Turkye en die Weste hap al weer na mekaar | Netwerk24
Deur Leopold Scholtz. 04 Julie 2020 00:00
Die onmiddellike aanleiding is die konfrontasie tussen 'n Franse en 'n Turkse oorlogskip in die Middellandse See.
Luidens berigte in die Europese media wou die Franse fregat 'n verdagte vragskip, die Cirkin, wat onder die Tanzaniese vlag vaar en wat glo onderweg na Libië was, deursoek.
'n Turkse fregat wat in die onmiddellike omgewing was, het toe blykbaar sy aanvalsradar "aggressief" op die Franse skip gerig, waarna die Franse skip padgegee het. Dis nie die eerste keer dat só iets gebeur nie.
Kort tevore het 'n Griekse oorlogskip die Cirkin ook probeer deursoek, maar is eweneens deur aggressiewe Turkse optrede gekeer.
Turkye word daarvan verdink dat hy wapens onwettig aan die Libiese regering lewer. 'n Burgeroorlog woed in dié Noord-Afrikaanse staat, en die Verenigde Nasies het gevolglik 'n verbod op alle wapenleweransies aan die vegtende partye in Libië ingestel.
Frankryk en Griekeland is twee van die lande wat deelneem aan 'n internasionale maritieme operasie op die Middellandse See wat die verbod probeer afdwing. Turkye se pres. Reçep Tayyip Erdogan, op sy beste 'n kwasterige nasionalis wat hom nie veel aan beperkings steur nie, is egter vasbeslote om sy land se invloed tot ver buite sy grense uit te brei.
Erdogan bots ook in ander opsigte met die Weste. Hy beperk die demokratiese vryhede steeds meer, wat tot ontsteltenis in die Europese hoofstede aanleiding gee.
Iets wat op simboliese vlak tot groot irritasie lei, is Erdogan se openlike strewe om die bekende Hagia Sofia in Istanbul weer in 'n moskee om te skep. Die bouwerk is oorspronklik in 537 deur die Bisantynse keiser Justinianus as Grieks-Ortodokse kerk voltooi, maar met die inname van die stad in 1453 deur die Turke het dit 'n moskee geword. In 1935 is dit as gebaar van versoening teenoor die Weste in 'n neutrale museum omskep en talle van die oorspronklike Bisantynse mosaïeke is herstel.
Die amptelike besluit hieroor is vandeesweek met twee weke uitgestel, maar daar word ernstig rekening gehou met die moontlikheid dat Erdogan se aggressiewe nasionalisme die bestaan van Christelike mosaïeke in wat beskou word as 'n moskee, nie sal duld nie.
Turkye het in 'n stadium 'n ernstige poging aangewend om lid van die Europese Unie (EU) te word. Omdat die land se demokrasie maar vlak gewortel is, het die EU nie toegelaat dat Turkye verder as die spreekwoordelike wagkamer vorder nie. Met Erdogan se Turkse nasionalisme wat steeds aggressiewer vorms aanneem, is die kans op EU-lidmaatskap steeds kleiner. En dít bring die moontlikheid van 'n breuk in Navo ook steeds nader.