Die Skotte se reaksie op die Brexit-stem dui aan hoe maklik die lot van selfs ’n selfregerende minderheid in ’n numeriese meerderheidskonteks ondergeploeg kan word. Is hieruit iets vir Suid-Afrikaanse minderhede te leer.
Namate die implikasies van Brexit duideliker begin word en miljoene Britte ’n petisie geteken het dat ’n nuwe referendum oor Brexit gehou word, is daar ’n magdom fasette besig om te ontvou waaraan baie ontleders nie eens gedink het nie. Dit lyk in elk geval of die meeste met hul broeke op die knieë gevang is en dat daarom nie na alle implikasies gekyk is nie.
Een van die interessantste aspekte is dat die Skotse eerste minister, Nicola Sturgeon, ’n belangrike rolspeler geword het. Aan die een kant praat sy van ’n nuwe referendum oor Skotse onafhanklikheid (62 % van die Skotte het gestem om in die EU te bly), en sy dreig ook om die Brexit-wetgewing deur die Skotse parlement te probeer veto.
Die Skotse verwikkelinge demonstreer op verskeie vlakke dat sekere oorhoofse aannames onder groot druk is. Die eerste is dat selfbeskikking vir volke noodwendig ’n regse / konserwatiewe verskynsel is. Die Skotse Nasionale Party is baie sosialisties, en kom in beleid veel meer met die Britse Arbeidersparty ooreen as met dié van die Konserwatiewe Party. Trouens, die Konserwatiewe Party was die vernaamste rolspeler in die veldtog teen Skotse onafhanklikheid. Ook elders in Europa, soos byvoorbeeld Katalonië, word die onafhanklikheidsgedagte vanuit links-sosialistiese oord gedryf.
Wat hierby aansluit is dat dit ’n simplistiese siening is om die teenkanting teen globalisering as ’n regse aksie te beskou. Dié persepsie is wel aangeblaas deur Donald Trump se uitgesproke voorspraak vir Brexit. Die regse UKIP het hom openlik vir Brexit beywer. Binne die Arbeidersparty is daar groot onvrede met die partyleier omdat hy gedurende die veldtog oor Brexit nooit duidelik laat blyk het hoe sy eie vlag oor Brexit waai nie, en daarom wyd afgelei is dat hy Brexit steun.
’n Volgende stap sou wees dat byvoorbeeld die Vlaminge kan vra wat die doel tog is om nog ’n federale regering in Brussel te hê as die Vlaamse regering in Antwerpen in wese alles behartig, en daar in elk geval nog ’n Europese parlement ook is? Kan Antwerpen nie maar regstreeks onder die Europese parlement sorteer, soos die Nederlandse regering nie? Die ontwikkeling van hierdie sentimente geskied egter selde in ’n reguit lyn.
Vir die Skotte en Noord-Iere beteken lidmaatskap van die Europese Unie iets gans anders as vir die Engelse en Walliesers. Vir hulle beteken die EU ’n manier om politiek onafhankliker te wees van Brittanje, maar nie ekonomies vir die wolwe gegooi te word nie. Vir die Engelse, soos verwoord deur UKIP, beteken Brexit onafhanklikheidswording (van die EU).
Die EU het ook ’n ander rol gespeel om hierdie manifestasies van nasionalisme te laat blom. Om ’n lidland van die EU te kan wees moet die lande aan minderhede ’n vorm van beduidende selfregering toestaan. Spanje moes dus aan die Baske en die Kataloniërs selfbeskikking toestaan, en Brittanje aan die Skotte, aan Wallis, en selfs die selfbestuur van Cornwallis uitbrei. Teen dié agtergrond was dit amper vreemd dat die EU nie entoesiasties oor moontlike Skotse onafhanklikheid was nie, en dat koue water gestort is oor Skotse planne, wat baie sterk uitgedruk is, om ’n lidland van die EU te wees.
Met die afsterwe van die digter Adam Small is sy baie bekende gedig oor die Here wat “gaskommel” het, en die “dice” wat verkeerd geval het vir die bruin mense, dikwels weer in herinnering geroep.
So is die “dice” laat val oor Brexit, maar ongeag dat 62 % Skotte vir behoud van die EU-bande gestem het, het die “dice” steeds vir hulle “verkeerd” geval.
Hoewel Spanje beduidende selfregering aan die Kataloniërs en Baske toegeken het, is dit steeds byna onmoontlik gemaak dat dié gebiede onafhanklik kan word. Ingevolge die Spaanse grondwet moet die meerderheid Spanjaarde, en nie Kataloniërs of Baske nie hoewel as “Spanjaarde” ingesluit, vir onafhanklikheid stem. En hoekom sal Spanje stem dat twee van hul mees ekonomies welvarende gebiede onafhanklik word? Spanje het intussen weer ’n algemene verkiesing gehou, en ’n mens lees vrugteloos deur die berigte daaroor om te sien hoe dit die lot van die Kataloniërs of Baske raak … dit lyk gewoon of dit irrelevant is. Hul uiteindelike lot word deur ander bepaal wat die “dice” skommel. Trouens, na die Desember-verkiesing kon die Sosiaal-Demokrate ’n koalisieregering saam met die Katalaanse onafhanklikheidspartye vorm, maar die Sosialiste het die aanbod van die hand gewys en geweier om saam met separatiste te werk.
Met sy afsterwe kan gevra word of die nuwe Suid-Afrika die “dice” nou vir die bruin mense reg laat val het? Menings gaan hieroor verskil, maar die verbetenheid waarmee die regering die Solidariteit – DKD-saak dryf verklap dat die bruin mense tot ’n groot mate ’n demografiese lastigheid is. Juis daarom is dit miskien pikant dat sommige van diegene wat hulde aan Small gebring het, na hom as ’n “swart” skrywer en digter verwys – al is dit in sommige kringe ook die politiek-korrekte manier van aanwysing teen die Suid-Afrikaanse werklikhede waar die ANC onderskei tussen etniese Afrikane, of African Africans soos met sportkwotas, is dit gewoon bog om na bruin mense en ander mense van kleur as “swart” te verwys.
Oor hoe die “dice” vir die Afrikaner in die nuwe Suid-Afrika geval het, is al baie geskryf. Die jongste verwikkelinge rondom Afrikaans aan verskeie Suid-Afrikaanse universiteite is paslike voorbeelde, en sny wyer as net Afrikanerbelange.
As jy op Praag gaan lees blyk dit dat die petisie waarvan jy melding maak, blykbaar miljoene vals handtekeninge bevat
Dankie Tokkie. Ek het toe gaan Google om die jongste te probeer vasstel. Op die oomblik lyk dit of die petiese so 3 mijoen handtekeninge het, en dat ongeveer 77 000 verwyder is nadat dit as vals name deur “hackers” op die petisie geplaas is.
Dis “fynskrif” van enige referendum in die VK – en vir jou inligting, beide Labour en die Tories het gedruk vir “remain”
Ons wag, geduldig, Victor. Vir die datum van die stemery waarna jy verwys. Of is dit soos enige ander ‘feit’ van die linkses?