Home > Raamdorpels>Raamdorpels van beton A>Raamdorpel 240x60/135
240x60/135 mm (diepte x hoogte voor en hoogte achter).
Gewicht: 68 kg / m1
Hoogte achter: 135 mm
€ 41,61	per meter wine tasting – Scarlette Begonia
YouTube Video “Scarlett’s Wine and Food Pairing“
August 9, 2013 August 10, 2013 by Scarlette Begonia Categories: StorytellerTags: comedy, humor, Napa Valley, wine, wine and food pairing, wine tasting 2 (8 ounce) packages fat free cream cheese , softened
lemon juice or lime juice or orange juice
"Margarita" DipKraft Foods 156 Ali Loop Kalispell, MT. | MLS# 21801813 | Blue Sky Realty Montana | Homes for Sale in Kalispell, MT | 406-250-7649
156 Ali Loop
lot: 12632 sq ft | Residential Lots & Land - MLS# 21801813 Ons taal: January 2013
Die verhaal van vroeë woordeboekmakers, en hoe woordeboeke in die moderne tyd geleidelik ontwikkel het, is ’n boeiende verhaal, want dit handel oor kleurryke, selfs hoogs eksentrieke individualiste. Een van die grootste stappe vooruit was die verskyning in 1755 van Samuel Johnson se eerste, omvattende verklarende woordeboek van die Engelse taal – ’n eenmanspoging van ’n “harmless drudge, that busie[d] himself in tracing the original and detailing the signification of words”.
In die 1980’s het die leksikografie ’n tweede fase binnegegaan, toe korpusleksikografie by onder meer die Universiteit van Birmingham ontwikkel is. Al langer as twee dekades word die verteenwoordigende vorme van tale, soos hulle algemeen geskryf en gepraat word, bepaal met behulp van woordelyste en frekwensietellings en konkordansies uit reuse elektroniese korpusse van eietydse taalgebruik.
Die volgende gesprek oor ’n Afrikaanse slengwoord op Facebook het dit vandag aan my geïllustreer. Dit maak my opgewonde.
’n Seeskilpad lê ’n klomp eiers, maar slegs ’n hand vol van die skilpadjies wat uitbroei, oorleef en bereik volwassenheid. Met nuwe woorde gaan dit dieselfde. Daarom is dit belangrik dat sprekers van Afrikaans nuwe woorde bly skep.
By HAT hoor ons gereeld van gewone taalgebruikers wat nog net so graag soos in die ou dae vir nuwe Engelse woorde Afrikaanse ekwivalente bedink. Wanneer hulle daarin slaag, blom hulle taaltrots. Maar ons hoor ewe gereeld van ’n groeiende persentasie (jong) Afrikaanse mediawerkers wat (om verskeie redes wat aangevoer word) vandag heelwat minder entoesiasties is oor nuutskepping as hulle voorgangers. Tot in die laat 1990’s het Afrikaanse koerante nog taalrubrieke gehad. In Die Burger was daar bv. “Taalskatkis” wat behartig is deur taalkenners soos wyle prof. Johan Combrink, Johan Spies en J.J.J. (“Trippel J”) Scholtz. Ek het onlangs weer in Media24 se koerantargiewe gaan kyk na wat Johan Combrink en ander oor nuutskeppings te sê gehad het. Kyk ons vandag na van die voorbeelde wat in hierdie ou rubrieke uitgelig is, sien ons dadelik dat baie – trouens, die meeste – van die voorstelle van lesers van destyds, onsuksesvol was. Maar gelukkig was daar ook talle pogings wat vandag deeglik ingeburger is in Afrikaans. Woorde soos kitskoffie, buislig, moltrein, hysbak, bromponie, slypskool, e-pos, MIV, vigs ... Oor fopdosser skryf Combrink destyds: “Die woord staan ook nog nie in ons tweetalige woordeboeke nie. Dit is naamlik ’n blosnuwe neologisme. En ek dink ’n baie geslaagde. ’n Fopdosser is wat in Engels ‘somebody in drag’ genoem word, veral dan ’n man wat vroueklere dra (plus al die ander vroulike by- en toebehore, soos hoëhakskoene en maskara).” Nou ja, vandag staan fopdosser in ons woordeboeke; dit moet dus aan die vereistes van die FUDGE-toets voldoen het. Maar dalk net-net. Want hoewel ’n mens dié woord nou en dan geskryf sien, vermoed ek die meeste Afrikaanses verkies die Engelse drag queen. En ons kán en ons mág maar soms woorde by Engels, én by ander tale, gaan leen. As die meeste gebruikers bly lag kry vir toep (meervoud: toeps) en niemand maar niemand, ten spyte van al die baie probeerslae, aan iets beters kan dink nie, bly ’n app (helaas, maar nietemin) ’n app in Afrikaans. Deur die jare het ons ’n klomp nuttige, nodige woorde by Engels gekry: cottage, deodorant, essay, establishment, franchise, fudge, gay, gentleman, gospel ... Dis nie waar die knoop lê nie. Waaroor ’n mens miskien wel ietwat besorg kan wees, is dat ons al hoe meer verdagte gevalle van kodewisseling teëkom. Nie meer net in die informele spreektaal, en in die taal van jong mense nie, maar veral ook in die formele(r) Standaardafrikaans van talle volwasse sprekers – én skrywers. D.i. woorde waarvoor daar almal een of meer algemeen gebruikte, eietydse Afrikaanse ekwivalente bestaan: brag (spog), casual (informeel, ongeërg), cheeky (astrant), clue (benul, idee), cute (oulik), fine (goed), gut feeling (kropgevoel), happening (gebeurtenis, okkasie), moan (kla), queue (ry, tou), panic, stunning, song, weird, amazing, ... Noem maar op. Om van oorgeklankte Engels – met iets deel, uitmis op, ek doen, ens. – nie te praat nie. Natuurlik verander tale. Gedurig. Dis ’n normale proses. Weens verskeie faktore wat daarop inwerk, verander hedendaagse Afrikaans dalk net effentjies te vinnig? Waar anglisismevrees in die verlede dikwels daartoe gelei het dat die baba saam met die badwater uitgegooi is, kan ’n mens dalk aanvoer dat regstellende aksie in dié verband vandag dalk nét té ver gevoer word? Dat gebruikers dalk nie meer altyd so mooi tussen die badwater en die baba kan onderskei nie, of dat ’n gelatenheid ingetree het van “dit help tog nie meer om – in die Engelse wêreld waarin ons leef – teen die prikkels te skop nie”? Toe Leon van Nierop van RSG my ’n dag of wat gelede vra om Sondag in die program “Die tale wat ons praat” oor neologismes te kom gesels, was dit ’n paar van die gedagtes wat by my opgekom het. En by HAT besluit ons toe sommer ook om weer ’n slag – soos Die Burger van ouds (maar wat vandag, nes sy susters Beeld, Volksblad en Rapport, lankal nie meer plek het vir rubrieke oor taal nie) – ’n neologisme-kompetisie te hou. Van Maandag (14 Januarie) tot 15 Februarie. Op Facebook en op Twitter. Volg ons en neem gerus deel.
Woordeboeke bied baie soorte inligting, maar die gemiddelde woordeboekgebruiker stel veral in die woordeskat, die lemmaversameling, van ’n woordeboek belang. ’n Nuwe, hersiene uitgawe van ’n verklarende woordeboek word gewoonlik heel eerste beoordeel op grond van hoe goed dit – deur die opname van “nuwe woorde” – nuwe ontwikkelings in die leefwêreld van sy gebruikers weerspieël. Ontwikkelings aan die sosiale en politieke front, op die gebied van die wetenskap, tegnologie, medisyne, ensovoorts, ensovoorts. Maar waar kom al hierdie nuwe woorde vandaan? Waar moet hulle vandaan kom? Wie maak hulle, dink hulle uit? Wie se werk ís dit nou eintlik? In die spreektaal, wat gedurig bly verander, ontstaan nuwe woorde vir nuwe dinge spontaan; nuwe woorde word geskep, bestaande woorde aangepas, vreemde woorde by gespreksgenote van ander tale geleen ... Hou dit op, sterf die taal. Gelukkig hóú sprekers van Afrikaans daarvan om nuwe woorde uit te dink. Kyk maar hoe plesierig dit soms op Facebook gaan! Skrywers, vertalers, subredakteurs by Afrikaanse koerante en tydskrifte worstel daagliks om nuwe Afrikaanse woorde vir ’n vloedgolf nuwe Engelse woorde en konsepte te vind, en terselfdertyd spertye te haal. Hulle speel ’n uiters belangrike rol. Dikwels klop taalwerkers by woordeboekmakers aan op soek na bruikbare Afrikaanse vertalings vir Engelse woorde. En as die woordeboekmakers dan nóg in hulle woordeboeke nóg in hulle woordkorpusse ’n geskikte vertaling kan vind, sal hulle soms, self, ’n nuwe woord probeer maak, en dit voorstel. Máár: sulke nuutskeppings word nié, dadelik, voor die voet, in papierwoordeboeke opgeneem nie. Woordeboekmakers mag nie, behóórt nie, self, agter hulle lessenaars, woorde vir hulle woordeboeke te sit en uitdink (of, in die geval van Afrikaans, soos in die verlede, uit Nederlandse woordeboeke sit en afskryf) nie! In elk geval nie meer vandag nie. Een van die hooftake van ’n woordeboekmaker is om te gaan kyk presies hóé woorde régtig gebruik word, en hoe dikwels. Om in ’n gedrukte woordeboek van beperkte omvang opgeneem te word, moet elke woord eers aan baie spesifieke vereistes voldoen. ’n Woord moet as ’t ware sy plek in ’n gedrukte woordeboek verdien. (In ’n lewende, aanlyn woordeboek kan die deur dalk effens wyer oopgemaak word.) In die nuwe, sesde uitgawe van die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (die HAT) word tans duisende nuwe Afrikaanse woorde opgeneem. Om hierdie woorde op te spoor word die gedrukte media (Afrikaanse koerante, tydskrifte, boeke, webblaaie) daagliks gefynkam. Groot tekskorpusse word deurgesoek. Leksikograwe luister met gespitste ore hoe mense praat, watter woorde hulle gebruik – oor die radio, op televisie, op straat ... En elke keer as ons ’n nuwe woord raaklees, raakhoor, wanneer ’n gebruiker vir ons ’n nuwe woord stuur, onderwerp ons dit eers aan Allan Metcalf se FUDGE-toets.
“Diversity of users and situations”: bruikbaarheid in ’n verskeidenheid tekste, deur verskillende gebruikers. ’n Woord met ’n hoë gebruiksfrekwensie, maar waarvan al die voorkomste in bv. ’n enkele boek vindbaar is, met geen enkele optekening daarbuite nie, is nog lank nie op pad om ingeburger te raak in ’n taal nie. So ook nie ’n koerantwoord wat by herhaling deur slegs een sport- of motorrubriekskrywer gebruik word, en nooit deur enigiemand anders nie. Die “beste” woorde is soos masels: hoogs aansteeklik. “Generation of other forms and meanings”. Kan die woord verbuig – meervoude, verkleinwoorde, die verlede tyd vorm? Kan daar afleidings van gevorm word? Deug dit in samestellings? Is daar ’n moontlikheid van betekenisuitbreiding, figuurlike gebruik?
Die woorde “venster” en “window” interesseer my nog altyd
veral aangesien die Afrikaanse woord uit Latyn uit kom terwyl daar in Engels juis
’n Germaanse woord “window” gebruik word. Die Engelse woord “window” het ’n Skandinawiese oorsprong
en selfs ’n ouerige bron soos Skeat (1897:564) noem dat die woord letterlik “windoog”
beteken. Die woord vindauge (sekere bronne sê weer vindauga) kan teruggevoer
word na Oudnoorse stamme vindr (lug)
en auga (oog). Die AHD verklaar dat openings
in mure wind ingelaat het in ’n tyd toe daar nie glas voor vensters geplaas is
nie, dus ’n oog vir die wind om in te kom. In die Skandinawiese tale is die
woord ook nog in gebruik met: Noorweegs: (Bokmål: vindu en Nynorsk: vindauge),
Sweeds (vindöga saam met fönster) en Deens (vindue). In Yslands word die woord
“gluggi” egter gebruik waarvan die oorsprong te doen het met die glasruit van
die venster. Van die muur af het die blokkies op jou rekenaarskerm ook al die
naam windows aangeneem!
’n Mens wonder tog of die Latynse stam dan Engels ontglip
het. Die Engelse het dan tog ’n venster ook ’n éagþyrel (Oudengels vir “oogdeur”)
en selfs die Franse fenester in die verlede genoem. Die woord word vandag nog sowaar
behou met ’n woord soos “fenestra” (opening in ’n been, ’n deurskynende kol of
merk by ’n vlerk van ’n mot of skoenlapper of by ’n vensteragtige opening in die
argitektuur). Asook die wonderlike werkwoord “defenestrate” wat beteken om iets
by die venster uit te gooi.
Die Afrikaanse (en Nederlandse) woord “venster” kom uit
Middelnederlandse vei(n)ster(e) wat uiteindelik kom van die Latynse woord “fenestra”.
Dit is volgens die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (2003) ’n “ruitlose
opening in die muur, aangesien glas voor die Romeinse Keisertyd nog nie in
ruitvorm voorgekom het nie”. Die woord “raam” vir ’n venster word ook in
Etimologiewoordeboek van Afrikaans teruggevoer na Middelnederlands. Maar anders
as in Nederland sal ons in Suid-Afrika eerder die venster as die raam oop en
toe maak. Hier aan die suide is die raam mos dit om die venster! Die Van Dale
(1982:859) beskryf ’n raam as ’n “glasruit met haar omlijsting”. Soos met “dam”
sal ons tussen Nederlands en Afrikaans moet “agree to disagree”!
Afrikaans is nie die enigste taal wat die Latynse woord
behou het nie en dit kom ook in Duits (Fenster), Sweeds (fönster – al word vindöga
ook soms gebruik) en natuurlik in enkele ander tale voor: Italiaans (finestra),
Albanees (fënjeshtër), Frans (fenêtre), Romeens (fereastră), Katalaans
(finestra) en selfs Wallies (ffenest). In die Suid-Afrikaanse konteks het die paadjie van die
Latynse fenestra nog ’n entjie via leenwoorde uit Afrikaans verder geloop en is
die woord duidelik sigbaar in Noord-Sotho (fastêrê), Sesotho (fenstere), Swati
(lifasitelo), Tsonga (fasitere/festere), Tswana (fensetere), Venda (fasitere), Xhosa
(ifestile) en Zulu (ifasitela; tog word iwindi ook gebruik!).
Of jy dus vandag deur ’n venster, raam, fënjeshtër, window
of ifasitela na buite loer dink daaraan dat sonder hierdie woorde ons nooit sou
kon lees van:
ek maak die venster oop
en die son kom drink
met ’n helder tong
aan die wyn in my glas
(die gat in die lug, Breyten Breytenbach)
Heritage Dictionary. 2012. Defenestrate.
van gebruik: 17 Des. 2012.
Heritage Dictionary. 2012. Fenestra. http://ahdictionary.com/word/search.html?q=fenestra
Datum van gebruik: 17 Des. 2012.
Heritage Dictionary. 2012. Window. http://ahdictionary.com/word/search.html?q=window Datum van gebruik: 17 Des. 2012.
Cloete, A.E., Jordaan, A., Liebenberg, H.C., Lubbe,
H.J. 2003. Etimologiewoordeboek van Afrikaans. Stellenbosch: Buro van die Woordeboek van die
De Tollenaere, F. & Persijn, A.J. 1982. Van Dale Nieuw handwoordenboek der Nederlandse taal. Utrecht : Van Dale Lexicografie.
Skeat, W.W. 1897. A concise etymological
dictionary of the English language. Oxford: Clarendon.
Wiktionary. 2012. Window. http://en.wiktionary.org/wiki/window
Jako Olivier, Noordwes-Universiteit Tweet
Lexicographers are trained to thrive in the face of endless, grinding monotony, but even we are sick of this presidential campaign. Don’t get us wrong–mill...
Vandeesweek, op soek na 'n knipsel op versoek van 'n vriend, haal ek die groot plakboek uit waarin ek gedurende die tagtigerjare alle knipsels, boekresensi...
Yixue Yang and I were on a mission to find out what the mysterious "O" in this entry from the previous installment in this series stands for: laan2 / lán 兰...
In writing, as in conversation, an economical use of words is not always what we want – Bergen Evans Redundancy has a poor reputation in writing and editin...
There are those among us who oft wax litigious, not because they wish to convey justice or even because they carry a flag for a cause, but just because the...
These are the best of times for the hard-working shit- prefix. Last week, here on Strong Language, Ben Zimmer investigated the origins of shitgibbon – an e...
The older I get, the more I realize how much I don’t know – and will never know. Despite having the goal to read at least one book per week, I’m having a h...
*Hedendaagse Spaanssprekende digters*
In die Spaanssprekende literatuur van Spanje en Latyns-Amerika was daar ook ’n groep “Sesti...
Attila József - *Suburban night and other poems* (A New translation by Iván Kovács) CreateSpace Independent Publishing Platform, 2016. ISBN 9 781 540 36...
Things you learn from high school marching band
1. Always start off with the left foot. 2. Horn players' well-developed embouchure proves useful in kissing. 3. You're going to step in it, so just kee...