Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 18, Issue 1, January 2007
Volume 18, Issue 1, January 2007
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 3 –5 (2007)
The National Council of Provinces and provincial intervention in local government
Authors: Christina Murray and Yonina Hoffman-Wanderer
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 7 –30 (2007)
Artikel 139 van die Grondwet magtig provinsiale owerhede om in te gryp indien munisipaliteite nie hul grondwetlike pligte nakom nie. Uit respek vir die grondwetlike status van munisipaliteite het die Grondwet aanvanklik die bevoegdheid om in te gryp beperk deur te vereis dat die Nasionale Raad van Provinsies (NRVP) sodanige stap goedkeur. Grondwetlike wysigings in 2003 het die bevoegdheid om in te gryp vergroot maar die kontrole-funksie van die NRVP verminder. Nietemin behou die NRVP 'n belangrike waghondfunksie. Hierdie artikel beskryf die wyse waarop die NRVP die kontroleplig opgelê deur artikel 139 van die Grondwet in die praktyk nagekom het, en evalueer die pogings van die NRVP om op hoogte te bly van munisipale prestasie, die NRVP se proses om die geldigheid van ingryping te beoordeel, en die NRVP se goedkeuringsproses. Dit wek ernstige kommer dat die NRVP-proses waarvolgens ingryping goedgekeur word nie die provinsiale wetgewers behoorlik betrek nie. Die artikel dui voorts daarop die NRVP suksesvol 'n dubbele rol ingevolge artikel 139 vervul, deurdat dit sowel die verhouding tussen regeringstrukture bevorder, as die integriteit van die provinsies en munisipalitate beskerm. Laastens word daarop gedui dat, weens politieke redes en die omvang van probleme in munisipale regering, die formele ingrypingsproses toenemend deur "informele" ingrypings vervang word. Hierdie ingrypings is nie onderhewig aan oorsig deur die NRVP nie, alhoewel 'n behoorlike uitleg van die Grondwet daarop dui dat dit wel dit geval moet wees.
Defending discrimination : on the constitutionality of independent schools that promote a particular, if not comprehensive, vision of the good life
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 31 –52 (2007)
Hierdie artikel beantwoord die vraag tot watter mate dit vir onafhanklike skole aanvaarbaar is om teen leerders te diskrimineer ten einde die legitieme grondwetlike oogmerke van verskeie godsdienstige, kulturele en taalgemeenskappe te bevorder. 'n Noukerige analise van die Grondwet bring aan die lig dat enkelmedium-openbare skole, geloofsgebaseerde skole of kultureelhomogene openbare skole nie grondwetlik gewaarborg word nie, maar dat artikel 29(3) wel aan leerders en hul ouers die reg verleen om uit hul eie sak onafhanklike skole te bou wat hul voorkeurmedium van onderrig aanbied, wat 'n spesifieke kulturele etos versterk, of wat 'n omvattende godsdientige opvatting van "die goeie lewe" bevorder. Die antwoord op die vraag oor die mate waartoe hierdie artikel 29(3)-skole mag diskrimineer, is te vind in 'n noukeurige analise van die Promotion of Equality and Prevention of Unfair Discrimination Act (PEPUDA). Behoorlik uitgelê, voorsien PEPUDA dat onafhanklike skole 'n taalkundige, kulturele en godsdienstige voorstelling van die goeie lewe bevorder op 'n wyse wat op die oog af diskriminerend lyk. Die toelatingsbeleide of uitsettingsprosedures wat deur onafhanklike skole gebruik word, mag tussen leerders diskrimineer so lank as wat die diskriminasie (a) die legitieme taalkundige, kulturele of godsdienstige doelwitte van die skool bevorder; (b) dit doen deur middele te gebruik wat noukeurig ontwerp is om hierdie doelwitte te bevorder; en (c) nie die waardigheid van die leerder aantas nie.
The "dual purpose" of section 6(1) of the Trust Property Control Act : a possible solution to the problems caused by the authorisation requirement
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 53 –74 (2007)
Enforcing the right not to be refused emergency medical treatment : towards appropriate relief
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 75 –90 (2007)
Hierdie artikel bespreek die afdwinging van die grondwetlike reg om nie mediese noodbehandeling geweier te word nie. Daar word geargumenteer dat die Grondwetlike Hof se algemene benadering tot die uitleg van sosio-ekonomiese regte (ingevolge waarvan sodanige regte tipies nie individueel-afdwingbare voordele inhou nie) nie die moontlikheid van 'n effektiewe, individuele remedie in geval van 'n skending van die reg op noodbehandeling uitskakel nie. Die artikel plaas die reg (wat in artikel 27(3) van die Grondwet verskans word) in die tekstuele en remediërende konteks van die Handves van Menseregte en stel 'n belang-gefokusde uitleg van die reg voor, wat aandui dat daar verskeie moontlike remedies vir onregmatige inbreukmaking op die reg bestaan. Vervolgens word die Grondwetlike Hof se uitleg van die onderhawige reg in Soobramoney v Minister of Health KwaZulu Natal krities bespreek, waarna oor die indirekte (vertikale en horisontale) afdwinging van die reg deur middel van die ontwikkeling van die gemenereg (en spesifiek die deliktereg) besin word. Die artikel kom tot die slotsom dat onregmatige inbreukmaking op die reg om nie noodbehandeling geweier te word nie uiteraard in sekere omstandighede as direk en individueel remedieërbaar beskou behoort te word.
Therapeutic jurisprudence : an assessment of its possible application to cases of domestic violence in magistrates' courts
Authors: Anel Du Plessis and Ingrid Sinclair
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 91 –117 (2007)
Gevalle van gesinsgeweld en mishandeling kom toenemend in Suid-Afrika voor. Die wyse waarop die adversiewe hofstelsel met vrouens en kinders as slagoffers van hierdie sosiale verskynsels omgaan, is van kardinale belang by die aanspreek van hierdie probleem. Navorsing op die gebied van gesinsgeweld en mishandeling en daaropvolgende geregtelike prosesse bring 'n aantal kommerwekkende aspekte na vore en dui daarop dat 'n verandering in die howe se benadering tot die beskerming van onder andere die vroulike slagoffer se fundamentele regte noodsaaklik is. Met verwysing na die raamwerk van fundamentele regte tot die beskikking van vroulike slagoffers ondersoek hierdie bydrae die lewensvatbaarheid van "terapeutiese jurisprudensie" in die laer howe se aanspreek van gesinsgeweld en mishandeling. Voorts word aandag geskenk aan 'n teoretiese omskrywing van terapeutiese jurisprudensie, die toepassing van hierdie benadering in Australië, en die raamwerk van relevante fundamentele regte tot die beskikking van die vroulike slagoffer. Ten slotte word aanbevelings gemaak wat gerig is op 'n meer holistiese benadering deur die laer howe tot die aanspreek van gesinsgeweld en mishandeling.
The EC Biotech case and its implications for measures affecting genetically modified organisms
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 118 –132 (2007)
Suid Afrika is in die voorste geledere op die gebied van die ontwikkeling van biotegnologie en spesifiek die ontwikkeling van geneties-gemodifiseerde organismes (GMOs). Daar is egter toenemende weerstand teen die ontwikkeling en invoer van GMOs. Verskeie nie-regeringsorganisasies het oproepe gedoen vir 'n moratorium op GMO-ontwikkeling en -invoere, en Suid Afrika het intussen 'n moratorium geplaas op klarings vir nuwe geneties gemodifiseerde produkte vir gebruik as voedsel of veevoedsel.
Hierdie bydrae bespreek die onlangse beslissing in European Communities - Measures Affecting the Approval and Marketing of Biotech Products oor biotegnologiese produkte. In hierdie saak is bevind dat die Europese Unie se moratorium in stryd is met die reëls van die Wêreldhandelsorganisasie (WHO), spesifiek wat betref die prosedurele aspekte daarvan. In die lig van hierdie beslissing word die Suid Afrikaanse moratorium ondersoek en word bepaal of dit moontlik die WHO reëls kan oortree.
Beyond legal metanarratives : the interrelationship between storytelling, ubuntu and care
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 133 –160 (2007)
Modernistiese gesprekvoerings verdoesel die politieke, sosiale en ekonomiese gesag van die reg en is van kardinale belang vir die behoud van die status quo. Hierdie gehegtheid aan formele regulasies, bestaande wetlike tekste en 'n wetsvererende kultuur is uiters eksklusief en daarom is dit noodsaaklik om kritiese gesprekke te voer wat tot herskeppende regsdenke kan lei. My argument is dat verskillende stemme tot swye gedwing is deur hierdie lewensbeskouing. Om nuwe moontlikhede en 'n nuwe toekoms te herskep moet daar dringend na die stories van vroue en ander buitestaanders geluister word. So sal mense hul tuiste vind in die post-apartheid konteks. Die erkenning van meer etiese benaderings van die reg skep die ruimte en speling nodig om verby die liberale wettiesheid na post-liberale vertolkings van die wettereg, die Grondwet en die reg op geslagsgelykheid te beweeg. Gevolglik konsentreer ek op navorsing oor die onderlinge verband tussen die etiek van besorgdheid en omgee, feministiese menings en beginsels, die menslike deernis en erbarming van ubuntu, en die verhale van gister en vandag wat oordeel buigsamer en minder eensydig maak. Dan sal dit moontlik wees dat dinge op 'n ander, 'n beter, manier gedoen sal word.
Absolving historical polluters from liability through restrictive judicial interpretation : some thoughts on Bareki NO v Gencor Ltd
Authors: Willemien Du Plessis and Louis J. Kotze
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 161 –193 (2007)
In Bareki NO v Gencor Ltd 2006 1 SA 432 (T) het 'n gemeenskap 'n eis teen onder andere 'n mynmaatskappy ingestel om 'n asbesmyn in hulle gebied te rehabiliteer. Die oorblyfsels van die myn het die omgewing besoedel en die gemeenskap se gesondheid benadeel. Die Hof het beslis dat artikel 28 van die Nasionale Wet op Omgewingsbestuur 107 van 1998, wat die sogenaamdevoorkomings- en besoedelaar-betaal-lewenssiklusaanspreeklikheidsbeginsels bevat, nie terugwerkende krag het nie. Besoedelaars kan volgens die Hof nie aangespreek word vir besoedeling wat voor 1 November 1999 plaasgevind het nie. Die Hof het ook bevind dat die regulasies wat kragtens die Wet op Myne en Bedrywe 27 van 1956 uitgevaardig was, nie meer geld nie en dat die myne ook nie daarvolgens aanspreeklik gehou kan word nie. Die uitspraak veroorsaak probleme, aangesien heelwat van Suid-Afrika se besoedeling histories van aard is en veroorsaak is toe daar nog nie 'n behoorlike regsraamwerk ten aansien van besoedeling bestaan het nie. Die artikel argumenteer teen die beperkende uitleg wat die Hof opgelê het, en verwys in dié verband na diebeginsels van die Nasionale Wet op Omgewingsbestuur, artikel 28 van die Wet, die eie aard van besoedeling en die reëls van wetsuitleg.
Laughter, refusal, friendship : thoughts on a "jurisprudence of generosity"
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 18, pp 194 –206 (2007)
Hierdie bydrae is gemoeid met die gedagte van 'n "jurisprudence of generosity", met ander woorde 'n benadering wat die allesoorheersende aard van die reg, en spesifiek die menseregtediskoers, kan uitdaag deur 'n ander politiek en etiek te bedink. Die uitgangspunt is vroulike subjektiwiteit en vroue se potensiaal om bestaande ordes in 'n post-apartheid konteks te weier. Nou verbonde aan weiering is die idees van aksie, opstand, dubbelsinnigheid en risiko. Hierdie gedagtes word oordink en bespreek met verwysing na aspekte van die werk van Hannah Arendt, Julia Kristeva, Gillian Rose, Adriana Cavarero, Drucilla Cornell en Roger Berkowitz, sowel as Patrick Hannafin, wat op Maurice Blanchot steun. Die outeur soek vir spore van 'n "jurisprudence of generosity" in onlangse grondwetlike hofbeslissings. Die onverwagse en onvoorspelbare wat sentraal is tot "generosity", aksie, opstand, dubbelsinningheid, risiko en weiering, is wat 'n ander politiek en etiek sou kon oopmaak.