‘Fase 8-beurtkrag dreig nie’ – Eskom(Foto: Mujahid Safodien/AFP) Hoewel Eskom die afgelope paar dae fase 6-beurtkrag ingestel het, hoef Suid-Afrikaners nie oor ŉ algehele ineenstorting van die land se kragnetwerk bekommerd te wees nie. Jan Oberholzer, Eskom se bedryfshoof, het Vrydag tydens ŉ nuuskonferensie gesê die vraag en aanbod op die kragnetwerk word voortdurend uitbalanseer om die stabiliteit en integriteit van die netwerk te verseker. Te midde van berigte dat fase 8-beurtkrag ingestel kan word indien verdere probleme opduik, het Eskom gesê dit word nie in die stadium verwag nie en dat voorsiening in die verband gemaak is. Fase 6 sal steeds van 16:00 tot 22:00 Vrydag geld, terwyl fase 4-beurtkrag vir die res van die naweek beplan word. André de Ruyter, Eskom se uitvoerende hoof, het bevestig daar is tans ŉ tekort van 13 609 MW op die kragnetwerk weens onbeplande voorvalle – waarvan 2 700 MW die direkte gevolg is van onwettige stakings die afgelope week. Nóg 2 000 MW is in gedrang sou dié stakings verder verleng word. Die stakers sluit noodsaaklike, hoogs kundige werkers in, wat ingevolge die Arbeidswet nie mag staak nie. Maroela Media het vroeër berig dat lede van Numsa en NUM al langer as ŉ week staak nadat loononderhandelings ŉ dooiepunt bereik het. Die betogings het voorvalle van intimidasie en die versperring van paaie na kragsentrales ingesluit. Eskom en vakbondleierskap het in beginsel saamgestem oor die pad vorentoe wat betref loononderhandelings wat Vrydag by die sentrale bedingingsforum voortduur. Die kragvoorsiener het vroeër in ŉ verklaring gesê Numsa en NUM het hul lede ná dié ooreenkoms gemaan om dadelik terug te keer werk toe. De Ruyter wou nie Vrydag kommentaar oor die onderhandelings lewer nie, maar hy het wel gesê dat dissiplinêre stappe teen werkers oorweeg word, onder andere die geen-werk-geen-betaling-beginsel. In gevalle waar intimidasie en saakbeskadiging voorgekom het, sal strafregtelike klagte ook oorweeg en aan die Nasionale Vervolgingsgesag voorgelê word. De Ruyter was ook reeds in twee vergaderings met pres. Cyril Ramaphosa en Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, maar wou nie oor uitkomste van dié besprekings uitbrei nie. Die regering het intussen op Twitter aangedui dat Ramaphosa die regering se reaksie op die land se kragkrisis lei en dat die uitkomste van besprekings binnekort bekend gemaak sal word. Die regering het in dié kennisgewing op Twitter gesê hulle het “begrip vir mense se frustrasie”. “Die uitdagings wat Eskom tans ervaar het dit moeilik gemaak om roetine‑instandhouding en ander bedryfsvereistes uit te voer. Dit het ŉ uitwerking op die betroubaarheid van die opwekkingseenhede gehad. “Ons voel die pyn van klein sakeondernemings, studente, huishoudings en almal wat deur die onderbroke kragtoevoer geraak word. Die regering is daartoe verbind om gereelde kragtoevoer te voorsien sodat ons ons land aan die beweeg kan kry,” lui die kennisgewing. Hoewel daar reeds ŉ oproep deur die betrokke vakbonde was dat werkers moet terugkeer werk toe, het baie steeds nie aangemeld nie. Rhulani Mathebula, hoof van opwekking by Eskom, sê Eskom werk om die agterstand in instandhoudingswerk in te haal wat deur die staking meegebring is. Senior spesialiste het ingespring om by Eskom-aanlegte te gaan help, hoewel dit nie ŉ volhoubare oplossing is nie. “Ons is afhanklik van ons noodsaaklike werkers. Hulle is hoogs opgelei.” Mathebula sê by drie van Eskom se kragstasies, Matla, Hendrina en Arnot, het 90% van werkers wat tans by onderhandelings betrokke is, nie vir werk aangemeld nie terwyl verskeie diensverskaffers ook weens intimidasie nie kan werk nie. Hy sê die suksesvolle terugkeer van werkers is nou die belangrikste sodat beurtkrag beëindig kan word. Ander uitdagings tans is onder meer die beskikbaarheid van diesel en ander reserwes, maar die kragvoorsiener behoort na die naweek weer in ŉ beter posisie te wees in die verband.