Karolo ya 14 ya Molao wa Kgothalletso ya Phumantsho ya Lesedi e hlalosa, hara tse ding, hore Mohlanka wa lesedi wa mokgatlo wa setjhaba o lokela ho ngola pampitshana ya tshebetso e mabapi le mokgatlo wa hae wa setjhaba nakong ya dikgwedi tse tsheletseng karolo eo e qadile ho sebetsa. Le ha ho le jwalo tlhaloso ena e ka fetolwa ke diphetoho tse ka etswang ke Letona la Toka le Ntshetsopele ya Molaotheo bakeng sa ho etswa ha pampitshana eo ya tshebetso le ho phatlalatswa ha yona Koranteng ya Mmuso.
Phatlalatso ya pampitshana ena ya tshebetso ya Bolaodi bo Ikemetseng ba Ditletlebo, ICD ka bokgutshwane, e thusa ho matlafatsa tse fuperweng ke karolo eo ya 14, le ho matlafatsa ditokelo tsa motho tsa motheo tsa ho fumantshwa lesedi le matsohong a Bolaodi bo ikemetseng ba ditletlebo, leo a le hlokang ho sebedisa ditokelo tsa hae le hona ho di sireletsa.
ICD ke karolo e hlophisitsweng ka hara Tshebeletso ya Setjhaba. Sena se bolela hore, lebitsong la Molao wa Tshebeletso ya Setjhaba wa 1994 (Phatlalatso ya 103 ya 1994) ICD e nkuwa e le lefapha la mmuso.
ICD ke lefapha la mmuso la naha, mme e na le dibopeho tsa naha le tsa provinse. Sebopehong sa naha e okametswe ke Molaodi wa Phethahatso, mme provinseng e okametswe ke Hlooho ya Provinse. Dihlooho tsa Diprovinse tsa ICD di ikarabella ho Molaodi wa Phethahatso le ho laolwa ke yena.
Molaodi wa Phethahatso o behwa ke Letona la Paballeho le Polokeho ho ya ka tsamaiso e behilweng ke Letona tumellanong le Dikomiti (Dipotfolio) tsa Palamente. Basebetsi ba bang ba ICD ke batho ba behilweng ke Molaodi wa Phethahatso tumellanong le Letona la Paballeho le Polokeho ho ya ka melao e laolang tshebeletso ya setjhaba le batho ba bang ba ka romelwang nakwana kapa ba fetisetswa ruri ho ICD.
Ntlokgolo ya ICD e Pretoria.
a Tsamaiso ya mokgatlo, ho kenyelletswa le Ditshebeletso tsa mokgatlo, Ditshebeletso tsa molao, Tsamaiso ya basebetsi, Thekenoloji ya Lesedi, Ditshebeletso tsa Phumantsho ya Disebediswa, Bohlakisi ba ka hare le Polokeho; le b Tsamaiso ya Tshebetso, ho kenyelletswa le Dipatlisiso, Ngodiso, Bodisa le Ntshetsopele Diphuputso.
Mosebetsi wa mantlha le taelo ya molao (ho ya ka Molao wa Tshebeletso tsa Sepolesa sa Afrika Borwa, Molao wa 68 wa 1995) ya ICD ke ho netefatsa hore ditletlebo mabapi le ditlolo le boitshwaro bo bobe bo bolelwang bo entswe ke ditho tsa Tshebeletso tsa Sepolesa sa Afrika Borwa (SAPS) le Ditshebeletso tsa Sepolesa sa Masepala (MPS) (Metseng ya ditoropo) di batlisiswa hantle le ka ho phethahala.
Ka sena molao o hlile o ikemiseditse ho fa ICD boikarabelo le mosebetsi wa ho disetsa setjhaba ke SAPS boo ho buuwang ka bona karolong ya 222 ya Molaotheo wa nakwana wa 1993. Karolo ena e hlalosa hore "ho tla thehwa le ho tsamaiswa ka Molao wa Palamente tsela e ikemetseng e laolwang ke setjhaba, ka sepheo sa ho netefatsa hore ditletlebo mabapi le ditlolo le boitshwaro bo bobe bo bolelwang bo entswe ke ditho tsa [Tshebeletso ya Sepolesa sa Afrika Borwa] di fuputswa hantle le ka ho phethahala."
c e ka fuputsa taba efe kapa efe e fetiseditsweng ho yona ke Letona la Paballeho le Polokeho kapa ke setho sa lekgotla la provinse.
Hodima tse seng di boletswe, mesebetsi ya ICD e ile ya boela ya eketswa ka Molao wa Tlhekefetso ya Malapeng wa 1998 (Molao wa 112 wa 1998). Molao ona o hlalosa hore ho hloleha ha setho sa SAPS ho ikamahanya le seo se lokelang ho se etsa ho ya ka Molao wa Tlhekefetso ya Malapeng kapa Taelo ya Naha e ntshitsweng ho ya ka Molao wa Tlhekefetso ya Malapeng, ke boitshwaro bo bobe jwalo ka ha o fuperwe ke Molao wa SAPS, mme ICD e lokela ho behelwa bofokodi boo ka ho otloloha. Hore molao ona o phethahale ho hlakile hore ICD e lokela ho sebedisa matla a yona a ho disa setjhaba ho netefatsa hore mefuta e jwalo ya boitshwaro bo bobe e batlisiswa hantle le ka ho phethahala ke SAPS.
Molao wa Tlhekefetso ya Malapeng o boela o hlalosa hore, ntle le ha ICD e ka laela ka mokgwa o mong tabeng e itseng, SAPS e lokela ho nka mehato ya tayo mabapi le setho sefe kapa sefe sa SAPS se bolelwang se sitwa ho ikamahanya le se se tlamang ho ya ka Molao wa Tlhekefetso ya malapeng. Moalo ona o bonahala ka hore ICD e lokela ho ikekeletsa mosebetsi ka ho lekola dikopo tsa ho lokollelwa ho nka mehato ya tayo tse tswang ho SAPS. Ka ho etsa hona ICD e etsa mosebetsi wa ho nnetefatsa hore SAPS ha e iphapanye mehato ya tayo maemong a dumelang hore e etse jwalo.
Ho phethahatsa mesebetsi ena yohle e boletsweng ya ICD, ICD e sebetsa e ikemetse, e sa itshetleha ka SAPS le MPS.
a ICD ha se karolo ya Lefapha la Paballeho le Polokeho, ebile ha e wele tlasa lona e dutse e le Karolwana e ka thoko, e ikgethang, mme e ikemetseng ka hara Tshebeletso ya Setjhaba le ha e ntse e kopanetse Letona - Letona la Polokeho le Paballeho - le SAPS.
b ICD e na le mohlanka wa yona ya ikarabellang Molaodi wa Phethahatso mme le ditekanyetso tsa yona tsa selemo di lebiswa ho yona ka ho otloloha ke Palamente, ka voutu e ka thoko.
Mohlanka wa Lesedi wa ICD e ka boela ya eba motho ofe kapa ofe ya tshwereng mokobobo mosebetsing oo.
Tataiso ena e sa ntsane e lokela ho hlophiswa ke Khomishene ya ditokelo tsa botho ya Afrika Borwa ho ya ka karolo ya 10 . Ka hona ha ho kgonahale ho fana ka tlhaloso ya tataiso eo pampitshaneng ena ya tshebetso jwalo ka ha karolo ya 14 (c) e laela.
Foromo ya A, e fumanehang a ofising ya Motlatsi wa Mohlanka wa Lesedi ya kgethilweng, eo dintlha tsa ho ikopanya le yena di hlahisitsweng seratswaneng sa 2.2 se fetileng; kapa b ho e nngwe le e nngwe ya dikantoro tsa provinse tsa ICD tse bontshitsweng seratswaneng sa 1.1 sa pampitshana ena ya tshebetso.
f ebang kopo e etswa lebitsong la motho e mong, o lokela ho fana ka bopaki ba boemo boo mokopi a etsang kopo ka bona, mme bo kgotsofatse Motlatsi wa Mohlanka wa Lesedi.
Ha a qetile ka kopo ya hae, mokopi o lokela a ho romela kopo eo ya hae ka ho otloloha ho Motlatsi wa Mohlanka wa Lesedi, jwalo ka ha ho bontshitswe seratswaneng sa 2.2 pampitshaneng ena ya tshebetso, atereseng ya hae kapa nomorong ya feks kapa atereseng ya hae ya elektroniki; kapa b ho isa kopo ya hae ofising e haufi ya provinse ya ICD eo dintlha tsa yona ka botlalo di hlahisitsweng seratswaneng sa 1.1. sa pampitshana ena ya tshebetso. Ha ho le jwalo kantoro ya provinse ya ICD e tla re hoba e amohele kopo e fe mokopi setlankana se pakang ho amohelwa ha kopo ke ofisi eo.
Mokopi, eo ka baka la ho se tsebe ho bala kapa ka baka la boqhwala, a sa kgoneng ho etsa kopo ya ho fumantshwa rekoto ya ICD ho ya ka diratswana tsa le 4.1.2 tsa pampitshana ena ya tshebetso, a ka etsa kopo eo ka molomo.
a Mohlanka wa Lesedi ya kgethilweng b Hlooho ya provinse kapa eo a mo fileng matlaya ofisi ya provinse eo mokopi e ileng ho yona ho ya etsa kopo eo ya molomo.
Motlatsi wa Mohlanka wa Lesedi ya kgethilewng o tla ngola kopo eo ya molomo fatshe mme a fe mokopi khopi ya yona. Ebang mokopi a entse kopo ya hae ho Hlooho ya provinse eo ho buuang ka yona seratswaneng sa 4.1.4(b) sa pampitshana ena ya tshebetso, Hlooho eo ya provinse e tla ngola kopo eo fatshe mme e fe mokopi khopi ya yona.
Ha mokopi a tsebisa Motlatsi wa Mohlanka wa Lesedi ya kgethilweng, kapa moo ho hlokahalang, Hlooho ya provinse kapa moemedi wa hae, hore o lakatsa ho etsa kopo ya ho fumantshwa rekoto ya ICD, Mohlanka wa Lesedi ya kgethilweng o tla fana ka thuso e jwalo ntle le tefo, e le ho thusa mokopi ho ipapisa le diratswana tsa 4.1.1 le 4.1.2 tsa pampitshana ena ya tshebetso.
a fana ka thuso e hlokahalang ho etsa hore mokopi a kgone ho etsa kopo ho Mohlanka wa Lesedi wa mokgatlo wa setjhaba o nepahetseng; kapa b fetisetsa kopo eo ho mohlanka wa lesedi ya lokelang, ho tla tswa feela ho hore naa ke mokgwa ofe o tla potlakisa ho sebetswa ha kopo eo.
Ebang mokopi a entse kopo ya ho fumantshwa rekoto e sa tsamaelaneng le diratswana tsa 4.1.1 le 4.1.
c ka moo ho ka kgonahalang ka teng, a ka fa mokopi lesedi lohle, ho kenyelletswa le lesedi mabapi le direkoto ntle le lesedi leo kopo e ka hanwang kapa e lokelang ho hanwa ka lona ho ya ka tse fuperweng ke Kgaolo ya 4 ya Karolo ya 2 ya Molao oo tse matsohong a ICD tse amanang le kopo, tse ka thusang ho etsa kopo ka mokgwa o jwalo; mme d a file mokopi sebaka se lekananeng ho tiisa kopo ya hae kapa ho e fetola hore e tsamaellane le diratswana tsa 4.1. le 4.1.2 tsa pampitshana ena ya tshebetso.
i Direkoto tsa difaele tsa motho ka mong tsa basebetsi.
c Direkoto tse mabapi le maeto a mosebetsi.
c Direkoto tse amanang le tlhokomelo ya ditaba tse bolokilweng ke ICD.
Komiti ya Bohlakisi.
d Dipehelo tsa Bohlakisi ba ka hare.
e Direkoto tse mabapi le manollo ya boraditaba.
Ramatlotlo wa naha le Mohlakisi-kakaretso.
Tlhekefetso Malapeng; le d Direkoto tse mabapi le thupelo ya badisa.
i Direkoto tse mabapi le bafani ba ditaba ba ka ntle ba ngodisitsweng ke Molaodi wa Phethahatso.
d Direkoto tse mabapi le Lenaneo la Thuso ya Basebetsi.
Ere ka ha Mohlanka wa Lesedi ha a eso fe Letona la Toka le Tlhabollo ya Molaotheo, ho ya ka karolo ya 15 , tlhaloso ya dihlopha tsa direkoto tsa ICD tse ka fumanehang feela ntle le hore motho a etse kopo ya phumantsho ho ya ka Molao, Letona leo, ka baka leo, ha le eso ka le phatlalatsa temoso eo Koranteng ya Mmuso ho ya ka karolo ya 15 . Le ha ho le jwalo, dntlha ka botlalo mabapi le temoso eo ho ya ka karolo ya 15 di tla phatlalatswa pampitshaneng ya tshebetso ya ICD e ntlafaditsweng kgweding ya Hlakola 2004.
Ho batlisiswa ha ditletlebo tse amohelwang ho tswa setjhabeng mabapi le boitshwaro bo bobe kapa tlolo kapa ditlolo tsa molao tse bolelwang di entswe ke ke setho kapa ditho tsa SAPS kapa tsa MPS: E lokela ho ba ditletlebo tse nang le motheo, tse utlwahalang.
kapa ka lebaka la diketso tsa SAPS kapa MPS.
Ho tsebiswa ha batletlebi nako le nako ka tema e seng e kgathilwe dipatlisisong tsa ditaba tsa bona.
Ho fana ka tshebeletso ya boahlodi moo ho hlokahalang ho batho ba bileng le mathata a tshebeletso ao ho ona ditho tsa SAPS le MPS di amehang.
moo ho bolelwang hore setho kapa ditho tsa SAPS kapa MPS ha di a etsa ka moo di lokelang ho ya ka Molao wa Tlhekefetso ya Malapeng.
Ho tsamaisa mananeo a phadimehiso setjhabeng, haholoholo nakong tsa beke ya Imbizo, Matsatsi a 16 a ho Emela Tlhekefetso ya Basadi ka Maoto, letsatsi la tlwaelo le Letsatsing la matjhaba la diqhwala.
Ho hasanya dipampitshana tse hlalosang mesebetsi ya ICD hara setjhaba.
Ho ba le seabo matsholong a mmuso ao sepheo sa ona e leng ho kgothalletsa phadimeho ya setjhaba mabapi le HIV/AIDS, ditaba tsa batjha le ditokelo tsa bana le tsa diqhwala, thibelo ya tlhekefetso ya basadi le bana e etelletsweng pele ke mmuso ka ho ntlafatsa tsebo ya setjhaba ka ditaba tse mabapi le tekatekano ya bong le ditokelo tsa basadi, hammoho le phediso ya mefuta yohle ya tlhekefetso, ho kenyelletswa le tlhekefetso ka motabo le kgethollo ya botjhaba.
Afrika Borwa le tsa Masepala ho ICD ofising e haufi le yena ho tse boletsweng seratswaneng sa 1.1 sa pampitshana ena ya tshebetso.
Setjhaba le sona se bolokolohing ba ho hlahisa ditletlebo tsa sona mabapi le ho se sebeletswe hantle ke ditho tsa Ditshebeletso tsa Sepolesa sa Afrika Borwa kapa tsa Masepala diofising tsa ICD tse haufinyana jwalo ka ha di boletswe seratswaneng sa 1.1 sa pampitshana ena ya tshebetso.
Tlhekefetso ya malapeng o di laelang ka teng, a ka tlaleha ho iphapanya boikarabelo hoo ha ditho tse boletsweng ho ICD ofising e haufinyana ho tse boletsweng seratswaneng sa 1.1 sa pampitshana ena ya tshebetso.
ka ho otloloha ka diketso tse jwalo tse entsweng ho bona.
TLHALOSO YA DITLHOPHISETSO TSA KA MOO MOTHO A KA HLAHISANG MAIKUTLO KAPA A BA LE SEABO HO ETSWENG HA LEANO KAPA TSHEBEDISONG YA MATLA KAPA HO ETSENG MOSEBETSI HA ICD KAROLO YA 141g.
ICD ha e na tlhophisetso eo ka yona motho a ka hlahisang maikutlo kapa a ba le seabo kapa a ba le tshusumetso ya ho etswa ha leano kapa tshebediso ya matla kapa ho etswa ha mosebetsi ke ICD. Maano a ICD a hlahiswa ke ICD ka boyona ka hare, ho sa kenyelletswe ho ba le seabo kapa tshusumetso ya motho e mong.
Ho latela karolo ya 74 motho wa boraro a ka etsa boipiletso ba ka hare mabapi le qeto e nkilweng ke Mohlanka wa Lesedi wa ICD ho fana ka tumello ya phumantsho ya rekoto ho Letona la Paballeho le Polokeho.
Mokopi kapa motho wa boraro eo ho buuang ka yena karolong a 74 bona diratswana tsa 8.1.1 le 8.1.2 tsa pampitshana ena ya tshebetso a ka kopa thuso lekgotleng la dinyewe feela ha a se a latetse mehato yohle ya boipiletso ba ka hare mabapi le qeto ya Mohlanka wa Lesedi.
nyeweng ya ditshenyehelo.
Lekgotleng le phahameng la Afrika Borwa, e le kopo e thibelang ICD ho tswela pele kapa e laelang ICD ho phethisa.
Motho ya lakatsang ho tletleba ka boitshwaro bo bobe bo bolelwang bo entswe ke e mong wa basebeletsi ba ICD a ka hlahisa tletlebo eo ho Molaodi wa phethahatso wa ICD.
Mosireletsi wa Setjhaba.