Nuuskommentaar: KKNK se nag van lang messeArgieffoto ’n Spesiale TV-opname met Steph Hofmeijr, Beesstert *issing en Preek Komkommerson. Die toneel speel hom af in ’n nagemaakte saal van die Kangogrotte waar Preek ŉ regstreekse opname doen vir KTV en Intertass. Sy gaste by hierdie spesiale uitsending is Steph Hofmeijr en Beesstert *issing. Die akteurs is nie outentiek nie, want die oorspronklike Steph is persona non grata by die KKNK en die oorspronklike Beesstert kan nie Afrikaans praat nie. Sagte gekleurde liggies skyn deur die nagemaakte stalagmiete en stalaktiete wat deur die Graad 3’s van die laerskool Neelsie gebou en blink gepolitoer is. Daar is nie veel mense in die gehoor nie, want Steph se ondersteuners boikot mos die KKNK. Preek: “Goeienaand aan ons gaste Steph en Beesstert, ons gehoor en die kykers tuis.” Steph (bot): “Goeienaand.” Beesstert: “Halala Preek, en hoekom is Steph so suurg*t?” Steph gee vir Beesstert ’n sn*tklap dat daar ŉ yslike wit kraak oor Beesstert se voorkop verskyn. “Lyk my jy weet nie dat ek hier by die KKNK nogal knap is om mense se bril van hul koppe af te klap as hulle k** kwytraak nie.” Beesstert, huilend: “Maar my naam is nie Jon-Jon Jouplassie nie! En wat van vryheid van spraak?” Steph: “En wat van vryheid om te twiet? Namens wie praat jy nogal? Namens die swart van jou vel, of die wit wat deur die kraak wys? Jy’s ŉ coconut man!” Preek: “Stadig mense, ons het nie te goed begin nie. Ons moet mekaar ’n bietjie ruimte gun.” Steph: “Maar hy het begin! Tipies van iemand wat na Jan van Riebeeck verlang!” Beesstert: “Maar om skoor te soek en die ander ou in die rede te val is my hele repertoire! Daarsonder is ek niks!” Steph: “Vertel ons iets wat ons nie weet nie. Jy het darem nog jou groot bek al is jy net iemand se handpop! Go figure.” Beesstert: “Noem jy ’n swart pop iemand se handpop? Dis mos rassisties!” Steph: “’n Coconut-handpop.” Preek: “Stadig, stadig mense, laat ons mekaar nie nou met die teerkwas… e ê oor rassisme beledig nie. Wat dink julle van pres. Jacob Zuma? Beesstert: “Halala, Umshini wami.” Preek: “Steph, jy sê dan niks.” Steph: “Ek kan niks sê van iets waarvan ek niks dink nie.” Beesstert terwyl hy Steph om die nek gryp: “Maar dan is ons mos bloedbroers!” Net daar breek beurtkrag aan, maar voor die klank ook uitdoof word ’n vreeslike gekraak gehoor. Oor die dorp, waar daar weens die Steph-boikot in elk geval nie veel mense is nie, raak die effense geroesemoes ook stil. Die “uitbeelding” hierbo is so absurd dat dit stellig nie tot die satire gereken kan word nie, maar dit raak die aan ’n paar werklikheidslyne wat deur die land loop. Die beurtkrag en nie ideologie nie, slaan bykans oral, behalwe Nkandla, ewe hard. Links, regs en die middelgrond is hartlik siek van Zuma. Maar wat nog grootliks as ’n relletjie buite die hoofstroom voorgehou word, is daar ’n veldtog hoofsaaklik in die kuberruim om die KKNK te boikot. Die ideologie, uitgangspunte, motiewe en ander oorwegings agter die hele debakel is kompleks, baie kompleks. Die feit dat dit in ’n kunste-omgewing plaasvind waar die grense van wat te banaal, te gewaagd is, baie verder as in die “gewone” samelewing lê, maak dit nog komplekser. Die baie duisende mense wat reeds hul steun aan die Boikot KKNK-veldtog toegesê het, moet reeds gevaarligte laat flikker. Oudtshoorn se ekonomie reken op die stewige inspuiting wat die KKNK jaarliks bring. Dit wissel van afgetredenes wie se huise ’n ruk lank as gastehuise dien, tot bitter armes wat hetsy as deel van die hoofstroomverrigtinge of daarbuite handewerkies en ander ten toon stel. Selfs net ’n gedeeltelike suksesvolle boikotaksie gaan nie net die organiseerders hard slaan nie, maar ’n massa onskuldige mense wat niks met die hele saak uit te waai het nie. Uiteindelik is die meriete of Steve toegelaat moes gewees het ’n bysaak. Hy het immers self weens ander planne nie ’n voorstel voorgelê om deel te neem nie. Die organiseerders het dit egter op ŉ uiters onvolwasse manier nodig geag om aan te kondig dat Steve in elk geval nie welkom sou wees nie. Om Steve van rassisme en soortgelyk te beskuldig (al is hy sover bekend nog nooit daaraan skuldig bevind nie) is effe pikant teen die agtergrond dat ANC-gesinde kunstenaars skynbaar welkom is, al is die ANC nou op die voorpunt van nie net die toepassing van rassisme nie, maar die aanblaas daarvan. Al ontken Zuma dat sy Jan van Riebeeck-opmerking rassisties is, het sy ontkenning egter juis dit bevestig toe hy nie eers van sy feite gaan seker maak het toe die storm losgebars het nie. Om bloot te ontken iemand is ’n rassis, is duidelik nie meer genoeg nie. Die persoon hoef maar bloot deur (’n deel van) die media skuldig bevind te word, soms deur die opperste vorme van hoernalistiek, en die skuldigbevinding geld oor die hele samelewing, en die vonnis is elke moontlike vorm van verguising. Selfs waar die beskuldigde dadelik en onvoorwaardelik om verskoning vra, sal die verguising nie in hul spore stuit nie. Die lyk moet eers opgegraaf en agter ’n perd aan deur die strate gesleep word om die boodskap duidelik tuis te bring. Voor die derms te ver uitgeryg word, die volwasse manier van doen deur die KKNK-ringkoppe sou wees om met Steve in gesprek te tree en die lug te probeer suiwer. En dan gefundeerde uitsprake te maak. Daar is egter nou ’n norm gestel, en die KKNK se toets sal nou wees om konsekwent te wees. Daar moet nou ewe hard en verbaal met mense met ’n reputasie of assosiasie met rassisme na alle kante opgetree word, ongeag ideologie, ras of klas. Die implikasies is selfs meer absurd as die kamma-opname van Preek Komkommerson hierbo. Om te begin, geen joernalis van die Black Journalist Association behoort akkreditasie kry om enige nuusdekking te gee nie. Geen akteur wat lid is van die National Association of Black Actors & Supporters (NABAS) durf toegelaat word om aan die KKNK deel te neem nie, want hul uitgangspunt is ras. Alle Nafcoc-lede se sake-ondernemings op Oudtshoorn behoort geboikot te word, want hulle druk hulself volgens ras uit. Sportlui van sportkodes wat kwotas afdwing, behoort baie stief by die KKNK ontvang te word. Of het die KKNK se ringkoppe ’n geheime formule ontrafel om net halfpad rasbehep te wees? Daardie helfte wat op ’n manier aanvaarbaar en selfs wenslik geromantiseer word? So ver bekend het die ANC-regering nog die alleenmandaat daarop. Dit is nie een of twee keer al gesê nie, maar van ongeveer 1991 het die Afrikaner-hoofstroom afgestap van ras as norm, en probeer om die internasionale norm, soos vervat in die internasionale reg en in artikel 235 van die grondwet vir die identifikasie van minderhede toe te pas. Dit is egter van ANC-kant beantwoord met ’n stel rassewetgewing en -praktyke wat in blote getal waarskynlik ongeëwenaard in die geskiedenis van die wêreld is, met beloftes van verskerping. Dit geld van die wieg tot die graf. Uiteraard lei dit tot frustrasie en dat daar rassistiese reaksies in veral die kuberruim is, is ongetwyfeld so. Wanneer die KKNK-ringkoppe die kunste wil reguleer om die opwelling van rassisme hok te slaan, is die blote klap na simptome (aan die een kant) ’n baie oppervlakkige manier van doen. Daar moet eerder na ’n veel omvattender strategie gekyk word wat die kunste se bydrae tot die oorsake, soos of die kunste plaasaanvalle wat byna altyd oor rassegrense heen plaasvind, voldoende aanspreek. En net soos die kunste in die dae van apartheid na die wortel – die regering – geslaan het, so moet die leiers nou ook daarvoor voor stok gekry word. Dan, en dan eers, word ’n geskryf werklike letterkunde, word skilderye meer as net mooi (en soms ook nie so mooi nie) prentjies, en slaan die uitvoerende kunste die relevansiespyker op sy kop.