Langebaan | Trish Goosen Langebaan – Trish Goosen
Pitkos vir my siel uit die Weskus, padkos vir môre …
July 18, 2014 trishgoosenKusjka du Plessis, Lambertsbaai, Langebaan, Paternoster, Saldanha, St. Helenabaai, Trish Goosen, Velddrif 5 Comments
Hiér is iets wat ek lank terug geskryf het, in ‘n tyd wat my lewe redelik omgekrap was. My eerste reaksie toe ek die stuk vandag weer lees? Ek wou dadelik my redakteurhoed opsit en aan die ding begin krap. Maar toe onthou ek Esta Steyn se woorde nou die dag aan my toe sy haarself in ‘n soortgelyke situasie bevind het. “Ek kon dit net nie aan die meisie doen wat daardie stories geskryf het nie.” Daarom moes ek myself ook keer – met die uitsondering van ‘n sinnetjie hier en daar – want dié stukkie skryfwerk is ‘n kykie in my gebroke hart van gister. Dit is opreg. Dit is eerlik. Ek skryf nie meer so nie, maar ek mag nie aan dié stuk werk torring nie. Kusjka du Plessis het die pragtige foto’s verskaf. Besoek gerus http://kk-photography.com/author/kusjka/
Ek was nie hiér gebore nie, maar dis my plek dié. Ek was bestem vir die Weskus. Ek is oortuig my voorvaders en -moeders het duisende jare gelede hier op die Weskus gewoon. Hoe weet ek dit? As my kantoorvoetjies seerkry op die swart mat van stukkende mosselskulpe, die blinkblou hemel my verblind en daardie vars verrottende seewierreuk my oorweldig weet ek, ek het terug huistoe gekom. My Weskus is meer as net ‘n gevoel dat ek hiér hoort. Die plek praat met my in ‘n taal wat ouer is as Van Riebeeck se tyd toe Saldanhabaai ‘n veilige hawe vir skepe in nood was, selfs miskien ouer as die tyd toe net die Khoi die Weskus geken het. My Weskus praat ‘n oertaal met my en sy praat saggies. As jy nie mooi luister nie, sal jy haar nooit verstaan of waardeer nie. Ek voel deel van haar en wanneer ek op haar ongerepte strande loop en oor glibberige, grys gladde rotse klouter na vergete baaitjies, my voete steekpyne kry van die yskoue donker water, voel ek naby aan haar.
My Weskus voel ewig en tyd verloor sy betekenis. Sy is deel van haar mense en van my, sy is verweef in my selle, bloed en gees. Sy klop diep binne in my. My Weskus is my inspirasie as ek vaal, leeg en onoorspronklik voel. Sy is kleur as jy dit net wil sien. Sy is die mooiste, delikaatste geel of pers blommetjie in eindelose suidoos-verwaaide vlaktes. Sy is die kaalvoet-kind in my, my onthou aan lekkerte, liefde en seerkry. Haar smaak is onvergeetbaar uniek en plat op die aarde. As jy haar eers ken, sal jou hart jou altyd terugbring.
Soms as dinge verkeerd voel, as die boksie square is en ek is rond, kan ek net buite in die veld, op die grond, in die stof, tussen die goggatjies en Fynbos myself weer vind. Niemand is soos ek nie en ek kan nie help om te voel dat ek iewers iets mis nie, maar my Weskus laat my altyd weer deel voel van ‘n groter gedagte. Daar is miskien tog ‘n doel in al hierdie chaos wat ons die lewe noem. Daar is hoop dat elke mens se lewe betekenis het, dat almal iets spesiaal het om by te dra.
Die dag toe ek kwaad en ontstoke op die strand myself gaan vind het, sien ek die onreëlmatige golwe, swart en massief wat die ruwe kus met woede tref. Só hard soos donderweer. En ek weet, ek en my Weskus is vandag pragtig in harmonie. Sy laat my toe dadelik rustig word, want ek weet, dis beautiful hier en dis mý plek.
‘n Stemmetjie diep binne my sê: Wat jou nie dood maak nie, maak jou sterk. ‘n Swart Suid-Oos druk my al regser en laat my oë traan, of dalk was dit my hart se trane. Kan nie onthou nie. Ek het ‘n boemelaar in Velddrif ontmoet daai dag. Miskien was hy gestuur om my te laat besef dat ek eindelose blessings het. Ek was te moeg om op te staan toe hy langs my kom neerval. Wat ‘n openbaring toe ek besef dat hier waar ons sit – ons nie veel anders is nie, ook maar net mens. Weskus se verlore kinders. Hy soek na sy seun. Sy vrou is oorlede en hy het sy lewe weggesuip.
Ek het gesien hoe vang ‘n man ‘n vis en al was dit ‘n kleintjie, was die opgewondenheid in sy oë iets wat ek ook met my hele hart begeer. Alweer ‘n les dat klein dingetjies die belangrike goeters in die lewe is. Dís nou die stuff waaroor ons eintlik moet bly raak.
Al gesien hoe sielsgelukkig is ware Weskussers? Hulle verstaan die see. Hulle snap die lewe. Hulle stres nie oor die klein k**kies nie – Ekskuus my Weskus-Frans!
Ek was nie hiér gebore nie, maar dis my plek dié. Ek is seker my voorvaders was ware Weskussers en dis waarom ek weer hier beland het. Dis my plek. Dis my siel se plek.
Elke dag luister ek na haar en ek ruik haar varsheid. Haar ongelooflike sonsonsondergange en semi-woestyn-horisonne is niks minder as die mooiste mooi nie. Sy leer my iets nuut oor die lewe elke dag en as ek ‘n goeie student is, sal ek ook beloon word met ware Weskus kaalvoet-happiness.
Op ‘n woordreis om kos te ontdek, saam met Niël Stemmet
July 4, 2014 trishgoosenagter+blad, Duinhuis Langebaan, Isabella Niehaus, Langebaan, Marinda Engelbrecht, Niël Stemmet, sout+peper, Trish Goosen, Tuis Tydskrif Leave a comment
Ek het onlangs die geleentheid gekry om Niël Stemmet se nuwe boek, agter+blad, saam met ‘n paar gaste by ‘n glansgeleentheid in Langebaan te vier. Hier is my ervaring van die heerlike middag … in my eie woorde. Oordenkinge uit my eie ek, wat weet waarna ek soek. (Dankie vir jou insig Niël en dié woorde wat nou ook myne is, ons almal s’n is.) Ek pak my eetlus en my verbeelding in. My maag is leeg en my siel is honger. Hiér sit ek aan Isabella Niehaus se langtafel op die duin in Langebaan. Mes en vurk ferm in ‘n klemgreep. Ek is gereed vir die gastronomiese reis. My eindbestemming is erfeniskos, smake wat stories uit ons volk se geskiedenis oproep, geure wat ons moet koester en resepte wat ons bewaar vir ons kinders se kinders. My vervoer soontoe? ‘n Verbeeldingsvlug saam met ‘n über-talentvolle woordkunstenaar wat uit skynbaar niksseggende letters ‘n pragtige brug bou, na die wese van sy filosofiese uitkyk op kos. Ek sien soos hy sien, met woorde. Nie myne nie, maar syne. Ek reis op die wind wat vol woorde is, Niël Stemmet se eie neergepende woorde, oor woorde. Die gasvroue, Isabella Niehaus en Marinda Engelbrecht, sit die hoofgereg voor. Die kleurvolle borde kos se geure is onweerstaanbaar. In een van Niël agterblad-rubrieke in die tydskrif, Tuis het hy geskryf dat ek myself kan stil maak met woorde. En hier sit ek nou – tussen mense wat lag, gesels, wyn drink – en ek probeer stil raak in die teenwoordigheid van die kos voor my. Niël inspireer my om oor elke proetjie na te dink … met mý woorde. Niël moedig die gaste aan om maar solank weg te val terwyl hy uit sy nuwe boek, agter+blad voorlees. Daar word egter maar min geëet, want sy woordreis na die lekker ou dae en gister se saamkuier om kreunende tafels vol spys en drank – erfeniskos die fokus hiér – boei hulle selfs meer as die honger, in hierdie nostalgiese oomblik. En dan dink ek aan die manier hoe hy homself op sy blog bekendstel: “Vandag, eintlik nog altyd, het ek idees oorgedra aan ander, resepte, stories, vertellings, omdat ek glo dat kinders stories moet ken en moet weet waar die tradisie van erfeniskos vandaan kom.” ’n Beskeie woordkeuse vir ’n man met ’n CV wat selfs wêreldberoemde kospersoonlikheid, Jamie Oliver, sal laat bloos. Hy het meer as 25 jaar ervaring in die restaurant- en gasvryheidsbedryf. Niël is ook ’n binnenshuise ontwerper, versamelaar en kurator. Maar woorde en kos bly Niël se groot liefdes en ’n kombinasie van dié twee, is beslis ’n resep vir honger word. Hoekom spreek Niël se skryfwerk op só ‘n intieme vlak met mense? Hiér is my teorie … Wanneer dit voel of die sekondewyser besig is om spoed op te tel, wat het ons anders as kosbare herinneringe om ons te vertroos? Ons het kos, lieflike onthoukos, wat ons met warmte en nostalgie omhels, wanneer die wete dat ons broos en sterflik is, ons in die gesig staar. Koesterende kos is ons tydmasjien waarmee ons na gister kan reis, oor môre kan droom. Kos. ‘n Oomblik se wonder. ‘n Paar kort minute van grootoog-ekstase. Elke hap is ‘n euforiese reis na feillose liefde, onbeskryflike vertroeteling, en amper-heilige betekenis. Ná elke mondvol hunker ons na nog, maar dan volg die ontnugtering wat te gou gekom het. ‘n Vurk krap skril op kaal keramiek. Die bord is leeg. En só is die lewe ook. Onbeskryflik fenominaal, maar vlietend soos ‘n pragtige verskietende ster, is dit hopeloos te vinnig verby. Só vinnig was my lieflike middag aan die langtafel ook verby. Isabella, modekenner, outeur en spysenier het haar pragtige huis – wat sy baie beskeie haar khaya noem – vir dié onvergeetlike geleentheid beskikbaar gestel en het saam met Marinda, bekende regisseur en onthoukok van die eerste seisoen van Kokkedoor, die kospotte beman.
Skrywer vind ubuntu op die Weskus
July 1, 2014 trishgoosenLangebaan, Maryam Alie, Seaview Park, Sonja Kruse, The Ubuntu Girl Leave a comment
’n Eienaardige wit vrou op ’n vreemde sending.
Dít was die eerste indruk wat Sonja Kruse op Maryam Alie van Langebaan gemaak het. Sonja wou slaapplek hê, kos en kennis. Sy was glo op ’n reis om ubuntu te vind.
Ubuntu is volgens die Handboek van die Afrikaanse Taal (HAT) ’n Nguni-woord wat ’n lewensingesteldheid van medemenslikheid, hulpvaardigheid en barmhartigheid beteken.
Maryam was half skrikkerig vir die vreemdeling, maar haar joviale man, oorlede Mogamat-Armien, het vir Sonja onmiddellik binnegenooi.
Nou, vier jaar later, het Sonja teruggekeer na die Alie-gesin se huisie in Seaview Park soos sy belowe het, en sy het ’n eksemplaar van haar besonderse nuwe boek, The Ubuntu Girl, saamgebring . In dié boek, met meer as 900 volkleurfoto’s, het Sonja haar jaarlange reis na die nege provinsies – met net ’n rugsak en R100 – gedokumenteer. Sy het ubuntu by 150 gesinne in 114 gemeenskappe en oor 16 kulture waar sy tuisgegaan het, gevind.
Vir Sonja se langverwagte terugkeer na Langebaan, het Maryam ’n tafel wat kreun onder heerlike eetgoed voorberei en ’n paar spesiale vriende oorgenooi.
“Ek erken ek het eers gedink sy is weird,” terg Maryam en druk Sonja, nou ’n goeie vriendin, spontaan teen haar vas. “Ek is nou baie lief vir haar.”
Dis ’n emosionele oomblik vir Maryam. Haar oë blink van die trane toe Sonja die boek aan haar oorhandig. Maryam blaai na bladsy 71. Die kop lees: No Wrong People. In memory of Mogamat Armien Alie (12.08.1958–02.05.2011).
“Ons is só trots op jou Sonja,” sê sy. “En ek weet Armien sou nét so trots gewees het. Hy kon nooit uitgepraat raak oor jou nie.” Maryam se man is in 2011 aan ’n hartaanval oorlede.
.So, het die Weskus genoeg ubuntu?
Ja, ja, ja! sê Sonja. In Velddrif, Paternoster, Saldanha en by verskeie ander gesinne van Langebaan het Sonja verdraagsaamheid, menslikheid en barmhartigheid oor kleur- en kultuurgrense beleef, om nie eers te praat van ’n bed en lekker kos nie. Sy is hartseer oor die beweerde rassespanning in Paternoster en hoop die boek wat sy verlede Woensdag by die Jordaan-gesin gaan afgee het, sal wyd in die dorp gelees word sodat die boodskap wat The Ubuntu Girl bring, iets vir die verdeelde gemeenskap sal beteken.
Woede, selfs dalk ’n tikkie vrees en ongemak, is die emosies wat Sonja by die leser met haar ware verhale wil wek. The Ubuntu Girl is nie nét ’n goedvoelstorie nie, maar ook ’n verhaal wat veronderstel is om ongemaklike gesprekke aan die gang te sit, sodat kultuurgrense oorbrug kan word.
Sonja is tans besig met ’n nuwe reis, ’n terugtog na al die gesinne by wie sy gebly het. Elkeen van hulle sal ’n boek ontvang.
Besoek www.theubuntugirl.co.za vir meer inligting oor The Ubuntu Girl, wat deels ook ’n liefdadigheidsprojek is.
Skatte op die asgat én in die hemel
June 30, 2014 trishgoosenLangebaan, rommelhoop, Trish Goosen Leave a comment
Nog een van my gunsteling mensestories wat ek vir Weslander geskryf het:
Agter Langebaan se vaal sandbedekte rommelhope is ’n versteekte oase.
Daar brand ’n vuurtjie in die braaikonka waarom ’n verslete bruin sitkamerstel gerangskik is.
Dory Dolf is besig met middagete. Sy trek ’n plastiekkrat nader, gaan sit fyntjies – ’n wafferse dame – en vou haar dun beentjies, nogal ewe in visnetkouse, soos ’n koeksister oor mekaar. Dan hou sy haar klein skurwe handjies oor die hitte van die gloeiende kole. Mens kan sien sy is netjies op haarself. Haar wit bloesie is silwerskoon en lyk amper of dit net ’n paar kort ure gelede onder ’n warm strykyster deur is. “Ons eet nie van die dump af nie,” sê sy. “Ons gaan koop ’n kossie en kom maak dit hiér gaar.”
Sy trek haar krat nader aan die konka sodat sy kan werk. Daar is pap in die swart gebrande pot met die skewe deksel – dalk in ’n vorige lewe ’n spoggerige blink pot in ’n Myburghpark-huis gewees. Langsaan in die vaalgebrande blik begin die koffiewater klein blink borreltjies maak. Die warmwaterfles staan reg. Dory is al ’n groot vrou, soos die volk sal sê. Haar kinders is lankal opgegroei, haar trots. Hulle woon in die Burg, vertel sy en roer die pap met ’n fyn polsbeweging al in die rondte. Vir die helfte van die jaar bly sy hiér op die asgat in die Baan om geld te maak, en as die reënmaande kom gaan sy Vredenburg toe, na haar huis toe. “Maar natuurlik het ek ’n huisie,” sê sy ietwat vererg, maar glimlag darem.
Die plooitjies langs haar koffiekleurige kraalogies verklap haar jare en agter dié sielvolle kraaltjies is iemand met hart, met deernis, intelligensie, selfs ’n tikkie humor. Want oor háár harde lewe moes sy leer om te lag. Die meetsnoere het nog altyd op lieflike plekke vir ánder mense geval en van lugkastele bou weet sy niks. Dis mos iets wat nét die rykes doen.
Maar elke nag as Dory en haar lewensmaat, Ricky, op hulle opteldubbelbed onder die gevlekte duvet inkruip en na die melkweg se wasige spoor oor die oneindige hemelgewelf staar, weet sy die heelal het nie heeltemal van hulle vergeet nie. Dié ashoop is ’n gebed wat verhoor is nadat Ricky sy werk verloor het, want hiér kan hulle ’n lewe uit ander mense se weggooigoed maak.
Swaarkry het hulle geseën met ’n spesiale geskenk, om skatte op dié rommelwoestyn te kan raaksien. ’n Leë koeldrankblikkie, ’n stuk staaldraad of ’n ou geroeste koperslot, alles word voor hulle oë, eensklaps, abra kadabra!, ka-ching!, sommer nét so, ’n klompie Madibas in ’n stukkende broeksak. ’n Stukkie brood, ’n bietjie pap, ’n eiertjie as hulle dit kan bekostig. En só oorleef hulle nóg ’n dag. Maar die belangrikste lewensles wat die ashoop vir haar en Ricky geleer het, is dat geld nét geld is en goeters nét goeters. Hulle regte skatte maak hulle in die hemel bymekaar.
Net duskant Dory se veldkombuis ontwaak Kleinmeidjie en Gorris in hulle omgekeerde plastiekvullisdrom. Die twee basterbrakkies gaap en rek hulle hondebeentjies lank uit voor hulle uit hulle slaapplek kruip en mekaar spelerig aan die ore begin byt. Dory en Ricky maak hulle groot, want mense van die dorp het hulle eenvoudig hiér kom weggooi. Sy sou hulle die volgende dag huis toe vat, want sy ruik reën. Sy het ook gesê sy gaan ’n klong betaal om die sitkamerstel en die dubbelbed op ’n bakkie vir haar Vredenburg toe te vat, want met dié skatte gaan sy haar huis loop mooi maak.