Almat weet teen hierdie tyd dat Eskom vanaf 1994 bietjie vir bietjie uitgesuig word. Daar is hope te veel werkers en hulle kry hope te veel salaris. Dan is daar ook die miljoene rande se brandstof wat maandeliks gesteel word. Toe kom André de Ruyter en probeer sake regruk deur diegene wat daar sit en kwaaddoen af te dank. Wat gebeur daarna? Daar is nou telkens 'n sabotasievoorval waar die afgedanktes Eskomstasies so vandaliseer dat dit telkens die stasie tot stilstand bring. Eskom kan nie meer lank so aangaan nie. As 'n vaatjie wyn deur so baie strooitjies leeggesuig word sonder dat iemand dit weer aanvul moet dit een of ander tyd leeg raak.
Beurtkrag het weer 'n daaglikse deel van die lewe vir Suid-Afrikaners geword. En afgesien van die ongerief wat dit veroorsaak, is daar ook kommer oor die impak op elektriese en elektroniese toestelle. Ons kan amper nie bereken hoeveel skade dit meebring nie. Selfone, geysers, dekodeerders, modems, hekmotors en ander toestelle word sleg hierdeur beïnvloed.
Volgens energiekenners verskil die uitwerking van beurtkrag aansienlik van een tipe toestel tot die ander.
Batterye, wat in enigiets van selfone en hekmotors tot alarms en rugsteunstelsels gebruik word, is kwesbaar vir beurtkrag. As 'n battery heeltemal leeg raak, word sy lewensduur aansienlik verkort. Daarbenewens waarborg die vervaardiger batterye vir X-hoeveelheid laaisiklusse. Meer laaisiklusse wat deur beurtkrag veroorsaak word, verminder die batterylewe.
Suiwer weerstandstoestelle, soos stowe, geysers, ketels en verwarmers word onaangeraak wanneer die krag aan- en afgeskakel word.
Toestelle wat reaktiewe vragte dra, soos yskaste, tuimeldroërs, grassnyers, skottelgoedwassers, wasmasjiene, haardroërs en hekmotors, het gewoonlik 'n elektriese motor wat aan oplewings blootgestel word wanneer die krag onderbreek word. Alhoewel onbeskermde toestelle – tipies baie ou toestelle – beskadig kan word, is beskermende maatreëls gewoonlik ingebou om elektroniese komponente teen oplewing te beskerm.
Toestelle soos selfoonlaaiers, dekodeerders, rekenaars, radio's en modems gebruik relatief min energie en het gewoonlik 'n kragbron wat die hoë toevoerstroom omskakel na 'n laer, gelykstroomspanning.
Hierdie kragbronne is meestal baie robuust en laat nie toe dat stroompies die toestelle bereik nie. Batterye is ook geneig om 'n ekstra beskermende laag teen stroompies te verskaf. As daar skade is as gevolg van kragskommelings, is dit gewoonlik net die kragbron wat vervang moet word.
Verkoelingstoestelle soos yskaste, vrieskaste en lugversorgers werk meestal met kompressors, wat hulle vatbaar maak omdat gas onder druk weerstand kan bied en skade aan die toestel se motor kan veroorsaak wanneer die krag weer aangeskakel word.
3-fase kragstelsels is kwesbaar vir beurtkrag, aangesien een of meer van die fases verlore kan gaan wanneer krag herstel word, wat kan veroorsaak dat 3-fase motors ongebalanseerd loop en uitbrand. Wanbalans in hierdie stelsel kan ook skade aan enkelfase-toestelle veroorsaak.
Raad om jou toestelle te probeer beskerm:
• Skakel yskaste en lugversorgers af tydens beurtkrag. Sodra die krag herstel en stabiel is – d.w.s. geen flikkerende of dowwe ligte nie – skakel hierdie toestelle een vir een weer aan.
• Skakel enige toestelle af wat 'n brandrisiko kan veroorsaak as krag herstel word.
• 'n UPS (Uninterruptable Power Supply) is 'n goeie manier om jou toestelle te beskerm. Dit moet hulle lank genoeg aangedryf hou om hulle op 'n veilige manier af te sluit.
• Hou yskaste en vrieskaste toe om dit langer koeler te hou.
• Hou die opgedateerde beurtkragskedules byderhand sodat jou gesin genoeg tyd sal hê om vir die kragonderbreking voor te berei.
• Kry 'n paar hoë-watt sonkragligte vir jou tuin, en 'n paar LED-ligte vir binne. Lig is 'n afskrikmiddel vir voornemende inbrekers.
• Hou jou selfoon gelaai, of belê in 'n draagbare foonlaaier, sodat jy steeds hulp kan inroep as jy moet.
•As jy jou hekke met die hand moet oop- en toemaak wanneer jy by die huis kom, sorg dat iemand jou by jou ingang ontmoet, of reël vir 'n begeleiding van jou sekuriteitsmaatskappy.
• Gebruik hangslotte, diefwering en "deadbolts" om 'n ekstra vlak van huissekuriteit te bied wat nie kragafhanklik is nie.
• Alarmstelsels, motorhuisdeure en elektriese hekke maak oor die algemeen staat op elektrisiteit, so maak seker dat hierdie items almal goeie rugsteunbatterye het.
• Hou 'n fakkel of 'n sonkrag battery-aangedrewe lig wat vooraf gelaai word op verskeie, maklik toeganklike plekke rondom jou huis. Maak seker dat jy ook baie spaarbatterye het.
En belê in 'n kragopwekker!
Maar die skade wat Eskom aan ons land se ekonomie aangerig het, sal nie weer herstel nie. Ons eens lieflike Eerste Wêreldland is nou 'n ashoop vol rommel wat slegs onder 'n verantwoordelike regering weer sal begin herstel. Mag dit baie gou gebeur!