Eerstens, ongeag wat nou met Vicky Momberg gebeur het ten opsigte van gevangenisstraf, sy het wel die k-woord herhaaldelik gebruik. Tweedens, sy is geen prominente persoon nie. Sy is ’n doodgewone persoon wat die verkeerde goed op die verkeerde tyd aan ’n paar mense gesê het en op kamera vasgevang is terwyl sy dit doen. Sy het dit nie daagliks aan duisende Twitter-volgelinge of by byeenkomste uitbasuin soos bekende swart rassiste nie. Die media, die polisie en die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) het net ’n buitengewoon groot bohaai daaroor gemaak.
Dan sleep Makhanya sommer vir AfriForum by en insinueer dat ons op dieselfde vlak as Momberg is wat rassistiese uitlatings betref. En daar kom ek sommer klaar by die punt van hierdie artikel: Bewys dit, Mondli. Dit is egter klaarblyklik ’n taak wat hopeloos te veel werk is vir iemand wat duidelik te lief is vir lui aannames en oorvereenvoudigde stereotipering. Kan hy na enigiemand in AfriForum die vinger oor rassistiese beledigings wys? Het ons iets gesê of gedoen wat op rassisme dui? Dis nie duidelik uit Makhanya se smaadskrif nie en hy sal dit ook nie kry nie.
Hy kon egter terselfdertyd nie vinnig genoeg die SAIRV se bevindinge sonder teenbewyse met hoon besmeer nie. Die absurditeit van sy rubriek is dat hy dit eers bekla hoedat ons in hierdie land nie ’n rasionele gesprek oor ras kan hê nie en dan gelyktydig goeie navorsing beklad en dan self irrasioneel raak!
Hy erken darem sy tekortkominge deurdat hy na homself as ’n “lowly newspaperman” verwys as hy sê hy is nie iemand wat wetenskaplike navorsing moet bevraagteken nie. Die vraag is: Hoekom doen hy dan presies dít as hy geen teenbewyse behalwe bespiegeling en innuendo’s kan lewer nie?
Ewenwel, hier is dan so ’n paar verklarings vir die SAIRV se (skynbaar geloofwaardige) navorsing. Dis moeilik om altyd 100% te weet hoekom iets is soos wat dit is en goeie navorsing kan ook foute hê, maar ek as ontleder kan maklik ’n paar antwoorde waag om hul bevindinge te staaf.
Tewens, en in die lig van bogenoemde, is dit nie vreemd as die meeste swart mense glo dat die regering baie ander prioriteite as die rassekwessie moet hê nie. Vir ’n swart persoon in landelike Limpopo of die Oos-Kaap is rassisme ’n weglaatbaar klein prioriteit. Indien hy of sy jonk is, dink hulle waarskynlik om na die stede te trek en dan is goeie onderwys, werk en geld (en nie noodwendig grond nie) waarskynlik hul grootste prioriteite. Op ’n punt moet jy regtig ophou glo dat mense wat jy nooit sien nie, verantwoordelik is vir al jou probleme. Die respondente in die studie het dit grootliks besef, maar klaarblyklik nie Mondli nie. Persoonlik dink ek ook die ANC-regering se gevestigde belange om rassisme te probeer aanhits en lewendig te hou om hul eie mislukkings weg te steek, maak hulle juis ongeskik om iets daaraan te doen.
Ten slotte is my boodskap aan Mondli en diesulkes soos volg: Lewer darem sekere bewyse van rassisme as julle dit so gretig aan die groot klok wil hang. Max du Preez het ook al in die verlede geskryf oor “hoe ons almal mos weet hoe rassisties Afrikaners op die platteland is”. Nee, Oom Max, ons weet nie. Bewys dit. En die teenwoordigheid van ’n tweekleurhemp gaan my nie oortuig nie.