16. Werk aan 'n prenteboek
Hierdie les bevat heelwat werk.
Jou volgende taak:
Lees tussen agt en tien prenteboeke, geskryf deur verskeie skrywers, die illustrasies gedoen deur verskillende kunstenaars.
Dan moet jy ook nog 'n verdere ses alfabet- en syfers-prenteboeke lees.
Nou vir die analisering van hierdie werke. Neem 'n groot bladsy en trek 'n lyn in die middel af.
a) Notuleer puntsgewys die verskille tussen die werke van elke klas.
b) Vergelyk dan hierdie werke met mekaar
c) Terwyl jy hierdie vergelyking doen, skryf die voordelige (sterk en goeie) punte van die werk aan die een kant van die blad neer. Die nadelige (swak en nie sterk) punte kom aan die teenoorgestelde kant van die middellyn.
d) Aan die einde van elke "opsomming" van elke boek wat jy bestudeer het, moet jy neerskryf waarom jy die punte as voordelig of nadelig beskou.
e) Skryf ook neer vir watter ouderdomsgroep jy hierdie boek sal aanbeveel.
f) Lees ook ses feëverhale en doen dieselfde oefening.
Aan die einde van hierdie les moet jy jou eie werke op presies dieselfde manier analiseer en besluit in watter kategorie/afdeling jou eie werk val. Jy behoort dan duidelik te weet watter voor- en nadele in jou eie werk is. Onthou dat daar geen perfekte geskrewe werk bestaan nie. Alle werke het voor- en nadele. Die doel is om die voordele van jou werk so sterk te ontwikkel dat die nadele baie diep op die agtergrond verborge bly.
Om mee te begin…
Jy gaan nou 'n prenteboek skryf, gebaseer op 'n "goeie oue". Maak jou keuse tussen jou gunsteling prenteboeke en kies net een verhaal om mee te werk.
Neem noukeurig kennis van die styl, die "stem", die verhaal, selfs die ontwikkeling van die karakter/s en storie vanaf die begin, deur die middel, tot aan die einde van die verhaal. Jy moet noukeurig aandag aan dit alles skenk. Moet nie van die boodskap en die tema vergeet nie.
Nou begin ons:
Skryf jou eie verhaal, gebaseer op die tema of 'n soortgelyke tema as jou gunsteling prenteboek wat jy so pas in diepte bestudeer het - of skryf jou eie verhaal - so om en by 1500 woorde. Wanneer jy klaar is, sit dit eenkant en vergeet van dit tot later.
Herskryf nou hierdie selfde verhaal om nie meer as 1000 woorde te bevat nie. Ook hierdie werk moet jy eenkant sit en daarvan vergeet.Onthou om elke verhaal apart te hou. Moet nie weggooi of vernietig nie.
Hierdie 1000 woorde gaan jy nou weer herskryf met 'n verkorte weergawe wat nie meer as 500 woorde bevat nie.
Lees nou deur al drie hierdie werke. Dit is presies dieselfde verhaal, dog…dit is nie meer dieselfde nie. Iewers kort iets in elk van die twee verhale wat herskryf is. Lees al drie weer. Jy stem saam en knik jou kop. Iewers kort iets, maar jy weet nie presies wat nie.
'n Duursame les het ons nou hier geleer…'n verkorte weergawe beteken dat daar 'n inkorting moet wees op besonderhede, gevoel, "stem", tema, die karakterontwikkeling vanaf begin, deur die middel, tot aan die einde en ook 'n inkorting van die boodskap wat ons wil oordra.
Moet nie jou werk weggooi nie! Luister…
Hierdie tekortkoming kan aangevul word.
Wat jy ookal opoffer in die teks (woorde), kan jy aanvul met die prente, illustrasies en foto's. Menige treffende prenteboek is al gelewer met minimale woordgebruik, maar met die beskrywende, aanvullende en treffende prente, illustrasies en foto's.
Die prenteboek as 'n geheel bestaan uit die teks en die prentjies!
Nou het jy drie verskillende lengtes van jou prenteboek - al is dit 'n ou gunsteling verhaal van jou. Hier is dit waar verbeelding intree.
Sonder dat jy vinnig uitreik na jou ou gunsteling verhaal wat klaar gedruk is (dit is mos hoekom dit jou gunsteling is!), gaan ons die 1500 woorde verhaal van jou neem en (soos by 'n vorige oefening) voorberei as 'n manuskrip.
Jou eie verskeidenheid prente, illustrasies of foto's, wat nie in die minste sal wees soos in jou ou gunsteling boek nie, word hier gebruik - presies soos by 'n vorige oefening.
So moet jy elke herskryf hanteer. Onthou, dieselfde prente, illustrasies of foto's is nie van toepassing by elke verhaal nie.
Met die herskryf van elkeen is daar van die fynere en verbeeldingryke besonderhede wat nie in teks beskryf word nie, maar tog wel deur die prente, illustrasies of foto's ingebring moet word. Indien nie, sal jou verhaal gebrekkig bly. Byna soos 'n leë dop. Geen rigting, formule of volheid van begin, middel en einde nie. Beslis ook geen groei van karakter nie. Die "stem" van die verhaal sal verlore wees.
Die heel laaste werk, die een van nie meer as 500 woorde nie, kan in 'n knewel ontaard, of 'n lushof vir oog en 'n lied in die hart. Hier moet jy ten alle tye in gedagte hou dat jy twee derdes van jou teks-verhaal weggelaat het. Jy het die kale geraamte van jou verhaal oorgehou. Nou moet jy tong-in-die-kies waaghalsig wees en die vlees en bloed - die murg, hart en siel - terugsit! Jy kan dit nie met woorde doen nie. Jy is gebind tot maksimum van 500 woorde. Gebruik….prente, illustrasies of foto's en jou verbeelding!
Onthou: hierdie drie werke moet met die finale afrondingswerk van 'n manuskrip vir voorlegging eindig en by die vorige twee manuskripte alreeds gedoen, weggebêre word.
Dink aan die A,B,C. Skryf nou 'n verkorte sinnetjie verhaal wat die alfabet beskryf en bevat in elke sin. Hierdie moet nie soortgelyk wees aan die alfabet prenteboeke wat jy teëgekom het in jou navorsing nie. Dit moet 'n idee eie aan jouself wees. Voeg hierby jou prentjies, illustrasies of foto's om hierdie werk ten volle te beskryf en af te rond. Ook hierdie moet met die finale afrondingswerk van 'n manuskrip vir voorlegging eindig en nou by die vorige manuskripte, weggebêre word.
Volgende: Jou gunsteling tradisionele verhaal…herskryf die verhaal in 'n moderne konteks. Onthou, jy moet nog steeds dieselfde verhaal vertel, net gebaseer op moderne tyd - met moderne prente, illustrasies of foto's. Jy sal vind dat hierdie oefening is nie maklik nie. Daar is 'n paar slaggate. Tradisionele verhale kan aangepas word by die moderne tyd. Dink aan die verhaaltjies van Skotland se 200voet lange vrou wat elke 100 jaar op die strande van Skotland "uitspoel". Dink aan die verhale van die weerwolf - dit is tradisioneel. Dog hierdie word in die moderne tyd oor en oor vertel. Nou… dink aan die Drie Varkies. Daar bestaan nog steeds woude, wolwe, jakkalse, hasies, hout, bakstene, water en al die elemente en karakters wat in enige kinderverhaal gebruik is en gebruik word. Pas dit net aan by die moderne tyd, met moderne praat- en leefstyl.
Die "sien" van 'n skrywer is wonderlik. Sien? Natuurlik. Kyk in die lug, staar oor die vlakte, die see of sommer net teen 'n ou kaal muur. Dit waarna jy kyk is nie wat jy sien nie. Jy sien hierdie verhaal van jou voor jou geestesoog. Sien elke karakter, elke fyn beweging wat jou karakter maak, elke gelaatsuitdrukking. Hoor elke woord wat gepraat word, elke probleem en redenasie, deel in elke oplossing. In jou geestesoog "sien" jy die verhaal soos wat dit gebeur en afspeel. Hou aan totdat die prentjie wat jy voor jou op papier sien, vir jou dieselfde verhaal vertel wat jy in jou geestesoog sien, hoor en deel van is.