Versindaba » Ernst van Heerden
Posts Tagged ‘Ernst van Heerden’
Gisela Ullyatt. Om te verhuis.
Tags: Ernst van Heerden, Olga Kirsch, Oorwinteraars in die Vreemde, Tyd van Verhuising
Bernard Odendaal. Huldiging: Ernst van Heerden
Huldiging: Ernst van Heerden (20 Maart 1916 – 30 September 1997)
(Saamgestel deur Bernard Odendaal vir RSG en uitgesaai in die program “Vers en Klank” op 29 November 2016.)
Ernst van Heerden sou op 20 Maart vanjaar 100 jaar oud gewees het – ’n geleentheid om veral sy digterlike nalatenskap te vier, sou ’n mens dink.
Tog is daar maar enkele tekens dat hy as sodanig gehuldig is vanjaar. ’n Mens kan nie anders as om te wonder hoe so nie. Was hy dan nie herhaaldelik bekroon gewees as digter nie?
Ja, selfs met die Hertzog-prys in 1962. En in 1991 is hy deur 31 digtersgenote, sowel Engelse as Afrikaanse Suid-Afrikaners, vereer met ’n bundel gedigte getiteld Verse vir Ernst.
In die bloemlesing Die gewildste Afrikaanse gedigte wat 3 jaar gelede verskyn het, is egter net een van sy gedigte opgeneem: “Die hardloper”, wat in sy heel eerste bundel, Die weerlose uur (1942), verskyn het.
dat nog ‘n bors die witte lint mag vind?
Het hy ’n grootliks vergete digter geraak, wonder ’n mens volgende.
Hom het waarskynlik die lot van sogenaamde minor poets, oftewel “digters van die tweede plan”, getref.
Sy vroegste bundels het naamlik nog te veel geklink soos dié van die Dertiger-geslag voor hy in 1942 gedebuteer het – na die belydenspoësie van ’n W.E.G. en ’n N.P. van Wyk Louw, of ’n Elisabeth Eybers; dít langs die eerste bundels van sy tydgenoot, D.J. Opperman. Opperman het, met sy minder subjektiewe gestalteverse en die fyn afwerking van sy gedigte en bundels, dadelik iets nuuts in Afrikaans gebring.
Soos nog ’n destydse tydgenoot, S.J. Pretorius, sou Ernst van Heerden se loopbaan steeds in die skaduwee van Opperman s’n staan – óók omdat sy bundels dikwels gedigte van ongelyke gehalte bevat het.
Vanaand is egter ’n geleentheid om weer ’n slag die kollig op van sy treffendste en mooiste gedigte te laat val.
is – triomfantelik ! – ‘n dier
Pavane vir ’n gestorwe prinses
’n Hulsel van kristal het telkens
spanninge van stoot en skok verdra,
die allerlaaste keer die ruwe hand
trotseer, en toe, vermoeid,
met rinkelinge ingestort.
Kaleidoskoop se fokus hunker
na sy ou bestel terug;
kom tot ’n wonderlike eenheid weer,
waar als byeengeskud en uitgester,
die lig vang en die son,
en sy, donsfyn, verruklik-broos,
haar koninklike intog doen.
Ons het genoem van die gesogte literêre pryse wat hy gewen het.
Hy was egter ook ’n gesiene literêre kritikus en literator. Vier eredoktersgrade is byvoorbeeld aan hom toegeken, en in 1991 ontvang hy die Gustav Prellersprys vir literêre kritiek van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns.
Hy wat op die Karoodorpie Pearston grootgeword het as seun van ’n winkelier-pa en onderwyseres-ma, het ’n gesiene Afrikaanse intellektueel in plekke soos Pietermaritzburg, Stellenbosch en Johannesburg en Kaapstad geword – iemand wat na talle plekke in die wêreld gereis het om te gaan studeer en te verken. Sy liefde vir die Karoo en vir Pearston het hy egter nooit verloor nie.
My vader het saans met die lantern
– die winderige Karoo-aande is gitswart –
in die tuin die windpomprem gaan vasdraai,
aan sy wingerde gepeusel, ’n draai gemaak
in die agterkampe waar sy mak springbokke
blinkoog-skrikkerig opgekyk het
(die ooitjies se buike koeëlrond
van mielie- en lusernoordaad);
hy het hulle name gemompel,
en al mompelend by die koeihok
ingeloer en die goedige bruin oë
en ewig-herkouende kwylbekke gesien;
hy het so ryk en gerus gevoel
as hy krakend die huis binnekom,
dat hy skaars bewus was
van ons onrustige asems, êrens in die kamers,
ons wat die heel nag onderbroke
moes luister na sy gewerskaf,
na sy sugte, na sy aanhoudende hoes.
Dit is bekend dat hy lief was vir mooi goed. Hy het skilderye versamel, en boeke, en plate met klassieke musiek, glas- en keramiekware … Dit alles pas by wat digter Lucas Malan, wat ’n vriend van Van Heerden was, en ’n proefskrif oor Van Heerden se werk voltooi en gepubliseer het, as die sentrale tematiese spanning in sy poësie bestempel: die spanning tussen weerbaarheid en kwesbaarheid – soos ons eintlik al in die gedigte kon hoor wat ons tot dusver gelees het.
Daarom ook dat Van Heerden so lief was vir die paradoks en ironie as stylfigure.
Trek uit die maskerade-pak
en gooi dit op die vloer!:
’n uniform sal knapper pas
en die nooiens vir my loer:
“Dokter, jou eterhand is koud soos ys,
jou stetoskoop is koud,
en jy tik al oor my ribbekas
en jy tok ook langs my boud.”
Sy hand skryn bitter deur my vel
en skroei so ver hy voel,
hy teken kruisies soos hy tik:
teikens vir die koeël.
Hy was baie lief vir sport, en self ’n gewigopteller soos die persoon in die gedig wat ons vroeër gelees het. Trouens, hy het by die Olimpiese Spele van 1948 ’n silwermedalje gewen vir 6 gedigte wat hy vir die internasionale poësiekompetisie ingeskryf het wat saam met die spele aangebied is! Mooi liggame kon hy dus met kennersoog bewonder.
Mnr. Suid-Afrika op Cliftonstrand
Kinders laat drup hul roomyskeëltjies,
Pa trek ’n handdoek oor sy boepie,
en Ma bloos innerlik
oor ’n half-vergete stoute droom,
terwyl hy in glorieuse byna-naaktheid
met gesegmenteerde passies
(vreemd, die aarde sidder nie)
en lêplek soek.
is ’n paradoksale driehoek
by ’n bonkige toring
en twee almagtige been-plinte –
Pantheon en Olimpus tegelyk.
twee uitspreiende spiervlerke,
en ’n meisie-dun middeltjie;
die buik riffel neerwaarts,
gebiltong in gebruinde krag;
die knieë en bottelkuite
tors die stygende breedbou
Met sy krullebol
– pril en onbesmet –
is hy ’n paradyskind
wat half hooghartig
na die swermende vleiers kyk;
so weer hy elke lonkoog af
en bly onaangeraak en skaars betrokke –
’n onbestygde monument,
vir altyd buite
elke strewe en besit.
En toe tref ’n ramp hierdie sportman en sportliefhebber. In 1973 en 1974 moes, weens komplikasies na trombose-aanvalle, albei sy bene geamputeer word. Hy moes leer om met ’n rystoel oor die weg te kom; moes met sy kosbaarhede en al verhuis na ’n spesiaal ingerigte woning vir hom.
Na aanleiding van dié ervaring het van sy heel roerendste gedigte verskyn, in sogenaamd biografiese bundels soos Tyd van verhuising en Kanse op ’n wrak (met hulle veelseggende titels).
en ingekerker soos ‘n dier
aan ‘n magtelose ketting
gedoem tot ‘n eiland,
Ek het al genoem dat hy in 1991 deur 31 Suid-Afrikaanse digters gehuldig is met die bundel Verse vir Ernst. Onder andere ook Johann de Lange, Joan Hambidge en Lucas Malan sou hierná gedigte oor of aan hom skryf.
In die vroeë 1990’s was ek by toe ’n hele klomp boeke wat hy aan die Universiteit van die Vrystaat geskenk het, by sy huis in Johannesburg opgepak moes word. Hy het ons sy skilderye en ander kosbaarhede gewys, vir ons wyn geskink in sy pragtige kristalglase. Na sy dood in 1997 het ek, met daardie besoek in gedagte, ook ’n huldigingsgedig oor hom geskryf.
(ernst van heerden, 1916-1997)
die glasmusiek te hoor
juis benewens die skoonheid
immer die dood te vermoed
die skimskadu naas die deurstraalde glas
tot die plompe rompigheid van ’n pikkewyn)
die angs om breekware te snak
die troebel wysheid te koester
aangaande die wynvlek
die kelkie sonder voet
deur die grasie gods
goedsmoeds te sterf
om uit fasette van geslepe verse
soos uit kosbare glase
te vonkel op die tonge van fynproewers
in heildronke en liedere van die feesdriftiges
Later in sy loopbaan het sy kommer oor Afrikaans, oor ons land en eintlik oor die lot van die hele aardbol, belangrike temas in sy werk geword. Die dood was van die begin af iets waaroor hy dikwels geskryf het – en algaande meer so. Dit was asof hy vanweë sy eie lotservaring al hoe dringender bewus geword het van die onheilspellende koers waarop ons bestaan en ons aardse woning gerig was. “Huishuur” is ’n gedig wat iets hiervan uitdruk. Luisteraars wat die Nederlander Marthinus Nijhoff se werk ken, sal iets hoor weerklink van dié digter se bekende gedig “Het uur U”.
Vandag is mooiweer,
los sy grasperksnyer,
haal die wasgoed in,
die kinders laat driewiele gekantel lê,
die skoppelmaai swaai onbeset,
voordeure oral is gesluit
en vensters toegeklap.
Dit is sy Uur,
Rentmeester wandel in die straat;
soos ’n asblikdraer
word hy gesigloos
met blawwe en beroering vergesel.
En as die honde korter kef,
benoud hul hokke soek,
want hy kom
deur die skielik skemerende straat.
Gelukkig is daar ook dié wesens wat dit regkry om die beperkinge van tyd en swaartekrag (en lot?) te oorstyg – as ’t ware die verganklikheid ’n bietjie te fnuik. Dink maar aan sy bekende “Bergskilpad”, daardie “Gewigopteller” van flussies – en die vlermuis waarvan ons ten slotte gaan hoor.
Die gedeë digter self – eintlik: sy geslypte verse – is ook só: weerbaarder, durender as die meeste dinge; meer verwant aan die sterre.
en ’n pieper wat sy dun gil-drade
om die stoeppaal hang;
’n klein sambreel word soos ’n mantel
die donserige bors-pels toegedek.
Sien hy deur windsels van die ewenaar
ontsaglik groot die poolstreek omgekeer
en heel die duister aardse meganiek
van vierkant, driehoek, sirkel,
in enkele stippelpunt gevang?
Hy fladder lomp
en vleg deur digte weefsels van gevaar,
onduiselig en nugter,
waar donker warmte is
en hy met piep en kras
aan sagte tepels van die sterre drink.
Plasing van hierdie huldiging met vergunning van RSG. Uitgesaaide weergawe toeganklik via potgooi by http://www.rsg.co.za/Program-Vorige/102/registreer.asp.
Leserskring. 2013. Die Gewildste Afrikaanse gedigte. Kaapstad: Human & Rousseau.
Malan, Lucas. 2016. Ernst van Heerden (1916-1997). In: Van Coller, H.P. (red.) Perspektief en profiel. ’n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, Deel 3. Pretoria: Van Schaik Uitgewers.
Malan, Lucas. 1992. Paradoks en parabool: ’n Sudie oor ernst van Heerden se latere poësie. Gidsreeks nr. 4. Pretoria: HAUM-Literêr.
Terblanche, Erika. 2014. Ernst van Heerden (1916-1997). In: ATKV-album, LitNet. http://www.litnet.co.za/ernst-van-heerden-19161997.
Verskeie van Ernst van Heerden se digbundels.
Tags: Bernard Odendaal huldig Ernst van Heerden, Ernst van Heerden, Ernst van Heerden Huldiging
Yves T’Sjoen. Vijftien jaar Ernst van Heerden-collectie
“Gent se torings skemer ver deur” – Vijftien jaar Ernst van Heerden-collectie in Poëziecentrum
Ter voorbereiding van een onderzoek naar de aanwezigheid van Breyten Breytenbach in het werk van de Nederlandse dichter, prozaïst en essayist H.C. ten Berge, en bij uitbreiding in het periodiek Raster (eerste reeks), maak ik gebruik van de boekencollectie van het Poëziecentrum in Gent. Niet alleen Ten Berge en Raster hebben mijn aandacht, en in het bijzonder de protestbundel Vingermaan (1980) en de tweede druk van Nieuwe gedichten (1981/1987) met een nawoord van Maarten van Buuren, ook Breytenbachs gevangenisgedichten zijn relevant voor mijn studie. De verzamelde tronkpoësie, uitgegeven als Die ongedanste dans. Gevangenisgedigte 1975-1983 (2005), is een van de bundels die zich in de omvangrijke verzameling bevindt met Afrikaanstalige poëzie, bloemlezingen en secundaire literatuur. De naam van haar schenker, Ernst van Heerden (1916-1997), is ermee verbonden.
Over Van Heerdens biografische relatie met en tekstuele verwijzingen in diens dichtwerk naar Vlaanderen heeft Lucas Malan een gedocumenteerd artikel gepubliceerd in het periodiek Deus ex machina. In de openingsalinea van de bijdrage verwijst hij naar het doctoraatsonderzoek dat Ernst van Heerden en ook W.E.G. Louw kort voor het begin van de Tweede Wereldoorlog aan de gemeentelijke universiteit van Amsterdam ondernamen. Na de oorlog, zo stelt Malan, nam Van Heerden de draad van zijn onvoltooide dissertatie weer op en hij promoveerde na bijna anderhalf jaar studieverblijf in Gent aan de toenmalige Rijksuniversiteit. Hij verbleef van september 1951 tot januari 1953 ten huize Marcel en Lisette de Backer aan wie hij het gedicht ‘Vlaandere’ in de bundel Reisiger (1953) opdroeg.
Enkele maanden voor het overlijden van Van Heerden brachten Zuid-Afrikaanse docenten binnen het kader van een door de Taalunie gefinancierd Gent-Boswellproject een bezoek aan de Universiteit Gent. Bij die gelegenheid signaleerde Johann Lodewyk Marais, een van de deelnenmers en later met Ad Zuiderent samensteller van een bloemlezing met de Afrikaans en Nederlandstalige landschapspoëzie, tijdens een bezoek aan het Poëziecentrum dat in de collectie geen Afrikaanstalige literatuur beschikbaar was. Dankzij de bemiddeling van Marais en de financiële inbreng van het Algemeen Nederlands Verbond, de Orde van de Prince, het Vlaams Instituut voor Zuidelijk Afrika en de Marnixring is de boekenverzameling van Van Heerden in Gent beland. Kort voor zijn dood, in september 1997, legateerde de Zuid-Afrikaanse dichter, criticus en hoogleraar van de Universiteit van die Witwatersrand (Johannesburg) zijn poëziecollectie aan de dichter en academicus Lucas Malan. Uiteindelijk ging de doodzieke Van Heerden in op het voorstel van Malan en het verzoek van Marais de bundels met opdrachten en de uitgebreide knipselverzameling met recensies te schenken aan het Poëziecentrum.
De geschiedenis van het legaat is beschreven in Die Burger van 25 november 1998. Tien jaar en twee dagen later waren de professoren Dorothea van Zyl en Wannie Carstens te gast in Gent. Die dag was het precies een decennium geleden dat de schenking is gerealiseerd. Door hun bemiddeling, alsook dankzij de betrokkenheid van Anton Bason van de Vista universiteit, zijn de boeken van Van Heerden raadpleegbaar in Gent. De voorbije jaren wordt de verzameling aangevuld dankzij een financiering van de PUK-Kanselierstrust (Noordwes-Universiteit Potchefstroom) en goodwill van de uitgeverijen Protea Boekhuis en NB Uitgewers. Met name Protea Book House legt zich de voorbije jaren toe op de uitgave van Afrikaanse vertalingen van Nederlandstalige poëzie. Het ontvangt voor die productie de noodzakelijke subsidie van de Nederlandse en Vlaamse letterenfondsen. Volgens de folder van Poëziecentrum wordt van elke nieuwe Afrikaanstalige poëzieuitgave in het fonds door de directeur Nicol Stassen een exemplaar geschonken aan de Van Heerden-verzameling. Elk jaar dragen ook Wannie Carstens en Louis Esterhuizen van Protea boekwinkel Stellenbosch er aanzienlijk toe bij dat de collectie systematisch wordt aangevuld met nieuwe uitgaven en persknipsels uit Zuid-Afrikaanse dag- en weekbladen.
Bijzonder aan de collectie zijn de gesigneerde bundels. Zo bevatten de boekenplanken met poëzie van Blum, Breytenbach, Eybers, Krog, NP van Wyk Louw en W.E.G. Louw, D.J. Opperman, Adam Small en Peter Snyder, om maar deze auteurs te noemen, eerste drukken met opdrachten aan Ernst van Heerden. De Van Heerden-collectie in Gent is de meest omvangrijke bibliotheek van Afrikaanstalige poëzie buiten Zuid-Afrika. De schenking omvatte aanvankelijk circa 600 bundels, momenteel telt de verzameling meer dan 1500 titels. Het is niet overdreven te stellen dat Poëziecentrum zich de voorbije jaren profileert als “een heus onderzoekscentrum voor Afrikaanse poëzie” in de Lage Landen.
Het poëziehuis is een archief- en documentatiecentrum dat onder meer nauw samenwerkt met de onderzoeksgroep Gents centrum voor het Afrikaans en de studie van Zuid-Afrika (Ugent, www.afrikaans.ugent.be). Studenten kunnen voor hun paper en masterscriptie terecht in de collectie. Onderzoekers, vertalers en bloemlezers, zoals destijds Gerrit Komrij voor De Afrikaanse poëzie in duizend en enige gedichten (1999), kunnen er hun werkzaamheden verrichten. De Zuid-Afrikaconnectie van PC wordt geregeld in de schijnwerper geplaatst. Zo was in januari 2014 Gert Vlok Nel te gast en binnenkort, naar aanleiding van het eredoctoraat dat de Universiteit Gent uitreikt, brengt Breyten Breytenbach een bezoek aan de instelling.
Voor de studie van de poëzie van het Afrikaans in Nederland en Vlaanderen is Poëziecentrum in Gent, naast het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam, een bakermat. Het bilaterale akkoord tussen de universiteiten van Gent en Stellenbosch voorziet een onderzoekscomponent die de volgende jaren méér zal worden uitgebouwd. Ook voor de onderzoeksprojecten die op stapel staan zal de Ernst van Heerden-collectie van goudwaarde zijn.
Lucas Malan, ‘Vlaamse neerslag. Over de Vlaamse gedichten van Ernst van Heerden’, in Deus ex machina (juni 2000), p. 46-48.
Folder 10 jaar Collectie Ernst van Heerden, Poëziecentrum, Gent 2008.
[Anoniem], ‘Skenking van groot versameling Afrikaanse digkuns só herdenk, in Die Burger, 25 november 2008.
Met dank aan Stefaan Goossens (Poëziecentrum) en Daniel Hugo voor de informatie. Stefaan Goossens is bereikbaar op bibliotheek@poeziecentrum.be. De on line-catalogus Afrikaanse poëzie is beschikbaar op http://www.poeziecentrum.be/ Documentatiecentrum en vervolgens Bibliotheek aanklikken. Via wwwiris Interface moet de gebruiker in de rubriek “database” Zuidafrikaans aanvinken.
Tags: Ernst van Heerden, Gent Poëziecentrum, Yves T'Sjoen
Posted in Wisselkaarten | Comments Off on Yves T’Sjoen. Vijftien jaar Ernst van Heerden-collectie
Louis Esterhuizen. Die metafoor as lugdrukboor
Ons weet almal dat die metafoor die lugdrukboor van die digkuns is, want dit is juis daardeur wat ‘n gewone prosateks resonansie (of is dit nou stoornis?) verkry en as iets poëties beskou word. Daarom dat ‘n artikel oor metaforiese taalgebruik en hoe dit ons denke beïnvloed op Psychology Today se webblad my aandag getrek het. David DiSalvo se artikel handel naamlik oor ‘n reeks van vyf verskillende ekspiremente wat deur Paul Thibodeau en Lera Boroditsky van die Stanford Universiteit gedoen is:
“Researchers Paul Thibodeau and Lera Boroditsky from Stanford University demonstrated how influential metaphors can be through a series of five experiments designed to tease apart the ‘why’ and ‘when’ of a metaphor’s power. First, the researchers asked 482 students to read one of two reports about crime in the City of Addison. Later, they had to suggest solutions for the problem. In the first report, crime was described as a ‘wild beast preying on the city’ and ‘lurking in neighborhoods’. Hierna is hulle gevra watter optrede dié misdade vereis; 75% het gestem ten gunste van swaar strawwe, met ‘n pleidooi ten gunste van meer tronke en selfs die steun van die weermag om die polisie te help om misdaad te bekamp. Net 25% was ten gunste van sosiale programme wat ‘sagter opsies’ soos onderwys en maatskaplike betrokkenheid behels.
Die tweede verslag wat die groep studente moes lees, het meer getemperde metafore bevat: “The second report was exactly the same, except it described crime as a ‘virus infecting the city’ and ‘plaguing’ communities. After reading this version, only 56% opted for great law enforcement, while 44% suggested social reforms.”
Interessant genoeg het die toetsgroep glo self nie besef in welke mate hul standpunt deur die bepaalde gebruik van metafore beïnvloed is nie. Toe hulle deur Thibodeau en Boroditsky gevra was om aan te toon watter gedeelte van die verslag hul standpunt bepaal het, het 97% na die misdaadstatistiek verwys en nié na die taalgebruik nie. Hierdie bevinding is dan glo ook deur verskeie ander eksperimente bevestig.
Maar watter gedig om hierby aan te haak? Natuurlik is daar sommer ‘n hele boekrak vol kontemporêre digters wat die metafoor met groot sukses gebruik … Myns insiens is dit egter Ernst van Heerden wat die metafoor soos min ander kon hanteer en na alle waarskynlikheid nog nooit die nodige erkenning voor gekry het nie.
Daarom, ‘n gedig van hom.
en ‘n pieper wat sy dun gil-drade
‘n klein sambreel word soos ‘n mantel
en heel die duister- aardse meganiek
© Ernst van Heerden (Uit: Kleur van donkerte: Verse 1942 – 1956 )
Tags: Ernst van Heerden, Vlermuis
Posted in Binneblik, Louis Esterhuizen | Comments Off on Louis Esterhuizen. Die metafoor as lugdrukboor
Desmond Painter. Tyd van verhuising…
Ek en Claire verhuis tans — van die woonstel na ‘n huisie in Stellenbosch. As ‘n mens in ag neem hoeveel werk so ‘n verhuising behels, en hoeveel emosionele spanning daarmee gepaardgaan, is dit nogal verbasend dat daar so min gedigte oor hierdie ervaring geskryf word!
Digters skryf alte graag oor hulle huise en die huisies by die see wat hulle begeer, maar waar is die gedigte oor die nagmerrie van trek! Goeie aarde, ek het nooit kon raai ek sou wens ek het minder boeke besit nie… In elk geval, ek kan op hierdie oomblik net aan een gedig dink wat hierdie onderwerp aanroer, Ernst van Heerden se ‘Aan die Verhuisingsmanne’ (uit Tyd van Verhuising, 1975) — en dis sommer ‘n ou classic ook:
Aan die Verhuisingsmanne – Ernst van Heerden
Tags: Ernst van Heerden
Posted in Desmond Painter | 4 Kommentare »
By Platrand, digby Ladysmith in KwaZulu-Natal, waar op 6 Januarie 1900 ‘n bloedige slag tydens die Anglo-Boereoorlog plaasgevind het, is ‘n kwatryn van Ernst van Heerden op een van die mure van die gedenkteken aangebring. Dit lees soos volg:
Deur hierdie hande het ‘n groter Hand
gestorte bloed so mildelik gesprei,
dat vingertoppe oor die heuwelland
na akkers wys waaruit die vryheid groei.
Die digter D.J. Opperman, wat in Noord-Natal gebore en grootgeword het, het die volgende kwatryn oor Platrand geskryf, wat moontlik as ‘n enigsins geïrriteerde ‘antwoord’ op Van Heerden se kwatryn beskou kan word:
PLATRAND BY LADYSMITH
Met vergesigte oor ‘n ou slagveld
lig ons beskermend en diep ontsteld,
O Heer, bo hierdie Burgerbeendere:
betongebare uit die groot geweld.
In die 1970’s het daar byna op Platrand ‘n Afrikaanse universiteit tot stand gekom. Die grond is deur die kinderlose mnr. Thys Jacobs, ‘n welgestelde boer van die distrik en oudstudent van die Universiteit van Stellenbosch, en sy vrou vir ‘n takkampus van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat beskikbaar gestel. Volgens oorlewering was Jacobs so vermoënd die Stadsraad van Kaapstad het by hom ‘n lening gehad!
Tags: DJ Opperman, Ernst van Heerden, Kwatryne, Ladysmith, Platrand, Stadsraad van Kaapstad, Universiteit van die Oranje-Vrystaat