Pa, jy ís nodig | SARIE
Pa, jy ís nodig	deur Lydia van der Merwe
5 soorte pa’s
Die super-presteerder-pa: Niks wat jy doen, is ooit goed genoeg vir jou pa nie. Jy kan dalk rebelleer en onderpresteer. Of jy kan ’n tradisioneel gerespek-teerde beroep volg, soos medies of regte, in ’n poging om Pa se goedkeuring te wen. Hy het jou waarskynlik geleer om gedissiplineerd, doelgerig en produktief te wees. Die “tydbom”: Omdat hy enige tyd in woede kon uitbars, het jy vroeg geleer om mense se buie te “lees”. Jy kan dus ’n goeie personeelbestuurder of onderhandelaar wees. Maar omdat jy konflik haat, ook ’n draadsitter. Jy kan dalk sukkel om mense te vertrou.
Studies toon jy kan op drie maande reeds onderskei dat jy ’n ma én pa het. Jy het dan reeds ’n begrip van jouself met pa en jouself met ma. Navorsing toon ook die pa speel meer met peuters en voorskoolse kinders as die ma – kinders verkies dan ook om met Pa te speel. Pa’s en ma’s se speelstyl verskil: Pa kielie meer, stoei en gooi die kleintjie in die lug. Hy moedig mededinging aan by die kind, die ma gelykheid. Hy moedig onafhanklikheid aan, sy sekuriteit.
In Life Without Father: Disappearing Dads Are Destroying Our Future (Free PR, 1996) gebruik David Popenoe die metafoor: “Ma gee die wortels, Pa die vlerke.” Pa práát ook anders, sê die webblad www.headstartinfo.org, terwyl Ma haar woorde vereenvoudig en op die kind se vlak praat. Pa nie. Hy daag die kind uit om sy woordeskat uit te brei – ’n belangrike boublok vir akademiese sukses.
Statistieke in SA Sowat 3% van ons totale bevolking is geskei. Van die sowat 1,56 miljoen vroue met babas jonger as twee jaar, klassifiseer meer as die helfte hulself as enkelouers.*Inligting verskaf deur die Eighty20-verbruikersinligtings-portaal.
Wat jou laat wonder: Is dít ’n oorsaak vir die hoë misdaadsyfer in SA?Maar Irma Labuschagne, kriminoloog van Pretoria, sê die oorsaak van misdaad is nooit eenvoudig nie – jy kan nie ‘n enkele aspek die skuld gee nie. Die afwesigheid van ’n pa kan ’n bydraende faktor wees, veral by seuns. Maar om te sê “omdat daar baie afwesige pa’s is, lyk misdaad só”, is ’n veralgemening en ’n komplekse saak word oorvereenvoudig.
Jou ouers is geskei, wat nou?As jy gelukkig is, is jou pa nog steeds baie betrokke by jou. Sebastian Kraemer skryf in Narrative Therapies With Children And Their Families, redakteurs: Arlene Vetere en Emilia Downing (Brunner/Routledge, 2005): “Daar is statistiese bewyse dat dit voordelig is vir ’n kind as albei ouers by sy opvoeding betrokke is, selfs al is hulle geskei. Samewerking tussen ouers is moeiliker, maar waarskynlik nog belangriker.
Yvonne Retief, berader van Pretoria, sien gereeld hoe kinders pionne in hul geskeide ouers se hande word. Daar is ’n geval waar die pa die ma straf deur nie ’n rol in die kinders se lewe te speel nie. Hy weier bv. om die kinders by die skool te gaan haal, al is sy kantoorure van só ’n aard dat hy dit maklik kan doen. Dit het al gebeur dat die seuntjie laataand by die skool vir sy pa staan en wag. Pa daag net nie op nie – al het hy belowe hy sal hom gaan haal.
Zane Meas, Neville Meintjies in 7de Laan, glo mentorprogramme kan ’n verskil maak in gesinne waar pa’s afwesig is. Hyself is deel van só ’n program, die inisiatief van die AGS-kerk in Newclare, Johannesburg. Dit was hoeka tydens só ’n kamp dat hy en die kinders van ’n berg by Mooinooi, Noordwes, gered moes word. Zane sê hoewel hy streng is met Campbell (12) en Connor (9), is sy vrou, Megan, eintlik die een wat die “wet neerlê”.“Ek wil vir mans sê: Kyk na jul rol in die gesin en gemeenskap. Kyk waar jy ’n verskil kan maak. Die man moet weer die verantwoordelikheid as versorger van die gesin op sy skouers neem.”
As hy langdurig emosioneel afwesig is weens werk, huweliksprobleme of persoonlike probleme, moet jy aan die gebrek aan intimiteit in jul huwelik werk. As dit nie help nie, moet julle saam (of jy alleen) hulp kry, anders word jul huwelik eendag die voorbeeld vir jul kinders s’n.*Bron: James de Villiers Maar jy hoef nie ’n kind se biologiese pa te wees om vir hom/haar ’n vaderfiguur te wees nie. Navorsing toon stiefpa’s is nie noodwendig minder betrokke by kinders as biologiese pa’s nie. Soms is dit nie in die kind se beste belang om by sy biologiese pa te woon nie. Soos Irma sê: “Moenie vergeet hoeveel hel ’n aanwesige pa kán veroorsaak nie. Dink maar aan bloedskande of geweld teenoor die kinders of hul ma.”
Geskei – bly só betrokke by jou kind
• SMS gereeld.• Kry ’n program van belangrike gebeure in sy/haar lewe, bv. oueraande by die skool, sport, prysuitdelings. Wys jy stel belang, ondersteun hom/haar en woon dit by, waar moontlik.• Reël ononderhandelbare tye wanneer jy en jou kind(ers) tyd saam kan deurbring – sonder hul stiefma of jou vriendin. (’n Wenk vir álle pa’s, al is jy en hul ma nog getroud.) • Laat jou kind vry voel om sy/haar vriende na jou huis te nooi. Die geheim is dat jou nuwe gesinsopset so huislik moontlik moet wees.