New Hampshire bevestig revolusie in VSA-politiekDonald Trump. Foto: Gage Skidmore/Commons.wikimedia.org Ons is vandag steeds geneig om politieke revolusie aan die hand van historiese revolusies te identifiseer en beoordeel. Daarvolgens beskou ons ŉ revolusie as ŉ geweldadige opmars teen ŉ regering en die omverwerping van ŉ hele bedeling. Die Arabiese Lente was ŉ onlangse voorbeeld van so ŉ revolusie wat in verskeie Arabiese lande afgespeel het, maar in ŉ moderne wêreld is hierdie vorm van revolusie hoofsaaklik tot die Derde Wêreld beperk. ŉ Ander vorm van politieke revolusie het die afgelope paar jaar in Westerse lande sy kop begin uitsteek. Populistiese bewegings in Europa het sterk vertonings in verkiesings begin lewer, met die linkse populistiese Syriza-party in Griekeland wat in Januarie 2015 die parlementêre verkiesing kon wen en so op demokratiese wyse hul revolusie kon deurvoer. Ook in talle ander Europese lande groei die populisties-demokratiese revolusie. Front National in Frankryk, Partij voor de Vrijheid in Nederland (PVV), die Vryheidsparty in Oostenryk en Lega Nord in Italië is enkele regs-populistiese partye wat die afgelope tyd sterk steun geniet. Ook enkele links-populistiese partye doen tans goed in Europa. Die beste voorbeeld hiervan is Podemos in Spanje wat besig is om sterk veld te wen. Al hierdie populistiese Europese partye beskik oor die vermoë om in die toekoms regerings oor te neem en daardeur hul revolusie teen die bestaande politieke bedelings te voltrek. Hierdie populistiese opswaai in Europa is natuurlik teweeggebring deur die groot skeiding wat tussen die politieke orde en gewone burgers ontstaan het. Dieselfde tendens van burgerlike ontevredenheid wat nog altyd revolusies regdeur die wêreld gedryf het, is nou in die meeste Westerse lande teenwoodig. Daarom behoort die uitslag van die Amerikaanse voorverkiesing in New Hampshire geen verrassing te wees nie. Volgens alle erkende politieke spelreëls moes Bernie Sanders en Donald Trump nie Dinsdag in New Hampshire gewen het nie. Maar netso moes Syriza ook nie in Januarie 2015 in Griekeland gewen het nie en is dit volgens hierdie uitgediende reëls onverstaanbaar hoe Geert Wilders se PVV tans gemaklik in alle peilings in Nederland voorloop. Wat die voorverkiesing in New Hampshire betref, het alle peilings voorspel dat Sanders en Trump moes wen. Die meeste mense was dus nie verbaas toe presies dit gebeur het nie. Omdat hierdie twee populiste se oorwinning voorspel is, het die meeste politieke kommentators die impak van hul oorwinnings onderskat. Bernie Sanders, die enigste selferkende sosialis in die Amerikaanse senaat, was nie veronderstel om in New Hampshire, wat ŉ sterk vryemarkingesteldheid het, te wen nie. New Hampshire is die soort staat waar Hillary Clinton maklik moes wen. Sy het immers in 2008 na Barack Obama se skokoorwinning in Iowa daarin geslaag om terug te kom en maklik in New Hampshire te wen. Donald Trump was ook glad nie veronderstel om in New Hampshire te wen nie. Trump se teikenmark is armer blanke kiesers wat meestal nie oor ŉ naskoolse kwalifikasie beskik nie. Republikeinse kiesers in New Hampshire is meestal ryker as kiesers in die res van die land en is heelwat meer geskoold as Republikeinie in byvoorbeeld die suide en die weste van die VSA. Trump se meer proteksionistiese handelsbeleid was ook nie veronderstel om by Republikeine in New Hampshire aanklank te vind nie. Eerder Jeb Bush, Marco Rubio of Chris Christie sou hier moes wen. Tog het Sanders en Trump daarin geslaag om hul onderskeie verkiesings gemaklik te wen. Beide kandidate het meer as 20% meer stemme as hul naaste teenstander gekry. Wat is dus besig om in die VSA te gebeur? Die antwoord is eenvoudig dat gewone burgers moeg is vir die regerende klas. Die Kongres wat uit die Senaat en Huis van Verteenwoordigers bestaan, is tans een van die ongewildste instellings in die VSA, met minder as 15% van landsburgers wat met hierdie politieke leiers tevrede is. President Obama, wat die onmoontlike sou vermag toe hy met groot verwagtinge in 2008 as president verkies is, is ook nie juis gewild nie. Enigiemand wat dus uit hierdie gevestigde orde van leierskap kom, of wat sterk bande met die huidige leierskap in beide politieke partye het, word maklik deur die gewone burgers verwerp. Sanders was tot onlangs nog ŉ onafhanklike senator en het dus byna geen bande binne die Demokratiese Party nie. Trump word deur elke leier binne die Republikeinse Party verwerp. Dit is dus geen wonder dat hierdie twee ekstreme populiste deur die woedende burgers aan die linkse en regse pole van die politieke spektrum aangegryp word nie. Wat tans in Amerika afspeel en wat Dinsdag pragtig in New Hampshire bewys is, is dat die populisties-demokratiese revolusie wat in Europa in opmars is, nou ook in die VSA teenwoordig is. Moet dus glad nie verbaas wees as Sanders of Trump as hul onderskeie partye se kandidate aangewys word of selfs in November tot president van die magtigste land in wêreld verkies word nie. Die vraag wat politieke kenners hulself solank kan begin afvra, is wat op die populistiese oorname gaan volg? In Griekeland sukkel Syriza om doeltreffend te regeer en lyk ŉ soort konserwatiewe stabilisering na die populistiese revolusie toenemend moontlik. Populisme is goed om revolusies te laat plaasvind, maar glad nie goed om stabiele regerings te help vestig nie. Net die tyd sal leer tot watter mate revolusie en daarna stabiliteit in Westerse regerings moontlik sal wees.