Redakteursbrief: ŉ Eg Suid-Afrikaanse, alledaagse sepie-dagSusan Lombaard, uitvoerende hoof en redakteur van Maroela Media Foto: Noeleen Foster Ek het ŉ eg Suid-Afrikaanse week agter die blad. Al die elemente van ŉ goeie spanningsverhaal was daar: misdaad, internetbedrog, rassevooroordeel, lagwekkende swak diens, misverstande weens elektroniese kommunikasie en onprofessionaliteit. Gemeng met ŉ goeie skeut humor, ironie en, les bes, onverwagse goeie diens. Só raak ek myselwers hierdie week die slagoffer van internetbedrog. Glo my, ek het nie my kredietkaart iewers vergeet of ŉ nagemaakte bankvorm met my details op die internet ingevul of my aanlynbankdienste se wagwoord op ŉ servet neergeskryf nie. Ons skryf immers hier by Maroela Media oor hierdie goed. Ek weet presies wat ek mag doen en nie moet doen nie. Die internetrampokkers het op ŉ manier toegang gekry tot my aanlynbankdienste, my persoonlike kontakinligting op my profiel verander om seker te maak dat ek nie SMS’e kry van transaksies wat in my rekening gedoen word nie, en toe doodluiters ŉ lekker sommetjie sakgeld met ŉ eWallet-transaksie na ŉ selfoonnommer oorgeplaas (waarvan die eienaar natuurlik onopspoorbaar is, ten spyte van Rica). Die sekuriteitskode wat ek per SMS moes ontvang om toestemming te gee dat my details verander word, het nooit by my uitgekom nie. Hoe ook al, so begin my drie dag lange reis tussen die bank (wie se naam ek liefs sal weerhou) en die polisiestasie. Want die bank soek ŉ saaknommer voor hulle ŉ bedrogsaak kan open, en die polisie soek ŉ brief van die bank wat aandui dat hulle ŉ bedrogsaak ondersoek voor hulle vir my ŉ saaknommer kan gee. Ek skop af met ŉ besoek aan die bank – die kans is immers groter dat ek daar sal regkom. Vir my is banke maar vervelige plekke. Alles werk, almal praat mooi met jou, daar is elektroniese skerms wat seker maak jy staan in die regte ry en jy weet hoe lank jy nog gaan wag, die lugversorging is lekker koel en daar is water in papierglasies vir wanneer jy dors word. Die bank sê nee – hulle het ŉ saaknommer van die polisie nodig. Ek moet eerste met my bankstate polisie toe gaan en ŉ saak aanhangig maak. Ek klim dus in my motor en ry polisiestasie toe. En woeps! Binne twee kilometer ry ek van ŉ eerstewêreldland na ŉ derdewêreldland. Ten spyte van al die frustrasies wat met die besoek aan baie polisiestasies gepaard gaan, geniet ek dit altyd heimlik om ŉ bietjie tyd daar te spandeer. Mens is in die hart van Afrika, voel dit altyd vir my. Ek stop buite die polisiestasie, waar ŉ motorwag my motor moet oppas. Dan probeer ek die regte gebou vind. Daar is geen bordjies nie. Gelukkig was ek al daar (mens ken mos maar polisiestasies as jy in Suid-Afrika woon) en ek kry die aanklagkantoor redelik maklik. Binne is ŉ langerige ry. Teen die muur agter die toonbank is ŉ bordjie wat sê “Batho Pele” – Sotho vir people first. Twee polisiebeamptes neem verklarings af terwyl vyf ander van ŉ verskeidenheid rasse rustig heen en weer slenter tussen ŉ fotostaatmasjien en ŉ kantoortjie waar daar polistireenhouers met kos op die tafel rondstaan. Dis uiteindelik my beurt. ŉ Vrouekonstabel in ŉ formele polisie-uitrusting groet my vriendelik. Die jong man neffens haar se elmboog gly amper van sy stoel af soos hy op sy stuitjie lê. Sit gerus, sê sy vir my. Sy kyk my vas in die oë en luister simpatiek terwyl ek my vervelige storie vertel. Sy gee die kêrel links van haar ŉ onderlangse pomp in die ribbes; hy skuif ŉ bietjie regopper en soek na sy pen. Sy is jammer, verduidelik sy, maar dié jong man is besig met sy opleiding; dit mag dus ŉ uur of drie neem om my verklaring af te neem. Sy sal help. Ek sug innerlik, maar knik – só doen ek seker my deel om die Suid-Afrikaanse Polisiediens te verbeter. Die jong man-in-opleiding wil weet waar die misdaad gebeur het. Ek verstaan nie lekker nie. Op die internet, sê ek. Nee, sê hy. Daar moet ŉ plek wees. Hier op die vorm is ŉ blokkie waar hy die plek van die misdaad moet invul. Maar dit was op internet, sê ek. Hy kyk vir my asof ek onnosel is. Maar hy moet ŉ plek invul, sê hy. Waar het die bedrog plaasgevind? As ek geweet het, het ons hulle gevang, sê ek. Die vrouekonstabel kom tot sy redding. Waar was ek toe ek besef het iemand het my geld gesteel? vra sy. By die werk, sê ek. Goed, dan vul ons my werksadres in, sê sy. So ŉ kwart in my storie in bekyk sy die bankstate wat ek saamgebring het. Nee, sê sy, dit sal nie deug nie. Dis ŉ uitdruk van my aanlyn-state, en ek het al die saldo’s op die state en al my bankrekening-inligting toegeplak voor ek afskrifte daarvan gemaak het. “These statements have been tampered with,” sê sy ŉ bietjie kwaai. Maar natuurlik het ek dit toegeplak, sê ek. Ek was nou net ŉ slagoffer van internetbedrog. Wat is die kans dat ek my inligting sommer so vir iemand gaan gee? “Your information is safe with us. We are the police,” sê sy. Ek lag amper, maar sy gee my ŉ kwaai kyk. Terug bank toe. Ek vang hulle net-net oop. ŉ Gawe man met ŉ onderbaadjie gee vir my ŉ nommer en ek wag skaars ŉ minuut, toe help nog ŉ gawe vrou my met die regte bankstate, kompleet met ŉ bankstempel op, soos die polisie daarvan hou. Dit sou gaaf gewees het as hulle die eerste keer vir my gesê het ek het oorspronklike bankstate met ŉ stempel nodig, dink ek, maar ek bly stil. Terug polisiestasie toe. Hulle is mos darem 24 uur ŉ dag oop, al sluit die bank al vyfuur hulle deure. Dis besiger na-ure. Boonop is die polisie besig om skofte te ruil. Een van die beamptes kom skuif ons in ŉ ry sodat die volgende skof se beamptes weet in watter volgorde om ons te help. Hy hakkel erg, en naderhand trek hy ons aan ons moue rond om ons op die regte plekke te kry. Dan druk hy hier en daar aan ŉ lyf tot hy tevrede is dat die ry netjies is. ŉ Paar van ons kry plastiekstoele om op te wag. In ŉ hoek sit die vrouekonstabel van vroeër ŉ vorm en invul. Dis al vyf oor ses toe sy opkyk en my in die ry sien. Kom, wink sy my ongemerk na ŉ oop toonbank toe. “We both have children we need to go to,” sê sy sag. Sy haal my halfvoltooide dossier uit ŉ hopie lêers sonder om te soek daarvoor en vul vinnig die ontbrekende inligting in; sit my bankstate by. “There you go,” sê sy en glimlag. “Ek is jammer jou dag was sleg. You will receive your case number via SMS.” Sy vat haar handsak; dis verby huistoegaantyd. Haar uniform is nog sonder ŉ kreukel en haar ken is trots gelig, al is haar oë moeg. Ek kry laataand die saaknommer en die naam van die konstabel wat glo die saak sal ondersoek. Die volgende oggend stuur ek alles na die bank se bedrogafdeling toe. Die diens is professioneel; ek word deurlopend op hoogte gehou van hoe hulle met die ondersoek vorder. Tussenin bel my eie bankier een of twee keer ŉ dag om seker te maak ek is tevrede met die diens en terugvoer wat ek kry. Presies wat ŉ mens van ŉ eerstewêreldland-bank verwag. Maar dis die vrouekonstabel met die netjiese baadjie wat my bybly. Ek het haar van vergeet, want ek het nog nooit tyd gemaak om haar taal onder die knie te probeer kry nie. Op dieselfde dag laat weet ŉ kollega in die Kaap daar was ŉ inbraak in haar woonstel terwyl sy by ons in Gauteng was vir ŉ vergadering. “Hulle het my MacBook en my wyn gesteel,” sê sy ontstoke. “En nie sommer enige wyn nie – net my duur, onvervangbare versamelaarswyn.” Dis net Kaapse diewe wat weet watter wyn om te steel, dink ek, maar ek bêre die grappie vir later. ŉ Dag propvol ironie; Suid-Afrika op sy beste. Groetnis Susan Lombaard Redakteur: Maroela Media