Io (Grieks: Ἰώ; ook Jupiter I) is die derde grootste maan van die planeet Jupiter ná Callisto, en ook die vierde grootste maan in die sonnestelsel na Callisto. Io is bekend vir sy uiters aktiewe vulkanisme en die groot voorkoms van swawel (albei is die grootste in die sonnestelsel), wat die maan se ongewone kleur veroorsaak. Die vier Mane van Galilei is met 'n teleskoop sigbaar. In vergelyking met die ander Galileiaanse mane het Io 'n baie ligte oppervlak met 'n albedo van 0,61, wat beteken, dat 61% van die sonlig wat dié maan bereik, absorbeer word.
Io, soos waargeneem deur die Galileo-wenteltuig op 26 Junie 1996.
0,002 807 AE
0,002 830 AE
0,002 819 AE
1,769 137 786 dae
(152 853,504 7 s,
42,459 306 86 h)
2,21° (tot Ekliptika)
0,05° (tot Jupiter se ewenaar)
1 821,3 km
Die orbitale resonansies van Ganimedes, Europa en Io
Galileo Galilei het die maan se bestaan op 7 Januarie 1610 geregistreer, saam met die drie ander Galileiaanse mane Kallisto, Europa en Ganimedes. Die maan is genoem ná Io, een van Hera se priesteres, 'n nimf, 'n dogter van die riviergod Inachos en 'n geliefde van Zeus in die Griekse mitologie.
Die maan besit baie vulkanisme met meer as 400 aktiewe vulkane en dit is dié vulkanisme wat die hoogste temperatuur van die sonnestelsel besit. Io bestaan hoofsaaklik uit silikaatklippe wat 'n kern van gesmelte yster of ystersulfied omring. Die ekstreme vulkaniese aktiwiteit is die gevolg van die enorme getykragte wat Jupiter op die maan uitoefen en wat tot wrywing en daardeur verhitting in die inwendige dele van die maan lei. Verskeie vulkane op Io lewer groot pluime van swawel en swaweldioksied wat tot 500 km hoogte kan reik. Die temperatuur van die vulkane kan hoër as 1500 K wees. Die lawa is ook baie warm en bestaan dalk uit ultramafiese silikate. Op die Aarde het in die Hadeïkum en die Argeïkum vergelykbare omstandigede geheers en dit het tot die vorming van komatiïet gelei. Vandag is die Aarde se mantel daarvoor 200 °C te ver afgekoel. Op Io bestaan lawamere soos by Pele en 'n lawasee van 20 000 km² wat Loki Patera genoem word. Die litosfeer is meer as 30 km dik en daar is geen plaattektoniek. Io se vulkanisme kan dus vergelyk word met vulkanisme wat in die middel van die plate op die Aarde plaasvind.
↑ 2,0 2,1 Thomas, P. C.; et al. (1998). “The Shape of Io from Galileo Limb Measurements”. Icarus 135 (1): 175–180. doi:10.1006/icar.1998.5987.
↑ Yeomans, Donald K. (13 Julie 2006). “Planetary Satellite Physical Parameters”. JPL Solar System Dynamics. URL besoek op 2007-11-05.
↑ Rathbun, J. A. (2004). “Mapping of Io's thermal radiation by the Galileo photopolarimeter-radiometer (PPR) instrument”. Icarus 169 (1): 127–139. doi:10.1016/j.icarus.2003.12.021.
↑ Large Igneous Provinces Richard E. Ernst Cambridge University Press, 2014, ISBN 0-521-87177-8, ISBN 978-0-521-87177-8
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Io (maan).
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Io_(maan)&oldid=1936613"
Last edited on 20 Februarie 2019, at 17:51