Nuuskommentaar: Akademia deel van oplossing of probleem?Die Akademia-kampus. Foto: Verskaf Onlangse gebeure op verskeie kampusse van staatsgesubsidieerde en staatsgefinansierde universiteite heg nou ’n groter betekenis aan die amptelike opening van Akademia, Solidariteit se privaat Afrikaanse universiteit, vandag as net die lewensvatbaarheid van so ’n universiteit. Kan Akademia benewens akademiese uitnemendheid ook ’n model daarstel waaruit ander universiteite kan put? Die lewensvatbaarheid al dan nie van ’n instelling soos Akademia het reeds vroeg onder die skerp tong van die Stellenbosse filosoof, prof. Anton van Niekerk, deurgeloop. Van Niekerk is al oor ander sake waaroor hy baie uitgesproke was verkeerd bewys, en tot dusver lyk dit of Akademia Van Niekerk met mening gaan laat druip. Die ander dinamika-aspekte, veral nou, is of Akademia hom as “eie” instelling vir Afrikaans kan handhaaf. By verskeie voormalige Afrikaanse universiteite is akademici en bestuurslede wat behoorlik vuur maak om van Afrikaans ontslae te raak. Ander, ideologiese motiverings sit waarskynlik daaragter, maar een van die kernelemente is dat die gebruik van Engels, as internasionale taal, horisonne en toegang tot kennis verbreed, en daarom ’n hoë standaard ondersteun. Ideologiese aansprake soos dat die eksklusiewe gebruik van Afrikaans as onderrigtaal “uitsluitend” sal wees, word ook gehoor. Onlangse argeologiese navorsing toon dat heterogeniteit nie altyd tot groei en vooruitgang lei nie. Sowat 1 000 jaar gelede het ’n Indiaanse metropool byna oornag aan die oorkant van die Mississippi van wat vandag St. Louis is, ontstaan. Dié stad, wat veral bekend is vir sy reuse-grondpiramides, het ’n enorme afmeting aangeneem. Tog, teen die tyd dat Columbus die Amerikas herontdek het (die Vikings het dit 500 jaar tevore ontdek) was daar van die eens florerende stad feitlik niks oor nie behalwe die grondpiramides. En selfs dit het op eintlik net een uitsondering na in die slag gebly tydens die Amerikaanse kolonisering. Slegs ’n fraksie van die eens magtige metropool is reeds argeologies ondersoek, en baie vrae moet nog beantwoord word. Wat egter reeds vasgestel is, is dat die stad oor ’n baie heterogene bevolking beskik het waar die groepe verskillende gelowe, tale en kulture aangehang het. Daar is wyd bespiegel oor wat tot die stad se ondergang kon lei. Nuwe navorsing toon nou dat dit juis die heterogeniteit was wat tot die uiteenspat van die stad gelei het. Die feit bly dat heterogeniteit druk op lande en instellings plaas. Elders in die wêreld, ingevolge die internasionale reg, word sover moontlik voorsiening gemaak vir opvoedkundige instellings soos universiteite waar minderheidsgroepe hul potensiaal maksimaal kan ontwikkel deur in hul moedertaal te studeer. Daar is natuurlik ruim uitsonderings ook. In Suid-Afrika het die begrip transformasie dié werklikheid anders probeer hanteer, en dikwels ’n blinde sambok geword waardeur minderheidsregte en selfs individuele regte meedoënloos gemoker is. Dit is interessant dat prof. Dan Kgwadi, rektor van die Noordwes-Universiteit, én nou prof. Cheryl de la Rey, rektor van die UP, oor die aandrang op die verwydering van Afrikaans as onderrigmedium opgemerk het die oplossings moet kennis dra van die grondwetlike verantwoordelikheid tot meertaligheid. Dit bly egter kompleks, en sal veral met die EFF se gewelddadige propaganda met die oog op die komende munisipale verkiesing onder enorme druk bly. Maak Akademia se Afrikaanse inslag daarvan ’n rassistiese of apartheidsinstelling? Dit kan tog nie wees teen die agtergrond dat meer as die helfte van die Afrikaanssprekendes bruin is, en daar ook redelik groot getalle swart mense, en selfs Indiërs, is wie se huistaal Afrikaans is nie. Hoe dit sal uitkristalliseer weens politieke en ideologiese faktore, en die feit dat die staat se subsidiehand toe is en studie dus nie goedkoop kan wees nie, sal die praktyk eers leer. Dit is ’n gegewe dat ’n Christelike en heel waarskynlik ’n sterk Afrikaner-kultuurgrondslag gevorm sal word. Met die geweld wat kort-kort oor ander kampusse spoel, en die voortdurende druk op Afrikaans en Afrikaanse kultuurgoedere (asook ander “koloniale erfenisgoed”) is dit vanselfsprekend dat al meer oë op Akademia gerig sal word. Vir sommige as baken en selfs ’n uitkoms van hoop, vir ander as steen des aanstoots. ’n Paar rubriekskrywers skroom nie om AfriForum en Solidariteit rassistiese instellings te noem nie, ironies omdat een van AfriForum se doelstellings juis die wegdoen van rasseklassifikasie en dus ook diskriminasie is, en Solidariteit in die bekende DKD-saak hoofsaaklik bruin mense verteenwoordig. Akademia pas in as deel van die Solidariteit Beweging se Plan B. Nog ’n aspek van hierdie plan is dat stappe gedoen sal word, waaronder hofaksies, om Afrikaans sover moontlik op ander kampusse te beredder. Akademia kan immers nie oornag alle moontlike akademiese kursusse aanbied nie. Dit kan ook nie oornag klasse landwyd aanbied nie, al is dit ook virtuele klasse. Maar volg gerus die nuus voortspruitend uit die amptelike opening en wees gereed om beïndruk te wees. Ons mense is nie vreemd aan uitnemendheid nie.