Treffend Afrikaans – die stryd van kombuis- tot modetaal | Die Vryburger
Treffend Afrikaans – die stryd van kombuis- tot modetaal
July 6, 2016 - Kultuur - 3 comments
Aan die einde van die agtiende eeu, begin negentiende eeu was mense in die algemeen minder gegoed as vandag en moes hulle groter opofferinge maak om te spaar en skraps te leef sodat hulle daardie geld kon gebruik om vir hulle kinders se onderrig in private Afrikaanse skole te betaal. Hoe groter die leerlinggetalle, hoe goedkoper kon die onderwys aangebied word. Ons mooi moedertaal is, net soos ons geloof, mos nie met geld te koop nie.
As moedertaalonderrig in die skoolwese verlam word, word die volk met ondergang bedreig, want op skool word die seuns en dogters gevorm wat die volk moet voorgaan. Daardie jare is Afrikaans afgekraak deur dit uit te maak as 'n kombuistaal, geskik vir halwe barbare, en Die Afrikaanse Patriot vir 'n ou blaadjie wat net goed is vir halfgeleerde mense.
Die eerste spelreëls vir Afrikaans is in die tweedehelfte van die negentiende eeu vasgelê:
(a) As algemene reël geld: Ons skryf soos ons praat.
(Dit het beteken suiwer Afrikaans praat, dog letters wat nie uitgespreek word nie, word weggelaat).
(b) Z word vervang deur s, en sch deur sk.
(c) 'n Klinker in 'n oop lettergreep word nooit verdubbel nie, byvoorbeeld ja, jare.
(d) Die onderskeid tussen die vier e-klanke word as volg aangedui; né, sê of vêr, en gegé.
(e) Oral waar 'n klank weggeval het, moet dit aangedui word deur byvoorbeeld da'e, o'e.
Die ganse Afrikanervolk het 'n landswye beweging begin om Afrikaans tot sy reg te laat kom. Hulle volks- en taalgevoel het ontwaak. Belange wat hulle taal benadeel het, het hulle op vergaderings bespreek en by verenigings aangesluit wat Afrikaans bevorder het. Daar is op 'n beskaafde manier aangedring op regte om Afrikaans erken te kry by skole, kerke, handelsverenigings, staatsdepartemente, plaaslike regerings, banke, landbouvergaderings met die regering, en by algemene winkels. Afrikaanse boeke is doelbewus gekoop en gelees. Hierdie belangstelling is kenmerkend van 'n volk wat diepe insig verkry het. Binne enkele jare kon hulle die vrugte pluk.
'n Vereniging is gestig met die hoofdoel om die gebruik van suiwer Afrikaans as spreek- sowel as skryf- en leestaal aan te moedig, en om groter liefde en waardering by ons volk daarvoor op te wek. Twee grondreëls moes wees om so min as moontlik van vereenvoudigde spelling af te wyk en volgens beskaafde Afrikaanse uitspraak te spel. 'n Taal moet so vry as moontlik van vreemde woorde en idiome gebruik word ten einde verbastering en uiteindelike verdwyning te bekamp.
Om eenvormigheid te verseker is op 'n Standaard Afrikaans besluit. Dit beteken dieselfde spelwyse, dieselfde betekenis van begrippe en dieselde manier van uitspreek sodat daar geen verwarring kon ontstaan nie. Alle Afrikaanssprekendes van die Kaap af tot in Transvaal is hierin geken en die samewerking het spontaan plaasgevind. Afrikaans is al op alle gebiede as 'n volwaardige taal gevestig en daarom hoef geen bewyse of oortuiging voorgelê te word nie. By baie ontwikkelde en vooraanstaande Afrikaners het dit mode geraak om Afrikaans te praat; dit was 'n teken van belangrikheid.
3 thoughts on "Treffend Afrikaans – die stryd van kombuis- tot modetaal"
Hinsie July 6, 2016 at 8:26 am
Uittreksel uit Beeld van nou die dag:
"Dis stunning as mense hul taal bly praat! Ek worry oor die toekoms van Afrikaans. Di studente op varsity verkies Engels en Afrikaanse ouers stuur hul Kids na Engelse skole. Dis genuine shocking, hoor! Waar gaan alles eindig as ons so reckless met ons taal omgaan? Gelukkig is my kids nog okoy. Nou die oggend om die brekfistafel sê my laaitie nog – so tussen die gekou aan sy toast: "Dis darem cool dat ons nog in Afrikaans skoolgaan, Pa. Pietie van langsaa moet nou Shakespeare Primary toe en hy ken amper nie die difference tussen 'yes' en 'no' nie. Dis
sad, nê?" Ek kon nie help om te smile nie. Daai kid van my sal tot op die bitter. einde fight vir sy taal. Dis actually amazing dat so 'n jong kid so sterk oor sy roots voel. Dit bly altyd vir my stunning as mense nog goeie Afrikaans praat. Recently luister ek op die karradio na'n Engelse radiostasie wat'n kompetisie het oor die flauours van 'n sekere ice cream. Die eerste inbeller sê
toe haar Engels is nie dol nie, kan sy maar Afrikaans praat? Die omroeper sê dis okoy. Sy sê toe: "Die flauours is raspberry, chocolate en grape." En daar wen sy toe wragtie!Wys jou net: Jy kan nog presteer deur op Afrikaans aan te dring. Dit hang maar van elkeen van ons Af of ons taal gaan suruiue of nie. Ek is so erg oor my taal dat ek onder die stort net Afrikaanse songs sing – vir in case die kids luister.Nou die dag stop ek by 'n padstalletjie omdat hul produkte in Afrikaans op die plakkaat geskryf is. Toe koop ek sommer alhilmuffins, cupcakes en toffie apples om te wys ek support hulle. Nee kyk, Afrikaans hardloop darem nog sterk deur party van ons se ueins.
Dis so ama-a-a-a-zing, nê?"
Nou wonner mens net hoe lank nog?
Afrikanus July 6, 2016 at 8:57 am
Afrikaans het ook maar altyd 'n opdraende stryd teen Engels geveg. Waar sou Afrikaans in elk geval beland het as dit nie vir die insette van taalstryders soos Dr. H.J. Terreblanche was nie? Hy het nog tot 1977 (sterfdatum) vir Afrikaans geveg.
In hierdie boek word beskryf voor watter uitdagings hy gestaan het. Dit was 'n stryd teen Engelse oorheersing, maar ook teen die traak-my-nie-agtigheid vanaf party mense uit die Afrikanerpubliek:
cbc July 14, 2016 at 11:39 am
Ons Afrikaners maak van Afrikaans weer n kombuistaal.Ons vermoor ons taal elke dg deur n ander taal ( Engels ) te praat by die werk, winkel, garage ens.
Engels is glo die taal waarin ons besigheid doen!! Vir wat?
Onderrig ons kinders in Engels dan het hulle nie later in die besigheidswereld nodig om te sukkel nie.