Hoe word ouer persone beskerm?Argieffoto: Pixabay Deur Jaco van Niekerk Daar word beweer dat die grootste enkele mylpaal vir ŉ persoon van nege maande oud is om sonder enige bystand te kan loop. Daar word verder beweer dat die grootste enkele mylpaal vir ŉ persoon van 90 jaar oud is om sonder enige bystand te kan loop. Merkwaardig dat ŉ hele lewensiklus bykans geen verskil teweegbring in die grootste enkele mylpaal van ’n persoon nie. Al die genoemde persone bevind hulself in die groep mense waarna as “kwesbaar” verwys word. Die soortgelyke tekortkominge aan eienskappe, soos ingeperkte fisiese en intellektuele vermoëns, maar ook ander aspekte soos ŉ onvermoë om ekonomies selfbeskikkend te kan wees, is maar enkele aspekte wat daartoe aanleiding gee dat ŉ persoon as kwesbaar beskryf kan word. Die Wet op Ouer Persone, wat op 2 November 2006 in werking getree het, se oogmerk is om die pleidooi van ouer persone effektief aan te spreek deur ŉ raamwerk te smee wat op die bemagtiging en beskerming van ouer persone gemik is. Die wet is ook daarop gemik om die status, regte, welstand, veiligheid en sekuriteit van ouer persone te bevorder en te onderhou. Die manier waarop die wetgewer poog om hierdie doelwitte na te streef, is om die fokus vanaf instansie-georiënteerde sorg na gemeenskapsgebaseerde sorg te skuif, sodat ouer mense vir so lank as moontlik in hul eie tuistes of eie gemeenskappe kan bly. Die wetgewer is egter daarvan bewus dat instansies wat na ouer mense omsien wel moet bestaan, maar in hierdie wet word sodanige instansies gereguleer. Die misbruik van ouer mense word ook in hierdie wet aangespreek. ŉ Man van 65 jaar of ouer en ŉ vrou van 60 jaar of ouer word as “ouer persone” beskryf. Dit is nie duidelik waarom daar ŉ verskil in ouderdom gemaak word nie, maar dit kan sekerlik nie wees weens ŉ bewering dat vroue vinniger oudword nie. Alle skerpsinniges is dit eens dat, hoewel vroue op ŉ jonger ouderdom volwasse is (en so bly) in vergeleke met mans, die verjaringsproses daarna by vroue heelwat meer sloer as by mans. As mense beskik ouer persone oor al die regte wat in die Grondwet aan mense toegedig word. Die Wet op Ouer Persone skep ook verdere regte vir ouer persone, naamlik om nie onredelikerwys die reg ontneem te word van die volgende nie: Eerstens is daar gemeenskapsgebaseerde sorg. Hierdie tipe sorg word verder opgedeel in: Die ander tipe sorg waarvoor voorsiening gemaak word, is vir residensiële fasiliteite. Net soos met die gemeenskapsgebaseerde sorg is streng vereistes vir die standaarde en die aard van die versorging wat aan ouer persone gelewer moet word neergelê. Residensiële fasiliteite moet geregistreer wees. Die vereistes en standaarde wat van toepassing is op beide tipes sorg word breedvoerig omskryf en is daarop gemik om ouer persone se welstand en versorging te bevorder. Beide tipes sorg val onder die wakende oog van die departement van sosiale ontwikkeling. Hierdie departement mag, in enige stadium, ŉ maatskaplike werker of ander persoon gelas om ŉ residensiële fasiliteit te besoek ten einde seker te maak dat alles daar in orde is. Sodanige persoon mag ook enige ouer persoon by die fasiliteit aangaande die ouer persoon se welstand ondervra. Spesiale aandag word aan ŉ ouer persoon verleen wat sorg en beskerming nodig het. Sodanige ouer persoon is ŉ ouer persoon in een of meer van die volgende omstandighede, naamlik ŉ persoon: ŉ Professionele persoon wat met sodanige ouer persoon werk en waarneem dat sodanige ouer persoon sorg en beskerming benodig, moet daardie waarneming aan die direkteur-generaal van die departement van sosiale ontwikkeling rapporteer. Enige ander persoon wat dieselfde mening huldig, mag sodanige mening aan ŉ maatskaplike werker rapporteer. Met ontvangs van hierdie inligting moet die direkteur-generaal of maatskaplike werker die aangeleentheid ondersoek en, indien dit as die waarheid bevind word, kan enige een of meer van die volgende stappe geneem word: ŉ Maatskaplike werker of gesondheidswerker kan ŉ beëdigde verklaring aan ŉ aanklaer oorhandig en die vermeende misbruiker kan dan voor die landdroshof gebring word, waar die landdros navraag kan doen rakende die beweringe van mishandeling van die ouer persoon. Waar die beweringe as bewese aanvaar word, kan die landdros die misbruiker beveel om: Desnieteenstaande die bepalings van hierdie wet kan ouer persone ook gebruik maak van die Wet op Gesinsgeweld of die Wet op Voorkoming van Teistering ten einde beskerming in gepaste omstandighede te bekom. Dit is verseker gepas dat kwesbare persone, soos ouer persone, deur behoorlike wetgewing en die toepassing daarvan beskerm word. Dit gaan egter nie net oor die beskerming van hierdie ouderdomsgroep nie, maar ook oor die bemagtiging van ouer persone om ŉ vol en produktiewe lewe te kan lei.