Bonsmara: Hartebeestloop Stud - Waarin lê die sukses van Stoetteling?
You are here: Waarin lê die sukses van Stoetteling? Login
Joggie Briedenhann & Pieter Visagie, vir die jaarlikse LNR NASIONALE VLEISBEESSKEMA NUUSBRIEF 2014
This article is unfortunately only available in Afrikaans.
FORMULEER 'N WETENSKAPLIKE, KORREKTE EN VOLHOUBARE TELINGSFILOSOFIE. PAS DIT TOE EN WEES TROTS OP JOU DIERE. SUKSES VOLG OP HARDE EN SLIM WERK EN GEE DIE LUS OM TE BOER SELFS IN MOEILIKE TYE.
As jy 'n prentjie in jou kop probeer kry van "moeilike" boerdery omstandighede, kom ek plaas dit vir jou op die kaart! Ons boer met Bonsmaras in Namibië, 23 km suid-oos van Stampriet, op die plaas Hartebeestloop. Die jaarlikse gemiddelde reënval is slegs 170 mm en ons reënseisoen is besonders kort. Ons kry basies al ons reën gedurende Maart en April. Daaglikse somer temperature is meerendeels oor die 40° C en ryp is algemeen in die winter. Drakrag is 1 GVE op 35 hektaar gedurende gemiddelde reënjare.
Tans beleef ons een van die strafste droogtes nog en het bykans geen reën gehad gedurende die vorige reënseisoen. Nieteenstaande al die dinge en omstandighede, ons boer nog steeds, ons boer nog steeds lekker en God dank, ons boer nog steeds suksesvol!
Bogenoemde inligting gee klaar 'n idee van die Hartebeestloop telingsfilosofie – daar is geen ruimte vir "fancy points" of teel van "mooi" beeste nie. Hier is slegs plek vir hoogspresterende diere wat uitstekend aangepas is vir 'n strawwe omgewing.
BRING WETENSKAP EN OMGEWING BYMEKAAR
Dit maak sin om die wetenskap en omgewing bymekaar te bring. Die wetenskap van veeteling en veral BLUP teelwaardes, word gebruik om die eienskappe wat die omgewing kan onderhou, optimaal te kry. Net so word die kennis van die omgewingstoestande gebruik om die eienskappe wat nie deur die omgewing bevorder word nie te beperk. Raamgrootte is 'n eenvoudige voorbeeld. Deur streng seleksie toe te pas oor baie jare is bepaal dat koeigewig van 480 – 500 kg die optimum is by ons. Seleksie vir groter raamtipe asook swaarder volwasse gewig - hetsy deur op BLUP teelwaardes te selekteer of voedingstoestande te verbeter - is nie ekonomies volhoubaar oor die langtermyn nie.
BOER VIR OPTIMALE INKOMSTE
Dit bring my by 'n ander belangrike punt – ons boer om optimale inkomste te verdien. Daarom moet die wetenskap en omgewing mekaar so komplimenteer dat optimale winste in die boerdery gegenereer kan word. Ons is stoettelers, maar op 'n jaarlikse basis word al ons diere verreken na kommersiële pryse. Dit beteken dat alle diere se geldwaardes aangepas word na die pryse wat tydens die betrokke jaar vir soortgelyke kommersiële diere betaal is. Byvoorbeeld - al die speenkalwers word verreken na die gemiddelde speenkalfprys vir die jaar en alle bulle word verreken na ons nasionale uitvoer abattoir, MEATCO, se slagprys vir 450kg osse met uitslagpersentasie van 60% en AB gradering.
Ons gebruik dan hierdie data om te toets of die Hartebeestloop kudde optimaal winsgewind is onder kommersiële toestande. Dit is een ding om te sê dat 'n stoetkudde soos 'n kommersiële kudde bestuur word en 'n ander om te bewys dat dit as 'n kommersiële kudde ook ekonomies suksesvol is.
Die Namibiese mark is baie meer gediversifiseerd as die Suid-Afrikaanse mark, wat grotendeels op 'n speenkalfproduksie stelsel baseer is. Namibiese boere beoefen ook osproduksiestelsels wat op die uitvoermark gerig is. Baie min akkerbou word gedoen en die boere is grotendeels op vleisproduksie aangewese om die boeke te laat klop. Hulle is dus oor die algemeen goed opgelei, ingelig en boer baie goed onder ekstensiewe toestande. Hulle ken beeste! Hartebeestloop moet dus vir beide die speenkalf- en os produsent voorsiening maak.
WAT VEREIS ONS MARK?
Belangrik is om altyd jou mark goed te lees! Gebruik dan die wetenskap van veeteling om te teel wat die mark soek. Dit is ook van belang om die prys struktuur van die speenkalfkopers te verstaan en te weet watter tipe diere hulle soek. Namibiese telers moet Meatco se prys struktuur, gradering, ekstra premies en ideale karkas goed verstaan. Ons kommersiële kliënte is afhanklik hiervan vir optimum inkomste. Alle afgekeurde Hartebeestloop bulle word ook by Meatco geslag en sodoende weet ons presies of die karkasse kwalifiseer vir 'n optimum inkomste vanaf Meatco. Dit is tot die produsent se voordeel dat Meatco sekerlik van die mees volledigste slagstate (propvol inligting oor die karkas) verskaf. Beide die speenkalfkoper en Meatco is ons kliënte se kliënte en hulle behoeftes word deel van ons teeldoelwitte, waar moontlik.
WAT SOEK ONS KLIËNTE?
Uitgebreide marknavorsing het gewys dat die volgende eienskappe as belangrik beskou word deur ons kliënte:
Reproduksievermoë, Groeivermoë en Aanpasbaarheid
Hierdie eienskappe is nie in prioriteits volgorde gelys nie. Vir die doel van die artikel is die eienskappe só geplaas dat dit maklik lees en op mekaar volg.
Kalfgemak is nie onderhandelbaar onder ekstensiewe toestande nie. Die kostes verbonde aan kalwingsprobleme onder hierdie toestande is te groot – roofdiere is die enigstes wat hierby baat! Hartebeestloop doen al 8 jaar lank pelvismetings vir beide verse en bulle. Die data word verwerk in pelvisindekse in groepsverband en maak deel uit van die seleksieproses vir vervangingsverse en veilingsbulle. Vanaf 2002 tot 2012 is bogemiddelde reënjare beleef en verse is vroeg gepaar. Kalfprobleme is merkwaardig verminder oor die tydperk deur die meet van pelvisse. Kalfgemak is verseker een van dié belangrikste eienskappe wat ons wil oordra na die kliënt!
Op Hartebeestloop word bulle ook deesdae beskryf in 'n aparte "Boere Katalogus" onder "Bouvorm vir Kalfgemak". Dit is dié een eienskap waar visuele evaluasie groot meriete het veral m.b.t. tot beenstruktuur, breedte deur die borsvloer en té prominente skouerknoppe. Daar is nog ander visuele kenmerke ook wat van belang is in evaluering van "Bouvorm vir Kalfgemak", maar is te veel om hier te noem. Marknavorsing het uitgewys dat meeste boere nie die amptelike katalogus van die genootskap genoegsaam verstaan om 'n ingeligte besluit te neem oor bulevaluering nie. Op Hartebeestloop is hierdie "Boere Katalogus" saamgestel wat die probleem aanspreek. Lees gerus meer oor die "Boere Katalogus" deur op die skakels te druk. Dit is een van die vele produkte wat Hartebeestloop aanbied om aan die mark se behoeftes te voldoen.
Geboorte massa is van kritiese belang vir die ekstensiewe Namibiese boer. Ons moet dus geboorte massa beperk terwyl nog steeds vir goeie groei geselekteer word. Die geboorte massa gemiddeld van die "os bul koeigroep" waaruit meeste van ons os-bulle geteel word, is 0.8 kg wat net 2% hoër is as ras-gemiddeld. Ons beperk dus geboorte probleme terwyl nog steeds goeie groei verkry word.
Reproduksievermoë van Hartebeestloop kudde:
Ouderdom met Eerste Kalf (28 maande)
Tussenkalfperiode (385 dae)
Tussenkalfperiode tussen laaste 2 kalwers (371 dae)
Reproduksie is die heel belangrikste eienskap vir ekonomiese sukses. Koeie moet dus eers suksesvol reproduseer voordat daar vir spesifieke eienskappe geselekteer word. Daar word addisionele druk op reproduksievermoë geplaas deur streng veilingvereistes aan bulmoeders te stel. Bulmoeders met 'n Reproduksie Indeks onder 90 en TKP bo 450, se nageslag word nie op die Hartebeestloop veiling toegelaat nie. Die Namibiese bulkoper diskrimineer teen bulmoeders met swak reproduksievermoë.
Groeivermoë (en Aanpasbaarheid)
Reproduksie, groeivermoë en aanpasbaarheid loop hand aan hand en kan nie werklik van mekaar geskei word nie. Die artikel moet ook so gelees word.
Groeivermoë in die Namibiese konteks beteken nie net voorspeense groei nie. Daar word baie klem op naspeense groei geplaas vir die uitgroei en bemarking van osse direk vanaf die veld. Ons standpunt is dat 'n goeie speenkalf gewoonlik ook 'n goeie os word. Afhangende van die weiding en wisselkoers (Meatco se uitvoermarkte oorsee) sal boere osse produseer totdat die speenkalfprys 66% en meer van die Meatco os-prys gaan. Eers dan word dit meer winsgewend om speenkalwers vir die voerkrale te produseer.
Vir kliënte wat met speenkalwers boer, selekteer ons bulle uit vrugbare, medium raam koeie wat sonder probleme kalf en sterk speen direk en speen maternale eienskappe het. Teelwaarde indekse word gebruik om teeldoelwitte te beskryf.
Ons teeldoelwit vir die "speenkalf bul koeigroep" is soos volg:
13.2 - 18.4
15.5 - 21.8
Os produksie stelsel:
Namibiërs doen goed deur 24 maande oue osse direk van die veld te bemark. Naspeense groei is van kritiese belang vir 'n os boer om die verlangde teikenmassa en vetheidgraad te bereik. Daar word ook baie van kruisteel-stelsels gebruik gemaak om verlangde teikenmassas te behaal. Ons selekteer om ongeveer 10% bo ras-gemiddelde naspeense groei uit die os bulle te kry. Die SA Stamboek teelwaarde indekse wys dat die Hartebeestloop "os bul koeigroep" se gemiddeld naspeen teelwaarde van 22.6 kg, 10% bo ras-gemiddeld is.
Raam grootte en Volwasse massa bly die 2 kritiese faktore om te beheer wanneer bulle vir os-produksie stelsels geteel word. Alhoewel 'n os ordentlik moet uitgroei op die veld, moet sy susters wat op die plaas agterbly nie te groot word nie. Ons poog dus om nie volwasse massa met meer as 10% te verhoog in die strewe om vir goeie naspeense groei te selekteer nie. Die "os bul koeigroep" se volwasse massa teelwaarde is 13 kg, dit is net 6% hoër as ras-gemiddeld. Ons is dus as te ware besig om die groeikurwe te knak.
Sien die variasie in raamgrootte en volwasse gewig tussen koeie
Die teeldoelwit vir die "os bul koeigroep" lyk as volg:
0.58 – 1.19
Aanpasbaarheid is koning onder ekstensiewe boerdery toestande. Goeie reproduksievermoë en groeivermoë is nie moontlik as diere nie aangepas is vir die omgewing nie. Dit is ook nie ekonomies volhoubaar om te probeer om aanpasbaarheid in te voer nie! Strategiese lekaanvulling op die veld is die ideale boerdery praktyk vir die Namibiese boer.
BLUP teelwaardes maak tot 'n mate voorsiening vir aanpasbaarheid. Diere sal byvoorbeeld nie na wense groei in 'n groeitoets op die veld as hulle nie aangepas is nie. 'n Groot deel van die Namibiese bulmark is osprodusente en dit maak dus sin om 'n ekstensiewe groeitoets van 270 dae op die veld te doen. Hulle osse groei uit op die veld en dit is wenslik om ook ons bulle se groei op die veld te toets. Dit is ons filosofie om tyd te spandeer aan die eienskappe wat ekonomiese waarde toevoeg vir die kliënt.
Op Hartebeestloop kombineer ons 'n ekstensiewe groeitoets op die veld met die Veldbultoets van Veldbul Suidelike Afrika. Dit plaas ons in die unieke posisie om groeidata aan die registrerende instansie te verskaf om akkurate BLUP ontledings te doen. Sodoende kan ons (i.s.m. Veldbul Suidelike Afrika) aanpasbaarheid in al sy fasette op die veld toets. Hartebeestloop het ook 'n eie waardestelsel waarvolgens die diere se prestasies tydens die Veldbultoets bereken word. Dit is spesifiek gerig op die kliënt se behoeftes.
Bulle tydens ekstensiewe groeitoets op die veld
ONS LOS JOU MET DIE GEDAGTE
Vir ons staan die wetenskap nooit ver weg nie! Dit vorm integraal deel van ons telingsfilosofie. Na al die jare sien ons nog steeds die meriete van die geweeg en gemeet!
Om af te sluit, daar is een gedeelte van die Hartebeestloop besigheidsfilosofie wat ons graag wil uitlig:
"Suksesvolle besighede verstaan die mark, suksesvolle boerderye pas aan by die natuur en verstaan die mark."
Ons hoor graag van jou - kommunikeer gerus met ons deur van die onderstaande "Comment" seksie gebruik te maak. Verseker kan ons almal van mekaar leer!
Kliek gerus hierdie sin as skakel sodat die verduideliking oor hoe om die "comments" te gebruik, SAL OOPMAAK
Onderaan hierdie artikel(asook elke vorige artikel/publikasie of nuusberig) is die plek waar jy kan registeer (as jy nog nie het) of ook kan in-log met jou e-pos adres asook jou wagwoord. Indien jy verkies om anoniem te bly, gebruik enige woord wat jy wil as "naam" wanneer jy registreer. Eersdaags sal ons ook die funksie hê om jou wagwoord aan jou te verskaf sou jy dit vergeet het.
Beweeg af na onder op die blad en waar die sin staan: "Read them below or ADD ONE, moet jy asb kliek op "add one".
Onmiddellik sal daar 'n gedeelte oopmaak waar jy of kan registeer (vir mense wat nog nie voorheen geregistreer het nie) of kan log-in (vir mense wat reeds voorheen geregistreer het (soms is hierdie gedeelte sommer klaar sigbaar!).
Gaan voort om jou kommentaar te tik in die tikblok. Daarna kliek jy SUBMIT.
Indien daar reeds kommentare is en jy op iemand spesifiek se kommentaar antwoord, kliek die word REPLY direk onder die persoon se kommentaar. Onmiddellik sal die gedeelte oopmaak en jy gaan voort soos hier bo verduidelik.
As jy iets verkeerdeliks getik het in tikblok en sien jy wou dalk op IEMAND ANDERS se kommentaar geantwoord het, kliek op CANCEL REPLY en begin voor.
UITNODIGING NA ONS VEILING
Hochfeldstreek Bonsmaras from Namibia - January 24, 2014, 7:04 am
Baie geluk met `n "lekker-lees" artikel! As almal in ons land boer om by die natuur aan te pas EN die mark te verstaan, sal dit met AL die boere baie goed gaan! Geniet die Bonsmaras, hulle is ten minste die regte ras hierdie doelwit te bereik!!