Opposisiepartye trek begrotingsrede uitmekaarTito Mboweni, minister van finansies, lewer die 2019-begrotingsrede [20 Februarie 2019]. (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) Die IVP is net een van talle politieke partye en organisasies wat nie beïndruk was met Tito Mboweni, minister van finansies, se 2019-begrotingsrede wat gister in die parlement gelewer is nie. Mkhuleko Hlengwa, woordvoerder van die IVP, sê dit was gepas dat Mboweni tydens sy begrotingsrede ŉ aalwynplant op die podium gehad het, aangesien dit aanduidend is “van die kern van ŉ opgedroogde fiskus”. “[Mboweni] het niks genoem om die probleme by die sukkelende staatsbeheerde ondernemings te takel nie. Ons land probeer in effek niefinansiële probleme met finansiële oplossings regmaak, met Eskom wat nou R23 miljard per jaar gaan kry vir sy ontbondelingsoefening. Hierdie begrotingsrede was die grootste aanduiding nóg dat ons ekonomie diep in die moeilikheid is,” het Hlengwa gesê. Volgens die IVP het Mboweni ook misluk deur die BTW van 15% nie te verlaag na 14% nie, deur nie ŉ kosteplan vir die stryd teen geslagsgebaseerdegeweld voor te stel nie, deur nie regeringsbesteding te besnoei nie en ook deur nie aandag te gee aan die kwessie rakende gratis tersiêre onderrig en die geweld by universiteite nie. Ook die ACDP meen Mboweni het nie veel gedoen om vertroue by beleggers en graderingsagentskappe in te boesem nie. “Die minister het baie min fiskale beweegruimte gehad gegewe die lae ekonomiese groei wat ons ervaar. Gevolglik was hy nie in staat om te hou by die pad van streng fiskale konsolidasie om toenemende staatskuld in te perk nie,” sê Steve Swart, die ACDP se woordvoerder oor finansies. Swart het bygevoeg die ACDP het gehoop om addisionele befondsing vir die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) te sien om sy nuwe ondersoekdirektoraat te finansier. “Die direktoraat gaan ŉ noodsaaklike rol speel om diegene wat betrokke is by staatskaping en korrupsie aan die pen te laat ry en die gesteelde openbare fondse terug te kry.” Die EFF het soos verwag Mboweni gekritiseer oor die regering se grondonteieningsplanne wat nie met die rooi barette se radikale sienings ooreenstem nie. “Die minister praat oor die allokering van geld vir die aankoop van grond, terwyl ons alle grond gaan onteien sodat dit aan die staat behoort om gelyk verdeel te word,” sê die EFF in ŉ verklaring. Tito Mboweni, minister van finansies, met adjunkminister Modli Gungubele en direkteur-generaal Dondi Mogajane weerskante van hom kom by die parlement aan vir die 2019-begrotingsrede [20 Februarie 2019]. (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) Die EFF is ook ontevrede oor die verhogings in maatskaplike toelae en sê die verhogings is te min om enige werklike invloed op toelaagbegunstigdes te hê. “Betekenisvolle verhogings sou wees om die maatskaplike toelae te verdubbel sodat daar noodsaaklike verligting vir die armes gebring kan word.” Die party is ook boos dat staatsamptenare nie in die komende finansiële jaar bonusse sal ontvang nie en meen “dit is ŉ teken van die onderwaardering van die harde werk wat staatsamptenare doen”. “Die voorgestelde afleggings van staatsamptenare is ŉ duidelike teken van ŉ nieu-liberale raamwerk wat voortgaan om die kapasiteit van die staat te ondermyn. In plaas daarvan dat ŉ kwalitatiewe staatskapasiteit opgebou word, maak die regering meer staat op die private sektor deur korrupte tenders met opgeblase pryse. Om ŉ model te bou en te bedryf wat nie gesentreer is rondom staatskapasiteit nie, sal net tot die voordeel van korrupte multinasionale korporasies strek. Die regering kan nie bekostig om vaardighede te verloor nie en daarom ondersteun ons nie die voorgestelde afleggings nie.” Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, is ook nie ingenome met Mboweni se reddingsboei aan Eskom nie. “Die minister faal om ŉ werklike oplossing vir die kragvoorsiener se finansiële krisis te bied. Die R23 miljard wat bewillig is om Eskom finansieel te ondersteun, is nie genoeg om hom van ondergang te red nie,” sê hy. “Dit is teleurstellend dat die minister nie die privatisering van Eskom aangekondig het nie aangesien die VF Plus dit beskou as die enigste oplossing vir die krisis.” Alf Lees, die DA se skaduminister van finansies, sê op sy beurt die aankondiging dat daar geen verhoging in persoonlike belasting sal wees nie, beteken nie dat belastingbetalers nie meer gaan opdok nie. “Die gebrek aan enige inflasie-gekoppelde verhogings in persoonlike belastingkerwe is in effek ŉ inkomstebelastingkoers-toename wat ŉ bykomende R12,8 miljard sal oplewer,” sê Lees. “Nog ŉ effektiewe belastingverhoging is die versuim om die mediese belastingkrediet vir inflasie aan te pas en só word ŉ bykomende R1 miljard in belasting ingevorder. Dit sal pensioenarisse hard tref, veral dié met ŉ vaste inkomste.” Lees het ook die finansiële reddingsboeie wat aan Eskom, SAL, SA Express en die Poskantoor gegee is bevraagteken. “Die minister vra die vraag of ons werklik die sukkelende staatsondernemings nodig het, maar gaan dan voort om nog reddingsboeie vir hulle te gee,” sê hy. “Die minister het ŉ dapper poging aangewend om ŉ begroting saam te stel wat aan die eise van verskeie rolspelers voldoen, maar wat in effek die grootste probleme omseil tot ná die verkiesing in Mei, wanneer dit waarskynlik in die skoot van ŉ nuwe minister van finansies gaan val.”