PressReader - Baba & Kleuter: 2017-08-01 - Kraam: stap vir stap
Kraam: stap vir stap
Wat om van jou be­val­ling te ver­wag, van net voor die eer­ste kraam­pyn tot jy jou splin­ter­nu­we ba­ba aan die bors sit.
Baba & Kleuter - 2017-08-01 - INHOUND - DANKIE AAN DR. J. P. DU BUISSON, GI­NE­KO­LOOG VAN KAAP­STAD, VIR SY HULP. DEUR LIBBIE JOU­BERT
FASE 1 VOORKRAAMFASE
JOU LIG­GAAM Jou maag kan dalk lo­pe­rig wees weens die hor­moon­ver­an­de­rings in jou lig­gaam. Jou ser­viks ont­sluit 1 tot 2 cm, jou bek­ken­liga­men­te word sag­ter en jou va­gi­na­le weef­sel word soe­pe­ler. PRAKTIESE WEN­KE Pro­beer om min­stens ’n half­uur in die og­gend te slaap en ’n uur of meer in die mid­dag. Jy kan e­ni­ge oom­blik be­gin kraam en moet uit­ge­rus wees vir die werk wat voor­lê. Maak se­ker jou hos­pi­taal­tas is ge­pak en dat ver­sor­gings­re­ë­lings vir jou kin­ders en troe­tel­die­re ge­tref is. Dit is ook ’n goeie i­dee om al jou ad­mi­nis­tra­sie en huis­hou­de­li­ke re­ë­lings af te han­del. EETWENKE Eet kool­hi­dra­te en lae-GI-kos­se, as­ook ge­noeg vrug­te en groen­te. Pie­sangs, ro­sy­ne, ProNutro, len­sies en bruin­rys is e­ner­gie­ryk en mak­lik om in te neem. Bak voor die laas­te maand van jou swan­ger­skap ’n klomp heel­graan­muf­fins wat jy in die vries­kas kan hou as vin­ni­ge en ge­son­de e­ner­gie­hap­pies, sou jy vroe­ër as ver­wag be­gin kraam.
FASE 2 DIE EER­STE KRAAMFASE
Die eer­ste kraamfase kan in drie ver­deel word: la­ten­te of vroeë kraam, ak­tie­we kraam en die oor­gangs­fa­se.
In hier­die fase is jou kon­trak­sies s­ta­dig, maar ge­reeld – e­nig­iets van vyf tot 30 mi­nu­te uit me­kaar – en elk­een duur on­der ’n mi­nuut. Jy kan son­der te veel on­ge­mak met jou dag­taak voort­gaan. Die ge­mid­del­de duur van la­ten­te kraam vir eer­ste­keer-ma’s is so­wat agt uur, maar dit kan ’n dag of twee lank aan­hou. Jy be­hoort son­der on­ge­mak te kan slaap. As jou vroeë kraamfase lank duur en jy be­kom­merd is dat die kon­trak­sies nie vin­nig ge­noeg vor­der nie, kan jy die vroed­vrou of dok­ter vra om ’n stres­toets uit te voer.
Hier­die toets be­hels dat jou ba­ba se har­trit­me­pa­troon dop­ge­hou word, ver­dui­de­lik die Kaap­stad­se gi­ne­ko­loog dr. J.P. du Buisson.
“Daar word spe­si­fiek ge­kyk hoe jou ba­ba re­a­geer op die saam­trek­kings van die baar­moe­der. So word se­ker ge­maak dat al­les hul nor­ma­le gang gaan.” JOU LIG­GAAM Jou ser­viks is waar­lik u­niek. Dit ver­kort eer­stens in hier­die fase van kraam, en word dan so dun soos pa­pier voor dit in die on­der­ste deel van die baar­moe­der­spier op­ge­neem word en ont­slui­ting plaas­vind. Die boon­ste deel van die spier word met el­ke kon­trak­sie dik­ker om jou ba­ba so na on­der te druk. Die on­der­ste deel van die baar­moe­der­spier word weer lan­ger en dun­ner en trek die ser­viks oor jou ba­ba se kop. PRAKTIESE WEN­KE Bly be­sig. Ge­niet ’n lang bad, was jou ha­re en blaas dit droog, lees ’n boek of kyk ’n fliek. Jy kan ook voort­gaan met ta­kies in die huis soos was­goed was of koe­kies bak. Daar is net twee re­ëls: Wees rus­tig, en moet niks aan­jaag nie. Kry boon­tjie­sak­kies ge­reed wat in ’n mi­kro­golf ver­hit kan word. Warm kom­pres­se help baie wan­neer die kon­trak­sies ster­ker be­gin word.
Jou maat kan so­lank die kar pak, jou rug vryf en jou fi­sie­ke on­der­steu­ning gee, al is hy net daar om met jou te ge­sels. Die be­lang­rik­ste is om jou dok­ter te laat weet dat jy be­gin kraam het.
J.P. be­veel aan dat jy die groot­ste deel van hier­die tyd by die huis deur­bring, ten­sy jou dok­ter oor die ba­ba be­kom­merd was. In laas­ge­noem­de ge­val is dit be­ter om so gou moont­lik by die hos­pi­taal uit te kom. EETWENKE Sorg dat jy ge­noeg wa­ter by­der­hand het. Jou lig­gaam kan tot ’n li­ter vloei­stof el­ke uur no­dig hê. As jy dink jy gaan in ’n sta­di­um vir iets an­ders lus voel, kan jy ’n li­ter on­ver­soe­te krui­e­tee met ’n hal­we li­ter vrug­te­sap meng. Gaan ge­reeld toi­let toe. Hou peu­sel­hap­pies lig, maar e­ner­gie­ryk: vrug­te, jo­gurt, selfs S­mash (kitsfyn­aar­tap­pel).
Die pas van kon­trak­sies ver­snel en dit word meer in­tens – dit kom el­ke drie tot vyf mi­nu­te voor en kan 60 se­kon­des lank duur. Nou moet jy in al­le erns be­gin fo­kus. Die kon­trak­sies raak moei­sa­mer en kan nie meer ge­ïg­no­reer word nie. Jy het han­te­rings­me­ga­nis­mes no­dig en jou maat word on­ont­beer­lik. JOU LIG­GAAM Jou he­le lig­gaam werk saam so­dat die baar­moe­der kan saam­trek wan­neer no­dig. Die druk­king in jou rug word meer. Baie ma’s voel dit ook in hul bo­be­ne, wat moeg en be­we­rig word. Jou wa­ter kan breek. Jy het nou ’n drin­gen­de be­hoef­te om by die plek uit te kom waar jy die le­we gaan skenk. Vroue se fo­kus ver­skuif na bin­ne en hul­le word min­der be­wus van die om­ge­wing. Jou ser­viks is heel­te­mal op­ge­neem en jou ba­ba se kop is la­er en kan op jou rek­tum druk so­dat dit heel­tyd voel of jy toi­let toe wil gaan. Jy is tus­sen 3 en 9 cm ont­sluit en dit kan drie tot vier uur duur.
Die ser­vi­ka­le ont­slui­tings­pro­ses in jou eer­ste swan­ger­skap be­hoort teen ½ cm per uur te vor­der, sê J.P. Met jou twee­de en der­de swan­ger­skap sal hier­die pro­ses ’n bie­tjie vin­ni­ger ver­loop, om­trent 1½ cm per uur. PRAKTIESE WEN­KE Jy kan nou na­tuur­li­ke pyn­ver­lig­ting be­gin be­proef, soos warm kom­pres­se, mas­se­ring en teen­druk, so­wel as ver­skil­len­de lig­gaams­po­si­sies. Wa­ter en mu­siek ver­rig won­de­re. ’n An­der oulike ma­nier van pyn­ver­lig­ting is om jou arms om jou man se nek te sit so­dat jy van hom kan af­hang en so die druk­king op jou ske­let kan ver­lig. Hy kan ter­self­der­tyd jou rug mas­seer.
Hier­die fase is kort, maar in­tens. Jy kan ook dalk erg naar word. Kon­trak­sies kom el­ke een tot drie mi­nu­te voor en is 90 se­kon­des lank. Dié fase duur tus­sen 15 mi­nu­te en twee uur. JOU LIG­GAAM. Jy’s 9 tot 10 cm ont­sluit en jou ser­viks skuif weg voor ba­ba se kop­pie ter­wyl dit die­per in die ge­boor­te­ka­naal af­be­weeg. Die lig­gaam se na­tuur­lik pyn­ver­lig­ting skop in en J.P. ver­tel vroue raak dik­wels tus­sen kon­trak­sies aan die slaap. PRAKTIESE WEN­KE Ver­an­der ge­reeld van po­si­sie ter­wyl jy kon­trak­sies het. Teen­druk van jou maat kan ’n groot ver­skil maak. Suig aan ys­blok­kies om ge­hi­dreer te bly. Fo­kus op hoe jou ba­ba in die ge­boor­te­ka­naal af­kom en hoe­kom jy deur hier­die oor­gang moet gaan.
Vol­gens J.P. is laas­ge­noem­de baie belangrik aan­ge­sien ’n vrou in kraam nou moet aan­be­weeg van waar sy die kon­trak­sies net te bo­we kom na waar sy die kon­trak­sies ge­bruik om haar ba­ba uit te druk.
Dis nie meer lank nie. Gee jou oor aan die kon­trak­sies en moe­nie daar­teen veg nie. As jy daar­teen veg, gaan dit lan­ger duur. Jou a­sem­ha­ling is nou kar­di­naal.
Bly ge­rus tuis ter­wyl jy nog in vroeë kraam is, ten­sy jou dok­ter oor jou ba­ba se ge­sond­heid be­kom­merd was.
FASE 3 DIE DRUKPROSES EN GE­BOOR­TE
In hier­die fase het jy ’n oor­wel­di­gen­de be­hoef­te om te druk. Dis ’n drang wat jy nie kan be­heer nie.
“As jy e­pi­du­ra­le ver­do­wing ge­kry het, sal dit baie help om die pyn van die kon­trak­sies te oor­leef, maar die druk­ge­voel sal heel ver­lo­re wees,” waar­sku J.P.
Laat jou dok­ter met ’n in­ter­ne on­der­soek se­ker maak dat jou ba­ba al reg ge­po­si­si­o­neer is en dat jy vol­le­dig ont­sluit het.
Die hor­moon ok­si­to­sien be­reik nou ’n hoog­te­punt, ba­ba sak af in die ge­boor­te­ka­naal, kon­trak­sies is ’n bie­tjie ver­der uit­me­kaar en jy druk ty­dens kon­trak­sies. Die ba­ba word bin­ne 30 mi­nu­te tot ’n uur ge­bo­re. PRAKTIESE WEN­KE Die bes­te raad is om kort, ge­reel­de druk­ke te gee – drie tot vyf in­ten­se druk­ke per kon­trak­sie. Haal vin­nig a­sem tus­sen druk­ke. Kort druk­ke is meer doel­tref­fend en put jou min­der uit.
Jou mik­punt is nie om hier­die sta­di­um so vin­nig moont­lik af te han­del nie – luis­ter eer­der na jou lig­gaam en druk wan­neer jy so voel.
J.P. se raad is dat jy saam met jou baar­moe­der werk: Jy moet met jou maag­spie­re druk ter­wyl jou bek­ken­vloer­spie­re ont­span­ne is.
Vi­su­a­li­se­ring werk goed en ken­ners be­veel ’n kniel­po­si­sie aan. Luis­ter na jou dok­ter of vroed­vrou se raad en volg hul lei­ding tot en met die ge­boor­te.
FASE 4 NÁ GE­BOOR­TE
Jou nuwe ba­ba is ge­bo­re, maar steeds twee tot drie mi­nu­te lank met die na­el­string aan jou ver­bind. Uit­ge­stel­de koord­klem­ming help om ’n be­ter Ap­gar-tel­ling te be­werk­stel­lig en jou ba­ba se ys­ter­vlak te ver­hoog, sê J.P. Hy kry nog sy suur­stof van die pla­sen­ta. Daar sal bloe­ding wees wan­neer die pla­sen­ta van die baar­moe­der skei. Die pla­sen­ta is in die ge­boor­te­ka­naal. Die na­el­string word ge­klem en ge­knip, en die pla­sen­ta kom uit.
Jou klein­ding is in die eer­ste uur ná ge­boor­te goed wak­ker, en dis ’n i­de­a­le tyd om nou met bors­voe­ding te be­gin – dit help om bors­voe­ding te ves­tig en ook met bin­ding.
Nog ’n stuk­kie goeie raad is om ’n drup­pel­tjie ko­los­trum uit te melk en aan jou te­pel te smeer voor jy jou ba­ba aan die bors sit. Daar­die eer­ste smaak laat jou ba­ba­tjie ge­woon­lik gre­tig suig op soek na nog en ves­tig suksesvolle bors­voe­ding.