Luister: Vrou vertel oor 40 jaar saam met ŉ narsisIlse Verster, skrywer van ‘So lyk ŉ vrou…’ (Foto: Verskaf) Ná 40 jaar saam met ŉ narsis het Ilse Verster daarin geslaag om haarself uit dié hel op aarde te red. Verster het haar lewensverhaal in Só lyk ŉ vrou… vasgepen en hiermee hoop sy om ander persone, spesifiek vroue, wat hulleself in soortgelyke omstandighede bevind, te help. In ŉ onderhoud met Maroela Media vertel Verster meer oor haar heelwording, hoe om die gevaarligte van gesinsgeweld raak te sien en waarom dit belangrik is om so verhouding te beëindig. Lees hier ŉ uittreksel uit Só lyk ŉ vrou wat pas by Lapa Uitgewers verskyn het. Ons droomhuis is gebou. Vier maande later besluit Bart die tyd is reg, hy wil nou ŉ kind hê. Ek wil eerder ŉ eetkamerstel en meubels vir die ander kamers koop; ons het my salaris nodig, kap ek teë, maar verniet. Dieselfde aand spoel hy my voorbehoedpille in die toilet af. Ek is nog te jonk om ŉ kind te hê, ek wil nog ons huis mooi maak en die land saam met Bart verken. Bart snork rustig terwyl ek in die donker wroeg. “Weet jy dat jy swanger is?” vra ŉ vriendin ŉ paar maande later. Ons dryf in die getypoel by Cintsa-Wes waar ons vakansie hou. “Wat bedoel jy, hoe…” “Kyk net af na jou borste.” Ek kyk na my borste maar sien niks snaaks nie. “Dis die are, kyk hoe dik en donkerblou is hulle.” Sowaar. Ons gaan koop ŉ tuisswangerskaptoets. Vyfuur die volgende oggend doen ons die toets. Ons beplan ŉ sjampanjeontbyt later die oggend; dis Bart se verjaarsdag. Dis met ŉ breë bors dat hy hulle almal inlig dat ek nie mag sjampanje drink nie, ek is swanger. Ek vra Bart om die nuus stil te hou. Ek wil self my ma vertel. Daar is in elk geval net een telefoonhokkie in die kamp en hy is meer stukkend as heel. Terug by die huis besoek ek ons huisdokter voor ek my ma bel om te reël dat ons die volgende naweek gaan kuier. “Is daar nie iets wat jy my moet vertel nie, Esli?” vra Ma met ŉ tikkie beskuldiging in haar stem. “Nee, wat bedoel Ma?” “Ons het ŉ voëltjie hoor fluit dat jy swanger is.” “Waar hoor Ma dit?” “Jou skoonma. Sy het ons op Bart se verjaarsdag al gebel om te vertel.” Ek word koud. Ek weet nie watter emosie voorloop nie: woede, hartseer of magteloosheid. Ek het beplan hoe ek blomme en sjampanje sal vat, die oomblik met my mense deel. Sy ma het my dit ontneem. “Jy is ondankbaar, Esli, ek het jou ŉ verleentheid gespaar. Mens sou hoop dat jy nou al beter maniere sou hê. Ek het jou net beskerm,” trap Maria my oor die telefoon uit toe ek haar bel. “Jou ma sou woedend wees as sy dit eers twee weke later hoor. Ek het gedink jy het meer respek vir haar as om haar in die duister te hou. Stilbly is net so goed as lieg.” Ek gaap soos ŉ vis op droë grond. Ek het verwag dat sy verskoning sou maak, dat sy so opgewonde was dat sy haarself nie kon keer nie, maar nee, sy pak die skuld op my. En sy is nog nie klaar nie. “Jy is hopeloos te jonk, jy sal vinnig moet grootword as jy ŉ ma wil wees. Jou selfsugtigheid en eiesinnigheid sal moet end kry, anders kry ek daardie kind jammer. Nog ŉ ding: julle bring nie julle kinders vir my om op te pas nie. Ek het klaar kinders grootgemaak.” Dit voel of die bloed by my voete uitloop. Geen gelukwensing, net ŉ kop-was. “My ma sal nooit so iets sê nie,” verdedig Bart haar toe ek hom vertel. “Bel haar en vra haar self.” “Jy moet my ma verskriklik haat om sulke leuens oor haar op te maak. Sy kla reeds dat jy nie vriendelik genoeg met haar is nie. Ek gaan nie nou aan haar bewys sy is reg nie. Jy gaan haar hulp nodig hê as die baba eers gebore is. Dis nie asof jou dierbare mammie, wat die nuus heel eerste moes hoor, hier gaan wees om jou touwys te maak nie. Terwyl jy so gretig is om jou ma eerste te vertel, onthou dat sy jou hier in Pretoria gelos het toe sy agter die Hollander aan Nelspruit toe is. Net soos jou dierbare pappa is sy nie gepla oor jou nie,” gaan hy smalend voort. “My ma was nog net goed vir jou, jy beter jou seëninge begin tel. Glo my, my ou vroutjie, jy wil nie ŉ vyand van my ma maak nie.” Die nag lê ek met my hand op my buik waar ons kind besig is om te groei. Hoe gaan ek ŉ goeie ma vir die klein lewetjie wees? Doeke aansit, baba bad en winde uitvryf is nie vreemd vir my nie. Ek was vyftien toe Wian gebore is. Dit was soos popspeel vir my en Nira. Ek was so opgewonde oor ons baba. Nou voel ek nie opgewasse vir die taak nie? Ek is spyt Ma bly so ver. En om te sê dat sy nie vir my omgee nie! Ma het nog altyd haar hande vir ons afbaklei. Bart verwag dat ek van sy ma se hulp en raad gebruik gaan maak terwyl sy reguit vir my sê sy wil nie betrokke wees nie. Ek het gewéét ek is nog te jonk. Maar Bart was nie bereid om te wag nie. Gedagtes in die nag word vrese sonder einde. Teen die oggend is ek gedaan. Toe ek regop kom, tref die eerste oggendnaarheid my. Ek maak dit net-net badkamer toe. Bart wil hom doodlag. “Ja-nee, jy is definitief swanger,” laat hy selfvoldaan hoor voor hy sy ma bel om die nuutste verwikkeling oor te dra. En ŉ klomp ouvrouraad van Maria te kry. Bart voel baie sterk oor ons privaatheid. Hy sorg dat hy by is as ek my ma bel. Ek kan ook nie by die werk persoonlike sake oor die telefoon met haar bespreek nie. Maar Ma het lankal deur Maria gesien. Sy reël my babatee by my tante se huis, sonder om Skoonma daarby te betrek. Sy kry slegs ŉ uitnodiging deur die pos.