PressReader - Weg! Platteland: 2018-03-01 - Ver­tel ons
Ken jy bos­sie­taal... en ken jy je­ne­wer? En as die twee ontmoet?
Weg! Platteland - 2018-03-01 - Contents - Lou­i­se van der Walt, PRETORIA
Ry jy deur die Ka­roo as­of dit ’n “nood­saak­li­ke py­ni­ging” is om by jou be­stem­ming uit te kom, of praat jy bos­sie­taal?
’n V­rien­din vra on­langs: “Wat is hier­die bos­sies waar­oor jy al­tyd so te­ke­re gaan? Bos­sies is mos iets wat die tui­nier moet uit­trek en ver­brand, dan nie?” (Sy praat dui­de­lik nié bos­sie­taal nie.)
Op Vaal­jas­fon­tein, ons fa­mi­lie­plaas bui­te Ven­ter­stad waar ek al my skool­va­kan­sies deur­ge­bring het, staan jy vroeg­mô­re op net om in die veld te gaan stap en ’n paar ka­roo­bos­sies plat te trap. Dié bos­sies kraak mos an­ders on­der jou stap­skoe­ne en gee as ’t wa­re teks­tuur en di­men­sie aan veld­stap. Daai trap­slag stel ook mal­se geu­re vry wat her­in­ner aan doe­rie ja­re se vroeg­og­gend­kof­fie op die stoep, die room­af­skei­er se rit­mie­se tjieng-tjieng en die melk­koeie se sag­te moeee...
An­ker­bos­sie, gwar­rie­bos, vo­ël­jie-kan-nie-sit-nie – so ryk en dig­ter­lik soos wat die volks­na­me is, so is die geu­re van dié on­ont­dek­te skat­te.
’n Land­bou­kun­di­ge van Mid­del­burg ver­tel my die a­ro­ma van die Ka­roo se bos­sies wis­sel na ge­lang van die re­ën, die sei­soen, die streek en die bos­sie se eie “lus”. Selfs die be­roem­de ka­rool­am­mers wat hul­le u­nie­ke smaak aan ka­roo­bos­sies te dan­ke het, vreet nie al­tyd die­self­de bos­sies nie en se­ke­re tye van die jaar smaak selfs die melk van koeie wat op bos­sie­veld ge­wei het, só “wild” dat dit bos­sie-an­al­fa­be­te laat stei­er. Ook die mos­sies, ver­neem ek, is kies­keu­rig wan­neer hul­le geu­ri­ge bos­sie­bou­ma­te­ri­aal vir hul­le nes­te uit­soek. Dink net: per­ma­nen­te ka­mer­ver­fris­ser wat som­mer die vlooie en lui­se ook weg­hou.
Dit is hier­die ti­pie­se Ka­rooei­e­wil­lig­heid waar­aan ek en my me­de­di­rek­teur, Ian GossRoss, wou er­ken­ning gee toe ons die on­der­ne­ming G­re­at Ka­roo S­pi­rit be­gin het. Ek is ’n ap­te­ker en het ’n jaar of wat ge­le­de ’n week­kur­sus ge­doen in dis­til­le­ring met die ge­dag­te om vlug­ti­ge o­lies te maak, maar uit­ein­de­lik vas­ge­haak by je­ne­wer, whis­ky en rum. Ons eer­ste pro­duk­te waar­in my ge­lief­de bos­sies ver­e­wig is, Bos­sie­veld Gin in die va­ri­an­te Mys­ti­que en In­spi­ra­ti­on, is uit­ein­de­lik te koop!
Ve­le van die Ka­roo se a­ro­ma­tie­se plan­te, by­voor­beeld kan­ker­bos, se­we­da­e­ge­nees­bos­sie, gan­so­gies, kou­goed, wil­de­als en krie­bos, het boon­op ge­ne­sen­de ei­en­skap­pe en be­vat ma­gie­se be­stand­de­le met slim­klin­ken­de na­me soos ter­pe­no­ïe­de en ses­kwi­terpeen waar­van som­mi­ge slegs in ka­roo­bos­sies voor­kom. Die K­hoi het weer kooi­goed vir ma­tras­se ge­bruik wat hul­le teen ka­tel­gog­gas be­skerm het, en van­dag is vlug­ti­ge kooi­goe­do­lie ’n ge­sog­te uit­voer­pro­duk met die­self­de ei­en­skap­pe as tee­boom­o­lie.
Ri­ët­te G­rie­sel van die gas­te­plaas Ga­ring­boom ( ga­ring­boom.co.za) na­by Bet­hu­lie is ’n bos­sie­taal­ken­ner en het ’n stap­roe­te met naam­bord­jies vir al die bos­sies op hul­le skaap­plaas, Cy­fer­fon­tein, uit­ge­lê. As jy ’n bos­sie­taal­leek is, is dié wan­del­pad ’n uit­ste­ken­de be­gin.
Bos­sie­taal weet ook van skoe­ne uit­skop en ont­span. Op ver­skeie Ka­roo­pla­se het ek af­ge­kom op bos­sies wat boes­man­tee ge­noem word en heer­li­ke tee ge­trek, ter­wyl Ma­re­ne van der Walt van Mor­ning Glo­ry Cot­ta­ges ( mor­ning­glory­cot­ta­ges. co.za) op die plaas Ge­lyk­fon­tein in die Ven­ter­stad­dis­trik weer ’n heel an­der bos­sie ge­bruik het om vir my boes­man­tee te maak.
Op Cra­dock het ek ge­hoor van ’n bos­sie wat des­tyds ge­bruik is om “boes­man­bier” te brou, maar nie­mand kon my help met die naam van dié plant nie. Sue Mil­tonDe­an van Re­nu-ka­roo op Prins Al­bert het my wel
ver­tel van ’n vet­plant­jie (ek dink dit staan be­kend as gans­mis) wat die trek­boe­re vroe­ër ge­bruik het om gis te pro­du­seer vir die bak van brood. Dalk is dit ook die ein­ste plant­jie waar­van hul­le boes­man­bier ge­maak het.
Hier op my erf in Pretoria lê ’n hoop bos­sies waar­uit geu­re ge­dis­til­leer en ont­trek is. Hul­le het hul­le deel by­ge­dra tot die gin cra­ze wat Suid-a­fri­ka en die wê­reld in sy greep het, maar hul­le praat steeds hul­le moe­der­taal. As dit re­ën in Pretoria, ruik my he­le erf na Ka­roo. Soet so­mer­re­ën-ka­roo. Die bos­sies wat ’n jaar ge­le­de ge­droog is, word groen en be­gin ge­sels.
Hier­die bos­sies met hou­ding is die hel­de van Bos­sie­veld Gin. Is dit ge­maak van die eer­ste groen sprie­te ná ’n lang droog­te of van die tak­kies ná dae van aan­hou- den­de re­ën? Kom dit van Ge­lyk­fon­tein of Jak­kals­fon­tein of Vaal­jas­fon­tein? Het dit gul­si­ge skaap­ka­ke ont­glip of we­lig ge­groei waar bees­te hul­le neus daar­voor op­trek? Hier­die je­ne­wer ver­ou­der ook nie in ei­ke­hout­va­te nie, maar op sy eie es­sen­sie. Dit ver­sag en ver­meng in die bot­tel, en as jy dit kan reg­kry om Bos­sie­veld Gin vir ’n paar jaar te laat staan, sal jy be­loon word met ’n ka­rak­ter wat u­niek is aan el­ke bos­sie, el­ke plek, el­ke jaar.
Ka­roo deur en deur.
Bel Ian by 083 677 1222 of Lou­i­se by 082 443 0523, of be­soek die web­werf g­re­at ka­roo­s­pi­rit.com (nog in wor­ding) vir meer in­lig­ting. Lees ook die ar­ti­kel oor drie broers se eg Vry­staat­se je­ne­wer met ka­kie­bos en kos­mos op bl. 80. – Reds.