Noordwes se “suksesresep” vir mislukkingŉ Bus is aan die brand gesteek tydens ŉ betoging in Montshioa naby Mahikeng in Noordwes (18 April 2018). Foto: ANA Die afgelope weke se verskeuring van talle dorpe in die provinsie Noordwes het nie vanself gebeur nie. Dit het dekade lange “toegewyde” wanbestuur en harde niks werk gekos om die soveel opstande in soveel dorpe te ontlok. Dit is asof die ANC-regering van die gebied alles in die stryd gewerp het om die dorpe vir ’n krisis ryp te maak deur hulle tot in die grond korrup te regeer dat die dienste gaan staan het. Die langtermynuitwerking wat dit op hierdie dorpe se veiligheid, ekonomie, werkmag, infrastruktuur en volhoubaarheid gaan hê, spreek vanself. Dit gaan beslis die leefbaarheid van hierdie reeds swak dorpe verder benadeel, met die gevaar van versnelde agteruitgang daarmee saam. Nie een van die 22 munisipale rade het die laaste vier jaar skoon ouditverslae ontvang nie, en ses rade tel onder die swakste 25% in die land. Gereelde betogings en gemeenskapsgeweld in talle dorpe gee gereeld aanleiding tot brandstigting, plundering en selfs rassekonflik. Die politieke klimaat vir die onlangse opstande teen die regering van premier Supra Mahumapelo, het soos in ’n drukkoker opgebou en ­uiteindelik tot hierdie uitbarstings gelei. Die gevaar is dat enige iets kan gebeur wat hierdie konflik kan laat oorkook en geweld teen minderhede (soos buitelanders of witmense) veroorsaak – soos verlede jaar in Coligny. Hierdie kokende gifbrousel wat in die aanloop tot hierdie onrus aangemaak is, kan soos ’n “resep” beskryf word, kompleet met bestanddele, metode en al. Dit is belangrik dat hierdie resep ontleed word om te kyk of daar nie nog “Colignys” is wat net vir ’n vonkie wag nie. Supra Mahumapelo, premier van Noordwes. Foto: ANA Bestanddele: Neem een arm, landelike provinsie. Ontplooi swak munisipale kaders in beheer van die dorpe sodat hulle by tye onder administrasie geplaas moet word. Sorg dat daar nie bestuursbestendigheid in die senior bestuur is nie, en wissel gereeld die munisipale en finansiële bestuurders. Roer die brousel gereeld met politici se ondeurdagte uitsprake teen boere, die opposisie, sakelui en wit mense. Maak seker dat die aankopestelsels, tenderprosesse en finansiële bestuur gebrekkig is en dat daar jaarliks miljoene rande se (straflose) ongemagtige en vrugtelose bestedings en korrupsieskandale is. Sorg dat die ouditeur-generaal vir jare móét weier om ’n bevinding oor die meeste dorpe se munisipale finansies te maak omdat daar nie behoorlike dokumentasie vir ’n ouditmening is nie. Vestig so ’n vrot regering dat selfs die ouditeur-generaal die swak politieke toesig moet uitwys. Dit alles sal meebring dat die munisipaliteite van een krisis na die ander struikel. Verseker dat baie munisipaliteite so hopeloos vaar, dat selfs die sukkelende provinsiale regering hulle as wanfunksioneel beskryf. Lewer besonder power dienste deur nie genoeg bekwame bestuurders en kundige personeellede aan te stel nie. Moenie ag slaan op die waarskuwende aanwysers in Solidariteit se Leefbaarheidsindeks van 2014, waarin die munisipaliteit net een uit tien kry, nie. Moet ook nie AfriForum se gratis hulp aanvaar om die dienste in die dorpe op te knap in ’n poging om almal se veiligheid en voorspoed te verbeter nie. Foto: Facebook via Economic Freedom Fighters. Blaas die mense se woede aan deur voor elke verkiesing onhaalbare beloftes te maak en verbreek dit dan herhaaldelik nadat jou party verkies is. Verwaarloos die belange van die sakelui en boere wat verskeie dorpe in die munisipaliteit se dienste in almal se belang aan die gang hou, en hul bes doen om jou beloftes van werkskepping na te kom. Moet niks doen om beleggersvertroue te verbeter of sakelui na die gebied te lok nie, sodat die jeugwerkloosheid in sekere munisipaliteite tot 80% kan styg. Dit sal die jong bevolking van baie gebiede, waar 70% van die mense onder 40 jaar oud is, nog meer wanhopig maak. Maak die pad oop vir misdadigers deur die polisiediens te verwaarloos en verhit die politieke temperatuur met ’n premier wat populistiese rasseuitsprake maak. Skreeu die kodewoord teen witmense, “radikale sosio-ekonomiese transformasie”, kliphard as jy kritiek oor jou vrot regering kry. As die klimaat so warm word dat dit byna aanbrand, moet die premier homself beskerm deur met staatsgeld beeste aan Zuma te skenk. Ná die Ramaphosa-verkiesing skep die onrus ’n krisis in die ANC, omdat party en staat in die provinsie een geword het. Weer die bedreiging van die EFF af deur te verseker dat die premier al radikaler uitsprake maak om die rooi oorpakke te “uit-EFF”. Meng al hierdie bestanddele in ’n groot pot en kook vir jare op ’n warm politieke stoof. Roer die brousel gereeld met politici se ondeurdagte uitsprake en onbevoegde regering. Gooi kort-kort ’n groot knyp swak dienslewering by. Wag nou ongeduldig dat die pot oorkook. Weerstaan die versoeking om iets aan jou kiesers se probleme te doen wanneer hulle begin protesteer, en vra die voorvaders vir ’n weerligafleier of sondebok wat jy kan blameer. Boere en witmense is altyd ’n gewilde teiken. Probeer heeltyd om die goeie persoonlike rasseverhoudinge in die provinsie met swak politieke verhoudinge te versuur. Die klimaat is nou kookpunt, en die pot gaan oorkook as enige vonkie naby kom. Tydsberekening! Trek jou ontevrede kiesers se aandag verder van jou ANC-faksie se swak regering af, deur ’n rassistiese veldtog onder die vaandel van antirassisme te voer. Wag dan op ’n wonderwerk as almal vir almal kwaad is en bykans niemand meer ’n toekoms vir een van die munisipaliteite in die provinsie sien nie. Wanneer duisende mense op talle dorpe in opstand kom en almal se veiligheid, eiendom en vrede bedreig, weier om te bedank en klou vas aan jou pos. Los die krisis vir die reeds oorlaaide nasionale ANC-leierskap om op te los, en hoop die probleme gaan vanself weg as hulle net lank genoeg ignoreer word. Die hoofprobleem in Noordwes en verskeie ander provinsies, is dat die ANC daar nie in staat is om hulle te regeer nie. Hul struggle-ideologie bots lynreg met die regeringsideologie wat nodig is om suksesvol te regeer. Benewens ’n gebrek aan ’n breed genoeg kundigheidsbasis onder politici, is die kaderbeleid die oorsaak dat politieke aanstellings in munisipaliteite gemaak word in plaas van kundige professionele mense wat nodig is. Munisipale owerhede het ’n werkskeppingsprojek vir politieke lojaliste geword, wat deur politieke netwerke in plaas van harde werk in stand gehou word. Die tyd sal leer of die krisis daartoe sal lei dat die ANC sy kaderbeleid verander in ’n beleid met die klem op kundigheid. Indien dit nie gebeur nie, sal die bestaande uitvloei van kundige belastingbetalers vanaf die plattelandse dorpies na groter streeksentrums en stede voortduur. Saam met die voortgesette invloei van arm belastingontvangers, sal die volhoubaarheid, bestendigheid en leefbaarheid van talle plattelandse dorpe as dienssentrums van die omgewing tot ’n einde kom. Die toekoms sal dan in streeksentra en die stede wees.