Die ANC het raad vir Amerika – maar wie het raad vir ons?Deur Daniël du Plessis Daniël du Plessis. Die nuusdekking oor onluste in Amerika was vir talle mense in Suid-Afrika ’n surrealistiese toneel. Hoe kan iets wat so ver van ons af is, tog so bekend lyk? Dit is daarom nie te verbasend dat Suid-Afrikaanse politici, dalk uit gewoonte, ook ’n eiertjie daaroor te lê gehad het nie. So het ANC woordvoerder, Pule Mabe, ’n beroep op die Suid-Afrikaanse regering gedoen om raad aan die VSA te bedien oor hoe om “rassespanning te verlig en sosiale kohesie te bevorder”. Dit is nie duidelik watter raad mnr. Mabe in gedagte het nie – en waarom die ANC sover versuim het om daarmee Suid-Afrikaanse rassespanning op te klaar nie. Gelukkig het Suid-Afrika al etlike dekades se ervaring met die ANC, en daarom kan ons met redelike selfvertroue spekuleer oor wat presies die ANC vir die Amerikaners sou sê. (Dis nou as Amerika ooit die onverklaarbare behoefte sou ervaar om vir daardie raad te vra.) Die spanninge reg deur Amerika en Suid-Afrika op grond van ras is nie eintlik, behoorlik beskou, die een of ander besondere fenomeen wat ontstaan wanneer bevolkings se melamienvlakke verskil nie. Nee, dit is eerder die doodnormale gevolg van ’n samelewing waar daar verskillende groepe met verskillende belange bestaan. Die probleem ontstaan egter eers wanneer daardie belange teenstrydig is – wanneer ’n samelewing nie tegelykertyd ewe veel plek vir alle belange kan inruim nie. Ons leef in ’n beperkte wêreld, met beperkte hulpbronne – en dit is dus nie verbasend dat hierdie verskynsel gereeld voorkom nie. Ook kan dit gebeur dat dit juis een bevolkingsgroep se behoefte is dat ’n ander groep aktief te nagekom word. ’n Sirkel kan nie terselfdertyd ’n vierkant wees nie – en so ook kan jy nie tegelyk dieselfde aandag aan twee sulke teenstrydige belange gee nie. Histories – en baie oorvereenvoudig – is daar maar twee hoofstrategieë wat gebruik word om hierdie netelige kwessie op te klaar. Een manier om aandag aan teenstrydige belange te gee, byvoorbeeld, is om dit te vereenvoudig na een stel belange toe. In werklikheid beteken dit dat jy jou nie langer hoef te bekommer oor twee of meer belangegroepe nie, want jy het jou situasie vereenvoudig tot een. Dit kan gebeur deur dialoog, oortuiging – of, meer algemeen – deur swakker groepe te laat konformeer met mag. Suid-Afrika se strategie vir sosiale kohesie val baie sterk binne hierdie kamp. Op sy beste het dit bestaan uit die reënboognasie-narratief – ’n nuwe uitverkore volk wat almal saam in dieselfde rigting trek. Die realiteit het egter baie vinnig anders geblyk, en Suid-Afrika word baie duidelik uit een baie spesifieke politieke en ideologiese groepering regeer. Natuurlik word almal beleefd genooi om te kom konsulteer rakende beleid, maar dan ook net so beleefd weer geïgnoreer. Dit is uiteraard ’n baie harmonieuse bestel – mits jy jouself binne die politieke magsblok bevind. Enigiemand daarbuite sal egter goed vertroud wees met die realiteit van ’n politieke bestel wat jou as ’n tipe veragtelike hulpbron sien, in plaas van ’n burger. Hieruit spruit beleide soos onteiening sonder vergoeding (OSV), swart ekonomiese bemagtiging (SEB), gedwonge beleggings en immergroeiende druk op ’n immerkrimpende belastingbasis. Daar is egter ook ’n ander manier om teenstrydige belange in ’n samelewing te hanteer en, ironies genoeg, was dit dan ook hierdie strategie wat tot Amerika se grootste suksesse en breë welvaart gelei het. Samelewings kan ook aanvaar dat teenstrydige belange ’n feit van die lewe is. Dit beteken dat mens alle groepe en individue die ruimte moet gee om daardie belange na te streef en, uiteindelik, vir mekaar tot voordeel en hulp te wees om sodoende onderskeie belange uit te leef. Dít, mnr. Mabe, is goeie raad. En iets wat ons self eers maar ter harte kan neem. Hierdie nuuskommentaar word deur Pretoria FM verskaf. Luister daagliks na Klankkoerant op Pretoria FM vir die jongste nuuskommentaar.