SA druk deur met steenkoolplan, al taan aptyt wêreldwydDie Wujing-steenkoolkragsentrale in Sjanghai. (Foto: Hector Retamal/AFP) Daar is wêreldwyd ŉ al hoe kleiner aptyt vir nuwe steenkoolkragprojekte, hoewel Suid-Afrika nietemin een van net vyf Afrika-lande is wat deurdruk met die bou van, of planne vir die bou van, nuwe steenkoolkragsentrales. Die ander lande is Botswana, Malawi, Mosambiek en Zimbabwe. Dié vyf lande is onder ŉ minderheidsgroep van 21 lande wat meer as een nuwe steenkoolkragsentrale in die beplanningsfase het, sê die onafhanklike klimaat- en energiedinkskrum Ember. Al vyf Afrika-lande probeer finansiering uit China vir die projekte bekom, maar dié land het onlangs aangekondig dat hy sy steun aan oorsese steenkoolprojekte gaan opskort. China se besluit volg op soortgelyke aankondigings van Japan en Suid-Korea en gaan volgens Ember ongetwyfeld veroorsaak dat al hoe meer beoogde nuwe steenkoolprojekte al hoe vinniger gekanselleer gaan word. Altesame 24 lande soek steun van China vir nuwe steenkoolkragsentrales. Die aankondiging beteken die beoogde projekte gaan moontlik in die hek duik terwyl skoon energie eerder geprioritiseer sal word. Daar is al hoe meer steun vir “geen nuwe steenkool” ná 2021 nie en Ember sê verskeie Afrika-lande is in ŉ goeie posisie om hulle hiertoe te verbind. In hierdie stadium is net vier nuwe steenkoolkragsentrales in aanbou op die vasteland – in Suid-Afrika en Zimbabwe – en slegs drie planne vir nuwe steenkoolkragsentrales het sedert 2015 operasioneel geword. Die Internasionale Energieagentskap het reeds onderneem dat geen nuwe steenkoolkragsentrales ná vanjaar goedgekeur moet word nie, in ŉ poging om aardverwarming tot 1,5 °C te beperk. Luidens ŉ verslag deur Ember, E3G en Global Energy Monitor, is daar 40 ekonomieë wat hulle dadelik kan verbind tot “geen nuwe steenkool” nie. Altesame 36 van hierdie lande het geen nuwe planne vir steenkoolkragsentrales nie en het nie enige eenhede in aanbou nie. Dit sluit in die Demokratiese Republiek van die Kongo (DRK), Ghana, Guinee, Mauritius, Namibië, Nigerië, Soedan en Zambië. Nog 16 ekonomieë het net een voorgestelde steenkoolaanleg en kan hulle maklik daartoe verbind om nie nuwe projekte van stapel te stuur nie. Dié lande sluit in Djiboeti, eSwatini, die Ivoorkus, Kenia, Madagaskar, Marokko, Niger en Tanzanië. Sewe lande, waaronder Sri Lanka, Chili en Duitsland, het hulle verlede maand by die Verenigde Nasies (VN) se Algemene Vergadering tot ŉ geen nuwe steenkoolkrag-ooreenkoms verbind en hulle het ander lande genooi om dieselfde te doen voor die COP26-klimaatberaad volgende maand gehou word. Ember sê ŉ onlangse verslag wys dat planne om nuwe steenkoolkragsentrales te bou met 76% gedaal het sedert die Parys-ooreenkoms in 2015 aangegaan is. Sedert 2015 het 44 regerings reeds formeel onderneem om geen nuwe steenkoolkragsentrales te bou nie. Die VN se sekretaris-generaal, António Guterres, het gevra vir “geen nuwe steenkool teen 2021 nie”, terwyl COP se aangewese president, Alok Sharma, gevra het dat lande steenkool tydens volgende maand se beraad “tot die geskiedenis sal laat behoort”.