Die drie susters | SkalkSkryf
« 'n Goeie dag
Oggend in die Goudstad »
Junie 9, 2009 deur Louwie
In die jaar van onse Liewe Heer 1938 word die jongste van 4 susters gebore, die agtste kind van elf wat die oumense uiteindelik gemaak het. Sewe seuns, vier dogters. Een suster gaan relatief vroeg dood aan haar hart. `n Moeilike ou tannie net soos die res van haar susters.
Van die drie langslewendes is dit die oudste wat haar gesag op die ander afdwing. Op die oppervlak is sy die rustige een, die een met klas. Die middelste een word gereken as die kommen een, die bakleier met die skerp tong wat niemand ontsien nie. Die jongste is die klein, fyn, maer mensie, die oulike, sagte mensie, maar in enige geveg verloor die ouer susters elke keer want haar tong is skerp, bitter skerp.
Die jongste het nie `n maklike lewe gehad nie. Haar man drink hom dood, haar dogter loop weg met `n psigopaat en haar geliefde seun pleeg selfmoord. Sy hou nie van haar dogter nie en maak nie `n geheim daarvan nie. Na die dood van haar man en seun, is sy aangewese op die hulp van haar dogter en die se tweede man. Maar vir geen oomblik toon sy enige dankbaarheid of gee enige erkenning aan dit wat die dogter vir haar doen nie. Inteendeel, sy kritiseer haar ongenadiglik oor absoluut alles. Van haar kleredrag tot haar huishouding tot die manier waarop sy haar kinders en kleinkinders grootmaak. Boetie wat nooit iets vir sy ma gedoen het nie, wat baie selde vir haar gaan kuier het, wat nie eers opgedaag het as sy hom vir ete genooi het nie, is die engelkind.
Onder die vernis van "nice" en beskaafd en opgevoed skemer daar `n klipharde persoonlikheid deur, en jy wonder hoe groot was haar bydrae tot haar man se finale oorgawe aan drank na hy vir baie jare "droog" was, hoe `n groot bydraende faktor was haar verbete geveg om skeiding tussen pa en seun te bewerkstellig, by sy uiteindelike selfmoord, en hoeveel het sy bygedra tot haar dogter se eerste wegloop en latere drankprobleem?
Die middel suster se lewe was ewe eens nie met rose besaai nie. Haar man het ook erg gedrink, hy het haar van tyd tot tyd geslaan, maar nie as hy gedrink was nie! Dit laat die vermoede ontstaan dat hy gedrink het om te ontsnap aan haar gevloek en geskel. Hulle is geskei en weer getroud en weer geskei.
Haar seuns slinger rond tussen besope, werkloos en redelik welgesteld. Sy val rond van een na die ander en bly nie baie lank by een op `n keer nie omdat sy hulle al hulle hel gee. By die familie is sy baie ongewild en selfs onwelkom. Met haar tong saai sy onrus waar sy gaan. `n Harde mens, ongenaakbaar so.
Die ousus en haar man lei `n rustige middelklas lewe op `n klein plattelandse dorpie. Sy is erg status bewus en verkies om met mevrou dokter en mevrou dominee en die Burgemeester se vrou tee te drink. Hulle verkies om dit nie te doen nie. Sy verkies ook dat haar kinders met genoemde mevroue se kinders meng, maar haar kinders verkies om dit nie te doen nie.
Haar oudste dogter is haar liefling. Haar jongste dogter wou sy van dag een af nie gehad het nie vir die blote feit dat die dogter nie die seun was wat sy wou hê nie. Die twee kan mekaar tot vandag toe nie uitstaan nie. Die ma kritiseer die dogter oor alles en die dogter gryp die ma verbaal aan die strot elke keer as sy aangeval word.
Oor die seun wat jare later gebore is en drie dae later dood is, huil sy nou al vir meer as dertig jaar. En bewaar die een se siel wat sy geboortedag en die dag wat hy begrawe is vergeet.
Die oudste dogter, ma se liefling, kan haar ma nie hanteer nie en het haarself selfs in die hospitaal ingeboek toe sy hoor haar ma kom kuier. Na behandeling met spierverslappers, pynstillers en kalmeermiddels, en na die ma uitgewyk het na die jongste dogter se huis toe, is sy terug huis toe.
Sy sê sy sal in `n gestig beland, sou haar ma vir langer as `n maand by haar moet bly. Toe sy jonk getroud was, vertel sy, het haar dokter haar telkens vir `n dag lank met kalmeermiddels in die bed gesit na `n naweekbesoek van haar ma. Dan het sy die hele dag lank gelê en huil. Sy kan nie sê waarom sy so gehuil het nie.
Vir die jongste dogter is so `n besoek ewe traumaties. Vir `n week lank voor die ma se besoek skop sy die kat, jaag die honde uit die huis uit, skel op haar man en skrop die huis verwoed van kant tot kant.
Voor sy dood het die kinders se pa die oudste dogter gebel en gesê julle ma maak my dood, ek kan nie meer nie. Ses maande later is hy dood aan kanker. Hy het dit so verkies.
Op haar oudag is sy `n formidabele ou tannie, gerespekteer in die kerk en die gemeenskap, selfs geliefd. En nie een van haar dogters sien kans daarvoor om haar in hulle huis te neem en te versorg nie.
En al drie die susters roem hulle self op hulle Christenskap, gaan getrou elke Sondag kerk toe en vermaan, nee beveel hulle kinders en kleinkinders om te leef volgens Bybelse beginsels soos hulle dit doen. Daar staan iets oor die liefde in die Groot Boek, en sagmoedigheid?
Hoe leef mans jouself so in `n hoek vas dat jy op jou oudag nie welkom is by jou eie kinders nie? En hoekom leer kinders nie uit die foute van hulle ouers nie?
Die enigste verklaring vir die drie susters se vreemde gedrag is dalk te vind in die besem wat elkeen van hulle in die gangkas wegsteek. Daar is dalk ook iewers `n gepunte hoed te vind.
Karen Elof van Loslyf vaam, stripper, masseuse en jy weet wat, sê Afrikanermans is bang vir vroue, daarom slaan hulle die vroue so. Nou weet ons hoekom Afrikanermans bang is vir Afrikanervroue. Is dit dan nie hulle wat kaalvoet oor die Drakensberg getrek het, of wou trek nie.
Ek kan my voorstel hoe ou Piet Retief nog een oggend knoes in die kooi gelê en slaap het toe mevrou Retief hom aan die oor daar uit sleep en sê die wa is gelaai jou slapgat, ons vrouens het besluit ons trek nou en ek, ek bedoel jy is die leier van die trekkers. Kry jou broek aan en kom, ek wag nie vir jou nie!
Het hy maar liewer met ou Dingaan oor hulle gemeenskaplike probleme met hulle vroue gepraat, het hy dalk net `n geesgenoot gevind en weggekom met die helfte van Natal as geskenk en nog `n honderd vroue ook!
Vreemd genoeg kom buitestanders baie goed oor die weg met die oudste en jongste susters. Hulle is dan sulke liewe en gawe mense. En hulle is, hulle is dit regtig, in elk geval vir solank jy hulle vertel hoe mooi en goed hulle is en hoe lief jy vir hulle is, en nie dom genoeg is om hulle teen te gaan in enige iets soos politiek, godsdiens of die kleur van die lug op `n Somersdag nie.