Nuuskommentaar: Moet sommiges sterf om gehoor te word?Argieffoto Die dood van 94 Gautengse psigiatriese pasiënte wat op erg burokratiese en skynbaar onsimpatieke wyse uit ’n staatsinrigting gehaal is en by nie-regeringsorganisasies sonder lisensies daarvoor geplaas is, is skokkend. ’n Beskawing word immers beoordeel oor hoe hy die mees blootgesteldes in die gemeenskap behandel. Dit is waarskynlik die ergste gevolge nog van kaderontplooiing. Lank is berig dat die dodetal 36 was, maar uit die verslag van die gesondheidsombudsman wat pas uitgereik is, word ’n donker prentjie van toesmeerdery, leuens en burokratiese argeloosheid geskets. Ter wille van geldbesparing. Die dodetal kan nog hoër wees. Mense moet byvoorbeeld nog in lykshuise uitgeken word. Net een van die oorledenes is weens komplikasies van sy geestestoestand oorlede. Die meeste het gesterf weens ontwatering, diarree en hartaanvalle. Van die mees haglike omstandighede waarin die mense moes bly kom aan die lig. Gelukkig verteenwoordig dit nie die algemene Suid-Afrikaanse ingesteldheid oor hoe met mense met gestremdhede omgegaan word nie. Onlangs is berig en het dit uit briewe aan die media geblyk hoe mense met groot deernis gereageer het toe ’n onderwyser ’n meisie sonder bene op sy skouers getel het en self gehardloop het sodat sy saam met haar maats aan ’n wedloop kon deelneem. Trouens, dit het steeds ’n impak op die nuus en Volksblad se spotprent vandag skenk ook hieraan aandag. Dit is hoe ’n hart moet klop om as mens te kwalifiseer. Word na die wetboek gekyk, beginnende by die Grondwet, is daar soveel vangnette wat moet verseker dat mense met gestremdhede die beste moontlike sorg te beurt moet val. Dikwels lewer dit wonderlike gevolge en word byvoorbeeld met groot deernis gepraat van die wonderlike werk wat personeellede verrig. Maar die feit dat die staat nog nooit sy eie kwota kon bereik om mense met gestremdhede aan te stel nie, wys dat daar gebreke is. Dis kompleks. Die Grondwet verbied onbillike diskriminasie teen onder meer mense met gestremdhede. ’n Persoon in ’n rolstoel sal byvoorbeeld moeilik in ’n biblioteek kan werk waar hy nie boeke op hoë rakke kan bykom nie. ’n Blinde persoon kan nie ’n taxibestuurder word nie (hoewel dit soms wel lyk of die man agter die stuur blind moet wees, en al wat weggee dat hy nie ook doof is vir almal wat vir hom toeter druk nie, ’n swaaiende middelvinger is). Soms veroorsaak nuwe tegnologie dat beroepe waarin blindes legendaries geword het, soos handsentrales, nie meer bestaan nie. Die “verantwoordelike” LUR, Qedani Mahlangu, het kort voor die bekendmaking van die verslag bedank, maar dit het nie ’n enkele lewe gered nie. Die les is eenvoudig dat daar geen ruimte vir kaderontplooiing is nie. Dit affekteer nie net gesondheidsdienste, soos hospitale wat weens wanadministrasie en vrot bestuur disfunksioneel word nie, maar ook ander portefeuljes. Dink maar aan die skynbaar nimmereindigende nasleep wat die destydse president Nelson Mandela se aanstelling van prof. Sibusiso Bengu as minister van onderwys gehad het. Dr. Knoffel se aanstelling by gesondheid was ook katastrofies. En boeke gaan nie betyds by skole afgelewer word voor kaderontplooiing plek maak vir kundiges nie. Eskom is stellig nie te opgewonde oor die impak van kaderontplooiing op munisipaliteite se versuim om hul Eskom-rekeninge te betaal nie. Maar hoe ’n groot invloed het kaderaanstellings by Eskom nie daarop dat die Europese Unie in die “hoenderoorlog” na Suid-Afrika terugkap en daarop wys dat duur elektrisiteit bydra dat Suid-Afrika nie hoenders teen ’n mededingende prys kan produseer nie? Kaderontplooiing lei nie altyd tot lewensverlies nie, maar onbeholpe en selfs skelm bestuur van onder meer munisipaliteite lei daartoe dat werksgeleenthede nie ontwikkel word nie of selfs verlore gaan. Maar soms lei dit wel tot lewensverlies, soos die bekende voorkoms van tifoïed by Delmas enkele jare gelede. Omtrent terselfdertyd is cholera in ’n waterpoel in Soweto en ’n deel van die Vaalrivier gevind. Die swak bestuur van rioolaanlegte was byna soos klokslag die oorsaak. Die sterftes van die gestremdes is baie tragies, maar ’n stukkie tragedie sal hierby gevoeg word as die stemme van die oorledenes nou, na hul onnodige dood, ook nie gehoor word nie en onbevoegde kaders steeds toegelaat word om lewens te verwoes, en selfs weg te ruk. Dit sal die Vier Seuns en ’n Jill-Weenkoor wat nou so snater oor adv. Gerrie Nel se aanstelling by AfriForum baat om meer objektief te kyk na AfriForum, en inderdaad die ganse Solidariteit Beweging se aksies om die potensieel dodelike gevolge van kaderontplooiing en ’n verleentheidwekkende president te bekamp. Onthou om vandag ’n persoon met gestremdhede wat jou pad mag kruis ’n drukkie te gee.