PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-09-21 - Die toe­koms van ka­pi­ta­lis­me
Die toe­koms van ka­pi­ta­lis­me
Kan teg­no­lo­gie ons help om 'n meer ge­ly­ke sa­me­le­wing te bou?
ka­pi­ta­lis­me het sy per­ke be­reik en kwyn weg. Dit is van­weë nu­we teg­no­lo­gie wat ons el­ke dag ge­bruik. Oor ’n paar de­ka­des kan ka­pi­ta­lis­me soos ons dit ken deur ’n splin­ter­nu­we maat­skap­lik-e­ko­no­mie­se stel­sel – pos­t­ka­pi­ta­lis­me – ver­vang word.
Dít was die ba­sie­se stel­ling wat op die jong­ste We Re­ad For You- (WRFY-) aan­bie­ding van USB Exe­cu­ti­ve De­ve­lop­ment (USB-ED) en fin­week in Kaapstad voor­ge­hou is. Dit vloei uit die boek Pos­t­ca­pi­ta­lism: A Gui­de to Our Fu­tu­re deur Paul Ma­son. Prof. An­dré Roux, pro­fes­sor in ekonomie aan die U­ni­ver­si­teit van S­tel­len­bosch se sa­ke­skool (USB), het die aan­bie­ding ge­doen.
Vol­gens Ma­son het ka­pi­ta­lis­me die af­ge­lo­pe twee eeue deur­lo­pend ver­an­de­ring on­der­gaan. On­danks e­ko­no­mie­se si­klus­se wat van in­een­stor­tings tot op­le­wings wis­sel, het dit eg­ter al­tyd ont­wik­kel en ster­ker ge­word.
Ma­son be­kyk dié ont­stui­mi­ge ge­skie­de­nis en be­dink die vraag of ons op die rand van só ’n gron­di­ge ver­an­de­ring s­taan dat ka­pi­ta­lis­me se dae ge­tel is.
Ver­an­der dié ge­wel­dig kom­plek­se stel­sel, waar­vol­gens he­le sa­me­le­wings funk­si­o­neer, in iets heel­te­mal nuuts?
Die kern van die ver­an­de­ring is in­lig­ting­teg­no­lo­gie (IT). Ma­son wys dat die teg­no­lo­gie­se re­vo­lu­sie dalk sal ver­an­der hoe ons oor werk, pro­duk­sie en waar­de dink. Hy meen dat IT reeds die ekonomie ver­nie­tig wat op mark­te en pri­va­te ei­e­naar­skap ge­grond is.
Dié ver­nu­wen­de boek is ’n gids tot die hui­di­ge era van groot­skaal­se e­ko­no­mie­se ver­an­de­ring en toon hoe ons ’n meer ge­ly­ke sa­me­le­wing kan bou.
Die skry­wer, vroe­ër ’n e­ko­no­mie­re­dak­teur by C­han­nel 4 News in B­rit­tan­je, toon aan dat ons die kans het om ’n meer maat­skap­lik reg­ver­di­ge en vol­hou­ba­re wê­reld­e­ko­no­mie uit die as van die on­lang­se fi­nan­si­ë­le kri­sis te skep.
Roux het in sy uit­spraak ge­sê hy het ’n paar voor­be­hou­de oor die boek.
Ter­wyl hy die rol van net­wer­ke be­klem­toon, be­klem­toon Ma­son dat dit no­dig is dat die s­taat “re­ge­rings­mag op ’n ra­di­ka­le en ont­wrig­ten­de ma­nier ge­bruik om re­vo­lu­si­o­nê­re her­vor­ming te­weeg te bring. Die s­taat moet die nu­we e­ko­no­mie­se vorms ver­troe­tel tot waar hul­le kan voort­gaan en or­ga­nies kan werk...
“Wat kan maatskappye oor­haal om dit [ver­an­de­rin­ge in die werks­om­ge­wing] te doen? Ant­woord: wet­te en re­gu­le­ring.”
Roux het ge­sê: “Hy sê eg­ter nie vir ons wat­ter soort s­taat die oor­gang na pos­t­ka­pi­ta­lis­me sal uit­voer en wat­ter klas die pro­ses be­heer nie. Is die wer­kers­klas werk­lik ‘dood’? Of kom be­dui­den­de pro­le­ta­ri­a­ni­se­ring van die sa­me­le­wing voor, met voor­ma­li­ge mid­del­klas­lae wat nou ver­armd is en deur ka­pi­ta­lis­me na die wer­kers­klas uit­ge­skuif word?
“Be­skryf hy nie in we­se een­vou­dig ’n so­si­a­lis­tie­se s­taat nie (al is dit ’n ge­son­de wer­ker­staat)?”
Van die boek se sterk pun­te is deeg­li­ke en o­pen­ba­ren­de in­sig in die teen­stry­dig­he­de van ka­pi­ta­lis­me en ’n be­spre­king van hoe dit in die era van mas­sa-in­lig­ting en die in­ter­net na vo­re kom.
“Ma­son het nie al die reg­te ant­woor­de nie, maar hy vra die reg­te vrae. Dit is nie werk­lik ’n gids tot die toe­koms nie, maar dit be­lig wel die he­de. Sy bood­skap is ba­sies een van hoop: ‘Dit is dalk moont­lik om ’n meer maat­skap­lik reg­ver­di­ge en vol­hou­ba­re wê­reld­e­ko­no­mie uit die as van die Groot Re­ses­sie te skep.’ ” ■ te­rug­voer@fin­week.co.za