Kuruman – Noord-Kaapland Sinode
In Tswana beteken Deben (uitgespreek Dibeng) “drinkplek” of “eerste drinkplek”. Dit is waarskynlik so genoem omdat die reisigers vanaf Kuruman water op Deben kon kry en dan weer op Dedeben (tweede drinkplek). Op 15 Mei 1909 het die ringskommissie in die huisie van Jan en Sannie de Villiers vergader en is die gemeente Deben gestig. “De grenslynen zijn: de politieke lijnen van het geheele distrik van Kuruman”. Dit het destyds die hele tans bestaande afdeling van Olifantshoek en die grootste deel van die distrik Postmasburg ingesluit.
Lees meer by Deben oor die stigting van Deben.
In 1913 is die eerste pastorie te Kuruman, die hoofdorp en “de zetel van de Magistraat”, gebou. Die predikant het van toe af op Kuruman gebly. In 25 Julie 1914 is die eerste kerkgebou te Kuruman opgerig (tender van £1,275 is aanvaar) en in Maart 1915 is een te Olifantshoek ingewy. Die hoeksteen van die kerk te Kuruman is op 11 April 1914 gelê. Dié gebou is later aan die Hervormde Kerk verkoop en word vandag nog gebruik.
Op 6 Mei 1916 word prop. DJS Malan as eerste leraar van die gemeente beroep. Op finansiële gebied het dit moeilik gegaan, met die afstigting was die skuld op die geboue van die kerk meer as £4,000. Tydens die bediening van ds. Malan is die grond en geboue van die ou opleidingskool van die Londen Missionary Society gekoop. Dit is vir £800 van die dorpsraad aangekoop.
Ds. Malan is deur ds. P de W Eksteen opgevolg en hy word op 28 April 1923 bevestig. Weens die depressie het die gemeente finansieel baie swaar gekry. Met ds. Eksteen se aankoms was die oortrokke rekening van die gemeente meer as £700.
’n Groot ramp het die gemeente in Mei 1924 getref. Ds. AD Luckhoff beskryf dit as volg: “Op die afgeleë dorpie Kuruman, Brits-Betsjoeanaland het daar op Woensdagmiddag ’n vreeslike ramp plaasgevind, waarby vyf persone gedood en omtrent dertig gewond is. Die ongeluk het gebeur deur ’n bom wat van ’n vliegmasjien losgeruk het en tussen ’n klomp mense geval en gebars het. Dit was ’n groot wapenskou op Kuruman en mense het van heinde en ver uit alle dele opgekom om die fees by te woon. Die vorige dag was die inwyding van die nuwe Moffat-Instituut. Die gemeente is in die diepste smart en droefenis gedompel; en die hele land treur saam met hul”.
Kort na ds. Eksteen se aankoms is ook ’n versoek toegestaan dat Engelse dienste in die kerk gehou kon word. Dit het baie bygedra dat verhoudinge tussen die taalgroepe verbeter het.
Smit, AP. 1966. Wateroog in die Dorsland – Ned. Geref. Kerk Kuruman 1916-1966
Van der Merwe, G.1991. Strome lewende water – Ned. Geref. Gemeente Kuruman – 1916-1991