#JongStemme: Wetenskap van inheemse kennis bestuur as pseudowetenskap | Maroela Media
"Lees dit net deur, dit is nie so belangrik nie" en "moenie veel van jou tyd hieraan bestee nie, hulle vra dit amper nooit". Dit was die woorde wat probeer het om my liefde vir inheemse kennis te blus.
Op skool was lewenswetenskappe my gunstelingvak. Ek het só baie daarvan gehou dat ek besluit het om onderwys aan die Noordwes-Universiteit te studeer, en dan in lewenswetenskappe te spesialiseer. Ek het toe verder besluit om my honneursgraad te voltooi waarin ek navorsing doen in die infusie van inheemse kennis en etnoplantkunde in die lewenswetenskappe-kurrikulum.
As klein seuntjie wat lief was vir eksperimenteer, was ek baie geïnteresseerd in die gebruik van medisinale plante. Ek onthou hoe ek as kind altyd koorsblare gekry het, en geen salf of pil wou ooit daarvoor werk nie. My ouma het eendag voorgestel dat ek 'n stukkie suurvy (Carpobrotus edulis) uit haar tuin moet afbreek, en dan die sap daarvan op my koorsblare sit. Ongeag van hoe ek my gesig getrek het toe 'n galbitter druppel in my mond beland het, het ek tot vandag toe nog nooit weer 'n koorsblaar gehad nie.
Inheemse kennis, en die gebruike van medisinale plante, word in die graad 10 tot 12-kurrikulum geprioritiseer, maar dit word as nulkurrikulêr bestuur. Leerders met lewenswetenskappe as vak word gebreinspoel om nie die waarde van die natuur te waardeer nie.
Die kurrikulum- en assesseringsbeleidsverklaring (KABV) van die lewenswetenskappe-kurrikulum stel dit duidelik in die derde spesifieke doelwit dat die leer van wetenskap verband moet hou met die toepassing van lewenswetenskappe in ons alledaagse lewe, sowel as om 'n begrip van wetenskaplik-geskiedkundige ontdekkings teweeg moet bring wat op die verhoudings tussen inheemse kennis en wetenskap moet fokus.
Verder voer die KABV aan dat leerders die verskillende kulturele kontekste waarin inheemse kennisstelsels ontwikkel het, moet verstaan. Dit is duidelik voor die hand liggend dat die KABV die infusie van inheemse kennis in die lewenswetenskapklaskamer in die graad 10 tot 12-kurrikulum prioritiseer. Onderwysers neem die onderrig daarvan ligtelik op, sekere onderwysers glo dus dat dit selfstudie is, en dan is daar ander onderwysers wat dit bloot net ignoreer. Leerders word min tot glad nie daarop geassesseer nie.
Die graad 10 tot 12-kurrikulum fokus op medisinale plante, soos byvoorbeeld die duiwelsklou (Harpagophytum procumbens), die Afrika-aartappel (Hypoxis hemerocallidea) en rooibos (Aspalathus linearis). Leerders weet dat hierdie flora voordele inhou vir die menslike gesondheid, maar weet hulle wátter voordele?
Onderwysers faal daarin om inheemse kennis regdeur die sillabus aan te spreek deur dit nie aan die siektes van die menslike liggaam te koppel nie. Die groot probleem rakende hierdie kwessie is dat onderwysers te streng op die kurrikulum as 'n leerplan fokus, eerder as om daarop te fokus om die kurrikulum effektief uit te voer. Dit word duidelik in die KABV gestel dat inheemse kennis in die lewenswetenskapklaskamer geakkommodeer moet word, maar baie onderwysers toon 'n gebrek aan pedagogiese inhoudskennis, waarvan die gevolg dan is dat die inhoud van inheemse kennis oppervlakkig bestuur word.
Mense wat inheemse kennis toepas en daarin glo is geneig om mense te wees wat glo dat ons as mens aan die natuur behoort. Die teenoorgestelde hiervan is waar mense wat hierdie kennis verwerp weer geneig is om te glo dat die natuur aan die mens behoort. Dit is, myns insiens, wat verkeerd is in die wêreld waarin ons vandag leef.
Adriaan Dekker is 'n jong onderwyser en honneursstudent in lewenswetenskappe aan die Noordwes-Universiteit se Potchefstroomkampus.
Jy is 100% reg, Adriaan Dekker. Die hedendaagse mens het merendeels sy lewegewende en spirituele konneksie met die natuur versaak, en in die proses arrogant geword. Die boeke van die kruie kenners Antoinette Pienaar en oom Johannes Willemse van die Karoo, oor die helende krag van die natuur en medisinale waarde van plante, maar veral hul diep nederig holistiese lewensuitkyk, kom nou by my op met die lees van jou stuk…….dit moet heerlik wees om in jou klas te kan sit, te kan luister na iemand wat wyd en oop dink……
Ek ken 'n prsoon wat die verband tussen die natuur en grondwater wetenskaplik bewys het, maar sy navorsing word vergruis. Dit ontsetel vele spesisliste wat nie wyer wil dink en kyk nie, omdat dit hulle onnosel sal laat voorkom. Hulle weet eintlik niks nie.