Redakteursbrief: ŉ Brief aan die tannie* wat so klaLesersfoto Liewe Tannie*-wat-so-kla Ek weet nie of jy dit weet nie, maar Afrikaans is aan die brand. Op Tuks het uiteenlopende studentegroepe gister standpunt ingeneem vir en teen Afrikaans op die kampus. Die gemoedere het hoog geloop en die polisie moes woedende EFF-lede wegkeer van Afriforum Jeug-lede wat ŉ vergadering oor die universiteit se taalbeleid wou bywoon. (Ek is nie partydig nie, kyk gerus die video.) Instansies soos die Afrikaanse Alumni-vereniging veg hul vingers stomp vir die behoud van Afrikaans by die Universiteit Stellenbosch. Op die Puk, reken talle, het Afrikaans so tien jaar oor. Die storie oor Afrikaans op dié kampus is al ou nuus. By die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se spitsberaad oor studente-onluste en die implikasies vir Afrikaans aan hoëronderwysinstellings wat vroeër die week in Pretoria gehou is, het Chris Klopper, besturende direkteur van die SAOU, gesê die aantal Afrikaanse skole het van 2010 tot 2015 met 355 afgeneem. Dis 355 minder instansies waar kinders in Afrikaans skoolgaan. In Limpopo, sê hy, is daar net een Afrikaanse enkelmedium-hoërskool oor. Dr. Theuns Eloff, voormalige visekanselier van die Noordwes-Universiteit, het by dieselfde spitsberaad die mening uitgespreek dat die Universiteit van die Vrystaat teen 2017 volkome Engels sal wees. Hoewel daar 50% Afrikaanse studente aan die Universiteit Stellenbosch studeer, wil net 30% in Afrikaans klas draf, sê hy. Hy reken Afrikaans by Stellenbosch se dae is getel oor min of meer vyf jaar van nou af. In die 18de weergawe van die instansie Ethnologue – Languages of the World se taalverslag vir 2015 word Afrikaans gedokumenteer as ŉ taal met 6 860 000 moedertaalsprekers en 10 300 000 tweedetaalsprekers – “but decreasing”. Ek dink nie ons kan meer bekostig om tyd te spandeer daaraan om te kla op al wat digitale forum is nie. Die tyd is verby om ons vingertjies seer te tik oor ander se spelfoute op sosiale media, of om in die kommentaar-afdeling van webblaaie soos Maroela Media speelgoed rond te gooi oor iemand dit waag om van ons te verskil. As ons ons taal wil red, sal ons ons moutjies moet oprol – nie om die sleutelbord beter by te kom nie, maar om daadwerklik ŉ verskil te maak. En jy, tannie, jy en jou man kan help. As julle plaaslike hoërskool nog Afrikaans is (die kans is skraal as julle in Limpopo bly), vat vir die skoolhoof en die Afrikaanse onnies koeksisters. Ondersteun jul plaaslike Afrikaanse gemeenskapsradiostasie deur daarna te luister en positiewe terugvoer te gee, nie deur te kla oor hulle Bobby se nuwe liedjie drie dae laas gespeel het nie. Lees die plaaslike gemeenskapskoerant en moenie vir die redakteur briewe skryf oor elke tik- en spelfout nie. Ten minste doen hulle iets vir Afrikaans. Koop vir jou kinders en kleinkinders Afrikaanse DVD’s, en koop vir hulle (en vir jouself) Afrikaanse boeke. Ondersteun die Afrikaanse kunstenaars wat die moeite doen om in julle gemeenskapsaal te kom optree, al hou jy nie van haar musiek nie. Gaan kyk Afrikaanse teater, al moet jy stad toe ry daarvoor. Stuur vir jou familie oorsee alles waarop jy jou hande kan lê wat Afrikaans is. Praat Afrikaans oral waar jy kom. Sê dankie as jy diens in Afrikaans kry. Maar moet in hemelsnaam net nie kla nie. Elke keer as jy ŉ kelner nydig bykom omdat hy jou in Engels durf vra het of jou kos lekker is, kap jy ŉ spykertjie in Afrikaans se doodskis – want dis een meer nie-Afrikaanssprekende wat negatief is oor Afrikaans. Elke keer as jy jou hooghartig hou teenoor iemand wat ŉ Afrikaanse woord verkeerd uitspreek, het jy gehelp om Afrikaans se pad die afgrond in te baan. Elke keer as jy in die Afrikaanse gemeenskap onderlinge verdeeldheid veroorsaak deur op sosiale media en geselsforums (soos Maroela se kommentaar-afdeling) in meningsverskille betrokke te raak, het jy ŉ bietjie energie gemors wat jy kon gebruik het om Afrikaans te help red. Elke keer as jy vloek, iemand beledig of rassisties raak in ons kommentaar-afdeling, en ons moet dit verwyder, mors jy twee minute van ŉ joernalis wat die tyd kon gebruik het om ŉ Afrikaanse artikel te skryf. Dié wat daarbuite is en Afrikaans probeer red, is baie, glo my. Hulle kom elke dag oor ons pad, in honderde gedaantes. Hulle skryf, debatteer, marsjeer, daag op, hou vergaderings, skryf briewe, lewer betoë, doen toesprake, gaan VN toe, publiseer boeke, sing liedjies, teken petisies, maak spelfoute reg, gee woordeboeke uit, druk Afrikaanse T-hemde, bou brûe met nie-moedertaalsprekers, sê dankie vir Afrikaanse diens. Hulle hou die Afrikaanse vlam aan die brand; hulle steek Afrikaans nie aan die brand nie. Sluit jou by hulle geledere aan. Hou op kla en doen iets vir Afrikaans. Ek vra mooi. Ons taal is in groot, groot moeilikheid en ons het jou hulp nodig. Groetnis Susan Lombaard Redakteur: Maroela Media (* Vir die rekord: Ek sluit hierby elke oom en elke jongeling van albei geslagte wat saam kla in – omdat ek in die verlede beskuldig is daarvan dat die tannies in my redakteursbrief altyd die goeie karakters is en die ooms die slegtes, maak ek vandag die tannie die sondebok. Mens kan in dié land mos nie bekostig om nié polities korrek te wees nie.)