Mediakenners oor moordenaar, Huisgenoot-joernalis se liefdeMarizka Coetzer is as Huisgenoot-verslaggewer geskors hangende ’n ondersoek na haar verhouding met ’n 22-jarige moordverdagte. Foto: Facebook Professionele integriteit is die hoeksteen van ŉ joernalis se geloofwaardigheid. Hierdie joernalistieke integriteit het juis weer hierdie naweek onder die soeklig gekom nadat ŉ mediahuis ŉ joernalis geskors het wat glo te nou by ŉ moordenaar in die Krugersdorp-afspraakmoordsaak betrokke geraak het. Maroela Media het berig Marizka Coetzer (28), ŉ joernalis van Huisgenoot, is Vrydag geskors hangende ŉ interne ondersoek oor ŉ moontlike liefdesverhouding tussen haar en Le Roux Steyn (22), ŉ veroordeelde moordenaar, in dié saak. Die tydskrif het in ŉ verklaring gesê ŉ interne ondersoek sal nou volg en daar sal gekyk word na WhatsApp-boodskappe wat dit laat blyk Steyn en Coetzer is in ŉ verhouding. Bokkie Gerber, ŉ oudredakteur van Rapport, sê publikasies en hul lesers heg ŉ geweldige hoë premie aan joernaliste se goeie oordeel en integriteit. Foto: ‘n Skermskoot uit ‘n eNuus-video/Youtube.com Bokkie Gerber, ŉ oudredakteur van Rapport, sê publikasies en hul lesers heg ŉ geweldige hoë premie aan joernaliste se goeie oordeel en integriteit. “ ŉ Sportskrywer kan nooit ŉ aanhanger van ŉ sportman of span wees nie, dieselfde geld vir elke vlak van joernalistiek of dit nou misdaad, politiek of artikels vir ŉ tydskrif is. Joernaliste moet neutraal kan staan.” Prof. Johannes Froneman, ‘n mediakenner aan die Noordwes-Universiteit, het gesê uit die aard van joernaliste se werk, word hulle dikwels aan talle fisieke en psigiese uitdagings blootgestel. “Joernaliste kan in die versoeking kom om geld te neem om ŉ storie aan te pas of dalk selfs nie te plaas nie. Daar is ook potensiaal vir onbehoorlike verhoudings, wat op sigself nie verkeerd sou wees nie, maar beslis ongewens is omdat dit die joernalis se vermoë kan beïnvloed om as ŉ onafhanklike waarnemer op te tree en op ŉ onbevange manier oor ŉ saak te berig.” Froneman het gesê dit is waarom daar iets soos die Perskode en riglyne oor etiek is wat joernaliste juis beskerm sodat hulle nie hul onafhanklikheid verloor nie. “Dit wys die verskillende gevaarpunte vir joernaliste in hulle werk uit. Die Perskode is nie net daar omdat ŉ paar mense gedink het dit sal oulike reëls wees nie, dit is omdat ons uit ervaring gesien het waar joernaliste in situasies geplaas word waar hulle in die gedrang kom.” Prof. Johannes Froneman, ‘n mediakenner aan die Noordwes-Universiteit, het gesê uit die aard van joernaliste se werk, word hulle dikwels aan talle fisieke en psigiese uitdagings blootgestel. Foto: Facebook. Gerber meen dit is net so oneties om voor te gee jy is in verhouding om inligting te bekom. “Daar is baie druk op joernaliste om eerste of die beste storie te kry. Boonop is daar ook nog die ego wat ŉ rol speel – daardie gevoel wat jy kry as jy ander joernaliste en mediahuise kan ‘scoop’ maar joernalistieke integriteit en oordeel bly altyd die belangrikste.” Volgens Gerber is dit iets wat nie by ŉ joernalistieke skool geleer kan word nie. “Daardie etiese werkwyse word eerder deurgegee in ŉ nuuskantoor. Die omgewing waarin jy werk, of dit nou Maroela Media, Rapport of Huisgenoot is, definieer hoe joernaliste moet werk, wat daar van hulle verwag word en wat die etiek en joernalistieke grense is waarin hulle beweeg. “Joernaliste werk in ŉ hoogs emosionele omgewing van groot hartseer en groot vreugdes. Dit is wanneer daar bande en betrokkenheid geskep word wanneer joernaliste in ŉ gevaarsone beweeg en dan moet ŉ joernalis kan uitreik na ŉ redakteur, nuusredakteur of kollega.” Froneman beaam dit: “Joernaliste doen dikwels stories wat baie persoonlik is. Hulle raak op ŉ intieme vlak by ŉ storie betrokke. Hulle weet op ŉ diepsinnige manier wat ŉ persoon gesê, gedink en gedoen het en kan dan maklik ingesleep word by iets wat ŉ delikate situasie word. Dit lyk vir my of dit hier ook die geval kan wees. “As ŉ joernalis te diep ingetrek word by ŉ persoon of ŉ situasie wat die joernalis se onafhanklikheid blootstel, beteken dit die joernalis gaan nie oor sekere goed berig nie en ander goed weer sterker stel om ŉ bepaalde punt te maak of iemand te beskerm. “Mense vergeet joernalistiek is ŉ subjektiewe aktiwiteit waar gewone mense met ander mense te doen kry en oor hul doen en late berig. As jy as ŉ joernalis nie jou eie subjektiwiteit erken nie, vergeet jy jou eie swakhede en menslikheid terwyl jy jou eie vermoë om onafhanklik te bly, oorskat.” Susan Lombaard, uitvoerende hoof van Maroela Media, sê die Suid-Afrikaanse media, en Afrikaanse media spesifiek, is tans op ŉ krisispunt waar dit die gevaar loop om alle geloofwaardigheid in die oë van die publiek te verloor. Foto: Noeleen Foster. Gerber meen dit is hier waar indiensopleiding by ŉ mediahuis ŉ noodsaaklike rol speel. “ ŉ Mens kan nie nuuskierigheid, wat ŉ karaktereienskap van ŉ goeie joernalis is, kweek nie, maar jy kan hulle deurentyd riglyne gee oor hoe om ŉ goeie joernalis te wees of hoe om hul eie onafhanklikheid te beskerm.” Tog meen hy etiese opleiding kan ongelukkig “befonkfaai” word as ŉ redakteur of nuusredakteur nie ook deurentyd erns daarmee maak nie. “Eintlik is iets soos ŉ terugvoergesprek (debriefing) ná elke storie wat ŉ joernalis dek, nodig, maar ek vermoed dit word nie meer gedoen nie, want daar is nie tyd hiervoor nie. Dit is hier waar ŉ redakteur of nuusredakteur met joernaliste kan gesels oor etiek, gevaarpunte kan uitwys en kan uitkyk vir ŉ joernalis se geestesgesondheid.” Froneman meen Huisgenoot het reg opgetree om die betrokke joernalis te skors hangende die uitslag van die ondersoek omdat die publikasie en die joernalis in gedrang gebring is. Dit is iets wat Susan Lombaard, uitvoerende hoof van Maroela Media, ook benadruk: “Die vraag is egter nie of hierdie besluit die regte een was nie, maar eerder, hoe die situasie voorkom kon word.” Lombaard sê die Suid-Afrikaanse media, en Afrikaanse media spesifiek, is tans op ŉ krisispunt waar dit die gevaar loop om alle geloofwaardigheid in die oë van die publiek te verloor. “Kritiek oor die media se gebrek aan geloofwaardigheid en gebalanseerdheid, die manipulering van inligting, onetiese praktyke, subjektiewe beriggewing, sensasiesoekery en die blatante publiseer van fopnuus is aan die orde van die dag. “Die publiek skeer alle media oor dieselfde kam – ‘die media’ kan nie vertrou word nie; ‘die media’ het ŉ verskuilde agenda. Dit is allermins waar vir alle media-instansies, maar ŉ gebeurtenis soos hierdie sit ongelukkig die beeld van die Suid-Afrikaanse mediawese in die oë van die publiek tien reusetreë terug.”