Krag, vervoer vreet helfte van werkers se salaris(Argieffoto: Steve Buissinne/pixabay) Krag en vervoerkoste vreet tans die helfte van minimumloonwerkers se salarisse, wat beteken dat hulle geweldig op kosaankope – waarvan die prys ook beduidend toegeneem het – moet sny. Die Pietermaritzburg Economic Justice and Dignity Group (PMEJBD) se indeks van huishoudelike bekostigbaarheid, wat kospryse van 44 supermarkte en 30 slaghuise op verskeie plekke in die land dophou, wys dat die gemiddelde koste van ŉ huishouding se kosmandjie verbruikers in Januarie al R4 917,42 uit die sak jaag. Dit is R64,25 (1,3%) meer as verlede maand en R516,40 (11,7%) meer as in Januarie verlede jaar. Die PMEJBD sê stygende pryse tesame met Eskom se kragtariefverhoging van 18,65% wat in April in werking tree, gaan minimumloonwerkers onder die broodlyn laat leef. Die kragtariewe ter sprake is Eskom se tariewe aan regstreekse klante en groot ondernemings. Die munisipale kragtariewe tree in Julie in werking en word later bepaal. Die organisasie sê die tariefverhoging sal die regering se voorgestelde minimumloonverhoging halveer. “Ons argument is dat geen loononderhandelings eers van stapel gestuur moet word voor Eskom se jaarlikse tariefverhoging bekend is nie. So ŉ tariefverhoging moet dan in die hoër loonverhoging ingereken word,” sê die organisasie. “Die jaarlikse tariefverhoging hou ŉ reusegevaar vir werkers se lone in. Loonvoorstelle wat voor Eskom se aankondiging gemaak is, moet opwaarts aangepas word om die verhoogde kragtarief te akkommodeer.” Die nasionale minimum loon is tans R23,19 per uur, en R185,52 vir ŉ agt uur lange werksdag. In Januarie vanjaar, met 21 werksdae, is die maksimum nasionale minimum loon vir ŉ algemene werker R3 895,92. ŉ Werker wat ŉ gesin van vier mense moet onderhou, het ongeveer R973, 98 van dié salaris oor; dit is onder die broodlyn van R1 417 per persoon per maand. Hierdie items in kosmandjie nou duurder Kossoorte wat vandeesmaand met 5% of meer gestyg het, sluit in aartappels (ŉ 10 kg-sak kos nou 28% meer), wit suiker (5%), kool (8%), wortels (6%), appels (5%), lemoene (6%), wors (9%), kerriepoeier (12%), aftrekselblokkies (7%) en sop (5%). Kossoorte wat met 2% of meer gestyg het, sluit in kookolie (3%), stampmielies (3%), sout, tee, eiers, hoenderpote, hoenderlewer, beesvleis, tamaties, groen soetrissies, geblikte sardyne, piesangs, margarien en bruinbrood. Die pryse van kosmandjies het in Januarie duurder geword in Durban (1,2%), Kaapstad (3,6%) en Pietermaritzburg (3,8%), terwyl pryse effens gedaal het in Johannesburg (-0,1%) en Springbok (‑6,9%). Die hoofrede vir die daling in Springbok is goeie afslagaanbiedings op graan, vleis en brood. Die prys van ŉ versameling basiese skoonmaakmiddels en toiletware het in Januarie met 1,3%, oftewel R11,52, gestyg en is al 20,8% of R158,31 duurder as die ooreenstemmende tyd verlede jaar.