Nuuskommentaar: Populisme, geestelike belewenis en demokrasieFoto: Frankbeckerde/Pixabay.com Die groot opruk na Bloemfontein vir Angus Buchan se It’s Time-saamtrek is al ver gevorder. ’n Groep perderuiters van Bethlehem is al in die stad. Uit die Kaap kom ’n groep fietsryers wat ’n paar bekende name insluit. Volgens berigte is minstens een trein gereël. Ander sal op meer konvensionele metodes na die byeenkoms kom, soos per motor, motorfiets of met lugdienste, en waarskynlik selfs private vliegtuie. Die aanvanklike mikpunt van ’n miljoen mense sal na verwagting ruim oortref word. Dit is moeilik om op een slag die omvang van die logistiek vir so ’n groot byeenkoms in te dink. Van die gras sny en baal, tot die oprigting van genoeg mobiele toilette tot grootskerms, die lê van kilometers elektriese kabels, die organisering van voldoende slaapplek in een van die land se kleiner stede, verkeerbeheer, te ete en te drinke en vele meer. Dit om te bid vir die land se toekoms te midde van talle dinge wat nie pluis is nie. Buchan dui aan dat hy oor sake sal bid wat die Here hom op die hart lê, en dat dit beteken dat nie aan almal se verwagtinge voldoen sal kan word nie. Van die ondersteuners is ergerlik as ’n kommentator net vaagweg klink of hy probeer om die saamtrek vir politieke doeleindes te kaap, soos vir die huidige rollende aksie om van pres. Jacob Zuma ontslae te raak. Zuma en sy bewind word van onder meer immoraliteit, korrupsie en vele meer beskuldig, en so iets moet “noodwendig” aanklank vind by ’n byeenkoms soos It’s Time. Of moet dit? Vir baie mense is ’n byeenkoms soos It’s Time ’n broodnoodsaaklike geleentheid om die siel te voed. Dit verdien nie om gekaap te word nie – nie vir politiek nie, en ook nie vir enige ander doelwit nie. Die Christen is immers ’n werktuig van God, nie God ’n werktuig van die mens nie. Vir baie is so ’n byeenkoms nie hul “scene” nie, en is gebed veel meer ’n binnekamer-saak. Dat die organiseerders van die veldtog om van Zuma ontslae te raak, hard sal probeer om kerke en godsdienstige groepe aan boord te kry, is ’n gegewe. In die jongste verwikkeling, met die totstandkoming van die Freedom Movement, is aangekondig dat benewens politieke partye ook vakbonde en burgerlike instellings deel is van die beweging. Volgens die aanvanklike berigte is godsdiensgroepe ook deel daarvan, maar behalwe dat aangekondig is dat emeritus aartsbiskop Desmond Tutu dit ondersteun, is nie genoem wie hierdie deelnemende godsdiensgroepe is nie. Aansprake dat Solidariteit en AfriForum deel hiervan is, kan nie uit dié instansies se Facebookblaaie bevestig word nie. Wat nie beteken dat dié organisasies niks doen nie. Daar is byvoorbeeld aangekondig dat na die konstitusionele hof geappelleer word oor die Kovsie-taalbeleid, en dat Solidariteit as deel van sy veldtog teen rassisme die regering later vanjaar by verskeie nasionale en internasionale instansies gaan verkla. By ’n beraad het kenners die regering daarvan beskuldig dat rassisme sy lewensaar is. Meer oor die inhoudelike van die Freedom Movement sal mettertyd bekend word. Nou is dit belangrik om te weet dat die volgende groot saamtrek op 27 April by Vryheidspark beplan word. Dit is duidelik dat groot optogte en saamtrekke vir Zuma pla, veel meer as petisies en griefskrifte met veel meer handtekeninge as optoggangers. Hy het die optoggangers al erg met die teerkwas bygedam deur skynbaar moeiteloos twakstories daaroor te fabriseer. En ja, die optoggangers is van rassisme met denkbeeldige plakkate uitgebeeld. Nou het hy die Pase benut om te sê hy wat Zuma is, is deur God uitverkies, en dat die optoggangers teen die wil van God optree. Terselfdertyd sal die organiseerders van die Freedom Movement die oë op Bloemfontein gerig hou, en iets probeer wys word oor hoe Buchan daarin kon slaag om soveel mense by sy byeenkoms te kry. Selfs al word die miljoenkerf nie naastenby gehaal nie, sal die opkoms waarskynlik met gemak ruim meer mense oplewer as die sowat 30 000 wat die anti-Zuma-mense by die Uniegebou kon saamtrek. Die Freedom Movement se groot probleem is dat ons Grondwet, soos baie ander in die wêreld, nie voorsiening maak vir ’n redelik gladde demokratiese proses om tydens termyne van ’n president ontslae te raak as hy die kluts sou kwytraak nie. In lande soos Venezuela, Suid-Korea en die Oekraïne het dié leemte tot oproer, en plek-plek selfs lewensverlies, gelei. In Suid-Afrika word die proses gekompliseer deurdat ’n president nie regstreeks deur die kiesers gekies word nie, maar deur gebrekkige prosesse deur die regerende party. ’n Persoon wat sy party deur sy populisme gevange hou, is dus so goed soos onaantasbaar. Maar, waarsku Lindie Koorts, dosent in geskiedenis aan die Vrystaatse Universiteit, populisme is nie demokrasie nie. Maar hoe gemaak as die regerende party in ’n heterogene samelewing etnisiteit monopoliseer om ’n meerderheid te verskans, en in wese ’n meerderheidsdiktatuur verskans? En die leier sy posisie deur populisme behou? Die Freedom Movement self bestaan uit ’n versameling van leiers wat op kleiner skaal kenmerke van populisme het. Populistiese leiers se verdraagsaamheid teenoor mekaar bly gewoonlik net intak as elk sy eie “mishoop” het, maak nie saak hoe klein nie, waar elk kan koning kraai. Om saam te span, al is dit net vir ’n enkele projek, is ’n betreklik vreemde ervaring en die duursaamheid daarvan onbeproef. Tog is daar meriete daarin om te reken dat wat die ondersteuners betref, daar ’n saak uit te maak sal wees dat ’n klein populis + ’n klein populis + ’n bitter klein populis = ’n taamlike groot populisme kan oplewer. Die breë kieserskorps besef immers dat klein wees in ’n heterogene samelewing sonder erkenning van minderheidsregte, soos bepaal deur die Internasionale Reg, ’n voortdurende stryd oplewer teen onregte. Die Solidariteit Beweging se Plan B is in hierdie verband meer as net ’n sektorale veiligheidsnet, en durf nooit mee slap gelê word nie.