Kulturele verskille en ooreenkomste in leierskap in SA - Jou Gesin | Solidariteit WêreldJou Gesin | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Kulturele verskille en ooreenkomste in leierskap in SA
Kulturele verskille en ooreenkomste in leierskap in SA
Baie lande en dissiplines worstel met die kwessie van kulturele verskille. Suid-Afrika en leierskap is beslis nie uitsonderings nie en kan as't ware as gevallestudies in die spanning met kultuur beskou word.
Die politieke omwentelinge van 1994 het ook uiteraard die sakesektor en veral die staat ten nouste geraak en daar het binne die bestek van 'n paar jaar 'n reusekultuurveskuiwing ten opsigte werk, bestuur en leierskap plaasgevind. Waar leierskap in die staat en korporatiewe sektor voorheen uitsluitlik Eurosentries was, het dit begin plek maak vir Afrikaleierskapstyle om die toenemende diversiteit in werkplekke en besighede te akkommodeer.
Die Afrikasiening van leierskap word oorheers deur die konsep van "ubuntu". Dit is 'n term met verskeie konnotasies, maar wat kortom daarop neerkom dat 'n mens, oftewel leier, slegs 'n mens of leier is deur ander mense. Ubuntu lê groot klem op menswaardigheid en gedeelde ervaringe en leierskap.
Die gemeenskap kry voorkeur bo die individu en die individu word geroep om die kollektiewe saak te dien en bevorder. Die ontwikkeling van werkers, en ander altruïstiese doelwitte, geniet voorrang bo individuele belange en die verwesenliking van organisatoriese oogmerke. Deernis, omgee, harmonie en empatie is van groter belang as aspekte soos ambisie en prestasie.
Daarteenoor lê Westerse leierskapstyle, wat steeds verreweg die septer swaai in die akademie en praktyk, meer klem op individualisme en sekerheid. In die Skandinawiese lande stel werkers en bestuurders sekerheid hoog op prys en toon 'n afkeer aan dubbelsinnigheid, wat ingevolge ubuntu verdra en selfs aangemoedig word. In Amerika is die konsep van die self-made man ingebed in die nasionale psige. Anders as in Afrika-kulture, word individuele verantwoordbaarheid en prestasie vereis.
Swart mense in Suid-Afrika is uiteraard aanhangers van ubuntu. Dit is 'n historiese skans in Afrika teen armoede en isolasie. Wit mense is bepaald meer Westersgeoriënteerd. In studies wat oor die laaste 20 jaar hieroor gedoen is, is getoon dat swart bestuurders meer klem op kollektivisme (en dus ubuntu) plaas as hul wit eweknieë. Daarenteen ag wit bestuurders bevoegdheid, inspirasie en eerlikheid as baie belangrik. Swart bestuurders beskou egter ook hierdie faktore en waardes as belangrik.
Ofskoon daar klaarblyklike verskille heers tussen wit en swart bestuurders in Suid-Afrika, is daar ook raakpunte. Kenners oor ubuntu voer juis aan dat daar binne hierdie filosofie voorsiening vir beide mededinging en samewerking gemaak word. Daar word van individue verwag om hul beste ter wille van die groep te doen.
Ondanks die feit dat Westerse konsepte klem lê op die individu se prestasie en rol, word dit feitlik universeel aanvaar dat individue nie alleen kan lei en suksesvol wees nie. Hulle het 'n span en ondersteuning nodig om uiteindelik hul besighede en maatskappye se gesamentlike doelwitte te bereik.
Soos die navorsing toon, is dit ook nie só dat voor- en afkeure presies met kultuurverskille strook nie. Party aspekte word bloot meer of minder belangrik geag deur verskillende groepe mense. Die uitdaging is daarom om hierdie verskille in die sakewêreld slim te bestuur en swaarder te seun op raakpunte.