Waarheen gaan BEE? - Sakeliga
'n Nuwe tipe BEE
DAAR IS ‘N DRASTIESE WENDING IN HOE BEE IN SUID-AFRIKA TOEGEPAS WORD. SKAKEL IN OM OP HOOGTE TE BLY
Klik hier om jou plek te bespreek
NUWE SKUIWE IN BEE-REËLS KAN DRASTIESE GEVOLGE HÊ.
Die BBBEE-kommissie se uitspraak oor die MTN Zakhele Futhi-transaksie raak duisende maatskappye in Suid-Afrika en bevestig ‘n onheilspellende wending in die toepassing van BBBEE.
‘n Onlangse bevinding deur die BEE-kommissie rondom ‘n bemagtigingskema ingestel deur MTN is slegs die nuutste illustrasie van ‘n nuwe tendens in BEE. As die kommissie sy sin kry, sal dit drastiese gevolge inhou vir sakeondernemings regdeur die Suid-Afrikaanse ekonomie – veral omdat baie maatskappye aan presies dieselfde risiko’s blootgestel is as wat MTN was.
Klik hier vir Sakeliga se inligtingstuk en inligtingsessie!
Sake-eienaars, aandeelhouers en die publiek se belange word bedreig deur ‘n nuwe tipe BEE. Versoek Sakeliga se inligtingstuk of woon die inligtingsessie by oor hoe jy jou sakebelange kan verskans en die openbare belang kan dien teen onbehoorlike staatsinmenging.
MTN Zakhele-Futhi-bevinding bevestig onheilspellende BEE-wending in Suid-Afrika
Die BBBEE-kommissie se bevinding oor die MTN Zakhele-Futhi-transaksie raak duisende maatskappye in Suid-Afrika en bevestig dat ‘n nuwe, verskerpte fase van BBBEE op hande is. So sê Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, op grond van voorlopige ontleding deur dié organisasie se regs- en navorsingspan.
Die kommissie se bevindinge hou omvattende korporatiewe ontwrigting vir die Suid-Afrikaanse ekonomie in, sê Le Roux: “Die MTN-bemagtigingstransaksie was op die oog af in lyn met die beste praktyke in BEE en die Wet op Breë-Basis Swart Ekonomiese Bemagtiging (Wet op B-BBEE). Duisende transaksies, insluitende die van JSE-gelyste maatskappye, is op soortgelyke wyse gestruktureer – en die risiko’s wat hierdie bevinding inhou is dus nie beperk tot die MTN Groep, en sy aandeelhouers, se belange nie.”
Le Roux sê die kommissie fouteer klaarblyklik in hul bevindinge en oorskry met hul aanbevelings die perke van hul bevoegdhede: “Die bevindinge en aanbevelings van die kommissie druis in teen beginsels van die maatskappyereg. Dit verteenwoordig ‘n waninterpretasie van die Wet op B-BBEE. Dit ignoreer die quid pro quo wat behoort te geld wanneer BEE-aandeelhouers aandele teen groot afslag bekom. Dit eis openbare verskonings van ‘n maatskappy en sy werknemers wat binne die bestek van hul professionele oordeel en fidusiêre pligte opgetree het. En dit verhoog die risikoprofiel van BEE-transaksies sodanig dat maatskappye in Suid-Afrika nou meer as tweemaal sal dink voordat hulle deelneem aan ‘n spel waarvan die reëls voortdurend verander.”
Le Roux wys daarop dat die uitspraak pas in ‘n patroon van verskerpte en toenemend onredelike BEE-vereistes in Suid-Afrika: “BEE behoort grondig herbedink te word: vir ‘n wet wat bedoel sou wees om wyer en groter ekonomiese voorspoed te bring slaag dit nie. Sakeliga waarsku reeds die afgelope agtien maande dat ‘n nuwe, verskerpte en meer skadelike fase van BEE voorlê. Verwikkelinge in hierdie fase sluit die volgende in: In April vanjaar het Zodwa Ntuli, BBBEE-kommissaris, die oorgrote meerderheid van trust-gestruktureerde BEE-bemagtigingstransaksies as ongeldig bestempel. In Februarie het president Cyril Ramaphosa die Mededingingswysigingswet onderteken, wat BEE nou by mededingingsreg inkorporeer. In Mei het minister Rob Davies verskerpte BEE-kodes gepubliseer. In 2017 het wysigings (ingestel onder die destydse minister van Finansies Pravin Gordhan) aan die staat se voorkeurverkrygingsregulasies in werking getree, ingevolge waarvan staatsentiteite soos Eskom vandag die mag het om wit kontrakteurs by voorbaat uit te sluit van tenders. En so kan die lys aangaan.”
Sakeliga se regs- en navorsingspan stel tans verdere ondersoek na die kommissie se bevindinge in en sal wanneer gereed ‘n openbare inligtingsessie daaroor aanbied. Aandeelhouers, sakelui en belanghebbendes wat graag uitgenooi wil word of op hoogte wil bly kan inteken op Sakeliga se verspreidingslys vir inligting oor BEE, op www.sakeliga.co.za/brandpunte/bee.
Voorlopige ontleding deur Sakeliga se regs- en navorsingspan identifiseer onder meer die volgende vier problematiese aspekte van die bevindinge.
Die kommissie poog om vir aandeelhouers, en in hierdie geval ‘n minderheidsaandeelhouer met ‘n 4%-belang, meer regte te gee as wat sulke aandeelhouers normaalweg kragtens die maatskappyereg sou ontvang.
Die poging om ‘n buitensporige inspraak aan MTN Zakhele-Futhi in die MTN Groep te gee is in stryd met artikel 1 van die Wet op B-BBEE, omdat die artikel nie aan BEE-aandeelhouers die reg gee om meer seggenskap te bekom as wat hul belang normaalweg sou regverdig nie.
Aangesien ras die oorwegende gronde vorm waarop die kommissie aan MTN Zakhele-Futhi ‘n buitensporige inspraak in die beheer van die MTN Groep wil gee, kom dit neer op politieke verheffing van een tipe aandeelhouer bo ‘n ander.
Die kommisie maak inbreuk op die kontrakteervryheid van die partye sodanig dat BEE-ooreenkomste voortaan veel moeiliker op ‘n wedersyds aanvaarbaare grondslag gesluit sal kan word. So, byvoorbeeld, was die uitreiking van MTN Zakhele-Futhi-aandele in die eerste plek gedeeltelik deur MTN self befonds, wat in ruil vir sekere voorwaardes ‘n verwatering van bestaande eienaarsekwiteit daargestel het. Die voorwaardes se bedoeling is om te voorkom dat die BEE-entiteit nadelige transaksies aangaan wat die langdurigheid van die BEE-transaksie kan beperk, of deur hul direksie en aandeelhouers besluite neem wat nadelig vir die moedermaatskappy is. Die inbraak op die kontrakteervryheid van die partye, wat neerkom op ‘n nademaalse verwatering van ekwiteit en billike inspraak vir bestaande aandeelhouers, maak BEE-transaksies, ironies genoeg, nog onaantrekliker vir meeste maatskappye.
Wil jy meer weet? Ontvang ‘n kopie van ons inligtingstuk en uitnodiging na ons inligtingsessie.
Is jy ’n lid van Sakeliga?*
Is jy ’n lid van Sakeliga?
Sakeliga onderneem om jou op hoogte te hou oor hierdie belangrike saak en sal jou moontlik daaroor wil kontak. Merk die toepaslike blokkie indien jy nie gekontak wil word nie.*
Sakeliga onderneem om jou op hoogte te hou oor hierdie belangrike saak en sal jou moontlik daaroor wil kontak. Merk die toepaslike blokkie indien jy nie gekontak wil word nie.
Kontak my met terugvoer
Moet my nie kontak nie