AFRIKAANSE OPSOMMING: The huidige groei in intelligente beheerstelsels is primêr 'n reaksie op die besef dat nie-liniêre beheerstelsel teorie nie instaat is daartoe om praktiese oplossings te bied vir huidige beheer kwelkwessies nie. Gevolglik kan talle insidente van oorontwerp in die chemiese nywerhede aangevoer word, wat voortvloei uit 'n poging om bedryf in of naby komplekse bedryfsgebiede (dikwels meer ekonomies vatbaar) te vermy. Die ontwikkeling van robuuste beheerstelsels, met konvensionele (algoritmiese ) beheertegnieke, in die komplekse bedryfsgebiede mag problematies wees. Biologiese neurobeheer megamsmes vertoon 'n merkwaardige vermoë om te veralgemeen vanaf yl omgewingsdata. Neurale netwerke, met hulle vermoë om te leer en hulle inherente paralleie verwerkingsvermoë, bied talle geleenthede vir die ontwikkeling van meer doeltreffende beheerstelsels vir gebruik in komplekse nieliniêre sisteme. Versterkingsleer bied a raamwerk waarbinne 'n neurale netwerk leer deur direkte interaksie met 'n dinamiese omgewing. Versterkingsleer hou belofte in vir die inwin van kennis, deur die ontwikkeling van beheerstrategieë vanaf aksie en reaksie (loon en straf) interaksies - sonder om te spesifiseer hoe die taak voltooi moet word. Hierdie studie beaam om evolutionêre versterkingsleer as 'n kragtige strategie vir die ontwikkeling van robuuste neurobeheerders in nie-liniêre prosesomgewings, te vestig. 'n Nuwe evolutionêre algoritme; Simbiotiese, Aanpasbare, Neuro-Evolusie (SANE), word aangewend vir die onwikkeling van die neurobeheerders. Hierdie studie beoog ook die daarstelling van SANE as 'n weg om prosesontwerp en prosesbeheer ontwikkeling vir maksimale ekonomiese uitkering, te integreer. Hierdie benadering bied dus 'n strategie waardeur die insidente van oorontwerp beperk kan word. Om die haalbaarheid van hierdie doelwitte, deur die gebruik van evolusionêre versterkingsleer te ondersoek, is die SANE algoritme aangewend in 'n Windows omgewing (ontwikkel in Delphi 4.0). Die Delphi programmatuur geniet toepassing in beide die simulasie en werklike beheer probleme. Vier nie-liniêre reaktore ontwerpe is oorweeg in die simulasie studies. As 'n werklike beheer toepassing, is 'n nuwe enkelladingsdistillasie kolom, 'n Multi-Effek Enkelladingskolom (MEBAD) gebou en in bedryf gestel. Die neurobeheerders vir die komplekse simulasie studies, wat deur SANE ontwikkel is, het uitstekende robuustheid en veralgemeningsvermoë ten toon gestel. In vergelyking met model voorspellingsbeheer implementasies, is gevind dat die neurobeheerders heelwat minder sensitief is vir model parameter onsekerheid. Die noodsaak na modelonsekerheid kompensasie om gestadigde toestand afset te elimineer, word gevolglik verwyder. The SANE algoritme is ook hoogs effektief vir die soek na die mees ekonomies bedryfstoestand, terwyl 'n effektiewe neurobeheerder gelyktydig vir hierdie ekonomies optimumgebied ontwikkel word. SANE het egter beperkte sukses in die leer van 'n effektiewe beheerstrategie vanaf die MEBAD toetsaanleg getoon (swak veralgemening). Die swak veralgemening kan toegeskryf word aan 'n te klein bedryfsgebied waarin die algoritme moes soek en die negatiewe effek van sensor geraas op die evaluasie proses. Vir industriële applikasies blyk dit dat die uitvoer van die evolutionêre proses vanaf 'n wisselkeurige begintoestand nie koste effektief is in terme van tyd en finansies nie. Deur die genetiese algoritme populasie vooraf op 'n benaderde modelop te lei, kan die soek tydperk na 'n optimale beheerstrategie aansienlik verkort word. Die aanwending van die neurobeheer ontwikkelingstrategie vanuit 'n aanlegwye oogpunt mag aanleiding gee tot aansienlike voordele, aaangesien individuele beheerder interaksies sodoende implisiet uitgeskakel word.