NG gemeente Fordsburg - Wikipedia
Mej. Maria Kloppers, sendingwerkster op Fordsburg en later stigter van die kinderhawe in Observatory, Johannesburg.
3 Eerste kerk herbou
4 Vrededorp stig af
5 Fordsburg weier afstigting
6 Eiendom in Brixton aangekoop
7 Brixton uiteindelik selfstandig
8 Saal en pastorie in Mayfair
9 Kerkgebou ook uit Fordsburg na Mayfair
10 Nuwe kerk gebou
11 Latere ontwikkelings
Aanvoorwerk[wysig | wysig bron]
Later jare sou Kloppers vertel: “Toe ek in Johannesburg kom, was dit die eerste geslag van die Afrikanervolk wat gesink het.” Die agterbuurtes was die geboorteplek van die geweldige vraagstuk waarmee Afrikaners later moes worstel en wat honderdduisende rand gekos het, naamlik die armblankes, later armlastiges genoem en nog later minderbevoorregtes. Fordsburg was die middelpunt van die werkkring, want hier het die meeste van die arbeiders gewoon en hulle huise het gestrek tot by die baksteenvelde (“Brickfields” of “Bricyards”) waar die armste en mees verwaarloosde Afrikaners gewoon het. Hier was die huishuur klein en die lewenswyse goedkoop. Honderde en honderde het al dieper in ellende gesak. Die lone was klein en die lewensmiddele onbetaalbaar duur. Binne die grense van wat later die gemeentes Fordsburg en Vrededorp sou word, is die Armblankevraagstuk gebore. Kloppers was wakker en skerpsinnig en het alles in haar vermoë gedoen om die insinking te keer, maar die nood was te groot en die werkers te min. Die aantal gesinne wat in die diepste ellende verkeer, het steeds aangegroei.
In Fordsburg het blankes, bruines en swartes deurmekaar in armoede geleef. In dié toestand het die sendingwerksters met almal in aanraking gekom. Kloppers sien talle ongewenste kinders raak en bring hulle na die sendinghuis, waaruit later die Maria Kloppers-kinderhawe in Observatory sou ontstaan.
Ramp[wysig | wysig bron]
'n Foto van Fordsburg se eerste kerkie ná die ontploffing.
Ds. Abraham Kriel.
Eerste kerk herbou[wysig | wysig bron]
Kriel spring egter dadelik aan die werk, skryf lyste uit en gee dit aan betroubare persone sodat hulle geld kan insamel. Binne 'n kort tyd het die insamelaars £32 000 bymekaar gebring. Gratis reiskaartjies is aan mense voorsien wat na familie elders wou wegkom. Kriel kon staatmaak op die publiek se welwillendheid omdat lidmate hulle eie huis met uiterste moeite moes herstel – en selfs dít kon baie nie eens doen nie. Daarom kon die konsulent met vrymoedigheid by ander aanklop, nie net in Johannesburg nie, maar selfs so ver as Harrismith, waar hy in die kerk van ’n ou vriend gekollekteer het. In een van die dienste lê hy die saak uit. Onder die kollekte begin die orrelis speel, maar Kriel vra dat hy dit nie doen nie, sodat hy die gemeente verder oor die ramp kan inlig. En terwyl die gawes in die bordjies val, skets hy in lewende kleure wat alles op Fordsburg gebeur het.
Vrededorp stig af[wysig | wysig bron]
Ds. Johannes Stephanus Marais, die leraar van 1920 tot 1925, toe hy uit die bediening tree.
Die Ring was egter vasberade dat Fordsburg te groot was vir 'n enkele predikant en het laat weet as die kerkraad nie bereid was om Vrededorp af te staan nie, moes hy minstens onderneem om ’n medewerker vir die plaaslike predikant aan te stel. Die kerkraad het meer geneig in die rigting van ’n hulpprediker, maar hulle was destyds uiters skaars, sodat ene ds. Venter eers aan die begin van 1924 kon begin werk en ook net uiteindelik drie maande lank. Daarna moes die gemeente weer enkele maande lank aansukkel tot ds. D.J.J. Rossouw as hulpprediker, veral met die oog op Vrededorp en Brixton, aangestel kon word. Hy het egter na ses maande vertrek en toe kon die kerkraad weer niks doen met betrekking tot die intensiewer bearbeiding van Vrededorp en Brixton nie. Ná ds. J.S. Marais gedwing is om te bedank, ds. J.C. Pauw bevestig is en die gemeente se sake reggeruk is, het die Ring weer die beter bearbeiding van die twee wyke onder die kerkraad se aandag gebring. Dit was veral in die lig van uitsprake deur die Transvaalse Sinode en Ringe ten gunste van kleiner gemeentes. Hulle het aangevoer ’n gemeente moes nie meer as duisend lidmate tel nie, waarna ’n hulpprediker aangestel of, nog beter, ’n gedeelte moes afgestig word.
In 1926 blyk dit op die sitting van die Ring van Johannesburg op Waterval dat Fordsburg tussen 1 500 en 1 600 lidmate tel en het die Ring die Ringskommissie gelas om weereens die kerkraad van Fordsburg te pols oor die afstigting van ’n deel van die gemeente of so nie die verkryging van ’n hulpprediker. Die Ringskommissie het die kerkraad in Oktober daardie jaar ontmoet en die saak broederlik met hom bespreek. Uiteindelik het Fordsburg se kerkraad ná ’n uitvoerige bespreking op ’n daaropvolgende vergadering ingestem om dié deel van Vrededorp wat aan die gemeente behoort, af te stig, veral vanweë die ervaring met hulppredikers. Die kerkraad het Vrederus se kerkraad toe genader om sy gedeelte van Vrededorp ook af te staan, sodat die hele voorstad as een enkele gemeente sou kon afstig. So stig die Ringskommissie Vrededorp op 26 Augustus 1927 af van Fordsburg én Vrederus, waarvan die naam toe Melville geword het om verwarring te voorkom.
'n Begrafnis uit die ou kerk, iewers in die 1930's.
Brixton uiteindelik selfstandig[wysig | wysig bron]
Saal en pastorie in Mayfair[wysig | wysig bron]
Kerkgebou ook uit Fordsburg na Mayfair[wysig | wysig bron]
Die kerkgebou in 2017 nadat dit jare tevore reeds in 'n moskee omskep is.
Nuwe kerk gebou[wysig | wysig bron]
Ds. Daniël Theron, eerste leraar, 1897–1914, later sendingsekretaris van die Transvaalse Kerk.
Die kerkgebou vorm nou deel van 'n moskee.
Ds. J.C. Pauw, vierde leraar, 1925–1937.
Ds. J.J. Louw, vyfde leraar, 1938–1941.
Ds. I.J. Haasbroek, sewende leraar, 1947–1950.
Ds. Z.A.N. van den Heever, 1951–1953, daarna eerste leraar van dogtergemeente Mayfair.
Ds. J.N. Botha was leraar hier van 1950 tot sy aftrede in 1976.
“En so het die ou kerk en pastorie in vreemde hande oorgegaan. Dit is later gesloop en besigheidsplekke is daar opgerig.”
Die NG gemeente Mayfair (in die suidelike deel van die voorstad) het in 1953 van Fordsburg afgestig, maar is reeds in die sewentigerjare by die moedergemeente ingelyf.
Die gemeente se naam is in die tagtigerjare na Goudstad verander, waarna dit in 1988 ingelyf is by NG gemeente Langlaagte en dié saamgestelde gemeente se naam toe ’n kort rukkie Goudlaagte was. Voor die drie-in-een-gemeente ingelyf is by NG gemeente Vergesig (wat op sigself uit drie dele bestaan het en waarby Crosby-Wes ook later ingelyf is), is sy naam terug verander na Langlaagte. Fordsburg se toringkerk is na die gemeente se inlywing by Langlaagte omskep in die hoofkantoor van die Islamitiese Sultan Bahu-sentrum.
Bitter min lidmate van die NG kerk bly oor in die gedeelte van die Vergesig-gemeente wat voorheen binne die grense van Fordsburg geval het.
Die kerkgebou, nou ’n moskee, was geleë by Vierdelaan 44 in Fordsburg.
Cottesloe (1927, deels ook van Melville)
↑ Smit, ds. A.P. (1948). Ons Kerk in die Goudstad (1887–1947). Kaapstad: Kerkrade van Johannesburg, Fordsburg, Johannesburg-Oos en Jeppestown. pp. bl. 198.
↑ Smit, ds. A.P. (1948). Ons Kerk in die Goudstad (1887–1947). Kaapstad: Kerkrade van Johannesburg, Fordsburg, Johannesburg-Oos en Jeppestown. pp. bl. 204.
↑ (en) “Die Sultan Bahu Sentrum Kontakinligting”. (html) Sultan Bahu Centre. URL besoek op 14 Maart 2012.
↑ Vierdelaan 44, Fordsburg, Google Maps
(af) Hofmeyr, F. (1950) Brandhout uit die vuur. Bloemfontein: Die Sondagskool-Boekhandel.
(af) Kestell, J.D. (1932) Abraham Paul Kriel – sy lewe en werk. Langlaagte: Die Abraham Kriel-Kinderhuis.
(af) Stals, prof. dr. E.L.P. (red.) (1986) Afrikaners in die Goudstad, deel 2, 1924–1961. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.
(af) Van Wijk, mev. A.J. (samesteller) (1964) Vroue-Sendingbond Kaapland na vyf-en-sewentig jaar 1889–1964. Kaapstad: Die Hoofbestuur van die Vroue-Sendingbond.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=NG_gemeente_Fordsburg&oldid=1666803"
Die bladsy is laas op 30 April 2018 om 12:02 bygewerk.