Tweede Sondag na Epifanie - Missio
Die tema: "God wat ons roep, ken ons deur en deur" loop soos 'n goue draad deur al vier die tekste. Jesus roep vir Filippus en wys hoe goed Hy hom ken. Ons lees ook hoe God vir klein Samuel, op bykans dieselfde manier, in die tempel opspoor en roep. Psalm 139 besing die feit dat God ons deur en deur ken. In 1 Korintiërs 6 pleit Paulus dat ons God ook in ons liggame sal verheerlik.
3 Die seun Samuel het die Here gedien onder toesig van Eli. Die woord van die Here is in daardie tyd min gehoor, daar was nie dikwels openbarings nie. 2Eli se oë het al swak begin word, hy kon nie meer goed sien nie. Vroeg een môre het Eli nog op sy slaapplek gelê, 3en die lamp van God het nog helder gebrand. Samuel het ook nog gelê in die tempel van die Here waar die ark van God was, 4en toe roep die Here na Samuel.
11Die Here sê toe vir Samuel: "Ek gaan 'n ding in Israel doen wat elkeen wat daarvan hoor, se twee ore sal laat tuit. 12Op daardie dag sal Ek vir Eli alles voltrek wat Ek oor sy familie aangekondig het, van begin tot end. 13Ek het aan hom bekend gemaak dat Ek sy familie vir altyd gaan straf oor die ongeregtigheid waarvan hy geweet het. Ja, toe sy seuns die vloek oor hulle gebring het, het hy hulle nie bestraf nie. 14Daarom bevestig Ek met 'n eed aangaande die familie van Eli: die ongeregtigheid van Eli se familie sal sekerlik nooit deur diereoffer of graanoffer versoen word nie."
15Daarna het Samuel gaan lê tot die oggend, en toe die deure van die huis oopgemaak. Hy was bang om die openbaring aan Eli te gaan vertel. 16Maar Eli het vir Samuel geroep en gesê: "Samuel, my seun!"
15Weet julle nie dat julle liggaam deel is van Christus nie? Sal ek nou 'n deel van Christus neem en dit 'n deel van 'n ontugtige vrou maak? Beslis nie! 16Of weet julle nie dat iemand wat met 'n ontugtige vrou omgang het, liggaamlik een met haar is nie? God sê immers: "Die twee sal een word." h17Maar wie hom met die Here verenig, is geestelik een met Hom.
51Verder sê Jesus vir hom: "Dit verseker Ek julle: Julle sal die hemel oop sien en julle sal die engele van God sien op en afklim na die Seun van die mens toe."
Toetrede: Lied 483 vv 1 en 3 of Flam 13 of VONKK 60
Votum: nav Ps 139
Lofsang: Lied 509 of F284.
Wet: Romeine 12:1-3
Genadeverkondiging: Lied 499
Bid Psalm 139: 13-18
Lied 581 of F67 of VONKK 232
Skriflesing: Johannes 1:43-51
Familie-oomblik: Lied 548 of VONKK 47
Slotsang: Psalm 139 of VONKK 139
Lied 483 vv 1 en 3 "O almal wat dors het" of
F13. "Tel My Op" of
VONKK 60 "Nkos' usubenam / Heer, wees naby my"
Voorganger: Here, U sien dwarsdeur my, U ken my.
Gemeente: Of ek sit en of ek opstaan, U weet dit.
Voorganger: U ken my gedagtes . . .
Gemeente: . . . nog voordat hulle by my opkom.
Voorganger: Of ek reis en of ek oorbly, U bepaal dit.
Gemeente: U is met al my paaie goed bekend.
Voorganger: U omsluit my van alle kante, U neem my in besit.
Gemeente: Dié wete oorweldig my. Dis te hoog vir my begrip
(Ps 139:1-6 uit Preekstudies met liturgiese voorstelle 2012).
F284. Op Berge En In Dale (Oral Is My God)
F298. Vader, Ek Is Jammer (Naby)
Lied 499 "Die Heer is God, en niemand meer"
Lied 581 vv 1-3 "O Heer, my God, ek leef uit u ontferming" of
F67. Nader As My Siel of
VONKK 232 Rus my siel, jou God is Koning
Teks : We shall never die – Gibson Kénte 1977; isiZulu-weergawe in bundel Amandla #3. Afrikaanse weergawe: Cassie Carstens 2010 (Pro Deo)
Musiek: NKOS' USUBENAM – Gibson Kénte 1977
© isiZulu Teks en musiek: Onbekend.
© Afrikaanse teks: 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Multikultureel – Gebede
Nkos' usubenam*, usubenam, usubenam.
Nkos' usubenam, usubenam, usubenam.
Heer, wees naby my, wees naby my, wees naby my.
* uitspraak: Nkôs oezoebênam
Orrelbegeleiding: Gerrit Jordaan 2013 ©
Kantoryverwerking 1: Chris Lamprecht (oorspronklike weergawe)
Kantoryverwerking 2: Gerrit Jordaan © 2013
Musikale verryking: Gerrit Jordaan 2013 ©
RUBRIEK: Tradisioneel/Meditatief – Gebede / Geloof en Vertroue / Sterwe en Begrafnis
F298. "Vader, Ek Is Jammer (Naby)"
(RUBRIEK: Flam – Geloof en Vertroue / Verootmoediging / Skuldbelydenis)
1. Vader, ek is jammer oor wat ek van U gemaak het
want die goue kalf was goed genoeg vir my.
Ek was bang om naby U te wees
want in u teenwoordigheid ontvou my hele lewe.
Ek wil naby aan U wees, ek wil naby aan U wees. (x2)
2. Die woestyn maak my soms moeg en leeg
en my voete is al stukkend en seer.
Want my onvolmaakte keuses het vir my net pyn gebring
maar ek kies nou dat U my weer sal lei.
Ek wil weer voor U staan
onbeskaamd voor U.
om soos u s'n te lyk.
(RUBRIEK: Kersflam – Toetrede)
Teks: Gerjo van der Merwe en Carli Lessing
1. Ek wil naby aan U wees,
soos 'n seun op sy vader se skoot.
2. Ek wil naby aan U bly,
soos 'n kind op die vader se skoot.
waar ek self nie meer kan staan.
F67. "Nader As My Siel"
sal ek steeds my skuiling vind.
U is naby my, ek kom naby U.
Soos 'n boom digby 'n waterstroom
vind ek my lewe net by U.
ek smag na U, soveel meer van U.
groei ek aan U,
U is nader as my siel.
voel ek U liefde soos 'n vuur.
U is naby my ek kom naby U.
weet ek U los my nooit alleen.
F222. "Die Here Seën Jou"
Oorspronklike titel: De Here zegent jou
en Hy beskerm jou.
Hy skyn sy lig oor jou lewe.
Hy sal genadig wees
en altyd naby wees.
Hy gee jou elke dag sy vrede.
VONKK 47 "By Die Huis En By Die Werk"
Teks: Die Here is naby – Amelia van der Merwe 1981; gewysig VONKK-werkgroep 2010
Melodie: Sur le pont d'Avignon – tradisioneel Frans
Orrelbegeleiding: VONKK Werkgroep 2010
Klavierbegeleiding: Gerrit Jordaan 2010
© Teks en begeleidings: © 2009 VONKK Uiitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Kinderlied – Geloof en Vertroue / Kindwees
1. By die huis, by die werk,
in die skool en in die kerk
is die Heer altyd by.
Ja, Hy hoor en sien vir my.
2. Jesus sien elke dag,
as ek huil of praat of lag.
Ja, die Heer is naby,
daarom weet Hy als van my.
Lied 548 "Ek weet Jesus lewe" of
VONKK 47″ By Die Huis En By Die Werk"
Hierdie is die ideale geleentheid om te gesels oor wat dit beteken om Jesus te volg. Daar is verskillende "volg my" speletjies om van te kies. Speel iets soos "follow the leader" of "Simon Says". Of kry 'n megafoon / maak 'n megafoon van karton en roep die kinders om jou deur die kerkgebou te volg. (Met ouer kinders kan jy gesels oor hoe ons mense nooi om ons op facebook of twitter te volg.)
Gesels oor wat dit beteken om Jesus te volg. Sluit aan by die verhaal van die skriflesing en verduidelik dat ons, wanneer ons vir Jesus volg, ook ander nooi om hom te volg.
Shaun die Skaap is een van die dae die ster in sy eie fliek! Sy fantastiese avonture kom in 2015 na 'n grootskerm-teater naby jou. Produksie van die fliek is volstoom aan die gang, en ons kan die sluier oor die storie so bietjie lig. Wanneer Shaun besluit om die dag by die werk af te vat, kry hy soveel me-e-e-eer as waarvoor hy beplan het.
Shaun se eskapades, wat tans verfilm word deur die skeppers van Chicken Run, veroorsaak per ongeluk dat die boer van sy plaas weggeneem word. Daarom moet Shaun en sy skaaptrop na die groot stad reis om hom te red. Sal Shaun die boer in die vreemde, onbekende groot stad vind en bevry, voordat die arme boer vir altyd daarmee heen is?
Maak jou reg om Shaun en sy span in hulle vreksnaakse, aksiebelaaide avontuur te sien. Dit gebeur alles in Shaun the Sheep the Movie, iewers in 2015.
Hier is 'n eerste lokprent om jou solank in die stemming vir Shaun se grootskerm-avonture te bring. (En hier is nog een.)
Grafika – Kopiereg onbekend
Volgens Wikipedia het voorskoue in teaters veral met die Superman-fliek in 1978 begin blom. 'n Lokprent of voorskou is 'n manier om mense bewus te maak dat 'n fliek op pad is. Vandag is voorskoue natuurlik nie tot teaters, of tot flieks beperk nie. Veral die sosiale media, epos en die internet in die breë word gebruik om mense vooraf bewus te maak die film is aan die kom.
Die toets van 'n goeie voorskou is natuurlik of die film so goed is as wat die lokprent voorgee.
Ons teks handel oor die ontmoeting tussen Jesus en Natanael. Aanvanklik is Natanael uiters skepties oor Jesus. Hy dink nie iets goeds kan uit Nasaret kom nie, en hy vra 'n skeptiese vraag oor Jesus. Dan word hy herinner aan 'n gebeurtenis onder 'n vyeboom, en sy houding verander dramaties met 'n handomkeer. Hy kies daar en dan om Jesus te volg, en noem Hom die Seun van God!
Ons teks is 'n voorskou van Jesus se bediening en die reis wat sy dissipels saam met Hom sou onderneem. In vers 50 sê Jesus vir Natanael hy is verwonderd oor wat hy nou sien, maar hy sal nog groter dinge sien. In vers 51 maak Jesus 'n nog sterker belofte dat die dissipels groot dinge gaan sien:
Dit verseker Ek julle: Julle sal die hemel oop sien en julle sal die engele van God sien op en afklim na die Seun van die mens toe.
Dit is 'n lokprent,. 'n voorskou om van kennis te neem!
Jakob se bedrog
Hoewel ons teks na 'n eenvoudige verhaal klink van vriende wat vriende aan Jesus voorstel, word hier enorme motiewe en agtergronde in die verhaal ingeweef.
Filippus nooi sy vriend Natanael om Jesus te kom ontmoet. Toe Jesus vir Natanael na Hom toe sien naderkom, sê Hy van hom: "Hier is 'n ware Israeliet, 'n man sonder bedrog."
Vir Natanael moes Jesus se woorde beslis uit die bloute gekom het. Daar word nie 'n rede vir Jesus se verassende woorde gegee nie. Totdat ons onthou:
dat die woord vir bedrog (dolos) in Genesis 27:35 in die Septuagint (Griekse vertaling van die Ou Testament) gebruik word om Jakob se bedrieglike optrede te beskryf. Daar staan letterlik: "Terwyl jou broer gekom het, het hy jou seën met bedrog gevat."
dat Israel die naam is wat God later vir Jakob gegee het, en dat die naam Jakob van bedrieër afgelei is.
In Natanael, sê Jesus, het ons met 'n ware Israeliet, sonder bedrog, te doen. Daarmee roep Jesus Jakob in herinnering. Ons dink aan die verhaal van Jakob se bedrog om die seën wat sy ouer broer, Esau, toegekom het by Isak, sy pa, te steel. Ons onthou hoe Jakob moes vlug, en moedeloos in die nag sy kop op 'n klip neergelê het. Hy het van God en mens verlate gevoel.
Dalk het Jakob ook soos die volkere van sy tyd gedink gode is ook plekgebonde soos mense. Hy kon voel hy is nie net van pa en ma en broer verlate nie, maar ook van God. Toe hy tydens sy vlug aan die slaap raak, droom hy. Hy sien 'n leer wat van die aarde tot die hemel strek. Engele van God klim op en af met die leer. Hy hoor dan die Here sê: "Ek is by jou en Ek sal jou beskerm waar jy ook al gaan." Die Here gee Jakob die versekering dat Hy hom ken, sy God is, en met Hom sal wees.
Toe Jakob wakkerskrik, sê hy die Here is op hierdie plek en hy het dit nie besef nie:
Hoe skrikwekkend is hierdie plek! Dit is niks anders nie as die huis van God; dit is die poort van die hemel. (Genesis 28:17)
Hy noem dan die plek Bet-El, wat beteken: Huis van God.
Natanael ontmoet Jesus
Soos 'n goeie terugflits in 'n goeie fliek, word 'n enorme wêreld van betekenis opgeroep wanneer Jesus Natanael 'n ware Israeliet sonder bedrog noem.
Om te dink hierdie einste Natanael was glad nie gretig om Jesus te ontmoet nie. Filippus vertel hom hulle het die Een ontmoet van wie Moses in die wet geskrywe het, en van wie die profete ook geskrywe het: "Dit is Jesus van Nasaret, die seun van Josef" (45). Natanael is nie oortuig nie. "Kan daar uit Nasaret iets goed kom?," vra hy (46).
Ons lees in Johannes 7:52 dat die priesters en Fariseërs van oortuiging was dat geen profeet van Galilea kon kom nie. Natanael is dalk in dieselfde kamp. Hy dink nie die Messias kan uit Galilea, uit die dorpie Nasaret kom nie. Dalk dink hy die Messias sou van die tempel af kom, uit die hoë godsdienstige gestoeltes, uit een van die priesterfamilies in Jerusalem. Die Messias kan nie 'n local boy, uit een van die agtertangse gehuggies van Galilea kom nie.
Filippus gee 'n goeie antwoord: "Kom kyk" (46). Soos 'n goeie lokprent getuig Filippus oor Jesus, en nooi dan vir Natanael om self na die ware Jakob te kom kyk. Sy woorde is, tussen hakies, vandag nog 'n uitnodiging aan moderne mense gerig: "Kom kyk na die Messias."
Wanneer Natanael naderkom om te kom kyk, spring Jesus hom voor. Jesus beskryf hom as 'n man sonder bedrog. Natanael is verstom: "Waarvandaan ken U my?" Natanael het gedink hy sou die Messias op 'n afstand kon dophou, en 'n onafhanklike, objektiewe mening oor Jesus kon formuleer. Dit gebeur nie. Hy ontmoet 'n Messias wat hom reeds ken, wat hom reeds gesien het, en op hom wag om nader te kom.
"Ek het jou al gesien"
"Waarvandaan ken U my?" Jesus se antwoord verstom Natanael: "Voordat Filippus jou geroep het, toe jy nog onder die vyeboom was, het Ek jou al gesien" (48).
Wat beteken dit dat Natanael "nog onder die vyeboom was"? Kan dit wees dat Natanael 'n ontmoeting met God onder die vyeboom gehad het? Was dit 'n Godservaring, of – soos Calvyn sê – 'n aanduiding dat Christus ons op die onwaarskynlikste plekke raaksien? Niemand weet nie. Die fokus val egter op Natanael se reaksie. Uit sy reaksie weet ons dat Jesus hom oorweldig het, en dat die wyse waarop Jesus hom alreeds "onder die vyeboom" gesien het, sy lewe verander het.
Die skeptiese Natanael roep uit: Rabbi, U is die Seun van God; U is die Koning van Israel!" Wanneer Natanael ontdek dat Jesus hom reeds ken, breek sy lewe vir die Messias oop.
Ontdek dat God jou ken
Natanael se ervaring laat mens aan die diep persoonlike ervaring van die aanbidder in Psalm 139 dink. Hierdie teks word deur die Leesrooster voorgeskryf saam met vandag se preekteks:
Here, U sien dwarsdeur my, U ken my.
Of ek sit en of ek opstaan, U weet dit, U ken my gedagtes nog voordat hulle by my opkom.
Of ek reis en of ek oorbly, U bepaal dit, U is met al my paaie goed bekend.
Daar is nog nie 'n woord op my tong nie of U, Here, weet wat dit gaan wees.
U omsluit my van alle kante, U neem my in besit.
Dié wete oorweldig my, dit is te hoog vir my begrip. (1-6)
As ek hulle sou wou opnoem – hulle is meer as wat daar sand is, en as ek daarmee klaar is, sou ek nog steeds met U te doen hê. (13-18)
Die digter het 'n intense besef dat God hom intiem ken. God ken die bidder nie alleen tot in die diepste van sy/haar gedagtes, planne en bewegings nie, maar God se kennis strek ook vanaf die voorgeboorte tyd. Toe reeds was God as skepper by hom/haar betrokke. Hierdie wete lei die bidder tot verwondering (17). Die psalm roep nie tot 'n veraf god nie, maar kommunikeer persoonlik met God wat naby is, wat weet en wat die bidder omvou (5).
Dit is hierdie intense verwondering dat God by ons is, en ons diep ken, wat Jakob op sy vlug laat uitroep: "Hierdie plek is Bet-el, die huis van God, die poort van die hemel." Met dieselfde verwondering oor 'n God wat hom ken, roep Natanael: "Rabbi, U is die Seun van God; U is die Koning van Israel."
Om nog groter dinge te sien
Wanneer Natanael sy belydenis doen, sê Jesus: "Glo jy omdat Ek vir jou gesê het dat Ek jou onder die vyeboom gesien het? Jy sal nog groter dinge as dit sien" (50).
Wat is hierdie groter dinge? Jesus herinner aan Jakob se Bet-El-ervaring deur te sê: "Julle sal die hemel oop sien en julle sal die engele van God sien op en afklim na die Seun van die mens toe" (51).
Deur sy droom het Jakob ontdek dat God teenwoordig is (Gen 28:16) terwyl hy waarskynlik gedink het hy is verlate en verstote. Nou belowe Jesus aan sy dissipels dat hulle God se teenwoordigheid en nabyheid deur Hom sal beleef. In Josef se droom was daar 'n leer vir die engele, nou beweeg die engele "op die Seun van die mens".
Die punt is dat mense God in Jesus ontmoet. En dat die reis van dissipelskap wat Natanael, Filippus en die ander beleef het, 'n ontmoeting met God en die groot werke van God was.
Hulle het God in Jesus ontdek. Hoewel ons teks nog maar aan die begin van die Johannes-evangelie staan, het 'n hele aantal mense God alreeds in Jesus ontdek. Mens sien dit in die geloofsbelydenisse wat alreeds in hierdie eerste verse van die Evangelie opgestapel is:
Filippus sê Jesus is Hy "van wie Moses in die wet geskrywe het en van wie die profete ook geskrywe het";
Johannes die Doper praat van Hy "wie se skoene ek nie werd is om los te maak nie" (27);
Johannes noem Jesus ook die "Lam van God wat die sonde van die wêreld wegneem" (29, 36);
die "Seun van God" (34);
Andreas sê vir sy broer ons het die "Messias" gekry (41);
Natanael getuig van Jesus as die "Seun van God" en "Koning van Israel" (49).
Uitgenooi deur die voorskou
Hierdie belydenisse, soos die ervaring van Natanael, funksioneer soos 'n voorskou. Dit sê vir mense – vir ons – dit is die moeite werd om Jesus te volg en meer van Hom te leer. Wat ons hier lees is egter nog net ander se belewenisse en belydenisse. Daar is meer. Die behoefte om Jesus dieper te leer ken, kom uit 'n diepe persoonlike ervaring met Jesus.
Hierdie teks is 'n goeie voorskou, 'n goeie lokprent. Juis dit is die punt van hierdie verhaal. Die lokprent sê die eintlike, volledige film moet nog vertoon word. Die verhaal wil ons juis uitnooi om self ook te kom en te kyk en Jesus te ontmoet.
Die goeie nuus is dat ons reeds met hierdie "film" in ons hande sit. Dis die evangelie van Johannes. Daag hulle uit om Johannes 2 tot 21 te gaan lees en daarin Jesus, die Seun van die mens, die Seun van God te ontmoet.
Ons is nou in Epifanietyd en dis 'n goeie tyd om 'n evangelie sommer net deur te lees. Om opnuut Jesus te leer ken, bewus te word dat Hy ons in die eerste plek ken, en opnuut weer saamgenooi en meegesleur te word deur die pad wat God in Christus met ons loop.
Die lewe van 'n lokprent
'n Opvallende kenmerk van die verhaal is hoe vriende vriende nooi en aan Jesus bekendstel. In Johannes 1:40 nooi Andreas sy broer Simon na die Here toe. In ons teks nooi Filippus Natanael na Jesus toe.
Dit is mense wat dit vir ander mense moontlik maak om by Die Here uit te kom. Die groei van die kerk het met mense te doen wat in hulle netwerke ander nooi. Hierdie uitnodiging moet natuurlik geloofwaardig wees. Dit verg dissipels wie se lewens self lokprente is om ander na die Here te nooi. Lokprente is nie volmaak en foutloos nie. Lokprente vertoon egter die diepe glans van 'n ontmoeting met die ware Jakob, die Here Jesus self.
Die evangelie van ons teks is dat mense wat hulle lewens in Jesus se hande gee, Hom volg, en ander saamnooi op die reis nog meer sal sien van God se grootheid en guns, en die wondere wat Hy op aarde verrig.