Matteus 8:1-4 – "Here, as U wil, kan U my rein maak." – NGK Somerstrand
Written by on 02/02/2015 . Posted in 'n Hart soos Jesus, Chris van Wyk.
Een dag in die lewe van Ivan Denisovich
Ek onthou egter uit my jeug die impak wat Alexander Solzhenitsyn se One Day in the Life of Ivan Denisovich – Die Dag van Ivan Denisowitsj – op my lewe gehad het (Haum: vertaal deur Leo van der Westhuijzen). Met die beskrywing van dié een dag kom jy agter hoe hy dag vir dag die hoop behou, een dag op 'n slag.
Só het Ivan dit gemaak regdeur die tyd in Siberië in die koudste bewoonde dele wat ons op hierdie aardbol het, deur dag vir dag te lewe, elke dag uit te kyk vir die bietjie omgee wat selfs in dié godverlate plek beskikbaar was, en wat sy hoop brandende gehou het.
'n Dag in die lewe van Jesus
Wat Ivan se ondervoorman vir hom gedoen het, doen ons Voorman, ons Leier, die Here Jesus, natuurlik in oorvloed. Ons hoef nie eers te wonder daaroor nie. Jesus het 'n hart wat van omgee oorloop.
Die sien ons in elke dag in Jesus se lewe. Elke dag in sy lewe was 'n beskrywing van die omgee hart van Jesus. Elkeen van die evangelies beskrywe vir ons 'n Jesus wat 'n hart het wat luister, 'n hart wat omgee, 'n hart wat liefhet.
Ons sien dit in elke ding wat Jesus ooit gedoen het. Sy geboorte. Sy bediening. Sy lyding. Sy kruisdood. Sy opstanding. Selfs sy hemelvaart, want Hy tree vir ons elke oomblik van elke dag in. Sy gebede word in die hart van die hemel gehoor, en dáár wys Hy steeds dat Hy vir ons omgee, trouens dat Hy vir al die mense op hierdie aarde omgee.
Ons teks vir vandag is nie anders nie. Dit gee 'n merkwaardige beskrywing van 'n dag in die lewe van Jesus, van die omgee lewe wat Hy gelewe het.
So pas het Hy een van die beste toesprake klaar gemaak wat ooit gehou is, die Bergrede (Matt. 5-7). Dit het in die geskiedenis van die kerk dieselfde impak gehad as wat die wet op Sinai vir die Jode gehad het. Deurslaggewend, transformerend, 'n beskrywing van wie God is en wie ons is, en hoe ons met Hom die pad in hierdie wêreld kan loop.
'n Groot menigte het Jesus gevolg van die berg af in vervoering oor wat Hy dié oggend vir hulle gesê het. Aan die voet van die berg het 'n melaatse man vir Hom gewag en voor Hom kom kniel.
Kom ons lees dit.
Matteus 8:1-4 (BDV)
1Nadat Jesus van die berg afgekom het, het 'n groot skare Hom gevolg. 2'n Melaatse het na Hom gekom, voor Hom gekniel en gesê: "Here, as U wil, kan U my rein maak."
3Hy het sy hand uitgesteek, hom aangeraak en gesê: "Ek wil. Word rein." En sy melaatsheid is onmiddellik genees. 4Jesus het vir hom gesê: "Sorg dat jy dit vir niemand vertel nie, maar gaan wys jouself vir die priester en bring die offergawe wat Moses voorgeskryf het as bewys vir hulle."
Hierna sal Jesus nog 'n Romeine offisier se slaaf gesond wat verlam en in pyn by die huis gelê het. Hy doen die middag ook aan by Petrus se skoonma wat in die bed was met koors en Hy genees haar ook. Die aand het baie mense na hom gekom en Hy het hulle ook genees. Die volgende dag is hulle oor die see van Galilea na die oorkant, die land van die Gadareners waar Hy verder mense genees het, onder andere twee mense wat tussen die grafte gebly het en in die mag van bose geeste was.
Dit is só anders as die meeste van ons! Die meeste van ons moet ons dwing om vir ander om te gee. Of ons kry dit reg, maar daar is tog sommige mense wat ons nekhare net laat rys … en dan loop ons verby, soos dié priester en die Leviet, waaroor ek vanoggend gepreek het.
Jesus is egter die Een wat omgee, en wat deur ons steeds vir hierdie wêreld wil omgee. Hierdie verhaal wil ons motiveer om 'n hart soos Jesus te ontwikkel, 'n hart wat ons ook sal laat omgee soos Jesus.
Die melaatse vra vir reinheid
Let op dat die man nie vir Jesus vra om hom gesond te maak nie (soos sommige vertalings dit vertaal, ook die NAV), maar om hom rein te maak.
Sy behoefte is nie in die eerste plek om gesond te word nie. Hy kan met die siekte-kant van sy toestand op 'n manier nog saamleef, al beperk dit sy manier van lewe. Die melaatsheid wat ons ken, beteken dat jy bv. nie agterkom jy brand nie, want jou pynsensasie verdwyn. Dit is waarom melaatses baie keer vingers en tone en ander ledemate verloor omdat hulle natuurlike beskermingsmaatreëls – om jou hand weg te ruk as dit brand op 'n stoofplaat – nie reg werk nie.
Hierdie melaatse se probleem was dus nie die siekte as sodanig nie, maar die feit dat die melaatsheid – die Griekse woord kan eintlik na verskillende velsiektes verwys – dié wat daaraan gely het, kulties onrein gemaak. Dit het beteken dat hulle uit die tempel uitgesluit is, en dus nie vir God kon aanbid saam met ander nie.
Hulle is ook sosiaal verwerp en uitgesluit. Dit was daarom een van die mees gevreesde siektes van die antieke tyd. Jy kon nie meer die Here aanbid saam met ander nie. Jy kon ook nie meer saam met jou mense in dieselfde huis gebly het nie. Jy is uitgewerp tot op die rand van die samelewing, waar jy sonder die gemeenskap van ander mense, behalwe mense soos jy, moes sien en kom klaar. Jy het een van die onsigbares, die onaansienklikes, die onaanraakbares, die "untouchables" geword.
Die melaatse se behoefte is dus in die heel eerste plek om rein te raak, om sy plek in die geloofsgemeenskap en in sy eie familiekring weer te gaan inneem.
Jesus raak die melaatse aan
Dit is waarom die eerste ding wat Jesus doen, is om sy hand uit te steek en aan die melaatste man te vat. Kyk weer mooi na die teks: Jesus vat aan die melaatse man! Hy raak hom aan.
Vóórdat die man nog genees is, sluit Jesus hom dus met melaatsheid en al in in die gemeenskap met Hom in.
Dit is baie betekenisvol, want dit beteken dat Jesus dit ook van ons vra. Vóórdat ons nog bid dat mense genees word, moet ons hulle intrek in die gemeenskap met ons.
Dit is wat uitstaan van Jesus. Hy het gevat aan mense. Uiteraard nie op 'n verkeerde manier nie, maar om hulle in te sluit, nader te trek, welkom te laat voel.
Daarom het Jesus geëet saam met sondaars en uitgeworpenes uit die samelewing. Hy het hulle in sy sosiale kring ingenooi. Daarom het Hy aan melaatse mense, onrein mense, gevat.
Ons nooi mos mense uit wat soos ons is – en ons vermy mense wat nie aanvaarbaar is in ons sosiale kring nie. Om die waarheid te sê, ons wil baie keer liewer nie gesien word saam met mense wat nie soos ons lyk nie – siekes, gestremdes, anderskleuriges, andersdenkendes.
Dink maar net aan die xenofobia wat weer uitbreek in dele van ons land. En die storm oor Jan van Riebeeck en witheid en swartheid en die verlede en skuld.
En dan praat ons nie eers oor die wêreldwye probleem van die vryheid van spraak nie, soos nou onlangs in Frankryk met Charlie Hebdo, en 'n hele paar ander plekke in die wêreld, bv. Nigerië. En ons praat ook nie eers van die vervolging wat steeds op soveel plekke in die wêreld plaasvind nie, Noord-Korea, Irak, Somalië. Ons sukkel wêreldwyd ook met vryheid van geloof. Ons sukkel met andersheid. Ons vat nie aan anderse mense nie.
Jesus is anders. Jesus het 'n hart vir mense. Jesus gee om vir mense. Hy sluit in en Hy verwelkom, presies dit wat een van die sleutelwaardes van ons gemeente is.
Trouens, Jesus het toegelaat dat mense aan Hóm vat. Hy het ook die omgekeerde gedoen as waarvan in ons teks gepraat word!
Hy het die siekes toegelaat om aan Hom te vat – die vrou met bloedvloeiing wat aan sy kleed gevat het en genees is (Lukas 8), die sondige vrou met die albaste fles met olie wat sy voete gesalf het (Lukas 7).
Jesus het selfs toegelaat dat Judas aan Hom vat, Hom met 'n broederlike kus verraai, wat die proses in werking gestel het dat Hy onregverdiglik aan 'n kruis gespyker word, dat hulle hom slaan met 'n sweep, 'n doringkroon op sy kop druk, spykers deur sy hande dryf, kaal vertoon op 'n kruis, sy sy met 'n spies deurboor.
En ons weet dít is die genade wat Hy aan ons bewys het. Deur sy wonde het daar vir ons genesing gekom.
Daarom roep Jesus ons op om nie soseer op ons regte te staan nie, maar ruimte vir alle soorte mense te gee, sodat ons transformerend kan optree, dinge kan verander, eerder as om ander net op hulle plek te sit.
Jesus wil deur ons omgee in hierdie wêreld
Die punt van hierdie verhaal is uiteindelik dat Jesus dieselfde van ons vra. Kyk maar op die baniere hier langsaan. Die manier waarop ons ons Luister na God en ons Leef vir Hom in die wêreld uitleef, is met die ses waardes:
Omgee is een van ons sleutelwaardes. En Jesus wys vir ons met die verhaal van die melaatse hoe ons dit moet doen. Ons moet ander mense aanraak, intrek, welkom laat voel, omgee.
Jesus herstel hom in die geloofsgemeenskap
Natuurlik genees Jesus ook die melaatse, maar dit is amper bysaak. Die hoofsaak is dat Hy hom intrek in die godsdienstige en sosiale ruimte in. Dit is waarom Jesus, nadat Hy hom genees het, aanraai om die wetlike voorskrif na te kom, 'n offergawe in die tempel, sodat die Joodse gemeenskap ook erkenning sal verleen aan sy genesing en sy gevolglike reinheid.
Jesus wil hê dat ons dieselfde doen. Dit is ons roeping as kerk: om mense in te nooi en in ons kring te verwelkom.
Dit gebeur natuurlik nie outomaties nie. Jan Johnson sê hieroor dat, omdat omgee nie vir ons natuurlik kom nie, het ons nodig om ons doelbewus in te stel om mense te help, téén ons natuurlike grein in: "Since compassion doesn't stream from most of us as naturally as it did from Jesus, we need regular spiritual practices to learn how to have compassion and show compassion."
Ek het vanoggend iets gesê oor konfrontasie van ons weerstande en iets oor die praktyk van omgee. Ek wil net uitwy oor die praktyk daarvan vanaand.
Omgee moet beoefen word
Omgee kom wanneer ons prakties daarop fokus, wanneer ons omgee as 'n geloofgewoonte doen, en dit gereeld beoefen. Dit is immers wanneer ons iets beoefen, as ons dit in oefen, dit gereeld doen, dat dit al hoe meer natuurlik kom, die "accidental obediences" waarvan Jan Johnson praat.
Hier is 'n paar praktiese opsies:
Dink aan wie die mense is wat ons gemeenskappe as "melaats" behandel? Wat sosiaal en/of godsdienstig uitgesluit word? En vra jouself af hoe ons met 'n hart soos Jesus teenoor hulle kan optree.
Juliette Roux herinner my hierdie week in ons voorbereiding aan die feit dat ons almal die konsep van 'n "muscle memory" ken. Jy oefen jou gholfswaai in totdat dit deel van jou lyf se fisiese geheue word. Só het ons leer fietsry, en selfs al het jy jare nie gery nie, onthou jou liggaam hoe om dit te doen, as jy weer op 'n fiets klim.