Cindy kón praat, maar sy hét nie. Met haar mond wat altyd oopgehang het, die té groot tong effe uitgesteek, het sy die wêreld skugter en stil-stil bekyk. Haar lyfie was kort en mollig, haar vaal hare in ’n onvleiende praktiese styl gesny om haarself of enigiemand anders moeite te spaar.
Al het sy nie gepraat nie, was sy tog oor die algemeen vriendelik en het maklik geglimlag, soos maar die geval is met kinders wat Down se sindroom het. Sou sy agterkom dat jy vir haar kyk, het sy haar kop skaam laat sak en haar mond probeer toemaak. Almal het altyd geraas oor die oop mond. Sy kon dalk soms met ’n maatjie gepraat het, wie sal weet.
Nie alle dorpe het sulke spesiale skole nie, dus moes ouers met gestremde kinders hulle kinders in die koshuis plaas. Dit moet ’n ouer se hart gebreek het om so ’n spesiale kind na ’n ander dorp te stuur sodat hy of sy darem ’n mate van akademiese opvoeding en stimulasie kon ontvang. Die kinders leer ook sekere vaardighede aan wat sin en betekenis aan hulle bestaan verleen. Die skool is húlle plekkie onder die son, ’n son wat soms nie dieselfde oor almal skyn nie.
Vir die kinders was die koshuislewe bepaald ook nie altyd maklik of aangenaam nie. Soms kon ’n kind wat normaalweg rustig was aggressief, emosioneel of afknouerig raak. Sommer net stroomop en omgesukkel. So ’n kind was dan gedurig in die moeilikheid, het aanmekaar raas gekry en dit het net weer tot verdere probleemgedrag gelei. ’n Bose kringloop. Hoewel daardie gedrag baiekeer toegeskryf kon word aan die soort verstandelike gestremdheid wat die kind gehad het, was dit dikwels eenvoudig die verlange huis toe wat te veel geraak het. Verlange na ’n ma wat dink jy is die wonderlikste skepsel op aarde. Maar hulle het nie altyd die vermoë of regte woorde gehad om te sê dat hulle verlang nie.
So was dit maar soms met die stil Cindy ook. Sy het normaalweg gedwee, glimlaggend en gelate haar gang gegaan en by die reëls gehou. Maar behoede die koshuismoeder en die ander kinders as ’n triestigheid en gemoedsbeklemming die dag op Cindy neergedaal het. Die woelinge, gedagtes en emosies wat in die skewe en stukkende hokkies van die gemoed van ’n verstandelik gestremde persoon afspeel, sal seker altyd vir ons duister bly. ’n Mens se eie gemoed is soms vir jouself duister. Cindy sou dan botweg weier om enigiets te doen en net in ’n kwaai, dikmond hopie bly sit. Wil nie eet nie, wil nie bad nie, wil níks doen nie.
Die koshuislewe werk net doeltreffend op die ratwerk van dissipline en roetine; elke ding op ’n vasgestelde tyd en plek. Vir die koshuismoeder wat na ongeveer 10 tot 12 kinders met verskillende gestremdhede moes omsien, was daar nie altyd tyd, begrip en geduld vir elke kind se storms en buie nie. Die koshuismoeders was normaalweg baie lief vir die kinders en het hulle bes gedoen, maar hoe verdeel jy jouself tussen soveel kinders as die tyd altyd te min is? Hoe gemaak as, byvoorbeeld, ses kinders op dieselfde dag soos Cindy sou optree? As Cindy dan nie wou eet nie, moes sy maar bly sit waar sy ook al sit terwyl die res eet. Later, as die bootjie van haar gemoed weer rustig gevaar het, was die kos koud.
“Dis lekker om ook die plattelandse skole te besoek en te sien vir wie ek hierdie kilometers aflê,” vertel Le Roux. Hy het besluit om die Tastrap aan te durf nadat hy te hore gekom het van die Skooltassieprojek en die reuse-aantal Afrikaanse kinders wat by die projek baat, want vir hierdie kinders is dit nie net ’n tassie vol skryfbehoeftes nie. Dit is die eerste trappie op ŉ leer om uit die put van armoede en moedeloosheid te ontsnap.
Was jou oor-oumagrootjie in die konsentrasiekamp gedurende die Anglo-Boereoorlog? Was jou oupagrootjie ŉ kind in die kamp en dalk die enigste oorlewende van sy gesin? Het jou ouma stories vertel van hoe sy as kind die konsentrasiekamp beleef het?
Horvath se liggaam is deur ŉ plaaswerker gevind. Daar is aanvanklik gedink dat hy deur wolwe of wilde honde verskeur is, maar ŉ nadoodse ondersoek het bevind dat die donkies vir sy dood verantwoordelik was.
Kapt. Malcolm Pojie, woordvoerder van die polisie, het gesê die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) het besluit om nie die saak nou op die hofrol te plaas nie en gevolglik is die verdagte vrygelaat. “Die NVG wag vir die resultate van die nadoodse ondersoek en die forensiese verslag en dan kan die saak dalk heropen word. Tot dan is daar geen aanklag teen die verdagte nie. Hy het ook nie in die hof verskyn nie,” het hy gesê.
Moenie nou al sê die regstelsel het gefaal nie. Wees rustig. Dit vat tyd om so ‘n ondersoek af te handel.
Draai die prentjie om: wat as iemand jou van iets beskuldig. Wil jy hê die polisie moet jou sommer op grond van ‘n ongetoetste bewering opsluit en die sleutel weggooi? Of sou jy wou hê ‘n hof moet eers alle kante vd saak aanhoor, en daarna ‘n besluit maak oor jou skuld of onskuld?
Die saak dalk heropen word?. Ek verstaan die berig nie so mooi nie en ook dat daar nie spesifiek verwys word dat die beskuldige se naam gekoppel word aan die bakkie nie. As jy ‘n persoon se dood veroorsaak deur oor sy kop te ry, dan is dit moord of moontlike manslag, maar hier word hy vrygespreek, geen borg of datum wanneer die persoon in die hof moet wees nie. Ek verstaan die saak glad nie en dit maak ook nie sin vir my nie.
Wat gebeur as die beskuldigte die land sou verlaat wou verlaat? Ek sou reken die polisie moes darem beslag gelê het op sy paspoort.
jis jonk ek verstaan dat jy hartseer is maar n man moet seker vir jou kind baklei – moet nie terugsit en hoop iemand anders sal dit vir jou doen nie – die SAPS in SA is nie wat dit moet wees nie.