Sakkie van Wyk
Izak (Sakkie) van Wyk
[18 April 1894 - ]
Oom Sakkie is op 13 Julie 1977, deur skrywer opgespoor te Endicott in Oos-Transvaal. Hy was toe reeds drie en tagtig jaar oud, maar steeds lewenslustig en redelik gesond.
Hy is op 18 April 1894, op Winburg gebore en het saam met sy ouers op 'n baie jeugdige ouderdom na Schweizer Reneke se wêreld verhuis. Sy vader, oom Gert van Wyk, se plaas se naam was Morkanie.
Oom Gert was 'n uitstaande vioolspeler, maar het ophou speel toe twee van sy dogtertjies op 'n betreklik jeugdige ouderdom oorlede is. Hy het daarna ook vir Sakkie en Gert, sy twee seuns, verbied om enige dansmusiek te speel. Daar was 'n trapmusiek in die huis en hulle kon net Halleluja- en ander geestelike liedere daarop speel.
Oom Sakkie het 'n boerekonsertina aangeskaf en sy broer Gert het 'n kitaar gekoop. Hulle moes in die veld op die plaas oefen. Hulle het natuurlik 'n probleem gehad om die instrumente weg te steek, maar het gou 'n plan beraam. Hulle het 'n groot paraffienblik oopgesny en dit bo-op die instrumente onder 'n bos op 'n spruit se wal omgekeer en selfs só die warm son en reen uitgehou. Gelukkig vir die twee het hulle vader se oudste broer, oom Willem, in die omgewing gebly. Hy het hulle vader grootgemaak en hulle twee was baie geheg aan mekaar. Oom Willem het geweet dat Sakkie en Gert gespeel het en as hy hulle besoek het, moes die twee seuns speel. Hulle vader het dan gewoonlik geen kommentaar gelewer nie en mettertyd het hy daaraan gewoond geraak en kon die twee hulle musiek in die huis beoefen.
Gou was die twee broers beroemd en word later werklik legendariese figure in die boeremusiekwêeld van daardie kontrei. Oom Sakkie het die konsertina, klavier, trapmusiek en kitaar bespeel. Oom Gert was 'n uitstaande kitaarspeler, maar net so tuis met die klavier, traporrel, trekklavier en viool. Hulle het oral op danse, bruilofte en konserte opgetree en het selfs op 'n keer geld ingesamel vir die kerk op Amalia.
Dit word vertel dat oom Gert wonderlike musiek op 'n gewone koffieketel kon uittower. Hy het glo in die tuit geblaas en pragtige klanke daaruit verkry. Dit het geklink na 'n viool en soms soos 'n saksofoon.
Oom Sakkie was reeds 80 toe die foto tydens 'n opname van een van sy plate, geneem is
Piet Bester senior, skrywer se vader, het ook dikwels saam met hulle opgetree as kitaarspeler. Oom Sakkie vertel dat hulle ook baie grappies gehad het. Hulle was ondeund, maar hy gebruik die woord "goddeloos". Hy en Gert het op 'n stadium stene gemaak van klei. Hulle was baie arm en kon nie werkmense bekostig nie en het self die klei met hulle kaalvoete getrap. So teen twaalfuur se kant het hulle huis toe gegaan om te eet en moes voor ou tant Annie Coetzee, 'n ouderling se vrou, se huis verbyloop. Hulle het geweet dat die ou tannie 'n klavier en 'n traporrel in die sitkamer had. Net daar besluit hulle om so 'n bietjie musiek te maak. Die voordeur van die huis was oop en stilletjies loop hulle met hulle moddervoete en neem voor die klavier en orreltjie plaas en begin speel. Die ou tante, wat in die kombuis besig was, was gou op die toneel met 'n besemstok in die hand en die twee moes vlug dat die modder letterlik so spat!
Hoede af vir E.M.I. Brigadiers wat Oorn Sakkie op tagtigjarige ouderdom oorreed het om twee langspelers te maak! Oom Sakkie het saam met 'n ateljee-orkes opgetree in Sakkie, Sakkie met Oom Sakkie en Outydse Boeremusiek. Die volgende puik nommers van Oom Sakkie verskyn op hierdie plate:
Vat haar om haar nek
Oorn Sakkie se polka
Paul en Nic se Tweestap
Tant Loutjie se wals
Sakkie se vastrap
Oorn Sakkie se wals
Lekker vry wals
Die versamelaars wat hierdie plate in hulle besit het, kan met reg trots daarop wees. Hierdie man is 'n puik musikant en dis baie jammer dat hy nie in sy jong dae opnames gemaak het nie. Hy het 'n unieke, lewendige sty1 wat goed op die oor val en uitstekende dans- en boeremusiek is.