Mini-begroting: Geen hulp vir boereFoto verskaf deur die Wes-Kaapse departement van landbou. Hoewel die droogte landbouers oor die hele land in ŉ wurggreep het, het die minister van finansies, Tito Mboweni, tydens sy mini-begroting geen reddingsboei vir die boere wat voedsel op die land se tafels plaas, gegee nie. “Soos verwag, is landbouers steeds op hulself aangewese,” sê Louis Meintjies, die president van TLU SA. “Maar Eskom, ŉ staatsentiteit, wat reeds soveel hulp ontvang het en steeds besig is om te sink, kry al weer ŉ hupstoot. Eskom is inderdaad ŉ knelpunt, maar die probleem is dat die geld in ŉ nimmereindigende put van korrupsie en wanbesteding gestort word.” Die TLU sê verder dat die begroting ook nie “byna onoorkombare struikelblokke” soos swart ekonomiese bemagtiging (SEB), ŉ beleidsomgewing wat dit baie moeilik maak om besigheid te bevorder en ŉ gebrek aan vertroue in die ekonomie aanraak nie. Intussen sê die TLU dat dit nie verandering verwag in terme van die besparing in die staatsdiens, soos wat Mboweni aangekondig het nie. “Die geskiedenis het ons reeds gewys dat die ANC se alliansievennoot Cosatu sulke voorstelle nie goedsmoeds steun nie. “Suid-Afrika benodig ŉ gesonde beleidsomgewing wat klinkklaar uitstippel waarheen ons op pad is en wat vertroue sal inboesem,” sê Meintjies. “Nie ŉ vae onseker omgewing waar daar aan die een kant aspekte soos SEB en onteiening sonder vergoeding gekoester word, terwyl daar aan die ander kant uitkomste verwag en ‘gewens’ word, wat afhanklik is van ŉ gesonde beleidsomgewing nie.” Dawie Roodt, hoofekonoom by Efficient Group, het egter aan Maroela Media gesê dat die mediumtermynbegroting gewoonlik nie die platform is om hierdie beleidsprobleme aan te pak nie. Dit word eerder in die fiskale begroting in Februarie uitgeklaar. Mboweni het ook in sy toespraak gesê dat ŉ aantal knaende sake in daardie begroting bespreek sal word. Minister Tito Mboweni. (Foto: Nokuthula Mbatha/ANA) Die Solidariteit Beweging het ook die minister se mini-begroting gekritiseer, veral omdat daar ŉ tendens binne die regering is om voortdurend ooroptimistiese vooruitskattings te bied, wat telkens tekortskiet. Volgens Morné Malan, senior navorser verbonde aan die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI), moet die regering meer realisties te werk gaan met die land se finansies. “In vergelyking met die begrotingsrede in Februarie sien ons, soos dit nou al vir amper tien jaar die geval is, dat ekonomiese groei weereens afwaarts aangepas is, dié keer met ŉ persentasiepunt vanaf die reeds kommerwekkende 1,5% in Februarie na ŉ powere 0,5%.” Solidariteit spreek verder sy kommer uit oor die land se fiskale posisie. “Nie net is die vooruitskatting van die begrotingstekort asook die belastingopbrengs in Februarie onderskat nie, maar ons sien ook dat die uitwerking van sekere nederige voorstelle om besteding te bekamp, soos die bevriesing van prestasiebonusse vir staatsamptenare of die aanbied van vroeë aftrede, drasties oorskat is,” sê Malan. Solidariteit doen ŉ beroep op die regering om die erns van Suid-Afrika se ekonomiese en fiskale toestand te erken en ook realisties te wees oor die omvang van die oplossings wat nodig is om die skip om te draai. “Dis eenvoudig. Ons sien keer op keer hoe die regering ons land se fiskale krisis onderskat en onvoldoende, dikwels teenproduktiewe, planne instel, wat dan – om dinge nog erger te maak – ondoeltreffend toegepas word,” sê Malan.