Álles is heilig… – Dave Pepler
Ek en Maria Inéz Miranda het aan die rand van die groep bosbouers gestaan, net buite die dorpie Lanco, so sestig kilometer suid van Temucho, in Chile. Teen die oostelike horizon, wydsbeen oor die grens met Argentinië kon ons twee sneeubedekte vulkane sien, óm ons die beroemde Notofagus-woude van Patagonië. Sterk jong Mapuche Indiane was besig om 'n draagbare woudsaag te demonstreer – saagsels, rook en geraas – laggend, hul lang hare blink en steil, hul velle die kleur van foelie.
My taak was, om met behulp van Maria, met gemeenskappe te praat oor die impakte van beide plantasiebosbou en die ontginning van edel houtsoorte uit die voorvaderlike woude van die Mapuche. Na twee weke op reis was dit die eerste keer wat ons met die landelike Mapuche te doene gekry het en boonop was hier oumense. Eenkant, deftig uitgevat vir die vername besoekers, het 'n ou, ou man gestaan. Klein van postuur, verslete koordfluweelbaadjie, netjiese hoedjie. Maria en ek het gaan groet, en eers oor dit en dat gepraat, en toe versigtig verneem of hy bereid sou wees om oor die geestelike waarde van sy omgewing te praat. Hy het sy kop geskud: "Senor, vandat die houtkappers gekom het, is ek verlore. My gedagte-wêreld is verbrokkel, die oer-bome is weg, die strome droog op". "Hoe wyd lê jou wêreld Senor Miguel – waar vind jy troos – wat van die klippe, die grond?" vra ek. Sy gesig het oopgemaak, sy oë het versag en hy het na my gekyk soos na 'n geliefde, want ek het uiteindelik die regte vraag gevra. "Die klippe en die grond is heilig Senor – álles is heilig…"
Bekyk mens hierdie misbruike, troon 'n paar uit; 'n soort litanie van planitêre doodsondes. Heel bo, habitatsvernietiging en fragmentasie, dan klimaatsverandering, dan uitsterwing, dan besoedeling, dan biologiese indringing – ag Here, dit klink só bekend. Want in elke publikasie en dagblad wat sy sosiale sout werk is, vind jy 'n omgewingsrubriek. En dis 'n nuwe ding, dié besorgdheid. Voor 1950 het mens nooit van omgewings-verslaggewing gehoor nie en die rede daarvoor is eintlik eenvoudig. Eers met die publikasie van Aldo Leopoldt se seminale A sand county alamanac in 1948 het ons vir die eerste keer die stem van 'n omgewings-praktisyn gehoor. Leopold was die eerste wetenskaplike wat besef het dat natuurbewaring nie 'n eksakte wetenskap is nie, maar eerder 'n multi-dissiplinêre bestuurstelsel, en bowenal te make het met mense. En tot vandag word hierdie eenvoudige wysheid nie verstaan nie – spesialiste dink dat hulle probleme eensydig kan oplos deur die toepassing van hul vakkundigheid en hul wil.
-om die diversiteit van die lewende wêreld te bestudeer
-om die uitwerking van menslike aktiviteite op spesies, gemeenskappe en ekositeme te verstaan en,
-om praktiese, interdissiplinêre benaderings vir beskerming en herstel te ontwikkel
"Hulle" eet eenvoudige voedsel met hoë vesel en geen preserveermidels nie, gebruik geen verpakkings nie, trap hoofsaaklik fiets, bou eenvoudige wonings en met natuurlike stowwe, leef in landelike gebiede, is te arm om kunsmis en gif te bekostig, gebruik tegnologie onveranerd oor eeue heen…
"Ons" eet hoogs verfynde voedsel propvol preserveermiddels, gebruik ondenkbaar baie verpakkings, ry met oordadige en vraatsige voertuie, bou elaborate strukture van energie-duur stowwe, lewe hoofsaaklik in stede, besaai ons omgewing met giwwe en ander landbouchemikalië, gebruik spits-tegnologie……. En, beide van ons sit vasgevang in die wêrelde wat ons vir onsself geskep het – die een het 'n organies gedrewe ontwikkeling, die ander se ontwikkeling word bepaal deur westerse idees van sindelikheid.
Aan "hulle" saligheid kan ons min doen, en behoort ook nie, omdat ons mateloos baieby "hulle" kan leer. Landelike en sogenaamd primitiewe gemeenskappe is ons skakels met die grond en met die oertyd: voor hul uitsterf moet ons hul kennis en wyshede probeer dokumenteer en bewaar. Daagliks word daar kragtige nuwe mediese midels "ontdek" wat reeds millennia aan "hulle' bekend is; daagliks ontdek ons tegnieke in meditasie, kortpaaie na persoonlike saligheid en mantras wat eintlik ou-nuus is.
-elke spesie het 'n reg om te bestaan en het 'n intrinsieke waarde
-alle spesise is interafhanklik
-ons het 'n verantwoordelikheid om as rentmeesters van die aarde op te tree
-ons het 'n verpligting jeens toekomstige geslagte
-respek vir menslike lewe en besorgdheid vir menslike belange is versoenbaar met besorgdheid vir biologiese diversiteit, en
-die natuur het geestelike en etiese waardes wat die ekonomiese waarde oortref
En, sodra jy dít verstaan, is jou pad oop na "Diep Ekologie"(DE), 'n kragtige plan vir persoonlike, sosiale en politiese verandering. Die sentrale uitgangspunt van DE is dat alle spesies opsigself waarde het, dat die mens geen reg het om hierdie rykdom in te kort nie, en dat daar 'n verbintenis moet wees om persoonlike lewensstyl ten goede te verander. Van alle benaderings is DE die mees versoenbaar met bewaringsbiologie.
David Abram vertel in sy verbluffende boek "The spell of the sensuous: perception and language in a more-than human world", die storie van die ongeletterde Rooi Indiaan stamhoof wat deur die Amerikaanse regering gedwing is om sy heilige grond af te teken aan 'n mynmaatskappy. Moeisaam het hulle verduidelik dat al wat hy moes doen om die transaksie te beklink, was net om 'n merkie onderaan die dokument te maak. Hy was reg om te teken, maar skielik het hy verward opgekyk: "Het iemand die grond gevra?