Nuuskommentaar: Waarom is ons steeds so oningelig?Verslaggewers met verskeie vorme van fopnuus. Illustrasie uit 1894 deur Frederick Burr Opper via Wikimedia Commons Met die ontploffing in inligting wat deur tegnologie tot byna elke mens se beskikking is, word die vraag ook gereeld gevra hoekom daar steeds verdomming intree. Is daar bloot te veel nuus en van ŉ onaangename aard dat baie mense hul ore aan “alternatiewe” nuus uitleen en selfs ooglopende fopnuus vir soetkoek opvreet? In vanoggend se Daily Maverick handel die hoofstorie juis oor hoe valse inligting ’n alternatiewe “werklikheid” kan skep. ’n Onlangse peiling toon dat net een uit drie Amerikaners meen dat The New York Times gewoonlik sy feite reg het. (Tog lees 49% die koerant minstens af en toe.) Barbara Creecy, minister van omgewingsake, verwys na ’n onlangse peiling wat getoon het altesaam 54% van Suid-Afrikaners het nog nooit van klimaatsverandering gehoor nie. Dit is meestal plattelanders – juis die mense wat die meeste deur klimaatsverandering geraak word – wat die minste daarvan weet. Die peiling wys ook dat 37% van die mense wat tersiêre onderwys deurloop het niks van klimaatsverandering weet nie. Hoe is dit moontlik dat mense te midde van ’n oorvloed nuusbronne so oningelig kan wees? Enige persoon wat toegang tot die internet op hul rekenaar of selfoon het, kan besonder goed ingelig wees, met ŉ reeks nuusbronne op die internet beskikbaar. Maar hoekom word na die huidige geslag as die slagoffers van “verdomming” verwys? Uit ’n ontleding van leserskommentare is dit duidelik dat baie lesers nie die berig, rubriek of artikel waarop hulle kommentaar lewer, behoorlik gelees het nie. Antwoorde wat gesoek word, is dikwels in die einste artikel reeds beantwoord, of vooroordele maak dat feite in die artikel heeltemal verkeerd gelees of geïgnoreer word. Foto: Kaboompics/Karolina/Pexels.com Daar is soveel onaangename nuus dat baie mense eenvoudig volstruispolitiek verkies. Ander het skynbaar ’n onblusbare voorkeur om fopnuus vir soetkoek op te vreet, eerder as om van regte nuus kennis te neem. Ontkenners en samesweerders speel ook ’n rol. Die vraag is egter hoeveel van die nuus wat beskikbaar is, en waarvan wel kennis geneem word, kan die mens inneem en in sy verwysingsraamwerk opneem? Verdrink baie mense dalk onder ŉ vrag nuus? Dié kwessie is onlangs ook in een van die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika se elektroniese publikasies opgeneem. Tessa Opperman skryf onder die opskrif, “Sê jou sê, ongeag…” die volgende: “Ek worstel deesdae met dié kwessie: Word ons progressief dommer? En nee, ek praat nie van minder geleerd, met minder kwalifikasies, ’n onvermoë om wiskundige of natuurwetenskaplike feite te snap nie. Daarvoor ag ek die geesteswetenskappe en gepaardgaande vermoëns eenvoudig te hoog. “Soveel hoofde, soveel sinne. En dis reg so. Dis waarom spanwerk so effektief is: Met meer menings en perspektiewe kom ons uiteindelik by beter besluite uit. Dit is nag as gedans moet word rondom die mening of besluit of wil van ’n enkele persoon wat glo dat hy of sy altyd reg is….” Tussen die baie nuus, propaganda, fopnuus, ingewikkelde nuus, vooraf opgesette idees en blatante leuens wat amper elke leser teen die agtergrond van sy eie psigo-werklikheid ontvang en vertolk (en dikwels verwerp), moet die analis en meningsvormer hard werk om objektief en akkuraat ingelig te bly. Hy of sy moet ook hul eie subjektiwiteit of strewe na nie-bestaande utopia oorkom. Geen regdenkende analis sal sy eie nes bevuil deur hom doelbewus tot fopnuus te wend nie.