Politiek sit agter ANC, US se definisie van Afrikaans as ‘uitheems’Deur dr. Leon Schreiber Dr. Leon Schreiber. Die onlangse besluite deur die departement van hoër onderwys sowel as die Universiteit Stellenbosch om beide Khoekhoegowab en Afrikaans as “uitheemse” tale te klassifiseer, is ’n uiters kommerwekkende teken van die mate waartoe hierdie instellings taal as ’n politieke wapen gebruik om Suid-Afrikaners te verdeel. Vanuit ’n feitelike perspektief behoort hierdie saak nie eens oop te wees vir debat nie. Die Khoe- en Santaalfamilie is van die héél oudstes in die ganse wêreld, en word vandag steeds gebruik deur die nasate van die eerste inwoners van Suider-Afrika. Dit is ’n taalfamilie wat nét in hierdie streek voorkom. Maar omdat die departement van hoër onderwys en die US se definisie van inheemse tale beperk is tot wat hulle noem “Suid-Bantoetale,” het die ANC en hul meelopers aan hulself die mag gegee om Khoe- en Santale, insluitend Khoekhoegowab, eensklaps as “uitheems” te brandmerk. Die ironie van hierdie klassifisering skreeu ten hemele: daar word wyd aanvaar dat die klikklanke van tale soos isiXhosa en isiZulu juis deur die sprekers van Khoe- en Santale beïnvloed is. Vanuit ’n feitelike perspektief geld dieselfde belaglikheid vir die klassifisering van Afrikaans as “uitheems.” Afrikaans is ’n taal wat ontwikkel het aan die suidpunt van Afrika deur middel van kontak tussen diverse mense van oor die wêreld heen, insluitend die eerste inwoners van die streek. Dit is hier waar ons in Afrikaans praat, skryf, sing en woeker. Een van die mees basiese taalkundige beginsels is dat elke taal in een spesifieke gebied inheems is. As Afrikaans dan nie hier inheems is nie, moet die here Blade Nzimande en Wim de Villiers asseblief vir ons sê waar elders dit dan vandaan kom. Die leuenagtige definisie van inheemse tale gaan egter verder deur aan te voer dat “’n inheemse taal een is wat ’n inboorling van ’n streek of land praat, en gepraat word deur inheemse mense.” Deur Afrikaans sowel as Khoe- en Santale as uitheems te klassifiseer, skep die definisie dus die indruk dat die sprekers van hierdie tale ook as “uitheems” of op die een of ander manier as “vreemd” beskou word deur die ANC en die US. Alhoewel daar geen feitelike basis bestaan vir hierdie klassifisering nie, hou dit duidelik ’n wesenlike gevaar in vir hierdie spesifieke taalgemeenskappe, maar ook vir taalregte in die algemeen. So het ons reeds gesien hoe die US die definisie van Afrikaans as ’n uitheemse taal gedienstig ingespan het as ’n wapen om selfs verdere eentalige verengelsing te bevorder in hul nuwe konseptaalbeleid. Terselfdertyd is hierdie definisie ook ’n wesenlike terugslag vir die strewe van die sprekers van Khoekhoegowab om hul taal as ’n amptelike landstaal erken te kry. Die tekort aan enige feitelike basis sowel as die skadelike gevolge van hierdie klassifisering laat mens onwillekeurig wonder oor die werklike motivering agter die aanslag op hierdie spesifieke tale. Die situasie is so verregaande dat die motivering daaragter beslis polities van aard moet wees. Ons weet reeds dat beide die ANC en die US openlik vyandig staan teenoor Afrikaans. Ons weet ook dat die ANC die wêreld net sien in terme van magspolitiek, en dat die betreklik klein aantal sprekers van Khoekhoegowab beteken dat die ANC kwalik bewus is van die taal se bestaan – en waarskynlik nog minder omgee vir die behoeftes van die taal se sprekers. Dit is dalk ook nie toevallig dat meeste van die mense wat Khoekhoegowab praat, juis ook Afrikaans as omgangstaal gebruik nie. Wat ons dus hiermee te make het, is die skaamtelose ideologiese verpolitisering van die begrip van inheemse tale deur instellings soos die departement van hoër onderwys en die US met die doel om bepaalde politieke doelstellings te bereik. In die konteks van die grootskaalse afskaffing van Afrikaans aan universiteite tydens Nzimande se termyn as minister – insluitend die onlangse aankondiging dat die ganse Afrikaanse departement aan die Universiteit van Fort Hare gesluit word – is die politieke doel van die departement duidelik om die definisie te gebruik om geheel en al ontslae te raak van Afrikaans op kampusse. Gemeet aan die onlangse vergrype teen Afrikaanse studente, deel die US duidelik ook die ANC-regering se politieke visie en sal hierdie definisie handig te pas kom in die instelling se krygstog op die pad na Engelse eentaligheid. Hierdie is niks minder nie as ’n politieke aanslag wat doelbewus die begrip van inheemsheid verpolitiseer het om die samelewing te verdeel tussen die wat “inheems” is en dié wat “vreemd” is. ’n Politieke aanslag wat gebou is op hierdie tipe leuens, kan net deur ’n doeltreffende politieke teenwig afgeweer word. Dit is dus van kritieke belang dat die DA aan die voorpunt staan van die poging om hierdie aanval te verslaan. Elke Suid-Afrikaner wat verbind is tot die waardes van gelykheid en diversiteit, en wat glo dat die waarheid en feite behoort te seëvier bo politieke leuens en opportunisme, behoort saam met ons in die kryt te klim. Hierdie geveg is een wat nie net bepalend gaan wees vir die toekoms van Afrikaans en Khoekhoegowab nie, maar ook vir die toekoms van ál Suid-Afrika se kulture en taalkundige skatte.