Die liturgiese voorstel van hierdie Sondag fokus op die identiteit van gelowiges wat in en deur die vryheid van God en Christus leef – 'n vryheid wat deur liefde vrug dra en tot volle uiting kom.
In die sleutelteks, Galasiërs 5:1, 13-25, benadruk Paulus die vryheid wat Christus deur sy verlossingswerk bewerkstellig het – hierdie vryheid is egter nie een wat beteken dat mens vry is om te sondig nie, maar eerder een wat (olv die Gees) deur liefde tot volle uiting en vrug kom.
In 2 Konings 2:1-2, 6-14 kom die kwessie van vryheid en liefde ter sprake deur Elisa wat, in vryheid, telkens die keuse maak om, in en deur liefde, vir Elia te vergesel.
In die opsig van vryheid kan Psalm 77 geag word as gedeelte waar die psalmdigter oor die vryheid beskik om in alle eerlikheid, in 'n klaaglied, met God te praat en na Hom uit te roep. Laaste wys Lukas 9:51-62 (veral vanaf 56-62) daarop dat die vryheid van navolging van Christus, ook sekere verantwoordelikhede en opofferings behels.
3Die profete wat in Bet-El was, het na Elisa toe gegaan en hom gevra:
"Weet jy dat die Here vandag jou leermeester van jou af gaan wegvat?"
Hulle het saam in Jerigo aangekom. 5Die profete van Jerigo het na Elisa toe gekom en hom gevra:
8Elia het sy mantel gevat, dit opgerol en die water daarmee geslaan. Die water het na links en na regs verdeel, sodat hulle twee op droë grond daar deur is. 9Net toe hulle deur is, sê Elia vir
lisa: "Wat wil jy hê moet ek vir jou doen voordat ek van jou af weggevat word?"
die dade van die Here,ja, ek wil dink aan
51Toe die tyd nader kom dat Jesus in die hemel opgeneem sou word, het Hy vasbeslote die reis na Jerusalem begin 52en boodskappers voor Hom uit gestuur. Hulle het vertrek en in 'n dorp van die Samaritane gekom om daar vir Hom verblyf te reël. 53Maar die inwoners wou Hom nie ontvang nie, omdat Hy na Jerusalem toe op pad was.54Toe die twee dissipels, Jakobus en Johannes, dit sien, sê hulle: "Here, wil U hê ons moet vuur uit die hemel afroep om hulle te verteer?"
55Maar Hy het omgedraai en hulle skerp tereggewys. l56Daarna het hulle die reis voortgesit na 'n ander dorp toe.
26Ons moenie verwaand wees, mekaar uittart of op mekaar afgunstig wees nie.
Die lewe in die Gees het dus alles te make met 'n mens se gedrag in die gemeenskap van die gelowiges. Jou gedrag word bepaal deur die liefde vir die naaste. Dit is wat die Gees in ons laat groei. Daarom sê Paulus in vers 25: "Aangesien ons deur die Gees leef, moet ons ook volgens die Gees optree". Die Griekse woord vir optree (stoicheō) beteken dat ons sy standaarde navolg, dat ons in gelid met sy leiding en insig binne die gemeenskap van gelowiges moet optree. Die Gees se standaarde bepaal dus die liefde tot die naaste.
5. Ontwikkel (expand) jou vryheid. Laat die Gees jou lei dat jy nie swig voor die begeertes en versoekings van die vlees nie en jy die vrug van die Gees kan dra. Die wat aan Christus behoort, het immers hulle sondige natuur met al sy hartstogte en begeertes gekruisig! Daarvan moet ons vlug van alle seksuele, godsdienstige en sosiale kategorieë van begeertes van die vlees soos Paulus dit in vyftien aspekte hier vir ons uitspel, en dan ook nog byvoeg: "en dergelike dinge".
Sang: Lied 196 "O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3,4"
Skuldbelydenis: Lied 250 "God's wet vra al ons liefde 1,2,3,4,5"
Vryspraak: Galasiërs 5
Loflied: Lied 200 "U goedheid Heer kan ons nie peil nie 1,2,3"
Skriflesing: Galasiërs 5:1, 13-25
Aanvangs lied: Lied 157 "Here Jesus ons is saam vs 1,2"
'n Voorganger vanuit die gemeente kan dié verwoording van die Wet voorlees:
Ek is die Here jou God, die Een wat jou bevry het
– jy is nie meer 'n slaaf van Egipte óf van sonde nie.
Jy is vry om te keuses te maak
– kies My en geen ander nie.
Jy is vry om te skep
– eer jou Skepper in woord en daad, en moenie jou eie skepsels verafgod nie.
Jy is vry om jouself uit te druk
­– spreek liefde en waarheid.
Jy is vry om te werk
– rus op die Sabbat en eer My.
Jy is vry om te leef
– eer dié wat jou in hierdie lewe gebring het en respekteer die lewe van ander.
Jy is vry om lief te hê
– eerbiedig die heilige verbintenis van liefde.
Jy is vry om besittings te hê
– respekteer die eiendom van ander, moenie begeer nie.
– leef in hierdie vryheid tot eer van my naam.
Skuldbelydenis: Leid 250 "God's wet vra al ons liefde 1,2,3,4,5"
5Wat ons betref, deur die werking van die Gees is dit ons hoop en verwagting dat ons deur te glo, vrygespreek sal word. 6In Christus Jesus is dit nie van belang of jy besny is of nie. Al wat van belang is, is geloof wat deur die liefde tot dade oorgaan.
NG Gemeente Wellington het 'n besonderse weergawe van die Apostoliese Geloofsbelydenis wat op Bybel-Media se profiel op YouTube beskikbaar is, en wat ook in hierdie geval treffend gebruik kan word. Die skakel vir die video is: https://www.youtube.com/watch?v=g5bEid17nnU
F22."Ek Soek U, O God"
(Reeds opgeneem op: Lentereën-Willie Joubert
25 Gunsteling L&A liedere–Louis Brittz
want ons, u dienaars luister.
Net u Woord Heer,
Want ons, u kinders, luister.
Die leesroosterteks sluit die gedeelte aangaande die vrug van die Gees (Gal 5:22) in – ware vryheid in Christus is 'n lewe van liefde wat in die Gees vrug dra. Verskillende vrugte of prente van vrugte wat aan 'n boom hang kan ingespan word om die vrugte van die Gees op prettige manier oor te dra. 'n Onthouspeletjie waar die prente/vrug opgehou en die vrug van die Gees onthou moet word, kan in hierdie verband goed werk.
Daar was twis en rusie onder die Galasiërs (5:15, 20), waarskynlik oor die besnydenis en oor die onderhouding van godsdienstige rituele. Die onderlinge verhoudinge tussen die gemeentelede was gespanne en het tot verdeeldheid gelei.
Hierdie situasie kan nie so voortduur nie, en moet vanuit die evangelie reggeste word.
Paulus herinner die gemeente van Galasië aan die ware evangelie, die evangelie van vryheid in Christus en die lewe van vryheid in die Gees. Hy werk met die verband tussen die gemeente status (indikatief) en die opdrag (imperatief) wat daaruit voortvloei:
Ons status (indikatief) is dat ons nuwe identiteit in Christus gevestig is, daarom
is daar ook die opdrag (imperatief) om daarvolgens op te tree.
Dit is belangrik dat ons status eerste kom, dan die opdrag. Eers word ons geklee met Christus (3:27) en daarna opgeroep om as Christen te leef (5:25). As die opdrag eerste kom, en ons status word die doel, is ons steeds met 'n wet besig wat nie kan vrymaak nie.
Die nuwe identiteit behels vryheid, maar 'n vreemde vryheid – 'n vryheid wat ons roep om 'n diensslaaf vir ons medemens te word. Die kernbeginsel is die liefde, die samevatting van die wet (5:14).
Vlees en Gees
Die logiak van ons teks werk met die kontras tussen die vlees en die Gees. Die Griekse woord sarx (vlees) (ook vertaal "sondige natuur") in vers 13, 16, 19, 24 en 6:8, moet gesien word as verwysing na die mensheid, spesifiek die kernnatuur van die mensheid wat neig na wat sondig is.
Dit is ironies dat die vryheid waarin ons vas moet staan sodat ons nie weer onder 'n slawejuk ingedwing word nie (5:1) ons diensslawe van Christus, vir mekaar, maak. 'n Gelowige is eerder 'n slaaf van Christus (1:10) en 'n slaaf vir ander in liefde (die werkwoord douleuó vir "dien mekaar") (5:13; vgl Gal 6:2 en 2 Kor 4:5) as 'n slaaf onder die wet.
Die oproep tot vryheid is dus 'n oproep tot eenheid en mede-diens in liefde. Die liefde is nou die samevatting van die wet.
Paulus argumenteer dat ons in Christus leef deur die Gees. Die Gees moet nou ons gedrag bepaal. Dit is die Gees van liefde. Om mekaar se laste te dra, is die vervulling van die wet van Christus (vgl Gal 5:6; 6:2; Rom 5:1-11, veral v 4).
Daar is in Paulus se tyd geargumenteer dat die manier om die mens se sondige natuur te beperk en te beheer, deur die wet bemiddel is. Paulus se reaksie is egter: Nee! Beslis nie die wet nie, maar eerder 'n lewe in die Gees, om saam met die Gees te stap, te leef (16).
Die bekende en treffende beeld van "saamstap" word meermale in ons teks gebruik. Die opdrag is: stap saam met die Gees, jou hele lewe, die volle sirkel.
Die 2014 Direkte Vertaling vertaal vers 16 as: "Leef deur die Gees." In vers 18 kom die werkwoord agó in die passief voor; om deur die Gees gelei te word. Die woord het die betekenis om gelei te word, soos wat 'n gids 'n mens sou lei, of om iemand/dier te bring. Die woord kan ook "dra" beteken. Die betekenis van die woord is dus diep en ryk; om deur die Gees gelei te word, gebring te word, gedra te word.
In Galasiërs 5:25 kom die woord stoicheó voor, wat beteken om ordelik, in lyn, te stap, te marsjeer. Die beeld is dus duidelik: om te leef in gelid met, in lyn met die Gees. Beide aksies word van ons as gelowiges gevra. Vryheid is saam stap, saam leef.
Kern van die wet
Die etiese oproep in Galasiërs 5:14 (vgl 6:2); is saamgevat in die bekende opsomming van die wet om "jou naaste lief te hê soos jouself" (Lev 19:18). Dit eggo ook Jesus se opsomming van die wet (vgl Mark 12:28-31, waar Jesus ook liefde vir God uit Deut 6:4-5 bywerk).
Die gemeente is opgeroep om nie soos wilde diere mekaar te byt en te verslind nie, wat ook 'n aanduiding is van die onderlinge twis en rusie (Gal 5:15). Die praktyke van die vlees in vers 19-20 kan soos volg opgesom word: begeertes van 'n seksuele aard (onsedelikheid, onreinheid, losbandigheid); afwyking van God (afgodery, towery); onderlinge verwaandheid en verdeeldheid (vyandskap, twis, jaloesie, woede, selfsug, tweespalt, skeuring, en afguns) (vgl ook Gal 5:15 en 26); en gebrek aan selfbeheersing (dronkenskap en orgies).
Vers 25 nooi ons om ook op die werk van die Heilige Gees te fokus. Die Heilige Gees wat lewend maak, herstel, verfris, opwek, herskep, lewe gee, verander, vernuwe, verfris, verkwik.
Kom ons dink nou saam oor die betekenis van hierdie teks vir ons lewe. Dalk kan 'n onderskeid tussen die sigbare en onsigbare ons help.
Die sigbare verblind
Ons lewe word bepaal deur die sigbare. Ek is geneig om dit wat ek sien, te glo. Opskrifte van geweld en dood laat my glo die land is 'n land van geweld en dood. As ek 'n persoon op straat sien wat dalk effe verwaarloos en verwilderd lyk, kyk ek vinnig anderkant toe en stap ek vinniger – bang vir die armoede, maar ook bang vir die persoon.
Maar die sigbare verblind ons. Dit is asof dit al is wat ek van die wêreld kan sien. Die geweld en die moord, die honger en die nood. Dit raak ons. Dan raak ons moedeloos en angstig. Dan dink ek wat kan ek daaraan doen? Niks. Dan doen ek niks, soos almal om my! Dan gebeur daar ook niks.
Of ek sien die advertensies op TV en in die koerant. Groter TV-skerm, vinniger foon, slimmer selfoon – met drie kameras, of die room wat my jonger laat lyk. Dan wil ek groter, vinniger, beter, jonger. So kan ons aanhou verwys na die praktyke van die sondige natuur in 19-21:
1Die praktyke van die sondige natuur is algemeen bekend: onsedelikheid, onreinheid, losbandigheid, afgodsdiens, towery, vyandskap, haat, naywer, woede, rusies, verdeeldheid, skeuring, afguns, dronkenskap, uitspattigheid en al dergelike dinge.
Die sigbare verblind ons. Ek is vasgevang deur die beeld in die spieël. Ek is vasgevang deur hoe ek andere sien – hoe groot hulle is, hoe mooi hulle aantrek, hoe skoon hulle is. Dit, die sigbare, bepaal hoe ek oor myself dink, hoe ek oor ander dink. Hoe ek oor die wêreld dink.
Die onsigbare gawes
Ons vergeet van die onsigbare. Tog, as ons dieper daaroor dink, word ons lewe eintlik bepaal deur die onsigbare. 'n Breinchirurg het nog nooit 'n brein oopgesny en gedagtes tussen die breinweefsel gevind nie. Tog is dit ons gedagtes, die onsigbare, wat bepaal wie ek is. Hoe ek oor myself dink, hoe ek oor ander dink, en hoe ek oor die wêreld dink.
Dit is die leefwêreld van die Heilige Gees. Die wêreld van die onsigbare. Dink aan verse 22 en 23:
Die onsigbare gawes van geloof, hoop en liefde bepaal wat ek dink ek is, wat ek dink ander is, wat ek dink die wêreld is. Dit is die gawes van die Gees wat bepaal hoe ek die wêreld, en diegene om my, sien.
Dit is die gawe van vrede wat verby die geweld en dood kyk, en die vrede van God wat alle verstand te bowe gaan, sien en weet die geweld en dood is nie die volle verhaal nie. Dit eindig nie by die lyding en gesug van die aarde, die mense en God nie. Dit eindig by die oorwinning van die dood, die opstanding en 'n nuwe hemel en aarde.
Dit is die gawe van sagmoedigheid wat verby die verwaarloosde en verwilderde persoon op straat kyk en 'n medemens in nood sien, om die hande uit te reik en die mens aan te raak.
Dit is die gawe van selfbeheersing wat keer dat ek nóg 'n TV, nóg 'n selfoon, nóg 'n room aankoop. Dit is die gawe van liefde wat ons oortuig dat ons bevry is van die verblinding van die sigbare en ons laat sien hoe die wêreld anders lyk, kan lyk en moet lyk. Dit is die gawes van liefde wat bepaal hoe ek oor myself en ander dink. Ja, dit is om vas te staan in die vryheid. Om te leef in die vryheid, in die Gees; om volgens die Gees te leef en op te tree. Vryheid is om in liefde ander te dien en te dra.
Gaan hiervandaan en leef in liefde as bevrydes deur die verlossingswerk van Jesus Christus ons Here.