Versindaba » Tom Joad
Andries Bezuidenhout. Reise van Tom Joad
Dis vreemd hoe 'n fiktiewe karakter uit 'n boek, deur 'n fliek, tot in 'n aantal lirieke sy verskyning kan maak. Neem nou maar die geval van Tom Joad, die antiheld uit John Steinbeck se boek Grapes of Wrath, wat in 1939 gepubliseer is. Dit gaan oor persoonlike skades en storms, maar ook oor armoede en sosiale ongeregtigheid. Tom Joad en sy familie is van Oklahoma en reis met die Route 66 Kalifornië toe op soek na werk. Die storie illustreer hoe Kaliforniese boere hul trekarbeiders in armoede gehou het, sodat hulle van goedkoop arbeid verseker is.
Die boek was destyds nogal kontroversieel en is deur lede van die Amerikaanse establishment as kommunistiese propaganda afgemaak. Alhoewel Steinbeck deur die FBI dopgehou is en die boek op verkeie plekke verban en verbrand is, is Grapes of Wrath darem met die Pulitzerprys bekroon, en dit het later 'n belangrike rol gespeel het in die toekenning aan van die Nobelprys vir Letterkunde aan hom.
Onmiddellik na die boek se publikasie, is daar aan 'n filmweergawe begin werk. Reeds in Januarie 1940 kon gehore dit sien, met Henry Fonda in die rol van Tom Joad. Woody Guthrie is só deur die film aangegryp dat hy dadelik daarna sy "The Ballad of Tom Joad" geskryf het. Die lied is opgeneem en op die plaat Dust Bowl Ballads in Julie 1940 vrygestel.
Hier is een van die weergawes van die Guthrie-liriek wat ek kon opspoor:
There he caught him a ride
He said: "I just got loose from McAlester's Pen
On a charge called Homicide, a charge called Homicide."
He found his mother's old fashion shoe
Tom Joad walked down to the neighbours farm
And his mother said "We got to get away."
His mother said "We got to get away"
Yes, I'm stayin' with my farm till I die"
And the hungry little kids of the Jungle Camp Said:
"We'd like to have some too." Said: "We'd like to have some too."
Tom Joad he grabbed that Deputy's club
Ek vind dit nogal interessant hoe vinnig 'n karakter reeds toe deur Amerikaanse populêre kultuur kon reis. Van die publikasie van die boek in April 1939, 'n fliek in Januarie 1940 en 'n plaat in Julie 1940.
Die 1930s was natuurlik die tyd na die Groot Depressie, wat eers werklik aangespreek is deur 'n kombinasie van Roosevelt se New Deal en die klaskompromie wat tussen werkers en kapitaliste na die Tweede Wêreldoorlog aangegaan is. Vir 'n tyd lank het Tom Joad 'n historiese karakter geword.
Daardie kompromie tussen werkers en hul base, en die Noordelike welsynstaat, is natuurlik deur mense soos Ronald Reagan en Margaret Thatcher ongedaan gemaak. 'n Nuwe era – die nuwe wêreldorde van globalisering – het aangebreek. Dis nie vreemd dat Tom Joad juis tóé weer uit die vergetelheid opgestaan het nie en weer op die verhoog van populêre kultuur 'n rol kom speel het.
In 1995 maak Bruce Springsteen 'n plaat met die titel The Ghost of Tom Joad. Sy liriek tree direk met Guthrie in gesprek. Springsteen is lank reeds die stem van die Amerikaanse werkersklas en reeds in Ronald Reagan se tyd klink sy protes helder (al het Reagan self sy "Born in the USA" verkeerdelik vir 'n patriotiese lied aangesien).
Tom Joad se spook kom in die 1990s aan en Springsteen se liriek roep hom op om Steinbeck se boek se boodskap vir kontemporêre tye aan te pas. Die liriek gaan só:
Gaan luister gerus hoe klink die lied. 'n Mens kan dit op Youtube kry. Die amptelike video daarvan bevat pragtige fotografie uit middel-Amerika (ek het twee voorbeelde uit die video hier bo tussen die teks geplak). Daar is ook 'n baie mooi lewendige opname daarvan in 'n ateljee. Aan die einde van 1998 het Rage Against the Machine dit ook opgeneem, wat verdere gewildheid aan die karakter verleen het. Gaan kyk gerus na 'n lewendige opname daarvan. Bruce Springsteen en Tom Morello van Rage Against the Machine het die lied in 'n stadium (in 'n stadion) saam aangepak en die resultaat is aangrypend.
Springsteen was baie aktief in die pogings om Barack Obama as president verkies te kry. Sy mees onlangse album is liries en musikaal veel vroliker as The Ghost of Tom Joad en Magic, wat oor George Bush se kulkunsiepolitiek gegaan het. Maar dis 'n onderwerp vir 'n ander keer.
Tags: Ghost of Tom Joad, Grapes of Wrath, John Steinbeck, Rage Against the Machine, Tom Joad, Tom Morello