seun gestuur het. Liefde word gebore en volhoubaar geleef in só ‘n wêreld – ‘n wêreld vol haat.
Agter haat, sit VREES
In sy eerste brief, vertel Johannes later vir ons beter wat agter hierdie haat sit. Johannes praat van VREES.
Want vrees, en nie haat is die eintlike teenoorgestelde van liefde.
Hoe om lief te hê in ‘n wêreld vol haat
Maar die twee gedeeltes vóór Jesus se waarskuwing oor ‘n wêreld wat die dissipels sal haat,gee vir ons Jesus se verstaan van hoe ons kan leef en kan liefhê in so ‘n wêreld vol haat.
Ek is die wingerdstok, julle die lote (vv 1-8)
Die eerste gedeelte is baie bekend. Jesus sê: Ek is die ware wingerdstok en my Vader is die boer (v 1). Julle moet in My bly en Ek in julle (v 4). Ek is die wingerdstok en julle die lote. Wie in My bly en Ek in hom, dra baie vrugte, want sonder My kan julle niks doen nie (v 5). My Vader word juis daardeur verheerlik dat julle baie vrugte dra en my dissipels is (v 8).
Julle moet mekaar liefhê (vv 9-17)
In die tweede gedeelte beveel Jesus die dissipels om mekaar lief te hê. Soos die Vader My liefhet, het Ek julle ook lief. Julle moet in my liefde bly (v 9). Dit is my opdrag: Julle moet mekaar liefhê soos ek julle liefhet (v 12). Niemand het groter liefde as dit nie: dat hy sy lewe vir sy vriende aflê (v 13). Julle is my vriende as julle doen wat Ek julle beveel (v 14). Ek noem julle nie meer ondergeskiktes nie, want ‘n ondergeskikte weet nie wat sy baas doen nie. Nee, Ek noem julle vriende... (v 15)
‘n Mens se ouers beteken vir ‘n mens baie, en veral as jy jonk is, is die verhouding ongelyk. Maar jou vriende is mense wat SAAM met jou is; met wie jy die diep vreugdes, frustrasies, blydskap en pyn, suksesse en mislukkings van jou lewe kan deel. Jesus sê: Só is Hy vir ons: ‘n Vriend.
Vriendskap peil dit wat die diepste is in jou
Martin Buber, die Joodse Filosoof het Noord Amerika op ‘n keer uit Oostenryk besoek. Hy woon toe ‘n erediens van die Kwakers (Quakers) in Pennsylvania by waar almal lank saam in stilte sit. Uiteindelik breek een van die gemeentelede die stilte en praat van die wonderlike ervaring om iemand te ontmoet oor die grense van taal, ras en godsdiens heen. Van die wonder om uit te reik oor grense heen en ‘n ander mens aan te raak en te ontdek hoedat die aanraking vreemdelinge in vriende verander.
Toe staan Martin Buber en sê dat dit ‘n wonderlike ding was om ander mense te ontmoet, maar dat dit nie die grootste of belangrikste ding was nie. Die grootste ding wat ‘n mens vir ‘n ander mens kan doen, sê hy toe, is om die diepste ding in hom of haar te bevestig; om die tyd te neem en te onderskei wat op die diepste manier daar in die dieptes van die persoon is, dít wat van hulle hulle volste self maak; en om dit dan te bevestig deur die erken en te bemoedig.
Dun mannetjies en plastiek vroutjies
Eugene Peterson sê, “Deesdae sit kerke se banke vol dun mannetjies en plastiek vroutjies. Wat ons meer as ooit nodig het, is diep mense!”
Tussen al die oppervlakkige verhoudings is daar die diepte van vriendskap
Eugene Peterson: Elkeen van ons het kontak met honderde mense wat nooit verder as ons voorkoms op die oppervlak kyk nie. Ons ontmoet honderde mense en die oomblik as hulle ons sien, begin hulle uitwerk op watter manier ons vir hulle nuttig kan wees of wat hulle uit ons kan kry. Ons ontmoet honderde mense wat ons een kyk gee, en dan ‘n vinnig oordeel fel, net om ons dan netjies in ‘n bepaalde kategorie te plaas sodat hulle nie met ons egte menslikheid of menswees gekonfronteer hoef te word nie. Hulle hanteer ons as iets wat minder is as wat ons is; en as ons deurlopend met hulle te make sou hê, sou ons op ‘n manier minder word.
En dan betree iemand ons lewens wat nie opsoek is na iemand om te gebruik nie, wat rustig en ongejaagd genoeg is om uit te vind wat regtig in ons aangaan. Iemand wat seker genoeg van hom of haarself om nie ons swakhede uit te buit of ons sterkpunte aan te val nie. Iemand wat ons innerlike lewe erken en verstaan wat die dinge is wat die moeilik maak om vanuit ons diepste, innerlike oortuigings leef. Iemand wat dít wat die diepste in ons is bevestig. ‘n Vriend.
Saul het ten minste ses keer probeer om Dawid om die lewe te bring.
Die slegste van alles was dat Saul vir Dawid gehaat het omdat Dawid goed was. Die eerste aanslag op Dawid se lewe was toe hy musiek gemaak het vir Saul om hom te help in sy donker buie. Saul wou Dawid letterlik teen die muur vaspen en het ‘n spies na hom gegooi. Dawid het twee keer net betyds uit die pad gekom. Hierna het Saul nog vyf maal op verskeie slinkse maniere vir Dawid om die lewe probeer bring.
Maar tussen al die moordplanne ingeweef, is daar die tapeserie van Dawid en Jonathan se uitsonderlike vriendskap. Tussen al die waansin, die gemeenheid en die haat het Dawid die liefde van Jonathan se vriendskap ervaar. 1 Sam 18:3 sê, “Jonatan en Dawid het ‘n verbond gesluit omdat Jonatan hom liefgekry het soos homself.” Jonatan se vriendskap het Dawid se diepste wese dieper binnegegaan as wat Saul se haat dit ooit kon regkry.
Vriendskap skep ruimte vir die diepte van jou menswees
Is ons gemeente só ‘n plek? Lê ons onsself daarop toe?
Wat nodig is, is BEWEGING. Innerlike beweging: Om OOP te wees. Innerlike beweging: Om UIT TE REIK.
Vriendskap en Spiritualiteit
Vriendskap is ‘n baie onderskatte aspek van spiritualiteit. Dit is net so betekenisvol as vas en gebed. Soos die sakramentele gebruik van water, brood en wyn, neem vriendskap dít wat ‘n algemeen menslike ervaring is, en verander dit in iets heiligs.
Ons het mekaar lief te midde van vyandigheid. Maar dit is nie ‘n vyandige wêreld wat ons liefde vir mekaar minder maak nie. Dit is ons liefde vir mekaar wat van die wêreld ‘n minder vyandige plek maak.
Die bose het nooit vir Dawid kleiner of minder gemaak nie. Elke keer as Saul vyandig of hatig teenoor Dawid opgetree het, het hy wat Saul is, kleiner en minder geword. Dawid was beskerm deur die bande van die vriendskap en liefde van Jonatan. Saul se boosheid kon nooit toegang tot Dawid se hart verkry nie. Teen sulke gekonsentreerde goedheid, kan boosheid en vyandigheid nie gehandhaaf word nie.
God is die Liefde waarmee ons liefhet
God is liefde; wie in die liefde bly, bly in God en God bly in hom (v 16). Waar liefde is, is daar geen vrees nie, maar volmaakte liefde verdryf vrees, want vrees verwag straf, en wie nog vrees, het nie volmaakte liefde nie (v 18). Ons het lief omdat God ons eerste liefgehad het (v 19).