Love Books – soos 'n skelmpie op Valentynsdag | LitNet
Love Books – soos 'n skelmpie op Valentynsdag
Melt Myburgh Boeke en skrywers 2020-02-12
Kate Rogan, eienaar van Love Books in Johannesburg. (Foto: verskaf)
In die tien jaar van Love Books se bestaan het dié boekwinkel in Melville, Johannesburg 'n vaste bestemming vir skrywers en boekliefhebbers geword. Pas nadat ek in die Goudstad aangekom het, het ek dié klein winkeltjie met die groot naam vir die eerste keer vanuit 'n motor gesien. Frederik de Jager was agter die stuur, en in die verbyry het hy beduie dat ek dit dikwels sou aandoen, gegewe my werk in die uitgewersbedryf.
En so was dit dan ook; die afgelope ses jaar het dié winkel in die Bamboo Lifestyle-sentrum 'n gereelde staning saam met skrywers tydens boekbekendstellings geword. Soos wat Johannesburgers jou sal vertel, kruip Love Books en haar mense diep in jou hart, en is dit onmoontlik om 'n objektiewe afstand te handhaaf.
Toe Kate Rogan dié onderneming 'n dekade gelede saam met 'n vennoot begin het, het vriende in die boekbedryf gedink sy is van lotjie getik. Die bedryf, het hulle uit een mond gewaarsku, is 'n onvoorspelbare, moeilike mark wat bankrotskap soos 'n onwelkome gas tot reg voor jou deur bring.
Kate ken die boekewêreld soos die palm van haar hand. Sy was vroeër jare opdraggewende redakteur by Zebra Press. Daarna het sy vir 702 as vervaardiger van Jenny Crwys-Williams se boekeprogram gewerk. Van skrywers en boeke kan sy mens baie vertel, en toe sy op die naam van die winkel besluit, was dit uit die staanspoor belangrik dat "Love" as werkwoord gelees moet word – 'n liefde vir boeke is 'n emosie wat jou aandryf; dis nie net iets wat latent in die agterkop bly hang nie.
"Fiksie is wat die meeste in dié winkel verkoop," sê Kate. En dit op sigself is 'n prestasie, want gewoonlik word 'n boekwinkel aan die lewe gehou deur akademiese titels as dit naby 'n universiteit geleë is, of ander spesialiteitspublikasies wat deur die ligging van die winkel bepaal word. In 2019 was Margaret Atwood se The Testaments bo aan Love Books se verkoperlys, saam met Charles van Onselen se Night Trains en Ann Patchett se The Dutch House.
Marlene van Niekerk aan die woord in Love Books. (Foto: Love Books)
Oor die jare het Love Books 'n reputasie opgebou as dié plek waar gerekende skrywers hul boeke te water laat. Aanvanklik was dit nie so nie. Die eerste bekendstelling is eers 'n paar jaar nadat die winkel oopgemaak het, daar gehou. Kate sê die gogga het dadelik gebyt. En hoe dan anders, want Antjie Krog was aan die woord by dié geleentheid. "Bekendstellings is belangrik," vertel Kate, "want dit bring voete en energie na die winkel. Vir mense wat die eerste keer by die winkel kom om 'n boekpraatjie by te woon, is dit gewoonlik die eerste van vele besoeke."
Vandag is Love Books se skedule vir bekendstellings propvol, veral in die bedrywige seisoen in aanloop tot Kersfees, wanneer tot drie bekendstellings per week plaasvind. Nou, aan die begin van die jaar, het die winkel reeds 'n klompie agter die blad – tot twee per week.
Boekpraatjies lyk dikwels na glansgeleenthede wat gladweg en sonder drama verloop. Die waarheid is natuurlik dat die ervarings wissel tussen hierdie opposisiepunte op 'n onsigbare skaal: subliem en angswekkend. Die whiskeybottel wat Kate in haar piepklein kantoortjie agter die boekrakke op bystand hou, was al menige maal 'n broodnodige susmiddel teen verskeie grade van trauma.
Vir Kate is daar te veel hoogtepunte om op te noem, maar enkeles staan uit. Barbara Kingsolver, die Amerikaanse romansier en digter, se teenwoordigheid in die winkel is een. Tydens Kingsolver se besoek aan Suid-Afrika was die enigste beskikbare tyd vir 'n bekendstelling in Love Books een vroegoggend om 07:00. Kate-hulle het gespring vir die geleentheid, en om 07:00 het mense na Love Books gestroom om na die internasionale skrywer te luister. Die restaurant langs die boekwinkel het ontbytversnaperinge voorgesit. Dié eetplek is trouens soos 'n verlenging van die boekwinkel self. Wanneer die winkel uit haar nate bars, word die restaurant se groter ruimte benut.
"Dis altyd volgepak wanneer plaaslike skrywers soos Ivan Vladislavić 'n boek kom bekendstel. Ook Mark Gevisser en Johnny Steinberg trek baie mense na die winkel," vertel Kate. "Eenkeer moes ons 'n boek van Gevisser in stikdonkerte bekendstel weens 'n kragonderbreking."
Een van die gewildste geleenthede was toe die komediant Suzelle van SuzelleDIY-faam 'n boek kom bekendstel het. "'n Leërskare mense het opgedaag en daar was iets karnavalesk in die lug," sê Kate. "Kinders was selfs soos Suzelle aangetrek."
Anna Joubert, Kate Rogan se regterhand. (Foto: Love Books)
My eie herinneringe aan geleenthede met skrywers by Love Books het vervleg geraak met dié van Kate en Anna, die legendariese werknemer wat Kate al tien jaar lank bystaan. Wanneer jy vir Anna Joubert die eerste keer ontmoet, kan jy nie anders as om te wonder of dit die joernalis Pearlie Joubert se tweelingsuster is wat voor jou staan nie. Onder Johannesburgers is Anna bekend en geliefd vir haar skerp tong. Wanneer 'n boekgeleentheid te laat aanhou en die skrywers en gaste begin uitrafel, gryp Anna sonder seremonie in. Sy het al menige besoeker aan die kraag by die winkel uitgehelp wanneer dit lank na toemaaktyd geraak het.
Bhekisisa Mncube gesels oor sy The Love Diary Of A Zulu Boy. (Foto: Love Books)
Saam met Kate en Anna het ek al ongekende hoogtepunte in Love Books beleef, met skrywers soos Zelda la Grange, Jay Naidoo, Marguerite Poland, Jack Parow, Harald Pakendorf – om enkeles te noem. Love Books is 'n tuiste vir alle skrywers, plaaslik en internasionaal, en in alle tale. Van Marlene van Niekerk tot Zapiro, van William Kentridge tot Ronnie Kasrils, van Pieter-Dirk Uys tot Ferial Haffajee.
Maar soms gebeur dinge wat die angsvlakke opjaag. Soos wanneer protesgangers met plakkate en luide woede 'n bekendstelling stormloop. Toe Stephan Hofstatter se Licence to loot einde 2018 by die winkel bekendgestel is, was liefde allermins in die lug. 'n Groep betogers het beswaar aangeteken oor die skrywer se betrokkenheid by omstrede beriggewing in die Sunday Times 'n klompie jare tevore. Gelukkig was die protesgangers "ordentlik" en het hulle Kate vooraf ingelig dat die aksie sou plaasvind.
Kate verwelkom stemme van protes in Love Books. Vir haar is dit belangrik dat die winkel deel van die plaaslike gemeenskap vorm, en daarom ook 'n forum moet bied vir mense se kwellinge. "Die heel ergste wat kan gebeur," sê sy, "is wanneer niemand by 'n boekbekendstelling opdaag nie. Dit is die grootste vrees waarmee mens in dié bedryf moet saamleef."
Die belangrikheid van bekendstellings mag nie onderskat word nie, sê Kate. Boeke wat by die winkel te water gelaat word, tel almal onder die titels wat in Love Books presteer. "Gewoonlik koop 40% van mense wat 'n bekendstelling bywoon, 'n boek. Maar dié syfer gaan deurentyd op en af."
Marguerite Poland en Sue Grant-Marshall by die bekendstelling van Poland se A Sin of Omission. (Foto: Love Books)
Johannesburgers vir wie Love Books 'n gereelde bestemming is, het 'n soort liefdesverhouding met die winkel, byna soos met 'n Valentynsdagskelmpie. 'n Mens sien altyd uit na die samesyn, maar mens weet nooit presies wat om te verwag nie. Soms is dit subliem, ander kere geniepsig.
Ronnie Kasrils by die bekendstelling van Catching Tadpoles: The Shaping of a Young Rebel. (Foto: Love Books)
Ek lag kort-kort ten koste van myself wanneer ek terugdink aan die keer toe Shirley Gunn my in Love Books kortgeknip het. Toe ek myself tydens Gunn en Shanil Haricharan se bekendstelling van Voices from the Underground namens die uitgewer aan hulle voorstel, het Gunn my sissend in die rede geval: "Where's your banner?" Later, met die boekpraatjie in volle swang, het sy die skare se aandag op my, versigtig aan die agterkant van 'n volgepakte vertrek, gevestig as 'n "rep" van die uitgewershuis. Love Books se plaaslike regulars, wat altyd baie wyn drink en selde boeke koop, het alte lekker gegiggel.
Maar 'n herinnering wat ek altyd in assosiasie met Love Books sal koester, is die Sondagoggend toe Antjie Krog haar Mede-wete by die winkel bekendgestel het. Die geleentheid was om tienuur, en ons was laat en inderhaas op pad na die winkel toe. Vyf voor tien wag ons op die grens tussen Westdene en Melville vir 'n robot om groen te slaan, angstig dat ons nie betyds gaan wees nie, en wie staan daar by die verkeerslig, rigtingloos? Niemand anders as Antjie Krog self nie!
Die digter het my gewaar en terstond by die motor ingespring, en uitasem verduidelik dat sy verdwaal het tussen haar gastehuis en die boekwinkel. "God het julle gestuur!" het sy verklaar voordat ons haar presies om 10:00 by die winkel besorg het.