PressReader - Kuier: 2017-10-04 - Te veel sui­ker kan jou kind stil-stil siek maak
Te veel sui­ker kan jou kind stil-stil siek maak
Soet­goed doen mis­kien nie nou ska­de nie, maar al daai sui­ker kan op die ou end jou kind siek maak.
Kuier - 2017-10-04 - INHOUND - Deur Mar­te­li B­re­wis
’NKos­blik met pe­a­nut but­ter en jam-brood­jie, ’n vrug en koel­drank klink mos ge­sond vir jou kind en mak­lik vir jou, né? Nie nood­wen­dig nie . . . Hier­die kos­se is prop­vol sui­ker – veel meer as wat jou kind daag­liks no­dig het! Sui­ker is ’n stil­le ge­vaar en men­se be­sef nie al­tyd dat dit mak­lik is om te veel in te kry nie, al eet jy nie on­ge­sond nie. En dit lyk of ma’s nie saam­stem oor hoe­veel soet­goed hul kind kan hê nie. Som­mi­ge ma’s voel ’n paar lek­kers of koe­kies sal nie ’n kind ska­de aan­doen nie, ter­wyl an­der glad nie soe­tig­heid na­by hul klein­goed toe­laat nie. “My kin­ders is 10 en 12 en eet om­trent elke dag ’n hand­vol lek­kers. Hoe­kom dan nie? Hul­le bor­sel mooi tan­de. Ek glo nie daar­aan om e­ni­ge kos te ver­ban nie. Al­les het sy plek en tyd,” glo Gai­le John­son (36) van G­reen­si­de in Jo­han­nes­burg. El­ri­ka Pie­naar (55) van George stem saam. “My klein­seun bly by my en hy kry elke aand ná ete iets soets. Dis nie al­tyd poe­ding nie, par­ty­keer net ’n koe­kie, sjo­ko­la­de of ’n paar lek­kers,” sê sy. Maar A­ne­ke van As­we­gen (29) van die S­trand in die Wes-Kaap voel heel­te­mal an­ders.“Be­hal­we kin­der­par­ty­tjies en Kers­fees, kry my kin­ders nie soet­goed nie. Dis on­no­dig. Hul­le kry dalk op ’n Son­dag ’n glas sap by die e­tens­ta­fel, maar dit is dit,” ver­dui­de­lik sy.
Daar is die­ge­ne wat voel ’n soet­ding is nou en dan ou­kei – so­lank jy dit be­heer. “Ons re­ël is, geen gas­koel­drank nie, net wa­ter of sap. My seun mag een keer ’n week ’n paar lek­ker­tjies eet – vyf jel­ly ba­bies of so iets. As mens dit nie in die huis aan­hou nie, kan dit nie ’n ver­soe­king word nie. Maar dis nie so mak­lik om te be­heer wat by Ou­pa en Ou­ma ge­beur nie,”ver­tel Ca­rol Bos (38) van So­mer­set-Wes.
Hoe dit ook al sy, daar is ’n paar goed waar­oor ou­ers moet be­sin wan­neer dit kom by sui­ker.
Selfs al is die ge­vol­ge van te veel sui­ker nie nou sig­baar nie, kan dit le­wens­lank jou kin­ders se gesondheid be­na­deel. Dit kan lei tot vet­sug, di­a­be­tes, hoë bloed­druk en hoë cho­les­te­rol – al­les din­ge wat by­dra tot hart­siek­tes. On­ge­veer 22,9% van SuidA­fri­kaan­se kin­ders tus­sen 2 en 14 jaar is tans oor­ge­wig of reeds vet­sug­tig.
Hoe­veel is te veel?
Clau­di­ne Ry­an, ’n di­eet­kun­di­ge van Bell­vil­le in die Kaap, sê die Wê­reld­ge­sond­heid­or­ga­ni­sa­sie be­veel aan dat sui­ker nie meer as ’n mak­si­mum van 10% van kin­ders se daag­lik­se e­ner­gie-in­na­me moet uit­maak nie, maar ver­kies­lik nie meer as 5% nie. “Dis ge­lyk­staan­de aan 25 g of ses tee­le­pels sui­ker per dag,”ver­dui­de­lik sy.
Clau­di­ne sê vol­gens ’n ar­ti­kel in die SuidA­fri­kaan­se Joer­naal van K­li­nie­se Voe­ding is daar on­langs be­vind kin­ders in Suid-A­fri­ka ver­or­ber ti­pies tus­sen 40 en 60 g (10 – 15 tee­le­pels) sui­ker en tie­ners so­veel as 100 g (25 tee­le­pels) sui­ker per dag!
Vol­gens haar is daar oor­wel­di­gen­de be­wy­se dat ’n hoë in­na­me van by­ge­voeg­de en vry sui­kers die to­ta­le e­ner­gie-in­na­me van kin­ders ver­hoog. Dít ver­hoog weer die ri­si­ko van oor­ge­wig en vet­sug. Vet­sug kan lei tot nie-oor­draag­ba­re siek­tes soos hi­per­ten­sie, hart­siek­tes, di­a­be­tes en se­ke­re ti­pes kan­ker. (“Vry sui­kers”is die sui­ker wat
by kos­se ge­voeg word. Dis ook die sui­ker wat na­tuur­lik voor­kom in heu­ning, stroop en on­ver­soe­te vrug­te­sap. Hier­die ti­pe sui­ker sluit nie die sui­ker in wat na­tuur­lik voor­kom in kos­se, by­voor­beeld in melk en vrug­te, nie. Daar­na word ver­wys as “na­tuur­li­ke sui­kers”.)
Sui­ker ver­hoog die ri­si­ko vir tand­be­derf – die mees al­ge­me­ne nie-oor­draag­ba­re siek­te ter wê­reld.
“Dít word be­ïn­vloed deur die tyds­be­re­ke­ning en ge­reeld­heid van sui­ker­in­na­me, as­ook hoe ge­reeld ’n kind tan­de bor­sel en ’n tand­arts be­soek,”meen Clau­di­ne. Sy sê dat sui­ker die pH in die mond ver­laag en dit dra by tot die de­mi­ne­ra­li­sa­sie van tan­de en dus tand­be­derf.“Dit is be­ter om ver­soe­te dran­kies sáám met e­tes te d­rink, eer­der as tus­sen e­tes,”stel sy voor.
Oor die mi­te van sui­ker en hi­per­ak­ti­wi­teit, sê Clau­di­ne dat daar tans nog min be­wy­se is dat sui­ker­in­na­me daar­toe by­dra.
’n An­der mi­te is dat vrug­te baie sui­ker be­vat en on­ge­sond is.“Dis glad nie waar nie,”be­klem­toon sy. Vrug­te is ryk aan vi­ta­mie­ne, an­ti­ok­si­dan­te en mi­ne­ra­le en die mees­te het boon­op ’n lae gli­se­mie­se in­deks. (GI is die tem­po waar­teen kool­hi­dra­te in die lig­gaam ab­sor­beer word.)
Weet wat jy eet
Jy moet ook uit­kyk vir“ver­steek­te sui­ker”in kos­se. Voor­beel­de sluit in se­ke­re ont­byt­graan en brood, e­ner­gie­sta­fies en sou­se. Hier­die ti­pe sui­ker is ver­fynd en het geen voe­dings­waar­de nie.
Clau­di­ne sê dit is be­lang­rik om kos se e­ti­ket te lees en ver­staan. Bestanddele word ge­lys in volg­or­de van die mees­te tot min­ste.“So in­dien sui­ker in die eer­ste drie spa­sies aan­ge­dui word, is dit reeds ’n aan­dui­ding dat die pro­duk baie sui­ker be­vat,” waar­sku sy. By­voor­beeld, 4 g sui­ker is ge­lyk aan 1 tee­le­pel sui­ker. So as ’n koel­drank 40 g sui­ker be­vat is dit ge­lyk­staan­de aan 10 tee­le­pels sui­ker!
“‘Geen by­ge­voeg­de sui­kers’be­te­ken nie dat ’n pro­duk heel­te­mal sui­ker­vry is nie – dit kan baie na­tuur­li­ke sui­ker be­vat son­der dat ek­stra sui­ker by­ge­voeg is. 100% vrug­te­sap be­vat by­voor­beeld baie sui­ker, al is niks by­ge­voeg nie,”meen Clau­di­ne.
“Nie al­le sui­ker is sleg nie,”sê sy ver­der. “Soos by­voor­beeld melk wat ’n na­tuur­li­ke sui­ker, lak­to­se, be­vat. Melk is ’n uit­ste­ken­de bron van pro­te­ïe­ne en kal­si­um en het ’n lae gli­se­mie­se in­deks. 100 ml lae vet ge­geur­de jo­gurt is ook ’n goeie voor­beeld van ’n lae gli­se­mie­se in­deks, voe­dings­ry­ke kool­hi­draat wat sui­ker be­vat.”
Jy hoef nie jou kin­ders to­taal en al van sui­ke­ri­ge lek­ker­nye te ont­neem nie! Daar is al­ter­na­tie­we.“My voor­stel is dat ou­ers por­sie­groot­tes be­heer. Deel ’n sjo­ko­la­de in die helf­te. Die­self­de met lek­kers – ’n kind hoef nie ’n he­le pak­kie lek­kers te eet nie,” sê Clau­di­ne.
“Ba­lan­seer die hoe­veel­heid soet en sout eet­goed by par­ty­tjies. Vrug­te en vrug­te­stok­kies, vrug­te-ys­lol­lies en selfs brood­jies met lek­ker vul­sels wat met koe­kie­druk­kers in ver­skil­len­de vorms ge­sny is, kan ’n al­ter­na­tief vir tra­di­si­o­ne­le soet­goed wees,” stel sy voor.
Clau­di­ne ver­dui­de­lik ver­der dat se­ke­re ver­soe­te voed­sel ryk is aan voe­ding­stow­we.“Vrug­te­sap is ge­woon­lik ver­ryk met vi­ta­mien C en kan in klein hoe­veel­he­de per dag in­ge­neem word (125 ml). Ver­soe­te jo­gurt is ryk aan kal­si­um en pro­te­ïe­ne en help om e­ner­gie en kon­sen­tra­sie­vlak­ke te be­vor­der.”