Gekruisde Paasbolletjies, sinoniem met PaastydJandri met die warm varsgebakte paasbolletjies. (Foto verskaf) Deur Jandri Barnard Behalwe vir al die sjokolade-paaseiers in die winkels, laat die rakke vol hot cross buns jou dadelik besef dat Paastyd weer om die draai is. Hierdie tradisionele spesery- en droëvrugte soetbroodrolletjies met ŉ deegkruisie bo-op, oftewel Paasbolletjies in Afrikaans, word volop rondom Paasfees gebak en verkoop in bakkerye en supermarkte. Tradisioneel word dit geëet op Paasvrydag en merendeels in historiese statebondslande soos die Verenigde Koningryk, Ierland, Australië, Indië, Nieu-Seeland, Kanada en dele van die VSA, asook in Suid-Afrika. In Slowakye en in die Tsjeggiese Republiek word ŉ soortgelyke soetbrood, met kruisdeeg bo-op, (mazanec) ook tradisioneel tydens Paasfees geniet. Die vroegste verwysings na broodbolletjies met ŉ kruis bo-op, dateer uit die 6de eeu in Griekeland. In die ruïnes van Pompeii, wat in die jaar 79 n.C. vernietig is deur die ontploffing van die Berg Vesuvius, is die oorblyfsels van gekruisde brode in die antieke bakkershuis gevind. Histories is dit egter meer bekend dat die monnik Thomas Rodcliffe van St Albans Abbey in Engeland in 1361 ŉ soortgelyke resep van kaneelbroodrolletjies met ŉ kruis op, bekend as die “Alban Bun”, ontwikkel het om op Goeie Vrydag onder plaaslike behoeftiges te versprei. Oor tyd het dit toe ŉ instelling tydens Paastyd geword, maar is later regdeur die jaar gebak en verkoop. Dit het so gewild geword dat koningin Elizabeth I van Engeland in 1592 ŉ wet aangekondig het wat die verkoop van hot cross buns oftewel speserybroodjies verbied het, indien dit nie gepaard gegaan het met begrafnisse, Goeie Vrydag of Kersfees nie. Dit was toe slegs in huishoudelike kombuise gebak, want die verkope hiervan het met die heersing van koning James I van Engeland geval onder verbode kosprodukte en is daarom verban tydens ander tye van die jaar. Dit was deels ook gedoen omdat die Britte van die 16de eeu bygelowig was. Hulle het geglo dat hierdie speserybroodjies medisinale eienskappe bevat en dus ŉ soort toorkrag het, en het dit vir siekes gegee om weer gesond te word. Indien jy ŉ hot cross bun saam met jou op ŉ skeepsreis geneem het, sou dit voorkom dat die skip verongeluk. Wanneer jy ŉ hot cross bun tydens Goeie Vrydag bak, sal dit dan ook nie afgaan of muf groei oor die komende jaar nie. As jy dan so ŉ Paastydbroodjie in jou kombuis ophang, sal dit jou huis kan beskerm teen brande en die ander brood wat jy bak sal elke keer perfek uitkom. Hierdie hangende broodjie is dan jaarliks vervang na Paasvrydag. Jeff besig om die “hot cross bun” bestanddele uit te meet. (Foto verskaf) Die eerste verwysing na hierdie spesery broodbolletjies as hot cross buns verskyn in die Poor Robin’s Almanac in 1733 – dit was ŉ satiriese almanakreeks wat gedurende die 17- en 18de eeu verskyn het. “Good Friday comes this month, the old woman runs, with one or two a penny hot cross buns.” Dit het wel gekom van ŉ straatskree-advertensie vir die verkoop van hierdie paasbolletjies “one a penny, two a penny, hot cross buns!” waarna hierdie satiriese almanak verwys. Verskeie kleuterrympies is hiervan ontwikkel met verskeie weergawes daarvan, maar die oorlewende gedrukte weergawe het in die London Chronicle van 2 – 4 Junie 1767 verskyn om hot cross buns deel van die volksmond te maak in ŉ kleuterrympie: “One a penny, two a penny, hot cross buns; If you’ve no daughters, give them to your sons; And if you’ve no kind of pretty little elves, Why then good faith, e’en eat them all yourselves.” Die verskillende dele van ŉ hot cross bun het verskillende simboliese konnotasies en betekenis gekry. Die kruis bo-op die spesery-paasbolletjie verteenwoordig die kruisiging van Jesus op Paasvrydag, en is tradisioneel gemaak van broskorsdeeg, maar resepte in die 21ste eeu gebruik ŉ eenvoudige pasta van meel en water om die kruis mee te maak. Die speserye daarin verteenwoordig die speserye waarmee Jesus se liggaam gebalsem is vir sy begrawing na sy kruisiging. Lemoenskil, wat ook ŉ tradisionele bestanddeel is, dui op die bitterheid van Jesus se lyding met sy tyd aan die kruis. Die eet daarvan dui ook die einde van ‘Lent’ of die vastydperk, op die Christelike kalender, aan voor Paastyd. Deesdae is daar verskeie geure en variëteite beskikbaar en jy kan jou verbeelding vrye teuels gee: sjokoladegeur met sjokolade-splinters, koffieboongeur, tropiese droëvrugte met klapper, appel- en kaneelgeure, ekstra speserye bygevoeg of paasbolletjies sonder enige vrugte bygevoeg. Jy kan jou droëvrugte ook oornag week in vrugtesap of drank, soos rum of brandewyn, vir ekstra oemf en geur. Hier is ŉ basiese paasbolletjie-resep soos gemaak by Jeff Lawrence van Country Bread in Wakkerstroom in Mpumalanga, waar jy jouself bakker kan hou om ŉ soetbroodjie- of croissant-kursus by te woon saam met familie of vriende, en as bonus ŉ wegbreek uit die stad kry tesame met die aanleer van ŉ nuwe vaardigheid. Jeff plaas die Paasbolletjies op ‘n bakplaat. (Foto verskaf) Die Paasbolletjies moet eers rys vir 30 minute voordat dit gereed is om in die oond te bak. (Foto verskaf)