Daar heers ’n gewyde stilte in die skoolsaal. Die skoolhoof het pas ’n gediggie voorgelees wat ’n skoolseun geskryf het ná die nuus dat dr. Hendrik Verwoerd, vermoor is.
Vandag word Verwoerd en sy bewindstyd, soms na verwys as die Verwoerdiaanse tydperk, in baie kringe as nét sleg aangebied. Dit word ook aangebied as synde sinoniem met apartheid, ’n beleidsrigting wat deur die VN uiteindelik tot misdaad teen die mensdom verklaar is.
“Daar is leiers erger as Verwoerd”, lui die opskrif van ’n artikel deur Murray la Vita, ook op Netwerk 24.
Verwoerd het ’n groot deel van sy skoolonderrig in Engels ontvang, maar sy ouers het na Brandfort in die Vrystaat verhuis waar hy matriek geslaag het en eerste in die Vrystaat gekom het. Hy het hierna by Maties gaan studeer, met die idee om predikant te word. Hy het egter gou sy kursus gewysig en sy doktorsgraad in sielkunde met lof ontvang.
In 1948 word hy politikus, en in 1950 word hy minister van naturellesake. Hy en die volkekundige, dr. Werner Eiselen, het begin werk aan ’n nuwe benadering naamlik respek vir swart etniese groepe se eiesoortigheid.
Ses jaar voor sy dood was daar ’n mislukte aanslag op sy lewe, maar in 1966 sterf hy in die parlement.
Vandag nog sal die regering op verskillende maniere geleenthede hou waar helde van die verlede geëer word, of hulle nou bomplanters was, selfs klein kindertjies met ’n landmyn op ’n plaaspad aan flarde geskiet het en vele meer. Maar om Verwoerd se nagedagtenis op te roep deur ander aspekte in herinnering te roep as dít waarmee sy nagedagtenis as boefagtig geskets word, is ’n doodsonde.
Vandag bak sy standbeeld op ’n klipkoppie in die Karoo, maar aan die voete daarvan groei ’n model-Afrikanerdorp waarin sy eie nageslag geen geringe rol speel nie.
Ek was gedurende 1966 werksaam as ‘n suster in die destydse Moedersbond kraamhospitaal in Pretoria. Ek was besig om ‘n babaseuntjie in die wêreld te help bring toe die nuusberig oor die radio kom …toet..toet…toet! Ek het die pasgebore die babaseuntjie aan sy moeder oorhandig en terloops gesê sy moet hom Hendrik noem terwyl die trane oor my wange gestroom het. Die moeder het inmiddellik ingestem. Klein Hendrik het (indien hy nog leef) op 6 September 50 jaar oud geword!
Ek is gebore die dag toe dr Verwoerd vermoor is. Ook rondom middagete. S o gister het ek my 50ste verjaardag gevier! Deur die jare het ek baie gewonder oor hoe SA nou sou gelyk het as hy nie vermoor is nie. Vir my was hy altyd n waardige man wat net die beste vir sy land wou he!