Die 9de Gebod - Jy mag nie Vals Getuienis teen ‘n Ander Gee nie.
God is Waarheid. Jesus Christus is die Weg, die Waarheid en die Lewe. God se Woord is Waarheid. “...julle sal die waarheid ken, en die waarheid sal julle vry maak.” Joh. 8:32
Augustinus het dié kennisgewing op sy lessenaar gehad: “Enigiemand wat in hierdie kantoor inkom om sy broer te beskuldig, sal hier uit begelei word.” Augustinus het met die negende Gebod erns gemaak.
Johannes Calvyn, die groot Hervormer, het gesê: “Daar is geen groter onreg wat mense aangedoen kan word nie, as om hulle reputasie te skend.”
Soos Mark Twain tereg opgemerk het: “’n Leuen kan al halfpad om die aarde wees, terwyl die waarheid nog sy skoene aantrek!” En dit was vóór e-pos en Internet. Nou trek ‘n leuen baie verder en vinniger as ooit tevore.
“Die tong is ook ‘n vuur, ‘n wêreld vol ongeregtigheid, dié deel van die liggaam wat die hele mens besmet. Dit steek die hele lewe aan die brand...en word...uit die hel aan die brand gesteek” Jak. 3:6
Almal van ons het ons al een-of-ander tyd aan skinder skuldig gemaak. En dis ‘n sonde. Vir God is dit ‘n ernstige saak. Die Bybel stel dit só: “...wie skinderstories verprei, is ‘n dwaas…” Spr. 10:18. Die opdrag aan ons is duidelik: “Moenie van mekaar kwaad praat nie, broers...” Jak. 4:11
Die skinderbedryf word dikwels deur hoogmoed aangedryf. Dit is die behoefte om mense wat beter as ons is, in ‘n slegte lig te stel, om so onsself te verhoog deur ander af te trek. “Hou dan op met elke vorm van kwaad, met alle bedrog, huigelary, jaloesie en kwaadpratery.” 1 Pet. 2:1. Kwaadpratery is onlosmaaklik gekoppel aan kwaadwilligheid, bedrog, valsheid en jaloesie.
Die Bybel waarsku ons teen mense wat “leer..om hulle tyd te verkwis deur net van een huis na die ander rond te kuier. Hulle is nie net ledig nie, maar ook bemoeisiek en praatsiek, en hulle praat oor dinge waaroor nie gepraat moet word nie.” 1 Tim. 5:13
Die Here se Wet is duidelik: “Jy mag nie loop en skinder nie, jy mag nie jou medemens se lewe in gevaar stel nie. Ek is die Here.” Lev. 19:16
Skinder kan ‘n ander mens se lewe in gevaar stel. “’n Knopkierie, ‘n swaard, ‘n skerp pyl, so is ‘n man war vals teen sy naaste getuig.” Spr. 25:18
‘n Paar jaar gelede was ons getuies van ‘n verbete veldtog van haat en kwaadstokery deur onvergenoegde uitgetrede lede teen ‘n uitmuntende sending in Afrika. Sarsies briewe, e-posse en telefoonoproepe was afgevuur.
Webtuistes is op die been gebring om die sending te beskinder, en al wat ‘n denkbare wraaksugtige verguising is, is ingespan teen hierdie uitnemende Christelike gemeenskap.
Ek was heeltemal verstom deur die volgehoue, obsessiewe en afbrekende kwaadwilligheid van die kwaadstokers. “Sending van haat”; “Sending van vrees”; “Ek het uit die Sending van die hel ontsnap!” - so het opskrifte van koerante en tydskrifte dit uitbasuin.
Soos Dr. James Kennedy in ‘Delighting God’, geskryf het: “As jy net ‘n bietjie bokant die gewone kudde uitstyg, as jy ‘n greintjie meer sukses as jou naaste behaal, sal die pyle van kritiek vir seker na jou geskiet word...” Kennedy haal ‘n ou wysgeer aan: “As ek al die kritiek teen my moes lees, wat nog van dit antwoord, saam met al die aanvalle teen my, sal hierdie kantoor vir besigheid moet sluit. Ek doen so goed as wat ek kan, na die beste van my vermoë, en ek is van voornemens om so aan te gaan – tot op die einde.
As ek dan op die ou ent verkeerd bewys word – sal tien engele wat getuig dat ek reg was, geen verskil maak nie. As ek op laas reg bewys word, sal alles wat nou teen my gesê word, in elk geval niks beteken nie.”
Die grootste Baptiste prediker van alle tye, C.H. Spurgeon, het gewaarsku: “Moenie die helfte glo van wat jy hoor nie; moenie die helfte wat jy glo, herhaal nie. As jy ‘n kwade gerug hoor, halfveer dit, en halfveer die helfte weer, en bly stil oor die res. ”
Spurgeon skryf: “Hoe meer prominent jy in diens van Christus is, hoe meer kan jy daarvan seker wees dat jy aan die ontvangkant van skindertonge sal wees.” Ek het lank gelede al van my karakter afskeid geneem. Ek het dit al vroeg in my bediening verloor, deur net ‘n bietjie meer ywerig te wees as wat ons sluimerende eeu mee gemaklik is.
En ek kon dit nog nooit weer herwin nie, behalwe in die oë van Hom wat die aarde sal oordeel, en in die harte van diegene wat my vir my werk waardeer. Tydens my navorsing vir ‘The Greatest Century of Missions’, was ek verstom oor hoe elkeen van die groot sendelinge van die verlede deur hulle tydgenote geteiken is met die venynigste laster en verguising.
William Carey, Samuel Marsden, Hudson Taylor, David Livingstone en vele ander het die wreedste en kwaadwilligste aanvalle verduur – deur mense wat voorgegee het dat hulle Christene is.
George Whitfield, een van die grootste evangeliste van alle tye, en ‘n sleutelfiguur in die Groot Evangeliese Ontwaking, was selfs uit die Church of England uitgeskop – die kerk wat hy so getrou gedien het. Desnieteenstaande het dié kerk in Suid-Afrika sy kollege na George Whitfield vernoem.
Toe ek vir ‘The Greatest Century of Reformation’ navorsing gedoen het, was ek opnuut geskok deur die vyandigheid - nie slegs in die verlede nie, maar selfs tot op hierdie dag - teen sommige van die grootste Christelike hervormers wat deur God gebruik is om die kragtigste geestelike herlewing in die geskiedenis te bewerk. Een historikus het oor Johannes Calvyn opgemerk: “Oor geen goeie man is ooit slegter berig nie; geen Christelike teoloog is so dikwels geminag, so gereeld aangeval nie.”
In sy afskeidstoespraak het Edwards hierdie raad gegee: “…vermy twis. Twisgieriges sal altyd ongelukkig wees…hitte van die oomblik geeste, kwaadpraters en dergelike dinge…lynreg teen die Christelike gesindheid in...” Die Skrif vermaan ons: “Moenie van mekaar kwaad praat nie, broers. Hy wat van sy broer kwaad praat of sy broer veroordeel, praat kwaad van die wet en veroordeel die wet.” Jak. 4:11
Die Bybel waarsku ons “...hartstog vreet ‘n mens op.” Spr. 14:30. “selfverheffing lei altyd tot twis.” Spr. 13:10. Die Apostel Paulus waarsku teen “’n sieklike beheptheid met twisvrae en met stryery oor woorde. Daaruit ontstaan afguns, twis, beledigings, gemene verdagmakery, voortdurende rusie...” 1 Tim. 6:4
Die Woord van God is uitgesproke teen “ligsinniges, elkeen wat altyd gereed was om onreg te doen...ook dié wat sommer mense tot oortreders verklaar het, strikke gespan het vir dié wat reg wou laat geskied, en onskuldige mense hulle reg ontneem het deur vals getuienis.” Jes. 29:20-21
In die laaste boek van die Bybel is daar ‘n lys van agt kategorieë van mense wat nie in die Hemel sal kom nie: “Maar dié wat bang en ontrou geword het, die losbandiges, moordenaars en onsedelikes, bedrieërs, en afgodsdienaars en al die leuenaars, hulle lot is die poel wat met vuur en swael brand, dit is die tweede dood.” Openb. 21:8
Een mens kan ‘n ander net so te na kom deur te swyg, as deur te skinder – as jy goed weet iemand is vals beskuldig, maar jy kom nie vir hom op nie.
“Jy mag nie vals getuienis gee nie” beteken dat ons nie mag toesien, dit oorweeg, aandag gee aan, of luister na vals getuienis nie. Dit kan egter ook beteken om te praat wanneer jy moet. Hierdie Gebod verbied nie slegs die aanhoor van vals getuienis nie, dit verbied ons ook om enigiets met vals getuienis te doen te hê. Jy mag nie iets versin, of aandag gee aan, of tob oor, of vals getuienis versprei nie. Ons mag nie vals getuienis gee óf ontvang nie.
Die Negende Gebod verbied ons om vals getuienis in ons kop of hart, of op ons lippe te dra. Dit is ‘n oortreding van die Gebod om ons denke te besoedel met oordrewe-, of vermeende idees van ‘n ander se foute.
Vals getuienis is enige oneerlike weergawe van gebeure, of enige vals stelling. Dit mag skinderstories wees, of kwaadpraat, of dit mag oneerlike inligting oor onsself wees, met die doel om ander te beïndruk. Dit sluit in oneerlike of verdraaide verskonings wat saamgeflans word om onsself uit die moeilikheid uit te hou, of om skande te ontwyk.
Onrealistiese vleiery is ook ‘n leuen en is skadelik, omdat dit die ander persoon ‘n valse siening van homself kan gee en hoogmoed tot gevolg kan hê. Baie ouers het hulle kinders met ongegronde vleiery benadeel. Leuens bedroef die Heilige Gees. Dit vernietig ook vertroue. Die persoon teenoor wie ‘n leuen vertel word, ervaar verraad, want die een wat hy as betroubaar vertrou en gerespekteer het, het nou sy vertroue geskok. Oneerlike stellings is ook ‘n vyandige daad. Elke leuen is ‘n afbrekende aanslag op iemand se karakter. Leuens verstomp die gewete tot ongevoeligheid, en beskadig en vernietig uiteindelik persoonlike integriteit.
Elke leuen behels baie sondes, en veroorsaak ook ander. Daar is gewoonlik ‘n sondige dryfveer vir leuens. Hoogmoed en arrogansie is die onderbou van grootpraterige leuens. Lafhartigheid lê agter oneerlike verskonings. Haat, kwaadwilligheid en afguns lê agter wraakgierige geskinder. ‘n Leuenaar wat probeer voorgee dat hy ‘n Christen is wat met die Here wandel, is ook aan skynheiligheid skuldig. Sommige mense lieg en oordryf vir die vertoon, en om aandag te trek. Ander lieg om argumente te wen en guns te bekom.
Een van die algemeenste leuens waaraan jy dalk skuldig mag wees, sluit kreatiewe verskonings in. Wanneer ons ‘n baie dom ding aangevang het, is die versoeking daar om die waarheid net so ‘n bietjie aan te pas, of om na te laat om te doen wat nodig is.
‘n Ander, baie algemene en ernstige wyse waarop Christene dikwels lieg, is deur geestelike leiding en seëninge te oordryf en voor te gee dat hulle ‘n dieper wandel met God geniet, as wat wel die geval is. Dit sluit in die ydele gebruik van God se Naam. Christene sal dikwels praat van: “Die Here het vir my gesê...” en “Die Here het vir my gesê om vir jou te sê...” of “Ek bid nog daaroor...”
Baie van dit wat in vele byeenkomste deurgaan as getuienisse, aanbidding en voorbidding, is eintlik maar ‘n oortreding van die Derde en Negende Gebooie.
Daarvan is die verhaal van Ananias en Saffira in die Vroeë Kerk ‘n uitstekende voorbeeld: “Maar daar was ook ‘n sekere man, Ananias, en sy vrou, Saffira, wat ‘n eiendom verkoop het. Met die medewete van sy vrou het hy van die verkoopprys vir hulleself agtergehou en net ‘n gedeelte daarvan gebring en vir die apostels gegee. Petrus sê toe vir hom: ‘Ananias, hoekom het jy jou deur die Satan laat omhaal om vir die Heilige Geeste te lieg en van die verkoopprys van die grond vir jouself agter te hou? Die grond was mos joune, en toe dit verkoop is, kon jy met die geld gemaak het wat jy wou. Wat het jou besiel om dit te doen? Jy het nie vir mense gelieg nie maar vir God.’
Toe Ananias dit hoor, het hy dood neergeval; en al die ander wat dit gehoor het, het baie bang geword.” Hand. 5:1-5.
Hierdie gedeelte is ‘n duidelike waarskuwing oor die konsekwensies daarvan om vir God te lieg. Soos die Apostel Petrus gesê het: Dit was hulle grond, en nadat dit verkoop is, was dit hulle geld. Dit gaan nie oor die grond of die geld nie. Dit gaan oor Ananias en Saffira se bedrog en oneerlikheid, oor die feit dat hulle voorgegee het dat hulle méér gedoen het as wat hulle werklik gedoen het.
Om voort te borduur oor iets van ‘n ander waarvan jy nie hou nie, of deur ‘n tekortkoming van sy karakter aan die groot klok te hang, kan jy sy vriende en kollegas maklik van hom vervreem. “n Leuenaar haat dié wat hy seermaak; ‘n vleier bewerk ‘n ander se ondergang.” Spr. 26:28.
Elke keer wanneer Tsaar Petrus die Grote van Rusland iemand gehoor het wat ‘n ander swartsmeer, het hy só daarop gereageer: “O ja, maar is daar dan niks goeds aan hom nie?” Die stigter van Campus Crusade for Christ, Bill Bright, het gesê: “Mense stort nie rommel op groen grasperke nie”. Vullis word gewoonlik op leë erwe vol klippe en gemors, sand en onkruid gestort.
Die vraag is: Is jy ontvanklik vir die storting van skinderstories? “Moeilikheidmakers luister graag na kwaadwillige woorde. Leuenaars gee aandag aan bedrieglike idees.” Spr. 17:4. “Iemand wat loop en skinder, lap geheime uit; ‘n betroubare mens bewaar ‘n geheim.” Spr. 11:13
Die vraag is of jy met vertroulike inligting vertrou kan word en ‘n geheim kan bewaar? Een goeie reël is om nooit iets oor iemand te sê, tensy jy dit nie eers met hom sélf bespreek het nie. As ons nie kan bewys dat iets gebeur het nie, het ons nie die reg op ‘n mening oor die saak nie, en ons mag vir seker nie vals daaroor getuig nie. Moet nooit onderskat tot watter uiterstes sondige mense kan gaan om ander se reputasies te vernietig nie - net sodat hulle in die proses belangrik kan voel nie.
“’n Nikswerd mens stook kwaad, wat hy sê, is soos ‘n vernietigende vuur. Iemand wat leuens verkoop, sit rusie aan die gang. Iemand wat skinder, bring verwydering tussen vriende.” Spr. 16:27-28
Die wat skinder en ander belaster en geen berou toon nie, wys daarmee dat hulle ‘n bose en onwedergebore hart het. Mense met só ‘n hart, sal hulle ook nie bekeer wanneer hulle sondig nie.
Mense wat herhaaldelik, opsetlik en moedswillig laster en skinder, en dan geen berou het nie, bewys daarmee dat vrot vrugte uit ‘n vrot hart kom. “’n Dwaas se mond is sy ondergang. Met sy woorde stel hy vir homself ‘n noodlottige strik.” Spr. 18:7
Een van die maniere waarop ‘n mens kan onderskei tussen ‘n dwaas en ‘n wyse man, is die manier waarop hulle praat. ‘n Godvresende man sal sy broer probeer oorhaal en opbou, deur hom met sy eie sonde te konfronteer. Die sondige man, daarenteen, sal poog om sy slagoffer te vernietig, deur oor hom op ‘n afbrekende manier met ander te praat.
“Wyse mense versamel kennis. Dwase se gebabbel bring spoedig teëspoed.” Spr. 10:14
Een van die vrae wat ons moet vra om te kan onderskei tussen ‘n Godgegewe begeerte om te help en ‘n God-onterende begeerte om seer te maak, is: Help die negatiewe inligting die een wat beskuldig word, of berokken dit hom skade?
As mense met ‘n skinderstorie na jou toe kom, moet jy vir hulle vra: Het jy met die betrokke individu persoonlik gepraat? Indien nie, wil ek dit nie hoor nie. Dit het niks met my te make nie. Ek beveel aan dat jy direk met hierdie persoon gaan praat.
As ons sal weier om na skinderstories te luister, of dit verder te versprei, sal die vernietigende afwaartse spiraal verbreek word. “Die woorde van die regverdige is soos ‘n fontein van lewe” Spr. 10:11
Dr. Peter Hammond het sending na Mozambiek, Angola and Sudan bevorder. Hy is die outeur van The Ten Commandments – God’s Perfect Law of Liberty. Tel: 021 689 4480; of www.frontline.org.za