Steinhoff-drama: Hier is Jooste se weergawe | Netwerk24
Deur Nellie Brand-Jonker 08 September 2018 08:00
Markus Jooste is deur party komiteelede daarvan beskuldig dat hy homself van alle blaam vir die Steinhoff-tragedie onthef. Foto: Jaco Marais
Markus Jooste, voormalige uitvoerende hoof van Steinhoff, se weergawe van die gebeure wat tot dié maatskappy se dramatiese ineenstorting gelei het, “is die volledigste tot dusver”, maar LP’s is nie seker of dit korrek is nie.
Jooste het uiteindelik verlede week die gesamentlike sitting van verskeie parlementêre komitees bygewoon om LP’s se vrae te beantwoord. En in sy weergawe is daar heelwat teenstrydighede met wat die komitees voorheen gehoor het, het LP’s opgemerk.
Hy sy getuienis begin met gebeure in 2015 toe ’n gesamentlike vennootskap met dr. Andreas Seifert van Oostenryk beëindig is.
Die verbrokkeling van dié vennootskap lê volgens hom aan die wortel van die kwaad omdat Seifert sekere beweringe oor Steinhoff begin maak het wat die Duitse belastingowerheid op Steinhoff se spoor geplaas het.
Daarna het die gebeure volgens Jooste só ontvou in 2017:
15 September: Patrick Seinstra, die vennoot van Deloitte Nederland wat verantwoordelik was vir die oudit van Steinhoff International NV, stuur ’n e-pos aan Jooste as uitvoerende hoof, Ben la Grange, finansiële hoof, Xavier Botha van Deloitte Suid-Afrika en aan die finansiële hoof van Steinhoff Europe. Hierin verwittig Seinstra hulle dat inligting ontvang is van Seifert se prokureur oor die Duitse belastingondersoek. Hy verwys ook na mediaberigte hieroor. Seinstra sê Deloitte wil “bykomende ouditprosesse” doen in die lig van die aantygings en soek ’n standpunt oor die kwessies.
19 September: Vier dae later vergader Steinhoff op Stellenbosch met Deloitte waar die oudieursfirma verwittig word dat Steinhoff reeds in November 2015 twee onafhanklike Duitse regsfirmas opdrag gegee het om die aantygings te ondersoek en dat die verslag daaroor binne ’n paar weke beskikbaar sou wees.
25 September: Deloitte stuur ’n brief aan Steinhoff International en rig dit aan die voorsitter van die ouditkomitee (dr. Steve Booysen). Daarin word verwys na aantygings oor belastingbeplanning en nienakoming van belastingbeplanning; potensiële verkeerde toepassing van boekhoubeginsels, waaronder hoe inkomste erken word; en transaksies met verwante partye. Deloitte verwittig Booysen dat hulle reeds verdere dokumente en verduidelikings van Steinhoff Europe versoek het en dat hulle ’n gedetailleerde verslag oor die kwessie wil hê.
9 Oktober: Booysen en Jooste skryf terug aan Deloitte. Hulle sê “die beweringe is nie nuut nie” en dat dit ’n poging van Seifert is om staatsaanklaers, kapitaalmarkreguleerders en die pers te gebruik in sy “ongegronde pogings” om die litigasie met Steinhoff te beïnvloed. In die brief word ook weer verwys na die regsfirmas wat die bewering ondersoek ingevolge internasionale finansiële verslagdoeningstandaarde (IFRS) en internasionale standaarde oor ouditkunde.
19 November: Die regsfirmas rig, via die koördineerder van die ondersoek, ’n brief aan Deloitte Nederland waarin die vrae van die ouditeurs breedvoerig beantwoord word. Deloitte word daarop gewys dat die regsfirmas van Desember 2015 tot November 2017 meer as 15 000 dokumente, waaronder kontrakte en e-posse tussen Steinhoff se uitvoerende bestuur, hersien het. Omvattende onderhoude is ook gevoer met die bestuur en “partye wat nou verwant is” aan Steinhoff se ondernemings op Stellenbosch, Westerstede in Duitsland, Wene in Oostenryk en Zürich en Genève in Switserland.
In die brief stel die regsfirmas dit kategories: “Ons het geen bewyse gevind wat ons kan lei tot die gevolgtrekking dat die boekhouding vir die betrokke transaksies nie die toepaslike IFRS vir Steinhoff Europe se maatskappye nakom nie. Ons het geen bewyse gevind wat ons tot die gevolgtrekking kan laat kom dat die teenpartye in die transaksies nie onafhanklike partye was kragtens die toepaslike IFRS vir die Steinhoff-groep se maatskappye nie.
23 November: Deloitte antwoord hy het meer besonderhede van die prokureurs nodig en wil meer toetse doen op sekere van die transaksies. “Meer verrassend vir ons was hul siening dat ’n splinternuwe ondersoek begin moet word omdat hulle vrae het oor die onafhanklikheid van die Duitse regsfirmas wat deur die toesighoudende direksie aangestel is.”
28 November: In reaksie stuur die regsfirmas ’n brief aan die voorsitter van die ouditkomitee waarin verwys word na ’n vergadering met Deloitte en die Steinhoff-bestuur in Amsterdam waar die vrae van die ouditmaatskappy bespreek is. Die regsfirmas dui weer aan dat geen bewyse gevind is dat die transaksies nie behoorlik deur die groep verklaar is nie.
Markus Jooste het tydens sy getuienis 'n lang verduideliking gegee oor wat, volgens hom, tot die ineenstorting van Steinhoff gelei het.
Woensdag 29 November (’n week voor die geouditeerde jaarstate uitgereik sou word): Christo Wiese, voorsitter van die toesighoudende direksie, en Booysen vergader met drie verteenwoordigers van Deloitte. “Ná die vergadering is ek ingelig dat Deloitte besluit het die bykomende ondersoek is nie meer nodig nie en dat ons moet fokus op die afhandeling van die 2017-oudit.”
Donderdag 30 November: Deloitte stuur ’n brief aan die voorsitter van die ouditkomitee vir die aandag van die toesighoudende direksie om te versoek dat die direksie opdrag gee vir ’n nuwe onafhanklike ondersoek na die aantygings. Deloitte wil die nuwe regsfirma goedkeur. “Deloitte se ommekeer is dieselfde dag bespreek op ’n vergadering waar Wiese, twee vennote van Deloitte en twee senior vennote van die regsfirmas van Duitsland teenwoordig was. Die verteenwoordigers van Deloitte het aangedring op ’n bykomende onafhanklike ondersoek.”
Volgens Jooste het Wiese gesê die ondersoeke in Duitsland duur reeds langer as twee jaar en dat ’n nuwe ondersoek deur ’n nuwe party nie betyds klaar gaan wees om die jaarstate van Steinhoff af te handel en te publiseer nie.
“Dit was nie aanvaarbaar vir Steinhoff nie omdat dit die hele groep in gevaar sou stel in die lig van die verwagtinge van banke, skuldbriefhouers en beleggers. Hy (Wiese) het aan hulle gesê hy sou dit met die toesighoudende direksie en die maatskappy se prokureurs en adviseurs moes bespreek en dat dit oor die komende twee dae sou gebeur.”
Jooste sê in daardie stadium was hy in Duitsland.
Maandag 4 Desember: Jooste keer die oggend na Suid-Afrika terug. “Ek het die verwikkelinge met Wiese bespreek en ek het sy siening gedeel dat ’n verdere ondersoek in daardie laat stadium, twee dae voor die resultate aangekondig sou word, verspot sou wees, en dat so ’n ondersoek waarskynlik die afhandeling van die 2017- finansiële state onbepaald sou vertraag en ingrypende gevolge vir die groep sou hê ten opsigte van kontantvloei, die maatskappy se geloofwaardigheid onder beleggers en uit die oogpunt van kredietverleners.
“My siening was dat Deloitte se mandaat met onmiddellike ingang beëindig moes word en dat ons alternatiewe ouditeure moes aanstel en die ongeouditeerde resultate moes aankondig.”
Volgens hom het hy in daardie stadium twee jaar lank 90% van sy tyd as uitvoerende hoof bestee om navrae te hanteer van die Duitse ondersoekers en prokureurs. “My advies was, en Wiese het saamgestem daarmee, dat ons daardie oggend moes aankondig die oudit is nog nie klaar nie, maar dat die ongeouditeerde resultate op Woensdag 6 Desember uitgereik sou word.”
Hul mening was duidelik dat Deloitte sy onafhanklikheid verloor het oor die aangeleentheid.
Volgens hom was daar “verskeie konsultasies”, ook met regsadviseurs, spesifiek die firma Stibbe van Nederland, oor die verhouding met Deloitte. “Hul mening was duidelik dat Deloitte sy onafhanklikheid verloor het oor die aangeleentheid.”
Jooste sê hy wou voorkom wat hy geglo het ’n “finansiële ramp gaan wees vir die groep as ’n besluit geneem word dat ’n splinternuwe ondersoek gedoen word”.
“Ek het besef die aankondiging dat die maatskappy nie sy finansiële inligting op 6 Desember kan uitreik nie omdat die ouditeure weier om dit af te teken, insluitend die aantygings van boekhou-ongerymdhede en ’n nuwe ondersoek, gaan ’n rampspoedige uitwerking op die groep hê.”
Hy het geweet dit sal daartoe lei dat die bedryfsmaatskappye se krediet opgeskort word en beleggers en leners hul vertroue in die groep sal verloor.
“Ek het dit baie duidelik gemaak dat as dit nie die weg vorentoe is vir die direksie nie, ek nie my weg met die maatskappy vorentoe oopsien nie . . .”
Dinsdag 5 Desember: Die toesighoudende direksie hou ’n vergadering wat hy nie bygewoon het nie. “Ek is laat die aand ingelig dat die direksie besluit het om nuwe onafhanklike ouditeure aan te stel om ’n ondersoek heeltemal van voor te begin en dat my voorstel nie deur die direksie aanvaar is nie.”
Woensdag 6 Desember: Die aankondiging word gemaak dat die finansiële resultate vertraag word hangende ’n nuwe onafhanklike ondersoek na “boekhou-ongerymdhede. Vir my beteken dit bedrog.”
Daarna het die aandeelprys geval en bedryfsmaatskappye se krediet is opgeskort.