Verlies en die rouproses - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Verlies en die rouproses
Verlies is ʼn onvermydelike deel van die lewe en die meeste van ons het al verlies ervaar. Droefheid is ʼn natuurlike deel van die herstelproses ná enige vorm van verlies, maar die intensiteit en duur van die rouproses hang af van die aard van die verlies, en verskil ook van persoon tot persoon.
Die spektrum van verliese wat mens kan ervaar, is baie wyd en het tot ʼn meerdere of mindere mate ʼn lewensveranderende uitwerking op jou lewe en jou menswees. Dis baie waarskynlik dat elke mens minstens een, maar moontlik selfs meer, verliese in sy of haar lewe sal ervaar. Wat een persoon as ʼn groot verlies sal ervaar, sal nie noodwendig vir ʼn ander persoon so traumaties wees nie.
Wat word beskou as verlies?
Die afsterwe van ʼn lewensmaat, kind, ouer, broer of suster, ʼn naby familielid, ʼn vriend of vriendin, of ʼn miskraam
Die verlies aan gesondheid weens terminale of chroniese siekte
Die verlies van ʼn sintuig of ledemaat
Verlies aan beheer oor jou liggaam (as gevolg van verkragting of betreding van jou persoonlike ruimte)
Leë nes of wanneer kinders en kleinkinders emigreer
ʼn Egskeiding of die beëindiging van ʼn ernstige verhouding, jare lange vriendskap, of ʼn verhoudingsbreuk met ʼn familielid
Verlies aan inkomste weens werkverlies
Verlies van materiële besittings weens diefstal, brand of natuurramp of wanneer jy insolvent verklaar word
Verhuising, veral wanneer dit met grootskaalse vermindering van aardse besittings gepaardgaan, of wanneer jy na ʼn ander stad verhuis en vriende en alles wat bekend is, moet agterlaat
Die dood van ʼn geliefde troeteldier
Die verlies van ʼn droom of toekomsvisie
Verlies aan veiligheid en/of sekuriteit
Verlies aan vryheid weens gevangeskap
Simptome wanneer iemand verlies ervaar
Emosioneel: onbedaarlike huilbuie, hartseer, rusteloosheid en geïrriteerdheid, voel dat niemand jou verstaan nie, depressie, konsentrasieprobleme, woede, selfverwyt en verwyt ander mense, gevoelens van onwerklikheid, voel of jy wil vlug, wisselende emosies
Fisiek: diarree, lighoofdigheid, hartkloppings, knop in die keel, hoofpyn, naarheid, aptytverlies, kortasemigheid, moegheid en slaapversteurings, nagmerries, angsaanvalle, senuweeagtigheid, vrees, ontstellende gedagtes, sosiale afsondering
Die fases van rou soos dit deur Elisabeth Kübler-Ross geïdentifiseer is
Ontkenning: Dis die natuur se manier om seker te maak dat jy op ʼn gegewe stadium nie meer absorbeer as wat jy kan nie. Dit help ons om die skok van verlies te hanteer. Jy soek na maniere om deur die dag te kom, jy wonder of jy kan voortgaan met jou lewe, hoe jy dit kan doen, en waarom.
Woede: Erken jou woede ─ hoe meer woede jy ervaar, hoe makliker sal dit uiteindelik vervaag. Woede het geen perke nie en kan oorspoel na alle verhoudings ─ jouself, medici, vriende en familie, die afgestorwene, en selfs na die persone of situasie wat volgens jou vir jou verlies verantwoordelik was, en selfs na God toe. Dit kan vir jou ʼn anker wees wat tydelike struktuur verleen aan die niksheid na jou verlies.
Onderhandeling: Jy onderhandel met God: “Ek sal nooit weer met my man baklei as U hom laat bly leef nie.” Ná die verlies sal jy dalk sê: “As ek die res van my lewe daaraan wy om goed te doen aan ander, word ek dalk eendag wakker en besef dat alles net ʼn nare droom was.” Jy raak verlore in ʼn doolhof van “Wat as…” of “As ek maar net…”. Jy leef in die verlede en probeer jou uit die pyn uit onderhandel.
Depressie: Jy word opnuut met die werklikheid gekonfronteer en dit voel asof jy nooit uit hierdie donker put sal kom nie. Depressie is ʼn natuurlike reaksie op verlies en nie ʼn teken van geestesongesteldheid nie.
Aanvaarding: Dit beteken nie dat wat gebeur het jou goedkeuring wegdra nie. Jy aanvaar net die werklikheid wat nooit weer sal verander nie. Jy beleef nou meer goeie as slegte dae en leer om by die veranderde situasie aan te pas en daarmee saam te leef. Jy leef weer voluit en geniet die lewe sonder om skuldig te voel. Maar dis ʼn tydsame proses en gebeur nie oornag nie.
Só herstel mens van droefheid ná verlies
Erken jou verlies. Huil en gee uiting aan jou woede en frustrasie. Gesels met jou familie en vriende wat jou graag sal wil ondersteun. Indien nodig gaan spreek ʼn berader of jou predikant of pastoor. Sluit aan by ʼn ondersteuningsgroep van mense wat soortgelyke verlies gely het. Sien om na jou fisieke, geestelike en emosionele welstand deur gesond te eet, te oefen en alkohol en antidepressante te vermy. Ontspan, lees gedigte, inspirerende boeke, luister na mooi musiek. Vir bemoediging, lees jou Bybel. Keer so gou moontlik terug na jou alledaagse roetine. Wees voorbereid op terugvalle wat veroorsaak word deur datums, herdenkings- en feesdae, plekke en situasies wat jou aan jou geliefde of jou verlies gaan herinner. Met verloop van tyd en met geduld en ondersteuning sal dinge beter raak
Jou verlies kan nooit ongedaan gemaak word nie, maar jy sal uiteindelik weer die lewe kan geniet.
Primary Care Coalition. https://primarycarecoalition.org/wp-content/uploads/2015/11/grieving-Fact-Sheet.pdf
Counseling and Mental Health Division. University of Texas. https://cmhc.utexas.edu/griefloss.html
Kan ek voorkom dat my hare grys word?
Hoe om tevrede te wees met jou lewe
Raak só van ongebruikte medisyne ontslae