Jare van Verandering — Google Arts & Culture
06 Mei 1989 – 03 Okt. 1991
'n Tipiese dagboek uit die tyd van die Duitse hereniging.
Sondag 7 Mei 1989
Verkiesing vanoggend. Dit was weer só 'n pyn. Ek het vir die SED-koei van die verkiesingskommissie gesê: Ek wag al agt weke lank vir die loodgieter. Die kraan in my tuin bly drup, maar niks gebeur nie. Sy het 'n aantekening daarvan gemaak. Die aand het hulle oor die Westerse televisie gesê sommige groepe het deur die stemme self te tel, bewys dat die verkiesing gemanipuleer is. (Talle kiesers het dié keer glo die kandidate van die Nasionale Front geskrap.) Mense was net veronderstel om deel te neem en nie 'n bohaai te maak nie. Maar dit sal beslis aangemeld word. Dan is daar nie 'n kans dat my kraan reggemaak sal word nie.
Dié stembus is in die laaste "Volkswahlen" (algemene verkiesing) in Leipzig gebruik.
Die laaste algemene verkiesing op grond van 'n verenigde lys (“Einheitsliste”) wat deur die SED saamgestel is. 98,77 persent van die toegelate kiesers het gestem, en volgens die verkiesingskommissie het 98,84 persent van hulle ten gunste van die kandidate van die Nasionale Front gestem. Deur die tel van die stemme by stemlokale te monitor, kon onafhanklike groepe bewys dat die verkiesingsresultate gemanipuleer is.
Woensdag 7 Junie 1989
Ons werkskollega Stefan Wille (Steve) het 'n burgerregteaktivis geword. Hy het om 17:00 na Alex gegaan om teen die verkiesingsbedrog te betoog. Hy het in die Umweltblätter (omgewingsnuusbriewe) wat by die kerk aangebring is, daarvan gelees. Daar het nie veel in Alex gebeur nie. Baie polisielede en tonne Stasi. Steve het gou van besluit verander. Hy's nie só dom nie. Dis nou veronderstel om op die 7de van elke maand plaas te vind.
Drukmasjien in die Umwelt-Bibliothek
In April 1987 is begin om sowat 1 000 afskrifte van die omgewingsnuusbriewe in die Umwelt-Bibliothek (omgewingsbiblioteek) in Berlyn te publiseer. Die opmerking "Nur für den innerkirchlichen Dienstgebrauch" (net vir amptelike kerkgebruik) het 'n mate van beskerming teen staatsliggame gebied. Desondanks het staatsekuriteitsamptenare op 25 September 1987 by die perseel van die Zion-gemeenskap ingebars, op die kopieermasjien beslag gelê en almal teenwoordig in hegtenis geneem. 'n Plegtige waak voor die Zionskirche en beswaar in die internasionale media het daartoe gelei dat die staatsmoondheid toegegee het. Daarna het die omgewingsnuusbriewe die bekendste publikasie ten gunste van die opposisie geword. Twee-en-dertig uitgawes is teen September 1989 gepubliseer.
Poskaarte van vakansie in Hongarye
Hongarye het sy grensdrade met Oostenryk op 2 Mei 1989 begin verwyder. Daar was nou 'n gat in die Ystergordyn. Baie Oos-Duitse burgers het na Hongarye gereis om te kyk of hulle die grens kon oorsteek. Hulle het in tente rondom die Wes-Duitse ambassade in Boedapest saamgetrek. Die situasie was nog kalm, maar daar was woede in die lug.
Donderdag 3 Augustus 1989
Aaklige weer. Gister was die temperatuur gemiddeld 11,5 grade Celsius – die koudste dag in Augustus sedert 1893. Die rooi stormteken is by die Baltiese strandoorde aangebring. Dit dui op 'n algemene swemverbod. Tant Hiltrud het 'n poskaart uit Siprus gestuur. Daar is 'n prentjie op van 'n antieke tempel onder 'n wolklose hemel. Ek sal dié lande nooit sien nie. Dalk Bulgarye of Hongarye. My dogter Annabel het uit Boedapest geskryf: Die somer gaan opwindend wees. Geen idee wat sy bedoel nie.
Saterdag 2 September 1989
Die nuutste sportsoort vir DDR-burgers: klim oor ambassadeheinings. Dalk sal ons later nog 'n Olimpiese medalje daarvoor kry. Daar is chaos in Boedapest en Praag. Duisende mense sit in die ambassadetuine en eis om weg te gaan. Hopelik besluit Annabel nie om aan dié nuwe massaopstand deel te neem nie.
Voorwerpe om te waai
Die Wes-Duitse ambassade in Praag het op 22 Augustus vir besoekers gesluit. Al hoe meer DDR-burgers het oor die heining van die Palais Lobkowicz geklim. Teen die tyd dat hulle uiteindelik toestemming gekry het om teen einde September 1989 weg te gaan, het sowat 6 000 mense in die ambassadetuin uitgespan. Net drie dae later het nog 7 600 Oos-Duitsers in die ambassade uitgespan.
Saterdag 7 Oktober 1989
Daar was 'n groot partytjie vir die 40e herdenking. Gejuig, omhelsing, gelag asof niks gebeur het nie. Ons was by die kermis in Alex. Heidelore het 'n halfuur lank in die ry gestaan vir bakke met 'n blou uiepatroon. Ek het myself met twee of drie biere bederf. Die aand oor die televisie na die betoging by Alex gekyk. Duisende jong mense het na die Palazzo Prozzo opgeruk. Terselfdertyd het ons ons inkope huis toe gepiekel. Ons moet almal ons kruis dra.
Die DDR het sy 40e herdenking op oordadige wyse gevier. Terwyl die BBP's in die Palast der Republik gevier het, het betogers wat 'n oproep om demokratiese hervorming gedoen het, om 17:00 by die Wêreldklok op Alexanderplatz bymekaargekom. Daarna het hulle na die Palast der Republik opgeruk. Ná donker het DDR-sekuriteitsmagte op wreedaardige wyse teruggeslaan.
Maandag 9 Oktober 1989
Sake word nou rêrig warm. Tienduisende mense het die strate in Leipzig ingevaar. Mense is so woedend vir die ou boeties in die SED-politburo. Vooraf het wilde gerugte die ronde gedoen. By die werk het my kollega Steve gesê tenks is rondom Leipzig gestasioneer. Maar Gorbatsjef het nie toegelaat dat hulle ontplooi word nie. Tog is dit goed dat ek by die huis gebly het. Daar was ook 'n paar opstande in Berlyn.
Maandag-betogings op 9 Oktober 1989 in Leipzig.
Lothar König oor die Maandag-betogings
'n Gebedsbyeenkoms vir vrede is 'n paar jaar lank elke Maandag in die Nikolaikirche in Leipzig gehou. Van Maart 1989 sou dié wat aansoek gedoen het om die staat te verlaat, ná die tyd bymekaarkom en na die hooftreinstasie gaan. In September 1989 het die Maandag-betoging 'n aanduiding van die toenemende spanning en die politieke krisis geword. Op 9 Oktober 1989 het sowat 70 000 mense byeengekom en na die middestad opgeruk.
Woensdag 25 Oktober 1989
Annabel is werklik opgewonde sedert sy in die somer na Boedapest gereis het. Sy het dit oorweeg om saam met haar vriend die grens van Hongarye na Oostenryk oor te steek. Maar sy wil nie weghardloop terwyl sy sake hier kan probeer verander nie. Sy het gister vir 'n “inligtingsgebed” na die Gethsemanekirche gegaan. Van daar het hulle deur Berlyn na die staatsraadsgebou opgeruk om teen die verkiesing van Egon Krenz tot voorsitter van die staatsraad te betoog. Daar het hulle brandende kerse op die sypaadjie geplaas. Hulle het goed geskree soos: “Egon Krenz, ons ondersteun jou nie. Egon, jou verkiesing is 'n leuen; die volk het jou nie gekies nie.” En: “Skakel die kassie af en sluit aan!” Hoekom dít? Wel, die televisie is nou opwindender as ooit vantevore.
Erich Honecker, hoofsekretaris van die SED en voorsitter van die staatsraad (1976-1989)
Betoging teen Egon Krenz op 24 Oktober in Berlyn
Nadat Egon Krenz vir Erich Honecker as hoofsekretaris van die SED opgevolg het, is hy tot voorsitter van die staatsraad verkies. 'n Protesbrief is in die Gethsemanekirche geskryf en daar is besluit om dit as 'n groep na die staatsraad te neem. Sowat 12 000 betogers het vreedsaam deur Berlyn gestap.
Maandag 6 November 1989
Steve het met middagete gesê die plaaslike Berlynse vereniging van die Sosiaal-Demokratiese Party is gister in die Sophienkirche in Hamburger Straße gestig. Hy het die kans benut om aan te sluit. Dr. Schmidt, ons departementshoof, het net gebrom: “Moenie te ver by die venster uitleun nie. As sake weer verander, gaan jou kop die eerste een wees wat waai.” Steve het gesê sy oupa was in die SDP, hoewel dit links teen Kommuniste was. Vandag is dit presies die regte ding om te doen. Hulle is baie goed met organiseer. Sodra jy jou aansluit, vorder hulle die eerste lidmaatskapbydrae in: DM20. En daarmee is die DSF (Vereniging vir Duits-Sowjet-Vriendskap) en die FDGB (Vrye Duitse Vakbondfederasie) daarmee heen.
Kwitansie vir aanvanklike lidmaatskapbydrae tot die SDP
'n Plaaslike Berlynse vereniging van die Sosiaal-Demokratiese Party in die DDR (SDP) is op 5 November 1989 gestig. Die party is op 7 Oktober 1989 in 'n pastorie in Schwante gestig. Ander plaaslike verenigings is ook gestig en voorsitters is verkies.
Vrydag 10 November 1989
Annabel het saam met haar vriend na 'n tegnopartytjie in die een of ander kelder gegaan. Hulle het albei verstommend gelyk. Toe hulle teen middernag nog nie terug is nie, het ek bekommerd geword. Toe lui die deurklokkie. My buurman Krause het met 'n bottel vonkelwyn voor die tuindeur gestaan. “Die Muur is oop,” het hy gejuig. Pandemonium by al die grensposte, maar dis alles vreedsaam. Krause het gesê hy het 28 jaar lank hiervoor gewag. Hopelik sal die kinders te midde van al die chaos veilig wees. Hulle het teen dagbreek opgedaag. Hulle het die hele nag op die Kudamm gedans. Annabel het gesê dit was die grootste partytjie wat daar nog ooit was.
Tuisgemaakte beligtingstelsel van 1986
Berlyn se tegnokultuur het met die val van die Berlynse Muur ontstaan. Hereniging het onmiddellik ná 9 November 1989 in leë kelders begin plaasvind. "Toe die Muur val, was daar 'n slag, en dié slag kon ook in die musiek gehoor word," sê die vooraanstaande Berlynse platejoggie Tanith in 'n beskrywing van die rol van tegno as die klankbaan vir die val van die Muur.
Sondag 12 November 1989
Dis ware massamigrasie. Die Friedrichstraße-stasie bars uit sy nate. Niemand gaan meer ID's na nie. Op die S-Bahn was ons soos sardientjies opgedruk. 'n Skare mense al rondom die Zoo-stasie. Die verkeer het heeltemal stilgestaan. Die Wes-Berlyners was verstom oor hoeveel Oosterlinge daar was. Ek het gevra waar mens die “verwelkomingsgeld” van DM100 kon kry. Enige bank of poskantoor, was die antwoord. In die voorstede is die rye korter. Wat maak dit saak? Om in 'n ry te staan, is nie vir ons iets nuuts nie. Die atmosfeer was wonderlik. 'n Poskantoorwerker het aan ons 100 Wes-Duitse mark elk betaal en 'n piepklein datumstempeltjie op ons ID-kaart geplaas.
Omdat pensioentrekkers in die DDR geen geld in die Wes-Duitse geldeenheid gehad het nie, het die staatsregering lank aan elke nuwe besoeker uit die Ooste 'n verwelkomingsbedrag van DM100 betaal. Die dag nadat die Muur geval het, is dié vrygewige maatskaplike diens outomaties uitgebrei na die massa mense wat opgedaag het.
Mense staan op 11 November 1989 in 'n ry in Badstraße in Wes-Berlyn vir die verwelkomingsgeld. (Foto: Matthias Schubert)
Winfried Witzel oor die verwelkomingsgeld
Donderdag 30 November 1989
Die jongste gier is om die Muur in klein stukkies te kap. Jong mense kom selfs van Swabia om 'n kleurryke stukkie beton of 'n stukkie doringdraad te kry. Ek het in my gereedskapskas na 'n hamer en 'n beitel gesoek en saam met Heidelore soontoe gegaan. Al die gehamer en gekap het dit laat klink asof duisend houtkappers die grensversperring aangeval het. Soms het hulle sakke vol weggedra. Dis die beste ding wat met die Muur gedoen kan word.
Stukke van die Berlynse Muur
Vrydag 15 Desember 1989
Dr. Schmidt, die departementshoof, het almal vandag aangesê om na die personeeldepartement te gaan en ons werksdokumente na ontvangs te bring. Steve was woedend en het gesê die wyse kamerade wou alle spore van hul wonderlike en vrygewige optrede uitwis. Dr. Schmidt het heel hardkoppig niks gesê nie. Die SED-mense is nou heel bedaard.
Die "Kaderakte" (werksdokumente) was 'n soort profiel wat voortdurend bygewerk is en wat elke instelling, van skooldae tot by ouderdomspensioen, gehou het. Die betrokke persoon kon dit nie sien nie. Die minister vir staatsekuriteit kon die dokumente na willekeur gebruik. Die lêers is in 1989 aan werknemers beskikbaar gestel, hoewel hulle dikwels eers geredigeer is.
Vrydag 22 Desember 1989
Die Brandenburg-hek is nou oop. Die versperrings is na die kant geskuif. Ek is in die somer van 1961 laas hier deur toe ek 'n tjokkertjie was. Ek dink ek het vandag trane in my oë gekry. 'n Nuwe jaar gaan binnekort begin. Wat sal dit inhou? Die vereniging van Duitsland? Annabel, wat altyd so krities oor die DDR was, is nou nie meer so entoesiasties nie. Mense het skaars van Honecker en kie ontslae geraak voordat hulle agter die vet Kohl begin aantou het. Wanneer gaan sy tevrede wees?
Sloping van versperrings by die Brandenburg-hek, 21 Desember 1989
Oujaarsaandviering by die Brandenburg-hek, 31 Desember 1989
Kersboom agter die Berlynse Muur, 26 Desember 1989
Die Brandenburg-hek is in die teenwoordigheid van Helmut Kohl, Wes-Duitse kanselier, en Hans Modrow, eerste minister van die DDR, heropen. Die twee regeringshoofde het saam deur die hek gestap. Sowat 100 000 mense het ondanks swaar reën aan albei kante van die voormalige versperring saamgedrom.
Sondag 24 Desember 1989
Ons wou Kersfees soos gewoonlik vier. Maar dis nou 'n nuwe era. As ek dink hoe moeilik dit verlede jaar was om 'n paar Kersvaders van sjokolade en 'n paar lemoene in die hande te kry. Ons het al ons Westerse geld vir die vierde week van die Adventstyd bymekaargeskraap en na Neukölln gegaan. Chaos, so spanningsvol daar. Annabel het gesê sy sal nie voor die materialisme van die kapitalistiese stelsel buig nie. Waar het die kind sulke uitdrukkings geleer? Ons het vir DM34,20 vir haar 'n Walkman gekoop.
'n Baie gesogte kassetopnemer
Maandag 1 Januarie 1990
Ons het die Hasselhoff-konsert by die Brandenburg-hek bygewoon. Toe hy die verhoog betree, het almal "David... David!" geskree. Heidelore het trane in haar oë gekry en gefluister "Hy lyk selfs beter as Frank Schöbel." Toe begin hy "I've Been Looking for Freedom". Ek kon die woorde nie verstaan nie. Maar almal het met "Freedom" saamgesing. Vir 1989 is dít die woord van die jaar.
In 1989 is meer as 70 000 kopieë per dag van die enkelsnit "Looking for Freedom" verkoop en dit was agt weke lank boaan die trefferslys. David Hasselhoff het op Oujaarsaand 1989 vir meer as 500 000 mense by die Berlynse Muur gesing.
Oujaarsaand 1989 by die Berlynse Muur
Langspeelplaat "Looking for Freedom"
Vrydag 12 Januarie 1990
Die Westerse geld is alles op. Dit was eintlik nie veel nie. Ten minste is plaaslike vervoer vir Oos-Duitsers gratis. Jy kan daarmee oral heen reis. Maar wat kan jy daar doen as jy nie eens 'n koppie koffie kan koop nie? Ten minste geniet Annabel steeds haar vryheid. Sy het na die Amerikaanse gedenkbiblioteek gegaan en 'n spul boeke uitgeneem. Sy sê daar was mense wat boeke teruggebring het wat hulle nie kon teruggee nadat die Muur op 13 Augustus 1961 opgerig is nie. Dankie tog dat die biblioteek nie boetes gehef het nie.
Dinsdag 16 Januarie 1990
Daar was gisteraand 'n geweldige betoging in Lichtenberg. Die hekke van die Stasi-hoofkantoor behoort werklik as 'n simboliese gebaar toegemessel te word. Maar die skare was so opgewonde dat hulle oor die hekke geklim en hulle van binne oopgemaak het. Die skare het toe by die gebou ingebreek en meubels by die vensters uitgegooi. Die polisie het net stil toegekyk wat gebeur. Uiteindelik het Modrow reguit uit die Tafelronde-vergadering gekom, in sy kar geklouter en oor 'n luidspreker aangekondig dat dit alles openbare eiendom is.
Nuwe Forum se oproep om openbare betogings
Burgergroepe het reeds op 4 Desember 1989 Stasi-kantore in baie distrikshoofstede beset. Die Nuwe Forum het 'n oproep om 'n betoging die aand van 15 Januarie 1990 voor die Stasi-hoofkantoor gedoen. Betogers het die terrein bestorm.
Magtigingskaart van die burgerlike komitee vir die ontbinding van die ministerie vir staatsekuriteit, wat gebruik is om toegang tot die geboue in Normannenstraße te verkry
'n Burgerlike komitee is die aand van 16 Januarie in die kantoor van Erich Mielke, Stasi-leier, gestig om die ontbinding van die Stasi te bewerkstellig. Terselfdertyd het die Sentrale Tafelronde 'n werksgroep vir sekuriteit gestig. Die proses het begin om die ministerie vir staatsekuriteit te beëindig.
Donderdag 18 Januarie 1990
Steve het uiteindelik 'n superopstandeling geword. 'n Burgerlike komitee is in die Stasi-hoofkantoor gestig. Dit werk uit die kantoor van Erich Mielke, hoof van die Stasi. Die gebou is bestem om later 'n museum te word. Mielke is in sy eie, private tronk, en kla oor die slegte toestande daar. Die polisie hou die Stasi-terrein dop en die lede van die burgerlike komitee het hul eie identiteitskaart. Steve het vir ons syne gewys. Ons was nogal verbaas.
Werksverlofvorm om aan die Tafelronde deel te neem, 22 Januarie 1990
Vrydag 9 Februarie 1990
Steve het ons by die werk besoek en vir ons van sy avonture met die Stasi vertel. Hy het sy verlofvorm van die burgerlike komitee aan die personeeldepartement gegee. Hulle het almal natuurlik dadelik toegegee, selfs dr. Schmidt. Hy het sonder enige beswaar geteken. Dié wat die ou gesag lojaal gedien het, sal die nuwe gesag bly dien. En dié wat onvanpas opgetree het, sal dít ook bly doen. Ek vrees die ergste vir Steve vir die toekoms.
Om in die komitees vir die ontbinding van die Stasi te werk, het tot 'n voltydse werk ontwikkel. Gevolglik het die regering gelas dat almal wat betrokke was, van hul gewone indiensnemingskontrakte af vrygestel word, maar met voortgesette betaling.
Woensdag 28 Februarie 1990
Heidelore is terug nadat sy haar suster Hiltrud in Düsseldorf besoek het. Hulle het 'n kwaai uitval gehad. Hiltrud het gesê alle Oos-Duitsers is lui en gierig. Hulle wou werk soos onder Honecker en leef soos onder Kohl. Hulle gaan 'n verrassing kry. Heidelore het vir haar gesê Wes-Duitsers dink aan niks anders as geld nie en het geen ideale nie. Dís nou wonderlike vooruitsigte vir Duitse eenheid.
Saterdag 3 Maart 1990
Baie goed gebeur by die skool. Annabel, wat binnekort haar matriekeksamen sal aflê, praat baie daarvan. Daar is nou nie meer lesse op Saterdae nie. Die hoof is afgedank. Haar voormalige adjunk beklee nou die pos, selfs al was sy in die SED. Byna almal het die party verlaat. Die FDJ het eenvoudig verdwyn. Burgerregtegroepe is ontbind. Die onderwysers is nie seker wat om in geskiedenis en Duits te onderrig nie. Hulle laat die leerlinge eenvoudig onder mekaar debatteer. Hulle het selfs 'n leerlingverteenwoordiger gekies. Drie raaie wie dit is...
Sondag 18 Maart 1990
Die eerste verkiesing waaraan mens vrywillig deelgeneem het . Ek het natuurlik vir Kohl gestem. Dr. Schmidt, ons voormalige departementshoof, het gesê Kohl is 'n geldman. Dis hoekom hy vir die PDS gestem het. Maar geld is presies wat die Ooste nou die meeste nodig het. As Duitse vereniging nie gou plaasvind nie, is ons almal daarmee heen. Annabel het natuurlik vir haar groen-alternatiewe burgerregteaktiviste gestem. Hulle is aangename mense, maar ek sal hulle nie vertrou om 'n staat te beheer nie.
Verkiesingsplakkaat van die Deutsche Soziale Union (Duitse Sosiale Unie) vir die parlementêre verkiesing op 18 Maart 1990.
Verkiesingsplakkaat van die PDS, die party wat die SED opgevolg het, vir die parlementêre verkiesing op 18 Maart 1990.
Die CDU het met 40,6 persent van die stemme duidelik as die wenner van die verkiesing tot die volkskamer, die parlement van die DDR, na vore getree. Die SPD se veranderlike houding oor hereniging het hom duur te staan gekom, want hy het net 21,8 persent gekry. Die PDS, die party wat die SED opgevolg het, het met 16,3 persent billik gevaar. Die burgerregtegroepe wat as Bündnis 90 (Alliansie 90) saamgestaan het, is met net 4,8 persent van die stemme polities uitgedruk.
Woensdag 4 April 1990
Steve het ons werkspan uiteindelik verlaat. Hy is formeel na 'n komitee vir die ontbinding van die Amt für Nationale Sicherheit (Kantoor vir Nasionale Sekuriteit), die opvolger van die Stasi, verplaas. Hy werk nou deur Stasi-lêers. Tydens middagete het ons 'n hewige bespreking daaroor gehou. Dr. Schmidt het natuurlik gesê dat ons die verlede eenvoudig moet vergeet. Watter verskil maak dit nou wie deel van die Stasi was? Ek stel eintlik baie daarin belang, veral in Schmidt, die ou SED-bliksem.
"Vouerkaart" (amptelike ID) van werknemers van die Ministerie vir Staatsekuriteit
Op 15 Januarie 1990 het die Sentrale Tafelronde ongebruikte ID's van die Ministerie vir Staatsekuriteit as ID-kaarte vir sy werknemers begin gebruik.
Die Stasi-argief het getoon dat vooraanstaande lede van alle partye onafhanklike samewerkers in die ministerie vir staatsekuriteit was. 'n Algemene debat het begin oor dié wat informante vir die Stasi-stelsel was. Dié wat belangrike ampte beklee, met die volkskamer vooraan, behoort aan 'n ondersoek onderwerp te word.
Saterdag 5 Mei 1990
Ons het vandag die erf gekoop waarop ons huisie staan. Tot nou toe is ons net toegelaat om dit te gebruik, maar dit was nie ons eiendom nie. Dié soort regsooreenkoms het net in die DDR voorgekom. Dit is veronderstel om uitgeklaar te word voordat Duitse vereniging plaasvind. Almal is bang dat nuwe eiendomseienaars uit hul huis geskop sal word, selfs al woon sommige van hulle al dekades lank daar. Om eiendom te koop en in die grondregister ingeskryf te word, sal hopelik 'n mate van regsekerheid verskaf.
Die verkoopswet van 7 Maart het plaaslike owerhede toegelaat om grond in openbare besit te verkoop aan die eienaars van die eiendom wat op die grond geleë is. Dié goedkoop geleentheid was tot 3 Oktober beskikbaar. Die federale geregshof het die wettigheid daarvan in 2004 bevestig.
Akte van gebruiksreg op 'n eiendom in openbare besit
Saterdag 2 Junie 1990
Berlyn verander. Dis nie net die groot muur wat vinnig verwyder word nie. Die gange na die spookstasies word ook oopgemaak. By die ondergrondse Alexanderplatz-stasie word mure afgebreek, en skielik is daar trappe, platforms, spore. Ons was in die Ooste só afgesonderd dat ons soms nie eens meer die Muur gesien het nie.
Kaartjies van die maatskappy in staatsbesit Kombinat Berliner Verkehrsbetriebe (BVB)
Berlyn se U-Bahn- en S-Bahn-netwerke is ná 13 Augustus 1961 verdeel. Verskeie ondergrondse roetes het deur Oos-Berlyn gelei sonder om stil te hou by wat as "Geisterbahnhöfe" (spookstasies) bekend geword het. Die owerheid in die Ooste het al die uitgange versper. Baie ondergrondse stasies, soos Stadtmitte en Alexanderplatz, is heeltemal verdeel.
Sondag 10 Junie 1990
Mens hoor deesdae die verstommendste goed. Kort voor die oorskakeling van die geldeenheid het die Stasi sy diensitems aan werknemers verkoop. Hulle het die geld vooraf in tasse by die maatskappy gekry. Die Guillaume-spioensaak het werklik 'n beroering veroorsaak. Die man wat Willy Brandt tot 'n val gebring het, woon nou in 'n huise aan die Bötzsee in Eggersdorf. Dít is hoe die vaderland sy helde vereer.
Koerantuitknipsel oor die Guillaume-transaksie
Günter Guillaume, persoonlike assistent van Willy Brandt, Wes-Duitse kanselier, is in 1974 as 'n spioen van die DDR ontbloot, in hegtenis geneem en uiteindelik uitgeruil vir Westerse intelligensieagente wat deur die Oosblok aangekeer is. Hy het 'n huis in Eggersdorf naby Strausberg gekry. Hy het die diensitem van die ministerie vir staatsekuriteit in 1990 in twyfelagtige omstandighede verkry. Alle pogings het misluk om dié reëling ongedaan te maak. Hy het die huis tot sy dood behou.
Banknote van die DDR-staatsbank
Kinders jonger as 14 kon 'n bedrag van tot 2 000 Oos-Duitse mark teen 'n wisselkoers van 1:1 omruil. Dié tussen 15 en 59 kon tot 4 000 mark teen dié koers omruil, terwyl dié ouer as 59 tot 6 000 mark kon omruil. Groter bedrae, waaronder groter finansiële bates, is teen 'n koers van 2:1 omgeruil. Die ruiling is deur spaarbanktjekrekeninge verwerk.
Maandag 25 Junie 1990
Die oorskakeling van die geldeenheid kom binnekort. Skaduagtige figure hang rondom Zoo-stasie, Alex en op ander plekke rond. Hulle verruil Oos vir Wes teen 'n koers van 1:5. Die normale manier is om 'n spaarboek oop te maak. Op 1 Julie sal tussen 2 000 en 6 000 mark per persoon 1:1 geruil word – afhangend van die ouderdom – en die res teen 1:2. Dis 'n baie goeie koers. Tog wil sommige mense nie hê dat die geld deur hul rekening gaan nie. Hulle is bang hulle word gevra waar hulle die geld gekry het.
Sondag 1 Julie 1990
Wat 'n wonderlike dag – Wes-Duitse geld vir almal! Gister is die winkels leeggekoop. Almal wou hul laaste paar aluminium munte gebruik. Vroeg vanoggend het die prag van die Weste op die rakke begin verskyn. Schmidt, wat nou aktief by die PDS betrokke is, het gebrom en gesê nie baie mense sal al die wonderlike goed kan bekostig nie.
Nadat die Deutsche Mark ingestel is, het DDR-goedere alle markwaarde verloor. Selfs plaaslike produkte, soos botter en melk, was aantrekliker vir klante as hulle Westerse verpakking gehad het. Dit was die begin van die ekonomiese probleme. DDR-produkte kon nie meer meeding nie, ondernemings het bankrot gespeel, en werknemers het hul werk verloor.
Ons redding het aangebreek! Duitsland is verenig. Daar was 'n reuseviering voor die Reighstag. Die vuurwerke was verbysterend. Dr. Schmidt sê die Ooste sal die Mezzogiorno van Duitsland word. Ek het hom gevra wat dit veronderstel is om te beteken. Die armoedige gebied in Suid-Italië, het hy gesê. Wel, dan hoef ons ten minste nie meer te reis nie, het ek gedink.
DDR-vlag waarvan die embleem uitgesny is
Dit was nou bloot formaliteit. Met die monetêre en maatskaplike eenheid was die sleutelelemente klaar reg. Tog is die dag van hereniging amptelik voor die Reichstag gevier. Sedertdien staan 3 Oktober as die Dag van Duitse Eenheid bekend en is dit 'n nasionale vakansiedag.
Sondag 14 Oktober 1990
My buurman se seun is op verlof van die weermag af. Hy is nou 'n offisier in die Bundeswehr. Ek het hom gevra hoe hy daaroor voel om die vyand se uniform te dra. Wat het van die aansluitingseed geword? Hy het 'n bietjie beledig gevoel en gesê dat hy nog altyd soos 'n Duitse soldaat gevoel het. Bevele is bevele en niks anders maak vir hom saak nie.
Die Nasionale Volksweermag (NVA) is deur die Duitse Federale Gewapende Magte (Bundeswehr) oorgeneem. Dit het geboue, geriewe, wapens en personeellede ingesluit. Die meeste van die hoë offisiere is egter ontslaan en het die burgerlike lewe aangeneem. Net 'n paar is toegelaat om in die Bundeswehr te dien.
Militêre identifisering en NVA-identiteitsplaatjies
Dit lyk of sommige jong mense vryheid met chaos verwar. 'n Spul skollies het in die leë huise in Mainzer Straße ingetrek. Die polisie het vandag mag begin gebruik om die huise te ontruim, en natuurlik was Annabel in die middel daarvan. Ek wou nie kyk toe dit oor die televisie gewys is nie. Mense het op dakke gestaan en klippe en petrolbomme na die gepantserde waterkanonne gegooi. Dié soort ding het nie in die DDR gebeur nie.
Herskepte beeld van 'n petrolbom wat voorberei word
In die oorgangsmaande was daar talle wettelose gebiede in Oos-Berlyn. Plakkers van Westerse distrikte het in leë huise in Oos-Berlyn ingetrek en 'n alternatiewe kultuur daar probeer vestig. Die rooi-groen staatsregering onder leiding van Momper het met kwaai polisiegeweld gereageer.
Hereniging was dit werd. Die poskantoor het vandag 'n telefoonlyn aangebring en die verbinding geaktiveer. Party mense het twintig jaar of langer hiervoor gewag. Dit voel wonderlik om jou eie foon te hê. Nou wag ek net vir die eerste oproep.
Net 16 persent van die huise in die DDR het 'n telefoonverbinding gehad. In sekere distrikte was dit net 11 of 12 persent. Die res van die bevolking moes telefoonhokkies gebruik wat gedurig buite werking was. In 1989 is 1,2 miljoen aansoeke om 'n telefoonverbinding ingedien. Die kans was klein dat selfs dié wat meer as twintig jaar lank op die waglys was, voor 1990 'n telefoon sou kry.
Aankondiging van die installering van 'n telefoonverbinding op 26 November 1990
'n "Alfa-telefoon" van Fernmeldewerk Nordhausen, 'n telekommunikasiemaatskappy in staatsbesit
Sondag 2 Desember 1990
'n Beleefde jong man het vandag die klokkie by die agterdeur gelui. Baie netjies aangetrek en goed versorg. Ek het nie gedink só iets bestaan meer nie. Hy het in die woonvertrek vir my 'n paar wonderlike tydskrifkatalogusse gewys. As ek die tydskrifversameling "Katze im Heim" (Katte en die Huis) van dertig dele koop, kan ek 'n droomstrandvakansie op die plek van my keuse wen. Egipte, Kreta, Algarve... Annabel sê dis net 'n verneukspul. Ons het in elk geval nie 'n kat nie.
'n Koopooreenkoms word onderteken
Dinsdag 11 Desember 1990
Ons kollega Steve, ons argiefrot, was vandag 'n gas op die werksgroep se Kerspartytjie. Hy het ons vertel dat hy 'n verskoningsbrief van die direkteur van sy ou universiteit ontvang het. Hy is agtien jaar terug uit die universiteit geskop. Dit was weens sekere sarkastiese opmerkings wat hy oor die een, ware party gemaak het. Ek het nie daarvan geweet nie. Maar Steve kon nog nooit sy mond hou nie.
Verskoningsbrief van die Humboldt-universiteit vir die skorsing van 'n student om politieke redes, 13 Desember 1990
Benewens die wettige rehabilitasie van dié wat aan politieke vervolging onderwerp is, het gesprekke nou begin oor benadeling in die beroepslewe en skorsing uit opvoedkundige instellings in die DDR. Openbare debatte is by baie universiteite, waaronder die Humboldt Universiteit in Berlyn, gehou.
Bestelling van 'n motor, 20 Desember 1979
Handboek vir die Trabant P 601 S de luxe; "Ich fahre einen Trabant" (Ek ry 'n Trabant)
Sondag 20 Januarie 1991
Daar was baie grappies in die DDR. Ons het altyd gewonder wie hulle uitdink. Die waarheid is egter dat die beste grappe uit die werklikheid spruit. Ons het vandag gehoor dat ons nou die Trabant kan gaan haal wat ons in 1979 bestel het. Ons het omtrent gelag! Ek wed jou jy kan nou selfs die kleur kies.
Saterdag 2 Februarie 1991
Die nuwe bestuur van Düsseldorf het hulle vandag kom voorstel. Hulle het die onderneming vir 1 mark by die trust gekoop. Die strategiese oogmerk is om aanpasbaarder te word om markvooruitsigte te verbeter. Wel, dit kan snaaks wees. Schmidt bestuur nou die personeelraad. Hy het beslis ervaring van organisering.
Die doel met die trust was om maatskappye in staatsbesit te bestuur en hulle na 'n markekonomie oor te skakel. Entrepreneurs kon 'n finansieringskonsep indien en maatskappye van die Ooste dikwels vir 'n simboliese bedrag van 1 mark oorneem. Hulle het dit egter dikwels suiwer met die oog op die perseel gedoen. Baie ondernemings het bankrot gespeel kort nadat hulle oorgeneem is.
Maandag 25 Februarie 1991
My kollega Lehmann wil 'n egskeiding kry en is werklik ontsteld. Hy het sy prokureur gaan spreek en die volgende dag by die werk heeltemal bedruk gelyk. Dis veronderstel om 'n demokrasie te wees, het hy gevloek. Dis nie waarvoor ek die strate ingevaar het nie. Ek kan regtig nie onthou dat hy in die herfs van '89 hoegenaamd in die strate betoog het nie.
Die gesinsregkode van die DDR was op sowel ekonomiese gelykheid as op die onafhanklikheid van die individuele huweliksmaat gegrond. Die reg om onderhoud van die voormalige eggenoot te versoek, was net moontlik in gevalle waar daar nie gewerk kon word nie. Daarby was egskeidings eenvoudiger en kon dit vinniger afgehandel word in gevalle waar die twee partye saamgestem het.
Spesialisboeke oor DDR-wetgewing
Saterdag 2 Maart 1991
Ons nuwe Opel behoort nie buite in die reën te staan nie. Ons het by die bou-owerheid om 'n garage aansoek gedoen. Daar het die werknemer die materiaal oor konstruksiewetgewing uitgehaal en die aansoekprosedure verduidelik. Getekende planne, verskeie afskrifte ensovoorts. En om te dink ons het oor die burokrasie van sosialisme gekla.
Definitiewe werk "Baukonstruktionen des Wohnungsbaus" (Strukturele ontwerp vir residensiële konstruksie)
Vrydag 15 Maart 1991
Die vorige eienaars van my bure se huis het hulle uit die Weste gekontak. Hul oupa het in 1951 na die Weste gegaan en is in 1959 daar dood. Maar hy het dikwels van sy huisie in die DDR gepraat. Dit is dus van kinderdae in hul hart geprent. Niemand gaan my uit my huis verdryf nie, het my buurman Krause gesê. Wes-Duitsers is bandiete en rowers. Hy gaan nou vir hom 'n jaggeweer koop en enigiemand skiet wat naby sy huis kom. Ek het hom nog nooit in my lewe só kwaad gesien nie.
Brief van die burgemeester van Leipzig oor die hertoewysing van 'n eiendom, 7 Desember 1993
Die verenigingsverdrag het die beginsel van "Rückgabe vor Entschädigung" (hertoewysing voor geldelike vergoeding) gevolg. Dit het tot 'n vlaag eise om die hertoewysing van eiendomme gelei. In die meeste gevalle het die nuwe eienaars die ontneemde eiendomme ter goeder trou by die staat verkry. Hulle het gemeen dat hulle onregverdig behandel is, veral omdat hulle baie geld aan die huis en grond bestee het. Dit het tot jarelange regsdispute gelei.
Maandag 1 April 1991
Die plein voor die poskantoor gaan weer Postplatz genoem word. Dit is vroeër Dorfplatz, Kaiser-Wilhelm-Platz, Friedrich-Ebert-Platz, Adolf-Hitler-Platz, Ernst-Thälmann-Platz genoem. Kom ons kyk maar wat gebeur.
Die hernoeming van strate en openbare geboue is op verskillende maniere gehanteer. In Berlyn was daar 'n straathernoemingskomitee wat uit geskiedkundiges en ander kenners bestaan het wat aanbevelings gedoen het. Die werklike besluite oor hernoeming was egter die munisipaliteite se verantwoordelikheid.
Stadsinligting en padkaart, 4de uitgawe, 1989
Marx-Engels-Platz (nou Schloßplatz)
Woensdag 8 Mei 1991
Die rooi granietbeeld van 'n Sowjet-soldaat voor die skool kon jare lank nie vir iemand kyk nie. Die bossies het hom toegegroei. Nou versoek die CDU dat dié simbool van kommunisitiese tirannie afgebreek word. Die PDS maak sterk kapsie hierteen. Hy het 'n seremonie vir Oorwinningsdag gereël en is selfs bereid om die soldaat oor te neem en op private terrein op te rig. Die CDU weier nou dat hy dit doen. Hy wil nie die monument gratis weggee nie en eis betaling.
Sowjet-oorlogsgedenkteken in Treptow, Berlyn
Gedenkstene en militêre begraafplase van die Rooi Leër moes ingevolge die bepalings van die onttrekkingsakkoord met Rusland aan die Duitse kant onderhou word. Dié gedenkterreine is ondanks hul Stalinistiese voorkoms teen groot koste opgeknap. Hulle gedenk die Russiese soldate wat in die bevryding van Duitsland geval het.
Donderdag 3 Oktober 1991
Ek het Steve en dr. Schmidt vandag in ons ou plaaslike kroeg vir die Dag van Duitse Eenheid ontmoet. Die onderneming het ná die uitkoop net 'n paar maande oorleef. Al die werknemers is afgedank. Ek het op vroeë aftrede besluit. Annabel het vir 'n jaar na Amerika gegaan. Steve en Schmidt het net soos voorheen geredekawel. Alles in die DDR was nie sleg nie, het Schmidt gegrom. Dan het Steve die lof van demokrasie besing. Dis dit werd net vir die wonderlike reise wat ons nou kan onderneem. Alles het 'n goeie en 'n slegte kant.
Die enigste vraag is of die glas halfvol of halfleeg is.
Is die glas halfvol of halfleeg?
Oor dié dagboek
Uwe Neumann het nie werklik bestaan nie. Die DDR-museum het hom en sy dagboek geskep – nie bloot as 'n stuk fiksie nie, maar eerder as 'n voorbeeld van die tipiese ervarings van die tydperk. Hy is nie 'n held nie en ook nie 'n bittereinder-ondersteuner van die SED nie. Nie 'n merkwaardige persoon nie, maar 'n man met gesonde verstand. Hy aanvaar wat gebeur en probeer altyd die beste van elke situasie maak. 'n Soort eietydse figuur waarvan daar altyd oral baie is. Só beskou, bestaan Uwe Neumann werklik, en is as 'n soort karakter onsterflik.