’n Huis is soveel meer as net bouplan en bakstene(Foto verskaf) Die verlange na ŉ huis leef in ons almal. ŉ Veilige plek waarheen ons kan gaan en nie bevraagteken word nie. Ek het die afgelope maand of wat baie gedink aan wat “huis” nou eintlik beteken en hou van dié beskrywing deur Maya Angelou. My gedagtes het huiswaarts begin trek met ŉ onlangse nuusstorie oor die verkoop van ŉ bouval van ŉ huis in Kaapstad se suidelike voorstede vir ŉ verstommende R3,4 miljoen. ŉ Plek wat skielik stil moes word, nadat vlamme gulsig deur die kamers gelek en die dak in puin gelê het. Die verkoopprys van die baksteenslagveld (wat deur ŉ eiendomsagent ewe optimisties as ŉ “fixer-upper” beskryf is) het almal verstom en vir ŉ week of wat die plaaslike eiendomsmark aan die praat gehad. Ek het nie soseer oor die prys getob nie, maar gewonder wat in daardie huis gebeur en van daardie mense geword het. ŉ Paar dae later stap ek laatmiddag met my honde deur ŉ woonbuurt onder Tafelberg, wat bekend is vir sy duur Duitse motors en een argitektoniese wonder op ŉ ander. En toe eensklaps voor my, ŉ ou verlate huis wat amper verskonend op die hoek staan. ŉ Huis wat verláát is. Geen perfek-gegrimeerde gesig op ŉ verkoopsbordjie nie; gras wat al so lank is dat dit in die al hoe sterkerwordende wind golwe maak; baksteenmure wat die lelike letsels van verwaarlosing en 50-jaar-plus se vuishoue van die elemente begin wys. En die melankolie trek deur my lyf soos die bitsige Kaapse koue. Dit voel asof hierdie huis wéén; asof sy haar mense mis. En ek wonder weer: wat het van hulle geword? (Foto verskaf) In een van haar boeke beskryf Nora Roberts “ou huise” meesterlik: “They were filled with memories, with the faded echoes of voices. Drops of tears, drops of blood, the ring of laughter, the edge of tempers that had ebbed and flowed between the walls, into the walls, over the years. Wasn’t it, after all, a kind of life? And there were houses, he knew, that breathed. They carried in their wood and stone, their brick and mortar, a kind of ego that was nearly, very nearly, human.” En soos die belofte van lente begin tintel word die huis oorkant my in die Overberg gesloop. ŉ Onaantreklike blou en wit blok van ŉ vakansiehuis, maar een waarvan die mure vir dekades lank die warm asems van ŉ oupa en ouma en hulle kinders en kleinkinders saam met die sout seelug geabsorbeer het. Die proses om die gebou in puin (en pyn) te lê was vinnig en brutaal. Eintlik indrukwekkend. (Foto verskaf) Die betekenislose hoop bourommel van so lank se lief en leed het my laat besef hoekom ek die laaste maand of wat ŉ huismelankolie gehad het – dit was die aanloop tot vandag, 1 September – Lentedag maar vir my, my ma se sterfdag. Ek mis die huis waar daar altyd ŉ warm bord kos of vars-uitgedrukte lemoensap, of tee en koekies reggestaan het; waar my pa buite in die tuin in die son sit en wag het vir ŉ lekker opvanggesels. Waar die kwikstertjies ewe astrant op die kombuisdeur se trappies sou klim en hulle koppies skugter insteek om my ma se oog te vang. Ook vir hulle was daar altyd ŉ lekker dingetjie. My pa wat sy kleinseuns leer balskop, terwyl die braaivleisvuur se vlamme al hoe vroliker knetter. En ek dink terug aan soveel familie-etes om my ma se mooi gedekte tafel toe ons almal op spesiale geleenthede voltallig aangesit het. Met my ouers se afsterwe in 2014, presies drie maande na mekaar, het alles uitmekaar geskiet. Vreemdelinge woon nou in die huis wat vir so lank my heenkome en hawe was. Ek het in al die jare na hulle dood nog net twee keer daar verbygery, want verlange stoot in my bors op totdat my keel wil toetrek. Ek sien hoe my pa en ma buite staan wanneer my kuier ten einde loop en dit groettyd word. My ma so klein langs my pa en haar effense hartseer glimlaggie terwyl sy waai en waai totdat sy my nie meer kan sien nie. Huise kom en gaan en elkeen is spesiaal, maar ŉ ouerhuis is onvervangbaar. Ek mis myne elke dag, al vir agt jaar. Moederskip.