OORSIG: Zondo het meer vrae oor Waterkloof-debakel | Netwerk24
Deur Marelize Barnard 11 Julie 2019 09:55
Twee getuies verskyn voor die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping.
Francis Callard, 'n afgetrede ingenieur van Transnet wat verlede jaar 'n finansiële ondersoek gelei het na die tenders vir die verkryging van 1 064 lokomotiewe, is teruggeroep om nog vrae oor sy getuienis te beantwoord.
Daarna het maj. Thabo Ntshisi getuig oor die vliegtuig met Gupta-trougaste wat in 2013 op die Waterkloof-lugmagbasis in Pretoria geland het.
11 Jul. 14:36:08
Ntshisi se getuienis is klaar.
Zondo sê dankie omdat hy weer teruggekom het.
Zondo sê die sitting verdaag vir vandag.
11 Jul. 14:35:26
Op die vraag of Ntshisi net gedoen het wat hy gedoen het sodat Koloane hom sou onthou, antwoord hy dit het van Koloane afgehang of hy aan Ntshisi 'n werk sou gee of nie.
Deurdat ek dit gedoen het, het dit van Koloane afgehang of hy vir my 'n werk sou aanbied of nie. Ek het dit nie gedoen omdat ek 'n werk nodig gehad het nie.
11 Jul. 14:34:00
Major Ntshisi says all he wanted was a favor to get a job though a senior member who knows and/or works closer to Mr Koloane so they can speak to him on his behalf in terms of getting a job at DIRCO.#StateCaptureInquiry
— State Capture Commission (@StateCaptureCom) July 11, 2019
11 Jul. 14:30:06
Watse guns kon die majoor dan doen?
Zondo vra wat is die guns wat hy kon doen?
Ntshisi verduidelik soos hy reeds gesê het daar was die woord "guns", maar hy het nie spesifiek gesê hy het 'n guns gedoen vir 'n spesifieke persoon nie.
Rangata sê maar Ntshisi verwys na 'n "Indiese vlug" in dieselfde asem as die "guns". Die guns val nie net uit die lug uit nie, dit het 'n bepaalde konteks.
Rangata lees nou 'n transkripsie van die telefoongesprek: "So ek werk met klaring, so daar is 'n guns wat ek nou doen... oor 'n Indiese vliegtuig wat die 29ste land."
Ntshisi sê ja hy het dit gesê.
Rangata vra wat die guns is wat hy wou hê.
Ntshisi sê die oomblik toe hy die woorde gebruik het, het hy nie aan 'n spesifieke guns gedink nie. Maar as 'n mens nou na die detail kyk, lyk dit asof ek iemand 'n guns gedoen het soos vir Koloane. Indien jy die klaring onthou wat ek met Koloane bespreek. Hoewel ek nie die tydperk kan onthou nie, aan die einde van die gesprekke met Anderson en Koloane. As jy na die oproepe luister, klink dit of ek hulle 'n guns gedoen het. As jy dieper daarna kyk, lyk dit of ek hulle 'n guns doen.
Zondo vra of hy hulle dan nie 'n guns gedoen het nie. Hy antwoord nee.
Zondo sê maar dit lyk so as 'n mens na die gesprek luister. Ntshisi sê hy het niemand se naam genoem toe hy gesê het hy doen 'n guns nie.
Rangata sê Ntshisi was baie duidelik toe hy die Indiese vliegtuig genoem het. Ntshisi sê wat daar geskyf is, is die waarheid. Die vierde mens met wie hy gepraat het, is Sarah. Niks verbind haar met die Indiese vlug nie.
11 Jul. 14:18:14
Zondo vra of Ntshisi erken dat hy sy rol in die klaring van die Gupta-vliegtuig gesien het as 'n geleentheid om Koloane 'n guns te vra.
Ntshisi ontken dit.
11 Jul. 14:17:18
Majoor wat Gupta-vliegtuig goedkeur, het sy eie guns gevra
Adv. Rangata vra oor 'n gesprek wat Ntshisi met ene Sarah gehad het. 'n Opname hiervan is by die kommissie ingedien.
Ntshisi sê Sarah werk by die lisensie-afdeling. Hy het Sarah gebel en wou van haar weet van iemand in 'n hoë posisie, want hy het 'n werk nodig gehad. Ntshisi sê hy weet nie in watter departement nie, maar dit was 'n hoë persoon.
Ntshisi sê hy wou by Dirco gaan werk. Hy vra in die oproep aan Sarah dat sy namens hom moet vra of hy vir Koloane ken en dat hy met Koloane moet praat om vir hom 'n werk te kry.
Ntshisi sê indien 'n mens na die opname luister, kan jy die woord guns (favour) hoor.
Zondo vra Ntshisi of hy Sarah gevra het om hom 'n guns te doen om iemand te kry om met Koloane te praat. Ntshisi sê dit is so.
Rangata vra wat het dit te doen moet die vliegtuig vanaf Indië.
Ntshisi sê hy het ook in die gesprek Koloane se naam genoem en gesê indien Sarah iemand kry om met Koloane te praat moet hy Ntshisi se naam kan onthou.
Rangata sê indien daar nie die versoek was dat die Indiese vliegtuig sou land nie, sou Ntshisi steeds vra dat daar vir hom 'n guns by Koloane gedoen word. Hy antwoord dat hy nie sou nie.
Sy vra indien iemand sou sê dat Ntshisi finaal ingestem het omdat hy iets terug verwag het. Hy antwoord nee.
Rangata vra of dit Ntshisi gepas het om Koloane se naam te noem aan Sarah. Hy antwoord ja, dit is so.
11 Jul. 14:00:50
Die vliegtuig sou vol mense wees 'wat deur die president goedgekeur is'
Adv. Baitseng Rangata vra Ntshisi wat het hy verstaan oor die goedkeuring toe hy daaroor met lt.kol. Christine Anderson gepraat het.
Ntshisi sê toe hy met Anderson gepraat het, wou hy weet of Waterkloof 217 mense kan hanteer, want sy het gewerk met die afdeling wat passasiers ontvang wat op vlugte opdaag.
Hy getuig Anderson het gesê sy ken die mense wat aankom en sy het na die president verwys.
Omdat sy genoem het dat die president weet en hoeveel mense gehanteer kan word, het Ntshisi besluit hy sal die landing klaring gee. In daardie stadium het hy geglo dat die goedkeuring deur Dirco toegestaan sal word.
Ntshisi sê hy het reeds in daardie stadium gedink hy sal die klaringsnommer gee.
So Koloane se woorde dat hy name gebruik het om druk toe te pas, het gebeur? vra Rangata.
Ntshisi stem saam.
Zondo sê maar Ntshisi het vroeër getuig hy het nie sy besluit geneem omdat hy onder enige druk verkeer het nie. Ntshisi sê ja dit is so.
Zondo sê maar hy het nou net "ja" gesê dat hy besluit het om die klaring te gee oor die druk omdat die president se naam genoem is.
Ntshisi antwoord toe hy met Anderson gepraat het, is die president se naam genoem. "Dit beteken nie sy plaas my onder druk nie. Wat sy gesê het, is dat die president weet daarvan. Ek't aan haar gesê selfs Koloane het dit gesê. Dit is toe ons aangehou praat het dat ek haar gevra het wat die besonderhede is van die mense wat sou land. Sy het dit verduidelik. Ek het gesê ek sal voortgaan met die versoek," getuig Ntshisi.
Hy getuig selfs toe Anderson verduidelik het, het sy bloot gesê dit kan wees dat die vliegtuig met 'n president of adjunk-president aan boord sal land. Of dit sal mense wees wat deur die president goedgekeur is.
11 Jul. 13:46:43
Vlug is goedgekeur sonder nodige dokumentasie deur Dirco, hoor Zondo
Ntshisi sê Koloane het nooit gesê hy sal iets stuur nie.
Zondo sê soos hy verstaan, was daar 'n gesprek tussen Ntshisi en Koloane, waarin Ntshisi goedkeuring gevra het.
Ntshisi sê hy het vir iets swart op wit gevra, maar Koloane het gesê hy kan dit nie gee nie want dit is 'n baie sensitiewe kwessie.
Zondo vra maar hoe het Ntshisi dan 'n e-pos verwag as Koloane gesê het hy kan niks op skrif sit nie.
Ntshisi sê hy het op die e-pos gewag omdat hy Koloane gevra het om iets op skrif te stuur, en hy het dit toe gedoen.
Zondo sê maar Koloane het gesê hy gaan niks op skrif sit nie, want dit is te sensitief? Ja, dit is waar, sê Ntshisi.
Zondo sê maar soos hy dit nou verstaan, het Ntshisi gesê dat hy iets op skrif moet sit. Het Koloane van plan verander en wel gesê hy sal iets op skrif stuur? vra hy.
Ntshisi sê nee.
Zondo vra maar hoe het hy dan gewag op 'n e-pos. Ntshisi sê hy het iets op skrif verwag, al het Koloane gesê hy gaan niks op skrif sit nie.
Ntshisi sê hy kon nie voortgaan met die goedkeuringsproses indien hy nie iets op skrif van Dirco gekry het dat dit goedgekeur is en hy kan voortgaan nie.
Zondo vra of dit iets is wat hy baie duidelik aan Koloane gestel het.
Ntshisi sê selfs al het hy dit nie aan Koloane gesê nie, bepaal die regulasies dat daar 'n bewys moet wees sodat Dirco die vlug kon goedgekeur.
Zondo vra of dit gewoonlik 'n note verbale is. Ntshisi sê ja. Dit is wat hy ook in dié geval van Dirco gevra het.
Zondo wys daarop dat wat Ntshisi ontvang het, was nie 'n note verbale nie, maar dat hy steeds bereid was om aan te gaan en Verdediging se goedkeuring te gee.
Ntshisi erken dit.
11 Jul. 13:36:54
Zondo wil weet wie goedkeuring moet gee vir landings?
Zondo wys nou uit dat Koloane gesê het hy het nie die mag gehad om die vlug goed te keur nie.
Ntshisi sê dit is reg. Hy sê vir hóm is dit nie die waarheid nie. Koloane was die hoogste amptenaar by Dirco.
Zondo sê die hoogste amptenaar in 'n departement sal die direkteur-generaal wees. En Koloane was nie die direkteur-generaal nie.
Ntshisi sê hy was hoof van staatsprotokol.
Zondo vra of daardie posisie vir Koloane die mag gegee het om die vliegtuig te laat land by Waterkloof.
Ntshisi sê dit is die geval.
Zondo vra maar moes dit nie deur die relevante amptenare in die departement van verdediging goedgekeur wees nie?
Ntshisi sê die enigste mense wat daardie mag het, is die mense van die departement van internasionale betrekkinge (Dirco).
Zondo vra of daar al enige ander landings by Waterkloof was wat deur Dirco goedgekeur is. Ntshisi sê ja daar was.
Zondo vra of hy voorbeelde kan noem?
Ntshisi antwoord as daar byvoorbeeld 'n versoek is, sal dit na Dirco gestuur word, of Dirco sal die versoek stuur.
Zondo vra of Dirco die fisiese landing goedkeur of die besoek van die staatsgaste? Hy vra in daardie gevalle waar Dirco al goedkeuring gegee het, is dit vir die besoek en dan keur die departement van verdediging die landing by Waterkloof goed? Of vir die landing self?
Ntshisi antwoord so ver as wat hy weet, is die taak van die bevelspos waar hy werk om 'n klaringsnommer te gee.
Zondo vra is dit Ntshisi se getuienis dat daar 2 goedkeurings moet wees voor 'n staatsbesoek by Waterkloof kan land, een deur Dirco en een deur verdediging?
Ntshisi antwoord wat hy weet is dat verdediging 'n klaringsnommer moet gee vir enige vlug wat in die land inkom.
Zondo vra is die klaringsnommer nie die finale stap wat 'n vliegtuig toelaat om te land nie.
Ntshisi sê dit is so.
Zondo vra so is dit so dat Mtshisi saamstem daar moet goedkeuring deur Dirco en verdediging wees?
Ntshisi antwoord ja dit is so.
Zondo vra die goedkeuring vanaf Dirco, as daar nie 'n note verbale is nie, hoe sal dit lyk? Ntshisi sê hy verstaan nie die vraag nie.
Zondo sê verdediging gee 'n klaringsnommer. Dit is die manier wat wys die klaring is verkry. In die geval van Koloane was die goedkeuring 'n e-pos? Ntshisi sê ja dit is so.
Zondo vra die goedkeuring vanaf Dirco, kom dit eerstens per e-pos en dan sê dit goedkeuring word toegestaan?
Ntshisi sê dit is 'n e-pos met 'n brief wat die besonderhede bevat.
Zondo sê so Ntshisi staan by sy getuienis dat hy vir Koloane 'n e-pos gevra het om die klaring te gee. Hy antwoord ja.
Zondo vra en die e-pos wat vanaf Koloane se kantoor gekom het, was daardie goedkeuring.
Ntshisi sê ja want Koloane het hom die reg gegee om voort te gaan.
Zondo sê hy het aan sy assistent gevra om in die e-pos te skryf dat Ntshisi die landing moet prosesseer.
Ntshisi antwoord dit is so.
11 Jul. 13:20:07
Zondo vra oor Koloane se getuienis
Zondo vra aan Ntshisi wat die strekking was van 'n e-pos wat Koloane aan hom gestuur het.
Ntshisi antwoord die woorde was dat dit goedgekeur is.
Zondo sê Ntshisi was verlede week by die sitting toe Koloane getuig het. Kan hy onthou wat Koloane oor die e-pos gesê het?
Ntshisi sê hy onthou wat Koloane getuig het, naamlik dat die e-pos deur sy assistent geskryf is.
Zondo sê dat Koloane gesê het die e-pos het nie gereflekteer wat hy sy assistent gevra het om te skryf nie. Is dit hoe Ntshisi dit ook verstaan?
Zondo sê Koloane het ook getuig hy het nie bedoel wat in die e-pos was nie, of omdat sy assistent hom verkeerd verstaan het, of omdat hy homself nie korrek uitgedruk het nie.
Zondo sê Ntshisi het 'n gesprek gehad met Koloane en daarin gevra dat hy iets op skrif kry dat die landing goedgekeur is. Ntshisi sê ja dit is so.
Zondo vra of Ntshisi enige twyfel het daaroor of dit is wat hy gesê het oor die goedkeuring van die landing van die vlug?
Ntshisi sê dit is presies waaroor hy met Koloane gepraat het en dit is wat hy van hom gevra het om dit te doen.