Redakteursbrief: 'n Lansie te breek vir die voortbestaan van Afrikaanse koerante | Maroela Media
In 'n artikel wat gister op Maroela Media verskyn het, verwys Org Potgieter na die dalende sirkulasie van die bekende Afrikaanse dag- en weekblaaie. Die artikel is nie uit nydigheid geskryf nie, maar uit kommer: Die skrywer is self 'n ou koerantman wat 'n hart vir die koerantwese het. Hy kon gelukkig, soos baie ander, die oorgang van gedrukte na digitale media maak en vir digitale platforms begin skryf.
Ons sou, as Maroela, ons stem by Org Potgieter se artikel kon voeg:
Ons wat Maroela Media is, wil nie die dag beleef wat Afrikaanse koerante hul deure begin sluit nie. Ons wíl sien dat Afrikaanse koerante bly voortbestaan.
Waarom? 'n Vinnige meningsopname onder die span (wat amper almal uit 'n koerant- en tydskrifomgewing kom) het die volgende aan die lig gebring:
Dis gesond dat daar kompetisie in die mediabedryf moet wees. Dié kompetisie behoort tussen digitale en gedrukte media ook te wees, nie net tussen onderling tussen verskillende koerante en verskillende digitale platforms nie. Dis gesond, soos kompetisie vir enige bedryf gesond is.
Baie mense, veral die ouer garde, verkies nog 'n koerant. Selfs ek hou nog steeds van die gevoel van 'n koerant tussen my vingers en die reuk van papier en ink wanneer 'n mens dit oopvou. Ek moet bieg dat ek jare laas 'n koerant gekoop het, buiten die Rapport waarvoor my skoonpa anderdag gevra het toe hy in die hospitaal was. Want in my kop het ek, soos baie ander (ouer en jonger) lesers, reeds 100% die skuif gemaak van gedruk na digitaal. Dis ongelukkig 'n skuif wat nie omgekeer kan word nie.
Weens die stadiger pas van 'n koerant – vandag se nuus word môre of die einde van die week gepubliseer – het joernaliste meer tyd om langer aan stories te werk en meer ondersoekende joernalistiek te doen. Hierdie is 'n uiters belangrike funksie van die media, wat bloot nie deur digitale platforms so goed vervul kan word soos deur koerante nie. (Ons werk wel hard daaraan om dit op Maroela Media te verbeter, want ons kan nie bloot geneë wees oor dié leemte in ons eie inhoud nie.)
Die oomblik as 'n koerant nie meer gedruk word nie, is daar nóg 'n stuk Afrikaans wat daarmee heen is.
Die fisieke aard van 'n koerant leen hom tot iets meer en anders as 'n digitale platform. Elke dag se uitgawe is 'n opsomming van die vorige dag se nuusagenda. Dis uitgesoek en saamgestel om 'n spesifiek prentjie van wat in die voorafgaande paar dae gebeur het, te skets. Dis soos 'n koek waarvan die bestanddele presies afgemeet is om 'n spesifieke eindresultaat te behaal. Op 'n digitale platform, waar ons heeldag (en heel nag) publiseer, verander die koek se mengsel elke halfuur, en is daar nooit 'n eindproduk waarmee 'n mens in die hand kan staan om 'n geheelprentjie te kry nie.
Elke medium – of dit nou 'n koerant of 'n digitale platform is – het 'n bepaalde invalshoek vir hul beriggewing. Een platform of koerant kan onmoontlik nie alle Afrikaanssprekendes se mening verteenwoordig nie. Hoe meer van ons daar is, hoe beter is die kans dat elke Afrikaanssprekende 'n leesplek sal kry waar hy of sy tuis is.
Gedrukte koerante skep veel meer werksgeleenthede as digitale platforms, weens die infrastruktuur wat nodig is om dit te bedryf. (Daar is wel ook heelwat meer uitgawes, maar dit daar gelaat.) Een kollega vertel: "Daar is 'n bedelaar wat al lank op die hoek van Olifantstraat en die R21 in Monumentpark staan. Hy het vir lank verslete klere gedra en was baie vuil. Toe, een oggend, staan hy silwerskoon met nuwe klere, besig om koerante te verkoop."
Daar is baie nostalgie aan koerantlees op 'n Sondagoggend na kerk, of vroegoggend voor werk saam met 'n beker koffie. Ons pa's en oupas het dit gedoen (en hopelik die ma's en oumas ook so nou en dan). Nostalgie is nie bloot emosie nie – dis deel van dit wat 'n kultuurgroep definieer. Die Rapport op 'n Sondag, en die Beeld of Burger vroeg soggens, is eie aan wie ons is. Ons kan en wil dit nie verloor nie.
Gemeenskapskoerante bedien plaaslike gemeenskappe soos nie dagblaaie óf digitale platforms ooit kan doen nie. Nuus uit die gemeenskap – die kaptein van die eerste rugbyspan se sewe onderskeidings en die damestee se fotogalery – dien 'n bepaalde doel. Dit skep 'n eenheidsgevoel in 'n gemeenskap. 'n Digitale platform, selfs een wat op dieselfde lesersmark gerig is, sal nie sommer dieselfde regkry nie.
En, les bes: Koerante hou ons wat Maroela Media is, op ons tone. Niemand het dit nog hardop gesê nie, maar ons almal weet ons en die koerante se redaksies loer na mekaar se werk as niemand kyk nie, en tref onwillekeurig vergelykings. Soms skop ons ons self oor 'n goeie storie wat "ons s'n moes wees", maar wat Volksblad voor ons neuse weggeraap het. En soms klop ons onsself op die skouer oor 'n storie wat ons weet al in Beeld se kantore 'n draai gaan maak het, maar wat eerste op Maroela gepubliseer is. Dis goed so.
Ek is geensins besig om 'n lansie te breek vir ons lesers om eerder 'n koerant te koop as om Maroela Media te lees nie – inteendeel. Maar ons besef dat die Afrikaanse koerantwese vir die mediabedryf, en vir Afrikaans, waardevol is. Dit sal 'n uiters hartseer dag wees as die eerste koerant sy deure moet sluit. Ons sal nie feesvier nie, ons sal saam treur.
Naskrif: Terwyl ons oor koerante gesels, wil ek graag twee mites wat oor Maroela Media die ronde doen, die nekslag toedien:
Eerstens: Ons wat Maroela Media is, beplan nié om 'n koerant te begin nie. Daar is 'n lewe ná koerante (al glo baie joernaliste dit nie), en ons is heeltemal gemaklik met ons digitale platform, baie dankie. Dit maak bloot nie sin om van 'n digitale platform na 'n gedrukte koerant te beweeg nie – dis 'n tree terug, nie vorentoe nie, in terme van tegnologiese vooruitgang. As ons sulke praatjies hoor, rol ons ons oë so 'n bietjie.
Tweedens: Ons is nie besig om ons lesers met 'n slap riem te vang sodat hulle op een of ander manier vir ons inhoud gaan moet begin betaal nie. Ons kry wel heelwat lesers wat vir ons sê hulle wil ons graag finansieel ondersteun, en dus gaan ons wel binnekort vir sulke lesers die besonderhede beskikbaar maak, sou hulle ons wou ondersteun. Dis duur om selfs 'n digitale platform aan die gang te hou, en enige ondersteuning van dié wat ons waardevol vind, is welkom. Maar 'n betaalmuur? Beslis nie. Maroela bly so gratis soos koeksisters by jou ouma.
Hoe vroom Susan…
Susan, uitstekend gestel! Hier gaan dit oor Afrikaans en ek is bly dat jy ook so daaroor voel!
Die probleem met die gedrukte Media is en was altyd dat dit eensydig is en n joernalis sy mening kon gelug het en net persone wat sy denkwyse ondersteun kon kommentaar lewer.Baie goeie teen argumente is eenvoudig net geignoreer en in die snippermandtjie beland maar Maroela laat binne hulle reels en beperkings toe dat n mens jou eie siening met ander kan deel.
As deurwinterde joernaliste nie eers meer die koerant koop nie, dan is koerante se dae inderdaad getel. Vererg ek my sommer aan die stereotipe beeld van net mans wat soggends die koerant sou lees…
Susan, vertel die lesers asseblief volgende week waarom 'n vrou se plek in die kombuis is of hoe om die verhoging in besoldiging vir huiswerkers te dodge.