AARHUS DENEMARKE | Die Nuus in Afrikaans - Koerant.co.za
AARHUS DENEMARKE	Skrywer en foto’s: Evert Buurman
Die eertydse Aars -dankie vader hulle het in die 15e eeu al besluit om die naam te verander (!)- lê aan die Kattegat en die noordoostelike kus van Jutland. Hierdie energieke mengsel van jeugdige moderniteit en ‘n “blast from the past” is met net 250 000 inwoners die tweede grootste stad in Denemarke en vanjaar in 2017 die kulturele hoofstad van Europa.
Ek is met die intrapslag al verlief op hierdie minlike klein stad met sy rustige, stylvolle mense, moderne en tradisionele argitektuur wat in kontrasterende balans naas bestaan, vernuwende restaurantjies en drinkplekke en van die mees besondere museums in die ganse Europa, alles knus maar bruisend saam gegiet.
As ‘n burger van die fiets bastion van die wêreld doen dit my pyn om te hoor dat Denemarke Nederland ingehaal het as dit by fietse en fietsry kom. Dit is hier nog platter en selfs dalk ook nog veiliger as in Nederland om te fietse en dit is duidelik dat die fiets die gewildste vervoermiddel is. Om alles te kroon kan jy ‘n fiets in Aarhus gratis en verniet huur.
‘n Gratis fiets is dan sekerlik ook die beste manier om die stad te verken en die eerste wyk waardeur ek trap is ook die oudste deel van die stad, die Latiner kwartet of te wel die Latynse wyk. Waarom “Latyns” kon ek nie agterkom nie want daar is hoegenaamd niks Latyns aan die kleurvolle huise en geboutjies en die geplaveide straatjies nie. Aarhus het dan ook sy ontstaan hier gehad, bo-op die reste van ‘n ou Viking nedersetting aan die mond van die Aarhus rivier.
Die Latiner is dié plek vir interessante winkeltjies, kafees en restaurante. Perfek vir lunch en ek stop terstond by die KaffeBar & Bistro vir ‘n tipiese Deense middagete, smørrebrød afgesluk met ‘n yskoue Tuborg. Skål (!) vir ‘n oop toebroodjie met eier mayonnaise slaai en garnale en ‘n biertjie daarby. In Denemarke moet kos aan drie vereistes voldoen, dit moet gesond wees, dit moet mooi lyk en dit moet lekker wees.
Versadig en verkwik ry ek vêrder na die hawegebied waar dit duidelik is dat Aarhus meer is as net Middeleeuse straatjies en gesellige koffiekroegies. Hier vind ‘n vernuwingsproses plaas waar daar geïnvesteer word in stylvolle, moderne argitektuur in ‘n projek om die industriële hawegebied te betrek by die leef omgewing van die stad. Die splinternuwe DOKK1 gebou vorm ‘n onderdeel van hierdie projek en huisves die stad se biblioteek. Nog ‘n pêrel wat so opgelewer is, is die sogenaamde Isbjerget, woonstel blokkies wat kompleet soos ysberge lyk. In hulle soeke na ‘n balans tussen oud en nuut, is die teenstelling tussen die ruwe hawe en die moderne nuwe leef geboue vir my uiters geslaagd en dink ek onwillekeurig aan Kaapstad en wat daar met die hawefront vermag is.
Verby die Teaterhuis en Katedraal in die hart van die stad en die Åboulevarden, waar die straat weg geneem is en die rivier met bruggies en al herwin is, ry ek die lewende Ou Stad Museum binne. Oral loop mense geklee in periode verwante klere en ry met periode verwante vervoermiddels rond. Hierdie tipe ding, dink ek by myself, is gewoonlik net vir kinders onder 10 interessant maar die Dene het dit hier tog net ‘n trappie beter gedoen.
Geboue uit die verskillende periodes van Aarhus se geskiedenis is vanaf die Middeleeue tot en met vandag nagebou en uitgerus met interessanthede van elke tyd. ‘n Mens stap letterlik uit die Middeleeue die 20 eeu binne. Dit word veral interessant as ek by die gedeelte kom waar die sewentiger jare gedek word, die tydperk toe ek in my prulle jeug was en my verstand begin kry het. Dit is tog vir my ‘n effe ontstellend dat ‘n tydperk uit my eie lewe reeds geag word om lank genoeg gelede te wees om in ‘n museum op geneem te word! Die gevoel word versterk wanneer ek ‘n huis binne stap en voel of ek eerder by my ouma of my ma se tante op besoek is.
By Pouls Radio verander die ligte ongestemdheid egter in nostalgie wanneer ek by kaste vol plate en kassette van Demis Roussos, Francois Hardy, Herman’s Hermits en talle ander welbekende kunstenaars uit die tydperk stilstaan. Rye transistor radios, platespelers, gramme, ou bandopnemers kompleet met rolle en al, Marantz luidsprekers en Philips en Telefunken televisie stelle op blink pootjies met wieletjies of in pas gemaakte houtkaste, alles te koop en in werkende toestand.
In ‘n ander winkel word daar vertel dat Denemarke die eerste land was waar seks boekies saam met ander tydskrifte en koerante by die winkel op die hoek gekoop kon word. In Suid-Afrika was dit natuurlik ‘n groot taboe en vind ek dit nogal amusant dat die gewildste een in die 70’s nogal ‘Rapport’ geheet het! Poetic justice, grinnik ek en maak myself maar liewer uit die voete wanneer omstanders onderlangs na my loer en waarskynlik dink dat ek my verkneukel aan die inhoud van die prul op aanbod.
Ek laat die beste vir laaste, die trots van Aarhus! Die ARoS is die grootste kunsmuseum in Skandinawië en een van die grootstes in Europa. Die argitektuur van hierdie nege verdieping hoë gebou tesame met die ongelooflike versameling kuns wat dit huisves, maak dit ‘n kuns tempel sonder weerga. Die gebou simboliseer die Inferno uit Dante Alighieri se Divina Comedia (Goddelike Komedie), met die weg van die siel deur die hel en uiteindelik na God en die hemel. Die hel is natuurlik in die kelder van die gebou te vind en dan met die hemel bo-op die dak in die vorm van ‘n enorme panoramiese glas reënboog. Ek stap stadig en in pure verwondering, rondom hierdie ronde glas gang, wat op pale as’t ware bo-op die dak van die gebou sweef en waar die kleure van die glas panele, net soos in ‘n reënboog, oorgaan van perse na bloue na groene na rooie, oranjes en gele.
Die 360 grade met kleur getinte uitsig oor hierdie juweel van ‘n stadjie is asembenemend, amper ‘n soort psigedeliese ervaring. Hemel op aarde!