Manus het bygevoeg die plaaslike owerhede wat nie 'n blou druppel, of 95%, vir hul drinkwatergehalte kon kry nie, sal fyn dopgehou word.
"Die owerhede wat 95% gekry het, het uitstekend gevaar. Dié wat 'n bie?tjie swakker gevaar het, het nie noodwendig misluk wat watergehalte betref nie omdat die regering die plaaslike owerhede en diensterade se prestasies teen verskeie kriteria gemeet het."
Hy het beklemtoon sommige plaaslike owerhede het so swak gevaar omdat hulle nie inligting bekend gemaak het nie, hul monitering swak was of hul infrastruktuur nie behoorlik in stand gehou word nie.
Luidens die verslag was dit noodsaaklik om regulasies en vereistes vir Suid-Afrika se drinkwater op te stel sodat die burgerlike gemeenskap se vertroue in die land se kraanwater herstel kon word. Die vertroue is geskaad weens die uitbreking van cholera vroeër vanjaar en verlede jaar en die media wat "intensief" berig oor rioolsuiweringsaanlegte wat ingee.
Die verslag staan bekend as die griendruppel-verslag en beskryf die omvang van die land se rioolsuiweringsprobleem. Me. Annette Lovemore, DA-LP, het die afgelope week in die parlement gevra dat die verslag met die Suid-Afirkaanse publiek gedeel word.
Morgan sê na wat hy verneem, is die slegte nuus wat in die verslag vervat is die rede vir die vertraging met die bekendmaking daarvan.
ŉ Onlangse voorlegging wat die parlementêre portefeuljekomitee oor waterwese en toerisme waar dit waarskynlik van die bste gaan.
Die rede vir die snel opvullende rioolaanlegte is eenvoudig: met die uitdreiding van basiese sanitasiedienste is die infrastruktuur van ruiilaanlegte nie uitgebrei om die groter lading te hanteer nie.
Sedert die toepassing daarvan in 2005 verbeter is, het dit egter geblyk dat die wette sekere tekortkominge het.
Dit sluit in dat dit nie n strafregtelike oortreding was om die kennisgewings wat owerhede ingevolge die Nasionale Omgewingsbestuurswet (Nema) uitgevaardig het te ignoreer nie.
Voorts was van die magte en bevoegdhede van die omgewingsbestuursinspektoraat (EMI) ontoereikend. Die strawwe wat vir omgewingsoortredings opgelê kon word, was hier ook ligter as in ander wêrelddele.
Dit is nou n strafregtelike oortreding om omgewingskade te veroorsaak, het Fourie in n skrywe hieroor gesê.
By Beeld se besoek aan die aanleg gister het ’n groepie kinders op die dakkie van die pompkamer gespeel.
Toe die kinders die kamera sien, het hulle met ’n staalbruggie wat van die pompkamer na die heining loop langs gehardloop en oor die heining gespring.
Mnr. Thinus van Vreden, ’n plaaslike boer en lid van die Olifantsrivier-forum wat aan die besoedeling van die Olifantsrivier-stelsel aandag gee, sê hulle was geskok om die toedrag van sake by die pomphuis te sien.
Hulle gaan die saak volgende week tydens ’n vergadering met die departement van waterwese opneem, het hy gesê.
’n Boer van die Verena-omgewing wat anoniem wil bly, het die afgelope jaar tientalle beeste verloor omdat hulle van die besoedelde water uit die Bleskopspruit gesuip het.
Volgens hom het die munisipaliteit nou al jare lank nie ’n enkele professionele ingenieur in diens nie.
Me. Mathabo Leeto, uitvoerende burgemeester van Matjhabeng, en amptenare en raadslede van die munisipaliteit het gister ook die hofverrigtinge bygewoon. Leeto het ná die tyd op ’n mediakonferensie gesê die munisipaliteit kon weens ’n gebrek aan geld nie die rioolsuiweringsaanleg in en om Welkom in stand hou nie.
Leeto het gesê as inwoners hul dienstegeld betaal, kan dinge soos rioolsuiweringsaanlegte in stand gehou word. Op ’n vraag waarom raadslede wat etlike duisende rande aan dienstegeld skuld, nie vasgevat word nie, het sy gesê almal word oor dieselfde kam geskeer.
Hy het dít en nog ’n paar ander juweeltjies op ’n perskonferensie kwytgeraak toe hy Sasol verlede Vrydag besoek het.
“Dit lyk soos lugbesoedeling as jy na Sasol se torings kyk, maar dit is eintlik net stoom wat onskadelik is. Dit is gesuiwerde water wat as reën terugkom aarde toe en ook die boere bevoordeel,” het Mabuza gesê. Hy het die media ook gevra om dié boodskap aan die publiek oor te dra.
Volgens Mabuza is dit ook nie die mynbou in Mpumalanga wat die water in verskeie riviere en damme met swaar metale besoedel nie. “Ons ondersoek wys dat riool vir waterbesoedeling verantwoordelik is,” het Mabuza gesê.
Dr. Koos Pretorius, direkteur van die Federasie vir ’n Volhoubare Omgewing, het in reaksie daarop gesê die myne moet onmiddellik gesluit word en mynbase strafregtelik vervolg word. Hulle moet boonop die omgewing herstel. “Hulle pleeg ’n misdaad en móét vervolg word.”
Mnr. Gareth Morgan, DA- woordvoerder oor omgewingsake, het gesê myne sonder ’n waterlisensie oortree die waterwet blatant en móét onmiddellik gesluit word totdat hulle aan alle vereistes vir so ’n lisensie voldoen.
Hy vind dit kommerwekkend dat die myne waarskynlik, as hulle beveel word om te sluit, nie die geld gaan hê om die omgewing te rehabiliteer nie.
Hy weet van minstens 18 steenkoolmyne in Mpumalanga wat binne-in riviere en vleie werk en onwettig is, het Preto-rius gesê. Sulke myne is nie geregtig op ’n waterlisensie nie.
Vuna haal reeds die afgelope jaar honderde ton uitvoersteenkool uit die Klein-Olifantsrivier in Mpumalanga. Die myn het nie ’n waterlisensie nie. ’n Adjunk-direkteur-generaal sal die afvaardiging lei, het die departement gesê.
Die Ekurhuleni-metro in Gauteng het ’n kennisgewing ontvang vir die storting van riool- afval en afval in die Blesbokspruit. Dié munisipaliteit het nog nie daarop gereageer nie.
’n Vergadering tussen die departement en die munisipaliteit kon volgens Sonjica nie gehou word nie omdat die munisipaliteit nie beskikbaar was nie.