Issue 3, 2009 Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe - Volume 6,
Issue 3, 2009 Navigate this Journal About Current issue Previous issues Submit a paper Contact the editor OA African Journal Archive Volumes & issues
Volume 13 (2016) Volume 12 (2015) Volume 11 (2014) Volume 10 (2013) Volume 9 (2012) Volume 8 (2011) Volume 7 (2010) Volume 6 (2009) Volume 5 (2008) Volume 6,
Die poeliesman het &apos;n gun : die prestasie van Kaapssprekende plattelandse leerders op &apos;n Afrikaans-medium taaltoets wat dialek-neutraal sou wees
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 1 –15 (2009)
Die meeste kindertaaltoetse is op die opstellers se kennis van hoofstroom-taalvariëteite gebaseer, wat tot wandiagnose van sprekers van niehoofstroomdialekte kan lei. Die akkurate diagnosering van taalprobleme is van uiterste belang in &apos;n land soos Suid-Afrika, waar tale en dialekte dikwels sosio-etniese grense weerspieël en waar toegang tot kliniese intervensie in sekere gemeenskappe beperk is. Hierdie artikel bespreek die vertaling en aanpassing van &apos;n Amerikaanse toets, wat as dialek-neutraal bewys is, vir gebruik met kindersprekers van &apos;n niestandaarddialek van Afrikaans. Die items, prentmateriaal en teikenresponse van die Diagnostic Evaluation of Language Variation - Norm Referenced (Seymour, Roeper en De Villiers 2005a) (hierna Diagnostic Evaluation of Language Variation) is aangepas om kultuur-toepaslik vir gebruik met Suid-Afrikaanse kinders te wees. Aandag is gegee aan dialekverskille om te verseker dat daar nie teen kindersprekers van niestandaarddialekte van Afrikaans gediskrimineer word nie. Hierdie toets is met 48 plattelandse kleurling-kindersprekers van Kaaps wat deur hul ouers as tipies-ontwikkelend beskou word, uitgevoer om vas te stel of dit wel hul taal as tipies-ontwikkelend diagnoseer. Vorige navorsing het getoon dat &apos;n gevestigde Afrikaans-medium toets, naamlik die Afrikaanse Reseptiewe Woordeskattoets (Buitendag 1994), die taalontwikkeling van tipies-ontwikkelende leerders uit hierdie spesifieke gemeenskap as vertraagd klassifiseer. Daar is voorspel dat die aangepaste en vertaalde weergawe van die Diagnostic Evaluation of Language Variation &apos;n meer akkurate diagnose as die Afrikaanse Reseptiewe Woordeskattoets sou maak. Daar is egter gevind dat die Afrikaanse weergawe van die Diagnostic Evaluation of Language Variation, ten spyte van noukeurige aandag aan kulturele en dialektale aspekte, steeds die taal van hierdie leerders as afwykend diagnoseer. Verdere toetsing met die aangepaste en vertaalde weergawe van die Diagnostic Evaluation of Language Variation met kleurlingsprekers van Afrikaans uit ander gemeenskappe, beide stedelik en landelik, sal aandui of die leerders in hierdie studie wel taalgestremd was en of verdere aanpassings aan die toetsinstrument eerder nodig is.
"Te hel met heling, Niggie!" : wanneer traumanarratiewe tekort skiet
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 16 –32 (2009)
Tot in die laaste kwart van die negentiende eeu was trauma &apos;n streng mediese term wat uitsluitlik na liggaamlike verwonding en fisieke letsels verwys het. In die omgangstaal het trauma aan die einde van die negentiende eeu &apos;n psigologiese betekenis verkry en veral na psigiese wonde en geestelike letsels begin verwys. Aan hierdie "psigologisering" van trauma het Charcot en veral Freud &apos;n reuse-aandeel gehad. Nadat trauma in die 1980&apos;s &apos;n amptelike psigoterapeutiese diagnose geword het, is talle studies oor die helende krag van stories en narratiewe (re)konstruksie gepubliseer. In hierdie artikel word op kritiese wyse besin oor die helende funksie van traumanarratiewe aan die hand van Ingrid Winterbach se roman Niggie, wat teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) afspeel. Daar word ondersoek ingestel na die wyse waarop karakters hulle ervarings van traumatiese verlies (veral aan die hand van verbale en geskrewe narratiewe) probeer hanteer, asook die sukses, al dan nie, wat hulle in dié poging behaal. Die skeptiese uitgangspunt dat die blote verwoording van trauma nie noodwendig heling of genesing impliseer nie, lê die betoog ten grondslag. Uiteindelik word aangevoer dat die traumanarratiewe in Niggie, maar ook Niggie as traumanarratief, dikwels juis die gedagte van die onverwerkbaarheid en onverwoordbaarheid van trauma bevestig.
Until the late nineteenth century, trauma was a strictly medical term referring to physiological wounds or scars. Due to the work of Charcot and Freud, amongst others, the meaning of the word trauma was moved from physiology to psychotherapy, eventually indicating psychological wounds rather than physiological scars. In the 1980s trauma became an official psychotherapeutic diagnosis. What followed was a plethora of research on how to heal from trauma by talking it out, by facing it down. The tools deployed to help trauma survivors were largely verbal and emphasised narrative reconstruction and reflection. In this article these tenets of trauma treatment, which have at their centre the healing power of narratives (stories), are critically examined using Ingrid Winterbach&apos;s novel Niggie (translated in 2005 as To hell with Cronjé), which was set in the Anglo-Boer War (1899-1902). Attention is given to the ways in which characters use verbal and written narratives in an attempt to come to terms with their traumatic pasts, as well as the level of success they achieve in the process. The discussion is based on the sceptical assumption that mere narrative reconstruction and/or reflection do not necessarily guarantee recovery or healing. The different trauma narratives in Niggie, but also Niggie as a trauma narrative, confirm, rather, the idea that traumatic experiences may in some instances resist or seriously undermine narrative representation.
Aspekte van postkoloniale verset in Eilande deur Dan Sleigh
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 33 –54 (2009)
Hierdie artikel bespreek verskeie aspekte van postkoloniale verset wat voorkom in Eilande, &apos;n roman deur Dan Sleigh. Die artikel lê klem op die verwoording en strategieë van postkoloniale verset deur die bespreking van struktuurmiddele soos : die rol van die outeur, verteller en fokalisering, die relativering van geskiedskrywing, die ondermyning van meesternarratiewe, die ervaring van ruimte en die konstruksie van die "ander". Die artikel wys ten slotte daarop dat Eilande wel deeglik as historiese roman met sterk postkoloniale visie gelees kan word.
This article discusses the portrayal of various aspects of postcolonial resistance in the historical novel Islands by Dan Sleigh. The article place emphasis on the strategies of resistance followed in this novel by referring to structural aspects like the author, narrator and focalisation; the undermining of historiography and master narratives, the description of colonial space and the Other as constructs in colonial and postcolonial literature. The article concludes that Islands can be read as a historical novel with a strong postcolonial vision.
Na-beeld/na-beelding : stedelike gelykenisse
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 55 –79 (2009)
&apos;n Performatiewe ontleding van die metaprent-dinamiek van &apos;n grafiese druk van Norman Catherine, Mirror Mirror (1991), dien as vertrekpunt in &apos;n peiling van na-beeldingsprosesse wat optree in &apos;n portrettipe waar stedelike omgewings deel word van die uiteindelike portretgelykenis. Heersende interdissiplinêre debatte in visuele kultuurstudie oor "iconoclash"- en "iconic turn"-kwessies dien as agtergrond waarteen aspekte van hierdie prosesse aan die hand van enkele gevalle van visuele materiaal met metaprentkwaliteite ondersoek word. Na-beelding is &apos;n soort verbeeldingsgeleide sintuiglike waarneming wat normaalweg bo-oor die grense van bewuste en onbewuste, persoonlike en onpersoonlike, individuele en gemeenskaplike ervaring optree. Die uitsonderlike potensiaal van na-beelding vir die skep en die resepsie van kuns wat hierdie terreine betree, word met behulp van voorbeelde van spieëlbeelde, gesiglose figure en ontliggaamde gelaatstrekke aangetoon.
A performative analysis of the metapicture dynamics of a Norman Catherine print, Mirror Mirror (1991), serves as a platform to probe after-imaging processes effective in portraiture which integrates urban settings into the eventual portrait likeness. Aspects of such processes are examined in visual material with metapicture features and against a backdrop of current interdisciplinary debates in visual culture studies on "iconoclash" and "iconic turn" issues. As a form of sensory perception guided by the imagination, after-imaging normally operates across the boundaries between conscious and unconscious, personal and impersonal, individual and communal experience. A review of selected examples of mirror images, faceless figures and disembodied facial features demonstrates the extraordinary potential of after-imaging in the making and reception of art which explores these areas.
Tegnologiese singulariteit en transendentale monisme : medeskeppers van volhoubare alternatiewe toekomste
Jan Hendrik Naude
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 80 –92 (2009)
Die versmelting van tegnologiese singulariteit met transendentale monisme word gepostuleer as die mees aangewese kompromie vir die skep van volhoubare alternatiewe toekomste. Vier moontlike toekomste kan na vore kom wanneer twee tipes tegnologiese progressies en twee tipes metafisika met mekaar gekombineer word : (a) Tegnologiese singulariteit gekombineer met materiële monisme, wat kan veroorsaak dat die mensdom soos dit vandag daar uitsien, tot &apos;n einde kom en die era van transhumanisme inlui. (b) Liniêre verandering, gekombineer met materiële monisme, wat &apos;n ekstrapolasie van vandag se situasie na die sogenaamde huidige toekoms kan teweegbring, dit is, ontwikkeling en onderontwikkeling, rykes en armes, en ekologiese nievolhoubaarheid. (c) Liniêre verandering gekombineer met transendentale monisme, wat daartoe kan lei dat bewustheid die dominante oorsaaklike realiteit word in &apos;n lae-tegnologie-wêreld met volhoubare naturalisme. (d) Tegnologiese singulariteit gekombineer met transendentale monisme, wat tot heeltemal nuwe toekomste kan lei waar &apos;n hoogs bewuste mensdom tegnologie gebruik as &apos;n middel tot &apos;n volhoubare hoë-orde-leefwyse.
Die mensdom is uniek binne die begrensing van die bekende heelal en kan nie sonder meer getransformeer word in &apos;n blote niebiologiese entiteit nie. Die uitdaging is om die oënskynlik opponerende waardestelsels van die psigososiale sfeer en tegnologiese vooruitgang en denke met mekaar in lyn te bring ten einde &apos;n nuwe paradigma te skep wat tot &apos;n volhoubare hoë-orde-leefwyse sal lei.
The need for a fusion between technological singularity and transcendental monism is posited as the best compromise for sustainable alternative futures. Four possible futures could emanate from a combination of two types of technological progress and metaphysical monism : (a) Technological singularity and material monism, which could lead to the end of humanity as we know it and usher in the era of transhumanism. (b) Linear change and material monism, which could lead to an extrapolation of the present into the current future, i.e. development and underdevelopment, haves and have-nots, ecological-environmental unsustainability. (c) Linear change and transcendental monism, which could lead to consciousness as the dominant causal reality in a low-technology world with sustainable naturalism. (d) Technological singularity and transcend-dental monism, which could lead to completely new futures where highly conscious humans use technology (innovation) as a means to sustainable higher-order living expandable to the universe as a whole.
Humanity is unique within the confines of the known universe and cannot be allowed to transform into mere intelligent non-biological entities. The challenge, therefore, is to align the value system of the psycho-sociosphere with technological progress and thinking to create a new paradigm that will lead to sustainable higher-order living.
Verwysings na klassieke musiek in Marlene van Niekerk se roman Agaat
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 93 –109 (2009)
Marlene van Niekerk se roman Agaat (2004) het groot lof ontvang vir die ingewikkelde verwysings wat daarin voorkom. In hierdie artikel word die verwysings na klassieke musiek nagegaan. Die hoofkarakter Milla het musiekopleiding ontvang en hunker na die intieme ervaring wat sy by die luister na klassieke musiek ondervind. Maar hierdie musieksmaak vorm &apos;n breuk tussen haar en haar man Jak. Sy probeer haar seun Jakkie beïnvloed om in klassieke musiek op te gaan. Ook Agaat word deur die radio en plate aan klassieke musiek blootgestel. &apos;n Ondersoek na die verwysings na klassieke musiek in die roman toon dat Van Niekerk &apos;n deeglike kennis van klassieke musiek besit. Sy gebruik die verwysings om die karakters, hulle gedagtes en hulle omstandighede te teken. In hierdie proses verwys Van Niekerk na werke van &apos;n groot aantal komponiste (soms word die komponiste nie genoem nie) : Bach, Bizet, Brahms, Dvořák, Elgar, Falla, Mahler, Mendelssohn, Rachmaninoff, Schubert, Schumann, Smetana, Verdi. Haar vernuf by die onopvallende inkorporering in die teks van veranderde en/of aangepaste reëls uit getoonsette gedigte uit die Duitse kunsliedrepertorium (Brahms, Mahler) is indrukwekkend.
Marlene van Niekerk&apos;s novel Agaat (2004) gained great praise for its complex system of references. In the present article the references to classical music are traced. Milla, the main character, received music training and yearns for the intimate feelings she experiences when listening to classical music. But her taste in music creates a barrier between her and her husband Jak. She tries to influence her son Jakkie to be excited about classical music. Agaat is also exposed to classical music on the radio and on records. An investigation of the references to classical music in the novel indicates that Van Niekerk possesses a thorough knowledge of it. She uses these references to paint the characters, their thoughts and their circumstances. In this process she refers to the works of many composers (who are not always mentioned by name) : Bach, Bizet, Brahms, Dvořák, Elgar, Falla, Mahler, Mendelssohn, Rachmaninov, Schubert, Schumann, Smetana, Verdi. Her skillful inconspicuous incorporation into the text of changed and/or adapted lines from poems set to music by composers of the German Lied (Brahms, Mahler) is impressive.
Sewe M-bleme vir Marlene (van Niekerk) en Marlene (Dumas) : &apos;n metatekstuele lesing van Memorandum : &apos;n verhaal met skilderye
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 110 –131 (2009)
Die doel van hierdie artikel is om &apos;n metatekstuele dialoog tussen Marlene van Niekerk in die roman Memorandum : &apos;n verhaal met skilderye (2005) en die beeldende kunstenaar Marlene Dumas se oeuvre te identifiseer. Memorandum word gekenmerk deur multitekstualiteit, sodat die leser noodwendig betrek word in &apos;n "spel van verwysing en dekonstruksie van verwysing, van herkenning en vervreemding" (Van Niekerk 2006). Hoewel Dumas nêrens eksplisiet in die literêre teks genoem word nie, kan sy op grond van Umberto Eco se sogenaamde intertekstuele kennis, dit wil sê die leser of kyker se vermoë om indirekte verwysings na ander tekste te herken, by &apos;n kreatiewe verkenning van Memorandum betrek word. Sodoende word gefokus op die gesprek en gevolglike kruisbestuiwing tussen literêre en visuele tekste. Dit is veral die katalogusopstel vir &apos;n retrospektiewe uitstalling in New York (2005), onder die titel : "Marlene Dumas - Selected works", wat as belangrike metateks betrek word. Die katalogus het as inleiding &apos;n uitvoerige essay deur Marlene van Niekerk getiteld "Seven M-blems for Marlene Dumas", waarin sy die essensie van Dumas se werk op pittige en oorspronklike wyse bespreek. My gevolgtrekking na aanleiding van hierdie essay is dat die embleme wat Van Niekerk aan Dumas toeken, ook op Van Niekerk en Memorandum van toepassing gemaak kan word. Indien hierdie embleme ontgin word, kan dit die belangrikste aspekte van die roman verreken, en terselfdertyd die lees van Memorandum verander en verryk. Dit is voorts Van Niekerk se interpretatiewe uitsprake oor Dumas se oeuvre wat veral lig werp op nie alleen Dumas se oeuvre nie, maar ook op Van Niekerk se eie skryfwerk indien hulle met mekaar in verband gebring word. Die veelkantigheid van Van Niekerk se skryfproses en moontlike denkprosesse word gevolglik ook betrek.
The aim of this article is to identify a metatextual dialogue between Marlene van Niekerk&apos;s novel Memorandum : a story with paintings (2005) and the oeuvre of the artist Marlene Dumas. Memorandum is characterised by multitextuality, where the reader is drawn into a game of reference and deconstruction and deconstruction of reference, of recognition and alienation (Van Niekerk 2006). Although Dumas is not mentioned explicitly in the literary text, she may, based on Umberto Eco&apos;s so-called intertextual knowledge (where the reader or onlooker has the ability to recognise indirect references to other texts), be identified as being involved by means of a creative exploration of Memorandum. Thus the focus is on the conversation and the consequent merging of literary and visual texts. In particular, the catalogue essay for a retrospective exhibition in New York (2005) titled "Marlene Dumas - Selected works" can be seen as an important metatext. The introduction to the catalogue, a detailed essay by Marlene van Niekerk titled "Seven M-blems for Marlene Dumas", explores the essence of Dumas&apos;s work in an original and witty way. My conclusion about this essay is that the emblems with which Van Niekerk credits Dumas can also be applied to Van Niekerk and Memorandum. An exploration of these emblems may reveal the most important aspects of the novel and at the same time change and enrich the reading experience of the novel. Furthermore, it is Van Niekerk&apos;s interpretative articulation of Dumas&apos;s oeuvre which not only sheds light on Dumas&apos;s oeuvre, but also, if they are associated with each other, on Van Niekerk&apos;s own work. The multidimensionality of Van Niekerk&apos;s writing process and possible thought processes are consequently also involved.
Taalwetgewing in Suid-Afrika
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 132 –154 (2009)
Taalwetgewing word toenemend beskou as &apos;n belangrike meganisme by die inrig van &apos;n ampstaalbestel in meertalige lande. As besonderse vorm van intervensie rondom die gebruik van &apos;n taal kom wetlike intervensie meestal in die vorm van grondwetlike taalbepalings voor (hetsy in uitgebreide of in minder uitgebreide vorm) en in die vorm van &apos;n sentrale taalwet, soos byvoorbeeld die Quebec Official Language Act (Q.O.L.A. 1974). Laasgenoemde is &apos;n voorbeeld van wetgewing wat uitsluitlik daarop gerig word om die gebruik van &apos;n gebied se ampstale te reguleer. Wetlike intervensie kom ook voor waar algemene taalwetgewing taalbepalings insluit, soos byvoorbeeld rondom uitsaai- en onderwyswetgewing. Voorts kan wetlike intervensie ook die vorm van regulasies met betrekking tot taal wat deur staatsdepartemente uitgevaardig word of selfs as hofuitsprake rondom taal aanneem. Wetlike intervensie by taal veronderstel dus in &apos;n mindere of meerdere mate &apos;n vorm van taalvoorskriftelikheid, &apos;n wesenlike kenmerk van die pre-1994-taalbestel in Suid-Afrika. Die relatiewe sukses van die RSA se vorige ampstaalbestel kan teruggevoer word na die beginsel van "statutêre tweetaligheid", &apos;n grondwetlik verskanste vorm van amptelike tweetaligheid. Met die inwerkingtreding van die post-1994 bestel word opvallend weggeskram van oormatige taalvoorskriftelikheid, hoewel &apos;n vorm van amptelike tweetaligheid nogtans vereis word. Hierdie artikel stel ondersoek in na die wetlike meganismes wat na 1994 ingestel is om die RSA se "nuwe" vorm van amptelike tweetaligheid te reguleer. Dit word gedoen aan die hand van &apos;n analise van drie stelle taalwetgewing wat in ander lande &apos;n kardinale rol rondom die inrig van &apos;n ampstaalbestel speel, te wete voorskrifte rondom die amptelike tale van wetgewing, burgerskapverwerwing en die howe. Een van die sentrale bevindinge is die gebrek aan belyning tussen die 1996 grondwetlike bepalings rondom amptelike tweetaligheid en taalbepalings in die drie stelle taalwetgewing wat ondersoek is. Hierdie dissinchronie lei daartoe dat regsgronde geskep word vir die vestiging van Engels as supra-ampstaal en van &apos;n nuwe vorm van taalhiërargie. Aangesien hierdie verwikkelinge strydig is met die grondwetlike taalbepalings, word besluit dat &apos;n terugkeer na &apos;n meer pertinente vorm van taalvoorskriftelikheid waarskynlik onvermydelik geword het.
Language legislation is increasingly seen as an important mechanism in establishing an official dispensation in multilingual countries. As a unique form of intervention in the use of a language, legal intervention usually features in the form of constitutional language provisions (in either an extensive or a less extensive format) and in the form of a central language act, such as the Quebec Official Language Act (Q.O.L.A.1974), in other words, legislation which is solely aimed at regulating the use of an area&apos;s official languages. Legal intervention can also occur in more general legislation which includes language provisions, as is the case in broadcasting legislation, legislation in education, etc. Legal intervention could, furthermore, also feature as regulations with regard to language drawn up by state departments or even as case law on language. Legal intervention in the use of language thus presupposes, to a greater or lesser degree, a form of language prescriptivism, an essential characteristic of South Africa&apos;s pre-1994 language dispensation. The relative success of the RSA&apos;s previous official languages dispensation can be related to the principle of "statutory bilingualism", a constitutionally entrenched form of official bilingualism. With the institution of the post-1994 dispensation attempts have been made to avoid an extreme form of language prescriptivism despite the fact that a form of official bilingualism is still required. This article investigates the legal mechanisms that have been put in place since 1994 in order to regulate the RSA&apos;s "new" form of official bilingualism. This is done by analysing three sets of language legislation which are considered to play a cardinal role in the establishment of an official language dispensation in other countries, i.e. directives on the use of official languages in legislation, citizenship and the courts. One of the central findings is the lack of alignment between the 1996 constitutional provisions regarding official bilingualism and the language provisions of the three sets of language legislation investigated. This dissynchrony leads to the establishment of legal grounds for English to be elevated as a supra-official language and to a new form of language hierarchy. As these developments are contrary to the constitutional language provisions, it is concluded that a return to a more pertinent form of language prescriptivism has probably become unavoidable.
Cliff Richard : &apos;n opvoedkundige waardering
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 155 –184 (2009)
In hierdie artikel word geargumenteer dat daar gemeenskaplike hoedanighede tussen estetiese ervarings en opvoedkundige ervarings, en tussen kunstenaarskap in die wêrelde van die kunste en die onderwys bestaan. Deur middel van interdissiplinêre konneksies kan die hoedanighede van kunstenaars en estetiese ervarings geïdentifiseer en dan as rigtingwysers vir die oplossing van probleme in die klaskamer benut word. Kunstenaars moet weet hoe om die aandag van hulle gehore te kry en te behou, en onderwysers kan strategieë wat kunstenaars gebruik, identifiseer wat nuttig mag wees in klaskamers. Tydens &apos;n werkwinkel is &apos;n optrede van Cliff Richard deur 20 onderwysers van &apos;n sekondêre skool in Bloemfontein, Suid-Afrika, ontleed binne die raamwerk van Waarderende Ondersoek (WO). Deur kodering van onderwysers se insigte en die voorstelling daarvan deur middel van &apos;n radargrafiek word nege hoedanighede van die kunstenaarskap van Richard bespreek en aan opvoedkundige teorie gekoppel. Die relevansie van hierdie hoedanighede vir probleme in Suid-Afrikaanse klaskamers en vir die skep van buitengewone leerervarings word aangedui.
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 185 –109 (2009)
In die Afrikaanse poësie bestaan daar &apos;n uitgebreide versameling gedigte waarin Afrikaanse digters in gesprek tree met Breytenbach deur te reageer op sy optrede as openbare figuur en op sy poësie. Hierdie artikel fokus op daardie gedigte waarin Afrikaanse digters reageer op Breytenbach se digterspersoonlikheid, sy poëtika en sy poësie. Die artikel gee &apos;n oorsig van watter digters met gedigte gereageer het op Breytenbach se werk en wat die aard van die reaksies was. &apos;n Hele spektrum reaksies op Breytenbach se poësie word aan die orde gestel : Wilhelm Knobel se "brief"-gedigte aan Breytenbach uit die sestigerjare, Cornelius van der Merwe se navolging van Breytenbach in sy 1967-debuut, Geboorte is nodig, gedigte waaruit &apos;n vereenselwiging met Breytenbach se digtersper-soonlikheid en sy poëtika blyk, gedigte waarin sy poëtiese praktyk gesatiriseer, bespot en geparodieer word, gedigte wat Breytenbach se herskrywing van voorgangers voortsit, en verskillende soorte siterings uit sy werk. Ten slotte word daar enkele gevolgtrekkings gemaak op grond van die getuienis wat die gedigte bied.
There exists in Afrikaans poetry an extensive collection of poems in which Afrikaans poets respond to Breyten Breytenbach as a public figure and to his poetry. This article focuses on those poems in which Afrikaans poets respond to Breytenbach&apos;s poetic persona, his poetics and his poetry. The article gives an overview of those poets who responded to Breytenbach&apos;s poetry and the nature of their reactions. A wide spectrum of these responses is discussed : Wilhelm Knobel&apos;s poems in the form of letters written in the 1960s, Cornelius van der Merwe&apos;s imitation of Breytenbach&apos;s poetic style and vocabulary in his 1967 debut, Geboorte is nodig [Birth is necessary], poems from which an identification with Breytenbach&apos;s poetic persona and his poetics emerge, poems in which his poetic praxis is satirised, ridiculed and parodied, poems in which his rewritings of his predecessors are continued, and various kinds of intertextual citations from his work. Finally some conclusions are drawn on the basis of the evidence that these poems present.
"Dolosse as plaaslike munt" : geld en die Kuniese filosowe
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 210 –224 (2009)
Die artikel bied &apos;n interpretasie aan van Diogenes van Sinope se voorstel om, in sy ideale staat, die muntstelsel met dolosse te vervang. Die uitspraak word gekontekstualiseer teen die agtergrond van die ontstaan van geld in argaïese Griekeland en die betekenis wat geheg is aan die Griekse term vir gemunte geld, naamlik nomisma. Navorsing toon dat die gebruik van geld van die begin af deur die staat geïnisieer is en vertroue (fidusiariteit) veronderstel. Aan die hand van &apos;n passasie uit Aristoteles se Nichomachiese Etiek, word betoog dat die Grieke geld geplaas het in die kategorie van nomos, iets wat berus op sosiale ooreenkoms en dus slegs relatiewe waarde kan hê. In die anargistiese Kuniese staat kan daar geen ruimte vir geld (soos algemeen verstaan) wees nie omdat dit indruis teen die ideaal van &apos;n lewe "volgens die natuur", wat vir die Kunici besittinglose selfgenoegsaamheid geïmpliseer het. Diogenes se opmerking is dus parodiërend. Deur geld te reduseer tot &apos;n simboliese ruilmiddel sonder intrinsieke waarde, wou hy sy tydgenote op humoristiese wyse bewus maak van die sosiale obsessies met gemunte geld en met besit in die algemeen.
The article presents an interpretation of the proposal of Diogenes of Sinope to use knucklebones as currency in his ideal state. The saying is contextualised against the background of the origins of money in archaic Greece and the meaning attached to the Greek term for coinage, nomisma. Research has shown that the use of money from the start implied state involvement and fiduciarity. Taking a cue from a passage in Aristotle&apos;s Nichomachean Ethics it is argued that the Greeks put money in the category of nomos, that is, based on social custom and thus with only relative value. In the anarchistic Cynic state, money (as generally understood) could not be tolerated as it clashed with the ideal of a life "according to nature" which for the Cynics meant possessionless self-sufficiency. Diogenes&apos; proposal can only have parodic intent. By reducing money to a mere token without intrinsic value he wanted to draw the attention of his fellows by way of humour to social obsessions with coined money and with possession in general.
Die "wil tot vernuwing" : N.P. Van Wyk Louw en Afrikaneridentiteit in die vroeë 20ste eeu
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 225 –242 (2009)
N.P. Van Wyk Louw se opvattings in die vroeë 20ste eeu oor die individuele en nasionale identiteitskonstruksies van die Afrikaner en die literêre en sosiokulturele kontekste wat daarmee saamhang, berus grotendeels op sy herdefinisie van die begrippe volk, individu, identiteit en nasionalisme. In sy opstelbundels Berigte te velde en Lojale verset (1939) bied Louw &apos;n nuwe greep op hierdie konsepte waarin die wisselwerking tussen geskiedenis, taal en godsdiens en die verhouding tussen dié interaksie en die veranderlike politieke en sosio-ekonomiese terreine beklemtoon word. Sy herinterpretasie van Afrikaneridentiteit dui ook op die verband tussen die onbestendigheid van identiteit en die onstabiele aard van nasionale en individuele kontekste. In hierdie artikel word Louw se vernuwende konseptualisering van die funksie van geskiedenis, taal en godsdiens in Afrikanernasionalisme en -identiteit ondersoek teen die maatskaplike agtergrond van die jare dertig van die vorige eeu en binne die denkruimte van verwante interpretasies tussen 1902 en 1943. Daar word spesifiek na Muller (1925) en Diederichs (1936) verwys in dié verband.
N.P. Van Wyk Louw&apos;s views in the early 20th century of the individual and national identity constructions of the Afrikaner and the accompanying literary and sociocultural contexts are founded mainly on his redefinition of the concepts nation, individual, identity and nationalism. In the essay collections Berigte te velde and Lojale verset (1939) Louw presents a new grasp on these concepts in which the interaction between history, language and religion and the relation between this interplay and the unsteady political and socio-economic spheres are emphasised. His reinterpretation of Afrikaner identity also indicates the connection between the instability of identity and the fluid nature of national and individual contexts. In this article Louw&apos;s innovative conceptualisation of the function of history, language and religion in Afrikaner nationalism and identity is investigated against the social background of the thirties of the previous century and within the intellectual space of related interpretations between 1902 and 1943. Specific reference is made to Muller (1925) and Diederichs (1936) in this regard.
Enkele tendense en uitdagings op die koppelvlak van bevolking, ontwikkeling en omgewing in Suid-Afrika
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 243 –263 (2009)
Sedert die Bevolkingsbeleid vir Suid-Afrika in 1998 in die Parlement ter tafel gelê is, was daar toenemende erkenning van owerheidskant van die verwantskap en interaksie tussen bevolking, plek en ontwikkeling, asook die koppeling tussen menslike aktiwiteite en die omgewing. Die tendense en veranderinge in, asook die status van, die onderlinge verhoudinge tussen bevolking, omgewing en ontwikkeling - dit wil sê, die sogenaamde Bevolking-Omgewing-Ontwikkeling-koppelvlak - moet deurlopend gemonitor en geëvalueer word ten einde rekord te kan hou van die vordering wat gemaak word in die verbetering van die lewensgehalte van Suid-Afrikaners. Hierdie artikel besin oor enkele tendense en veranderinge in die Suid-Afrikaanse bevolkingstruktuur oor die afgelope tien jaar, dit wil sê sedert die Bevolkingsbeleid in 1998 van stapel gestuur is. So &apos;n besinning is noodsaaklik om die breër koppelvlak van bevolking, omgewing en ontwikkeling in die land toe te lig en, meer spesifiek, om sommige van die opkomende stukragte en sleuteluitdagings wat op hierdie terrein lê, te verken. Die artikel is grootliks gebaseer op navorsing wat onderneem is vir die tienjaar-oorsig van die 1998-Bevolkingsbeleid vir Suid-Afrika in opdrag van die Hoofdirektoraat : Bevolking en Ontwikkeling (Departement van Sosiale Ontwikkeling). Die artikel se fokus val egter hoofsaaklik op die bevolkingsfaktor binne die drieledige skakel, en spesifiek op (i) &apos;n oorsig van die vernaamste demografiese tendense en veranderinge oor die afgelope tien jaar en (ii) hoe hierdie veranderinge ineensluit om die toekomstige dinamika en uitdagings op die koppelvlak van bevolking, omgewing en verandering in die land te rig.
Since the Population Policy for South Africa was tabled in Parliament in 1998, there has been a growing recognition by government of the relationships and interaction between people and place and development, and the links between human activity and the environment. The trends and changes in, and status of, the relationships between population, environment and development - i.e. the Population-Environment-Development nexus - must be continually monitored and assessed in order to track the progress made in improving the quality of life of all South Africans. This article reflects on some trends and changes in the South African population structure over the past ten years, i.e. since the launch of the 1998 Population Policy. Such a reflection is essential in order to inform the broader interface of population, environment and development in the country and, more specifically, to explore some of the emerging dynamics and key challenges at the interface of population, environment and development in the years to come. The article is mainly based on research conducted for the ten-year review of the Population Policy for South Africa (1998) as commissioned by the Chief Directorate : Population and Development (National Department of Social Development). For purposes of the article, however, the focus falls mainly on the population factor of the nexus, and specifically on (i) the demographic trends and changes over the past ten years and (ii) how these changes interlock to inform future dynamics and challenges at the interface of population, environment and development in the country.
"ik hoop dat je mij toch verstaat" - Ad Zuiderent se stemposgedig oor Venda
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 6, pp 264 –281 (2009)
Die artikel is &apos;n kort huldeblyk aan die Nederlandse digter Ad Zuiderent en boek-staaf sy betrekkinge met die Afrikaanse literêre omgewing by geleentheid van sy 65ste verjaardag. Sy gedig "Telefoon uit een thuisland" word ontleed met verwysing na Roman Jakobson se omskrywing van taalfunksies en geplaas in die konteks van pogings om deur poësie aan die Suid-Afrikaanse landskap uitdrukking te gee. Daar word ook na die gesprek tussen die Nederlandse en die Afrikaanse literêre sisteme verwys. Zuiderent se gedig en my vertaling daarvan word ingesluit.
This article is a short tribute to Dutch poet Ad Zuiderent on the occasion of his 65th birthday, with an emphasis on his links with South Africa and Afrikaans literature. His poem "Telefoon uit een thuisland" is analysed with reference to the functions of language as described by Roman Jakobson, but more specifically by relating it to the echo chamber of discourse regarding poetic descriptions of the South African landscape. Reference is also made to the dialogue between the Dutch and Afrikaans literary systems. Zuiderent&apos;s Dutch poem and my translation of it are included.