'Hallo, ek is Sue Pyler, wat artikels vir jou voorlees' | Netwerk24
'Hallo, ek is Sue Pyler, wat artikels vir jou voorlees'
Welkom by 'n eerste in Afrikaans! Jy sal voortaan Netwerk24 se nuus op die oefenfiets of in druk verkeer kan sit en luister. Jana Marx het gesels met Sue Pyler, die stem agter die splinternuwe teks-na-stem-funksie.
Druk die speelknoppie boaan hierdie artikel en luister na die klokhelder stem wat dit vir jou voorlees. Dit klink kompleet nes Sue Pyler, RSG-omroeper en stemkunstenaar, maar dis eintlik 'n masjien wat die voorleeswerk doen! Aanvanklik gaan daar nog hier en daar verkeerde uitsprake wees soos die masjien nog Afrikaans (en Suid-Afrikaans) leer praat. Maar hoe meer berigte dit verwerk, hoe slimmer gaan dit raak.
"Ek is mal oor stemwerk!" vertel 'n borrelende Sue. "Hierdie teks-na-stem-projek was regtig vir my iets buite die grense van Suid-Afrika en ek is só bly dat ons ook nou kan deel word van hierdie globale fenomeen!"
Sue Pyler, die stem agter Media24 se nuwe Afrikaanse teks-na-stem-funksie.
Sue Pyler: Die kunstenaar agter Media24 se Afrikaanse stem
Dit was belangrik dat die stem agter Media24 se Afrikaanse teks-na-stem-funksie een is wat Afrika-eie begrippe en plekname korrek kan uitspreek. Sue vertel sy het grootgeword met die radio wat altyd op die agtergrond gespeel het. Sy skerts in haar RSG-biografie dat sy as kind stilgemaak is omdat sy te veel gepraat het. Deur die radio het sy die medium gevind waar sy haar stem kon laat hoor. Stemwerk bly dus haar groot liefde. "Mense herken my aan my stem!"
Om teks-na-stem te laat werk, moes Sue 6 429 losstaande frases opneem wat uit vorige nuusberigte en -artikels kom. Dit het altesame sowat 56 uur geduur om al die frases op te neem.
Deur masjienleer en sagteware van 'n buitelandse tegnologievennoot word hierdie frases en woorde nou verwerk sodat dit op enige manier geskommel kan word om te klink asof Sue self 'n nuusberig of artikel voorlees.
Om teks-na-stem te laat werk, moes Sue 6 429 losstaande frases opneem.
Sue Pyler moes meer as 6 000 frases opneem vir Media24 se nuwe Afrikaanse teks-na-spraak-funksie.
Hoewel sy 'n gesoute stemkunstenaar is, sê sy teks-na-stem was "nogal senutergend". Sue, wat bekend is vir 'n karaktervolle stemtoon oor die radio, moes frases "so neutraal moontlik opneem en nie stembuigings toepas nie", want hierdie woorde en frases moet uiteindelik in elke tipe berig of artikel kan pas.
"Ek het saam met die regisseur Ronèl Geldenhuys gewerk. Ons het vooraf deur die teks gegaan en ek het dit hardop vir haar gelees. Sy het my konstant daaraan herinner dat dit 'n wye spektrum van mense is wat na die berigte sal luister."
Dit was ook vir Sue belangrik om elke genre, veld of vakgebied se eiesoortige terme korrek uit te spreek.
"As ek byvoorbeeld gepraat het oor wyn, dan weet ek dat ek nou met die wynkenner, die wynboer en met die wyndrinker praat. Dan moet jy jou stem net so 'n bietjie aanpas om die terminologie korrek uit te spreek, want jy moet respek betoon aan elke veld.
"As ek gepraat het oor sport, weet ek ek praat nou hier met die sportliefhebber, die afrigter en ek praat moontlik ook met 'n leerling – 'n kind – wat mal is oor sport en daaroor wil leer. As ek sportname noem, sportterminologie uitspreek, of as 'n span gewen of verloor het, moet ek nie klink asof ek ten gunste is van iemand nie."
Dit beteken egter nie sy praat deurgaans op dieselfde toonhoogte nie. "Daar moet steeds 'n balans wees tussen 'jy's opgewonde, maar nie té opgewonde nie'. As ek sê: 'Die Blou Bul-span het gewen' lig ek die 'gewen' 'n bietjie, teenoor 'n 'verloor', waar jy dan die stem effe afbring. Dis om steeds daai nuanse te gee van 'dít het gebeur met 'n span waar opwinding plaasgevind het, of dat het gebeur met 'n span waar teleurstelling plaasgevind het'. Dit sal natuurlik ook gepas wees vir ander soorte konteks waarin die masjienstem hierdie woorde lees."
Soos die masjien mettertyd slimmer word, sal die uitspraak van al die woorde bly verbeter.
'n Dag in die teks-na-stem-ateljee
"Ek het soggens saam met Miss Vicky (die Chihuahua) by die ateljee gearriveer. Miss Vicky is 'n madam en 'n ateljeehond. Sy gaan oral saam met my en lê tjoepstil. Ja, jy het nie eens geweet hier is 'n hond (in vandag se Teams-onderhoud) nie!
"Ek drink dan heel eerste 'n koppie tee om die stembande warm te kry. Ons het 500 reëls (frases) per dag gedoen – 100 reëls op 'n slag. Soms het 100 reëls my 'n halfuur geneem, ander kere 50 minute. Maar dit was altyd onder 'n uur.
Miss Vicky is volgens Sue Pyler die soetste Chihuahua wat 'n mens ooit sal teëkom.
"Die klankingenieur sal dan vir my sê: 'Goed, frase 1.' Dan lees ek frase 1: 'Die kat sit op die mat.' Hy stoor dit en sê dan: 'Frase 2.' Dan lees ek: 'Ons drink koffie op 'n warm dag.' Hy stoor dit. As dit vir hom nie reg klink nie, sê hy ons moet dit oordoen. As ék nie tevrede is met 'n frase se opname nie, vra ek hom of ek weer daarna kan luister – veral met 'n uitspraak soos 'Nosiviwe Mapisa-Nqakula' (minister van verdediging) of 'n kliek wat ek nie dink ek reg gesê het nie. Ek vra of ek weer kan luister en vra dan of ons dit kan oordoen, of kan aangaan."
Ná 100 reëls het hulle vir 15 minute gerus en het Sue 'n koppie koffie en 'n piesang vir stamina geniet. "En dan slaat ons nog 'n 100."
Hulle sou voor die etensuur 300 frases kafdraf, en 200 daarna.
Raak jou keel nie droog en krapperig nie? "In die 100 wat ek lees, is daar nie 'n waterbreuk nie. Ek sluk nie water nie. Dramaklasse (aan die Universiteit Stellenbosch) het my geleer om verby daardie padda in die keel te praat." Sy lag lekker. "Jy praat daai padda weg. Jy bend it like Beckham so om hom."
Was daar uitdagende woorde of uitsprake?
"Daar was 'n hele paar! Maar danksy Ronèl en ons groot netwerk van mense kon ons vir hulle vra om die uitsprake per stemboodskap te gee."
En dit was nié Afrika-name wat moeilik was nie. "Ek het Xhosa Eerste Taal op universiteit gehad, so Afrika-name is nie vir my 'n uitdaging nie. Maar daar is een taal in Suid-Afrika – Venda – wat baie moeilik is, so partykeer moes ek by my Venda-vriende net uitvind presies hoe ek iets moet uitspreek."
Ten opsigte van sakeondernemings se name, het hulle ondernemings gebel en gehoor hoe hulle hul telefone antwoord.
"Lebone Litho (Printers) is 'n voorbeeld. As jy hom sien, dink jy dis uit en uit 'n Afrika-naam. Ek het dit gelees as Lebone Liet-hô. Maar toe ons hulle bel, sê hulle dis Lebone 'Ly-tho'. So dís al die stappe wat ons gedoen het om die korrekte uitspraak te kry.
" 'Weipe' word glad nie uitgespreek soos jy dink nie . . . Dis 'n plaas in Limpopo."
Soms moes hulle hul tot Facebook-gemeenskapsgroepe wend om uit te vind hoe vreemde plekname uitgespreek word.
Sy lag lekker as sy Franse name herroep. "Gelukkig het Ronèl Frans gehad. Ek het vir haar gesê dis glad nie my sterk punt nie, want ek weet nooit watter letter jy uitspreek en watter een jy nie uitspreek nie! Ek ken darem sauvignon blanc, maar dan is daar 'n paar ander wyne waarvan ek nog nooit gehoor het nie. Toe bel ons maar 'n paar wynmakers . . ."
Dit klink of jy sommer 'n spul nuwe interessante feite en taaldinge geleer het?
"Ek het só baie goed geleer! Ek het geleer Kanada se pemmikan, Amerika se jerky, Switserland se bindenfleisch en Mexiko se carne secca is almal bloedbroers van biltong."
Afkortings waarmee mense nie elke dag te doen kry nie, het ook vir groot pret gesorg, vertel sy. "Jy ken 'bv.' as 'byvoorbeeld'. Maar dan is daar afkortings wat my én die regisseur gegooi het en dan is dit eintlik die eenvoudigste goed! Ons gryp dan na die woordeboek en eintlik was dit die simpelste, eenvoudigste afkorting. Dis hoekom die woordeboek nou nog agter my staan!" skerts sy en wys na die HAT op die boekrak agter haar rug.
Waarna kan ons lesers uitsien?
"Mense dra mos hierdie ear pods of oorfone. Ek is self skuldig daaraan: Ek is vir 'n uur of langer in 'n telefoongesprek, maar ek het so baie ander goed gedoen terwyl ek besig was met daardie gesprek. Sny nou daardie deel uit waar jy moet antwoord. (Daar is nou net) iemand in jou oor wat vir jou heeltyd inligting gee. So ek dink dis 'n fantastiese geleentheid en mense gaan bederf word met hierdie platform wat Media24 geskep het."
Hoe voel dit om deel te wees van so 'n eerste? "As jy my stem kan hoor wat vir jou 'n Sake-berig of 'n Sport-berig lees, of sommer net vir jou vermaaklikheidsnuus bring, werk dit ook in my guns, want hoeveel mense wil nie graag hul stem vir ewig vasgevang hê in iets nie! En hier het ek, danksy Media24, die geleentheid gekry om so 'n projek aan te pak."
Op persoonlike vlak
Wanneer Sue nie uitsaai nie, "sit en kyk ek in my verloofde se oë". Franco Slabbert het onlangs Johannesburg toe getrek.
"Ons staan redelik laat op omdat ons nie rede het om vroeg op te staan nie. Ek kry elke oggend my koffie in die bed. Dan sien ons om na die huis, maak tuin, maak vir onsself musiekvasvrae (music quizzes) hier by die huis, kyk reekse, skiet popcorn, gaan stap met die hond en speel videospeletjies!"