IN die Griekse en Romeinse mitologie word die pragtige godin Persephone deur Hades, die god van die doderyk, geroof en na sy onderwêreldse koninkryk gebring. Haar ma, Demeter, die godin van die landbou en vrugbaarheid, is so verbysterd omdat haar dogter nie meer daar is nie dat sy alle oeste laat misluk.
Om die grond weer vrugbaar te kry, word Hades aangesê om Persephone aan haar ma terug te besorg. Maar terwyl sy in die onderwêreld was, het Persephone die pitte van die granaat geëet, ’n vrug wat die huwelik versinnebeeld. Dit beteken sy mag nie haar eggenoot verlaat nie.
As kompromis word Persephone toegelaat om ’n deel van die jaar by haar ma te bly, wanneer die gesaaides goed groei (somer), en die res van die jaar moet sy dan weer by Hades deurbring, wanneer die aarde onvrugbaar word (winter).
Die granaat, met sy harde skil, is omtrent so groot soos ’n groot lemoen. Die binnekant is gepak met pitte, waarvan elkeen met soeterige, bleekrooi vleis bedek is. Dit kan net so geëet of gebruik word om dranke te maak. Die skil word vir die maak van medisyne en in die looiproses gebruik.
Die granaatboom is inheems in tropiese Asië, maar word nou in warm streke regoor die wêreld gekweek. Die boom is laaggroeiend en bosagtig.
OLYFBOME word reeds baie, baie lank deur die mens gekweek. Die bome kom oorspronklik van die oostekant van die Middellandse See, maar word nou regoor die wêreld gekweek in streke met ’n Mediterreense klimaat—ook in die Wes-Kaap.
Die olyf is ’n klein vruggie, langwerpig of ovaalvormig, met die vleis rondom ’n harde pit. Die skil is glad en groen wanneer die olyf nog onbekwaam is, maar dit verdonker tot rooi en dan tot ’n persagtige swart namate die vrug ryp word.
Baie olyfbome word vir hul vrugte gekweek, wat eers verwerk moet word om ’n bitter bestanddeel te verwyder wat dit oneetbaar maak. Die pitte word partykeer uitgehaal en die holtes dan met ander lekkernytjies gestop. Party olywe word net so geëet, maar uitvoervrugte word gewoonlik in olie of soutwater geblik of gebottel.
’n Veel groter deel van die wêreld se olywe word verbou vir hul olie, wat verkry word deur die olywe in hidrouliese perse fyn te druk en te pars. Die olie wat met ’n enkele parsing verkry word, is van die hoogste gehalte. Olie uit twee of meer parsings word soms met ander soorte plantolies vermeng. Olyfolie word in kos en as ’n slaaisous gebruik.
DUISENDE jare lank het lede van die moerbei-familie Moraceae ’n belangrike rol in die lewe van die mense van Suid-Asië en aan die Middellandse See gespeel. Die Asiatiese wildevyeboom is ’n waardevolle skaduboom. Nog ’n vyeboomsoort word deur die Boeddhiste en Bramane met groot agting bejeën. Die baniaanboom dra weer heerlike vrugte.
Selfs daardie rubberboom (Ficus elastica) wat by ons dikwels as ’n tuin- of potplant gekweek word, is in der waarheid ’n soort vy. (Moet dit egter nie verwar met die Para-rubberboom, Hevea brasiliensis, die bron van feitlik al die wêreld se natuurlike rubber nie.)
DIE avokado (Persea americana), ook advokaatpeer genoem, het die vorm van ’n peer, maar daar hou die ooreenkoms op. Die peer is ’n somervrug van die gematigde streke, met ’n gladde, delikate skil en ’n soet smaak. Die avokado, daarenteen, groei aan immergroen bome in die trope en subtrope, het ’n ferm, oneetbare skil, bra neutrale smaak en ’n botterige tekstuur.
Die dadelpalm is inheems in Noord-Afrika, Suidwes-Asië en Indië, maar word nou in warm, droë streke regoor die wêreld aangetref, ook in die Noord-Kaap. Die wêreld se grootste dadelprodusente is Egipte, Saoedi-Arabië, Algerië, Iran, Irak en Pakistan.
Soos in die verlede is dadelpalms die vernaamste aardse besitting van baie mense in Afrika en die Midde-Ooste, en die vrugte vorm ’n wesenlike deel van hierdie mense se dieet.
Dadels se suikerinhoud is hoog en dit bevat ook proteïen, minerale en vette. Hulle kan vars of gedroog geëet word. Gedroogde dadels kan tot ’n poeier gemaal word of dit kan ook vergis word tot ’n alkoholiese drank genaamd arak. ’n Plaasvervanger vir suiker kan uit die sap van die boom onttrek word.
Die dadelpalm bied voorts ’n skaduwee aan reisigers in die woestyn. Die stam en blare kan as boumateriaal gebruik en die blare tot mandjies, sakke, matte en ander voorwerpe geweef word. Vesels van die bas kan gebruik word om ’n sterk tou te maak. Selfs die pitte van die vrugte word as brandstof of veevoer gebruik.