Suid-Afrika word geregeer deur ’n intens korrupte manPres. Jacob Zuma. Foto: GCIS Die laaste paar jaar kan ’n mens ’n interessante ontwikkeling in die openbare politieke debat rondom die ANC – en meer bepaald pres. Jacob Zuma – sien. Wanneer daar oor korrupsie gepraat word, word alle versigtigheid oorboord gegooi. Daar word nie meer op ’n bedekte wyse te kenne gegee dat die president korrup is nie; dit word sommer reguit gesê. Dit sê baie vir die volslae minagting waarmee talle Suid-Afrikaners hul staatshoof beskou. Dis iets wat in min ander lande, indien enigsins op dié skaal voorkom. In die Suid-Afrikaanse reg is die vryheid van spraak, soos veranker in die Grondwet, ander wette en die howe se regspraak, besonder wyd. Eintlik is daar slegs twee beperkings. Die een is haatspraak; die ander is laster – en laasgenoemde is relevant as ’n mens in die openbaar oor Zuma se korrupsie praat. Daar is geen wet in Suid-Afrika wat korrupsie definieer en reël nie. Deur die jare heen was daar wel verskeie regterlike uitsprake wat presedente geskep en dus gewoontereg geword het. Kortpad gevat, kom dit op die volgende neer. Laster beteken eenvoudig dat jy iemand se waardigheid en eer in die oë van sy gemeenskap aantas. Laster hoef nie onwaar te wees nie; jy kan iemand ook met die waarheid belaster. As dit onwaar is, is dit wel ’n verswarende omstandigheid. Om dit deur middel van ’n konkrete voorbeeld te illustreer: Ek kan ’n omsendbrief in elke posbus in my straat stop met die boodskap dat die man by nommer 11 sy vrou elke aand pimpel en pers slaan. As dit onwaar is, is dit strafbare laster. Maar selfs al is dit waar, bly dit laster. As die man my vir laster dagvaar, sou my enigste verweer openbare belang kon wees. In ’n geval soos dié sou dit buitengewoon moeilik wees om te bewys dat dit in belang van al die inwoners in die straat is om bekend te maak dat die man by nommer 11 sy vrou aanrand. Die manier om dit te hanteer sou wees om hom by die polisie aan te gee, want aanranding is immers ’n oortreding van die wet. Nou vat ons dit ’n stap verder. Ek versprei ’n berig aan die gemeentelede dat die dominee ’n dubbellewe het: Bedags stap hy ewe sedig rond in die gemeente; snags trek hy ’n masker oor sy kop en staan aan die hoof van ’n bende wat huise beroof. As dit ’n leuen is, is ek diep in die moeilikheid. As dit waar is, kan ek sê dis in die openbare belang dat die gemeente weet watter soort mens staan Sondae op die preekstoel en vertel die kerkgangers hoe hulle moet leef. Dis dié beginsel wat op Zuma van toepassing is. Wat wéét ons bo alle redelike twyfel van Zuma? Ons weet dat daar 783 klagte van korrupsie, magsmisbruik en rampokkery bokant sy kop hang. Ons weet dat daardie klagte teruggetrek is deur die hoof van die openbare vervolgingsgesag, adv. Shaun Abrahams. Ons weet verder dat Abrahams Zuma se persoonlike keuse vir dié pos was. Ons weet dat Zuma ’n voorkeur het vir mense in invloedryke openbare poste wat doen wat hom – sal ons dit maar sagkens stel – welgevallig is. Ons weet ook dat die DA die hof gevra het om Abrahams se terugtrekking van die 783 klagte as “irrasioneel” te verklaar. En dat Zuma se eie advokaat, Kemp J. Kemp, voor die hof moes toegee dat dit irrasioneel was om die klagte terug te trek. Ten slotte weet ons dat regter Hilary Squires in 2006 vir Schabir Shaik skuldig bevind het op aanklagte dat hy geld in ruil vir politieke gunste aan Zuma betaal het. Die regter het dit nie so reguit gesê nie, maar as dit ’n feit is, beteken dit immers ook dat Zuma daardie geld in ontvangs geneem het. En as woorde betekenis het, maak dít van Zuma ’n korrupte man. Nou kom ons terug by die oorspronklike uitgangspunt. Om sonder omhaal van woorde te sê Zuma is korrup, is tegnies lasterlik. Jy tas immers sy eer in die gemeenskap aan. Maar albei moontlike punte van verweer wat vir laster geld, is hier van toepassing. Ten eerste blyk uit al die feite wat hier bo genoem is, dat Zuma óf korrup is óf dat die moontlikheid van sy korrupsie oorweldigend groot is. Tweedens is hy die president van Suid-Afrika en dit is in die openbare belang dat die gemeenskap wéét dat hy korrup is. Indien Zuma nou die moeite sou doen om my weens laster te dagvaar, is daar min twyfel dat die regter my verweer – waarheid en openbare belang – sou aanvaar. Net om die vernedering nóg groter te maak sou ’n mens selfs die regter kon vra om, indien hy my skuldig bevind, my ’n skadevergoeding van R1 aan Zuma te laat betaal. Maar natuurlik gaan Zuma my nie dagvaar nie. Net so min as wat hy enigeen van al die duisende mense wat daagliks in die openbaar, op die internet of in druk, eksplisiet of implisiet na sy korrupsie verwys. Hy sal mý nie dagvaar nie, want ek is maar klein en onbelangrik. Maar hy sal ook werklik belangrike mense wat so sê ook nie dagvaar nie, want hy weet dat hy nie ’n kat se kans in enige hof sal hê nie. En as ’n regter in só ’n saak téén hom beslis, kan ’n ieder en ’n elk ongestraf oor hom sê byna net wat hulle wil. Dan is sy posisie nog verder verswak. Maar polities maak dit nie werklik baie saak nie. Die punt is dat die koerante en die internet-media byna daagliks melding van Zuma se korrupsie maak, byna asof dit vanselfsprekend is. Amper so vanselfsprekend as om te sê die son kom daagliks in die ooste op. Ek is nie bewus van enige politikus in die Suid-Afrikaanse geskiedenis wat al só langdurig en só dikwels só erg in die openbaar as Zuma verneder is nie. Maar die man het ’n dik krokodilvel; al wat blykbaar vir hom saak maak, is om die einde van sy bewindstermyn te haal sonder om in die tronk te beland. Intussen – en Zuma, luister maar hier – Suid-Afrika word geregeer deur ’n intens korrupte man. Sy naam is Jacob Gedleyihlekisa Zuma. So sue me.