gasthuis - (ziekenhuis)
gasthuis zn. ‘ziekenhuis’
Mnl. gasthuse (verbogen vorm) ‘(aan het) liefdadig gesticht’ [1254; CG I, 64], int gasthuus der armen ‘in het opvanghuis voor armen’ [1266; CG I, 98], ten gasthuuse ‘naar het huis ter verpleging van vreemdelingen, het ziekenhuis’ [1390-1410; MNW-R], dat grote hospitael ofte gasthuus van sinte janne ‘het grote hospitaal of ziekenhuis van Sint-Jan’ [1462; MNW-P], daer na leyde hijse int gastenhuus ende si vonden die tafelen ghedect ‘daarna bracht hij ze naar het huis voor ontvangst van vreemdelingen en daar stonden de tafels gedekt’ [1479-1517; MNW-P].
Samenstelling uit → gast in de betekenis ‘vreemdeling, gast’ en → huis, wrsch. als vertaling van middeleeuws Latijn hospitale ‘huis voor ontvangst van vreemdelingen, gasthuis’, zie → hospitaal.
Mnd. gasthūs, ohd. gasthūs (mhd. gasthus, nhd. Gasthaus), oe. gæsthus.
De oorspronkelijke betekenis ‘huis voor de ontvangst van vreemdelingen’ was reeds in de 17e eeuw verouderd. Daarna had gasthuis alleen nog de betekenis ‘godshuis, liefdadig gesticht’ en de nu enig overgebleven betekenis ‘ziekenhuis’.
Keurige blyplek wat aan 'n beperkte aantal betalende gaste verblyf met 'n intieme, huislike atmosfeer bied.
Uit gas (2gas) en huis, as leenvertaling van Eng. guest house (1925). In Ndl. kom gasthuis wel voor, maar in die verouderde bet. 'liefdadigheidsinrigting vir die huisvesting en versorging van ou mense' of 'hospitaal'.