Cyril Ramaphosa is gŉ messiasAdjunkpresident Cyril Ramaphosa (Foto: GCIS) Deesdae stroom die doodsberigte oor die ANC met reëlmaat in. Die politieke ekonoom Moeletsi Mbeki, iemand wat nie veel liefde vir die ANC of as’t ware enige politieke elites in Afrika koester nie, het onlangs aangevoer die ANC se tyd is verby. Volgens hom het die party gedoen wat hy kon om die ekonomie te laat groei, maar moet hulle nou die leisels aan meer innoverende leierskap oorhandig. Hy glo nie die ANC kan verder bou op dit wat die party reeds reggekry het nie. Daarbenewens het Mathews Phosa ook die stelling gemaak dat die ANC aan’t sterf is, hoewel hy egter ŉ rol wil speel om dit te red. Genl. Siphiwe Nyanda, bestuurslid van die MK-raad se bestuurskomitee, en Joel Netshitenzhe, voormalige beleidshoof in die presidensie, het desgelyks soortgelyke onlangse uitsprake gemaak. Netshitenzhe het aangedui dat die ANC nie meer die leier van die samelewing is nie en dat sy beleid van kaderontplooiing hom nou aan die agterstewe byt, soos gesien met die herrie oor Brian Molefe se heraanstelling as Eskom se uitvoerende hoof. Wat opval van hierdie groep kritici is dat hulle almal – behoudens dalk Moeletsi Mbeki, maar sy broer was al president van die ANC en land – swart mense met huidige of voormalige bande met die ANC is. Hul kritiek kan daarom nie sonder meer verwerp word nie, want hulle is mense met binne-kennis asook ŉ historiese perspektief op, en liefde vir, die party. Daar is nog nooit in sulke strak negatiewe terme oor die ANC se voortbestaan of selfs net voortgesette leierskap van die land gepraat nie. Die vraag is: Indien hierdie mense ŉ punt beet het, wat sê dit van al die mense wat tans die ANC probeer lei? Dr. Nkosasana Dlamini-Zuma het reeds baie mense skepties oor haar bande met haar eksman en sy sal ongetwyfeld net die party se ondergang voortsit. Maar wat van die ander gunsteling, adj.pres. Cyril Ramaphosa? Ek het hom in 2005 as jong joernalis ontmoet by ŉ mediageleentheid en hy is inderdaad ŉ baie sjarmante en innemende man. Baie kommentators en gewone mense, asook die media, is deesdae net te bly dat Ramaphosa hom nou sterker teen die korrupsie en verval begin uitspreek. Mens moet seker erkentlik wees oor sy nederigheid en uitgesproke kommer vergeleke met pres. Jacob Zuma se hubris en ongeërgdheid. Hy is ook een van die grondleggers van die demokratiese orde. Hy het selfs onlangs die ANC se 3 miljoen “verlore” kiesers probeer teruglok deur om verskoning te vra vir die party se optrede. Hoewel mens deur ŉ politikus se geveinsdheid moet sien – selfs al kom hy onweerstaanbaar sjarmant voor (en ek dink hy eerder die kiesers wat wel nog vir die party stem om verskoning moet vra) – is sy nederigheid en opregtheid eerlikwaar verfrissend en selfs effens vreemd. Afgesien van hierdie interpersoonlike deugde, skort daar egter iets dieperliggends by hom om die land op die regte spoor te plaas. Die probleem is dat hy so ingebed is in die ANC dat hy maar net weer, die mooi beloftes ten spyt, die land in die steek gaan laat en sy party bo die land stel. Sy toespraak in April by die Black Business Council bewys dat hy bloot dieselfde ou retoriek en mislukte beleidstellings herhaal wat voorheen deur die ANC, en mnr. Zuma in die besonder, gepropageer is. Dit was ŉ omvattende toespraak wat gesien kan word as ŉ soort verhandeling oor sy bedoelinge as presidentskandidaat. Hy het uitdruklik sy steun vir radikale ekonomiese transformasie uitgespreek en gesê meer sistematiese optrede deur die regering word benodig om dit tot uitvoer te bring. Die tempo en omvang van die intervensies moet vermeerder word, aldus Ramaphosa. Hy het wel in hierdie toespraak melding gemaak van samewerking met ander sosiale vennote (soos die burgerlike samelewing en die private sektor) asook die etiese bestuur van openbare hulpbronne, maar dit is grootliks dieselfde boodskap wat Zuma in elkeen van sy staatsredes oor die afgelope agt jaar gegee het. En daar het, om eerlik te wees, dadels van gekom. Die rede hiervoor is omdat die ANC nog nooit die oorgang van ŉ bevrydingsbeweging na ŉ moderne politieke party gemaak het nie en daarom nie oor die operasionele vermoë en wil beskik om die ekonomie ordentlike stukrag te gee nie. Die nasionale demokratiese rewolusie as ideologiese leier vir die ANC is ŉ dwaas-idealistiese stuk uitgediende kommunisme en het, onder die dekmantel om die swart armes op te hef en armoede te bestry, bloot die ANC as roofdier in die staat en samelewing vastrapplek gegee. Dit is iets waarin geen moderne politieke party of leier behoort te glo nie. Maar te oordeel na Ramaphosa se onlangse opmerkings daaroor in Colesberg in die Noord-Kaap, is hy net so verknog daaraan soos Zuma en Gwede Mantashe. “Die ANC is vandag ’n breë kerk omdat dit ’n groot verskeidenheid van mense byeenbring in nastrewing van die doelwitte van die nasionale demokratiese rewolusie,” het hy volgens Rapport gesê. Hy het soortgelyke aanmerkings telkens oor die afgelope paar maande herhaal en sy huidige gedrag herinner aan die Jacob Zuma van tien jaar gelede. Deur oënskynlik goeie doelwitte te identifiseer beteken nie jy het die regte middele om daarby uit te kom nie. Ons het al gesien hoe die ANC se middele heeltemal ander gevolge het as wat sy verklaarde doelwitte beoog het. Wat Suid-Afrika nou nodig het, is vars nuwe idees en ŉ konsekwente toepassing daarvan om ons huidige trajek aanmerklik te wysig. Ek is jammer, maar ek sien niks in Ramaphosa se uitlatings wat hom radikaal van Zuma en die res van die ANC onderskei nie. Ek sien net meer gemeenplase oor swart bemagtiging (wat in praktyk net op kornuit-kapitalisme en korrupsie neerkom en meer goed as kwaad doen), verskerpte staatsinmenging en regulasies, en pypdrome oor radikale ekonomiese transformasie en herverdeling. As jy ware ekonomiese transformasie teweeg wil bring, benodig jy radikale nuwe idees. Daardie idees is nie deel van die DNS van die ANC nie en klaarblyklik ook nie van Ramaphosa sŉ nie. Ek sien nie dat hy van plan is om die Cosatu-vakbonde (wat tans een van sy sentrale steunbasisse is) en veral Sadou in die bek te ruk sodat die skoolstelsel reggeruk kan word nie. Hy is die man wat die nasionale minimum loon bewerkstellig het wat duisende werkers se werk in die gedrang gaan bring en klein besighede se deure sal laat sluit. Ek sien niks oor versoening, die bevordering van die vrye mark of belastinghervorming nie. Die feit staan vas dat hy al vir lank deel van die ANC is en dus die party se plunder en korrupsie al vir ŉ wyle geduld het. Hy is trouens Zuma se adjunkpresident en moes lankal bewus gewees het van die onregte en probleme in die regering, land en ANC. Maar hy het gewag tot groot dele van die publiek kwaad genoeg was en toe besluit om behoedsame kritiek uit te deel terwyl hy nie aandui watter moedige en taai besluite hy gaan neem om die skip om te keer nie. Die ANC kan vir homself dalk nog tyd koop deur vir Ramaphosa as sy leier in Desember aan te wys, maar Suid-Afrika met enige ANC-leier aan die stuur gaan die verloorder wees. Ramaphosa is geen uitsondering nie.