Khachkar by die Zorats -kerk in Armenië (illustrasie) - Geskiedenis Podcasts - 2022
Khachkar by die Zorats -kerk in Armenië
A khachkar, ook bekend as 'n Armeense kruissteen  (Armeens: խաչքար, uitgespreek [χɑtʃʰˈkʰɑɾ], խաչ xačʿ "kruis" + քար kʿar "klip") is 'n gesnyde gedenkstele met 'n kruis, en dikwels met bykomende motiewe soos rosette, tussenvleuels en botaniese motiewe.  Khachkars kenmerkend van die Middeleeuse Christelike Armeense kuns.  
Sedert 2010 is khachkars, hul simboliek en vakmanskap ingeskryf op die UNESCO -lys van immateriële kulturele erfenis. 
Die Khachkar: 'n hoeksteen van die Armeense identiteit
Die kruis is waarskynlik die bekendste simbool van die Christendom, maar nêrens is hierdie ikonografie so deurslaggewend of kultureel gevestig soos in Armenië nie. Waar u ook al gaan, duisende khachkars, of kruisstene, deurdring die gewete van die oudste Christelike nasie ter wêreld, en gee 'n seldsame blik op die kuns van geestelike uitdrukking.
Die middeleeuse monnik Thomas à Kempis, oor die kruis, het eenkeer opgemerk: "In die kruis is redding in die kruis die lewe in die kruis, beskerming teen ons vyande in die kruis is 'n infusie van hemelse soetheid in die kruis. verstand in die Kruis is vreugde van gees in die Kruis is uitnemendheid van deug in die Kruis is volmaaktheid van heiligheid ... "
Met al hierdie kenmerke is dit geen wonder dat die Kruis as 'n kampioensimbool van Armeense nasionale identiteit en unie kan dien nie. Vanaf die 4de eeu het die bekering van Armeniërs, en die bekendstelling van die Christendom (en by uitbreiding, die Armeense Apostoliese Kerk) as staatsgodsdiens in 301 nC, 'n nuwe era van nasionale bewussyn begin. Hierdie groeiende opvatting van Armenië as 'n entiteit wat verskil van die omliggende Zoroastriërs, is gekonsolideer deur verskeie faktore van die tyd: die uitvinding van die Armeense alfabet, die uitwissing van die voormalige heidense tempels en Gregory the Illuminator se evangeliese regering as die eerste hoof van die Armeense Kerk. Laasgenoemde (nou die beskermheilige van Armenië) het veral die beweging gekataliseer, en in 'n poging om die Armeense identiteit te onderskei en te behou, beveel hy die oprigting van die eerste khachkar.
By die eerste inspeksie lyk die khachkar ooreen met ander vorme van Christelike kuns, naamlik die Keltiese Hoogkruis en die Litaus Kryždirbystė. Dit is 'n soort reliëfbeeldhouwerk en bevat 'n verskeidenheid blomme, vegetatiewe en geometriese motiewe, sowel as tabelle van beroemde Bybelse tonele. Pragtig, ja - maar om te verstaan ​​hoe 'n Middeleeuse klip so belas was met die Armeense gees, is 'n les in ikonologie nodig.
Die kruis was nie altyd 'n gewaardeerde simbool nie; dit was eens die mees basiese vorm van teregstelling, voorbehou vir die skandelike. Die opstanding van Jesus en die vervolging van die vroeë Armeense Christene het die kruis in 'n beeld van soteriologiese oorwinning omskep: 'n embleem van triomf oor die sterflike vallei.
Terselfdertyd was bergaanbidding algemeen. Die berg, as Bybelse ligging, het besparing, eerbied en nabyheid met God gekenmerk. Moses het byvoorbeeld met God gekommunikeer deur die brandende bos op die berg Sinai. Vir die vroeë Armeniërs was daar geen beter manier om aanspraak te maak op hierdie nuwe Christelike erfenis as deur die berge waarmee hul land vol was nie (Armenië se antieke gebied bevat verskeie Bybelse berge). Geleidelik het die bergaanbidding ontwikkel tot 'n klipstela wat maklik naby die huis of kerk opgerig kon word.
Toe Gregory the Illuminator die khachkar voorstel, het hy geglo dat dit die mag het om heiligheid in die lug te gee deur die onmiddellike omgewing te heilig. Omdat godsdienstige en sekulêre agendas intrinsiek in stryd was, is die Kruis op grond van die khachkar gesien as 'n bemiddelaar tussen die Christen en die heiden. Op sy beurt het dit verskillende kerklike funksies begin aanneem - onder meer as 'n grafsteen, 'n heilige beeld, 'n tussenganger, 'n talisman en 'n herdenkingsgebeurtenis. Dit was dus net gepas dat die khachkar 'n unieke Armeense opset geword het in begraafplase, kloosters, katedrale, koshuise, paaie en uiteindelik oral.
Vanuit 'n artistieke perspektief spog die kreatiewe medium van rock met 'n kragtige stelling. Die rots het inderdaad verskeie ikoniese verwysings in die Bybel geniet. In 'n beroemde toespraak haal Jesus aan: 'Die steen wat die bouers verwerp het, het die klipsteen geword' en, op 'n ander tyd, vertel Petrus (petra synde die Latynse woord vir rots) dat '... op hierdie rots bou ek my kerk ...'. Sulke sterk beelde was nodig vir die oorlewingskwaliteite van die Armeense Kerk, soos standvastigheid, stabiliteit en gegronde geloof, word voortgesit deur die fisiese driedimensionele verpersoonliking van die kruissteen. Natuurlik speel prakties ook 'n groot rol. Armenië, met sy uitgestrekte bergreekse en sluimerende vulkane, sou geen probleme ondervind om die leisteen en tuff, wat relatief werkbaar is, vir konstruksiedoeleindes aan te skaf nie. In 'n gebied wat vatbaar is vir aardbewings, moet mensgemaakte strukture stewig wees. Die rots, as substraat van geestelike uitdrukking, dui op die ewige en die oneindige, te midde van 'n onvoorspelbare toekoms.
Maar die substraat, hoe merkwaardig ook al, is niks sonder die vakman nie. In die geval van Armeniërs kan almal met godsdienstige en morele oortuiging 'n khachkar oprig. Boonop is khachkars in gebruik geneem om 'n aantal sosiale, geestelike of individuele redes - alles van die aanplant van 'n tuin tot die oorwinning in die oorlog. Sommige was opgedra aan heiliges, maar almal was bedoel as 'n bron van trots vir die kunstenaar en die beskermheer, die land, die kerk en uiteindelik God.
Vandag gaan die tradisie voort. Plaaslike vakmanne gebruik ingewikkelde beitels en hamers en maak ingewikkelde ontwerpe in klip. Baie van hierdie meester -ambagsmanne, soos Varazad Hambartsumyan, kanaliseer die geeste van hul voorouers. 'Dit is iets wat ons mense ongeveer 2000 jaar lank gedoen het.' Inderdaad, moderne khachkars bevat steeds antieke simbole en motiewe soos die son, die kruis en die ewigheidswiel. Ander beeld heiliges en Bybelse beelde uit soos die duif en die wingerdstok. Alhoewel daar baie ooreenkomste is, is geen twee khachkars ooit dieselfde nie, wat hul unieke karakter toevoeg. Soos Hambartsumyan deel, 'Khachkar is 'n gebed, khachkar is 'n offer, khachkar is ons voorouers, khachkar is ons identiteit.'
Deur die verlede en die hede te verbind, hou die khachkar steeds toesig oor die oudste Christelike nasie ter wêreld, wat hierdie unieke kuns 'n ware Armeense hoeksteen vorm.
Khachkars ("Խաչքար" in Armeens, wat letterlik "kruissteen" beteken) is 'n unieke Armeense kunsvorm wat ontwikkel het tot 'n ongelooflik versierde vorm wat in die 12-13de eeu sy hoogtepunt bereik het. Hulle word deur UNESCO erken as deel van Armenië se ontasbare kulturele erfenis.
Miskien is sommige van die mees ingewikkelde bekende Khachkars ontwerp deur die groot argitek Momik. Hy word ook toegeskryf aan die ontwerp van die Areni -kerk en die Noravank -klooster.
Khachkars word meestal as grafstene gebruik, maar word soms as gedenktekens gebruik. Die grootste khachkar -begraafplaas in Armenië is die Noratus -begraafplaas, terwyl die grootste ter wêreld in Jugha, in Nakhichevan, is.
Die meeste khachkars beeld Christus nie aan die kruis uit nie, maar 'n paar noemenswaardige uitsonderings behalwe. Die meeste khachkars val onder die basiese definisie van 'n kruis wat op 'n klip gekerf is. 'N Paar van die baie gedetailleerde en uitgebreide khachkars word' lacework 'khachkars genoem. Khachkars wat vrystaande kruise is, word tevavor of "met arms" khachkars genoem. Laastens is daar 'n paar voorbeelde van kakhakars in totempaal-styl. Die kruis is gewoonlik die standaard Armeense kruis met twee driedubbele lusse aan elke arm van die kruis, maar kan eenvoudiger wees of wissel.
In 'n bergagtige land soos Armenië het mense sedert antieke tye klippe gebruik om vestings, tempels en huise te bou. Vrystaande klippe is gebruik as verskillende soorte kultusvoorwerpe en monumente, wat ooreenstemmend gevorm en gegraveer is-van Bronstydperk visvormige draakstene en phalli tot Middeleeue khachkar (kruisstene) en hul talle moderne refleksies.
Khachkars is uniek aan Armenië, waar hulle nou 'n nasionale simbool is. Khachkars, wat gereeld gebruik word om 'n belangrike gebeurtenis te herdenk, 'n belangrike plek te merk of as 'n gedenksteen te dien, is gewoonlik vrystaande regop reghoekige klipblaaie met 'n gekerfde kruis aan die kant na die weste, sodat aanbidders en toeriste hulle as 'n opkomende son beskou. Ontkiemende en bloeiende motiewe - wat van die khachkar 'n weergawe van die Boom van die Lewe maak - is prominente kenmerke.
Khachkars verskyn die eerste keer in die negende eeu nC, maar daar word steeds gedebatteer oor die oorsprong daarvan. Baie geleerdes spoor hulle terug na die vierkantige klipstele, met soortgelyke gegraveerde kruise. Hierdie stele het ontstaan ​​nadat Armenië die Christendom vroeg in die vierde eeu aangeneem het. Ander geleerdes glo dat khachkars oorspronklik 'n volksontwikkeling was van die aanbidding van die kruis. Die kerk neem toe hierdie ruwe klipmonumente aan en ontwikkel dit tot 'n uitgebreide genre wat tot in die laat agtiende eeu bestaan ​​het.
Na 'n gaping van byna 200 jaar, is 'n khachkar-geïnspireerde gedenkteken in 1965 in Ejmiatzin opgerig, wat 'n herlewing van die tradisie in die vroeë sewentigerjare begin het. Kunstenaars het hierdie herlewing begin deur boeke en albums van middeleeuse khachkars te gebruik om nuwe voorbeelde te maak. Middeleeuse khachkar-kerwers het gewoonlik die styl van 'n plaaslike skool gevolg. Moderne kerwers stel hul kruisstene uit verskillende skole en style saam. As gevolg hiervan kan 'n 'ideale' khachkar al die komponente in een samestelling kombineer (die vrugte van die bloeiende kruis, simmetriese vlerke, roset in die onderste deel, voëlpare of hemelse liggies aan die bokant), wat elkeen kan wees beklemtoon in die een of ander skool. Vandag gebruik klipkappers dikwels die taal van khachkars om artistieke en filosofiese idees uit te druk eerder as die tradisionele kruissteen.
In 2010 is khachkar toegevoeg tot die UNESCO -verteenwoordigende lys van die ontasbare kulturele erfenis van die mensdom.
Hierdie twee khachkars, oorspronklik van Jugha, is na Etchmiadzin, Armenië, gebring om vertoon te word.
Khachkar naby St. Nicholas Katolieke Kerk in Krakau, Pole. Opgestaan ​​ter herdenking van die slagoffers van die Armeense volksmoord in 1915 en die glorieryke geskiedenis van die Armeense gemeenskap in Pole.
Khachkar uit die tuin op St. Lazzaro degli Armeni - die eiland naby Venesië, Italië
Khachkar in Brunswick, Duitsland
Khachkar staan ​​by die Armeense katedraal in Lviv, Oekraïne
Khachkar in die muur van Armeense kerk van St. Serge (Surb Sarkis), Theodosia, Krim, Oekraïne
Khachkar in die Haghartsin -klooster naby Dilijan, Armenië
'N Khachkar by die katedraal van Saint James in die Armeense wyk van Jerusalem
'N Khachkar van die ou Julfa -begraafplaas, nou in Ēǰmiacin. Die khachkars in die begraafplaas is sedertdien deur 'n daad van kulturele vandalisme deur die Azerbeidjanse regering gelyk.
Die mees algemene khachkar kenmerk is 'n kruis wat 'n roset of 'n sonskyf oorskry. Die res van die klipvlak is tipies gevul met uitgebreide patrone van blare, druiwe, granate en bande van vlegsels. Af en toe a khachkar word oorweldig deur 'n kroonlys wat soms Bybelse of heilige figure bevat.
Mees vroeg khachkars is opgerig ter redding van die siel van 'n lewende of 'n oorlede persoon. Andersins was hulle bedoel om 'n militêre oorwinning, die bou van 'n kerk of as 'n vorm van beskerming teen natuurrampe te herdenk. 
Die mees algemene plek vir vroeg khachkars was in 'n begraafplaas. Armeense grafstene neem egter baie ander vorme aan, en slegs 'n minderheid is dit khachkars.
Die eerste ware khachkars verskyn in die 9de eeu,  gedurende die tyd van Armeense herlewing na bevryding van Arabiese bewind. Die oudste khachkar met 'n bekende datum in 879 gekerf (alhoewel vroeër, growwer, voorbeelde bestaan). Dit is in Garni opgerig en word opgedra aan koningin Katranide I, die vrou van koning Ashot I Bagratuni. Die hoogtepunt van die khachkar -kerfkuns was tussen die 12de en die 14de eeu. Die kuns het afgeneem tydens die Mongoolse inval aan die einde van die 14de eeu. Dit herleef in die 16de en 17de eeu, maar die artistieke hoogtes van die 14de eeu is nooit weer bereik nie. Vandag bly die tradisie steeds bestaan, en 'n mens kan steeds khachkar -kerwers in sommige dele van Jerevan sien. 
Ongeveer 40 000 khachkars oorleef vandag. Die meeste van hulle is vrystaande, alhoewel die opnames van skenkings gewoonlik in kloostermure ingebou is. Die volgende drie khachkars word geglo [ deur wie? ] om die beste voorbeelde van die kunsvorm te wees:
Een in Geghard, uitgekap in 1213, waarskynlik deur meester Timot en meester Mkhitar
Die Heilige Verlosser khachkar in Haghpat (sien galery), in 1273 deur meester gesny Vahram
'N Khachkar in Goshavank, in 1291 deur meester gesny Poghos.
'N Aantal goeie voorbeelde is oorgedra na die Historiese Museum in Jerevan en langs die katedraal in Echmiadzin. Die grootste versameling khachkars is in Armenië, op die Noraduz -begraafplaas aan die westelike oewer van die meer van Sevan, waar 'n ou begraafplaas met ongeveer 900 khachkars uit verskillende tydperke en verskillende style gesien kan word. Die grootste aantal was voorheen in Julfa in die Nakhichevan Outonome Republiek van Azerbeidjan, maar die hele middeleeuse begraafplaas is in 2005 deur Azeri -soldate vernietig. 
Die kuns om khachkars te sny, was getuie van 'n wedergeboorte as 'n simbool van die Armeense kultuur in die 20ste eeu.
Daar is wêreldwyd honderde khachkars, waarvan baie gedenktekens is ter herdenking van die slagoffers van die Armeense volksmoord. Khachkars is op verskillende plekke geplaas, insluitend by die Vatikaan -museums,   Canterbury Cathedral se gedenktuin,   St Mary's Cathedral, Sydney,   Colorado State Capitol,   Tempel van Vrede, Cardiff,  Christ Church Cathedral, Dublin,  en elders.
Volgens een telling is daar bykans 30 khachkars op openbare plekke in Frankryk. 
Armeense khachkars is verkry of geskenk aan baie museums of tydelik verteenwoordig by belangrike uitstallings regoor die wêreld, soos by die British Museum, die Metropolitan Museum of Art of die spesiale uitstalling van die National Museum of Ethnology, Osaka, Japan.  
'N Groot deel khachkars, wat in die historiese Armenië en omliggende streke geskep is, het in die moderne tyd die besit van Turkye, Azerbeidjan en deels Georgië en Iran geword. As gevolg van stelselmatige uitroeiing van khachkars in Turkye, bestaan ​​daar vandag slegs enkele voorbeelde. Ongelukkig word hierdie paar oorlewendes nie gekatalogiseer en behoorlik gefotografeer nie. Dit is dus moeilik om die huidige situasie op te volg.  Een gedokumenteerde voorbeeld het op die Armeense begraafplaas in Jugha plaasgevind.   
Een bron sê dat khachkars beskadig, verwaarloos of verskuif word in Armenië.  Redes vir die verskuiwing van hierdie khachkars sluit in versiering, nuwe heilige plekke skep of ruimte maak vir nuwe begrafnisse.
Die regering van Azerbeidjan het bewerings ontken dat lede van die Azerbeidjanse weermag in Desember 2005 khachkars met slede in Nakhichevan geslaan het. 
Amenaprkich (Armeens: Ամէնափրկիչ, betekenis Heilige Verlosser) is 'n spesifieke tipe khachkar waarin 'n voorstelling van die gekruisigde Christus aan die kruis is. Slegs 'n paar sulke ontwerpe is bekend, en die meeste dateer uit die laat 13de eeu. [ aanhaling nodig ]
Die sny van khachkars, wat letterlik "kruisstene" beteken, is 'n antieke Armeense kuns. Dit het begin met 'n eenvoudige kruis op 'n klip, gewoonlik 'n grafsteen of gedenkteken, en uiteindelik ontwikkel tot baie ingewikkelde knoopwerkpatrone wat die hele merker dek.
Hierdie pragtige stele, ongeveer duisend jaar oud, kan oral in die historiese Armenië gevind word en is 'n simbool van die kulturele erfenis van Armenië. Die grootste versameling is op die Noratus -begraafplaas, naby die Alpe -meer van Sevan, waar hulle om die heuwel loop om twee eenvoudige ou kapelle, waarvan die meeste liberaal besprinkel is met korstmos. (Daar was eens 'n veel groter khachkar -begraafplaas in Old Julfa, maar dit is ongelukkig deur die jare vernietig deur die Sowjet, destydse Azerbeidjanse regerings.)
Terwyl sommige van die byna duisend khachkars op die Noratus -begraafplaas tot in die 10de eeu dateer, is die meerderheid in die 1500's en 1600's gemaak toe drie meesterkerwers met die naam Kiram Kazmogh, Arakel en Meliset hard gewerk het. Afgesien van die uitgebreide patrone, toon die klippe by Noratus heiliges, engele, troutonele, mans wat perdry en destydse tonele uit die lewe.
In 1977 het die hoof van die Armeense Kerk een van die khachkars aan die British Museum geskenk, sodat u nie noodwendig die hele oewer van die Sevan -meer moet bereik om een ​​van hierdie skoonhede te sien nie.
Die begraafplaas is net 'n kilometer van die hoofweg af, 24 uur oop. Gee jouself genoeg tyd om rond te dwaal en hierdie wonderlike kunswerke te bewonder.
Die St. James Armeense Kerk dra 'khachkar' op aan die slagoffers van die slagting van 1915
Lede van die Armeense gemeenskap het op Sondag 25 Oktober by die St James Armenian Church in die sentrum van Evanston vergader vir die onthulling van 'n tradisionele khachkar - of 'n klipkruis - voor die kerk, Clark St.
Khajag Barsamian, aartsbiskop van die Oostelike Bisdom van die Armeense Kerk van Amerika, het die seremonie gelei, wat 'die unieke Armeense monument ingewy ter ere van die heiligmaking van meer as 1,5 miljoen martelare van die Armeense volksmoord in 1915', lui 'n persverklaring van die kerk.
Wêreldleiers het in April verlede jaar seremonies bygewoon ter herdenking van die slagting van die Armeniërs 'n eeu gelede deur Ottomaanse Turke, 'n gebeurtenis wat steeds bitter gevoelens wek terwyl beide partye redeneer of hulle dit 'n volksmoord moet noem.
Tydens die April -seremonies het die nasionale kerk van Armenië die slagoffers van die deportasies en moorde van 'n eeu gelede vereer deur hulle massaal as martelare te kanoniseer.
Die kanonisering het op 23 April by die Mother See van die Armeense Apostoliese Kerk in Etchmiadzin, Armenië plaasgevind, het die organiseerders in die persverklaring gesê.
Evanston se inwydingseremonie het plaasgevind aan die einde van die spesiale Episcopal Divine Liturgy (massa). "Dit was baie opbouend en geestelik," het ds Hovhan Khoja-Eynatyan, die pastoor van St. James, op Maandag, 26 Oktober, gesê.
"Die khachkar -monument, meer as tien voet hoog in die voortuin van St. James," lui die uitgawe, "is hierdie somer uit die tofsteen in Armenië gekerf en daarna na Evanston gestuur."
Die publikasie verduidelik ook dat die kuns om khachkars te sny, dateer uit die 4de eeu en 'simboliseer die wedergeboorte van die Armeense kultuur na eeue se swaarkry'. die vrystelling gesê. Volgens die uitgawe is geen twee khachkars dieselfde nie.
"St. James 'khachkar is in opdrag van die gemeente en ondersteun deur donasies deur tientalle individue en gesinne in die gemeenskap in die naam van geliefdes, sowel lewendes as oorledenes," lui die verklaring.
Die Khachkar: die hoeksteen van die Armeense simboliek
Met sy ingewikkelde gravures en gedetailleerde ontwerpe, was die khachkar, of kruissteen, al eeue lank 'n Armeense simbool. Die kruisdraende rotse kan regoor die land gevind word, op begraafplase opgerig of in kerkmure gegraveer word of vrylik buite huise of monumente staan. Hulle verteenwoordig die spesiale geskiedenis van Armenië as die eerste Christelike nasie, 'n geskiedenis wat dateer uit 301 nC toe koning Trdat III die Christendom as die amptelike godsdiens van sy volk verklaar het.
Alhoewel die eerste bekende khachkars in die 10de eeu ontstaan ​​het, word geglo dat die tradisie sy hoogtepunt bereik het gedurende die Middeleeue, toe die klippe die mees konsekwent gemonteer is en as 'n belangrike deel van die Armeense kultuur beskou is. Individue het die kruissteen gebruik as 'n manier om direk met God in verbinding te tree, en elke Christengelowige is toegelaat om dit op te rig. Volgens Khachkar.am wys geleerdes op meer as 50 gedokumenteerde redes vir die plasing van khachkar, gegroepeer in die volgende:
1) Sekulêre en geestelike konstruksie: konstruksie, opknapping of stigting van 'n vesting, toring, brug, gastehuis, fontein, waterreservoir, kerk, kapel, narthex.
2) Ekonomies-administratiewe en gemeenskaplike aktiwiteite: plant van 'n tuin, grond vir bewerking, regulering van watergebruik, afbakening en bekragtiging van grense, stigting van 'n skikking, teken van bevele, teken van ooreenkomste, benoeming tot 'n amptelike posisie, bekragtiging van skenkings.
3) Oorlogskwessies: militêre oorwinning, deelname aan 'n oorlog, verliese, vermiste militêre personeel
4) Gesins-persoonlike lewe: verskillende situasies, tragedies, dood.
5) Godsdienstig-mistieke gebeure: visie, verandering van godsdiens.
Die grootste versameling vrystaande khachkars wat bestaan, bestaan ​​in die Noraduz -begraafplaas naby die Sevan -meer. Tog is baie verlore gegaan of vernietig in territoriale oornames deur grenslande. Alhoewel die khachkar as 'n ou tradisie beskou word, word daar steeds nuwe klippe gemaak deur vakmanne.