Navorsing bewys dat dit ongesond is om botter te eet, en hordes mense skakel oor na margarien. Dan kom 'n nuwe navorser en wys dat margarien niks anders as plastiek is nie, en almal skakel weer terug na botter. Gesond eet is vir baie mense belangrik, maar dit is so relatief soos die nuutste navorsing. Dit laat mens die vraag vra: "Moet ek maar eet wat voorkom en waarvoor ek lus is, of maak dit vir God saak wat ek eet?".As mens na Levitikus 11:1-47 en Deuteronomium 14:3-21 kyk, is dit duidelik dat ons Vader baie spesifiek is oor wat sy kinders eet. Kos is reg deur die Bybel 'n belangrike saak:
Adam en Eva word uit die paradys verban as gevolg van wat hulle geëet het; wanneer die engele vir Abraham besoek, gaan maak hy vir hulle 'n maaltyd; ná sy oorwinning teen die konings van Sodom, ontmoet Abraham met Melgisedek en laasgenoemde gee vir hom brood en wyn; Esau verloor sy eersgeboortereg as gevolg van 'n bord lensiesop; een van die vier groot offers in Levitikus is 'n maaltyd-offer; daar staan altyd brode in die tabernakel/tempel; Daniël wys sy trou aan Vader deur sy dieet; wanneer Ester die saak van haar volk aan Ahasveros moet voorlê, maak sy vir hom en Haman 'n ete; een van die twee groot herinnerings wat Yeshua (Jesus) vir ons nalaat, is 'n maaltyd (Pasga/nagmaal); Paulus skryf telkemale oor die gebruik van voedsel; drie van die vier vereistes wat die vergadering in Jerusalem aan nuwe gelowiges uit die heidendom stel (in Hand. 15), het te make met eet (geen vleis aan afgod geoffer, geen bloed, geen dier wat verwurg is); en die hele skepping is op pad na 'n bruilofs-maaltyd wanneer die Messias weer verskyn – om maar net 'n paar te noem!
Vir 'n lang tyd van my lewe het ek my nie veel gesteur aan die eet van rein kos nie. Hierdie lewenshouding is versterk deur die volgende argumente:
Kos maak jou nie rein nie en kan jou nie red nie (Mark. 7 en Mat. 15)
Reinheidswette is vir die Jode gegee by Sinai, en geld nie vir gelowiges wat nie Jode is nie (Hand. 15)
Jesus het self verklaar dat alle kos rein is (Mark. 7:19)
Nadat Jesus opgestaan het uit die dood, het God vir Petrus gewys dat mens alles mag eet (Hand. 10)
Paulus verklaar op verskeie plekke dat mens alles mag eet (Rom. 14, 1 Kor. 8, 1 Tim. 4:3-5)
Vader het 'n ander pad met my begin loop, en ek hetontdek dat dit tog vir Hom belangrik is wat ek eet. My dieet is nie maar net 'n arbitrêre gebeurtenis nie, dit is 'n getuienis van my geloof in God en in die waarheid van sy Woord, maar wat nou van die bogenoemde sterk argumente teen die eet van spesifiek rein kos? Toe ek elkeen van hierdie redes van naderby gaan beskou het, het ek met 'n skok agtergekom dat nie een daarvan 'n rede is om onrein kosse te eet nie! Kom ons kyk daarna:
Kos maak jou nie rein of onrein nie en kan jou nie red nie
Hierdie is die enigste van die vyf stellings hierbo wat Bybels korrek is. Net Yeshua (Jesus) kan jou reinig deur sy Bloed, en kan jou red van sonde. Jou dieet kan nie. Maar dit beteken nie dat jy nou vryelik God se wette mag oortree nie. In sy Woord gee hy spesifieke reëlings rondom verskillende aspekte van 'n mens se lewe, en om te let op wat jy eet, is een van hierdie reëlings. In Markus 7 en Matteus 15 probeer Yeshua (Jesus) juis hierdie konsep aan die Skrifgeleerdes oordra. Volgens die oorlewering van die Fariseërs het eetbare kos (soos brood) onrein geword wanneer jy met vuil hande daaraan geraak het. Yeshua (Jesus) kritiseer hierdie siening, want die onderskeid tussen rein en onrein word gemaak deur die Woord van God en nie deur vuil hande nie. Die gedagte dat vuil hande jou onrein maak, was 'n heidense beskawingsidee. Daarom lê Yeshua (Jesus) klem daarop dat 'n rein hart te make het met 'n hart wat aan God gehoorsaam wil lewe, en dat onreinheid dus na vore kom uit ongehoorsame woorde en dade. "Dit is nie wat by die mond ingaan wat mens onrein maak nie…maar wat uit die hart uitkom en by die mond uitgaan…". Wat is gehoorsaam heid? Om te doen wat Vader in sy Woord beveel, en Hy beveel sy kinders om rein te eet (Lev. 11).
Reinheidswette is vir die Jode gegee by Sinai, en geld nie vir gelowiges wat nie Jode is nie
Hierdie is een van die groot misverstande oor die Skrif, wat deur beide Christene en Jode geglo word. Ek het self so 'n mening gehad op 'n tyd, en die Skrifgedeelte wat meestal hiermee in verband gebring word, is Handelinge 15. Handelinge 15 moet saam met Galasiër-brief gelees word, en die vraagstuk waaroor die vergadering saamgeroep is, was dat gelowige Fariseërs gesê het: "Dit is noodsaaklik dat hulle besny word en bevel ontvang om die wet van Moses te onderhou" (Hand. 15:5). Die uitslag van die vergadering was tweërlei:
Dat dit nie nodig is dat gelowiges uit die heidendom die besnydenis deur mensehande ontvang nie. Paulus verduidelik later dat sulke gelowiges die werklike besnydenis van die hart ontvang het (Kol. 2:11), en daarom het hulle tog nie die teken aan die voorhuid (Gen. 17:11) ook nodig nie.
Dat gelowiges uit die heidendom nie "beveel" kan word om die wet van Moses te onderhou nie, maar dat hulle self die waarde daarvan moet ontdek en daarvolgens begin lewe, omdat hulle glo en deur Christus ingeënt is op die verbonde van God (sien Efes. 2:11-13, 19). Daar word vier wette aan hierdie mense opgelê (Hand. 15:20), sodat hulle toegang kan verkry tot die Sinagoges waar die wet van Moses weekliks gelees word (Hand. 15:21).
Dit is duidelik dat die wet van Moses, of eerder, die Onderrig van God (Torah) nie onbelangrik is nie, maar dat dit nie die manier is waarop 'n mens gered word nie. Daarom kan mense nie beveel word om dit te onderhou nie. As jy wil weet hoe om Vader te dien, dan gaan lees jy wat in die Torah (wet), Profete en ander geskrifte van die Bybel staan, en doen dit.
Jesus het self verklaar dat alle kos rein is
Die laaste stukkie van Markus 7:19 is die enigste vers in die Bybel wat dit in sommige vertalings laat klink asof Jesus gesê het dat mens maar vark (onrein kos) mag eet. Kyk na die 1983 vertaling: "Daarmee het Hy alle kos rein verklaar". Die interpretasie van hierdie paar woorde word in 'n artikel ("Did Jesus really declare all food clean?") baie duidelik uiteengesit, maar in kort kom dit daarop neer dat ons goed moet verstaan wat "alle kos" beteken. Vir Yeshua (Jesus) en sy dissipels was onrein diere nie "kos" nie. Die saak waaroor Christus met die Fariseërs in hierdie gedeelte slaags raak, is juis dat hulle rein kos (brood) as onrein bestempel omdat die dissipels met vuil hande daaraan geraak het.
Yeshua (Jesus) wys vir hulle dat vuil hande nie iets onrein kan maak nie, maar dat onreinheid uit die hart kom, en bestaan uit ongehoorsaamheid. Om ongehoorsaam te wees aan Vader se bevel om rein te eet, is sonde, en daardie sondige handeling maak jou onrein – nie die onrein kos self nie.
Nadat Jesus opgestaan het uit die dood, het God vir Petrus gewys dat mens alles mag eet
In Handelinge 10 daal daar 'n doek uit die hemel met rein en onrein diere, en 'n stem beveel vir Petrus om te slag en te eet. Dit is nie die eerste plek in die Skrif waar Vader vir iemand die opdrag gee om onrein kos te eet nie. Vader het ook vir Esegiël (Eseg. 4:12-15) gesê om onrein te eet as profesie dat die nageslag van Israel vir baie lank onrein gaan eet. Die blote bevel beteken dus nie dat mens nou maar enigiets mag eet nie. In beide gevalle (Hand. 10 en Eseg. 4) weier die persone om onrein te eet, en die saak is afgehandel. Vader wys hierdie doek vir Petrus as voorbereiding vir sy ontmoeting met Kornelius, 'n gelowige man, maar 'n Romein (heiden). Met die beeld van die doek herinner Vader weer vir Petrus dat mense nie bepaal wat rein is nie, maar dat God dit bepaal: "Wat God rein gemaak het, mag jy nie onheilig ag nie" (sien Hand. 10:15). Daarom kry Petrus opdrag om saam met die boodskappers na Kornelius te gaan en met hom te gaan praat. Dit is die eerste kontak wat die dissipels met nie-Jode maak, ná die opstanding van Christus, en daarom was hierdie visioen nodig.
Paulus verklaar op verskeie plekke dat mens alles mag eet
Ek het vir lank gedink dat Paulus heidene geleer het om rein en onrein kosse te eet. Hier dink mens byvoorbeeld aan gedeeltes soos Romeine 14, 1 Korintiërs 8 en 1 Timoteus 4:3-5. Nie een van hie rdie Skrifgedeeltes bespreek die vraagstuk of onrein diere rein is, en of die onderskeid tussen rein en onrein verval het nie. Paulus (en enige ander Hebreër) beskou in elk geval nie onrein diere as "kos" nie. Wanneer Paulus dus sê: "Ek weet…dat niks op sigself onrein is nie, maar hy wat reken dat iets onrein is, vir hom is dit onrein" (Rom. 14:14), praat hy uit die Ou Testament uit.
Toe God geskep het, het Hy alle diere geseën en gesê: "dit is goed", maar toe die mens in die tyd van Noag toestemming kry om vleis te eet, het Hy onderskeid gemaak tussen rein en onrein diere. Dit is waarom daar twee onrein diere, en sewe rein diere van elke spesie saam met hom op die ark was. As God dus "…reken dat iets onrein is…", dan is dit vir Hom onrein, en as iets vir God onrein is, dan wil ek dit nie eet nie. Dieselfde gedagte kom na vore in 1 Timoteus 4:3: "…en gebied dat die mense hulle moet onthou van voedsel wat God geskape het om met danksegging gebruik te word…". Let wel, hier gaan dit nie oor onrein vleis nie, want God het dit nie geskep om met danksegging te gebruik nie. Inteendeel, Hy verbied die gebruik daarvan (Lev. 11). Hierdie rein kos, is goed en nie verwerplik as dit met danksegging ontvang word nie (sien 1 Tim. 4:4). En hoe word dit "…geheilig deur die woord van God en die gebed"? Rein kos is geheilig (eenkant gesit vir menslike gebruik) deur die woord van God (Hy het so gesê), en wanneer ons Hom in gebed daarvoor dank, dan gebruik ons dit vir die doel waarvoor dit geskep is.
Eintlik hoort 1 Kortintiërs 8 glad nie in hierdie gesprek nie, want dit handel nie oor rein en onrein kos nie, maar eerder oor (rein) offervleis vir afgode. Paulus het dus op geen plek in die Skrif verklaar dat mens maar onrein kos mag eet nie. Hy bespreek heel ander sake, en vir hom sluit "alle kos" in elk geval nie onrein vleis in nie.
Wat is die waarde daarvan om jou dieet by die Skrif aan te pas?
Noudat ek nie meer argumente oor het om te wys dat die eet van vark en ander onrein diere uit die Skrif geregverdig kan word nie, hoe nou gemaak? Wel, in die eerste plek moet mens onthou dat die eet van rein kos jou nie red nie. As jy dus onrein kos sou inneem, sal dit jou ook nie in die hel laat beland nie. Omdat die eet van rein kos in die Torah gaan oor 'n duidelike onderskeid tussen die kinders van God en die ander mense (heilig = afgesonder), en nie 'n manier is om reinheid te verkry nie, is mense wat onrein kos inneem net onrein tot die aand toe (Lev. 11:39-40). In vergelyking met ander sondes het dit 'n geringe effek op jou reinheids-toestand.
Die punt is dat dit wel 'n groot effek het op jou beoefening van gehoorsaamheid aan Vader. Om rein kos te eet, is 'n handeling wat jou konstant, daagliks aan jou toewyding tot jou hemelse Vader en jou geloof in Christus herinner. Wanneer ek in 'n winkel instap om kos te koop, maak ek elke keer 'n bewustelike keuse om net rein kos te koop – en jy sal verras wees om te sien hoeveel kos in ons winkels onrein is! Kos koop en etes is nou nie meer net 'n alledaagse handeling nie. Dit het vir my 'n gehoorsaamheidshandeling tot eer van God geword. Is dit nie wat Paulus bedoel wanneer hy sê: "As ons lewe, leef ons tot eer van die Here" nie?
Moenie oordeel nie, maar eet gesond
'n Laaste, maar baie belangrike opmerking. Laat ons mekaar nie veroordeel nie. Moenie sommer besluit dat iemand se eetgewoontes hom of haar diskwalifiseer om 'n gelowige te wees nie. Elkeen van ons het 'n pad wat Vader met ons loop. Maak jy net seker dat jy binne Sy wil beweeg.
Navorsing wys dat rein kos in meeste gevalle ook gesonder is as onrein diere. Die Skrif sê egter dat gehoorsaamheid in AL LE gevalle baie gesonder is as ongehoorsaamheid: "Want die loon van die sonde is die dood, maar die genadegawe van God is die ewige lewe in Christus Jesus, onse Here" (Rom. 6:23).
Leon de Villiers - 22nd August 2010 at 19:17pm
Dit is 'n fantastiese artikel, baie dankie. Ek het net gewonder omdat jy reeds 'n pad gestap het hiermee en ook dalk nuttige wenke kan gee of jy bereid sal wees om 'n opvolg hiervan te doen - iets soos 'n opsomming van die gesonde kossoorte. Jesus het gese iemand wat sy huis op die rots bou is hulle wat luister na wat ek se en dit doen. ek sal nie net graag interesante artikels wil lees nie maar toepas en leer by iemand wat reeds geleer het. Shalom!
Jan-Carel Du Toit - 20th August 2010 at 21:45pm
Well done!!!!! Het werklik die artikel geniet. Shalom!
Jan vd Merwe - 13th May 2010 at 13:37pm
'n Wonderlike artikel. Baie dankie. Ek het nog altyd gewonder oor hierdie onderwerp. Dankie vir al die skrifverwysings.