Traangas, formeel bekend as 'n traanmiddel of traanrook (van die Latynse lacrima, wat "traan" beteken), is 'n chemiese wapen wat ernstige oog, asemhaling – en vel irritasie, pyn, braking en selfs blindheid veroorsaak. Dit stimuleer die senuwees van die traanklier in die oog om trane te produseer. Algemene traanmiddels sluit pepersproei (OC gas), 'CS gas', 'CR gas', 'CN gas' (fenasiel chloried), nonivamide, bromo-asetoon, xilliel bromied, syn-propanethial-S-oksied (afkomstig van uie), en Mace ('n handelsnaam mengsel).
Die Kaliforniese Gif Beheerstelsel het 3,671 verslae ontleed van pepersproei beserings tussen 2002 en 2011. Ernstige simptome wat mediese evaluering benodig heet, is gevind in 6.8% van die mense, met die mees ernstige beserings aan die oë (54%), respiratoriese stelsel (32%) en die vel (18%). Die ergste beserings is opgedoen tydens wetstoepassing opleiding, wanneer mense opsetlik buite aksie gestel is en tydens wetstoepassing (hetsy tov individue of skare beheer).
Soos met alle nie-dodelike of minder-dodelike wapens is daar 'n risiko van ernstige permanente beserings of dood wanneer traangas gebruik word. Dit sluit die risiko in om deur die traangas houers getref te word wat erge kneusing, verlies van sig, skedel frakture of selfs die dood tot gevolg kan hê. 'n Insident van ernstige vaskulêre besering agv traangas doppe is berig uit Iran, met hoë vlakke van geassosieerde senuwee beserings (44%) en amputasie (17%), sowel as gevalle van kopbeserings in jong mense.
Terwyl die mediese gevolge van die gasse self gewoonlik beperk is tot mindere vel inflammasie, kan vertraagde komplikasies ook voorkom: mense met vooraf-bestaande respiratoriese toestande soos asma, wat 'n verhoogde risiko het, is geneig om mediese aandag te benodig en kan soms hospitalisasie of selfs ventilasie ondersteuning benodig. Vel blootstelling kan chemiese brandwonde  of allergiese kontak dermatitis veroorsaak. Wanneer persone op 'n kort afstand getref word of uitermate blootgestel word, kom oogbeserings voor en littekens van die kornea kan lei tot permanente verlies van gesigskerpte.
Die gebruik van traangas is verbode in talle lande maar die gebruik daarvan deur die polisie en vir private self-verdediging word nie op dieselfde manier uitgesluit nie. Gewapende magte kan traangas wettiglik gebruik tydens oefensessies (met die gebruik van gasmaskers) en vir onlusbeheer. In 1914 is Xilliel bromied as 'n gewilde traanmiddel gebruik omdat dit maklik was om voor te berei.
Die Amerikaanse Chemical Warfare Service het traangas granate ontwikkel om te gebruik in onlusbeheer in 1919.
Oproer beheer[wysig | wysig bron]
Sekere traanwekkende agente word dikwels gebruik deur die polisie om inskiklikheid teweeg te bring, en veral traangas word gebruik. In sommige lande soos Finland, Australië en die Verenigde State word Mace algemeen gebruik. Die Mace tipe selfverdedigingswapen is gebaseer op pepersproei en kom in klein spuitkannetjies terwyl weergawes wat CS bevat vir die polisie vervaardig word.
Tipiese vervaardiger waarskuwings op traangas lui: "Gevaar: moenie direk na persone afvuur nie. Ernstige besering of dood mag voortspruit". Sodanige waarskuwings word nie noodwendig gerespekteer nie. In die 2013-oproere in Turkye was daar honderde beserings onder betogers wat geteiken is met traangas projektiele.[verwysing benodig] In die Israelies-besette gebiede word dit gereeld gedokumenteer deur die Israeliese menseregtegroep dat Israeliese soldate traangas houers direk naby aktiviste afvuur – sommige het gelei tot sterftes.
Traangas gewere het egter nie 'n verstelling wat met die hand gedoen kan word om die trefafstand aan te pas nie. Die enigste manier om die projektiel se trefafstand aan te pas is om teen die regte hoek na die grond te vuur. Om verkeerd korrel te vat sal die kapsules wegstuur van die teikens af, wat 'n risiko veroorsaak vir nie-teikens. Dit het gebeur tydens die 2013 betogings in Brasilië en die 2014 Hong Kong Protes.
Traangas word afgevuur om betogers uiteen te dryf buite die regeringshoofkwartier tydens 2014 Hong Kong Protes – 28 September 2014. 87 traangas bomme is afgevuur na betogers op Harcourt Pad.
Traangas granaat word terug geslinger na Israeli soldate tydens Palestynse protes in Ni'lin, Julie 2014
Teëmaatreëls[wysig | wysig bron]
'n Verskeidenheid van beskermende toerusting kan gebruik word as teenwigte in traangas aanvalle, insluitend gasmaskers en respirators. Tydens onluste gebruik betogers soms toerusting (afgesien van eenvoudige lappe of klere oor die mond) soos swembrille en aangepaste water bottels om hulself teen traangas te beskerm.
Daar is geen spesifieke teenmiddel vir algemene traangasse nie. Om van die gas weg te kom en vars lug te kry is die eerste aksie. Dit is raadsaam om klere wat begas is, te verwyder en om nie besmette handdoeke te deel met ander mense nie – dit kan velreaksies verminder. Dit word ook aanbeveel om kontaklense onmiddellik te verwyder.
Sodra 'n persoon eens aan traangas blootgestel is, is daar 'n verskeidenheid van metodes om so veel as moontlik chemikalieë te verwyder en die simptome te verlig. Die standaard noodhulp vir oë wat brand is om dit uit te spoel met water. Daar is egter berigte dat water die pyn van CS gas kan vererger. Sommige bewyse dui daarop dat 'n Diphoterine oplossing, 'n noodhulp produk vir chemiese bespatting, kan help met okulêre brandwonde of chemikalieë wat in die oog gekom het.
Aktiviste in die Verenigde State van Amerika, die Tsjeggiese Republiek, Venezuela en Turkye het berig dat hulle na traangasaanvalle van teensuurmiddel gebruik maak soos Maalox wat met water verdun is. Daar is ook verslae van hierdie teensuurmiddels nuttig is vir die traangas nagevolge, en vir kapsikum-geïnduseerde pyn op die vel. Groente-olie en asyn word ook as oplossing voorgehou om die brand te verlig wat veroorsaak word deur pepersproei.
Boererate[wysig | wysig bron]
Asyn, petroleum jellie, melk en suurlemoensap oplossings word ook gebruik deur aktiviste. Dit is onduidelik hoe effektief hierdie middels is. Asyn, in besonder, kan die oë brand en langdurige inaseming kan ook irritasie van die lugweë veroorsaak.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Traangas&oldid=1800103"
Die bladsy is laas op 9 September 2018 om 15:51 bygewerk.