Sentraal-Suid Koöperasie Bpk. - Landboudienste
Jy is hier: Tuisblad » Dienste » Landboudienste
Ergot vergiftiging word veroorsaak deur die swam Claviceps purpurea wat tydens nat toestande gedurende die lente uit ergot liggaampies (sklerotia) ontwikkel...
Die belang van korrekte voeding tydens laatdragtigheid en laktasie.
As ons kyk na die bydrae van verskillende plantdele tot opbrengs is dit baie belangrik om dié plantdele gesond te hou om maksimum opbrengs en ‘n goeie kwaliteit produk te verseker.
Suksesvolle vestiging van Canola
Canola-verbouing vereis redelike bestuursinsette om sukses te waarborg.
Omdat die canola saadjie baie klein is, beperkte reserwes het, sensitief is vir stresfaktore tydens ontkieming en opkoms, is saadbedvoorbereiding sekerlik die belangrikste bestuurspraktyk vir suksesvolle canola verbouing.
Daarby is canola aan die begin van die seisoen ‘n swak mededinger en kan maklik deur onkruid verdring word.
SAADBEDVOORBEREIDING EN LANDKEUSE
Canola moenie op gronde wat maklik versuip, brak is, ‘n lae pH, verdigtingslae het of wat tot toeslaan geneig is, gesaai word nie. Omdat Chemiese middels vir die beheer van breëblaaronkruide by canola steeds beperk is, moet kampe met erge breëblaarbesmettings liefs vermy word. Dié probleem kan oorkom word deur van triasien/cysure-bestande kultivars gebruik te maak.
Produsente moet egter ook net onthou dat canola net elke vier jaar op dieselfde land verbou kan word, weens die gevaar van swartstam.
Canola verkies ‘n ferm en gelyke saadbed met voldoende diepte vir maksimum wortelontwikkeling en penetrasie.
Enige rimpeleffek, soos dikwels by breë tande in los of sanderige grond, kan veroorsaak dat saaidiepte verskil wat tot oneweredige opkoms en uiteindelik ongelyke rypwording lei. ‘n Eg, roller of sleepyster kan dan gebruik word om ‘n ferm gelyke saadbed te verseker. Indien ‘n minimum bewerkingstelsel gevolg word, moet alle onkruide voor saai chemies beheer word.
‘n Uniforme, vlak saaidiepte van so 12 mm tot 25 mm moet gehandhaaf word om ongelyke ontkieming en opkoms te verhoed. Wees egter ook versigtig om te diep te saai, aangesien dit ook lei tot laer opkoms, gepaardgaande met ‘n laer opbrengspotensiaal. ‘n Planter is natuurlik die ideaal omdat dieptebeheer beter is. Die gebruik van drukwiele verseker beter grond-saad kontak omdat die canola saadjie nie baie higroskopies is nie.
Almal het egter nie planters nie. Waar saad breedwerpig uitgestrooi word, kan dit toegemaak word met ‘n ligte eggie wat die saad nie te diep inwerk nie. Die gebruik van rollers lewer goeie resultate, maar word nie aanbeveel op gronde wat geneig is tot toeslaan of as lande baie nat is nie.
Alhoewel canola baie goed vir lae stande kompenseer is 40 – 70 plante/m2 die ideaal. Lae stande maak stadiger toe en ding swakker met onkruide mee. Saaidigtheid kan ongeveer 3,5 – 4 kg/ha wees. Saaidigtheid met planters kan selfs laer wees (2 - 2,5 kg/ha)
Die grootste probleem by canola is egter swak en ongelyke vestiging / opkoms. Ons kan alles reg doen met die voorbereiding en vestiging MAAR goeie grondvogtoestande is uiters noodsaaklik vir ‘n goeie canola plantestand.
Canola is goed aangepas by ‘n grond pH (KCI) van tussen 5.5 tot 6.
Net soos by koring, moet reënval, wisselbou, grondtekstuur, koolstof-inhoud, plantdatum, bewerkingsmetode, vestigingsmetode en die opbrengsmikpunt in aanmerking geneem word by die bepaling van die stikstofbehoefte. Canola verwyder ongeveer 40 kg N/ton graan, waar koring ongeveer 27 kg N/ton graan verwyder.
TABEL 1: STIKSTOF BEMESTINGSRIGLYNE VIR CANOLA
Kg N per ha vir canola na
Eenjarige peulgewas stelsel
SUID KAAP (65 % winterreëns)
350 – 425 mm
450 – 500 mm
> 525 mm
SWARTLAND (83 % winterreëns)
50 – 70**
325 – 425 mm
> 425 mm
* Lusern weiding waarin grasse beheer is.
** Hoër waarde van toepassing op ligter gronde.
*** Sluit minimum- en geenbewerking in.
Gebruik verkieslik nitraatgebaseerde stikstof. As ureum gebruik word, moet dit weg van die saad geplaas word.
Planter (gebandplaas by saad) - 20 N kg/ha met saai vir 25cm ry
- Skaal af na 15 – 18 vir wyer rye
Breedwerpig – nie minder as 30 N kg/ha met saai waar reënval < 350 mm maksimum van 40 kg/ha N met saai waar reënval > 350 mm
Die verdeling van stikstofbemesting van canola moet spesiale aandag kry. Oor die algemeen word twee bobemestings aanbeveel, afhangende van hoeveel in totaal gegee moet word. Die eerste bobemesting moet op 30 – 40 dae na opkoms geskied. Op swaarder gronde word aanbeveel dat ten minste ± 65 % van die bobemesting reeds op 30 dae na opkoms toegedien word. Op ligter gronde, wat geneig is om baie te loog, word twee gelyke bobemestings aanbeveel nl. op 30 dae na opkoms en met die aanvang van stingelverlenging. Indien daar bo-normale reënval rondom 60 – 70 dae na opkoms voorkom, moet die tweede bobemesting dienooreenkomstig verhoog word. Waar kuilvoercanola verbou word, word aanbeveel dat 40 kg/ha N breedwerpig uitgestrooi word met saai of 20 kg N/ha gebandplaas en 50 tot 60 kg N / ha as bobemesting op 30 to 40 dae na opkoms.
As daar net een bobemesting gegee moet word, moet dit ongeveer 70 dae na opkoms gegee word. (By stamverlening).
‘n Grondwaarde van 36 mg/kg (sitroensuur) of 24 mg/kg (Bray 1) word as vertrekpunt geneem. By laer of hoër grondontledings word aanpassings gemaak met inagneming van faktore wat opbrengspotensiaal bepaal (Tabel 2).
TABEL 2 : FOSFOR BEMESTINGSRIGLYNE VIR CANOLA
Fosfor status van die grond (mg/kg)
P bemesting* (kg P/ha)
* Pas opwaarts aan vir hoë klipfraksie
As riglyn word die kaliuminhoud van grond op ongeveer 80 mg/kg vir swaarder en 60 mg/kg vir liggetekstuurde grond gestel. By laer ontledings word kalium soos vir koring toegedien.
(Tabel 3). As kunsmis gebandplaas word, kan ‘n te hoë soutlading skade veroorsaak en word aanbeveel dat kalium breedwerpig as ‘n bobemesting uitgestrooi word.
TABEL 3 : KALIUM BEMESTINGSRIGLYNE VOLGENS GRONDONTLEDING (Sitroensuur of Bray 1, mg/kg)
Die swawelbehoefte van canola is ongeveer viermaal meer as dié van koring. Spesiale aandag sal dus aan die bemestingsprogram gegee moet word wat betref swawel. Daar word algemeen aanvaar dat die swawel behoefte van canola 15 tot 20 kg S/ha per ton opbrengs per jaar is. Vir swawel aanvulling by canola, kan die riglyne in Tabel 4 gebruik word. Die tyd van monsterneming is belangrik (kort voor plant), aangesien die S-inhoud van gronde dikwels wissel gedurende die seisoen. Die koolstof inhoud gee ‘n redelike goeie aanduiding van die swawelstatus van gronde. Met waardes < 1 % wat dui op moontlike sub-optimale vlakke.
Swawel moet verkieslik in kombinasie met stikstof met vestiging, asook tydens bobemesting gedurende die seisoen toegedien word. Laasgenoemde is veral belangrik by liggetekstuurde gronde met ‘n koolstofinhoud van < 1 %
Op gronde met ‘n geskiedenis van gebrekkige swawel-inhoud, sal ‘n toediening van 300 kg/ha gips voorsaai, bo-op of net vlak ingewerk, in die meeste gevalle voldoende wees. Dit is belangrik om te weet dat plante slegs swawel in die wateroplosbare sulfaatvorm kan opneem.
TABEL 4 : RIGLYNE VIR SWAWEL BEMESTING VOLGENS SWAWELINHOUD VAN GRONDE
Sulfaat S mg/kg in grond
Interpretasie vir bemestingsaanbeveling
Gebrekkig : S toediening hoër as spesifieke gewasbehoefte
(> 15 – 20 kg S/ha)
Voldoende : S toediening teen instandhoudingspeil
(15 kg S/ha)
Meer as voldoende : S toediening minder as instandhoudingspeil (10 kg S/ha)
Canola is gevoelig vir boor- en molibdeen tekorte, veral waar molibdeentekorte met ‘n lae pH gepaardgaan. Tekorte kan opgehef word deur die toediening van natriummolibdaat (150 g/ha vir blaarbespuitings) en solubor (1 kg/ha vir blaarbespuitings). Die praktyk van saadbehandeling met molibdeen word nie aanbeveel nie, aangesien daar dikwels nie genoegsame molibdeen met hierdie metode toegedien word nie. Die toediening van boor as ‘n grondtoediening in die canolajaar word nie aanbeveel nie, aangesien dit die ontkieming van sade kan belemmer. Die koper, sink en mangaan behoefte is hoër as vir koring.
Grondontledingsnorme vir spoorelemente
TABEL 5 : DIE GRONDONTLEDINGSNORME VIR SPOORELEMENTE WAT TANS VIR CANOLA GEBRUIK WORD, IS AS VOLG:
(dpm of mg per kilogram, EDTA oplosbaar)
Boor (warm water)
Sekere faktore soos grondtekstuur, pH, bekalking, loging, hoë koolstofinhoud en grondkleur kan dikwels gebruik word as indikasie vir moontlike tekorte. By hoër potensiaal gronde word die groter syfer gebruik.
N > 3 – 5 % Voldoende
K > 2.2 % Voldoende
P > 0.3 – 0.6 % Voldoende
Ca > 1.4 – 3.0 % Voldoende
Mg > 0.2 – 0.6 % Voldoende
Na > 0.03 – 0.5 % Voldoende
S < 0.5 Marginaal
> 0.5 – 0.8 % Voldoende
Cu > 3 – 5 mg/kg Normaal
Zn > 20 mg/kg Voldoende
Mn > 30 – 200 mg/kg Normaal
B > 20 – 50 mg/kg Normaal
Mo > 0.25 – 0.5 mg/kg Voldoende
Spoorelement aanvulling is nodig wanneer grond “laag” of “gebrekkig” ontleed. Tekorte aan spoorelemente kan aangevul word deur blaarbespuitings of grondtoediening. Grond toedienings se nawerking is gewoonlik baie langer as die van blaarbespuitings. In kalkryke gronde met hoë pH, word mangaan in die grond ontoeganklik vir plante en sal dit as blaarbespuiting toegedien moet word. Belangrike aspekte wat in gedagte gehou moet word vir die suksesvolle aanvulling van spoorelemente is:
Tekorte moet reg geïdentifiseer word.
Plante moet aktief groei en die blaaroppervlakte moet voldoende wees.
Plante moet droog wees en dit moenie baie warm wees tydens aanvulling nie.
Ten minste 2 – 3 uur tyd moet verloop na blaarbespuiting voor reën of besproeiing vir voldoende opname deur die plant.
Kom spesifikasies van die vervaardigers deeglik na om sukses te verseker.
Spoorelemente moet nie met onkruiddoders gemeng word nie.
Waar mengsels van spoorelemente gebruik word, moet die laer dosisse van die verskillende elemente gebruik word ten einde ‘n te hoë soutlading te voorkom, wat blaarskroei kan veroorsaak.
TABEL 6 : AANBEVELINGS VIR CANOLA
500 liter water per hektaar
Kg per hektaar
1 – 2 kg sinkoksied
3,5 – 7 kg sinkoksied
2 – 4 kg mangaansulfaat
2 – 4 kg boraks of 0,5 – 1,0 kg solubor
Word nie aanbeveel.
1 – 1,5 kg koperoksichloried
2,5 – 5,0 kg koperoksichloried (wees versigtig op sandgronde)
100 – 150 g natrium of ammoniummolibdaat
250 – 500 g natrium of ammoniummolibdaat
Behoorlike benatting van die plant is baie belangrik vir die beste resultate, m.a.w. gebruik die aanbevole hoeveelheid water indien moontlik.
Die nadelige effek wat rooibeensandmyt op ‘n canola stand het, word dikwels onderskat. Gereelde inspeksies is altyd nodig om jouself te vergewis van wat aangaan.
Geen definitiewe drumpelwaardes beskikbaar In SA nie. Gebruik maar Australiese riglyne.
Beveel definitief ‘n saadbehandeling aan – 300 ml Dimetoaat/ 50 kg saad. Dan word ‘n opvolgbespuiting ongeveer 2 weke later aanbeveel.
Nog ‘n middel wat in Kanada / Amerika / Australië gebruik word, is Gaucho(Imidaklopried-350g/l @ 700 ml / 100 kg saad).
Let wel: Geeneen van bg. middels is in Suid-Afrika geregistreer nie.
Die volgende middels is geregistreer vir gebruik op canola:
500 g / liter
100 g / liter
Kwisalofop – P – Etiel
Kwisalofop – P – Tefuriel
40 g / liter
Lomex 75 DF
750 g / kg
Kerb 500 WP
480 g ./ liter
50 g / liter
108 g / liter
287 g / liter & 213 g /liter
100g / liter
900 g / kg
Belangrikste swamsiekte wat werklik ekonomiese skade kan aanrig, is swartstam.
Alle kultivars wat aangeplant word, het egter weerstand teen swartstam.
Dit is hoekom ‘n 4 jaar rotasie voorgestel word.
Geen chemiese beheer teen swartstam.
Swartstam is ook saadgedraagde siekte. Dis hoekom daar aanbeveel word dat geen saad teruggehou moet word nie.
Bemestingsriglyne is verkry uit: Bemestingsriglyne vir Canola – D Hanekom & H Agenbag
T 028-514 8600
Masjien Loopkostes Blitsgids (XLSX | 199 KB)
Ha Gesaai Omsendskrywe 2017 (DOC | 272KB)
Masjinerie Koste Gids (PDF | 3.34MB)
Canolafokus – Swawel bemesting van canola (PDF | 292 KB)
Canola Virus Infeksie (PDF | 557KB)
Canola Siektes en Beheer (PDF | 387KB)
Lusern Navorsing Deel 1 (PDF l 2.48MB)
Lusern Navorsing Deel 2 (PDF l 227KB)
Faktore Wat Kultivarkeuse Beïnvloed (PDF I 213KB)
Korrekte Lek Aanvullings vir Optimale Diereproduksie (PDF I 212KB)
© Kopiereg 1931 - 2018 deur Sentraal-Suid Koöperasie Bpk. | webwerf ontwerp deur ask><answer