Versindaba » Blog Archive » Marlies Taljard: Sprokies
Wat interessant is, is dat sprokies eenvoudig nie deur enkelouteurs geskep kan word nie – selfs die bekende sprokies van Hans Christiaan Andersen is kunssprokies. Dit lyk dus asof hierdie eenvoudige vorm, veral omdat dit met identiese motiewe en al dwarsoor die wêreld voorkom, ‘n vorm is wat so oud is soos die mens self en uit die kollektiewe onbewuste van die mens ontspring. ‘n Moderne sprokie soos dié van Diana, Prinses van Wallis, wat wel al die trekke van ‘n egte sprokie bevat, is byvoorbeeld kollektief geskep deur die media en die leserspubliek deur elemente van die “regte” lewe te ignoreer en te omskep in iets waaraan die moderne mens steeds ‘n diep behoefte het. In moderne tye bevat gewilde liefdesromans dikwels nog kenmerke van die sprokie deurdat dit op lesersbevrediging gemik is, maar egte sprokies is dit nie meer nie, omdat dit die “regte” wêreld probeer representeer en voorhou in plaas daarvan dat dit ‘n eie wetmatigheid skep wat nie in ooreenstemming met die “werklikheid” is nie. Ook die verabsolutering van mediasterre neig in die rigting van die sprokie, maar die global-village-sindroom verseker dat elemente van die “regte” wêreld die sprokie bly binnedring.
Tags: Einfache Formen, Sprokie
Friday, June 17th, 2011 | Binneblik, Marlies Taljard.
6 Kommentare op “Marlies Taljard: Sprokies”
Baie lekker artikel. Waar pas Die Klein Prinsie in? Ek vind kinders van 9 verstaan nie die ironie en word nie ingetrek nie? Hoekon nie? Tog kyk hulle na animasies op TV wat ver weg van daaglikse realiteite is. As mens na Winnie the Pooh kyk leer die ‘sprokie’klein Britse kinders baie van ironie. Dit word hulle werklikheid. Wat is ons Afrikaanse sprokies? Dalk Antjie Somers of selfs Honnibal se adoonshulle. Dan is die grap/sprokie genres verwant soos jy hier noem. Wat van magiese realisme as ‘n sprokie matriks wat deurgesypel het in die werklikhede van die roman skrywer?
Sjoe, Evette, jy vra indringend! Ek dink Die Klein Prinsie en Winnie the Pooh is nie regte sprokies nie, dis kunssprokies. Regte sprokies het dieselfde waarhede dwaroor die wêreld. Dit beteken dat jy byvoorbeeld ‘n Rooikappie-tipe verhaal by die Indiane in Noord-Amerika sou gekry het, in Rusland, in Afrika en China … Ek praat in die verlede tyd omdat ek glad nie seker is dat sprokies nog in die volksmond bestaan nie. Antjie Somers sou dalk geklassifiseer kon word as ‘n sprokie – jy is heeltemal reg daaroor. Maar die grap (soos Adoons-hulle) is ook ‘n primitiewe vorm wat in die volksmond ontstaan en volgens ander wetmatighede funksioneer as die sprokie. Ek dink ook nie dat ironie ‘n plek in die sprokie het nie – dit is eerder deel van die grap. Dalk moet ek anderdag ‘n bietjie skryf oor die grap. Dankie vir jou kommentaar. Dis baie relevant en laat mens beslis nogal dink!
June 18th, 2011 at 12:14 pm
Nou het ek net die helfte van jou vraag beantwoord, Evette. Jy vra waarom kinders nie Die Klein Prinsie verstaan nie. Die rede mag dalk wees omdat die waarheid wat daaragter sit nog nie vir jonger kinders relevant is nie. Ook is die storielyn ‘n bietjie yl vir ons geslag van TV-kykers. Maar: sprokies is alles behalwe kinderverhale!! Die sprokies in hulle oorspronklike vorme (Jung het iewers daaroor geskryf) is ongelooflik gruwelik en het meestal eksplisiete seksuele temas en motiewe. Die Grimm-broers het die sprokies oorspronklik so probeer uitgee soos dit saans langs die haard vertel is, maar daar was geen belangstelling nie en toe het hulle dit aangepas vir kinders. Dit beteken inderwaarheid dat ons vandag met afgewaterde, gefragmenteerde verhaalstukke sit wat nie regtig sin maak nie, omdat dit gesensor is. Dink ook maar aan die skrikwekkendheid van ‘n verhaal soos Hansie en Grietjie. My kinders het van sprokies gehou omdat dit, volgens hulle, “action packed” is – ons seker ook maar … maar eintlik is sprokies van die mees antieke lewenswaarhede waarvolgens die mens sy ganse lewe rig. Dit is baie ouer as enige religie en het heel waarskynlik in antieke tye gedien as ‘n soort “verklaring” vir die lewe, as mens dit so kan stel.
Baie dankie vir jou antwword wat veel tot nadenke in het.
Dit sal lekker wees as jy oor die grap/ satire ens. kan praat.Ook interresant dat die Grieke tragedies afgewissel het met komedies. In die trgadies was daar ‘n katarsis oor essentiele en diepgrondige sake . In die komedies was die gode dalk reeds verwerp of besweer,of minder belangrik gemaak sodat jy selfs vir die gode kon lag (maar nie by hubris uitkom nie.) EEnvan die beste verduidelkings wat ek gelees het is as jy lag kan jy iets verwerp en dis ‘n ontlading. As iemand nog lag kan hy immers iets verwerp. As hy meer bedruk word en alles is ‘n aanval op hom en hy kan nooit wen nie kan hy ie meer lag nie want alles wys net sy onvermoë uit.
Ook die rol van die hofnarre en dat die mbongis (spelling?) wel die kaptein se lof sing maar ook die enigste een is wat hom op ironiese wysw mag kritiseer. Ek het dit met John Kani uitgeklaar en hy het genoem hoe die pryssanger vir Mugabe sal prys maar dan sê maar hy kry nie altyd alles reg nie. Dan lag die mense (en kry seker bietjie mag terug van die despoot).Dink hoe Evita met apartheids politisie gespeel het dmv humor en satire, en nes die konings van ouds was die heersers meestal mal daaroor.Ook die mense want dit het iets ontlont as die hofnar die koning se verkeerde kant blootstel
June 20th, 2011 at 7:47 am
Marlies, Eliot het net een ‘l’. J
Baie dankie, Johann!