Die oorlog teen AfrikaansDeur Chris Heese Chris Heese (Foto: Verskaf) Daar is daagliks meer mense wat besef dat die ANC ŉ bewuste, volgehoue, beplande strategie het om Afrikaans as Suid-Afrikaanse voertaal te vernietig. Hierdie bewussyn het nog nie by alle Afrikaners en Afrikaanssprekendes geregistreer nie. Die eerste vraag is, waarom nie? ŉ Eienskap van dié strategie is dat die ontwikkelingsgang van die vernietigingsaksies dikwels gedryf is en steeds gedryf word deur mense wat in Afrikaans opgevoed is en waarvan sommige steeds aanspraak maak op ŉ Afrikaanse identiteit. Die jagtog na Afrikaanse universiteite Die aanslag teen Afrikaans het bykans dadelik na die ANC-oorname begin. Daar was voortekens. Die eerste ingreep was op die universiteitswese. Die ANC het vooraf beplan om ŉ aanvullende bestuursmeganisme, die sogenaamde Inrigtingsforum by al die universiteite te vestig. Hulle enigste noemenswaardige funksies was in verband met voertaal. Ek en destydse hoofdirekteur van tersiêre onderwys in die departement van onderwys en kultuur van die administrasie volksraad, het die US besoek om die destydse rektor hierteen te waarsku. Hy het ons afgelag en verduidelik dat ons nie die toestande op sy kampus ken nie. Die Universiteit Stellenbosch. Kort daarna is die eerste mosie in die US-senaat deur ŉ prof. ingestel wat Engels as voertaal aangemoedig het. Hy het destyds vertel dat die aanslag ooreenkomstig die Algerynse model sou plaasvind. Dié is gebruik om Frans na onafhanklikheid as voertaal deur Arabies te laat vervang. Die strategie was glo geskoei op Fanon se teorieë. Of dit toe wél aangewend is, weet ek nie. Wat hier gebeur het, was ŉ volgehoue propaganda aanslag wat steeds voortduur, en ŉ stelselmatige aanslag op alles Afrikaans. ŉ Verdere element van die oorlog teen Afrikaans is so oud soos die mensdom. Alle Suid-Afrikaanse kulture het ŉ jagtradisie. Almal weet dat as jy ŉ bok keelafsny, die brein doodgaan en jy hom dan rustig kan eet. Van dag-een af was dit ŉ kerndeel van die ANC se werkswyse. Sny die taal keelaf. Teiken sy akademiese inrigtings. Die universiteite was dadelik onder skoot. Die brein moes dood. Of die rektore van Afrikaanse universiteite, soos die bankbestuurders Luthuli Huis toe ontbied is om hulle inrigtings te verengels, weet ek nie, maar as hierdie werkswyse met die bankbestuurders gebruik is, kan ŉ mens maar aanvaar daar sou soortgelyke inisiatiewe vir die universiteite wees. Waar die bankbestuurders geweier het om die ANC se instruksies uit te voer, wil dit lyk of die rektore heel gemaklik ingeval het. Binne jare was die RAU, UP, UOVS en verskeie technikons Engelstalige inrigtings, grondwetlike verskansings ten spyt. Die Potchefstroom-kampus is ŉ noemenswaardige uitsondering en op die US-kampus het dit ŉ paar jaar geduur. Al die frase gehoor: ons sal Afrikaans uitbou in ŉ veeltalige omgewing? Propaganda verkondig deur wie? Sogenaamde Afrikaners. Die gevolg? Afrikaans op Stellenbosch is op sterwe na dood. Soos ons onlangs “gesaghebbend” verneem het, is Afrikaans vandag nie meer ŉ “issue” op die kampus nie. Die Engelse hegemonie is voltrek. Die jagtog na Afrikaanse skole Die jag was nie net op universiteite nie. Dit was op skole net so fel. In 1993 was daar in die groter Durban gebied sewe Afrikaanse hoërskole. Vandag is daar een. Hierdie storie word op plek na plek herhaal. Skole is natuurlik sterk beïnvloed deur die propaganda dat ŉ ouer juis sy of haar plig doen as die leerling na ŉ Engelse skool gestuur word. Die mite is versprei dat Engelstalige skoling ons jeug beter sou voorberei vir ŉ Engelstalige werksmilieu – oorvloedige getuienis dat Afrikaanse skole hierdie taak self met onderskeiding regkry, ten spyt. Afrikaners uit Afrikaanse skole het immers met groot sukses in ŉ veelheid van dissiplines wêreldwyd presteer. Nadat die universiteite grootliks verengels het, het van die gevestigde skole so ver gegaan om hulle leerlinge in die wetenskappe ook die Engelse vakterminologie te leer. Hierdie gebruik is nie wyd bekendgestel nie en die teendeel is wyd geglo. Afrikaanse ouers het met oorgawe migreer na Engelstalige skole. Propaganda? Ja, maar ook beleid. Almal weet van mnr. Lesufi se stappe in Gauteng. Benewens druk op Afrikaanse skole om ook anderstaliges op te neem, is daar jaarliks by een of ander Afrikaanse skool ŉ rasserelletjie wat in ŉ mediasirkus ontaard om aan te toon hoe Afrikaanse skole onderriggeleenthede van ander skoliere weerhou. Die nuwe onderwyswetgewing? Wat is dié se oogmerke? Die LUR vir onderwys in Gauteng, Panyaza Lesufi. (Foto: Mia Slabbert) Die politieke druk om nie nuwe Afrikaanse onderwysfasiliteite te skep nie, het na berigte, nou daarvoor gesorg dat Curro nie meer Afrikaanse skole stig nie. Afrikaans moet dood. Dus ook in dié skole. Myns insiens is die enigste manier om hierdie gemors te keer, ŉ hofsaak oor die grondwetlikheid van die wetgewing. Die toekoms sal leer of die Zondo-hof ŉ juridies korrekte uitspraak gaan lewer. Of regter Zondo se hof opgewasse sal wees om die uitdaging die hoof te bied, sal ons in die volgende maande leer. ANC-beleid is natuurlik nie beperk tot die onderwys nie. Ek noem nog een onlangse voorbeeld en elke leser kan self ŉ ellelange aanvullende lys maak. Die onlangse wysigings aan RSG se programrooster is tipies. Knou indringende debat. Sny die kop keelaf. Laat die brein doodbloei. Vraag is, hoe het ons hier beland? Leierskap om Afrikaanse belange te bevorder Die redaktrise van Rapport skryf in ŉ onlangse koerant dat die oormatige gebruik van sosiale media ons koppe plat maak. Dit is so. Algemene kennisvlakke verskraal, komplekse debatte word deur baie vermy en dié gebeure speel in op die nasionale vlak van denke. Dis vandag nie vreemd om te hoor dat mense nie die nuus volg nie omdat dit gewoon bykans deurgaans onaangenaam is. Daar is egter ŉ aanvullende gegewe wat aandag verg. Leierskap. Ek en my vrou het destyds al gesprekke aangemoedig om ŉ soort algemene leierskorps te vestig. Was dit nodig? In die vorige bedeling was Afrikaners ingebed in sterk strukture wat elk in ŉ bepaalde rigting leierskap gegee het. Die versugting om finaal van die Britse juk bevry te word en die drang na kulturele voortbestaan was in die hande van die Nasionale Party. Die geesteslewe is gerig deur die drie susterkerke. Die Nasionale Pers het gesorg dat die breë publiek ingelig is en het van tyd tot tyd breë etiese sake aangeroer. Die AB het gesorg dat Afrikaanse organisasies gekoördineerd optree. Na die oorgang het dinge gou en drasties verander. Die AB het grootliks ontbind en die restant het nog nie ŉ openbare standplaas verwerf nie. Die Nasionale Party het nooit ŉ beleid ontwikkel wat in die nuwe bedeling werklik sin gemaak het nie. Die kerke het inwaarts gekeer en dit lyk soms of hulle meer belang stel om te bepaal hoeveel metaforiese engele op ŉ speld se kop kan staan as om Afrikaners te lei om ŉ missie te ontwikkel om die Nuwe Testament se liefdesgebod na te volg om diensbaar te wees vir alle Suid-Afrikaners. Naspers het verword tot ŉ internasionale IT-maatskappy. Die Solidariteit Beweging het sy 120ste bestaansjaar gevier. (Foto: Reint Dykema) Die mantra was dat dit nie aanvaarbaar sou wees om steeds Afrikaanse belange voorop te stel nie. Ander organisasies het voortbestaan en steeds hulle missies binne die moontlike ruimtes ten beste uitgevoer. Hulle was egter nie een by magte om oorhoofse beskermheer van die Afrikaanse kultuur te wees nie. Een organisasie het ontstaan uit die Afrikaanse vakbondwese. Solidariteit moes eers uit die blokke kom om sy ledebelange te dien en die nodige dienste-organisasies te vestig. Dinge het egter verander: ŉ Geïdentifiseerde en sterk leierskorps is nodig om die Afrikaanse kultuur ŉ permanente staanplek te gee. Laat alle organisasies wat hierdie doel ondersteun, ŉ afgevaardigde stuur na ŉ stigtingsvergadering. Die tyd is nou.