Credo Musiekteorie-opleidingsprogram GRAAD 5 Deur S.J. Cloete INHOUDEOPGAWE. Tra. 5. Kopiereg voorbehou 1989 BLADSY - PDF
Download "Credo Musiekteorie-opleidingsprogram GRAAD 5 Deur S.J. Cloete INHOUDEOPGAWE. Tra. 5. Kopiereg voorbehou 1989 BLADSY"
1 1 Credo Musiekteorie-opleidingsprogram GRAAD 5 Deur S.J. Cloete Tra. 5 INHOUDEOPGAWE BLADSY 1. Transkripsie met behoud van dieselfde toonhoogte.... Transposisie een oktaaf op of af Verandering van toonsoort Transposisie n sekere interval op/af Transponerende instrumente Transponeer n passasie met toonsoortteken op/af na een sonder toonsoortteken Transkripsie van solfanotasie na balknotasie Transkribeer n passasie sonder toonsoortteken na een mét toonsoortteken Enharmoniese transkripsie Transkripsie na note dubbel of helfte van die waarde Transposisie sodat die hoogste/laagste noot hoër of laer sal wees Transposisie vir n sekere stemomvang Transponeer n diatoniese/chromatiese halftoon op/af Nadat jy hierdie module voltooi het, sal jy in staat wees om n gegewe passasie, met of sonder toonsoortteken en tussen enige van die voorgeskrewe sleutels, soos volg oor te skryf: - Transkripsie met behoud van dieselfde toonhoogte. - Transponering n oktaaf hoër of laer in dieselfde sleutel, of in n ander sleutel. - Transponeer enige majeur, mineur of volmaakte interval binne n oktaaf, hoër of laer - ABRSM en Trinity leerders sal in staat wees om vir transponerende instrumente te kan transponeer. - Unisa leerders sal in staat wees om van solfanotasie na balknotasie te transkribeer. n Transposisie word gedoen na n ander toonhoogte, terwyl n transkripsie op dieselfde toonhoogte bly. Jy kan aanvaar dat n toonsoortteken gebruik moet word. Behalwe as die transponerende deel sonder toonsoortteken gevra word, moet elke skuifteken in die oorspronklike passasie n ooreenstemmende skuifteken in die transposisie kry, selfs al was die een in die oorspronklike passasie nie regtig nodig nie. Jy het alreeds sekere van die transposisie in vorige grade gedoen, maar jy gaan dit weer doen vir hierdie eksamen. Kyk op bladsy 1 van hierdie module se opsomming, asook punte 1 en op bladsy 1(). Gaan dan voort met hierdie module.
2 1. TRANSKRIPSIE MET BEHOUD VAN DIESELFDE TOONHOOGTE. Oef. /1 SKRYF DIE VOLGENDE MELODIE IN DIE ALTSLEUTEL. BEHOU DIESELFDE TOONHOOGTE: Moderato Oef. / SKRYF DIE VOLGENDE MELODIE IN DIE BASSLEUTEL. BEHOU DIESELFDE TOONHOOGTE:. TRANSPOSISIE EEN OKTAAF OP OF AF. Oef. /3 HERSKRYF DIE VOLGENDE PASSASIE IN DIE DISKANTASLEUTEL EEN OKTAAF HOËR:
3 Oef. 3/1 SKRYF HIERDIE MELODIE N OKTAAF LAER IN ELKE SLEUTEL: VERANDERING VAN TOONSOORT. Jy het al dikwels voorheen n passasie n oktaaf hoër of laer getransponeer. Jy het ook al n passasie na n ander sleutel getransponeer, ens. In al hierdie gevalle het die toonsoort dieselfde gebly. As n transkripsie op dieselfde toonhoogte bly, of een oktaaf op of af getransponeer word, bly die toonsoort dieselfde. Wanneer n passasie enige ander interval hoër of laer geskryf word, bv. n mineur terts hoër, sal die toonsoort verander. Onthou: Transposisie n oktaaf op/af - Toonsoort bly dieselfde. Transkripsie op dieselfde toonhoogte - Toonsoort bly dieselfde. Transposisie enige ander interval - Toonsoort verander.
4 4. TRANSPOSISIE VAN N PASSASIE N SEKERE INTERVAL OP OF AF. VOORBEELDE: 4 Veronderstel jy moet n passasie wat in G-majeur is n volmaakte kwint laer transponeer. Die toonsoort sal verander na C-majeur (C is n volmaakte kwint laer as G). Veronderstel jy moet n passasie wat in A-mineur is n mineur terts hoër transponeer. Die toonsoort sal verander na C-mineur (C is n mineur terts hoër as A). Let daarop dat die tonaliteit dieselfde bly: n majeur toonsoort bly majeur en n mineur toonsoort bly mineur. Gevolgtrekking: LEER!! Dink die tonika van die gegewe toonsoort die gevraagde interval op of af. Dis dan die tonika van die nuwe toonsoort. Oef. 4/1 VOLTOOI DIE VOLGENDE TABEL: VOORBEELD: Gegewe passasie is in: Transponeer die interval: Transposisie is in: G-majeur volmaakte kwint laer C-majeur Gegewe passasie is in: B-mineur C # -majeur C-mineur B b -majeur E-mineur D-majeur G-mineur C b -majeur D-mineur E b -majeur E b -majeur F-mineur A-majeur G-mineur Transponeer die interval n: volmaakte kwint hoër volmaakte kwart hoër mineur terts laer majeur sekunde laer mineur terts hoër majeur sekunde laer volmaakte kwint laer majeur terts hoër volmaakte kwart laer majeur sekst hoër mineur sekst hoër majeur septiem hoër majeur septiem laer mineur septiem laer Transposisie is in:
5 5 Wanneer gevra word om n passasie n sekere interval op of af te transponeer, gaan soos volg te werk: METODE: VOORBEELD: Transponeer die volgende passasie n volmaakte kwint laer. 1 Stel die toonsoort vas. Dit is F-majeur. Watter toonsoort is n volmaakte kwint laer? Dit is B b -majeur. 3 Skryf die toonsoortteken van B b -majeur in jou antwoord. 4 Bepaal die toontrap van die eerste noot in die gegewe passasie. Die noot is A, - dus is dit die mediant van F-majeur. 5 Begin nou op die mediant van B b -majeur (D). Onthou die transposisie moet n volmaakte kwint laer wees (af) en nie hoër (op) nie. Antwoord: 6 Voltooi die passasie noot vir noot. As daar skuiftekens is moet elkeen individueel aangepas word by die nuwe toonsoort. Let wel: - Moenie aanvaar dat n skuifteken in die gegewe passasie dieselfde sal bly die transposisie nie. Hou die toonsoortteken in gedagte. n Skuifteken moet byvoorbeeld verander word van n mol na n herstellingsteken. - Moenie n noot verander na sy enharmoniese ekwivalent nie. (VOORBEELD: In antwoord 1 van Oef. 8/1 hierna, moet die B # in die vraag vervang word met E # en nie met F-herstel nie.) - Elke skuifteken in die gegewe passasie vereis n ooreenstemmende skuifteken in die transposisie. Moenie skuiftekens uitlaat nie.
6 Oef. 6/1 TRANSPONEER DIE VOLGENDE PASSASIE: 1 n Volmaakte kwint laer in die altsleutel, met toonsoortteken. n Mineur sekunde hoër in die diskantsleutel, met toonsoortteken. 3 n Majeur sekst laer in die altsleutel, met toonsoortteken Oef. 6/ TRANSPONIER DIE VOLGENDE PASSASIE N VOLMAAKTE KWINT HOËR IN DIE BASSLEUTEL. SKRYF DIE ANTWOORD MET TOONSOORTTEKEN EN BEANTWOORD DIE VRAE: 1 Noem die toonsoort van die gegewe passasie Noem die leitoon van die gegewe passasie 3 Merk halftone in die antwoord met bogies.
7 5. TRANSPONERENDE INSTRUMENTE. (Slegs ABRSM en Trinity leerders. Goed om te weet vir Unisa leerders.) 7 Jy weet alreeds dat sommige instrumente se toonhoogtes n sekere interval hoër of laer as die genoteerde musiek klink. Transponerende instrumente in n orkes gebruik gewoonlik een van die volgende intervalle: n oktaaf op of af. n majeur e op of af. n mineur 3 e op of af. n volmaakte 5 e op of af. n majeur 6 e op of af. Jy weet ook dat daar twee belangrike faktore is wat onthou moet word by transponerende instrumente: 1 Genoteerde musiek (geskrewe note, notasie) Konsertstemming (werklike klank) Soms word die genoteerde musiek gegee en jy moet die konsertstemming skryf, soos in voorbeeld 1 hierna Soms is dit omgekeerd, soos in voorbeeld. VOORBEELD 1: Die volgende passasie is die genoteerde musiek vir n Franse horing in F. Herskryf dit met die nodige skuiftekens na konsertstemming (werklike klank). n Franse horing klink n volmaakte kwint laer as die notasie. Gegee: (genoteerde musiek) Antwoord: (konsertstemming) VOORBEELD : Die volgende uittreksel is die konsertstemming (werklike klank) soos deur n trompet in B b gespeel word. n trompet in B b klink een toon laer as die notasie. Transponeer die uittreksel n majeur e hoër, sodat dit in konsertstemming sal wees wanneer n trompet in B b dit speel. Gegee: Antwoord:
8 8 Gevolgtrekking: LEER!! Besluit of die gegewe passasie die konsertstemming is, of die genoteerde musiek. Besluit wat die interval tussen die twee is. Besluit of die transposisie laer of hoër moet wees. Oef. 8/1 DIE VOLGENDE IS DIE KONSERTSTEMMING. TRANSPONEER HIERDIE UITTREKSEL N MAJEUR 6 e HOËR IN DIE G-SLEUTEL, SODAT DIT IN KONSERTSTEMMING SAL WEES AS N ALT SAXOFOON IN E b DIT SPEEL. Oef. 8/ HIERDIE MELODIE IS DIE WERKLIKE KLANK VAN N KLARINET IN B b. TRANSPONEER DIT N MAJEUR SEKUNDE HOËR NA DIE GENOTEERDE MUSIEK: Oef. 8/3 HIERDIE PASSASIE IS GENOTEER VIR N TROMPET IN B b. SKRYF DIT IN KONSERTSTEMMING, WAT N MAJEUR SEKUNDE LAER IS:
9 9 Oef. 9/1 HIERDIE MELODIE IS GENOTEER VIR N INSTRUMENT IN A. SKRYF DIT OOR IN KONSERTSTEMMING, DIT IS N MINEUR TERTS LAER: Andante mf 6. TRANSPONEER N PASSASIE MET N TOONSOORTTEKEN NA EEN SONDER TOONSOORTTEKEN N SEKERE INTERVAL HOËR OF LAER. VOORBEELD: Die volgende voorbeeld is in B b -majeur, met toonsoortteken. Dit moet na F-majeur sonder toonsoortteken getransponeer word. In so n geval is die transposisie baie maklik. F-majeur is n volmaakte kwint hoër as B b -majeur. Al wat jy moet doen, is om elke individuele noot n volmaakte kwint hoër te skryf, sonder toonsoortteken. Die eerste noot B b word byvoorbeeld F, die tweede een C, ens. Oef. 9/ DIE VOLGENDE MELODIE IS DIE WERKLIKE KLANK VAN N FRANSE HORING IN F. HERSKRYF DIT SONDER TOONSOORTTEKEN N VOLMAAKTE KWINT HOËR, SODAT DIT OP PRESIES DIESELFDE TOONHOOGTE SAL KLINK AS DIT OP N FRANSE HORING IN F GESPEEL WORD:
10 10 Die res van die module is goed om te weet vir ABRSM en Trinity leerders. 7. TRANSKRIPSIE VAN SOLFANOTASIE NA BALKNOTASIE. (Slegs Unisa leerders. Goed om te weet vir ABRSM en Trinity leerders.) Leer die solfa notasie op bladsy 1(3) van die opsomming van hierdie module en doen die volgende oefening: Oef. 10/1 TRANSKRIBEER DIE VOLGENDE TWEE-MAAT FRASES VAN SOLFANOTASIE NA BALKNOTASIE: 1 Do is Eb Do is C 3 Do is A Die res van die module is goed om te weet vir alle leerders. 8. TRANSKRIPSIE VAN N PASSASIE SONDER TOONSOORTTEKEN NA EEN MET TOONSOORTTEKEN. Let wel: - Die gegewe passasie is sonder toonsoortteken. - Bepaal altyd eers die toonsoort en skryf dié toonsoortteken vooraan. - Herskryf die passasie met uitlating van onnodige skuiftekens. Oef. 10/ HERSKRYF DIE VOLGENDE PASSASIE MET DIE KORREKTE TOONSOORTTEKEN EN LAAT ONNODIGE SKUIFTEKENS UIT:
11 11 9. ENHARMONIESE TRANSKRIPSIE. Jy weet reeds wat n enharmoniese verandering is, bv. F # - G b. Enharmoniese toonsoorte: D b -majeur C # -majeur (b b : en a # :) G b -majeur - F # -majeur (e b : en d # :) C b -majeur - B-majeur (a b : en g # :) Kom ons sê dat n passasie sonder toonsoortteken in C # majeur enharmonies getransponeer moet word, dit is na D b majeur. D is een letternaam hoër as C. Skryf die hele passasie een letternaam hoër en verander elke noot enharmonies. VOORBEELD Antwoord: C # majeur D b majeur Onthou: - Die toonhoogte bly dieselfde, maar die letternaam verander. - As die passasie met toonsoortteken is, moet die nuwe toonsoort vooraan geskryf word. Oef. 11/1 TRANSKRIBEER DIE VOLGENDE PASSASIE ENHARMONIES. SKRYF OOK DIE NAAM VAN DIE NUWE TOONSOORT: C b majeur Toonsoort: Oef. 11/ SKRYF TWEE VERSKILLENDE ENHARMONIESE NOTE VIR DIE VOLGENDE: 1
12 10. TRANSKRIPSIE NA NOTE DUBBEL OF HELFTE VAN DIE WAARDE. 1 Wanneer die passasie oorgeskryf word in note dubbel of helfte van die nootwaardes, sal die tydmaatteken verander. VOORBEELD: Let wel: in helfte van die waarde word Die aantal note verander nie. 4 4 word nie 4 nie. Die waarde verander. 4 4 word dus 8 4 wanneer die waarde gehalveer word. (Die onderste getal van die tydmaatteken verander, nie die boonste een nie). Oef. 1/1 BEANTWOORD DIE VOLGENDE: in helfte van die waarde is 3 4 in dubbel die waarde is in helfte die waarde is 9 8 in dubbel die waarde is Oef. 1/ HERSKRYF DIE VOLGENDE PASSASIE IN DIE BASSLEUTEL EN BEHOU DIESELFDE TOONHOOGTE. GEBRUIK NOTE DUBBEL DIE WAARDE: Oef. 1/3 HERSKRYF DIE VOLGENDE PASSASIE IN DIE DISKANTSLEUTEL IN NOTE DIE HELFTE VAN DIE WAARDE: Let wel: Note wat nie voorheen saamgegroepeer was nie, moet dalk nou wel saamgegroepeer word!
13 TRANSPOSISIE NA N PASSASIE SODAT DIE HOOGSTE/LAAGSTE NOOT N SEKERE INTERVAL HOËR/ LAER SAL WEES: VOORBEELDE: Veronderstel jy moet n passasie in G-majeur, met die hoogste noot E, laer transponeer sodat die hoogste noot C sal wees. Stel die interval tussen die twee hoogste note vas. Dit is n majeur terts. Die toonsoort sal verander na n ander toonsoort wat n majeur terts laer is. Die gegewe toonsoort is G-majeur. Die toonsoort wat n majeur terts laer is, is E b -majeur. Die toonsoortteken van E b -majeur word dan vooraan geskryf. Gegewe passasie: Transposisie: Hoogste noot = E Toonsoort = G-majeur Hoogste noot = C Toonsoort = E b -majeur Veronderstel jy moet n passasie in A-mineur, met die laagste noot G #, hoër transponeer sodat die laagste noot A # sal wees. Stel die interval tussen die twee laagste note vas. Dit is n majeur sekunde. Die toonsoort sal verander na n ander toonsoort wat n majeur sekunde hoër is. Die gegewe toonsoort is A-mineur en die toonsoort n majeur sekunde hoër sal B- mineur wees. B-mineur se toonsoortteken word vooraan geskryf. Gegewe passasie: Transposisie: Laagste noot = G # Toonsoort = A-mineur. Laagste noot = A # Toonsoort = B-mineur. Net soos voorheen bly n majeur toonsoort n majeur en n mineur toonsoort bly mineur.
14 14 Oef. 14/1 VOLTOOI DIE VOLGENDE DEUR DIE GEVRAAGDE TOONSOORT IN TE VUL: VOORBEELD: n Passasie in in D-majeur. Die hoogste noot is F #. Dit moet hoër getransponeer word sodat die hoogste noot A sal wees. Noem die toonsoort van die transposisie. Antwoord: F-majeur. 1 n Passasie is in G-mineur en die hoogste noot is B b. Dit moet laer getransponeer word, sodat die hoogste noot G sal wees. Noem die toonsoort van die transposisie: n Passasie is in B b -majeur en die laagste noot is C. Dit moet hoër getransponeer word, sodat die laagste noot D sal wees. Noem die toonsoort van die transposisie: 3 n Passasie is in A-mineur en die laagste noot is E. Dit moet laer getransponeer word, sodat die laagste noot C sal wees. Noem die toonsoort van die transposisie: 4 n Passasie is in C # -majeur en die hoogste noot is G #. Dit moet laer getransponeer word, sodat die hoogste noot F# sal wees. Noem die toonsoort van die transposisie: Oef. 14/ TRANSPONEER DIE VOLGENDE PASSASIE NA N ANDER TOONSOORT, SODAT DIE HOOGSTE NOOT F # SAL WEES: Oef. 14/3 TRANSPONEER DIE VOLGENDE PASSASIE NA N ANDER TOONSOORT, SODAT DIE LAAGSTE NOOT B SAL WEES:
15 15 1. TRANSPOSISIE VIR N SEKERE STEMOMVANG. VOORBEELD: n Seun se stemomvang is: Hy moet n lied sing waarvan die omvang soos volg is: Met watter interval moet die lied laer getransponeer word sodat hy dit kan sing? Antwoord: n Mineur terts laer. (Die seun sal nie in staat wees om die hoë E b te sing nie. Dit moet laer getransponeer word na C wat hy wel kan sing, dus n mineur terts laer). As die lied in E-majeur is, wat sal die toonsoort van die transposisie wees? Antwoord: C # -majeur. (C # is n mineur terts laer as E). Gevolgtrekking: LEER!! Bepaal die interval (afstand) tussen die noot wat die seun kan sing en die noot in die lied wat hy nie kan sing nie. Dit is die interval wat die lied getransponeer moet word. Net soos voorheen bly n majeur toonsoort n majeur en n mineur toonsoort bly mineur. Onthou, n persoon se stemomvang verander nie, dis altyd die lied wat aangepas moet word. Oef. 15/1 VOLTOOI DIE VOLGENDE VRAE: 1 n Dogter se stemomvang is: Sy moet n lied in die skooloperette sing met die volgende omvang:: 1.1 Met watter interval moet die lied laer getransponeer word sodat die dogter dit kan sing? 1. Die lied is in A-majeur. In watter toonsoort sal die transposisie wees? Jack moet n lied in die kunsfees sing. Die omvang van die lied is:
16 16 Jack se stemomvang is: 3.1 Met watter interval moet die lied getransponeer word sodat Jack dit kan sing? (Noem ook of die transposisie op of af moet wees). 3. Die lied is in D-mineur. In watter toonsoort sal die transposisie wees? 13. TRANSPOSISIE N DIATONIESE OF CHROMATIESE HALFTOON OP OF AF DIATONIESE HALFTOON OP OF AF: Die lettername van n diatoniese halftoon verskil, bv. E en F. VOORBEELD: As die passasie in D-majeur is en n diatoniese halftoon laer geskryf moet word, sal die transposisie in C#-majeur wees. Al die note sal een trap laer wees, omdat C een trap laer is as D. D-majeur Diatoniese halftoon laer = C#-majeur 13. CHROMATIESE HALFTOON OP OF AF. Die lettername van n chromatiese halftoon is dieselfde, bv. F en F #. VOORBEELD: As die passasie in D-majeur is en n chromatiese halftoon laer geskryf moet word, sal die passasie in D b -majeur herskryf word. Al die note sal op dieselfde lyne en spasies bly, omdat die letter D bly. Let op die veranderde skuiftekens. D-majeur Chromatiese halftoon laer = D b -majeur
17 17 Oef. 17/1 TRANSPONEER DIE VOLGENDE PASSASIE N DIATONIESE HALFTOON LAER BY 1, EN N CHROMATIESE HALFTOON HOËR BY : 1 1 Jy het nou die module oor transposisie en transkripsie afgehandel. Leer die opsomming op die volgende bladsy. Knip dit uit en bewaar dit in jou Opsommingslêer. Leer ook weer die opsomming van die musiekterme. Vra jou onderwyser/-es vir die moduletoets oor transposisie en transkripsie wanneer jy gereed is. Baie geluk! Jy het die Credo Musiekteorie-opleidingsprogram graad 5 voltooi! Lees nou die volgende hoofstuk rakende eksamenvraestelle en doen dan n klompie ou vraestelle.
18 1 OPSOMMING Credo Musiekteorie-opleidingsprogram GRAAD Deur S. J. Cloete Tra. 5 ONTHOU: Die transposisie kan tussen enige van die voorgeskrewe sleutels gevra word. Dit kan met of sonder toonsoortteken gevra word. Jou punt van verwysing moet middel C wees. Wanneer in dubbel of helfte van die waarde oorgeskryf word, verander die toonsoortteken. As die gegewe passasie met toonsoortteken is, sal die antwoord ook met toonsoortteken wees, tensy dit spesifiek sonder toonsoortteken gevra word. n Majeur toonsoort bly n majeur toonsoort en n mineur bly n mineur. Herskryf alles, bv. musiekterme, fraserings, ens. Wanneer n transkripsie op dieselfde toonhoogte bly, of een oktaaf op/af geskryf word, sal die toonsoort dieselfde bly. Wanneer n passasie enige ander interval op/af geskryf word, bv. n mineur terts hoër, sal die toonsoort verander. Bepaal eers die toonsoort en berei die notebalk voor vir jou antwoord: - skryf die sleutelteken - skryf die toonsoortteken as daar een moet wees - skryf die tydmaatteken - trek maatlyne presies soos in die gegewe passasie Wanneer getransponeer word, mag die rigting van nootstele en fraseringsboë verander. Wanneer die musiek oorgeskryf word, skryf eers die nootkoppe, maar nie die stele nie. Maak seker dis reg. Skryf dan die nootstele. Probeer om die melodie te hoor soos wat jy skryf. Herskryf alles: fraseringsboë, staccatos, maatlyne, musiekterme, komponis se naam, rustekens, ens. Niks mag uitgelaat word nie. Staccatos, aksente en fraseringsboë kom gewoonlik bokant of onderkant die nootkoppe en nie by die nootstele nie: Plaas rustekens in die korrekte spasies. Transposisie een oktaaf op/af - n lyn-noot word n spasie-noot en omgekeerd. Transkripsie op dieselfde toonhoogte - n lyn-noot bly n lyn-noot.
19 1() 1 TRANSKRIPSIE VAN EEN SLEUTEL NA N ANDER EEN MET BEHOUD VAN DIESELFDE TOONHOOGTE: Laat middel C jou anker wees. Hoe vêr is die eerste noot van middel C af (bv. n e bokant middel C)? Gebruik hierdie noot as jou beginpunt in die ander sleutel en herskryf die musiek op dieselfde toonhoogte. TRANSPONERING EEN OKTAAF OP OF AF: Dink aan die eerste noot n oktaaf hoër/laer in dieselfde sleutel. Hoe vêr is hierdie noot van middel C af (bv. n 3 e bokant middel C)? Gebruik hierdie noot as jou beginpunt in die ander sleutel en herskryf die musiek soos gevra. 3 TOONSOORTVERANDERING: Transposisie n oktaaf op/af - Toonsoort bly dieselfde. Transkripsie op dieselfde toonhoogte - Toonsoort bly dieselfde. Transposisie enige ander interval - Toonsoort verander. 4 TRANSPONERING N SEKERE INTERVAL OP OF AF: Bepaal eers die toonsoort van die gegewe passasie en dink dan die tonika van die gegewe passasie die gevraagde interval op/af. Dit is die tonika van die nuwe toonsoort. VOORBEELDE: E-mineur n majeur e laer, sal D-mineur wees. A-majeur n volmaakte 5 e hoër, sal E-majeur wees. Herskryf die passasie die gevraagde interval op of af. Elke skuifteken in die gegewe passasie vereis n ooreenstemmende skuifteken in die transposisie, maar hou die toonsoortteken in gedagte. 5 TRANSPONERENDE INSTRUMENTE: Daar is twee faktore: 1 Genoteerde musiek (geskrewe note, notasie) Konsertstemming (werklike klank) Besluit of die gegewe passasie die genoteerde musiek is, of die konsertstemming. Besluit wat die interval tussen die twee is en of die transposisie hoër of laer moet wees. Transponeer die passasie op/af na die nuwe toonsoort. 6 TRANSPONEER N PASSASIE MET TOONSOORTTEKEN NA EEN SONDER TOONSOORTTEKEN N SEKERE INTERVAL OP OF AF: Dis nie nodig om eers die toonsoort vas te stel nie. Skryf net elke individuele noot die gevraagde interval op/af en maak seker dat dit die korrekte interval is, deur skuiftekens te gebruik. Die antwoord is sonder toonsoortteken.
20 1(3) 7 TRANSKRIPSIE VAN SOLFA NOTASIE NA BALKNOTASIE: Balknotasie: Do is C Solfasillabe: Afkorting: doh ray me fa soh lah te doh d r m f s l t d Toonhoogtes en toonsoortaanduiding: Die toonsoorte van C-, G-, D-, A-, F- B b - en E b -majeurs word vereis. VOORBEELD: Do is Eb 3 4 Maatslae: Note: 1 maatslag 4 Solfanotasie: Balknotasie: maatslae 4 maatslae 4 3 maatslae ½ maatslag 1½ maatslae Rustekens word deur leë spasies aangedui. Solfanotasie: Balknotasie:
21 1(4) 8 TRANSKRIBEER N PASSASIE SONDER TOONSOORTTEKEN NA EEN MET TOONSOORTTEKEN: Bepaal eers die toonsoort en skryf die toonsoortteken aan die begin. Herskryf elke noot op dieselfde toonhoogte met uitlating van onnodige skuiftekens. 9 ENHARMONIESE TRANSKRIPSIE: Enharmoniese toonsoorte: D b -majeur C # -majeur (b b : en a # :) G b -majeur - F # -majeur (e b : en d # :) C b -majeur - B-majeur (a b : en g # :) Bepaal eers die toonsoort en verander dit dan enharmonies. Die letternaam verander, maar die toonhoogte bly dieselfde. As die passasie met toonsoortteken is, skryf die nuwe toonsoort se toonsoortteken vooraan. 10 TRANSKRIPSIE NA NOTE DUBBEL OF HELFTE VAN DIE WAARDE: Die tydmaatteken sal verander. Die aantal note verander nie, maar die nootwaardes sal verander, bv word 8 in helfte van die waarde. 4 4 word 4 in in dubbel die waarde. 11 TRANSPOSISIE SODAT DIE HOOGSTE/LAAGSTE NOOT HOËR OF LAER SAL WEES: Bepaal die toonsoort van die gegewe passasie en wat die hoogste/ laagste noot is. Bepaal die interval tussen die hoogste/laagste noot van die gegewe passasie en die hoogste/laagste noot van die gevraagde transposisie. Dink die tonika van die gegewe toonsoort hierdie interval op/af. Dit is die tonika van die nuwe toonsoort. Transponeer die passasie na die nuwe toonsoort en maak seker dat die hoogste/laagste noot die regte interval hoër/laer is. 1 TRANSPOSISIE VIR N SEKERE STEMOMVANG: Die mens se stem kan nie verander word nie. Die toonsoort van die passasie moet verander. Bepaal die noot in die passasie wat die persoon nie kan sing nie, omdat die toonhoogte te hoog of te laag is. Wat is die interval tussen die noot wat die persoon kan sing en die noot wat hy/sy nie kan sing nie? Dit is die interval wat die transposisie hoër of laer moet wees. Dink die tonika van die gegewe toonsoort hierdie interval op/af. Dit is die tonika van die nuwe toonsoort. Transponeer die passasie na die nuwe toonsoort en maak seker die persoon sal die hoogste/laagste noot nou kan sing.
22 1(5) 13 TRANSPOSISIE N DIATONIESE/CHROMATIESE HALFTOON OP/AF: Diatoniese halftoon: Die letternaam verander, bv. D-majeur a diatoniese halftoon laer is C # -majeur. Herskryf die passasie een letternaam laer met die nuwe toonsoortteken en let op die skuiftekens. Chromatiese halftoon: Die letter bly dieselfde bv. D-majeur n chromatiese halftoon laer is D b -majeur. Herskryf die passasie op dieselfde letter, met nuwe toonsoortteken, en let op die skuiftekens. * * *
GRAAD 12 SEPTEMBER 2012 MUSIEK V1
Province of the EASTERN CAPE EDUCATION NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2012 MUSIEK V1 NAAM: PUNTE: 125 TYD: 3 uur *MUSDM1* Hierdie vraestel bestaan uit 21 bladsye, insluitend rofwerkbladsy.
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 MUSIEK V1 MODEL 2008 EKSAMENNOMMER/NAAM: PUNTE: 125 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 14 bladsye en 'n rofwerkblad. Musiek/V1 2 DoE/Model 2008 LOS ASB HIERDIE