is altyd goed : hierdie aantekeningboekie gaan die verlenging van jou waarnemings en jou gedagtegang word. Jy sal daarmee ‘n gesels aan die gang kan hou. Partykeer is dit bestem om die wedervarings van ‘n spesifieke reis te omvou. Sonder ‘n notaboekie binne bereik voel jy so weerloos soos ‘n watersloot tot barstens toe vol met die refleksies van wolke wat daarin dryf waarvan die sluis verslib het. Gedagtes, woordspeletjies, uitdrukkings opgetel of raakgelees, drome, draadjies, die spookgedaante van ‘n gedig – word hierin opgeteken. (Agterna kan jy soms nie agterhaal wat jy nou eintlik bedoel het of mee besig was nie en dan word die ‘vers’ of die aantekening ‘n objet trouvé : iets wat jy self nie begryp nie maar dalk nog die misterie van onbedoelde waarde bevat.) Miskien is die neerskryf ook ‘n manier om ontslae van iets te raak, asof jy nie verder sou kon ervaar as jy nie eers die indruk of die ingewing aan die draad van skrywe opgehang het nie. Die notaboekieskrywer is ‘n katlagter. Belangrike informasie – telefoonnommers of kodes wat jy moet onthou, take wat verrig moet word, ‘n lysie met die name van mense aan wie jy moet skryf – word van die agterste blad na voor geskryf. En dan skielik eendag is die boekie ‘vol’ al is daar nog leë blaaie, is dit dood soos iets wat omgeblaai kan word…
Probleem is dat daar geen orde of selfs net ordentlikheid is in die liassering van hierdie ru-materiaal nie. Jy vermors ure, raas gefrustreerd met jouself wanneer jy gaan soek na iets wat jy onthou dat jy vergeet het – maar wéét
Jy het bewondering vir die deeglikheid van ‘n John Coetzee wat volgens David Attwell se boek oor sy skryfmetodes (A Life of Writing) so sorgvuldig en afsydig aantekening gehou het van die Skrywer se sielsbewegings en bedoelings (hy verwys altyd na homself in die derde persoon), so soos mens noukeurig sou opskryf hoe die mot hom loswikkel uit die papie.
« Die dood is altyd ‘n land waarnatoe jy gaan met ‘n verlore geheue. » – Alain Resnais. (Jy sou kon beweer : waarnatoe jy gaan wanneer jy jou geheue verloor.) (Of : waar jy gaan soek na ‘n verlore geheue aan lewe.)
« The sorry business » is die term gebruik deur die Aboriginals, die oorspronklike inboorlinge van Australië, vir die rouperiode na die afsterwe van ‘n naaste.
dankgedig aan leser wat hierdie verse laat herlewe in die oë / gee my jou hand / laat joune die sillabes volg, vorm na die bewegings van jou hand / myne is ver weg in die geheue (grond of as) / verskoon die outydse taal /
vertrekgedig van die suurgat snoeshaandigter / morrende mompeldigter / klonte herinnering, gevoude landskap, gewonde verlede, leë bome, leë afstande / dodevers vir ‘n land / elke keer as jy oor die nek kom en die berg sien… word die hart stil soos ‘n valk / beskrywing moet oer-kennis verbeeld /
’n Tyd gelede het ek Parool / Parole, Versamelde toesprake/ Collected speaches deur Breyten Breytenbach, as geskenk gekry. En dit was ’n geskenk wat die leser seën met ongekende vreugde.
Ek het die Poetry Africa-fees by die Universiteit van Natal in Durban bygewoon. Dit was die jaar 1997. Alles het na poësie geruik. Sterre soos Wilma Stockenström en Antjie Krog, en natuurlik Breyten, het die toeskouers aan hulle lippe laat suig. Daar was ook ’n internasionale geur. Digters soos Jaan Kaplinski, Bei Dao en Tatamkhulu Afrika. Ons almal het ervaar:
Dit was tydens dié geleentheid dat ek en Breyten mekaar in die oë kon kyk. My broer was deur rowers doodgeskiet. Toe Breyten dit hoor, het hy sy hand pastoraal oor myne gesit. Die stilte van meelewing.
In Breyten se bestaansbelydenis (staande belydenis) op 25 November 1975 verwys hy na kolonel Broodryk wat hom menslik behandel het tydens die voorafgaande drie maande van gevangenisskap Toe ek dit lees, draai my gedagtes na een aand in Pretoria. Ek het by ’n gemeente gehelp (van die wal in die sloot) en huisbesoek by ’n sekere kolonel Broodryk gedoen. Hy het my allerlei boeiende verhale uit sy vroeëre lewe vertel. Ek het hom laat begaan. Hy het nabye kontak met Bram Fischer gehad en natuurlik met BB. En toe die verrassing. Hy staan op, maak galant verskoning, en kom terug met ’n stapel papiere. Hy wys dit vir my. Dit was die oorspronklike manuskrip van gevangene Breytenbach se digbundel, Voetskrif. Ek het my nuuskierigheid ingehou soos ’n laaste asem. Toe vra ek die kolonel of ek dit vir ’n ruk kon leen. Eerlik, my bedoeling was om dit te hou. Ek het met verwondering gelees. In sy eie linkshandige en netjiese handskrif. Al die gedigte. Net een woord is doodgetrek en met ’n ander een vervang. Net een.
Ek het gehoop dat die kolonel van die manuskrip sou vergeet, maar hy het nie. Ek moes dit teen wil en dank teruggee. Hoe jammer tog!
Beste Cas: Dankie vir hierdie mooi wense van jou. Ek kom so af en toe op een van jou aandoenplekke af en sien dat jy oorstaan en laafnis kry het by wonderlike fonteine. Ek hoop dit bly so vorentoe. Die reise, soos jy weet, hou nie op nie. Die dors ook nie.