PressReader - Beeld: 2017-05-06 - Reg op uit­sig nie ge­waar­borg
Reg op uit­sig nie ge­waar­borg
Ná ’n lek­ker va­kan­sie by die see koop jy jou droom­hui­sie aan die kus met ’n won­der­li­ke uit­sig. Al jou vrien­de en fa­mi­lie is groen van ja­loe­sie oor jou sa­li­ge so­mer­va­kan­sies by jou hui­sie met jou on­be­lem­mer­de uit­sig oor die see. Dis ’n u­to­pie tot jy een De­sem­ber daar op­daag en tot jou ont­stel­te­nis ont­dek jou buur­man het ’n pa­leis voor jou ge­bou – en jy moet op jou dak sit om ’n stuk­kie van die see te sien. Wat is jou reg­te? Wat sê die reg?
’n In­he­ren­te reg op ’n on­be­lem­mer­de uit­sig van­af jou ei­en­dom word on­ge­luk­kig nie deur die Suid-A­fri­kaan­se reg er­ken nie. Die Ro­mein­se en Ro­meins-Hol­land­se reg er­ken nie ’n reg op uit­sig nie. In die ver­le­de het ons ho­we hier­die ge­meen­reg­te­li­ke po­si­sie in­ge­neem in uit­spra­ke.
In meer on­lang­se hof­uit­spra­ke blyk dit eg­ter dat ons ho­we wel in se­ke­re om­stan­dig­he­de be­sker­ming aan ’n ei­e­naar se uit­sig van­af sy ei­en­dom sal ver­leen.
Daar is twee ka­te­go­rieë hof­sa­ke ter spra­ke in hier­die ver­band. Die eer­ste ka­te­go­rie han­del oor ge­val­le waar die uit­sig van­af ’n ei­en­dom deur ’n be­perk­te saak­li­ke reg in die vorm van ’n ser­wi­tuut of in­ge­vol­ge wet­ge­wing be­skerm word. ’n Saak­li­ke reg of wet­ge­wing ver­leen meer doel­tref­fen­de en per­ma­nen­te be­sker­ming van die reg op ’n uit­sig as in an­der ge­val­le.
Hof­sa­ke in die twee­de ka­te­go­rie het te ma­ke met ge­val­le waar die buur­ei­e­naar nie ge­noeg­saam aan bou­re­gu­la­sies vol­doen het nie. In­dien ’n buur­ei­e­naar se aan­soek om goed­keu­ring van bou­plan­ne e­nig­sins ge­brek­kig of on­re­ël­ma­tig is, bied dit eg­ter net ’n on­reg­streek­se en ’n ty­de­li­ke be­sker­ming van ’n ei­e­naar se reg op ’n uit­sig.
het die vol­gen­de aan die lig ge­kom:
Ten ein­de jou buur­man te ver­hoed om jou uit­sig te be­lem­mer, sal daar in die al­ge­meen be­wys moet word:
■ Dat die ge­bou ’n wet­li­ke be­per­king oor­tree (by­voor­beeld ’n ti­tel­ak­te­voor­waar­de, ’n dorps­be­plan­nings­voor­waar­de, ’n so­ne­rings­voor­waar­de, ’n bou­be­per­king en­so­voorts); of
■ Dat die ge­bou, al word daar vol­doen aan al­le regs­ver­eis­tes, “so on­aan­trek­lik of in­drin­gend ’n On­be­lem­mer­de a­sem­ro­wen­de uit­sig is vol­gens ons reg­stel­sel nie ge­waar­borg nie, en kan deur ’n buur­man se bou­werk ge­kort­wiek word.
is dat dit die wet­ti­ge ver­wag­tin­ge van die par­tye oor­tref”.
Ek be­klem­toon: In Suid-A­fri­ka het ’n ei­e­naar van ’n ei­en­dom nie ’n in­he­ren­te reg op ’n be­staan­de uit­sig van­af sy ei­en­dom nie.
Daar­om is dit nood­saak­lik dat voor­ne­men­de ko­pers hul huis­werk doen ra­ken­de e­ni­ge moont­li­ke in­per­king op ’n uit­sig voor­dat die ei­en­dom ge­koop word.
Die reg op ’n uit­sig is ’n kom­plek­se on­der­werp en dit is nood­saak­lik dat par­tye regs­ad­vies in­win ra­ken­de die spe­si­fie­ke
om­stan­dig­he­de van ’n ei­en­dom.
Daar kan nie aan­vaar word dat jy ’n ou­to­ma­tie­se reg het op pri­vaat­heid, toe­gang tot lig of toe­gang tot ’n uit­sig nie.
Tans heg ons reg ’n gro­ter waar­de aan die reg om ’n ei­en­dom te ont­wik­kel en te be­bou as aan ’n buur­ei­e­naar se reg op ’n uit­sig oor die an­der ei­e­naar se ei­en­dom.
In al­le waar­skyn­lik­heid is dit nie die ein­de van ’n in­ge­wik­kel­de saak nie. Ons ho­we gaan heel moont­lik in die toe­koms ver­der be­sin oor die reg­te van die ver­skil­len­de par­tye.
In ’n on­lang­se hoog­ge­regs­hof­uit­spraak Da Cruz and A­not­her vs Ci­ty of Ca­pe To­wn and A­not­her