My reis - Dr. Flip Schutte
Deur Dr. Flip Schutte op 1 Junie 2018
Proteus in die Griekse mitologie was een van die seegode en ‘n ondergeskikte van Poseidon. Sy woonplek was daar waar die Nylrivier in die see inloop. Hy is gesien as ‘n profetiese ou man, vol wysheid, maar hy het nie daarvan gehou om ‘n opinie oor iets te gee nie. As iemand sy raad wou hê, moes hulle hom letterlik in die na-middag gaan vasbind wanneer hy ingesluimer het ... en selfs dan het hy sy gawe gebruik om van vorm te verander, soos die water waarin hy gebly het, om uit ‘n situasie te kom. Hy was aanpasbaar en veelvlakkig. Hy kon van vorm verander. Hy was ongemaklik daarmee om gehou te word by wat hy gister gesê het, want vandag voel hy anders. Hy kon nuwe idees omarm. Maar later kon hy hulle ook verander, selfs laat vaar. Dan miskien weer herontdek en koester. Hy was buigbaar en aanpasbaar. Soos water. Begrond, maar tog ook vloeibaar.
Hierdie persoonlikheidseienskappe van Proteus resoneer sterk met die moderne spirituele mens, want dit is so die teenoorgestelde van fundamentalisme. Mense wat die konvensionele godsdiens verlaat het, is ook meer vloeibaar en aanpasbaar, individualisties en nie gemaklik met voorafvervaardigde en lugdigverpakte antwoorde nie. En môre dink en voel ek anders as vandag, so moenie wat ek vandag sê, môre steeds as my enigste waarheid sien nie.
En baie van die antwoorde wat ons op lewensvrae vind, balanseer tussen die twee pole van self-aktualisering en die verband wat dit met die groter kosmos het, want ons besef dat geen mens ‘n eiland is nie. Al is ons individualisties, is ons van dieselfde aarde met ten minste die see wat ons aan mekaar verbind.
Ek vermoed dat die breuk tussen tradisionele godsdiens en spiritualiteit veroorsaak is, wel afgesien van gesonde logika, ook deur globalisasie, want toe het ons agtergekom dat daar ander moontlikhede ook is. Ons het besef dat niemand die volle waarheid beet het nie, maar dat daar baie gedeeltelike waarhede bestaan en so het globalisasie, die nuwe spiritualiteit gehelp om vir elke mens amper sy of haar eie unieke lewens en wêreldbeskouing te skep. Ons het wegbeweeg van dogma na ervaring.
Ons het geleer dat nie alle godsdienste waar kan wees nie, want jy kan nie in hemel en hel én reïnkarnasie glo nie. Ons het wegbeweeg van “alles ter wille van die goddelike” na ‘n meer antropologiese dimensie. Amper die sakralisering van die self. Dit gaan oor my individuele groei. Wat saak maak is my verhouding met my medemens en my verhouding met die natuur.
Ons het wegbeweeg van die idee dat die hele lewe net gaan oor ‘n voorbereiding vir die lewe na die dood, na ‘n meer hier-en-nou perspektief. So klompie jare gelede moes jy ‘n antwoord hê op die vraag: As jy vannag doodgaan, waar gaan jy heen: Hemel toe of hel toe? Nou moet jy ‘n antwoord hê op die vraag: As ek nie vannag doodgaan nie, wat doen ek môre? Ons is deesdae meer geïnteresseerd in hierdie wêreld waar ons moet leef en oorleef, as in die wêreld wat saam met die Nuwe Jerusalem op die wolke op pad is hiernatoe.
So klompie jare gelede moes jy jou hart vir Jesus gee, nou gee jy dit vir Hillbrow. Want dis hier waar jou liefde en omgee ‘n verskil kan maak.
Hierdie hele skuif in ons spiritualiteit het ook ‘n skuif in ons godsbeeld meegebring. Waar die goddelike vir baie mense vir baie jare transendent was, iewers daar buite in die ruimte in ‘n hemel, het die idee van ‘n goddelike vir baie mense deesdae baie immanent geword. God is in die blom en boom wat vir my mooi is. God is in die kind wie ek versorg. God is in die arme vir wie ek brood gee en God is in my geliefdes saam met wie ek aansit by ‘n feesmaal en brood en wyn geniet.
In die nuwe spiritualiteit het mense ontslae geraak van konsepte soos die ewige straf, die hel, die dag van oordeel. Dit het onvanpas geraak om oor goddelike liefde in daardie terme te dink. Dit pas dalk by die dogma maar nie by die ervaring nie.
Soos Proteus van die see, is ons ongemaklik om uitsprake in wit en swart te maak, want môre ervaar ons ‘n ander vlak van die lewe en dan verander ons opinie en dan dink en glo ons anders. Die nuwe spiritualiteit is buigbaar en aanpasbaar, soos water wat tussen eilande vloei. Dit bind ons saam sonder om ons te beperk.
Lao Tzu, die Chinese wysgeer het destyds al gesê dat ons inderdaad meer soos water moet wees.
Hy verduidelik wat hy bedoel deur te sê: Water slaag altyd daarin om by struikelblokke verby te kom. Dit soek altyd die laagste, of dan nou die diepste punt. Dit kan kalm wees soos ‘n dammetjie in die veld vol lelies, of dit kan wild wees soos die stormsee. Dit kan vloei, maar dit kan ook verdamp en ‘n gas word, net om die volgende oomblik weer in soliede ys te verander. Almal en alles trek voordeel daaruit. Dit is vol goedheid en lewe.
Wanneer ons oor spiritualiteit praat en oor elkeen van ons se eie geestelike reis, is dit juis hierdie beeld van die water en die persoonlikheid van Proteus wat ons in gedagte moet hou. Daar is nie reg en verkeerd nie. Daar is net liefde. Daar is nie reëls en dogma nie, daar is net ervaring. Daar is nie gode in hoë hemele nie, daar is my naaste en my wêreld; en soos die goedheid en lewe van water moet ek vloei selfs tot by die laagste punt om daar op te dam en ‘n dammetjie vol lelies te word. Soms moet ek stoei om by struikelblokke verby te kom, dalk rof soos branders in ‘n stormsee, en ander kere is ek die fontein wat lewe gee.
Maar hierdie reis is my reis. Ek reis hom wel tussen ander. Maar ek reis my reis alleen.