Sewende Sondag van Paastyd – Omgewingsondag - Missio
Sewende Sondag van Paastyd – Omgewingsondag
Die eerste Sondag in Junie word deur kerke oor die wêreld heen gevier as Omgewingsondag omdat Wêreld Omgewingsdag jaarliks op 5 Junie gevier word. Wêreld Omgewingsdag is 'n inisiatief deur die Verenigde Nasies wat reeds van 1972 af gevier word, met die doel om groter bewustheid rondom en politieke betrokkenheid by die omgewing en omgewingsake te kweek.
Die sleutelteks vir Omgewingsondag handel oor die gebeure rondom Jesus se hemelvaart. Handelinge 1:6-14 beklemtoon egter deurgaans God se teenwoordigheid op aarde: God die Vader is besorgd oor die aarde en dit wat op aarde gebeur (7); die Heilige Gees bekragtig dissipels om as getuies oor die hele aarde op te tree (8); Jesus die Seun se hemelvaart gaan gepaard met die belofte dat Hy weer na die aarde sal terugkom (11). Psalm 68 bely die Skeppergod en Verbondsgod van Israel wat volk en aarde tegelyk sou versorg in sy almag en goedheid.
1 Petrus 4 en 5 bely die God wat voorsien dat gelowiges deur hulle (liggaamlike, aardse) lyding heen versterk en bemoedig en versorg word. In Johannes 17 bid Jesus, die Een wat vir God op aarde sou verheerlik, vir sy dissipels wat op die aarde bly om as gestuurde getuies die goeie nuus van God se betrokkenheid by en teenwoordigheid in die geskape aarde te bely en verkondig. Die bemoedigende, vertroostende, versorgende, heersende teenwoordigheid van die Drie-enige God kom na vore in elkeen van die tekste vir Omgewingsondag, en daarom fokus hierdie liturgie op die teenwoordigheid van God op aarde.
68 Vir die koorleier. Van Dawid. 'n Psalm.
17Die tyd vir die oordeel het aangebreek; dit begin by die huis van God. En as ook ons geoordeel word, en dit is nog maar die begin, wat sal die uiteinde dan wees van hulle wat nie na die evangelie van God wou luister nie? 18"As 'n gelowige beswaarlik gered word, wat word dan van 'n goddelose en 'n sondaar?" h
5En julle wat jonger is, moet aan die ouer mense onderdanig wees. Almal moet trouens teenoor mekaar nederig wees en mekaar help, want "God weerstaan die hoogmoediges, maar aan die nederiges gee Hy genade." i
"Heilige Vader, bewaar hulle in u Naam, die Naam wat U My gegee het, sodat hulle net soos Ons een kan wees.
Loflied 175 "Majesteit vs 1"
Verootmoediging: Genesis 1
Stilgebed: Lied 8
Skriflesing: Handelinge 6:1-14
Musikale Amen: God nooi ons uit en ons kom tot rus
sing tot eer van die Here… (Uit Psalm 68)
(Seëngroet Uit die Basisliturgie van Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2013-14)
Verkort gerus meegaande inligting na eie goeddunke- ons voorsien agtergrond sowel as feite oor "global warming"
Agtergrond Inligting tov Wêreld omgewingsdag 2014
Climate change is a major challenge for SIDS (Small Island Developing States), as global warming is causing ocean levels to rise. Due to their small size and isolation, SIDS are more vulnerable to natural and environmental disasters, climate change and sea-level rise. However, these islands have also been successful in overcoming their environmental problems. From Palau to Puerto Rico, the stories of resiliency and innovation abound.
Skriflesing: (Uit Genesis 1)
Beklemtoon: Telkens het God gesien Sy skepping is goed…
Maar die skepping is nie meer so goed nie…
"Very likely," the IPCC said in a February 2007 report.
Gee geleentheid vir stilgebed
Lied 8 (2e melodie, Lina Spies) "O Here God U Naam is groot op aarde verse 1-6"
en 'n ewige lewe.Ons glo ook
· dat ons op die aarde as deel van God se skepping aangewese is soos 'n kind op sy of haar ouer
· dat ons die aarde wat ons van God ontvang het, saam met alles wat dit inhou, moet bewaar – ook met die oog op toekomstige geslagte
Tiende Verklaring: oor die omgewing uit Geloofsverklaring 2000
(Lirieke van Lied 257)
Vertel die verhaal van die fokusteks dramaties ahv onderstaande parafrase en gebruik dit dan vir die blokraaisel
(Uit Die Nuwe Testament vir Kinders deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999.)
Kyk watter sleutelwoord is in die regop kolom (vertikale kolom) weggesteek deur die sleutelwoorde uit bogenoemde teks in te vul.
1. Waarheen Jesus opgevaar het
2. Jesus se vriende het hier gestaan toe Hy met die wolk weg is.
3. 'n Ander woord vir moeder.
4. Die 2 mans wat die dissipels troos se klere was so.
5. Die naam van die berg waar dit gebeur het.
6. Daar was nie net mans in die huis nie, ook ……………….
7. Jesus noem hule sy vriende.
8. Die stad waar dit gebeur het.
9. Dit was 2 ……………. wat die dissipels getroos het.
10. Die Olyfberg is 'n entjie buitekant die …………….
Die Hmar-stam in die noord-ooste van Indië was tot 'n eeu gelede gewelddadige koppesnellers, bekend vir hulle wrede menseslagtings. In 1910 stuur die Walliese sendeling Watkin Roberts die Evangelie van Johannes aan 'n hoofman van die Hmar. Die hoofman nooi Roberts om die Skrifte aan hom te kom verduidelik. Dinge gebeur vinnig. Binne twee geslagte is die Hmar-stam geëvangeliseer.
Kort hierna verban die Britse regering Watkin Roberts uit Indië. Sy werk bly egter vrug dra. Vandag tel die Hmar-stam meer as 'n miljoen lede. Twee lede van die Hmar, Rochunga en Mawii Pudaite, sit Roberts se evangelisasiewerk voort. In 1971 het die Here hulle oortuig om 'n gratis kopie van die Nuwe Testament aan al die gesinne van die wêreld te gee.
Die Pudaites het Bibles for the World Ministries gestig. Tot op hede het dié organisasie meer as 16 miljoen kopieë van die Nuwe Testament regoor die wêreld versprei.
Hierdie is een van duisende verhale wat illustreer hoe kragtig die Here die getuienis van gelowige mense seën. Getuienis is ons taak in die periode tussen die eerste en tweede koms van Jesus.
Die dissipels het in Handeling 1:6 gevra of die Here nóú die lank-verwagte koninkryk gaan oprig. Jesus het duidelik laat blyk die tydlyn waarvolgens die koninkryk kom, is ons nie beskore nie. Ons hoef ons nie oor die tye en omstandighede te bekommer nie.
Ons taak is om Jesus se getuies te wees: "Julle sal my getuies wees in Jerusalem, sowel as in die hele Judea en in Samaria en tot in die uithoeke van die wêreld."
Getuies van Christus. Dit is ons identiteit. Ons is mense wat die geskiedenis van God se kragtige werk in Jesus Christus lewend hou in die wêreld. Ons vertel en ons praat oor Jesus. In hierdie vertelling is die lewende Here Jesus self teenwoordig. Christus werk deur die boodskap wat ons uitdra. Waar ons die inhoud van die Skrifte bekend maak aan ander, en mekaar daaruit versterk. Daar is die Here self teenwoordig, kom Hy aan die woord, en bevestig Hy die boodskap van die Skrifte.
Opvallend genoeg sê Jesus vir sy dissipels hulle moenie hulle getuienistaak aanpak voor die Heilige Gees nie uitgestort is nie. "Moenie van Jerusalem af weggaan nie, maar bly wag op die gawe wat die Vader belowe het…." (1:4). Hierdie gawe is die Heilige Gees wat uitgestort sal word. "… julle sal binne 'n paar dae met die Heilige Gees gedoop word" (1:5).
Wat doen die Heilige Gees? Jesus sê in vers 8: "Maar julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom, en julle sal my getuies wees…."
Wat Jesus hier in Handelinge 1 met die "krag van die Heilige Gees" bedoel, kan mens net verstaan as jy 'n parallel tussen Lukas se Evangelie en sy Handelingeboek raaksien. Reg aan die begin van sy Evangelie vertel Lukas van 'n engel wat aan Maria verskyn en dan vir haar sê: "Die Heilige Gees sal oor jou kom, en die krag van die Allerhoogste sal die lewe in jou wek" (1:35). Net voor Hy weggaan, sê Jesus aan sy dissipels: "Julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom…" (Hand. 1:8). In Grieks, skryf Ferdinand Deist, is hierdie twee uitdrukkings presies dieselfde.
Die Heilige Gees het deur Maria geboorte gegee aan die Seun van God. Soos die Gees deur 'n mens geboorte gegee het aan die Seun van God, so doen die Gees weer en weer wanneer God deur sy Gees "oor mense kom" en hulle met sy krag "oorskadu."
Daarom kon die dissipels hulle getuienistaak nie uitvoer voordat die Heilige Gees nie uitgestort is nie. Die Heilige Gees moes eers oor hulle kom.
Kleingeld van grense
Dis eers wanneer die Heilige Gees oor die dissipels kom (Handelinge 2), dat hulle in staat is om die grense wat Jesus in Handelinge 1:8 uitspel, oor te steek. Jesus praat van getuienis in Jerusalem, Judea, Samaria en tot aan die eindes van die aarde.
Hierdie vier ruimtes spel grootste uitdagings:
In Jerusalem is die dissipels gekonfronteer met intense weerstand van die Joodse godsdienstige leiers. Hulle is gedreig, in die tronk gegooi en Stefanus is selfs in deur 'n boendoe-hof tereggestel (Hand. 7).
In Judea het Filippus die grens oorgesteek na die hofamptenaar van Etiopië (Hand. 8). Sy getuienis word ontvang en die amptenaar begin Jesus navolg.
In Samaria waar die gehate Samaritane gewoon het, het Filippus, Petrus en Johannes gaan getuig en die mense het sowaar die boodskap van die evangelie aangeneem. Hierdie was geen geringe grens om oor te steek nie.
Die evangelie het ook na die eindes van die aarde versprei. Te midde van groot en herhaalde teenstand het Paulus, Barnabas en ander die evangelie na die destyds bekende wêreld geneem. Handelinge eindig waar Paulus in boeie in Rome aankom en tog die evangelie met alle vrymoedigheid verkondig. Die oorsteek van hierdie grense het die uiterste menslike lyding meegebring. Tog het talle medewerkers dit met blymoedigheid gedoen.
Die bekragtiging wat die Heilige Gees gee, is die noodsaaklike proses waarin Christus binne-in ons gebore word, en waardeur die getuienis oor Christus nie anders kan as om uit ons wese te straal nie.
Van geharde nasionaliste na getuies
Ferdinand Deist kontrasteer die optrede van die dissipels in Lukas 9 met Handelinge 8. Ons is bekend met die wyse waarop die Jode die Samaritane verag het, omdat hulle nie geloof- en rassuiwer gebly het nie. Daar was allerlei twiste tussen die Jode en Samaritane, soos watter die regte plek is om te aanbid.
In Lukas 9 reis Jesus vanaf Galilea in die noorde na Judea in die suide. Hy is op pad Jerusalem toe. Anders as die tradisionele Joodse roete, wat langs Samaria verbygegaan het, om dus onreinheid te vermy, reis Jesus deur Samaria. Wanneer Jesus en sy dissipels in 'n Samaritaanse dorpie wil oornag, word hulle herberg geweier. Jesus was immers 'n Jood op pad na die verkeerde tempel.
Twee van Jesus se dissipels, Jakobus en Johannes, bied dadelik aan om vuur op die Samaritaanse dorpie af te bid. Die Samaritane verdien om met vuur verteer te word.
Hoe verander mens hierdie verharde gesindheid van afkeur en verwerping?
In Handelinge 8, na die uitstorting van die Heilige Gees, beland een van die dissipels, Filippus, in Samaria. Nou roep hy nie vuur af nie. Hy getuig van Jesus. Terselfdertyd verwerp die Samaritane hom nie, maar luister na die evangelie en glo die boodskap. Lammes en kreupeles word gesond en versteurde mense word normaal. Daar was groot blydskap onder die Samaritane.
Hoe is dit moontlik? Die geheim lê in Handelinge 1 waar Jesus die krag van die Heilige Gees aankondig. Die Heilige Gees verander harte en agendas. Die haat van 'n duisend jaar teen die Samaritane verkrummel toe die Gees begin werk. Die geharde Joodse nasionaliste word sendelinge, die geweldbidders begin seën uit te deel. Die Samaritane se harte gaan oop vir die boodskap wat uit Joodse monde kom.
Dit het alles te doen met die Heilige Gees wat oor mense kom en Christus in mense gebore laat word.
Die era van die kerk
Net nadat Jesus hierdie laaste opdragte gegee het, word Hy opgeneem en weggeneem, sodat die dissipels Hom nie langer kon sien nie. Op ander plekke sê die Nuwe Testament Hy is verhef tot aan die regterhand van die Vader, ver bo alle magte, vanwaar Hy oor ons lewens en ons wêreld regeer.
Hoewel Jesus, volgens die Handelingeboek, steeds ten nouste betrokke by die lotgevalle van sy kerk en die voortgang van die evangelie is, is Jesus tog ook op 'n bepaalde manier weg. Dit beteken die kerk, sy dissipels, het nou die verantwoordelikheid om sy opdragte uit te voer en sy werk voort te sit. Ons doen dit deur Jesus se getuies te wees. Ons doen dit deur die krag van die Gees. Ons doen dit tot Jesus terugkeer op die wolke, soos Hy weggeneem is.
Die era van die kerk is ook die era van die Heilige Gees. Dit is die Heilige Gees wat Jesus in ons vorm, wat die ontvangs van die boodskap oor Jesus in nie-gelowiges se harte voorberei. Dit is die Gees wat die kerk opwek en versterk en laat getuig.
Die wyse waarop die Hmar-stam binne twee geslagte weggedraai het van hulle moorddadige lewenswyse, volgelinge van Jesus en self getuies geword het, is 'n voorbeeld van die krag van die Gees. Die gees verander gewelddadige moordenaars in getuies. Die Gees skuif mense se agendas. Die Gees belyn ons motiewe met Jesus se bedoeling vir sy kerk. Die Gees berei mense voor vir die boodskap van Jesus.
Gebed as lewenswyse
Nadat Jesus in die hemel opgeneem is, doen sy dissipels wat Hy gesê het. Hulle gaan in Jerusalem wag op die gawe wat die Vader belowe het, die Heilige Gees. Die kleiner dissipelkring, saam met ander dissipels, soos die vroue, waaronder Maria, en ook Jesus se broers, bly in die bovertrek biddend wag.
Gebed is die manier waarop mens jouself oopstel vir God. In gebed word eie agendas opgeskort, en stel mens jouself oop vir God. Gebed is nie bloot die manier waarop ons God se aandag kry nie, maar dikwels die manier waarop God ons aandag kry.
Die Vader doen toe die belofte gestand. Die Gees word oor die kerk van Christus uitgegiet. Die kerk word bekragtig om getuies te wees. Die era van die Heilige Gees, wat ook die era van die bemagtigde kerk is, breek aan.
Hoewel die Gees uitgestort is, en ons nie langer hiervoor hoef te bid nie, is gebed die manier waarop ons voortdurend onsself oopstel vir die lewensvernuwende werk van die Gees. Gebed is die versoek om voortdurend bemagtig en gevul te word met die Gees. Gebed is die weg van 'n Geesvervulde lewe.
Die kerk staan altyd voor die versoeking om die eie agenda voor Christus se agenda te plaas. Daarom is 'n biddende lewenswyse waarin ons altyd die wil van God bo ons eie wil soek, so deurslaggewend vir die kerk se lewe van gehoorsaamheid aan Christus. Daarom maak ons ook soveel erns met die Woord. Christus stuur en lei ons deur sy Woord en deur sy Gees.
Geen wonder dat die Hmar-stam, wat aangeraak is deur die Woord en die getuienis van die kerk, self ook begin het om die Woord van die Here te versprei nie.
Geen wonder dat ook ons, wat vandag in Pinkstertyd na hierdie woord luister, daardeur bemoedig word nie. En op ons knieë beland, waar ons bid vir die leiding van die Gees. Die Gees, wat Christus, en die behoefte om Christus te gehoorsaam, in ons gebore laat word.