KULTUURDAGBOEK 21 SEPTEMBER
Reeds na die mislukte Bloemfontein-konferensie tussen pres Kruger en lord Milner in Junie 1899 was daar net een woord op almal se lippe: OORLOG!
Toe die Volksraadslede dus op 21 September die Raadsaal in Pres. Brandstraat binnestap, was daar nie een wat nie die erns van die oomblik besef het nie. Vir almal was dit duidelik dat slegs 'n wonderwerk die oorlog sou kan afweer.
Ds HT Kriel het die sitting met 'n kragtige gebed voorgegaan waarna pres Steyn die gewigtigste presidensiële toespraak in die Vrystaat se geskiedenis sou lewer. Onder meer het hy hierdie woorde gebruik:
"Ek het gedoen wat ek kon om die vrede met eer te handhaaf en sal nog alles doen. Ek sê egter nou met 'n vry gewete en openlik voor die volk: Ek verloor liewer die onafhanklikheid van die Oranje-Vrystaat met eer as om dit deur oneer of ontrou te behou."
In die enkele sittingsdae wat sou volg het feilik alle Raadslede met bewoë en swaar gemoedere te kenne gegee dat die Vrystaat se onafhanklikheid op die spel was maar dat die Vrystaat getrou aan sy verbond met Transvaal sou bly.
Op 27 September sou die Volksraadslede nog 'n laaste keer die Volkslied aanhef en uiteengaan om nooit weer in hierdie Raadsaal te vergader nie.