PressReader - Landbouweekblad: 2018-07-13 - Vo­ël­griep kos SA R2 mil­jard: Be­skerm jou plaas só
Vo­ël­griep kos SA R2 mil­jard: Be­skerm jou plaas só
Ver­le­de jaar se vo­ël­griep­uit­bre­king het die be­trok­ke pluim­vee­boe­re, ver­al ei­er­boe­re, na ra­ming by­na R2 mil­jard ge­kos weens ver­lo­re in­kom­ste. CA­RIEN KRU­GER be­rig.
HOOGS aan­steek­li­ke vo­ël­griep het Suid-A­fri­ka se kom­mer­si­ë­le hoen­der- en ei­er­be­dryf ver­le­de win­ter die eer­ste keer ge­tref. Ver­al ei­er­boe­re in die Wes-Kaap is baie swaar ge­tref. Die H5N8-vi­rus het meest­al ou­er hoen­ders aan­ge­tas, daar­om het hoof­saak­lik lê­hen­ne en teel­hoen­ders siek ge­word.
Die Bu­ro vir Voed­sel- en Land­bou­be­leid (BFAP) het vir die Suid-A­fri­kaan­se Pluim­vee­ver­e­ni­ging (SAPV) ’n stu­die ge­doen oor die e­ko­no­mie­se ska­de van die uit­bre­king. In­lig­ting is tot 8 De­sem­ber 2017 ver­kry deur mid­del van op­na­mes on­der en on­der­hou­de met boe­re wat ge­raak is én boe­re wat nié ge­raak is nie.
Die stu­die toon dat die to­ta­le e­ko­no­mie­se ska­de tot R1,87 mil­jard kon wees.
Die BFAP het die kos­te van ver­lo­re ver­wag­te in­kom­ste be­re­ken deur ver­skeie aan­na­mes te maak oor die pro­duk­sie­pro­ses en die leng­te van die oor­bly­wen­de si­klus van die hoen­ders wat van kant ge­maak is.
Die to­ta­le kos­te was na ra­ming R1,5 mil­jard, wat in­sluit ver­lo­re in­kom­ste uit die ver­ko­pe van ei­ers, jong hen­ne, dag­oud­kui­kens en braai­hoen­der­vleis. So­wat 85% van die ver­lie­se was in die lê­hen­be­dryf.
Dié be­drag ver­teen­woor­dig 14,83% van die bru­to waar­de van ei­er­pro­duk­sie en 3,91% van die to­ta­le bru­to waar­de van braai­hoen­der­pro­duk­sie in 2016.
Die BFAP sê sul­ke ver­lo­re in­kom­ste is nie iets wat da­de­lik er­vaar word nie, maar oor tot twee jaar ná ’n uit­bre­king.
Lui­dens die ver­slag is die be­re­ke­nin­ge wel ge­grond op die erg­ste sce­na­rio en maak dit nie voor­sie­ning vir boe­re se be­stuur­stra­te­gieë om die in­vloed van die uit­bre­king te ver­sag nie. Sul­ke stra­te­gieë sluit in die ge­bruik van oor­tol­li­ge ver­mo­ëns om die uit­wer­king op die vo­lu­me dag­oud­kui­kens te ver­min­der, spe­si­fiek in die braai­hoen­der­sek­tor.
Pro­duk­sie in die ei­er­be­dryf is erns­tig be­na­deel om­dat groot pla­se in die Wes-Kaap se pro­duk­sie heel­te­mal ge­staak is.
Dié boe­re het aan­ge­dui hul­le is nie gre­tig om ver­lo­re hoen­ders te ver­vang voor­dat ’n werk­ba­re ent­stof be­skik­baar is om hul hoen­ders teen die siek­te te be­skerm nie.
Ter­wyl die siek­te in se­ke­re ge­bie­de baie er­ge ver­lie­se ver­oor­saak het, het dit in die vorm van ho­ër pry­se voor­de­le ge­bring vir boe­re wat nié ge­tref is nie.
5,4 MIL­JOEN HOEN­DERS VER­LO­RE
Die BFAP se op­na­mes toon dat so­wat 5,4 mil­joen hoen­ders in kom­mer­si­ë­le pro­duk­sie-een­he­de van kant ge­maak moes word – 4,7 mil­joen in die lê­hen­be­dryf en 700 000 in die braai­hoen­der­be­dryf. Laas­ge­noem­de was hoof­saak­lik teel­hoen­ders.
Die bi­o­lo­gie­se ver­lie­se word op net meer as R317 mil­joen be­raam, waar­van 76% in die lê­hen­be­dryf en 24% in die braai­hoen­der­be­dryf was.
Oor die reg­streek­se kos­te om hoen­ders van kant te maak en die op­rui­ming daar­na, het boe­re vol­die gens die BFAP min in­lig­ting ge­gee, moont­lik om­dat nie al­mal reeds sy­fers be­skik­baar ge­had het nie.
Vol­gens die BFAP se be­re­ke­nin­ge kon die reg­streek­se kos­te na ra­ming R40,5 mil­joen be­loop het, waar­van so­wat 10% was om hoen­ders van kant te maak en 20% vir die op­rui­ming daar­na.
An­der be­dui­den­de kos­te wat boe­re ge­noem het, was vir die af­leg­ging van per­so­neel en om kon­sul­tan­te te be­taal.
Ei­ers word, soos hoen­der­vleis, as ’n be­kos­tig­ba­re bron van pro­te­ïe­ne be­skou. Ei­er­pro­duk­sie het weens die vo­ël­griep­uit­bre­king in die vier­de kwar­taal van ver­le­de jaar met 19% ge­daal en ei­er­pry­se het met 22% ge­styg.
Die BFAP be­skryf twee moont­li­ke toe­komssce­na­rio’s in die ver­slag. In sce­na­rio een ver­vang die be­trok­ke Wes-Kaap­se boe­re nie van­jaar die hoen­ders wat hul­le ver­loor het nie, maar word meer ei­ers wel in an­der ge­bie­de met ’n la­er ri­si­ko ge­le­wer om­dat hoë pry­se as aan­moe­di­ging dien. Pry­se kan teen vol­gen­de jaar na die vlak­ke voor die uit­bre­king her­stel. Dit is eg­ter on­se­ker hoe ver­sig­tig boe­re vir ri­si­ko is om­dat dit die eer­ste uit­bre­king van vo­ël­griep in Suid-A­fri­ka se kom­mer­si­ë­le be­dryf was.
In sce­na­rio twee word ’n suk­ses­vol­le in­en­ting­stra­te­gie in wer­king ge­stel. Wes-Kaap­se boe­re vul hul hoen­der­be­vol­kings so ver moont­lik weer aan, maar dank­sy ho­ër pry­se le­wer an­der boe­re in la­er­ri­si­ko­ge­bie­de óók meer.
Pry­se kan dan na ver­wag­ting in eer­ste kwar­taal van 2019 tot 11% la­er wees as voor die vo­ël­griep­uit­bre­king en daar­na ef­fens her­stel om in die laas­te kwar­taal so­wat 6% la­er te wees.
Dié sce­na­rio sluit eg­ter nie die kos­te van in­en­ting in nie, wat on­der meer be­hels dat lê­hen­ne wat die ein­de van hul pro­duk­tie­we le­we be­reik, nie meer ver­koop sal mag word nie, maar van kant ge­maak moet word. Ver­der sal die­ge­ne wat hul be­staan uit die ver­koop van le­wen­de hoen­ders maak, hier­die bron van in­kom­ste ver­loor.
Die braai­hoen­der- en lê­hen­be­dryf is ver­ant­woor­de­lik vir meer as 60% van voer­ver­bruik.
Die BFAP sê in sce­na­rio een kan ’n af­na­me van 3,8% in die ge­bruik van mie­lies in die­re­voer ver­wag word en in sce­na­rio twee ’n af­na­me van 2,8%.
Die in­vloed van al­bei sce­na­rio’s op die land­bou se by­drae tot die bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP) is klein.
IN­EN­TING EN HANDEL
Vol­gens die BFAP was die uit­wer­king van vo­ël­griep op braai­hoen­der­pry­se baie be­perk, on­der meer om­dat in­voer reeds in 20% van die plaas­li­ke vraag voor­sien, la­er plaas­li­ke pro­duk­sie tot gro­ter in­voer lei en plaas­li­ke pry­se reeds na­by aan in­voer­pa­ri­teit is.
Die braai­hoen­der­be­dryf kan wel ge­raak word as vo­ël­griep en­de­mies in Suid-A­fri­ka raak, wat uit­voer sal be­na­deel. Lan­de met en­de­mie­se vo­ël­griep kan dan oor­weeg om na Suid-A­fri­ka uit te voer. Die BFAP se ont­le­ding toon eg­ter sul­ke lan­de, soos C­hi­na, se pro­duk­sie­kos­te is te hoog om Suid-A­fri­ka as ’n aan­trek­li­ke mark te be­skou.
Ter wil­le van die ont­wik­ke­ling van ’n uit­voer­stra­te­gie en om die le­wen­de­hoen­der­mark se voort­be­staan te ver­se­ker, sê die BFAP dit is be­lang­rik dat ’n en­de­mie­se sta­tus ver­my word. In­en­ting hoef nie nood­wen­dig tot en­de­mie­se vo­ël­griep te lei nie om­dat ’n stra­te­gie van kom­par­te­men­te ge­volg kan word waar se­ke­re de­le van die hoen­der­be­vol­king be­skerm word.