Inter-spiritualiteit van Teasdale - Stevan Botma
Inter-spiritualiteit van Teasdale en die soeke na ‘n eietydse spiritualiteit
Deur Ds. Stevan Botma op 1 Junie 2010
"The master was asked, "What is spirituality?"
"People change and needs change. So what spirituality once was is spirituality no more. What generally goes under the name of spirituality is merely the record of past methods."
... Don't cut the person to fit the coat.
(De Mello 1982:11.)
Wanneer die spirituele jas nie meer pas nie en die spirituele kombers nie meer warm maak nie, wat dan? Waar en hoe kan ons na 'n eietydse spiritualiteit soek? Omdat mistiek die hart¹ van spiritualiteit is, behoort die soeklig ook hierop te val. Wayne Teasdale ontgin dit in sy boek The Mystical Heart – Discovering a universal spirituality in the world's religions.
¹ Krüger noem mistiek ook die acme van spiritualiteit (2006:10).
In die voorwoord fokus die Dalai Lama en Beatrice Bruteau op die diepliggende probleme van geweld en onvrede wêreldwyd. Die hoop word uitgespreek dat die boek 'n bydrae sal lewer om deur die mistiek hierdie probleme aan te spreek.
Die motivering vir mistiek as oplossing is dat die mistieke hart 'n gemeenskaplike erflating van die mensdom is. Mistiek is die innerlike kern van die mens. Of die mens dit weet of nie, die mistiek is altyd daar en nooi ons uit na die innerlike reis om die ontdekking van die diepste dimensie van bewussyn te ervaar. Daar waar elkeen word wat hy of sy is – 'n mens met grenslose liefde, omgee en wysheid.
Hierdie gedagte het Teasdale gekry toe hy as student die boek, Itinerium Mentis in Deum – Die reis van die siel na God, van St. Bonaventure vertaal en bestudeer het. Sy begeerte was om die boek aan die wêreld bekend te stel. Ná Teasdale se blootstelling aan ander kulture kon hy die "Mystical Heart" skryf aan die human family wat dit nodig het in 'n soektog na 'n eietydse spiritualiteit.
Teasdale noem die nuwe era (age) waarin die wêreld tans beweeg 'n "inter-spirituele" era. 'n Eietydse spiritualiteit behoort 'n inter-spiritualiteit te wees omdat dit vrede kan bevorder. Hierdie inter-spiritualiteit sal 'n bydrae kan lewer op alle lewensterreine soos politiek, opvoeding, ekonomie, media, vermaak en die natuur.
Omdat verskillende vorme van spiritualiteit saam en naby mekaar in die sogenaamde global village leef, kan die wêreld nie anders as om 'n eietydse spiritualiteit te hê nie. Dit sluit inter-spiritualiteit in.
Inter-spiritualiteit was van vroeg aanwesig. Só was daar reeds voor Christus, Buddiste en Hindu monastiese gemeenskappe in Alexandrië in Egipte.
Een van die voortvloeisels van inter-spiritualiteit is die beoefening van Zazen, 'n Christelike Zen. By Sediba, naby die Hartebeespoortdam, het die bekende Prashant ook 'n inter-spiritualiteit geleef en laat leef. Hy het onder meer 'n Indiese liturgie met nagmaal gebruik.
Vir Teasdale was Bede Griffiths miskien een van die persone wat die meeste gedoen het om inter-spiritualiteit te bevorder. Griffiths verwoord die mistagogiese hart van inter-spiritualiteit treffend:
"No one can say in the proper sense that the Hindu, the Buddhist or the Muslim is an 'unbeliever'. I would say rather that we have to recognize him [or her] as our brother [and sister] in Christ. Our task in India is not so much to bring Christ to India (as though he could be absent), as to discover Christ already present and active in the Hindu soul." (Griffiths 1966:189.)
As inter-spiritualiteit dan volgens Teasdale 'n deel van 'n eietydse spiritualiteit kan wees wat vrede bevorder en van ons wêreld 'n beter plek kan maak, wat presies bedoel hy met inter-spiritualiteit?
Teasdale sê: "Spirituality is a way of life that affects and includes every moment of existence." (1999:17.) "Inter" vertolk hy só: 'n Gretigheid om met ander gelowe te kommunikeer en saam te werk. 'n Openheid om van ander spiritualiteite te leer. Dit is 'n bewustelike assimilering van wat beskikbaar is om elkeen op sy/haar eie spirituele reis te help. Inter-spiritualiteit is nie 'n eenrigting straat nie, maar 'n bymekaarkompunt waar kruisbestuiwing tussen die verskillende vorme van spiritualiteite plaasvind. 'n Verantwoordelikheid teenoor die mensdom om 'n bydrae tot 'n beter verstaan van die spiritualiteite van ons huidige en toekomstige tyd te lewer. Die Dalai Lama noem dit 'n universele verantwoordelikheid tot die globale gemeenskap van die aarde. 'n Verantwoordelikheid wat individueel en kollektief is.
Die metafoor van die olifant en die blinde mans uit die tradisies van die Hindu, Jain en Buddiste help ons om die universele verantwoordelikheid te verstaan. Volgens die storie het die blinde mans op 'n olifant afgekom. Elkeen het probeer om wat hy voel, te beskryf. Die een het die slurp gevoel en gesê die olifant is solied en wyd. 'n Ander het die stert gevoel en beskryf toe die olifant as smal en puntig. Die derde blinde man het aan die oor geraak en sê toe die olifant is plat en papperig. 'n Vierde raak die sye van die olifant. Hy beskryf die olifant as 'n nie-beskryfbare dier met 'n growwe tekstuur. Só het dit aangegaan. Elkeen het een aspek van die olifant beet, maar nie een kon die geheel beskryf nie.
Die verskillende spiritualiteite het ook elkeen iets van die grootse realiteit beet. Die Christene, Jode en Moslems sê die olifant is 'n persoonlike wese met 'n hoof, oë, ore, neus, mond en slurp. Die Hindu's reken die natuur van die olifant word uitgedruk in sy voete, stert, grootte en gewig. Dus, 'n bruikbare dier vir 'n vrag. Die Jains en Buddiste meen die olifant is nie te beskryf nie omdat net die sye en vel gevoel kan word.
Inter-spiritualiteit wil sê dat die olifant al hierdie dinge is. Die olifant, as metafoor van die Absolute of die Bron, vertel aan ons die misterie en reflekteer verskillende perspektiewe van verskillende tradisies. Inter-spiritualiteit erken dat daar baie paaie is wat na die hoogte lei en elkeen van hulle is geldig. Inter-spiritualiteit dra by tot die groei in perspektiewe van die Absolute. Dit impliseer 'n verbintenis om altyd vorentoe te beur na 'n meer bevredigende verstaan van die Bron, die verstaan van die lewe en die beste metodes om met ons spirituele reis voort te gaan.
Die "inter" in inter-spiritualiteit beteken ook dat ons deur al die diverse vorme van spirituele ervarings en insigte tot 'n hoër uitsig kan styg.
"Inter" erken ook 'n subtiele, reeds aanwesige en groeiende gemeenskap tussen mense met verskillende spirituele invalshoeke. Hierdie "gemeenskap" streef na 'n gemeenskaplike mensheid en konstante soeke na die waarheid. Die Dalai Lama sê gereeld dat inter-religieuse dialoog op vriendskappe gebou moet word. Die gemeenskappe en vriendskappe wat so ontvou, is die basis vir inter-spiritualitiet en bevorder die vrede en welvaart van die planeet.
Ten slotte lyk dit of Teasdale voorstel dat 'n soeke na 'n eietydse spiritualiteit ook oor 'n inter-spiritualiteit moet nadink. Inter-spiritualiteit is vir hom 'n inklusief. Dit impliseer verdraagsaamheid teenoor verskillende spiritualiteitsvorme en godsdienste. Hy moedig nie net bloot 'n "verdra" van die ander oortuigings aan nie, maar ook 'n "leer". So kan 'n mens se eie spirituele reis deur ander verryk word. Een van die aktiwiteite wat inter-spiritualiteit kan bevorder is om net eers saam stil te sit in meditasie.
Die vertroue is dat hierdie gedagtes oor inter-spiritualiteit 'n bydrae sal lewer in die soektog na 'n eietydse spiritualiteit.
De Mello, A 1982. The Song of the Bird. London: Doubleday.
Griffiths, B 1966. Christ in India. New York: Charles Scribner's Sons.
Krüger, JS 2006. Sounding unsound. Orientation into Mysticism. Wierda Park: Aurora Press.
Teasdale, W 1999. The mystical Heart. Discovering a universal spirituality in the world's religions. California: Wayne Teasdale.
Stevan Botma is 'n emeritus leraar van die NG Kerk. Hy was jare lank 'n kapelaan in die SAPD waar hy blootgestel was aan mense met verskillende geloofsoortuigings. Sy passie is meditasie. "Die kern van spiritualiteit is die mistiek en die kern van die mistiek is meditasie." Stevan is betrokke by die Adoramusdienste Sondagaande by die NG gemeente, Stellastraat, in Pretoria. Hy behartig ook die weeklikse meditasiegroep by die Renaissance gemeente in Pretoria.
Tel: 012 807 1656 / Sel: 082 972 2662 / E-pos: