Nuuskommentaar: ‘Staatsgreep’ in Zim – sal SA betrokke raak?Pres. Robert Mugabe van Zimbabwe en pres. Jacob Zuma van Suid-Afrika. Foto: GCIS Ten spyte van ontkennings lyk dit al hoe meer of ’n staatsgreep in Zimbabwe onderweg is. Volgens die jongste berigte het die weermag versterkings ontbied, terwyl die regerende Zanu-PF-party die weermag se optrede met verraad vergelyk het. Dit, ten spyte daarvan dat die weermag die versekering gegee het dat daar geen staatsgreep is nie, en dat Mugabe en sy familie veilig is. Daar is talle redes vir ingryping in Zimbabwe, en al instansie wat dit kan doen is die weermag. Die eerste rede, wat ook deur die bevelvoerder van die weermag duidelik uitgespel is, is dat nie toegelaat sal word dat veterane (van die bosoorlog) uitgeskuif sal word nie. Dit is ’n duidelike verwysing na Mugabe se afdanking van die adjunk-president, Emmerson Mnangagwa. Hy het daarna na die buiteland gevlug, en is van hoogverraad beskuldig. Dit raak ook algaande duideliker dat Mugabe sy eertydse nyatsi, en nou eggenoot, Grace, as sy opvolger beskou. Sy is egter erg ongewild en is onlangs in Bulawayo uitgejou. Mugabe was woedend. Zimbabwe se ekonomie is erg in die knyp, hoofsaaklik danksy Mugabe, maar Grace gaan voort om miljoene rande op luukshede te spandeer. Of die verwikkelinge in Zimbabwe op ’n staatsgreep gaan uitloop of nie, (en die Zanu-PF se reaksie dui daarop dat die weermag dalk geen keuse gaan hê om dit volledig deur te voer nie), die verwikkelinge is groot nuus in die buiteland, en sommige koerante plaas op hul webwerf die een opdatering na die ander. Verskeie lande het hul burgers in Zimbabwe gemaan om binnenshuis te bly. Maar is dit wat in Zimbabwe gebeur meer ingrypend as die staatskaping wat Suid-Afrika se ekonomie bykans verwoes, en ’n paar skatryk families opgelewer het? Die staatskaping het stil-stil agter die skerms gebeur, en dit kos talle instansies al baie ure om die omvang hiervan te ondersoek en ’n geheelbeeld te skep. Dit ten spyte van #GuptaLeaks wat ’n groot hupstoot is om die proses aan die kaak te begin stel. Weermagtenks op pad na Harare (Foto via ANA) Suid-Afrika kan eenvoudig nie sy hulpbronne na behore benut nie, en probeer deurlopend die wiel herontwerp. Met al Suid-Afrika se hulpbronne is die land ver agter verskeie Afrika-lande in arm dele van die vasteland. ’n Skokkende 27% van die Suid-Afrikaanse leerlinge wat reeds ses jaar skoolgaan, kan nie lees nie. In Tanzanië is dit net 4% en in Zimbabwe 19%, aldus dr. Pieter Mulder, parlementslid van die Vryheidsfront Plus. Nog ’n woord wat al in die Suid-Afrikaanse konteks gebruik is, is statutêre staatsgreep. Seker die mees klassieke voorbeeld in die Suid-Afrikaanse geskiedenis was toe FW de Klerk vir PW Botha as president opgevolg het. Die regverdiging hiervoor was dat die land geen ander keuse gehad het nie, omtrent dieselfde soort argument wat die weermag nou in Zimbabwe opper. Zuma se vervanging van Thabo Mbeki kwalifiseer waarskynlik ook as statutêre staatsgreep. Zuma se gereelde miskenning van die grondwet stellig ook. Maar sou ’n volledige staatsgreep teen Mugabe uitgevoer word, sal SAOG, en veral Suid-Afrika, dit gelate aanvaar? Die optrede teen soortgelyke verwikkelinge in die kleine Lesotho was waarskynlik ontoereikend – om veral militêr in Zimbabwe te gaan ingryp sal ’n baie groot hap wees. ’n Zimbabwe sonder Mugabe kan ’n groot voordeel vir Zimbabwe en die streek wees. SAOG (met die periodieke uitsondering van Botswana) het egter ’n lang geskiedenis van Mugabe ter wille te wees, gewoonlik ten onregte – dwarsdeur gekookte verkiesings en ander diktatoriale optredes deur. ’n Opwindende paar dae lê voor.