Relative Rights a “half-baked” document?
BEELDBOU EN TEGNOLOGIE / CORPORATE IDENTITY AND TEGNOLOGY
BOERDERYBESTUUR/ MAATSKAPLIKE ONTWIKKELING
MAATSKAPLIKE ONTWIKKELING/SOCIAL DEVELOPMENT:
Dit sal bloot te duur wees, te veel wetlike implikasies hê en heel moontlik verwoestende gevolge vir voedselsekerheid, werksekerheid, groei en werkskepping inhou. Vrae bestaan oor hoe die staat moontlik dié ambisieuse beleidsvoorstel binne ’n periode van vyf jaar sou kon afhandel, as hulle nie die spertyd van 30% van grond wat oorgedra moes wees teen 2014 kon haal nie. Nog ’n groot probleem binne die Regering wat uitgewys word, is dat hoewel daar gereeld na doelwitte vir transformasie aangaande grond verwys word, dit nie duidelik is wat dié doelwitte sou wees nie. Verder is die fondse vir so ’n projek nie beskikbaar nie, met die begroting vir die aankoop van grond vir grondhervorming vir dié boekjaar wat kleiner is as vorige jare.
Die dokument word as sterk met betrekking tot politieke teorie beskryf, maar dit is “uiters swak” watpraktiese uitvoering betref en in sommige gevalle is dit baie vaag en ontwykend. Van die leiers verwys daarna dat plase soos enige ander onderneming suksesvol is omdat dit deur ’n goeie bestuurder bestuur word. “’n Goeie boer kan ’n gemiddelde plaas winsgewend bestuur, maar ’n swak boer sal selfs die beste plaas bate verwoes.
So wat sal die grootte van grondbesit te doen hê met die effektiwiteit en vaardigheid van die bestuurder daarvan?” Die dokument, wat in opdrag van Gugile Nkwinti, Minister van Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling, oor die volgende 12 maande verder espreek en bestudeer sal word, word as ’n “half gebakte” idee beskryf, wat nie feitelike of realistiese gronde het nie. Die gehalte en kapasiteit vanbeamptes in die staatsdiens is ook ’n bron van kommer wanneer dit by die implementering van so ’n beleid sou kom.
Die dokument is nie net ‘n bron van kommer vir landbouers en georganiseerde landbou nie, maar ook vir landbou ondernemings. Dr. John Purchase, hoof uitvoerende beampte van Agbiz, sê hulle is van mening dat gegewe die prosesse en voorstelle rondom die dokument, dit beslis nie ’n verkiesingsfoefie is nie, alhoewel sekere tydsberekeninge dié indruk verkeerdelik kan skep. “Dit sal ‘n groot fout wees om die staat se erns met hierdie konsep beleid dokument te onderskat, nieteenstaande daar uit sekere regeringskringe blykbaar bedenkinge oor die plan uitgespreek is.”
Verskeie van Agibiz se lede, soos die verskeie kommersiële banke in die land asook die JSE, is tans besig om kommentaar oor die dokument saam te stel, wat dan as een dokument as kommentaar ingedien sal word. Die Banking Association of South Africa (BASA) se lede het vroeër die maand oor die dokument vergader en gaan ook hulle kommentaar oor die dokument bekend maak. Pierre Venter, algemene bestuurder van menselike nedersettings by BASA, sê hulle kommentaar behoort oor ’n paar weke
beskikbaar te wees. Een van BASA se lede, Absa, se landbouleiers het baie vrae oor hoe so ’n dokument geïmplemeneer sou word, met ’n boer wat skielik meer as een vennoot sou hê op ’n plaas. Ernst Janovsky, landbou ekonoom by Absa Agribesigheid, sê so ’n beleid sal banke duur te staan kom wat hulle landbou afdelings betref. “Vanuit ’n finansiële oogpunt is die dokument nie werkbaar van enige kant af nie.”Vrystaat Landbou het vroeër die maand op die dokument gereageer, en stel drie modelle vir basiese