MAANDAGSHOEK-HOSPITAAL, LYDENBURG – Gemeentegeskiedenisargief
Die mediese sending van die NG Kerk het ‘n groot rol gespeel in die bereiking van mense met die Evangelie en die guns van die leiers wat hul stamme regeer.
Die Transvaalse Vroue Sendingvereniging was die eerste om met mediese sendingwerk te begin. Hulle kliniek op die ou Burger-Sendingstasie aan die Olifantsrivier in die Middelburg-distrik, het onder die ywerige en toegeyde verpleer Jansen beroemdheid verwerf. Vir ‘n hele aantal jare was dit die enigste toevlugoord vir die siekes van die Sekoekoensland-sendinggemeente.
Met die verskuiwing van die sentrum na Maandagshoek, sestig myl van Lydenburg, is die mediese werk daar voortgesit. Vir enige jare moes gebuik gemaak word van die ou klubgebou van die mynmaatskappy. Met ‘n bewonderenswaardige ywer het die TVSV eendragtig fondse bymekaar gemaak vir die bou van ‘n nuwe hospitaal. Hulle het die beoogde £4000 bymekaargemaak en nou ontvang hulle op die £ vir £-basis ook £4000 van die Provinsiale Administrasie. Met £8000 sal die grootste gedeelte van die hospitaal voltooi kan word.
MANSVERPLEËR GERRIE JANSEN
Gerrie het van 1 Julie 1942 tot 30 Junie monumentale werk op die Mooiplaats Burger-sendingstasie gedoen. Onder moeilike omstandighede is tot 39 pasiënte en buitepasiënte in die hospitaal behandel, en nog ‘n buitepasiënt by die vier klinieke wat hy twee weekliks besoek het. Gedurende hierdie periode is altesaam 668 inspuitings gegee (Louw 1972: 36). Die mense rondom die Burger-sendingstasie was ongelukkig toe die mediese afdeling na Maandagshoek oorgeplaas is. Gerrie het ds Murray en mev Helena Louw na Maandagshoek vergesel. Onmiddellik het die aantal pasiënte toegeneem, terwyl die buiteklinieke in totaal tot ses toegeneem het. Oggendgodsdiens is deur ds Louw, Gerrie, die verpleegster en sommige dames in die gebedsgroep gehou. Gerrie het in 1946 vir verdere opleiding gegaan en na voltooiing van sy studies na Maandagshoek teruggekeer.
‘n Jaar nadat sy in Maandagshoek gaan woon het, het juffrou Zülch van die St. John’s-ambulansdiens gratis ​​in die mediese afdeling gaan werk. Angelina, die suster van ds Phatudi, het ook as verpleegster by die mediese personeel aangesluit. Lot Gondwe was ook ‘n getroue mediese assistent (Louw 1972: 36). Die bouer van die missie, JL Potas, het ‘n sluikkamer, ‘n badkamer vir vroue, ‘n spens en ‘n afsonderingsafdeling opgerig. Sy vrou het die linne versorg. Dr H Vlok het op 1 Januarie by die personeel aangesluit en dr PM Pienaar en ACK Malherbe het ook aangesluit, maar het net ‘n kort tydjie gebly. Dr Paul Bremer, die eerste permanente dokter, is as assistent-distriksgeneesheer aangestel. Suster Joey Stephenson het dieselfde jaar by hul aangesluit en Dr Bremer is deur dr PJ Jacobs vervang. Dr Jacobs kon die hospitaal toerus met die nodige mediese instrumente en ander toerusting. Suster Nortjé, die vrou van die sendingboer, het in 1949 aangesluit en die dogter van die evangelis Mophete het die mediese personeel verder aangevul (Louw 1972: 36)
‘N NUWE HOSPITAAL
Op die TVSV-kongres wat van 19 tot 21 Oktober 1945 in Witbank gehou is, het die Kongres ‘n bedrag vir die bou van ‘n nuwe hospitaal goedgekeur. Dit is onderneem deur die sendingstasie se bouer, Charles Hockey, wat seker gemaak het dat genoeg ruimte vir ‘n volledig toegeruste hospitaal toegeken word. Mnr JD Janse was die sendingstasie se boer. Hy vertrek op 12 Desember 1946 en word vervang deur mnr en mev Nortjé, wat byna tien jaar by Maandagshoek gewerk het. Mev. Nortjé het die hospitaalpersoneel bygestaan ​​en albei was gretig om geestelike werk onder die pasiënte en personeel te verrig. In 1949 was daar altesaam 21 beddens beskikbaar, buitepasiënte is gesien en pasiënte is in die nege distriksklinieke behandel. Die provinsiale owerhede het sommige van die hospitaaldienste oorgeneem (Louw 1972: 37). Fondse is bekom deur middel van fooie wat gehef word in die geval van pasiënte wat kon betaal, soos mynwerkers. Provinsiale steun kragtens die hospitaalordonnansie van 1946, plus ‘n paar finansiële bydraes vir aansteeklike siektes van die Departement van Gesondheid, het ook gehelp om die begroting vir mediese werk te vergroot. In Oktober 1950 keer Gerrie Jansen terug na Maandagshoek as ‘n gekwalifiseerde verpleegkundige. In 1951 het die Administrateur van Transvaal, dr William Nicol, ‘n gedenkplaat voor die ingang van die hospitaal met die Skrifteks uit Johannes 11: 3 onthul: “Here, die een wat jy liefhet, is siek.” Dr Nicol het ook die beleid van die Administrasie uiteengesit: hulle sal betaal vir medisyne, mediese toerusting en hospitaalapparaat sowel as die salarisse van die hospitaalpersoneel; die kerk sal verantwoordelik wees vir die geboue, maar op ‘n £-vir-£-grondslag gesubsidieer word (Louw 1972: 37). Nadat mnr. Gerrie Jansen in 1951 vertrek het, kom dr en mev. W Zöllner uit Berlyn om tydelik te help (TVSV-Verslag 1952: 17). Op 10 Oktober 1953 is die hospitaal met 115 beddens amptelik geopen. By hierdie geleentheid het die president van die TVSV en moeder van die sendeling Murray Louw die hoeksteen van die sendingkerk onthul, wat naby die ingang van die hospitaal gebou is. Dr WM Eiselen, sekretaris van Naturellesake, het die deure oopgesluit en die gaste toegespreek. Hy het in Sepedi gepraat en die Bapedi aangemoedig om self projekte te begin, wat hul lewensvaardighede sou ontwikkel en sou bydra tot ‘n beter en gesonder lewenstandaard. Met die vertrek van dr Pieter Jacobs in 1953 het dr HC Boshoff, mev Niewenhuysen en dr A Schröder by die personeel aangesluit. Dr Boshoff het hospitaal-superintendent geword. Hy trou met mev Niewenhuysen. Die hospitaal is in 1970 na hom vernoem (Louw 1972: 37).
Tussen 1954 en 1955 het die aantal buitepasiënte wat in die 37 klinieke behandel is, toegeneem tot 200 per maand en die pasiënte tot gemiddeld tussen 140 en 160. ‘n Verpleegkollege vir Opleiding is op Maandagshoek begin, ‘n TB-kliniek is gebou en dr Chris Jacobs sluit by die personeel aan. In die daaropvolgende jaar is dr IV de Jager as derde mediese beampte aangestel en mev NJ Bos is as sekretaris van die hospitaal aangestel. Sy help mejuffrou W Neethling, wat al ‘n lang tyd daar gewerk het.
The pioneering phase of the DRC mission work in Sekhukhune land church mission partnership.
Louw, LK 1972. Die Sendingarbeid van die NG Kerk in Sekhukhuneland. Fakulteit Teologie (Afd B) van die Universiteit van Pretoria.
TVSV Verslag – 1952