Suid-Afrika en die Paralimpiese Spele
Paralimpiese Spele: hoe Suid-Afrika se
“hinkepinkendes” deur die jare die medaljes ingeryg het
krone van glorie
Keer op keer onderskei Suid-Afrika se liggaamlik gestremde atlete hulle uitmuntend by die Paralimpiese Spele. En met Beijing 2008 het hulle selfs beter gevaar as ooit tevore. Lees hieronder van ons moedige manne en vroue se ryk medalje-oeste deur die jare... en hoe hulle telkens ons land se naam hoog gehou en as helde en heldinne teruggekeer het...
IE PARALIMPIESE SPELE noem hulle dit—die groot byeenkoms waarop atlete met verskillende liggaamlike gestremdhede vir die wêreld wys tot watter ongelooflike prestasies hulle in staat is. Aan rolstoele gekluister, hinkend op kunsbene, blind, swaksiende of serebraal gestrem… van regoor die aarde trek hierdie begeesterde atlete saam om te bewys dat die menslike gees oor haas enige fisieke belemmering kan triomfeer.
Die Paralimpiese Spele gaan werklik van krag tot krag. Vir die jongste byeenkoms, in September 2008 in Beijing, China, is voorsiening gemaak vir die huisvesting van meer as 4 200 atlete van 148 lande. Trouens, van ’n nederige begin van sowat 400 atlete in 1960 het die byeenkoms gegroei tot die naasgrootste sportgebeurtenis ter wêreld.
Slegs die Olimpiese Spele is groter, en die Paralimpiese Spele word as ’n kardinale deel van die Olimpiese beweging beskou. Die gasheerland van die Olimpiese Spele bied in die reël dan ook die Paralimpiese Spele aan, twee weke ná die Olimpiese Spele elke vierde jaar. ("Paralimpies" word beskryf as ’n sametrekking van "Parallel" en "Olimpies" en is blykbaar nie ’n kondensering van "Parapleeg" en "Olimpies" soos baie mense stellig dink nie.)
Soos vir die Olimpiese byeenkoms kan slegs die heel beste atlete in elke sportnommer vir die Paralimpiese Spele kwalifiseer.
Die eerste Paralimpiese Spele van 1960 is in Rome, Italië, gehou. Suid-Afrika het volgens ’n amptelike bron toe reeds ook deelgeneem, maar die telbord vertel ’n ietwat ander storie, soos ons netnou sal sien. Suid-Afrika is in elk geval daarna goed verteenwoordig tot 1980 toe die hartseer politieke besluit in werking getree het om Suid-Afrikaaanse gestremdes die Paralimpiese Spele te verbied. Eers in 1992 en daarna kon ons gestremde atlete weer deelneem en hul stem dik maak deur opnuut die medaljes in te ryg.
In die opsomming hieronder word gekyk na Suid-Afrika se deelname aan en medalje-oes in die verskillende Paralimpiese Spele oor die jare heen.
• ROME 1960: Sowat 400 atlete uit 23 lande neem deel aan die eerste Paralimpiese Spele wat in hierdie jaar saamval met die Olimpiese Spele in Rome. Die enigste gestremdheid wat nog ingesluit word, is besering van die rugmurg. Suid-Afrika word volgens ’n gesaghebbende tabel nie eens onder die eerste sewentien lande gelys nie, wat daarop dui dat die Suid-Afrikaanse verteenwoordiging—indien daar hoegenaamd enige Suid-Afrikaanse deelnemers was soos ’n amptelike bron aandui —glad nie groot kon gewees het nie. Daarteenoor eindig ’n land soos Rhodesië (die latere Zimbabwe) in die vyfde plek met dertien medaljes!
• TOKIO 1964: Suid-Afrika se fisiek gestremdes maak nou hul merk en oes negentien medaljes in op die tweede Paralimpiese Spele wat in 1964 in Tokio, Japan, gehou word. Ons span bring agt goue medaljes, agt silwermedaljes en drie bronsmedaljes huis toe.
• TEL AVIV, 1968: Die Paralimpiese Spele van 1968 sou oorspronklik net soos die Olimpiese Spele van 1968 in die stad Mexiko plaasgevind het, maar die Mexikaanse regering het vroeër reeds daarteen besluit vanweë sekere probleme. Die Israeliese regering het toe aangebied om gasheer te speel vir die Paralimpiese Spele in Tel Aviv, Israel. Suid-Afrika oes 26 medaljes in (nege goud, tien silwer en sewe brons).
• HEIDELBERG 1972: Op hierdie Paralimpiese Spele in Duitsland is Suid-Afrika jou werklik die derde beste presteerder (ná Duitsland en die VSA) met ’n yslike 41 medaljes (sestien goud, twaalf silwer en dertien brons).
• TORONTO 1976: Die Paralimpiese Spele van 1976 word in Toronto, Kanada, gehou. Suid-Afrikaanse medaljes: sewe goud, nege silwer, twaalf brons (totaal 28).
• ARNHEM, Nederland, 1980: Die Suid-Afrikaanse span skitter in sy afwesigheid—en sal dit nog vir etlike jare doen.
• BARCELONA 1992: Die jare in die spreekwoordelike woestyn het op baie kort kennisgewing tot ’n einde gekom met Suid-Afrika se hertoelating in 1992 tot die Paralimpiese Spele in Barcelona, Spanje, waar ’n span van slegs tien individue hulle nie onbetuig gelaat het nie. Hulle het agt medaljes ingeoes (vier goud, een silwer en drie brons), met drie wêreldrekords en een Paralimpiese rekord.
• ATLANTA 1996: Suid-Afrika se Paralimpiese span van 1996 kies self die grafiese bynaam Amakrokokroko om na hulself te verwys—maar die naam verval later in onbruik vanweë sterk besware dat dit ’n erg vernederende beskrywing sou wees. Die Suid-Afrikaners wen 28 medaljes in Atlanta: tien goud, agt silwer en tien brons. Hulle verbeter ook ses wêreldrekords en een Paralimpiese rekord.
• SYDNEY 2000: Die Suid-Afrikaners wen 38 medaljes (dertien goud, twaalf silwer en dertien brons) en verbeter boonop agt wêreldrekords.
• ATHENE 2004: Die Suid-Afrikaners wen altesaam 35 medaljes: vyftien goud, dertien silwer en sewe brons. Ons span verbeter ook tien wêreldrekords —vier daarvan deur die swemster Natalie du Toit—en drie Paralimpiese rekords.
• BEIJING 2008: Suid-Afrika sluit sy suksesvolste Paralimpiese Spele nog in die sesde plek af, in die ry van nagenoeg 150 deelnemende lande—met nie minder nie as 21 goue medaljes (drie silwer, ses brons, altesame dertig). Ons atlete skop selfs stof in die oë van grotes soos Rusland en andere. Suid-Afrika se gewilde swemster Natalie du Toit (wat reeds geskiedenis gemaak het toe sy as gestremde gekwalifiseer het om aan die voorafgaande Olimpiese Spele in Beijing deel te neem) wen vyf goue medaljes en verbeter vier wêreldrekords by die Paralimpiese Spele. Sy ontvang ook China se hoogste paralimpiese toekenning, die Whang Youn Dai-prestasietoekenning. Nog ’n wêreldster by die Paralimpiese Spele is die vinnigste man op geen bene, te wete ons naelloper Oscar Pistorius, wat weens sy twee metaal-kunsbene deur die media die “Blade Runner” genoem word. Pistorius laat ook bestaande rekords tuimel en wen drie goue medaljes, te wete in die 100, 200 en 400 meter.
Suid-Afrika se gekrenkte eer oor die fiasko van die voorafgaande Olimpiese Spele in die einste Beijing, toe ons span nie-gestremdes met die kous oor die kop en slegs een silwer medalje huiswaarts gekeer het, word grootliks genees deur die wonderlike suksesverhaal van ons span gestremdes in Beijing.
REGS: Natalie du Toit.