•Isa 1:17 leer om goed te doen, soek die reg, beteuel die verdrukker, doen reg aan die wees, verdedig die saak van die weduwee.
•Al vir jare hoor ek hoe mense vreemdelinge in Johannesburg die pad na Bloemfontein beduie. “Pasop dat jy nie per ongeluk die Soweto afdraai neem nie. Jy sal nooit weer lewendig daar uitkom nie.” Ons het mos `n hartseer verhaal van `n Amerikaanse meisie wat as toeris gruwelik vermoor is in ons land. In Sodom en Gomorra se tyd hoor ek byna hoe mense gewaarsku word om skuins by hulle verby te hou! “Mens, jy sal verkrag word daar. En as dit nie jy is nie sal dit die dogter of vrou van jou gasheer wees wat verkrag sal word.” In een geval het die verkragting die hele nag aangehou. Dís waarom dit nag was vir Sodom toe die Here se geduld met hulle opgeraak het! Die les uit Sodom is nie gay seks nie. Dit gaan oor verkragting en geweld. Dis ‘n les in gasvryheid en liefdevolle hulpverlening. Oor insluiting in plaas van verjaging wanneer jy iemand uitlandigs in jou geweste opmerk. Jou kerk. Jou huis. Jou skool. Jou kantoor. Daniël A. Helminiak, Ph.D., een van die skrywers oor Sodomie wie se werk ek gelees het voeg aan die einde van sy skrywe by dat dit ironies is dat straight christene juis daardie sonde van Sodom teen gays pleeg! Die sonde van onvriendelike en onverdraagsame verwerping. Ongasvry. Glad nie gaaf nie. In ons kerk sit daar elke Sondagaand `n vuil boemelaar. Hy kan nie wag dat ek vir hom moet bid nie. Hy kan ook nie wag vir die ete na die diens nie. Hy ruik sleg en sy hande is onsigbaar, só vuil is dit. Gisteraand vra hy dat ek `n verkriklike seerplek op sy rug met olie moet salf en bid dat die here dit gesondmaak. Hy vra dit nie luid nie. Hy blaas dit. Want hy kan nie praat nie. Kon nog nooit – hy is stom gebore. Ek het vir hom gebid, die olie aan die seerplek gesmeer en hom `n drukkie gegee. Hy het baie sleg geruik toe ek hom in my arms toevou, maar dit was vir my lekker om so gasvry te wees. Ek was Lot.
•Jare en jare nadat die Israeliete stories vertel het, het hulle dit begin neerskryf. Daar was ‘n klomp weergawes. Elke gemeenskap het sy eie gehad. Toe skryf die Apostels 40 jaar nadat Jesus geleef het Sý woorde en dade neer. En sommer ook `n klomp briewe aan gemeentes van hulle tyd. Dit alles word toe gesif en ge-edit. Vertaal en vasgevries. Die WOORD(E) van God. Ononderhandelbaar. Hy kry nie kans om te verduidelik nie. Nuwel toepassings te maak nie. Beslis géén kans om nog te praat nie. Praat is verby. Afgehandel. Die Bybelse mense skrýf nou. Die Here ook. Die skrywers is sy editors en hulle skryf wat Hy gesê het, Hy kan nie nou wéér wil praat nie. Sê nie. Verduidelik nie. Sê is klaar gesê. Ons print Hom nou net jaar na jaar weer met ons eie nuwe vertalings en verbuigings. Ons common sense. Nie nuwe common sense nie. Ons dink oor alles, maar ons dink nie oor die Bybel nie. Jy stry nie met die Groot Boek nie. Skrif is permanent. Hierdie een is permanent én dáárby nog Heilig ook. Hy vervang amper die Here. Ons buig voor elke reëltjie. Die vasgevriesde God. god. Klein lettertjie. Lower case. Want dis lankal nie meer Sy “case” nie. Ek sê nee vir hierdie teksvergoddeliking. Dis een van die grootste ondinge wat die Christendom kon tref. God is God, die Bybel is nie God nie. God moet met ons praat. Hy het nie stom geword nie. Hy sal vir ons die Bybel moet verduidelik, maar ons sal ons ore moet oopmaak en ons stokou “common sense” moet neerlê. Plek maak vir nuut dink. In sommige gevalle vir die eerste keer dink. Dink oor die gevolge van ons gevriesde god. Outcome is eintlik die proof of the pudding. Die boom (dis nou ons) sal aan sy eetbare vrugte geken moet word en nie aan die hoeveelheid teksverse wat hy soos vrot appels akkuraat op ander se koppe laat val nie. Ons het al baie mense se lewens verwoes met ons klakkelose tekste. Ons bull’s-eye darts. Emosionele en geestelike moord gepleeg. As jy skade aan mense doen met jou Bybelverse is dit nie die Here wat deur jou praat nie. Die letter maak regtig dood. Net die Gees kan reg Bybel uitlê. Ek wil hê die Here moet die Bybel vir my lees. Wanneer die Here die Bybel uitlê sterf net jou ego, nie jou hele psige nie!
nOns lees die woorde van die Bybel met groot respek. Ons neem dit ernstig op en probeer kyk of ons so naby as moontlik aan die voorskrifte kan leef. Ons sien dit as ideale. God se wil vir ons. Dis iets waaraan mens nie durf peuter nie. Hierdie respek wat ons vir al die versies in die Bybel het. Dit kom al die eeue met ons saam. Dis ons godsdiens. Ons Christelike bestaan. Maar ek vra vandag `n ingrypende vraag: Is ons reg? Werk dit so? Dan antwoord ek met oortuiging self die vraag: Dit kan nie so werk nie want ons prentjie van die omstandighede in die Bybelse tye is verkeerd. Ons trek vir hulle sandale aan en gooi lakens oor hulle koppe en dan dink ons verder is hulle dieselfde as ons. Dis waar ons ons groot fout maak wanneer ons die woorde lees wat deur daardie mense in die Bybel opgeteken is.
nIsrael het hulleself van die ander nasies onderskei en afgeskei. Wat die redes is is nie nou belangrik vir ons gesprek nie. Wat wel belangrik is is dat ons die opdragte dat hulle nie met die heidene moes meng nie op ons eie situasie in Suid Afrika toegepas het. Ons het gedink ons omstandighede lyk presies soos hulle s’n. Dat ons ook die Here se volk is wat in donker Afrika die lig moes bring en nie vermeng nie. Daardie eenders maak van twee verskillende omstandighede is tipies van die mens – ons hoor ander mense se stories en neem sommer aan dat ons weet waarvan hulle praat én dat ons presiés dieselfde in ons lewe deurgaan. Ons maak die verskille en die dimensies plat en maak goed eenders. So het die Afrikaner uit die Bybeltekste die sonde van apartheid en vertrapping en geweld teen die swart volke gepleeg. En die heeltyd het ons geglo dat ons die Here se Woord navolg. Die voorbeeld van Israel. God se volk. Soos ons ook God se volk is. Seriaas? Ja regtig! Ons was stapelgek, vol sonde en ver van die wil van enige God af wat die moeite werd is om te dien. Die punt is: die Afrikaner is nié Ou Israel nie en die wette oor apartheid het vir hulle gegeld en niks met ons te doen gehad nie. Daardie kliniese navolg van tekste in die Bybel, sonder om die prentjie oor die tyd waarin dit geskryf is reg te kry in ons koppe en van ons tyd en omstandigehede te skei, het ons sonde laat doen. Jy kry nie gesonde reëls vir jou lewe uit die op-die-oog-af-lees van die Bybel nie. Die wreedhede in die Bybel het vir baie polisiemanne in Suid Afrika groot moeilikheid op die hals gehaal. Dink maar aan Vlakplaas. Of is dit nou Slagplaas?
nMammie moet mos vir pappie luister anders is sy nie Christelik nie. Want die Bybel sê so. Seriaas? Kom ek vertel jou hoekom jy nie daardie tekste in die Bybel sommer net so kan lees en toepas nie. In daardie dae was daar glad nie sulke huwelike soos wat ons ken nie. Hulle het nie in standerd sewe verlief geraak, gekys en romanties by die kaggelvuur gekoester nie. Hulle huwelike was gereël, die man het gaan oorlog maak en kerk gehou terwyl sy vrou slegte lensie pannekoeke gebak het en buite die kerk moes sit en shurrup terwyl die mans oor die Here praat. Intieme liefdesverhoudings se voet. Barbaars. Die bokke het saam met hulle in die huis geslaap. So erg was hulle. As jy net bietjie stry dan slaat iemand sommer `n tentpen deur jou kop in die grond in en as jy wakker word kan jy nie opstaan nie want jy is vasgepén! Ons lewens lyk nie soos hulle s’n nie. Ons vroue en mans hou saam kerk. Hoor saam by die Heilige Gees (alhoewel ek twyfel as ek sien hoe gek ons die Bybel lees!). Ons vrouens is soms slimmer as hulle mans. Hulle het soms beter poste en werk beter met geld. Nou wil jy my vertel die man moet altyd die hoof wees. Die leier. Die geestelike pilaar en profeet. Die Griekse mammas regeer lekker in hulle huise. Hulle klap sommer hulle seuns vriendelik terug op die regte pad. Matriarge. Maar weet jy goed werk daardie “onBybelse”kultuur? Die Grieke se familiebande is baie sterker as die Afrikaners s’n. Ek sien niks verkeerd met `n matriargale huishouding as dit goed werk nie. Paulus was `n Joodse pastoor van sy tyd en in sy kultuur. Hy was deel van die nasie wat die skeppingsverhaal geskryf het. Die verhaal wat sê die man sal nou oor sy vrou heers. En dit was glad nie eers ‘n christelike soort heers daardie nie. Daardie was deel van die sondeval se gevolge. Nou maak hulle dit heilig na die bekering deur te sê die man moet nice wees as hy heers. Oukei, as dit vir sy vrou werk is dit goed. Maar dit geld glad nie alle mense nie.Natuurlik sal Paulus wanneer hy briewe aan gemeentes skryf die reëls van sy tyd en kultuur voorhou. Have a heart: die man het dan tot slawe na hulle base toe teruggestuur! Slawerny is uit die hel, maar dis in die Bybel! Sien jy wat ek bedoel? Jy kan nie alles in die Bybel kop toe vat en navolg nie. Dit was `n ander tyd daardie. Ons en hulle is glad nie eenders nie. Ons moet nuwe reëls maak. Hard bid, baie dink en nuwe wyshede vir ons tyd neerpen. Ons mans kan nie die laaste sê kry nie. Hulle besit nie hulle vrouens en kinders en slawe soos in daardie dae nie. Abraham jaag dan sommer sy slavin en bywyf die woestyn in. Mét haar en sy kind. Hoerkind. Deksels. Dis nie gasvry of gaaf nie. Dis baie óngaaf van hom. Hou op om so iemand jou hero in lifestyle issues te maak. Hy was dalk `n geloofsheld, maar ek sal hom nie eers in Rapport se tydskrif laat feature in `n artikel oor famous love stories nie.