Brel bly die gewildste Franstalige sanger ter wêreld en word vandag as ’n digter beskou. Talle Afrikaanse sangers het oor die jare sy treffers soos “Ne me quitte pas” en “Marieke” in die geheue van plaaslike gehore verewig.
Hy wou eintlik ’n digter gewees het, sê prof. Naòmi Morgan, professor in Frans aan die Universiteit van die Vrystaat, wat talle Brel-vertalings saam met die digter Bernard Odendaal aangepak het.
“Hy kon nooit musiek skryf nie en ander moes sy melodieë noteer,” sê Morgan. “Hy was ook ’n goeie loods en ’n skipper. Hy wou om die wêreld reis. Hy het die rol van Don Quixote vertolk in die musiekspel Man of La Mancha, wat hy natuurlik ook in Frans vertaal het.”
As ’n man wat altyd aan die liefde bly glo het, het Brel hom tot sy dood op 9 Oktober 1978 vereenselwig met Don Quixote, die Spaanse windmeulbestormer wat deur Miguel de Cervantes geskep is.
Hy was die pa van drie dogters en was tot met sy dood op 49-jarige ouderdom getroud met sy vrou, Thérèse Michielsen, hoewel hy saam met ’n ander vrou (Maddly Bamy) gewoon het.
“Brel was byvoorbeeld ’n koorknaap in die Katolieke kerk. Hy is in België gebore. So baie van sy beelde en verwysings kom uit daardie tradisie.”
As Franse sanger het hy eintlik ook die Nederlandse taal bevorder, sê Morgan. “Hy het Nederlandse lirieke gebruik vir die refrein van ‘Marieke’ en dis vasgestel dat jy nie daardie refrein in ’n ander taal mag sing nie.”
In Suid-Afrika het sangers soos Jannie du Toit, Laurika Rauch, Mynie Grové en Elzabé Zietsman sy werk vertolk. Grové het Stephan Bouwer se Afrikaanse vertalings in die Jans Rautenbach-rolprent Eendag op ’n reëndag gesing.
“ ’n Brel-liedjie is ’n movie in musiek. Stephan was ’n koning op die gebied, so die vertolking was nie moeilik nie. Brel se musiek het baie note. As sanger moet jy die lirieke interpreteer met die aksente op die regte plek.”
Brel se manier van musiekskryf pas nie in alle genres in nie. “Dit is storiemusiek. Die musiek beskryf reeds ’n gevoel,” sê Grové.
“Sy liedjies is ook natuurlik uit ’n manlike oogpunt geskryf, so ek ‘kanaliseer’ eintlik maar net sy musiek. Ek vind dat Brel se liedjies presies reg lê vir my stem.”