Eerste Sondag in Koninkrykstyd – Drie-eenheidsondag - Missio
Eerste Sondag in Koninkrykstyd – Drie-eenheidsondag
Drie-eenheidsondag word in meeste kerke op die eerste Sondag na Pinkster gevier. Dit is dan ook die eerste Sondag in Koninkrykstyd. Sommige kerke vier Drie-eenheidsondag op die laaste Sondag voor die begin van Advent. Die liturgiese kleur vir die Sondag is wit.
Johann Sebastian Bach het 'n aantal kantates vir Drie-eenheidsondag gekomponeer, onder andere Es ist ein trotzig und verzagt Ding, BWV 176 ('n verwerking van die gesprek tussen Jesus en Nikodemus in Johannes 3, 'n alternatiewe teks vir Matteus 28 in die Rooms-Katolieke leesrooster), en Gelobet sei der Herr, mein Gott, BWV 129. Veral die tweede werk sou goed pas voor die aanvang van die diens, tydens die kollekte of tydens geleentheid vir nadenke oor die grootheid van God.
Die fokus in hierdie liturgiese voorstel val op die alles, alle en al wat in Matteus 28:18-20 herhaal word.
As agtergrond vir die laaste perikoop, plaas ons hier 'n paar perspektiewe op die hele hoofstuk:
Na die uitgebreide en gedetailleerde fokus van Matteus op die lydenspad wat Jesus in Jerusalem gestap het – 141 verse lank – beskryf hy in drie kort episodes die slot van sy verhaal – in net 20 verse! Hy fokus op Jesus se opstanding en die vroue wat getuies daarvan was (28:1-10), noem in die verbygaan die gekonkel van die Joodse leiers en die bedrog van die Romeinse soldate (28:11-15) en sluit met die laaste opdrag aan sy dissipels wat as die Groot Opdrag bekend geword het (28:16-20).
Jesus staan op uit die dood – 28:1-10
Matteus vertel die verhaal van die opstanding op só 'n manier dat 1) die wonder van die leë graf, 2) die feit dat die eerste getuies vroue was en 3) die ontmoeting met die lewende Jesus uitstaan. Hy vertoef glad nie op die wyse waarop die opstanding gebeur het nie, of watter tipe liggaam Jesus gehad het nie of selfs nie soseer op die verbluffende verskyning van die Engel van die Here nie, maar op die betekenis wat die opstanding vir die dissipels gaan inhou. Jesus het opgestaan, Hy lewe en dít is iets wat almal moet weet.
Die boodskap van die opstanding, sowel as die ontmoeting met die lewende Here Jesus, begin die beweging na die wêreld en die dissipels word uitgenooi om hulle gereed te maak om in hulle navolging van Jesus by die Groot Opdrag na die wêreld betrokke te raak. Dit is ironies dat die wagte soos dooies word, terwyl Jesus juis uit die dood opgestaan het en lewe.
Dit is ook betekenisvol dat dit juis vroue is wat die wonder van die opstanding eerste aanskou. Dit onderstreep die historisiteit van die gebeure, want Matteus vertel dit net soos dit gebeur het, sonder om te skroom, al was vroue nie gereken as getuies in daardie tyd nie.
Die Joodse leiers en die Romeinse soldate versprei leuens – 28:11-15
Wat die Joodse leiers gevrees het, dat daar 'n leë graf sou wees, het toe inderdaad plaasgevind. Maar in stede daarvan om ordentlik ondersoek in te stel, besluit hulle om die soldate om te koop sodat daar 'n leuen storie oor die leë graf versprei sou word. Hulle volgehoue verwerping van Jesus se opstanding sluit dus selfs die ontkenning van die werklikheid in.
Jesus gee aan sy dissipels die Groot Opdrag – 28:16-20
Jesus ontmoet die elf oorblywende dissipels op die berg waarheen Hy hulle ontbied het. Sommige het Hom aanbid, terwyl sommige steeds getwyfel het. Maar, almal van hulle word nou, soos die vroue, getuies van die feit dat Jesus uit die dood opgestaan het.
Jesus verklaar dan dat Hy alle mag in die hemel en op aarde ontvang het en gee hulle die Groot Opdrag wat drie komponente het:
Gaan maak dissipels van al die nasies;
Doop hulle in die Naam van die Drie-enige God, Vader, Seun en Heilige Gees;
Leer hulle om alles te onderhou wat Ek julle beveel het.
En Jesus voeg daaraan by dat Hy met sy dissipels sal wees tot aan die voleinding van die wêreld.
Aanvangslied: Lied 454 "Vader, ons eer U vs 1,2,3"
Loflied 450 "Vader Seun Heil'ge Gees vs 1,2"
Skriflesing: Matteus 28:16-20
Wegsending: Lied 486 "Bring aan die volke die boodskap vs 1,2,3,4"
(Uit Psalm 8)
Aan die gemeente van God en aan almal wat aan die Here behoort …
2Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! (Uit 2 Korintiërs 1)
Die Seun is vir die verlossing verantwoordelik, maar die Vader en die Gees is ook daarby betrokke (Joh. 1:29; Rom. 3:24; Joh. 10:29, 25, 37; Luk. 1:35; Joh. 16:13).
F112. (a) "My Hande Hef Ek Op Na U"
Oorspronklike titel: I Lift My Hands
Teks en Musiek: André Kempen
Afrikaanse vertaling: Vers 1 Jan de Wet & vers 2 Atlanta van Vuuren
© 1989 Kempen Music
1. My hande hef ek op na U
Ek loof U naam en buig voor U
want U is Heer,
die Koning van my hart.
En ek dien geen afgod nie
en niks is meer belangrik nie
as dat U in my hart regeer
daar is geen plek vir ander nie.
Voor U o Heer,
lê ek nou, my lewe neer.
2. O Koning Heer, ek wil U eer
U naam besing, U hulde bring
want U o Heer, bly altyd, in beheer.
U wil ek my lewe wy
gehoorsaam my in U verbly
Laat my lied 'n loflied wees
aan U o Vader, Seun en Gees.
Ek wil U roem, Vader noem
My God en Heer.
Skaf 'n houer koekies aan wat tydens die familie-oomblik of aan die einde van die diens aan die kinders uitgedeel kan word.
Die verhaal by die inleiding tot die preek kan ook in die familie-tyd gebruik word:
Carrie is Russel Brownworth se jongste dogter. Sy was amper drie jaar oud toe dié storie afspeel. Russel vertel: "Haar twee ouer susters, destyds sewe en nege onderskeidelik, het omtrent elke kind in die omgewing in die middae na skool bymekaargemaak om te kom speel." Wegkruipertjie was die kinders se gunsteling speletjie.
Natuurlik wou Carrie, die amper-driejarige, altyd saamspeel. Vir haar ouer susters was sy natuurlik altyd in die pad. Hulle het skaars begin speel of Carrie is weggestuur, het haar knieë stukkend geval, meestal in trane.
Een middag kom Carrie weer aangehardloop, weer in trane. "My vrou, Elizabeth," vertel Russel, "troos haar deur haar twee varsgebakte reuse koekies te gee."
"Moenie die groot kinders gaan vertel jy het koekies nie," waarsku Elizabeth, "ek het nog nie genoeg vir almal gebak nie."
Dadelik hardloop Carrie buitetoe. Sy gooi die voordeur oop, en roep selftevrede na buite waar die groter kinders speel: "Koekies! Ek het koooeeekiiieees!"
Goeie nuus moet met groot entoesiasme verkondig word!
Lees die groot opdrag uit die Die Nuwe Testament vir Kinders deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999.
16–17 Die elf vriende van Jesus is reguit na Galilea toe. Hulle het Jesus op die berg gaan soek waarheen Hy hulle laat gaan het. Toe hulle Hom daar sien, was party van sy vriende so bly dat hulle voor Jesus neergeval het en Hom aanbid het. Maar 'n paar van hulle was nie so seker dat dit regtig Hy is nie.
18–19 Jesus sê toe vir sy vriende: "God het nou vir My al die mag gegee. Nou is Ek die sterkste en die belangrikste in die hemel en op aarde. Nou stuur Ek julle na mense regoor die wêreld toe. Sê vir hulle om in My te glo* en om net te doen wat Ek sê. Doop* hulle ook in die Naam van die Vader, die Seun en die Heilige Gees*. Vertel vir hulle alles wat Ek julle geleer het. Sê vir hulle om na My te luister.
20 "Onthou, Ek los julle nooit alleen nie. Ek is elke dag by julle tot op die heel laaste dag."
Enkele begripsvrae vir die kleiner kinders
1. Hoekom is daar nou dan net 11 dissipels as daar aan die begin 12 dissipels deur Jesus gekies was. (Judas is nie meer deel van die groep nadat hy Jesus verraai het en sy eie lewe geneem het)
2. Na wie word die dissipels gestuur om die goeie nuus te gaan vertel? (Mense regoor die wêreld)
3. Watter 2 dinge moet die dissipels spesifiek doen? (Vertel en doop)
4. Met watter spesiale troos en bemoediging het Jesus die dissipels op aarde agtergelaat met sy hemelvaart (vs 20)? (Dat Hy hulle nie alleen laat nie maar by hulle bly (deur Sy Gees).)
Roep die kinders vorentoe om hulle hande in die water in die doopbak te kom sit. Verduidelik dat toe hulle gedoop is in die naam van die Vader, Seun en die Heilige Gees, God 'n baie spesiale belofte aan hulle gemaak het. Hy het belowe Hy sal vir hulle sorg soos 'n goeie Pa. Hy het belowe dat toe Jesus vir ons sonde gesterf het, dit ook in hulle plek was. Daarom vergewe God ons sonde en sal Hy ons nie eendag daarvoor straf nie, dit is klaar gestraf. Hy het belowe dat hulle nooit sonder Hom sal wees nie. Die Heilige Gees is altyd by hulle en daarom kan hulle altyd met God praat en luister wat Hy sê. Kom ons luister wat Jesus hieroor gesê het net voor Hy van sy dissipels af weg is. (Hierdie gedeelte kan vervang word met die bediening van die doop.)
Matteus 28 borrel oor van goeie nuus. Na die traumatiese verhaal van Jesus se lyding en sterwe (hoofstuk 27) vertel hoofstuk 28 van Jesus se opstanding uit die dood. Soos 'n refrein word die goeie nuus oor en oor vertel:
Die engel vertel die vroue: Jesus is nie in die graf nie, Hy is uit die dood opgewek soos Hy gesê het;
Die vroue hardloop en gaan vertel vir die dissipels. Hulle gee ook die opdrag dat die dissipels na Galilea, na die berg toe moet gaan, om Jesus daar te gaan ontmoet;
Jesus self ontmoet die vroue terwyl hulle hardloop, en sê hulle moenie bang wees nie. Hulle moet die nuus en opdrag aan die dissipels gaan oordra.
Die hoogtepunt is wanneer Jesus in lewende lywe aan die dissipels verskyn op die berg in Galilea, en die opdrag om die goeie nuus wêreldwyd te gaan vertel.
Goeie nuus moet met entoesiasme verkondig word!
Waar al die lyne bymekaarkom
Die toneel van die misdaad is die plek waar al die lyne in 'n goeie misdaadfliek of misdaadplot bymekaarkom. Die ontdekking wie die skuldige is, wie die juwele gesteel, die moord gepleeg, die bank beroof, die kunswerk tussen neus en ore laat verdwyn het, het te doen met leidrade wat almal in plek val op die misdaadtoneel.
Op 'n soortgelyke manier help Matteus ons in die laaste vier verse om te verstaan waaroor sy Evangelie eintlik gaan. Natuurlik is die Matteus-evangelie nie misdaadfiksie of 'n whodunit-riller nie. Dis goeie nuus. Dis geskiedenis. Maar goeie nuus het ook 'n plot. Goeie nuus bestaan uit verskeie lyne en elemente. As jy die hart van die goeie nuus wil verstaan, moet jy kliek hoe al die lyne bymekaarkom.
In die Matteus-evangelie gebeur dit hier in die laaste vier verse. Kom ons kyk na 'n paar belangrike lyne uit die evangelie.
Die opgestane Jesus ontbied sy dissipels na die berg in Galilea. Regdeur die Bybel is berge die plek waar God Hom beslissend aan mense bekendmaak. Dink aan Moses wat die wet op die berg gekry het. In Matteus lewer Jesus aan die begin van sy bediening in Galilea sy rede op die berg. Hier (5-7) verduidelik Jesus die grondbeginsels van God se koninkryk. Hoe lyk die lewe van mense wat Jesus volg en sy koningskap erken? Die bergpreek gee die antwoord.
Later, op die berg van verheerliking, sien die dissipels die heerlikheid van Jesus op 'n totaal nuwe manier (17).
Aan die einde van die evangelie laat Jesus hulle weer terugkeer na die berg. Die presies berg word nie aangedui nie, maar dit kon maklik die berg wees waar Jesus se bergpreek gelewer het. Sedertdien het Jesus die selfopoffering, die nederige diens, die totale gehoorsaamheid aan God waarvan sy bergpreek getuig, met sy eie lewe en sterwe bevestig. Só het Jesus sy dissipels met woord en daad geleer.
Daarom dra die woorde in die laaste verse van Matteus 28 soveel gewig. Sy laaste woorde is die agenda vir die lewe van die kerk van alle eeue. Hier – in Jesus se laaste woorde op die berg – het ons met die wesenlike van dissipelskap te doen.
"Aan My is alle mag gegee…"
Die koningskap van Jesus word deurgaans in Matteus beklemtoon. Reeds in hoofstuk 2 besoek die sterrekykers uit die ooste Jesus, die koning van die Jode. Hulle kniel voor Hom en bring hulde aan Hom met koninklike geskenke.
Wanneer Jesus met sy bediening begin, word Hy deur die Satan versoek (4). Een van die versoekings is dat Jesus die wêreldheerser kan word. Jesus weier hierdie versoeking. Hy kies nie die kortpad van glorie nie, maar die eensame pad van getroue gehoorsaamheid aan die Vader.
Nou, hier is hoofstuk 28, ontvang Jesus van die Vader dit waarmee die Satan Hom wou omkoop: "Aan My is alle mag gegee in die hemel en op die aarde…" (28:18). God het aan Jesus al die mag gegee, op grond van sy gehoorsame oorwinning aan die kruis en die bevestiging daarvan in die opstanding. Dit word op verskeie plekke in die Nuwe Testament beklemtoon, soos Ef 1:20-23; Fil 2:6-11; Kol 1:15-20; en 1 Pet 3:18-22.
Hiermee vervul Jesus die profesie uit die Ou Testament aangaande die Seun van die Mens aan wie alle mag, eer en krag gegee sal word. Hy sal tereg aanbid word deur al die nasies en sy koninkryk sal vir ewig wees (Dan 7:13–14).
"Alle mag" beskryf Jesus se identiteit, koningskap en gesag. Jesus, die Koning, is die vaste fondament waarop die dissipels kan vertrou as hulle die groot opdrag, wat hulle aanstons ontvang, gaan uitvoer. Dit is ook die rede waarom hulle nie aan Hom moet twyfel nie. Jesus regeer oor alles. Jesus, die lewende en verhoogde Messias, bevestig persoonlik hier op die berg sy gesag en sy regering.
Wie Jesus navolg, en sy bevele uitvoer, doen dit op die hoogste gesag denkbaar. Dit pas om voor hierdie Een te buig, Hom te aanbid, en Hom na te volg.
Gaan dan… maak dissipels… doop hulle
Die Groot Opdrag wat Jesus gee, bestaan uit drie elemente:
Hier word vier werkwoorde gebruik: Gaan, maak dissipels, doop en leer. Die belangrik om tesnap dat "maak dissipels" (matheteusate) die enigste werkwoord is wat in die bevelsvorm staan. Die ander drie werkwoorde is deelwoordvorme. Dit beteken dat "maak dissipels" die primêre opdrag is, waaraan die ander drie ondergeskik staan.
Die kern van die Groot Opdrag is: Maak dissipels van die nasies, terwyl julle na hulle gaan, hulle doop en hulle leer om alles te onderhoud wat Jesus julle geleer het. Die kerk is 'n gemeenskap van dissipelmakers wat oor alle denkbare grense gaan na alle mense, hulle doop en hulle leer.
Christian Schwartz sê dat die doel van 'n appelboom nie in die eerste plek is om appels te produseer nie. Appelbome produseer appels sodat daar ander appelbome tot stand kan kom. Die punt is: die gemeente, en elke dissipel, van die Here se doel is om ander dissipels te maak. Ons doen dit terwyl ons gaan, leer en doop.
Dit word moontlik om dissipels te maak as ons gaan, leer en doop.
Gaan verwys na die oorsteek van grense na die nasies toe. Die evangelie is nooit inklusief nie, dit bevestig nie bloot bestaande geloofsgemeenskap in bestaande kringe nie. Dit gaan oor grense, van my groep na ander groepe, na die nasies. Nasies verwys hier weer eens na Daniël 7:14 (Alle mense en tale en nasie sal Hom dien). Griekssprekende Jode het die woord ook gebruik vir heidene. Dit beteken alle mense sonder uitsondering.
Leer is om alles wat Jesus die apostels geleer het, aan ander te leer. Dit verwys nie net na sekere gebooie of opdragte nie. Alles wat Jesus met hulle gekommunikeer en voorgeleef het, is in die opdrag ingesluit; of dit onderrig, spreuke, seëninge, gelykenisse, profesieë of voorbeeld was.
Doop verwys na die nuwe gemeenskap wat tussen die gedoopte en Vader, Seun en Heilige Gees tot stand kom. Dit verwys ook na die nuwe onderlinge geloofsgemeenskap tussen die gedooptes. Om gedoop te word, is om in die gemeenskap van verlostes met die lewende God tuis te kom.
Die Groot Opdrag vandag
As gemeente moet ons doelgerig daaraan werk om uitvoering aan Jesus se opdrag te gee. Dit beteken onder andere:
Elkeen van ons moet doelgerig daaraan werk om te groei in die kwaliteit van ons eie dissipelskap. Die uitdaging is om te doen wat Jesus ons geleer het, omvoortdurend uit ons eie gemaksones te kom oor ons eie navolging van Jesus.
Ons moet oplet wie die Here oor ons pad stuur. Watter geleenthede bestaan daar om binne ons invloedsfeer en daaglikse lewe uit te reik na mense en hulle te help om die Here te leer ken en sy dissipels te word? Daar is vir elkeen van ons enormegeleenthede.
Ons moet doelbewus werk aan die oorsteek van grense na ander, na die nasies. In elke stad of dorp in ons land het die "nasies" reeds gekom. Ons kan in ons plaaslike kontekste deelneem aan die deel van die goeie nuus van Jesus Christus.
Ons moet ook deelneem aan projekte om die evangelie te bring by nasies in groot dele van die wêreld wat nog nie van die Here Jesus gehoor het nie.
"Ek is by julle…"
Jesus sluit sy laaste woorde af deur te sê: "En onthou: Ek is by julle al die dae tot die voleinding van die wêreld".
Aan die begin van die Matteus-evangelie sê die engel vir Josef Jesus sal Immanuel, God by ons, genoem word. In die middel van die evangelie hoor ons waar twee of drie in Jesus se Naam bymekaar is, is Jesus by hulle. En hier teen die einde nog kom 'n belangrike tema in die Evangelie tot uitdrukking as Jesus beloof Hy is tot aan die einde van die wêreld by ons, by sy dissipels.
Dit beteken dat die Groot Opdrag, met al die avontuur, vrees, opoffering, pyn en swaarkry, nie iets is wat Jesus se volgelinge op hulle eie aanpak nie. Ons doen dit in gemeenskap met die lewende Here.
Daar kan geen groter avontuur wees nie.
(Uit Basisliturgie Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2013-14) of