Goreng go tsentswe lloto mo teng ga peterolo?
Peterolo e tlhoka seelo se se rileng sa octane go thibela gore enjene e seke ya "dira modumo". Modumo wa enjene o bakiwa ke mathata a a sa laolegeng a karolo ya bofelo ya motswako wa setuki sa mowa mo tšhembareng ya molelo mme seno se ka baka tshenyo mo enjeneng. Seelo sa octane sa setuki ke tekanyetso ya kamoo se kgonang go emelana le modumo ka teng - fa seelo se le kwa godimo, kgonagalo ya gore setuki se ka baka modumo e nna kwa tlase. Go tsenya lloto mo peterolong e nnile mokgwa o o tlhotlhwatlase go gaisa wa go oketsa seelo sa yona sa octane.
Goreng go tlosiwa lloto mo peterolong?
Lloto ga e bolo go dirisiwa thata jaaka setlaleletsi mo peterolong go tloga ka dingwaga tsa bo1920. Fela peterolo e e nang le lloto e ka seke ya kgona go dirisiwa ke dirori tse di nang le difetodi tse di diretsweng go fokotsa mesi e e kotsi ya makgwamosi, ka ntlha ya fa lloto e le bonako go dira gore difetodi di seke tsa kgona di dira leruri. Seno, mmogo le temogo ya gore lloto e e tswang mo mosing wa dirori e na le bokgoni jwa go ama boitekanelo jwa batho ka tsela e e sa siamang, se ne sa baka gore e fedisiwe ka iketlo. Seno se simolotswe kwa Amerika Bokone mme ga latela Yuropa, mme jaanong lefatshe lotlhe le mo mokgapheng ono.
Petorolo e e nang le lloto e tla fedisiwa gotlhelele go tloga ka letlha lefe mo Aforika Borwa?
Peterolo e e se nang lloto e itsisitswe la ntlha mo mebarakeng ya Aforika Borwa ka ngwaga wa 1996. Fa e sale ka letlha leo, tiriso ya peterolo e e se nang lloto e oketsegile ka monokela mme ga jaana e ka balelwa mo go bokana ka 40% ya dithekiso tsa peterolo mo Aforika Borwa. Go tloga ka 1 Ferikgong 2006, ga go kitla go tlhola go tsenngwa lloto mo petorolong ka nako ya tlhagiso mme ditlamo tsa oli di ka seke tsa tlhola di rekisa peterolo ya lloto.
Go tla nna le peterolo ya kereiti efe ya octane go tloga ka 1 Ferikgong 2006 mo Aforika Borwa?
Puso e sweditse gore go tla letlelelwa dikereiti tse tharo tsa octane tsa peterolo e e se nang lloto mo Aforika Borwa (mo dikgaolong tsa mabopo le tse di mo gare ga naga) morago ga 1 Ferikgong 2006, e leng 91, 93 le 95 Research Octane Number (RON). Tlhokego le tiriso mo mebarakeng e tla swetsa gore ke dikereiti dife mo go tseno tse di tla nnang gona mo dikarolong tse di farologaneng tsa naga. Beng ba dirori ga ba a tshwanela go solofela go fitlhela dikereiti tsotlhe tsa octane kwa mafelong otlhe, fela ba ka solofela go fitlhela kereiti e e siametseng serori se se rileng, gongwe le gongwe kwa ba yang gona mo Aforika Borwa.
Go tlaleletsa moo, dikereiti tsa octane di le 2 tsa peterolo e e emetseng lloto di tla letlelelwa, e le kereiti ya 95 octane kwa mabopong le kereiti ya 93 octane mo bogareng jwa naga.
Dikereiti tse di tlhokegang tsa octane di tla fitlhelelwa jang ntle le go tsenya lloto?
Mafelo otlhe a bophepafatso a Aforika Borwa a beeleditse gongwe a tsweletse go beeletsa mo ditlamelong tsa tlaleletso le thekenoloji e e botoka ya phepafatso go a kgontsha go tlhagisa bontsi jo bo gaisang jwa dikarolwana tsa octane e e kwa godimo. Ka ntlha ya fa tlhokego ya octane e feta bokgoni jwa mafelo a phepafatso a selegae, go tla nna le tlisoteng ya dikarolwana tsa motswako wa octane e e kwa godimo gongwe peterolo e e nang le octane e e kwa godimo go netefatsa gore go fitlhelelwa tlhokego.
A go tla nna le phetogo mo seelong sa bensini mo peterolong morago ga 1 Ferikgong 2006.
Seelo sa bensini se tla lepalepana le seelo se se tshitshintsweng se se laolwang se se tshwanetseng go simolola go dira ka ngwaga wa 2006. Seno se lepalepana le tekano ya dipeelo tsa EURO.
Ditlhotlhwa tsa dikereiti tse di farologaneng tsa peterolo di tla bewa jang?
Ditlhotlhwa tse di laolwang tsa dipompo di tla laolwa ka go dirisa mokgwa o o tshwanang le wa ga jaana. Seno se kaya gore peo ya ditlhotlhwa tsa dikereiti tse di se nang lloto tse di setseng di le gona ga jaana (95 octane kwa mabopong le 93 octane mo bogareng jwa naga) e tla tswelela pele jaaka pele. Ditlhotlhwa tsa dikereiti tse di emelang lloto di tla tshwana le ditlhotlhwa tsa peterolo e e se nang lloto ya octane e e tshwanang.
Mo mafelong a a mo bogareng jwa naga, moo e leng gore kereiti e e senang lloto ya 95 octane e tla bo e simolola go nna gona, go tla itsisiwe tefiso e e kgethegileng ya "tsamaiso ya tlhokego" mo kereiting eno ya tlaleletso, mme seno se tla oketsa tlhotlhwa ya pompo e e leng pharologano magareng ga yona le peterolo ya 93 octane ka 10c litara kwa tshimologong. Lebaka la seno ke gore bontsi jwa dirori mo bogareng jwa naga bo kgotsofaditswe ke peterolo ya 93 octane e ga jaana e leng yona e e kwa godimo go gaisa, tota e bile e le yona fela e e gona. Peterolo ya 95 octane e tla nna teng mo bogareng jwa naga e le go kgotsofatsa ditlhokego tsa dirori tsa thekenoloji ya sešweng e ga jaana e itsisiweng ke indaseteri ya dirori. Ka ntlha ya fa jaanong beng ba dirori ba tla nna le boitlhophelo magareng ga dikereiti, le go tila tshenyo ya octane, go ka eletsega gore e nne fela ba ba tlhokang 95 octane ba ba tla itlhophelang go e dirisa, - tefiso ya mo bogareng jwa naga ya tsamaiso ya tlhokego e itsisiwe go rotloetsa beng ba dirori go akantshisa ditlhopho tsa bona ka kelotlhoko. Kwa mabopong, koo e leng gore tlhokego e ntsi e tla nna ya peterolo e e nang le octane e e kwa godimo (ka kakaretso, fa bogodimo bo le kwa tlase, serori se tlhoka seelo se se kwa godimo sa octane) mme e bile ga jaana peterolo e e senang lloto ya 95 octane e le yona fela kereiti e e gona, ga go kitla go nna le tefiso ya tlaleletso mo kereiting eno.
Ke tla itse jang gore ke kereiti efe ya Peterolo e e siametseng serori sa me?
Go rulaganngwa banka ya tshedimosetso e e tla bontshang ditlhokego tsa mefuta yotlhe ya dirori tse di gona mo ditseleng tsa rona. Tshedimosetso eno e tla nama, mme e ka fitlhelwa mo mafelong a le mantsi, go akarediwa ditsha tsa inthanete tsa National Association of Automotive Manufacturers (setsha sa inthanete sa NAAMSA - www.naamsa.co.za) le South African Petroleum Industry Association (setsha sa inthanete sa SAPIA - www.sapia.co.za). Mo mofuteng mongwe le mongwe wa serori, tshedimosetso e tla bo e arogantswe ka go farologana malebana le tiriso ya kwa mabopong le mo bogareng jwa naga gore go atlenegisiwa kereiti efe (ke faboriki le gore se dire ka tshwanelo) le gore serori se ka amogela dikereiti dife gape (go tewa tse e leng gore se ka dira sentle ntle le go senya enjene, mme fela e se gore se dira ka bokgoni jo bo feletseng mo diroring dingwe tse di rileng). Mong wa serori o na le boitlhophelo jwa go dirisa kereiti nngwe le nngwe fela e e bontshiwang e le e e atlenegisiwang, kgotsa e ka tsamaelana le serori. Beng ba dirori ba tshwanetse go gakologelwa gore mekgwa ya bona ya go kgweetsa e ka nna le tshusumetso mo go reng ke kereiti efe ya octane e e tsamaelanang sentle le ditlhokego tsa bona. Go tla nna gape le dintlhakaedi tse di bonolo tse di bontshang dituki tse di maleba tse di ka dirisiwang mme tsona di ka fitlhelwa mo setsheng sa inthanete.
Go diragala eng fa ke dirisa peterolo ya octane e e fosagetseng mo seroring sa me?
Mefuta e e farologaneng ya dirori e na le ditlhokego tse di farologaneng tsa octane. Go dirisa peterolo ya kereiti ya octane e e fetang e e tlhokwang ke serori sa gago ga go tlhokege mme e bile ke tshenyo ya tšhelete fela, bogolo segolo ka ntlha ya fa go sena dipoelo dipe tsa tlaleletso mo tiragatsong ya enjene mme go sena bokgoni bope jwa tlaleletso jo bo ka itemogelwang. Go dirisa peterolo e e nang le octane e e kwa tlase thata go ka fokotsa bokgoni jwa tiragatso jwa enjene le bokgoni jwa dituki, mme go ka baka gore enjene e nne le modumo, e leng se se ka bakang tshenyo mo enjeneng mo tsamaong ya nako. Go tshwanetse ga lemogwa gore ditlhokego tsa octane tsa serori se se riling di ikaegileng mo dintlheng di le mmalwa, go akarediwa seemo sa tiriso le ka moo e kgweediwang ka gona, mme tlhokego ya octane e oketsega go gaisa mo morwalong o o boima, le mo maemong a kakofiso ya serori ka kakaretso.
Goreng ke sa tshwanela go dirisa kereiti ya octane e e fetang tlhokego ya octane ya serori sa me?
Peterolo e e nang le octane e e kwa godimo e tlhoka phepafatso e e tseneletseng le tiriso e e kwa godimo ya maatla ka nako ya tlhagiso. Fa tiriso eno e sa busediwe ka bokgoni jo bo kwa godimo jwa serori se se dirisang dituki, maatla ano a tlaleletso a itshenyegela fela. Tshenyo eno e baka go kgwa mosi o montsi wa khabonedaeokosaete o o senyang tikologo ya rona.
Go dirisa dikereiti tsa octane tse di kwa godimo go na le tse di tlhokwang ke serori sa gago go go jela madi a mantsi, go jela naga madi a mantsi mme gape go ama tikologo ka tsela e e bosula. Go ntse go le jalo, ga go kitla go nna le dipoelo tsa tlaleletso malebana le kgweetso gongwe tiragatso ya serori.
Ka kakaretso, peterolo e e senang lloto e siametse go dirisiwa mo dithuthuuthuung, metšhini ya tlhaga le dienjene tsa dibotontle, ntle le fela le mefuta e se kae e e dirisang thekenoloji ya maloba ya dienjene. Botsa morekisi wa sediriswa sag ago fa o na le matshwenyego ape fela.
A dirori tsa bogologolo di ka dirisa peterolo e e senang lloto?
Go tila mathata a a ka nnang gona, ka karetso dirori tseno di tshwanetse go dirisa peterolo e e emelang lloto, le fa dingwe di ka nna tsa kgona go dirisa peterolo e e senang lloto. Fa o eletsa go dirisa peterolo e e senang lloto, o ka ikgolaganya le faboriki.
Fa ke dirisa peterolo e e senang lloto, peipi ya me ya lekgwamosi ga e nne tshweu jaaka e ne e dira fa ke dirisa peterolo e e nang le lloto. A seno se kaya gore enjene ya me ga e sa tlhole e dira bontle?
Nnyaa, seo ga se bontshe kamego epe ya tiragatso. Peipi e e tshweu ya lekgwamosi fa go dirisiwa peterolo e e nang le lloto e bakwa ke dilwana tsa lloto tse di kgomarelang mo lekgwamosing fa setuki se šwa. Fa go tlositswe lloto, lekgwamosi le nna le setlha gongwe lekwebu. Seno ga se kae gore go na le phoso ka enjene gongwe gore e simolotse go dirisa oli.
Ke tla itse jang gore serori sa me se ka tsamaya ka peterolo e e senang lloto?
Lebelela pele bukana ya serori sa gago. Fa e kare morago ga seno, wa bo o sa ntse o sa itse gore a serori sa gago se ka dirisa peterolo e e senang lloto, o tshwanetse go kopa kgakololo go tswa mo morekising wa gago wa selegae. O ka ikgolaganya le ditsha tsa inthanete tsa NAAMSA (www.naamsa.co.za) le SAPIA (www.sapia.co.za). Ditokololo tsa mekgatlho ya dirori di ka leletsa megala ya dikgakololo tsa setegeniki.
Fa serori sa gago se ka kgona go tsamaya ka peterolo e e senang lloto, gona o ka simolola go e dirisa ka gangwe fela. Fa e tlhoka tshireletso ya dibelofo, gona o ka tlhoka go dirisa peterolo ya kemedi e e leng gore kwa tshimologong e tla bo e le gona ka bophara. Go seng jalo, o ka dirisa setlaleletsi se se fitlhelwang mo mabotlolong sa tshireletso kgatlhanong le tshenyego (go tla nna le ditlhagiswa di le mmalwa tse o ka tlhophang go tswa go tsona) mmogo le peterolo e e senang lloto. Le gale, fa Peterolo ya Kemedi ya lloto e ntse e le gona mo lefelong la gaeno, go botoka go tswelela go dirisa yona.
Dipoelo tse dingwe tsa go dirisa peterolo e e senang lloto ke dife?
Peterolo e e nang le lloto gape e baka gore go nne le dikarolwana tsa rusu tse di amang dipolaka tsa ditlhase le ditsamaiso tsa lekgwamosi. Ka jalo, poelo e nngwe e e itemogelwang ke beng ba dirori fa ba dirisa peterolo e e senang lloto ke phokotsego ya ditshenyegelo tsa tlhokomelo.
Ke dirori dife tse di tshwanetseng go dirisa Peterolo ya Kemedi ya Lloto, gona goreng?
Mo godimo ga go tiisa octane ya dituki, lloto e dira gape jaaka selogetsi mo dibelofong tsa lekgwamosi le disiti tsa dibelofo mo tlhogong ya selindara. Dienjene dingwe tsa bogologolo (tsa pele ga dingwaga tsa bo1980) di dirilwe ka disiti tsa dibelofo tse di boruma ka ntlha ya fa din e di sireleditswe ke lloto e e mo petorolong. Fa ditlaleletsi tsa mmetale di tlosiwa mo peterolong, disiti tsa dibelofo tse di boruma tsa metale di ka onala mme ga nna le phokotsego ya disiti tsa dibelofo e e ka bakang tatlhegelo ya kitlano le maatla. Seemo sa botlhokwa sa tiro ya siti ya belofo ke lebelo le le kwa godimo le/kgotsa morwalo o montsi o o bakang dithemphereitšhara tse di kwa godimo tsa dibelofo le tshenyego e e oketsegileng.
Dibanka tsa tshedimosetso ya gore dirori di tsamaelana le dituki tse di tla bong di aname, mme di akaretsa ditsha tsa inthanete tsa NAAMSA (www.naamsa.co.za) le SAPIA (www.sapia.co.za), di tla tlhalosa ka botlalo gore ke dirori dife tsa bogologolo tse di ka nnang le matshosetsi a VSR, tse di tshwanetseng go go dirisa Peterolo ya Kemedi ya Lloto. Ditlamo tsa dioli di tla bapatsa peterolo ya kemedi ya lloto ka dipompo tse di kwa pele, go seng jalo di ka tlamela ka setlaleletsi se se mo lebotlolong se se ka rekwang mme ga tlalelediwa ka sona ka selekano se se lekanyeditsweng mo tankeng ya serori fa go tladiwa peterolo e e senang lloto.
Ke tshwanetse go dirisa ditlaleletsi dife tse di mo dibotlolong?
Go na le ditlaleletsi di le mmalwa tse di thibelang go onala mo mmarakeng tse di ka sireletsangdibelofo tsa serori sa gago fela jaaka Peterolo ya Kemedi ya Lloto. Ditlaleletsi tse di nang le potasiamo, fosofore gongwe mankanese di tla tlamela ka tshireletso e e lekaneng fa di dirisiwa ka selekano se se maleba go ya ka dikatlenegiso tsa faboriki.
Ditlamorago tsa go dirisa peterolo ya kemedi ya lloto ke dife fa serori sa me se tsentswe sefetodi sa katalise?
Peterolo ya kemedi ya lloto ga e a tshwanela go dirisiwa mo diroring tse di nang le difetodi tsa katalise gonne dingwe tsa ditlaleletsi di ka ama thata katalise. Ka ntlha ya seno, peterolo ya kemedi e tla rekisiwa fela ka dipeipi tse dikgolwane tse di ka sekeng tsa kgona go tsena mo dipeiping tsa dirori tse di tlhokang peterolo e e senang lloto.
Go tla simolola leng go patelesega gore dirori di nne le difetodi tsa katalise?
Go tloga ka kgwedi ya Tlhakole 2005, mefuta yotlhe ya dirori tse di dirisang peterolo tse di pegang pabagami le dibene tse di itsisitsweng mo Aforika Borwa, di tshwanetse go fitlhelela seemo se se rileng se se laoletsweng sa go kgwa mosi mme ka jalo, di tshwanetse go bo di tsentswe sefetodi sa katalise. Ga gona tlhokego epe ya gore dirori tse di dirilweng pele ga matlha ano dib o di tsentswe difetodi tsa katalise. Dirori tse dintšhwa tse di fetang bokana ka 70% di setse di tsentswe difetodi tsa katalise.
Go bonolo tota go dirisa ditlaleletsi tse di thibelang go onala ga dibelofo. O entela fela gongwe go tshela selekano se se tlhokegang sa setlaleletsi mo tankeng ya petorolo pele ga go tlatsa ka peterolo e e senang lloto. Ditlaleletsi tseno di tlamela ka tshireletso ya dibelofo e e tshwanang le tshireletso e e neng e tlamelwa ke lloto e e neng e le mo peterolong e e nang le lloto.
Ke tla itse jang gore ditlaleletsi tse di thibelang go onala ga dibelofo di tla sireletsa enjene ya me?
Ditlaleletsi tse di thibelang go onala ga dibelofo di ka emela peterolo ya kemedi ya lloto sentle fela fa e le gore o tlhopha setlaleletsi go tswa kwa faboriking e e ikanyegang, e e diretsweng go sireletsa dibelofo mme o se dirisa fela jaaka go laetswe mo sephuthelong. Ela tlhoko gore go tlhokega tshireletso thata fa serori se tsamaya ka lebelo le le kwa godimo thata gongwe go ya ka seemo sa boima jwa morwalo, go tshwana le go kgweetsa paka e telele mo tselafefong mme go gogiwa kolotsana e e boima.
A go dirisa setlaleletsi se se thibelang go onala ga dibelofo se le sentsi go feta se se atlenegisitsweng go ka sireletsa enjene ya me go feta?
Nnyaa. Ga o a tshwanela go dirisa selekano se se fetang se se atlenegisitsweng sa setlaleletsi.
A go dirisa setlaleletsi se se thibelang go onala ga dibelofo mo godimo ga go dirisa Peterolo ya Kemedi ya Lloto go ka tlamela ka enjene ya me ka tshireletso e e botoka?
Nnyaa.. O tshwanetse go dirisa setlaleletsi se se thibelang go onala ga dibelofo kgotsa peterolo ya kemedi ya lloto. Ditlaleletsi dingwe ga di a siamela go kopanngwa le peterolo ya kemedi ya lloto. Gape go ka fitlhelwa ditlaleletsi dingwe di sa tsamaelane, mme ka jalo, go botoka go dirisa mofuta o le mongwe fela.
Fa serori sa me ga jaana se dirisa peterolo e e senang lloto, a go dirisa peterolo ya kemedi ya lloto kgotsa setlaleletsi se se thibelang go onala ga dibelofo go ka thusa ka tshireletso ya tlaleletso?
Nnyaa. Tswelela go dirisa kereiti e o e tlwaetseng ya peterolo e e senang lloto ka ntlha ya fa serori sag ago se sa tlhoke tshireletso e e tlamelwang ke peterolo ya kemedi ya lloto kgotsa setlaleletsi se se thibelang go onala ga belofo. Fa serori sa gago se na le sefetodi sa katalise, go dirisa peterolo ya kemedi ya lloto kgotsa setlaleletsi se se thibelang go onala ga belofo go ka senya katalise. O tshwanetse go dirisa fela peterolo e e senang lloto jaaka go atlenegisitswe mo teng ga bukana ya serori.
Seelo se sentšhwa sa sebabole se tla bo se le jang mo Diseleng?
Go tla nna le dikereiti tse pedi tsa disele fela jaaka go ntse ga jaana. Kereiti e e tlwaelegileng e e leng gona go ralala naga e e nang le sebabole sa selekano sa 500 ppm gammogo le disele e e nang le sebabole sa kereiti e e kwa tlase ya sebabole sa selekano sa 50 ppm.
A disele ya mofuta o montšhwa e tla ama ditshenyegelo tsa tlhokomelo le sebaka sa go fetola oli?
Difaboriki tsa dirori di tlhalositse gore go fokodiwa ga seelo sa sebabole go tla kgontsha dirori di le dintsi go atolosa sebaka sa go fetola oli, mme seno se tla fokotsa ditshenyegelo tsa tlhokomelo.
Goreng go fokodiwa sebabole mo teng ga disele?
Dikarolwana tse di nang le sebabole di itiragalela fela mo diseleng. Lebaka la go fokotsa sebabole go tswa go 3 000 ppm go ya go 500 ppm ke go fokotsa mosi wa dirori mme ka jalo, go tokafatsa boleng jwa mowa wa metsesetoropo. Le gale, fa serori se sa tlhokomelesege sentle, go sa ntse go tla nna le digase tse di kotsi le fa boleng jwa setuki bo tokafetse.
Dikarolwana dingwe tsa haeterokhabone (dikarolwana tsa polar le aromatiki) tse di fitlhelwang mo dituking tsa disele di logetsa dipompotsa dituki le dienti (injectors). Fa di tlosiwa mo thulaganyong ya go tlosa sebabole, bokgoni jwa go logetsa jwa setuki bo a fokotsega. Ka jalo, go tla tlalelediwa ka ditlaleletsi tsa togetso mo dikereiting tsa disele ya sebabole sa 500 le 50 ppm go netefatsa gore go nna go na le seelo se se totobaditsweng sa togetso.
Tlhotlhwa yona e fa kae, gona goreng e oketsega?