Ik ga niet meer na de kerk en ik geloof niet meer in God - Die Hervormer
Written by ds Arie Kuyper (April 2015)
Die Nederlandse koerant Trouw berig in Januarie 2015 dat die aantal ongelowiges besig is om die aantal gelowiges in Nederland in te haal. Steeds minder mense in Nederland antwoord nog volmondig ja op die vraag of hulle in God glo, en steeds minder mense gaan nog kerk toe. Dit blyk uit 'n nuwe ondersoek dat meer Nederlanders intussen "ietsiste" of agnosties geword het.
Vir die eerste keer is dit nou so dat ongelowiges meer is as gelowiges. Net meer as 25% van die bevolking is nou ateïste, terwyl 17% glo aan die bestaan van God. Die res wat so ongeveer 60% is, sit tussen geloof en ongeloof. "Ietsiste" is die mense wat glo dat daar so iets moet wees soos 'n hoër mag of krag. Agnostici sê weer dat hulle nie kan weet of daar 'n God is en of daar wel so iets soos 'n hoër mag bestaan nie.
In 'n vorige opname, in 2012, was die persentasie gelowiges nog net 'n bietjie meer as die ongelowiges. Vir jare nou al is dit duidelik dat geloof in God aan die afneem is in Nederland. Hierdie syfers word ook nie maar sommer uit die lug gegryp nie, maar word saamgestel uit metings deur die Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in Nederland.
Gelei deur gevoel en eiewaarde
Joke van Saane, 'n hoogleraar in Teologie en Godsdienstige Studies aan die Vrye Universiteit van Amsterdam, voer aan dat daar baie verklarings kan wees vir hierdie afname van gelowiges. Sy sê dat twee woorde egter baie belangrik is wanneer na redes gesoek word, naamlik self en gevoel. Die moderne mens stel homself as norm en hy laat hom lei deur sy gevoel. Die mens plaas homself vandag in die middelpunt. Die tegnologie help hom ook daarmee. Vroeër het jou dorp of familie of die kerk bepaal wie jy is, maar vandag kan jy byvoorbeeld op Facebook self iemand wees sonder dat jy nog hierdie vroeëre bande nodig het. En as geen twee mense meer dieselfde is nie, geld geen dogmas of reëls meer vir almal nie. Jy self as mens wat uniek is, is vandag die norm. Waarom sou 'n mens dan nog kerke, wat gedryf word deur dogmas, nodig hê? So het God en sy instellings hul gesag in mense se lewens verloor.
Min vertroue in die kerk
Daarby het die vertroue van Nederlanders in die kerk sy laagste punt ooit bereik. Veral onder die Rooms-Katolieke het die vertroue in die kerk die laaste jare geweldig afgeneem. Dit is vermoedelik weens die misbruik van jong kinders wat die afgelope tyd na vore gekom het. Tog is dit opmerklik dat die afname nie net in die Rooms-Katolieke Kerk is nie, maar in alle kerke.
Minder mense sluit hulle ook aan by die kerk. In 1958 het ruim 75% hulself nog gereken as lidmate van 'n kerkgenootskap. In 1980 het die getal gedaal tot 50% en in 2012 is die persentasie van die Nederlandse bevolking wat hulself nog as lidmate van 'n kerk beskou, 30%.
Ook die jongmense gaan baie minder kerk toe, maar wat opvallend is, is dat die jongmense wat wel gaan, die afgelope jare meer gereeld kerk toe gaan. Vroeër was jy die uitsondering as jy gesê het dat jy nie kerk toe gaan nie, vandag is jy die uitsondering as jy sê dat jy wel gaan.
Die kerk het vir baie mense vandag net 'n nutsbedryf geword wat jy gebruik wanneer jy wil trou of vir begrafnisse. Ook die rol van 'n predikant en pastoor het verander. Vyftig jaar gelede was die predikant of pastoor vir een derde van Nederlanders die belangrike persoon om te gaan sien met verhoudings- of gewetensprobleme, maar vandag geld dit nog net vir 10%.
Die ingeskrewe lidmaattal van die Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in 2014 is soos volg: totale aantal lidmate (sieletal) 1 681 418, waarvan 799 152 belydende lidmate is en 882 266 dooplidmate.
Die PKN is 'n samesmelting (fusie) van drie Reformatoriese kerke, naamlik die Nederlands Hervormde Kerk, die Gereformeerde Kerken in Nederland, en die Evangelisch-Lutherse Kerk der Nederlanden. Maar volgens die PKN self neem die lidmaattal die afgelope jare sedert die samesmelting op 1 Mei 2004 met 'n gemiddelde persentasie van 2,5% per jaar af.
Met die eerste oogopslag skets hierdie syfers 'n droefgeestige prentjie van die geloof en kerklike lewe in Nederland. En natuurlik is dit nie lekker nie om te sien hoe die kerk en die geloof by een van ons stamlande agteruitgaan. In baie lande doen dieselfde patroon hom voor, ook hier by ons in Suid-Afrika. Dit kan ons moede-
loos maak en laat voel dat ons die stryd verloor. Ook hier is die kerk op die agtervoet en geloof in God geleidelik aan die afneem.
'n Nuwe soeke na ankers
Tog is daar ook uiters positiewe dinge aan die gebeur in Nederland. In die heel jongste tyd begin mense, veral jongmense, weer vra na die dinge wat sin en betekenis aan hul lewe kan gee. Hulle soek na ankerpunte in 'n omwentelende en vinnig veranderende wêreld.
Alhoewel hulle dalk nog nie in groot getalle na die kerk stroom nie, begin hulle weer navraag doen en ondersoek instel na wat die kerk bied en watter ankerpunte die kerk en die geloof in God vir hulle kan gee.
Maar dan sal die kerk ook eerlik moet wees en vir die soekers moet sê dat daar nie vir alles fyn uitgewerkte antwoorde en maklike resepte bestaan nie. Geloof in God is immers om saam op reis te wees na die God wat Hom reeds in liefde na ons uitgestrek het. Die ou antwoorde op mense se vrae en nood in vaste formulerings en paradigmas bevredig nie meer nie.
Alhoewel getalle van gelowiges en kerkgangers in baie opsigte gekwyn het, is daar tog ook op baie plekke verdieping in die geloof. Daar is tekens dat 'n eerlike soeke na God, met nuwe simbole en woorde en liturgieë, mense weer begin aanspreek. In baie opsigte moet die gebruike en simbole van die vroeë kerk herontdek word.
Kerkmusiek speel in Nederland nog 'n belangrike rol. Wat hierin verwoord word, spreek mense nog aan. Daar is byeenkomste waar mense saamkom om met goeie musiek God te aanbid en te verheerlik en die anker van geloof weer te ontdek. Maar dit word gedoen op 'n eerlike, nederige en diensvaardige manier en nie in 'n beterweterige en meerderwaardige toon nie; op 'n manier wat mense weer met die liefde van God aanraak en tuis laat voel om saam met ander hierdie God te dien. Dis die uitdaging vir die kerk oral in die wêreld.