Ná die onbesonne prysgawe van staatkundige mag in 1994 het volksgenote al hoe meer begin verwêrelds. Na die versaking van die Christelike grondwet in 1996 het Suid-Afrika formeel-grondwetlik 'n wêreldlike staat geword waarna die beoefening van Christengodsdiens in openbare ruimtes feitlik tot stilstand gekom het. Min openbare vergaderings is daarna weens die teenwoordigheid van heidene met Skriflesing en gebed geopen.
Die chaos en ontwrigting wat die skrikbewind daarna veroorsaak het,het die meeste hoofstroomkerke ernstig geskaad. Duisende lidmate het hul kerklike bande weens hierdie kerke se gebrek aan profetiese visie verbreek en het die behoefte om 'n lidmaat te wees, gekwyn en 'n gevoelige funksieverlies vir kerke beteken. Mense het gevra waarvoor kerke nog daar is. Dis nie die enigste plek vir 'n ontmoeting met God nie. Daar is ook geestelike vervulling buite die kerk.
Hierdie tendens is in groot geleenthede in mense se lewens waar te neem. Al hoe meer huwelike word buite die kerk in klein, intieme kapelle en nie meer in kerkgeboue soos tevore voltrek nie. Begrafnisdienste word dikwels sonder 'n kerk of enige sweem van godsdienstigheid waargeneem. Versoeke om die doop buite die erediens in 'n privaat familiegebeurtenis te bedien, is niks vreemds nie. En so word talle belangrike draai-momente in die lewe uit die boesem van die kerk geneem en buite die gemeenskap van die gelowiges geplaas.
Terwyl baie mense hul in 'n selfontwerpte vroomheid terugtrek, is daar ook diegene wat na openbare belewenisse van die geloof hunker. Vandaar die gewilde massa-saamtrekke in oop velde om na 'n seepkisprediker te luister. Mense wat altyd in die kerk was, is weg na ander plekke om saam met magtige mans en waar dit nou die tyd is te wees. Kerk word buite die kerk gehou!
Wat is aan die gebeur? Die onstuimige politieke klimaat van korrupsie, misdaad, plaasmoorde, geweld,stakings en swak dienslewering veroorsaak rassespanning en het 'n negatiewe uitwerking op die gees. Ten spyte van leë beloftes van versoening en vooruitgang het die beleid van rassevermenging 'n woede in gemeenskappe veroorsaak wat deur toenemende rasgevoeligheid, vernedering en verraad gekenmerk word.
Afrika het 'n stereotipe koloniale geskiedenis. Die politieke en kerklike argitekte van die nuwe bedeling is telkens oor die gevolge van hul dwaasheid gewaarsku. Dis almal as valse alarms afgemaak.
Hoofstroomkerke het geen invloed meer op die regering van die dag soos in die verlede nie. Volgens die jongste statistiek is ongeveer 80% van die bevolking swart en slegs 8% blank. Volksgenote is 'n klein minderheid met geen politieke bedingingsmag nie; die gevolg van politieke en kerklike verraad. Hierdie ontnugtering het 'n ontvlugting genoodsaak. Blankes het in woonbuurtes laer getrek om so ver as moontlik aan die gevolge van die meerderheidsdiktatuur wat as demokrasie verheerlik word, te ontkom en tussen hul eie mense te woon. Dit het selfs tot die stigting van 'n eie dorp (Orania) gelei.
Daarbenewens het Engels die voertaal van die nuwe bewindhebbers geword. Die ironie is dat dit 'n koloniale taal is en swartes kolonialisme haat! Die kerk is die een plek waar blankes onbevange in Afrikaans kan praat, bid, sing en met mekaar kan verkeer sonder om op politieke korrektheid bedag te wees of om na Engels oor te slaan as 'n Engelssprekende by die geselskap aansluit.
Engels het die leefwêreld van volksgenote baie verander. Hulle werk saam met mense van ander kulture, godsdienste en lewenswaardes in 'n omgewing waar Engels die kommunikasiemedium is. Die verskuiwing na Engels as voertaal het die NG kerk gedienstig en gedwee selfs 'n paar Engelse liedere in hul Liedboek laat opneem.
Ten einde die uittog van lidmate te keer, word preke meer "verbruikersvriendelik" aangebied. Hoe pittiger leraars se sêgoed, des te beter. Dit maak van hulle verhoogkunstenaars wat mense met kwinkslae en verhoogtoertjies vermaak. Daarbenewens word die liturgie tot maklikverteerbare oppervlakkige sêgoed verdun en hoe dunner die teologiese basis van 'n preek, hoe dikker is die blink verpakking!
Kerke wat hul greep verloor het, kan dit slegs herwin indien hulle na die suiwere bediening van die Woord terugkeer. Daarvoor moet die verlossing in Jesus sentraal staan. Om geloofwaardig oor Hom te praat, moet leraars oortuigend oor Hom kan praat. En hier gee die gehalte en diepte van 'n kerk se teologie die deurslag.
Die geloofwaardigheid waarmee mense in en buite die kerk oor God praat, word baie sterk deur die manier waarop die kerk met God omgaan beïnvloed. God is deur die kerk in die wêreld teenwoordig. Daarom moet die kerk in die wêreld inbeweeg en nie die wêreld in die kerk soos tans die geval is nie. Solank as wat daar 'n teenstrydigheid tussen dit wat die kerk glo en wat die Skrif sê, bestaan, sal die kerk aanhou om haarself as ongeloofwaardig uit te rangeer.
Indien kerke na die vaste spyse van die Skrif terugkeer, sal dit die salige einde aan oppervlakkige bedienings bring. Ook aan motiveringspraatjies wat as prediking opgedis word. Daarna sal eredienste ontmoetingsgeleenthede met God wees en mense hul lidmaatskap geniet.