Tienerselfdood kan voorkom word – só kan jy help - Jou Gesin | Solidariteit WêreldJou Gesin | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Tienerselfdood kan voorkom word – só kan jy help
Tienerselfdood kan voorkom word – só kan jy help
Volgens die Suid-Afrikaanse Depressie- en Angsgroep (SADAG) loop depressie en selfdoodgedagtes, -pogings en in baie gevalle selfdood by tieners dikwels hand aan hand. Hoewel daar soms geen waarskuwing of uiterlike tekens is nie, is daar dikwels wel subtiele of spesifieke tekens. Baie tienersterftes weens selfdood kan voorkom word indien ouers, onderwysers en ander volwassenes betyds hierdie waarskuwingstekens herken, dit ernstig opneem en weet hoe om daarop te reageer.
Watter faktore of oorsake kan aanleiding gee tot selfdoodgedagtes/-pogings by tieners?
Daar is verskeie faktore/oorsake wat aanleiding mag gee tot depressie en daaruit voortspruitende selfdoodgedagtes of -pogings.
Verhoudingsprobleme (ouers, sibbe, maats, teenoorgestelde geslag, onderwysers)
Gesinsprobleme (egskeiding, gesag, finansies, onbetrokke of oorbetrokke ouers, huishoudelike geweld, wanbalans van prioriteite)
Emosionele, verbale, fisiese of seksuele mishandeling
Perfeksionisme en spanning weens interne en eksterne druk
Mislukkings en skaamte (byvoorbeeld ongewenste swangerskap)
Vorige pogings of familiegeskiedenis van selfdood
Terminale of chroniese siekte of fisiese/intellektuele gestremdheid
Trauma (dood van ʼn ouer/sibbe/nabye familie/maat, ernstige ongeluk, kaping, rooftogte)
Geestesgesondheidsprobleme of familiegeskiedenis daarvan (depressie, bipolêr, dwelm- of alkoholmisbruik)
Misbruik van sosiale media (verknogtheid, ongewenste kontakte wat emosionele trauma kan veroorsaak)
Slagoffer van boeliegedrag
Gebrek aan ʼn ondersteuningsnetwerk of sosiale isolasie
Biseksualiteit of homoseksualiteit sonder die nodige ondersteuning
Wat is die algemeenste waarskuwingstekens?
Dit sluit tekens van depressie in wat nie noodwendig op moontlike selfdood dui nie, maar dis belangrik om tog daarop bedag te wees, veral as dit oor ʼn lang tydperk (twee weke of langer) voorkom.
Gebrek aan belangstelling in stokperdjies en ander aktiwiteite wat altyd plesier verskaf het.
Teësinnigheid om skool toe te gaan
Verswakking in skoolprestasie
Verkies om alleen te wees en onttrek hom/haar van gesinslede en maats
Verwaarloos persoonlike versorging
Toon gevaarlike of risikogedrag
Onrealistiese gedagtes oor die wonderlike dinge wat hy/sy nog gaan doen.
Verandering in slaap- en eetpatroon (kan nie slaap nie of slaap te veel, eet minder of meer)
Praat of beweeg buitengewoon vinnig of stadig
Voortdurende moegheid of verlies aan energie
Gevoelens van mislukking, waardeloosheid, hopeloosheid, hulpeloosheid, skuld, selfverwyt
Angstig, gespanne, geïrriteerd, woedeuitbarstings
Konsentrasieprobleme, besluitloosheid, lusteloosheid
Die toekoms voel duister/uitsigloos
Maak opmerkings soos: ‘Ek is sommer simpel’ of ‘Niemand hou van my nie’ of ‘My familie/vriende sal beter sonder my klaarkom’.
Praat gereeld oor dood of selfdood deur byvoorbeeld te praat asof hulle afskeid neem, beplan om weg te gaan of nie meer lank hier gaan wees nie. Dreigemente om sy/haar lewe te neem of sê dat hy/sy nie meer wil leef nie.
Skryf liedjies, gedigte of briewe of teken prentjies/skilder met die dood, skeiding of verlies as tema.
Gee dinge wat vir hom/haar van waarde is weg vir vriende of sibbe.
Hoe kan jy help en voorkomend optree?
Neem alle waarskuwingstekens wat langer as twee weke duur ter harte. Moenie selfdooddreigemente of doodswense afmaak as bloot ’n manier om aandag te soek, en dit ignoreer nie.
Indien jou eie kind of ʼn leerder in jou klas een of meer van bogenoemde waarskuwingstekens toon, skep ʼn geleentheid vir ʼn gesprek. Doen dit sonder om die indruk te skep dat jy haar wil konfronteer. Wees simpatiek en nooi haar uit om te praat oor dit wat pla of wat haar ontstel, bedruk laat voel of wat die oorsaak is dat sy nie meer wil leef nie. In plaas daarvan om te redeneer oor hoe verkeerd dit is om selfdood te oorweeg, dat sy soveel het om voor te leef en oor dankbaar te wees, en hoe seer dit haar geliefdes sal maak indien sy haar eie lewe neem, wees positief. Sê dat probleme opgelos kan word, depressie geneesbaar is en dat selfdoodgedagtes net tydelik is. Luister met ʼn oop gemoed, sonder verwyte, raad of sedeprekies. Jou liefde, belangstelling, omgee, begrip, deernis en rustige teenwoordigheid is gewoonlik van groter waarde as baie woorde. Verseker haar dat jy dit wat sy met jou deel/gedeel het as vertroulik sal hanteer. Moedig haar aan om enige tyd met jou te gesels. Moedig ’n gesonde leefwyse soos gereelde oefening, gesonde eet- en slaapgewoontes aan. Moedig haar aan om wanneer sy so voel, weer die dinge te doen wat sy altyd geniet het. Moedig betrokkenheid by die kerk se jeugbediening aan. Vermy onnodige druk of onrealistiese verwagtings.
Indien die kind se emosionele toestand van so ernstige aard is dat jy nie kan help nie en jy dink dat sy ondanks jou gesprek iets onverantwoordeliks sal doen, moet haar nie alleen laat nie en verwyder alles wat moontlik gebruik kan word in ʼn selfdoodpoging, soos pille, lemmetjies, skerp voorwerpe of vuurwapens.
Maak so gou moontlik ’n afspraak met ʼn (kinder)sielkundige of berader.
Kinderlyn: 08 000 55 555
Radiokansel Jeugberaders: WhatsApp by 071 679 4302
SADAG (SA Depressie en Angsgroep):
24 uur-hulplyn: 0800 456 789
Selfdood-noodnommer: 0800 567 567