Sy meen jong Suid-Afrikaners wat ’n eie onderneming wil begin, moenie onnodig lank daaroor wroeg nie, maar wel hul bedryf versigtig kies sodat groot maatskappye hulle nie vertrap nie, het sy aan Change Exchange gesê.
Sy het die versreël Be nobody’s darling uit die gelyknamige gedig van die Amerikaanse skrywer Alice Walker, van The Color Purple-faam, vir haar toegeëien, het sy op haar webtuiste vertel.
As rubriekskrywer vir Business Day en vir Acumen, ’n sakejoernaal van die Gordon Institute of Business Science, het sy gereeld kommentaar gelewer op kwessies van openbare ekonomiese belang.
Makhaya het al oor haar bewondering vir die onafhanklike skolegroep Curro geskryf en dit ’n “uitsonderlike sukses in bekostigbare onderrig” genoem, en gunstig geskryf oor die bank Capitec se rol in toeganklike finansiering.
Sy glo ’n mens moet na alle kante van ’n saak kyk en lug haar mening selfs wanneer hewige debat oor omstrede kwessies woed.
Gedurende die Rhodes Must Fall-protes in 2015 teen koloniale simbole soos die Cecil John Rhodes-standbeeld by die Universiteit van Kaapstad het sy in Business Day geskryf die Britse mynmagnaat en politikus se erflating is beperk deur die seksisme en rassisme van sy era, maar sy nalatenskap wat studiebeurse (soos die een wat haar aan Oxford help studeer het) betref, dui op ’n erkenning van sekere universele waardes.
Sy meen alle rolspelers sal opofferings moet maak as Suid-Afrika beter met die res van die wêreld wil meeding.
“Ons moet na ’n ekonomie van matige koste en hoë produktiwiteit oorskakel. Ons moet onwrikbaar wees in ondersoeke na ons swakheid in onderrig, gesondheid, landsbestuur en infrastruktuur . . . en dit regruk,” het sy op Change Exchange gesê.
Dit was juis onder hom dat China ’n beduidende belegging in dié groep gemaak het. Ná sy uittrede het hy ’n ruk lank bly handgee, eers as senior bankier en sedert 2016 as mede-adjunkvoorsitter van die groep.
Hy het aan die voormalige openbare beskermer Thuli Mandonsela vertel hoe hy ’n omkoopaanbod van die Guptas om as nuwe finansiesminister na hul pype te dans geweier het.