Konflik in Oekraïne sal oral gevoel word – ook in SATenks van die Oekraïnse weermag neem deel aan ‘n oefening in die Dnipropetrovsk-streek. (Foto verskaf deur Oekraïnse gewapende magte/AFP) Oekraïne is dalk duisende kilometers van Suid-Afrika, maar sou ŉ oorlog tussen Rusland en Westerse bondgenote van Oekraïne uitbreek, sal die rimpeleffek daarvan wêreldwyd gevoel word – ook op tuisbodem. Rusland se troepe is die afgelope paar weke reeds op gereedheidsgrondslag langs die grens van Oekraïne geplaas, terwyl Amerika en Engeland dreig met sanksies en militêre aksie teen Rusland, sou hy die land binneval. Rusland is skynbaar vies oor die moontlikheid dat Oekraïne by Navo ingelyf gaan word. Jaco Kleynhans, hoof van internasionale skakeling vir die Solidariteit Beweging, sê ŉ volskaalse oorlog sal alles van internasionale handel tot oliepryse en die pryse van landbouprodukte negatief raak. “Dit kan ŉ tyd van wêreldwye spanning en konflik inlui wat wêreldwyd gevoel word,” sê Kleynhans. “ŉ Oorlog veroorsaak ŉ versteuring in die globale ekonomie wat met die huidige herstel van die wêreldwye ekonomie baie sleg sal wees. Niemand kan sê ‘dit raak ons nie’, want dit sal die hele wêreld raak. “Sommige van die wêreld se grootste moondhede is betrokke. Niemand weet regtig waar China staan nie, maar die werklikheid is tog dat daar die afgelope paar jaar groeiende spanning tussen lande soos Rusland, China en die VSA was.” Kleynhans sê egter die kans op ŉ volskaalse soort derde wêreldoorlog tussen Rusland en die Weste is skraal. “Dit is hoogs onwaarskynlik. Die Amerikaanse burgery is negatief oor oorlog ná die oorloë in Irak en Afghanistan en daar is nie ŉ aptyt vir oorlog nie. “En as die Amerikaners nie veg nie, sal die Europeërs nie veg nie.” Talle Europese lande het die afgelope paar jaar boonop hul militêre begrotings besnoei. Prof. Jo-Ansie van Wyk, ŉ kenner in internasionale politiek aan Unisa, stem saam dat pres. Joe Biden, die Amerikaanse leier, waarskynlik nie ŉ oorlog sal wil sien nie. Soldate van Oekraïne wag in die dorp Avdiivka, te midde van hoop dat die spanning in die streek vreedsaam ontlont kan word. (Foto: Will Vassilopoulos) Wat dalk moontlik is, is ŉ klein inval van ŉ gedeelte van Oekraïne waarmee Rusland “die water toets”, sê Kleynhans. Onder pres. Wladimir Poetin het die Russe dit in 2014 in die Krim-skiereiland gedoen en hy beset steeds gedeeltes van Georgië nadat hy die land in 2008 binnegeval het. Van Wyk meen ook só ŉ scenario is eerder moontlik as ŉ volskaalse oorlog. “Ek dink daar kan ten minste ŉ skermutseling wees – iemand verloor dalk sy cool en trek ŉ sneller, of daar kan verbyvlugte of moontlik ŉ bom op Oekraïense grondgebied wees. “Ek dink ook die uittarting gaan beslis voortgaan.” Van Wyk noem dit ŉ kruitvat-scenario en maan dat dit nie goeie gevolge vir enigiemand gaan inhou nie. Sy sê verskeie individuele leiers, soos Frankryk se pres. Emmanuel Macron, is nou in gesprek met Poetin in ŉ poging om ŉ diplomatieke oplossing te vind. “Poetin hou daarvan, al die aandag is nou op hom.” Oor die moontlikheid van ŉ inval waarsku Kleynhans egter ook: “Met Poetin weet ŉ mens nooit nie.” Volgens hom is die Weste in ŉ moeilike posisie om sinvol op Rusland se optrede te reageer. “Die enigste remedie vir die Weste – omdat hy waarskynlik nie oorlog sal voer nie – is byvoorbeeld sanksies of die afsny van invoere.” Rusland is egter een van die wêreld se grootste olie- en gasprodusente en enige oorlog waarby hy betrokke raak, sal ongetwyfeld lei tot prysstygings. Dieselfde geld vir prysstygings in gewasse soos mielies, koring en rys. Europa voer talle produkte uit na Rusland, en ŉ land soos Duitsland kry ŉ derde van al sy gas uit Rusland. Dit beteken daar is baie op die spel vir albei kante. Invloed op Afrika Suid-Afrika se pres. Cyril Ramaphosa en Russiese pres. Wladimir Poetin tydens ‘n beraad in 2019. (Argieffoto: Sergei Chirkov/AFP) Suid-Afrika het hom sedert die eskalering van die konflik nie werklik uitgelaat oor die situasie tussen Oekraïne en Rusland nie. Die land is lid van die Brics-groep (wat ook Brasilië, Rusland, Indië en China insluit), en die regering het historiese struggle-bande met Rusland. Suid-Afrika het hom vantevore ook nooit werklik uitgespreek teen Rusland se anneksering van die Krim-skiereiland nie – en doen dit nou ook nie. “Ons regering is tjoepstil,” sê Van Wyk. “Terselfdertyd het Suid-Afrika in ander gevalle dikwels veel te sê oor lande wat mekaar nie respekteer nie.” Kleynhans meen dit is waarskynlik veiliger vir Suid-Afrika om hom nie oor die situasie uit te laat nie. Hy sê Suid-Afrika staan tradisioneel nader aan Rusland, maar Suid-Afrika se rol in internasionale politiek – en sy invloed – krimp toenemend. Die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Antony Blinken, het Kenia, Nigerië en Senegal verlede jaar besoek – en Suid-Afrika oorgeslaan. “Suid-Afrika is nie meer so invloedryk nie en ons het ons internasionale geloofwaardigheid ingeboet, veral onder die Zuma-regering. Ons het nie eintlik meer ŉ baie relevante stem nie. “Suid-Afrika sal ŉ groot risiko loop om enigsins kant in die konflik te kies.” Kleynhans sê enige groot konflik tussen Rusland en die Weste sal ook die fokus van Afrika wegneem. “Ons moet dit nie onderskat dat Afrika tans enorme uitdagings, soos die opkoms van Islamitiese terreur, het nie. ŉ Oorlog sal kapasiteit van moondhede soos Amerika en Europa wegneem om konflik in Afrika te help bekamp.” Van Wyk sê eindelik is Oekraïne dalk ŉ klein land, maar een met groot geo-strategiese belang vir talle lande. Enige destabilisering daar sal dus in die res van die wêreld gevoel word. Die land se mense het ook ŉ groot drang na onafhanklikheid en is gekant teen oorheersing, ŉ begrip waarmee talle Suid-Afrikaners hulle moontlik kan vereenselwig, sê sy.