Taalgebruik: Koppeltekens en klinkers | Maroela Media
Een van die funksies van die koppelteken is om dit makliker te maak om samestellings te lees en uit te spreek, veral wanneer dit nie met die eerste oogopslag duidelik is waar een lettergreep of sillabe ophou en 'n volgende een begin nie.
Kyk byvoorbeeld na die volgende woorde:
Skribakassier, veral, kan nogal verwarrend voorkom. Sommige lesers het dalk 'n kykweer nodig wanneer hulle so 'n woord sien. Soos 'n mens in Engels se: Jy moet dalk 'n "double take" doen. Nogtans is 'n koppelteken (skriba-kassier) nie noodsaaklik nie.
In samestellings soos die volgende is die plasing van 'n koppelteken ook onnodig: hondeoor, naoorlogse, pouoogmot, ruolie, senuaandoening, skiuitrusting, syaansig, taxioorlog, weggooiooi. Hoewel die invoeging van 'n koppelteken dalk die lees van ski-uitrusting sal vergemaklik, is dit ook hier opsioneel. Die rede is dat die slotklinker van die voorafgaande sillabe en die openingsklinker van die daaropvolgende sillabe saam nie in een van die nege voorbeelde 'n lang klinker soos aa of ie, of 'n tweeklank soos ou of ui vorm nie. Dit is daarom onmoontlik om die woorde verkeerd uit te spreek, selfs sonder 'n koppelteken.
Dit geld ook vir samestellings en afleidings waarin twee i's langs mekaar staan, soos in antiinflammatories en kwasiintellek, draaiing en fraiing, vloeiing en toiings.
Al manier waarop die dubbele i in Afrikaans uitgespreek kan word, is met 'n sillabebreuk tussen hulle. 'n Koppelteken is dus nie nodig nie, en ook geen deelteken op die tweede i nie. Die gebruik van 'n deelteken by twee i's langs mekaar in Afrikaans is 'n fout.
In enkele samestellings is die invoeging van 'n koppelteken egter wel verpligtend. Dit is waar 'n opeenhoping van klinkers, sonder 'n koppelteken om die leser te help, slegs met moeite gelees kan word, of glad nie. In woorde soos sake-eenheid, bo-op, Comore-eilande, diere­epos, foto-omslag, bo-ent en kiwi-eier, byvoorbeeld, is die koppelteken nie opsioneel nie. Om te voorkom dat die klinkers aan weerskante van die sillabegrense saam as 'n lang klinker of as 'n tweeklank gelees of uitgespreek word, kan ons by hierdie woorde nie anders nie as om 'n koppelteken in te span.
Lyk my as mens onseker is, is dit beter om dan maar die koppelteken in te sit; hy sal nie skade doen nie.