Derde grootste dwergplaneet in die sonnestelsel
Makemake, amptelik (136472) Makemake, is die derde grootste dwergplaneet in die Sonnestelsel en een van die grootste Kuipergordelvoorwerpe (KGV's). Makemake het 'n deursnee wat gelykstaande is aan ongeveer driekwart van Pluto s'n en het een bekende natuurlike satelliet, S/2015 (136472) 1. Die dwergplaneet het 'n uiters koue gemiddelde temperatuur van -243,2 °C (of 30 Kelvin), wat daarop dui dat sy oppervlak met metaan-, etaan- en moontlik stikstofysse bedek is.
Makemake en sy maan, soos gesien deur die Hubble-ruimteteleskoop.
Epog 28 Januarie 1955
(JD 2 435 135,5)
(113 183 dae)
~6 300 000 km2
~321 kg (aanvaar)
~2 g/cm3 (aanvaar)
7,771 ± 0,003 uur
B-V = 0,83, V-R = 0,5
Makemake is oorspronklik deur 'n sterrekundige span onder leiding van Michael Brown op 31 Maart 2005 ontdek, maar die ontdekking is eers op 29 Julie 2005 aangekondig. Die dwergplaneet is genoem na die mitologiese god Makemake, wat in die geloof van die Rapa Nui (die inwoners van Paaseiland) die god van die mensdom en vrugbaarheid is.
2 Wentelbaan en klassifikasie
Op 26 April 2016 het sterrekundiges wat waarnemings van die Hubble-ruimteteleskoop van April 2015 bestudeer het, die ontdekking aangekondig van ’n maan met ’n deursnee van ~175 km (vir ’n aangenome albedo van 4%) wat op ’n afstand van ≥21 000 km van Makemake af om hom wentel, met ’n wentelperiode van ≥12 dae (indien die wentelbaan rond is). Dit het die voorlopige naam S/2015 (136472) 1 gekry, maar word ook MK 2 genoem.
Die meeste ander groot Trans-Neptunus-voorwerpe, Eris, Haumea en Pluto, het minstens een natuurlike satelliet elk.
Wentelbaan en klassifikasieWysig
Wentelbane van die groot cubewano's in vergelyking met Pluto. (Makemake in blou, Haumea in groen, Pluto in rooi en Neptunus in grys).
In April 2019 was Makemake 52,5 AE van die Son af, amper so ver as wat dit kan kom in sy wentelbaan. Dit volg ’n soortgelyke wentelbaan as Haumea: met ’n groot baanhelling van 29° en ’n gemiddelde eksentrisiteit van sowat 0,16. Tog is Makemake se wentelbaan effens verder van die Son in terme van beide sy semihoofas en perihelium. Sy wentelperiode is 308 jaar, meer as Pluto se 248 jaar en Haumea se 285 jaar. Makemake en Haumea is albei op die oomblik ver van die sonnebaan – teen ’n hoek van amper 29°. Makemake kom nader aan sy afelium in 2033, terwyl Haumea sy afelium vroeg in 1992 bereik het.
Makemake is ’n klassieke Kuipergordelvoorwerp, wat beteken sy wentelbaan is ver genoeg van Neptunus s’n af om oor die bestaan van die Sonnestelsel stabiel te bly. Anders as plutino's, wat Neptunus se baan kan kruis vanweë hulle 2:3-baanresonansie met die planeet, het klassieke voorwerpe periheliums verder van die Son, onaangeraak deur Neptunus se versteurings. Makemake het ’n resonansie van naby 11:6 met Neptunus.
'n Kunstenaar se voorstelling van Makemake.
'n Voorstelling van 'n uitsig oor die oppervlak van Makemake met die Son bo.
↑ 1,0 1,1 (en) "MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT)". IAU Minor Planet Center. 2009-08-07. Besoek op 2009-08-28.
↑ (en) Marc W. Buie (2008-04-05). "Orbit Fit and Astrometric record for 136472". SwRI (Space Science Department). Besoek op 2008-07-13.
↑ 3,0 3,1 3,2 (en) "JPL Small-Body Database Browser: 136472 (2005 FY9)". NASA Jet Propulsion Laboratory. 2010-01-26 last obs. Besoek op 2008-06-11. Gaan datum na in: |date= (help)
↑ (en) J. Stansberry (2008). “Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope”. The Solar System beyond Neptune: 161.
↑ (en) T.L. Lim, J. Stansberry, T.G. Müller (2010). “"TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region III. Thermophysical properties of 90482 Orcus and 136472 Makemake”. Astronomy and Astrophysics 518. doi:10.1051/0004-6361/201014701.
↑ (en) A. N. Heinze en Daniel deLahunta, The rotation period and light-curve amplitude of Kuiper belt dwarf planet 136472 Makemake (2005 FY9), The Astronomical Journal 138 (2009), pp. 428–438. doi: 10.1088/0004-6256/138/2/428
↑ 7,0 7,1 (en) "AstDys (136472) Makemake Ephemerides". Departement Wiskunde, Universiteit van Pisa, Italië. Besoek op 2009-03-19.
↑ 8,0 8,1 8,2 (en) "Asteroid 136472 Makemake (2005 FY9)". HORIZONS Web-Interface. JPL Solar System Dynamics. Besoek op 2008-07-01.
↑ 9,0 9,1 HubbleSite (Persuitreiking no. STScI-2016-18) (2016-04-26). "Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake". Persberig. http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/18/full/. Besoek op 2016-04-26.
↑ "Hubble discovers moon orbiting the dwarf planet Makemake". EurekAlert!. 26 April 2016. Besoek op 26 April 2016.
↑ Parker, A. (2016-05-02). "A Moon for Makemake". Planetary Society blogs. Planetary Society. Besoek op 2016-05-02.
↑ "Asteroid 136108 (2003 EL61)". HORIZONS Web-Interface. JPL Solar System Dynamics. Besoek op 2008-08-04.
↑ 13,0 13,1 Jane X. Luu (2002). “Kuiper Belt Objects: Relics from the Accretion Disk of the Sun”. Annu. Rev. Astron. Astrophys. 40 (1): 63–101. doi:10.1146/annurev.astro.40.060401.093818. Besoek op 2008-08-04.
↑ David Jewitt (Februarie 2000). "Classical Kuiper Belt Objects (CKBOs)". University of Hawaii. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Augustus 2008. Besoek op 2008-08-04.
Makemake by die JPL Small-Body Database
KPS-databasis se inskrywing vir (136472) Makemake
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Makemake.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Makemake&oldid=1996544"
Last edited on 2 Junie 2019, at 20:55