Aandele-portefeuljes: Val jou 'Pap' op die grond? | Netwerk24
Deur Andró Griessel 08 Augustus 2020 07:00
Een van my gunstelingstories uit my kinderdae was Goue Lokkies en die drie bere. My kindergesiggie het veral gestraal as die verteller sy of haar stem verander na gelang van watter beer praat en dan dan byvoorbeeld in 'n diep Pappa Beer stem sê: "Iemand het van my pap geëet."
Jy dink dalk jou "Pap" is net reg, maar dit kan dalk yskoud wees. Foto: iStock
In die beleggings-wêreld is daar ook 'n "Pap" in die vorm van Persoonlike Aandele-portefeuljes en soos met Goue Lokkies se ervaring is baie van die Pap te warm of te koud en die Pap wat net reg is, is maar dun gesaai.
Dit is amper ongewoon om 'n welgestelde kliënt raak te loop wat nie 'n persoonlike aandele-portefeulje het nie. Die aantrekkingskrag is verstaanbaar en ietwat moeilik om te weerstaan wanneer jou spreekwoordelike eentjies in 'n ry is ten opsigte van jou normale aftree-beplanning.
Dan is daar ook altyd die storie van oom Piet aan tannie Marie se kant van die familie wat skatryk geraak het uit sy Rembrandt-aandele – en jy hoop jy sal dit ook regkry.
Die realiteit is ongelukkig minder inspirerend.
Om oor lang tydperke beter te vaar as 'n passiewe indeks (waar die groot wenners outomaties ingesluit is) of 'n fondsbestuurder (waar slim mense die koring van die kaf probeer skei) oor lang periodes uit te presteer, is bedrieglik moeilik om te doen.
Voeg hierby die legio kognitiewe vooroordele waarmee ons as beleggers gekonfronteer word en jy kan verstaan waarom die teorie en praktyk somtyds baie verskillend lyk.
My belangrikste gewaarwordinge oor 'n persoonlike aandele-portefeulje is die volgende:
Portefeuljes wat die beste vaar, is gewoonlik waar mense hoogs gekonsentreerde portefeuljes geërf of via 'n werkverbinding met 'n maatskappy (soos Naspers of Capitec) bekom het en dit nooit verhandel het nie.
Goed gediversifiseerde portefeuljes (meer as 15 aandele) se prestasie klop selde dié van 'n indeks of 'n goeie fondsbestuurder, hetsy dit deur 'n aandelemakelaar of die belegger self bestuur word.
Kapitaalwinsbelasting (KWB), of meer spesifiek die vermyding of uitstel daarvan, raak dikwels 'n wesenlike inhibeerder (verkeerdelik so) vir sinvolle besluitneming.
Daar is dikwels geen identifiseerbare proses wat gevolg word behalwe om aandele wat daal te verkoop en die wat styg te behou nie. In die afwesigheid van nuwe geld wat bygevoeg word, raak portefeuljes dus dikwels baie gekonsentreerd en moontlik hoogs riskant.
Oor die algemeen weet die belegger nie wat die interne opbrengs op sy portefeulje is nie en kan hy dus nie beoordeel of hy besig is om sy welvaart aan te help of skade te berokken nie.
Ter wille van vermaak (en om 'n bykomende punt of twee te maak) het ek met die voordeel van terugskouing 'n portefeulje gekonstrueer met twee groot wenners (Naspers en Capitec), een groot mislukking (Steinhoff) en sewe ander top-20-maatskappye (sonder om vooraf na hierdie sewe se spesifieke prestasies te gaan kyk) en dit vergelyk met die JSE se indeks van alle aandele.
Prestasie oor die afgelope 10 jaar
Portefeulje van tien aandele = = 12,74% per jaar (R1 miljoen groei tot R3 318 623)
Indeks van alle aandele = 7,28% per jaar (R1 miljoen groei tot R2 020 107). Siedaar, dit is maklik dink jy? Nie so vinnig nie.
As jy Naspers as aandeel gemis het in jou portefeulje en byvoorbeeld eerder Remgro ingesluit het, sou jy op R1 836 469 ('n opbrengs van 6,27% per jaar) opeindig.
As jy bo en behalwe bogenoemde iets soos Hyprop ingesluit het in plaas van Capitec, sou jou opbrengs verder gedaal het tot 2,48% per jaar.
Die realiteit is egter, en die portefeuljes wat ek onder oë kry weerspieël dit, dat 'n baie groot getal maatskappye (nie net Steinhoff nie) se aandeelpryse oor die afgelope tien jaar met meer as 90% gedaal het en dit is ongewoon om twee groot wenners in 'n portefeulje van slegs tien aandele ingesluit te kry.
Baie mense dink die geheim lê daarin om die maatskappye wat swak doen te vermy, maar dit is nie wat die data sê nie.
Dit blyk, as jy met die konsentrasie-risiko kan saamleef, dat om 'n paar groot wenners reg te identifiseer en hulle dan eenvoudig vir "ewig" te hou, die antwoord is om beter as indekse of fondsbestuurders te presteer.
Dawid Krige, stigter en fondsbestuurder van Cederberg Capital, verwys in 'n 2019-nuusbrief na Amerikaanse navorsing wat bevind het tussen 1926 en 2016 het die bespresterende 4% van alle genoteerde maatskappye daar (1 092 uit 25 332) die algehele toename op die beurs verklaar.
Ek vermoed soortgelyke navorsing in Suid-Afrika en baie ander beurse wêreldwyd, sal dieselfde tendens toon.
Vra iemand (as jyself nie kan nie) om vir jou die geld-geweegde- sowel as die tyd-geweegde- interne opbrengs op jou portefeulje te bereken. Jy is dalk besig om te kap aan jou welvaart-boom in plaas daarvan om dit water te gee.
Groot aandele-portefeuljes in jou eie naam (dit geld ook vir effektetrusts) het wesenlike kapitaalwins- en boedelbelasting-implikasies wat jou netto opbrengs ernstig verwater. Kry advies oor alternatiewe verpakkings.
KWB-vermyding (of eerder uitstel) behoort nie jou portefeulje besluite te beïnvloed nie. Die uiteindelike voordeel van uitstel eerder as nou betaal, is kleiner as wat jy dink.