Onteiening sonder vergoeding: ‘Ramaphosa kies ANC bo land’Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: Jairus Mmutle, GCIS Verskeie organisasies het reageer nadat pres. Cyril Ramaphosa Dinsdagaand aangekondig het dat die regerende party besluit het om die Suid-Afrikaanse Grondwet te wysig om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak. Ramaphosa se aankondiging is gemaak slegs ’n dag ná die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) gewaarsku het dat die voortslepende debat oor onteiening sonder vergoeding buitelandse beleggers kan afskrik. Solidariteit Die vakbond Solidariteit het gesê dat die ANC by monde van die president, Cyril Ramaphosa, Woensdagmiddag by ŉ mediakonferensie sy ware kleure getoon het. Connie Mulder, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut, voer aan dat verskeie uitlatings deur die regerende party die afgelope twee dae dit duidelik gemaak het dat die parlementêre proses eintlik net toneelspelery was. “Die aanvanklike besluit soos vervat in die ANC se beleidsdokumente word steeds deurgevoer, maar die openbare verhore was maar net vir die skyn, terwyl die eintlike besluit deurgedruk word,” het hy gesê. Volgens Mulder is die tydsberekening ook baie interessant: Gister het die IMF gewaarsku dat onteiening sonder vergoeding ŉ beleggingsrisiko is, terwyl die ANC vandag aangedui het dat hulle nie omgee nie. “Die boodskap wat aan buitelandse beleggers oorgedra word, is een van onmoontlikheid. Die boodskap is: ‘Kom belê hier sodat ons jou eiendom later sonder vergoeding kan neem.’ “Tesame met die onsekerheid wat in mynbou oor die mynbouhandves heers, nuwe rekordvlakke van werkloosheid en trae ekonomiese groei, is dit roekeloos van die regering om bloot voort te stoom met so ŉ skadelike beleid,” het Mulder bygevoeg. Volgens hom sien die publiek roekelose swart nasionalisme en ŉ ANC wat ŉ swak, populistiese en rassistiese beleid gaan implementeer ten koste van die land, sy mense en sy toekoms. “Dit is ook waarom geen rasionele, ekonomiese argument vir die ANC steek hou nie omdat dit nie oor die ekonomie gaan nie, maar oor ras. Dit spreek die duidelikste uit Ronald Lamola se stelling wat by vandag se mediakonferensie gemaak is, naamlik dat grond nie voor die voet onteien kan word nie, want dan gaan swart mense ook hul grond verloor. Dit is net in Suid-Afrika wat rassisme as versagtende omstandigheid gesien kan word,” het Mulder gesê. Hy sê voorts dat die beleid ŉ fundamentele verandering van die Grondwet verg en dat die bewoording krities gaan wees. “Dit is slegs ŉ roekelose party wat die Grondwet sal verander as deel van ŉ verkiesingsveldtog.” Mulder voer aan dat om finansiële stabiliteit, beleggersvertroue en voedselsekuriteit op te offer vir ŉ verkiesingsoorwinning, ŉ teken van desperaatheid is. “Hierdie desperaatheid, tesame met swart nasionalistiese denke, gaan lei tot meer rassespanning en gelaaide retoriek teen minderhede in die aanloop tot die verkiesing. Die ANC het sy ware kleure getoon – alles en almal sal roekeloos opgeoffer word in die naam van korttermynpopulisme.” VF Plus Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, het intussen gesê Ramaphosa se aankondiging laat gisteraand dat die ANC sal voortgaan met die wysiging van artikel 25 van die Grondwet om voorsiening te maak vir onteiening sonder vergoeding, is ŉ verdere bewys dat hy gekaap is deur die Zuma-faksie binne die ANC en dat hy die belange van Suid-Afrika ondergeskik stel aan die belange van die ANC. “Hoewel dit geen verrassing vir die VF Plus is nie, maak die tydstip van die aankondiging ŉ klug van die openbare verhore oor die aangeleentheid, asook die verdere parlementêre prosesse van die grondwet-hersieningskomitee wat ŉ verslag moet opstel oor die moontlike wysing aan artikel 25 van die Grondwet,” het Groenewald gesê. “Met hierdie aankondiging sê pres. Ramaphosa en die ANC dat ongeag die aanbeveling van die grondwet-hersieningskomitee, hulle wel die Grondwet gaan wysig. Dit word van ŉ president van ŉ land verwag om uit te styg bo partypolitiek en in die beste belang van die land op te tree. Hierdie wysiging gaan potensiële beleggers verder afskrik wat tot gevolg gaan hê dat die ekonomie benadeel gaan word wat nog groter werkloosheid in Suid-Afrika gaan veroorsaak.” Pres. Ramaphosa as ŉ sakeman weet dat dit nadelig sal wees vir die ekonomie, meen Groenewald. “Dit is bevestig deur oudminister Trevor Manuel wat gesê het Suid-Afrika sal sukkel om beleggers te kry indien onteiening sonder vergoeding ŉ werklikheid word. Voedselsekerheid sal ook sonder twyfel in die gedrang gebring word. “Wanneer die beginsel van onteiening sonder vergoeding eers deel van die Grondwet is, het dit die potensiaal om anargie en grondgrype, soos in Zimbabwe gebeur het, te veroorsaak omdat sekere politieke partye ŉ verwagting van grondbesit en gepaardgaande rykdom by die massas skep. So ŉ situasie sal dan moeilik beheer kan word.” Die VF Plus gaan nou amptelik ŉ klag indien by die Verenigde Nasies (VN) se Menseregtekommissie vir die oortreding van artikel 16 van die VN se Handves en Internasionale Deklarasie van Menseregte wat private eiendomsbesit beskerm en onteiening sonder vergoeding verbied. AfriForum Die burgerregte-organisasie AfriForum het Woensdag begin om ’n videoboodskap wyd onder internasionale beleggers, graderingsagentskappe en regerings te versprei. In dié video versoek AfriForum beleggers om druk op die Suid-Afrikaanse regering en president Cyril Ramaphosa te plaas om van hul planne af te sien om eiendom sonder vergoeding te onteien. Dié videoboodskap is vanoggend vervaardig in reaksie op Ramaphosa se aankondiging gisteraand dat die regerende ANC-party besluit het om die Suid-Afrikaanse Grondwet te wysig om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak. Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, wys in die videoboodskap daarop dat Suid-Afrika internasionale beleggings broodnodig het en dat Ramaphosa vroegtydig deur beleggers gewaarsku moet word om die skending van eiendomsreg te voorkom. “Die geskiedenis wys dat internasionale beleggers, ongeag wat AfriForum of enige iemand anders sê, nie bereid is om in ’n land te belê waar eiendomsreg nie beskerm word nie. Daarom is internasionale druk nóú reeds nodig om te voorkom dat beleggers nie afgeskrik word nie.” Kriel wys in die video daarop dat die miskenning van eiendomsreg katastrofiese gevolge in lande soos Venezuela en Zimbabwe gehad het. Hy voer voorts aan dat die huidige werkloosheidskoers van 90% in Zimbabwe bewys is dat die miskenning van eiendomsreg nie net diegene nadelig raak wat eiendom besit nie, maar almal. “Internasionale beleggers word dus gevra om in belang van miljoene Suid-Afrikaners in te tree om ’n ekonomiese katastrofe te help voorkom.” Die feit dat Ramaphosa die besluit aangekondig het om die Grondwet te wysig nog voordat die openbaredeelnameproses afgehandel is, wys volgens Kriel daarop dat die huidige deelnameproses ’n klug is. “Om reeds ’n besluit te neem voordat die deelnameproses afgehandel is, gee aan AfriForum sterk regsgronde om die openbaredeelnameproses in die howe ongeldig te laat verklaar,” sê Kriel. TLU SA “Sedert wanneer is die Suid-Afrikaanse Grondwet ŉ mandaat vir radikale transformasie soos wat Ramaphosa beweer?” is die vraag van TLU SA se president, Louis Meintjes. “Die Grondwet is veronderstel om die fondament van ŉ regstaat te wees wat nie alleen die samelewing teen rasse-oordondering en -uitbuiting moet beskerm nie, maar wat moet sorg dat die oppergesag van die reg seëvier. Nou word die numeriese meerderheid van die land se rassesamestelling misbruik om onder die dekmantel van ‘demokrasie’ ŉ stelsel te bewerkstellig wat steeds neerkom op ‘diefstal’. Om eiendom sonder enige vergoeding te vervreem, bly ‘diefstal’ in enige taal en as sulks is dit die blatante anti-tese van verantwoordelike regering,” het Meintjes gesê. Hy meen die gemak waarmee “ekonomiese groei” as dryfkrag vir die wysiging van die Grondwet voorgehou word (terwyl meeste kenners van mening is dat onteiening sonder vergoeding in terme van die huidige bewoording in elk geval moontlik is) word as “sout in die wonde” geag. “Waar gaan onteiening sonder vergoeding eindig?” wil Meintjes weet. “Soos dit tans daarna uitsien, is die bedoeling om privaatbesitreg met alles wat dit behels, bloot te stel aan onteiening sonder vergoeding. Geen duidelike perke gestel in terme van doel, omvang of tydperk nie, impliseer ŉ blywende swaard oor die nek. Benewens dit, maak dit die hele proses van openbare konsultasie ŉ betreurenswaardige klug. As daar ooit uiters kortsigtige en betreurenswaardige beleidsbesluite was, dan beleef ons dit onder die huidige bewind. Die uiters kortsigtige en ongegronde verwagting dat hierdie stap deur verantwoordelike regerings van ander lande verwelkom sal word en dat dit binnelandse ekonomiese groei en internasionale aansien sal bevorder, is kleinlik kortsigtig en lagwekkend. “Hierdie wending in regeringsbeleid dwing landbouers en landboubesighede wat tot nou gesorg het vir voedselsekerheid, die verdien van waardevolle buitelandse valuta te midde van ŉ tanende ekonomie, stabiliteit in landelike gebiede en werkverskaffing in die platteland om ernstig te herbesin oor die toekoms”. Afrikanerbond Jaco Schoeman, voorsitter van die Afrikanerbond, sê egter Ramaphosa se aankondiging, dat die ANC grondwetwysigings gaan deurvoer om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak, kan nie ŉ skok vir iemand wees nie. “Dit is lankal reeds duidelik dat die ANC met sy rug teen die muur staan wat grondhervorming en ander beleidsaspekte aanbetref. Dekades se wanbestuur, mislukkings, korrupsie, beleidsomekerings, ideologiese verwarring en verwerping van enige goedbedoelde advies en duidelike en bewese grondvoorstelle het die ANC in ŉ posisie geplaas waaruit hy nie meer kan ontsnap nie,” het Schoemand verduidelik. “Die enigste ontsnaproete is om ŉ moontlike konstitusionele krisis te skep deur wysigings aan die Grondwet aan te bring. Ongelukkig kan niemand se versekeringe dat dit nie groter onsekerheid of ekonomiese rampspoed sal bring nie, geglo word nie. “Die ANC se vermoë om suksesvol grondhervorming binne ŉ raamwerk van onteiening sonder vergoeding te doen word deur sy eie rekord van regering ondermyn. Enige grondwetwysiging gaan ŉ bal aan die rol sit om ander mislukkings ook met verdere wysigings te verdoesel.” Schoeman het bygevoeg dit is werklik verstommend jammer dat Ramaphosa sy eie integriteit op die spel plaas om die ANC te probeer red. “Met hierdie besluit het die ANC alle ondernemings en versekeringe tot niet gemaak en parlementêre prosesse gesystap en futiel gemaak. Tradisionele leiers moet ook nie meer te seker wees van enige ondernemings wat op ŉ kantlyn aan hulle gemaak is nie.” Hy het gesê wat duidelik geword het met die aankondiging is dat die ANC ŉ onomkeerbare proses van politieke herskikking begin het om Malema en die EFF aan boord te bring. “Hiermee word ŉ boodskap aan elke Suid-Afrikaner gestuur dat geen waarborg in die Grondwet meer veilig is nie want politieke belang weeg swaarder as konstitusionele belang en grondwetlike regte en waardes. Eiendomsreg is die eerste grondwetlike reg om te sneuwel. “Politieke herskikking van die hele politieke landskap is nou onafwendbaar. Die ANC en sy politieke kornuite het gekies om die Vryheidsmanifes met sy verouderde waardes en ideale bo die Grondwet te stel. Ons politieke herskikking gaan nou duidelik wys op die Vryheidsmanifes- (Charteriste) volgelinge aan die een kant en dié wat die grondwetlike waardes bevorder. Hierdie nuwe patriotiese en demokratiese front ten gunste van die Grondwet kan nie anders as om oor ou en gevestigde politieke lyne te beweeg en die Suid-Afrika te bevorder wat in 1994 voorsien is nie, en dít sal parlementêre en buite-parlementêre instellings insluit. Ongelukkig kan die ANC nie meer deel wees van die ideaal nie.”