Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 29 Oktober 2006 (aand)
Sing vooraf: Skrifberyming 14-3 (53):3
Teks: Psalm 34:14; Kategismus Sondag 43
(34:14) Noen. Bewaar jou tong vir wat verkeerd is, en jou lippe dat hulle nie bedrog spreek nie. (Psalms 34:13 AFR1953)
Hierdie bevel van die Here raak natuurlik twee van die Tien Gebooie. Die twee hou ook verband met mekaar.
Dit raak die derde gebod wat handel oor die gebruik van die Here se Naam.
En dit handel oor die negende gebod wat handel oor valse getuienis.
Al twee die gebooie gaan oor laster.
Die eerste een verbied ons om die Here se Naam te laster.
Die tweede een verbied ons om ons naaste se naam te laster.
Ons kyk na hierdie saak van tongsonde van die volgende kante af:
1. Die swak plek in ons geestelike mondering
2. Die eie werke van die duiwel
Daar is baie sondes wat ons met ons tonge aanvang. Van die sondes is dinge soos valse getuienis.
Ons howe vereis van ons om die waarheid te praat as ons getuienis lewer oor 'n bepaalde saak. Waarom?
Omdat die eer van God gehandhaaf moet word in die reg.
Die reg van God is dat die volle en korrekte waarheid oor 'n misdaad uitgevind moet word.
Dit kan nie gebeur wanneer die getuies lieg oor die feite nie.
Presies dieselfde geld die eer van ons naaste. Ons mag nie bedrog spreek oor ander mense nie.
As ons valse getuienis lewer (deur iets anders te vertel as wat dit is) stel ons nie die saak van die waarheid nie.
Omdat ons met leuens onwaarheid stel – of die waarheid skeeftrek – kom die eer van God en die eer van ons naaste in gedrang – ons stel dan met woorde 'n saak wat die Here regop stel, skuins voor.
Die Here hou nie daarvan nie.
Dit gebeur soms dat ons iets negatiefs van iemand hoor en dan sommer in goedertrou gaan oorvertel.
Die belydenisskrifte noem dit ligvaardig oordeel – met ander woorde ons aanvaar verkeerde feite sonder dat dit getoets is.
Dit is nie reg dat ons ongegronde getuienis oorvertel of besluite daarop laat rus nie.
Die tongsondes rus natuurlik op 'n swak plek in ons geestelike struktuur. Waarom sal mens van iemand anders skinder of kwaadpraat?
Gewoonlik is dit uit jaloersheid of haat.
As dit nie een van die twee sake as oorsaak het nie, is dit 'n gebrek aan integriteit as jy sommer net oor ander mense loop en lelike nuus oorvertel.
Kom ons kyk na twee voorbeelde van die vrugte van jaloersheid in die Bybel:
En toe Ragel sien dat sy vir Jakob geen kinders baar nie, het Ragel jaloers geword op haar suster en aan Jakob gesê: Gee vir my kinders of anders sterf ek. (Genesis 30:1 AFR1953)
En die aartsvaders was jaloers op Josef en het hom verkoop na Egipte toe; maar God was met hom (Handelinge 7:9 AFR1953)
Luister wat leer die Bybel van haat:
Haat verwek twiste, maar liefde bedek al die oortredinge. (Spreuke 10:12 AFR1953)
Al verberg die haat homself in bedrog, sy boosheid word in die vergadering openbaar. (Spreuke 26:26 AFR1953)
Kwaadpratery word deur die Here saamgegroepeer met 'n paar ander lelike dinge. Luister wat laat die Heilige Gees die apostel Petrus neerskryf:
Lê dan af alle boosheid en alle bedrog en geveinsdheid en afguns en alle kwaadpratery; (1 Petrus 2:1 AFR1953)
Die mens is maar iemand wat gewild wil wees.
Niemand kom heeltemal los van die streep van verwaandheid wat van die skepping af deur ons loop nie.
Daarom gebeur dit dat ons met los praatjies of met verdraaide feite in die geselskap dinge van ander mense oorvertel – net sodat dit moet klink asof ons ook iets weet.
Soms kan ons nogal verkeerd wees terwyl ons dink ons is reg!
Dink maar aan Eli wat vir Hanna berispe het omdat sy kwansuis dronk in die kerk sou wees – terwyl sy inderwaarheid gebid het en haar diep hartseer voor God uitgestort het.
So kan mens op die oomblik af 'n situasie heeltemal verkeerd lees en presies die verkeerde gevolgtrekking maak – en die verkeerde goed sê.
Die punt is net dat ons wat van ons geloof 'n ernstige saak maak, moet waak dat lieg en kwaadpraat (valse getuienis) nie 'n gewoonte raak nie – wat in elk geval deur baie beskou word as dat dit nie regtig sonde is nie.
Die aard van skinder en swartsmeer van mense is in wese dieselfde as om leuens te vertel.
Daarom noem die Kategismus dit "eie werke van die duiwel".
Dit is natuurlik na aanleiding van die Here Jesus se uitspraak in Johannes 8.
Daar noem die Here die oorsprong van hierdie soort sonde en die wese daarvan en ook die gevolge daarvan.
Julle het die duiwel as vader, en die begeertes van julle vader wil julle doen. Hy was 'n mensemoordenaar van die begin af en staan nie in die waarheid nie, omdat daar in hom geen waarheid is nie. Wanneer hy leuentaal praat, praat hy uit sy eie, omdat hy 'n leuenaar is en die vader daarvan. (Johannes 8:44 AFR1953)
Om leuens te vertel is om die duiwel na te volg, want die sondeval in die hemel en die een op die aarde (wat ons getref het), berus op leuens wat die duiwel versprei het.
Daarom noem die Here Jesus hom die vader van die leuen.
As ons dus lieg, vertoon ons dieselfde streke as die duiwel, en is daarom op daardie punt sy volgeling.
Dit wat die duiwel in die hemel oorgekom het, naamlik dat God hom daar uitgesmyt het, en dit wat ons oorgekom het, naamlik dat die Here ons uit die Paradys uitgesmyt het en ons daarna met die doodstraf gestraf het en die aarde om ons ontwil vervloek het, wys baie duidelik die pad: As jy wil lieg, is dit wat van jou gaan word!
Die Here vereis dat ons hierdie dinge moet glo.
Ons moenie blind wees vir die gevolge van ons sondes – en dan in dié geval van leuens wat ons rondvertel nie.
Tensy jy natuurlik kans sien om met God en sy straf gekonfronteer te raak! (. . . as ek nie die sware toorn van God oor my wil bring (f) nie. – Kategismus!)
Iemand wat in God glo en by God se waarheid bly, is iemand in wie God die Heilige Gees werk. Iemand wat lieg, is iemand wat die Heilige Gees en sy (in)werking weerstaan.
Die gebod van die Here skerp ons dus doodgewoon op om die waarheid lief te hê.
Ons wat na die kruisiging lewe, staan soveel te meer onder hierdie opskerping, omdat ons reeds met God versoen is oor al ons leuens.
Ons het ook al meer as die mense van die Ou Testament omdat God die Heilige Gees se blyplek nou in die kerk is – na die uitstorting van die Heilige Gees (Handelinge 2).
Ons word dus baie meer direk deur God self gelei ten opsigte van waarheid en leuens as die mense van die Ou Testament, want ons leef in die vervulling van die Messias se werk – terwyl hulle nog daarop gewag het!
In die waarheid lê ons aanbidding ingebed – die Heilige Gees sorg daarvoor.
Kom ons waak oor ons tong en alles wat hy kwytraak. As versoendes en as kinders van God wat deur die liefde van sy Gees gelei word, mag ons glad nie die Here bedroef deur op enige manier valse getuienis kwyt te raak nie. Ons tong is nie gegee om mee te lieg nie, maar om God te verheerlik.
Kom ons lees saam in die Heidelbergse Kategismus Sondag 43 wat ons hiervan bely:
Antwoord: Ek mag teen niemand valse getuienis aflê (a), niemand se woorde verdraai (b), nie 'n kwaadsteker of lasteraar wees nie (c), niemand onverhoord en ligtelik help veroordeel nie (d). Alle vorme van lieg en bedrieg moet ek as die duiwel (e) se eie werke vermy as ek nie die sware toorn van God oor my wil bring (f) nie. In regsake en in alle ander handelinge moet ek die waarheid liefhê, en opreg wees in wat ek sê en bely (g). My naaste se eer en goeie naam moet ek na my vermoë verdedig en bevorder (h).