Etiek-kenner: ‘So lyk die leierskap-fiasko wat SA moet trotseer’Prof. Piet Naudé, direkteur van die Universiteit Stellenbosch se Besigheidskool (USB). Foto: Youtube.com Die grootste leierskap-fiasko in Suid-Afrika tans is nie pres. Jacob Zuma nie, maar die ANC se ses topleiers wat weier om van hom ontslae te raak. Dít is die standpunt van prof. Piet Naudé, direkteur van die Universiteit Stellenbosch se Besigheidskool (USB), wat Woensdag by die leiersekspo (Leaderex) in Sandton oor die onderwerp “Waarheen is al die leiers?” gepraat het. Hy het gesê Zuma is steeds konstitusioneel die legitieme oftewel wettige president, maar die staatshoof het lankal sy “morele wettigheid” verloor. Naudé, ’n professor in etiek, het die optrede van akademici asook religieuse en sakeleiers bevraagteken. Die krag van Suid-Afrika se leierskap lê nie in die politiek of enige bogemelde sfere nie – nie eens in universiteite “wat te besig is om vure te blus” nie. Dit lê in die burgerlike samelewing. Oor die krisis in hoër onderwys, betreffende studente se eis dat studiefooie geskrap moet word, redeneer Naudé dat Zuma eintlik die kluts kwytgeraak het met sy aankondiging dat daar geen fooiverhoging behoort te wees nie. Die president het doodeenvoudig nie die konstitusionele mag om sulke besluite te neem nie. “Dit stuur ’n verkeerde boodskap uit aan studente dat hulle maar net universiteitseiendom hoef te verbrand en te vernietig om hul sin te kry,” het Naudé gesê. “My kollegas by ons land se 26 hoëronderwys-instellings se versuim om hul man daadwerklik daarteen te staan, het my diep verontrus.” Religieuse leiers faal ook die land. Nadat hulle ’n sleutelrol in die doodsnikke van apartheid gespeel het, het hulle in die tydperk ná 1994 besluit hulle moet voortaan net op religieuse aangeleenthede fokus aangesien daar mos nou ’n wettige regime aan bewind is. “Dis ’n absolute skande dat sommige skole in ’n land soos Suid-Afrika, waar ons ’n hele aantal Wêreldbeker-stadions gebou het, steeds sonder elektrisiteit, lopende water en toilette moet klaarkom,” het Naudé gesê. “Dit is die soort kwessies waaroor religieuse leiers uitgesproke behoort te wees.” Hy het gewaarsku dat die land nog die prys sal betaal vir maatskaplike onrus, tensy dienslewering die dringende aandag kry wat dit eis. Met betrekking tot die sakesektor, het Naudé die feit betreur dat die sakebedryf ná 20 jaar in die nuwe bedeling steeds nie met een stem praat nie. Inteendeel, hulle stamp eerder heeltyd kop teen mekaar, georganiseer onder verskillende organisatoriese sambrele. “Politici hou daarvan, aangesien dit hulle vrye teuels gee om te kies na wie hulle wil luister,” het hy gewaarsku. Aan die pluskant, dit kan dalk baie goed werk as die openbare sektor en die private sektor hul beleidsvernuf en finansiële spierkrag saamspan om in die suksesvolle inwerkingstelling van die Nasionale Ontwikkelingsplan te belê. Naudé is ook vol lof en waardering vir inspirerende rolspelers se bydrae, bykomend tot die rol van leiers in die burgerlike samelewing, om van Suid-Afrika ’n wonderlike land te maak. Dit sluit die Olimpiese kampioene soos Caster Semenya en Wayde van Niekerk in, het hy bygevoeg, ondanks sy bedenkinge oor die rol van sport om ’n land waarlik te verenig.