Khampepe-verslag ‘ontnugterend’, ‘kantelpunt’ vir USDie Universiteit Stellenbosch. (Argieffoto: US) Die Universiteit Stellenbosch (US) het Dinsdag die Khampepe-verslag oor bewerings van rassisme by die instelling bekend gemaak – en die DA het reeds aangedui dat hy dit in die hof sal betwis. Die US het Sisi Khampepe, ŉ afgetrede regter van die Konstitusionele Hof, aangewys om die ondersoek na beweerde rassisme te lei. Die ondersoek, wat in Junie ŉ aanvang geneem het, het gevolg op ŉ voorval waartydens Theuns du Toit, destyds ŉ student, op medestudent Babalo Ndwayana se besittings by die Huis Marais-koshuis geürineer het. ŉ Video van die voorval het soos ŉ veldbrand versprei en het hewige reaksie ontlok. Du Toit is tydens ŉ tugverhoor skuldig bevind dat hy die universiteit se reëls oortree het en is geskors. Hy het teen die besluit geappelleer en daar word nog gewag op die uitslag van dié verhoor. Khampepe maak verskeie aanbevelings in die verslag. Oor die Huis Marais-voorval bevind sy ook dat Du Toit rassisties opgetree het en sê die “transformasieprojek was verlore op die studenteleiers van Huis Marais”. “Hulle het herhaaldelik hul frustrasie te kenne gegee oor die feit dat daar van hulle verwag word om nasionale probleme op te los wat hulle nie geskep het nie. Hulle het duidelik nie verstaan of ingeneem hoe bestaande stelsels en hul gedrag dalk die probleme voortsit nie.” Sy sê studenteleiers was van mening dat Du Toit se gedrag nie rasgedrewe was nie, maar die gevolg van drankmisbruik. Khampepe beveel ook aan dat die nuwe huiskomitee en primarius van Huis Marais leierskapopleiding en mentorskap ondergaan om hulle te help om wat “ooglopend ŉ baie toksiese kultuur is, te help hervorm”. Theuns du Toit Die verslag lui: “Die kommissie het, nadat hy die aanbevelings gedoen het, tot die gevolgtrekking gekom dat die universiteitsgemeenskap geleenthede mis om te kommunikeer, te konnekteer en mekaar in terme van ooreenkomste, eerder as verskille, te verstaan.” Khampepe het ook bevind die universiteit moet die transformasiehulpmiddels tot sy beskikking gebruik. “Indien dit nie gebeur nie, is dit onwaarskynlik dat die universiteit sy historiese letsels gaan afskud, gaan genees en groei tot die nasionale bates waarna hy streef.” Die kommissie beveel ook aan dat ŉ verpligte leerplan ingestel word om ŉ kritiese proses van besinning en groei te fasiliteer. DA wil hof toe Dr. Leon Schreiber, die DA se kiesafdelingshoof vir Stellenbosch, het die verslag as “verregaande” bestempel en sê dit maak Afrikaans “die sondebok vir enige en alle probleme by die universiteit”. “Die Khampepe-verslag eskaleer die aanval op Afrikaans tot ongekende vlakke deur die sewe miljoen sprekers van Afrikaans – die mees diverse taal in Suid-Afrika – effektief te blameer vir enige en alle rassespanning en voorvalle soos die urineringskandaal,” sê Schreiber. Hy sê die bevinding is ontwerp om aan Wim De Villiers, US-rektor, die verskoning te bied wat hy lank gesoek het: om Afrikaans as akademiese taal heeltemal uit te skakel. “Om Afrikaans met rassisme gelyk te stel is nie net ’n walglike belediging vir ’n hele taalgemeenskap in Suid-Afrika nie. Dit is ook heeltemal irrasioneel, gegrond op anekdotiese en totaal nie-verteenwoordigende bewyse, en in stryd met alles waarvoor ons grondwetlike demokrasie staan.” Schreiber sê die DA het sy prokureurs reeds opdrag gegee om die Khampepe-verslag in die hof te betwis. “As die voorste politieke kampvegter vir taalregte in die parlement, sal die DA geen koste ontsien nie om die waardigheid van ons inheemse tale – insluitend Afrikaans – te beskerm.” ‘Kantelpunt’ vir US Prof. Wim de Villiers. Foto: US Die US het in reaksie op die verslag gesê die ondersoek is aangevra as deel van die universiteit se verbintenis om diskriminasie en rassisme te bestry. “Die verslag van die Khampepe-kommissie, met die bevindinge en aanbevelings wat in die verslag vervat is, is ’n kantelpunt vir die US. Met die aanstelling van die kommissie en die gepaardgaande ondersoek het die US homself kwesbaar gemaak en aan moontlike kritiek blootgestel. Met die oog op die toekoms, beskou ons hierdie kommissie egter as ’n belangrike belegging in die welstand van ons universiteit,” sê De Villiers. “Ons is nou in die proses om die verslag te bestudeer en ons ten volle besig te hou met die bevindinge en aanbevelings. Dit is ’n topprioriteit vir die universiteit. “Dit is ’n ontnugterende oomblik vir die universiteit. Dit is duidelik dat swart personeel en studente nie hier welkom voel nie, ondanks ons doelbewuste transformasiepogings tot nou toe. Ons moet nou die werklikheid in die oë kyk dat daar ’n gaping is tussen ons bedoelings wat transformasie-inisiatiewe betref en hoe dit in werking gestel word. “Ons sal hard moet werk om ons institusionele ondernemings te belyn met alles wat in die praktyk en op voetsoolvlak gebeur,” sê De Villiers. Die Khampepe-kommissie het ook na die US se kultuur in die algemeen gekyk, sowel as ŉ beoordeling en oudit van US-beleide-, bedryfsprosedures en reaksies gedoen. Daar is gekyk na voorvalle van rassisme, die huidige stand van diversiteit, billikheid en insluiting in die US se kampuskultuur, met spesifieke verwysing na rassisme en vooroordeel. “Hoewel baie bevindinge in die verslag bemoedigend is, is spesifieke denkfoute geïdentifiseer. Daar is baie werk wat voorlê deur die hele US, in die belang van ál ons studente en personeel, in die opregte bedoeling om verwelkomend en inklusief te wees. “Regter Khampepe het verskeie aanbevelings gedoen wat ons nou bestudeer. Ons sal die bevindinge evalueer en aksieplanne in werking stel om die sake te hanteer wat verbeter moet word en aandag moet kry.”