August | 2017 | Loer Toer
Duitsland August 19, 2017 1 Comment
Sy was hulle heldin, die Oos-Duitsers. Haar kunswerk, is daar gesê, steun die ideologie. Sy was betrokke met die mens se lyding. Dit was hulle siening tot 1989 toe die Muur getuimel het en die hele Duitsland weer haar werk kon waardeer.
Kollwitz – self-portret
Vir my was die besoek aan Oos-Berlyn terneerdrukkend – die houtskool ruïnes van die Tweede Wêreldoorlog, die stokou motors in leë strate, die gesiglose monumente aan die kommunisme. Die Pergamon-museum se Assiriese uitstalling, egter, die Pergamon-altaar en die Poort van Isjtar, tussen 4000 en 5000 jaar oud, was verstommend en trek vandag die meeste besoekers in ‘n Duitse museum. Daarby het ek die tekeninge van die kunstenaar Käthe Kollwitz besigtig, ‘n somber ervaring. Tog geniet haar werk groot erkenning en met goeie rede.
Mense by ‘n optog
In die swakbeligte vertrekke het ek die tekeninge bekyk – soms triomfantlik en soms beelde uit nagmerries, altyd oor die mens en sy lyding.
Die dood omhels
Ek kan nie onthou dat ek enige skilderye van haar gesien het nie; sy was meer tuis met houtskool om die donker gevoelens uiting te gee. Een van haar skilderye Vrou met gestorwe kind (1903) het vir haar ‘n herhaalde motief geword. Sy het ook etswerk, litografie, houtsnitte en beeldhouwerk gedoen.
Die omhelsing van die dood
Haar vader was ‘n politikus wat die opkoms van die kommunisme in die laat-19de eeu in Europa gehuldig het. Hiermee het sy groot geword. Haar man was ‘n dokter wat veral vir die armes in Berlyn gesorg het. En ek meen dat daar ‘n knyp depressie in Kollwitz se gestel ook was, afgelei van die aantal self-portrette wat onbeskaamd droefgeestig is. Soms laat sy my aan Goya se nagmerrietekeninge dink.
“Geen oorlog weer’, 1922
Sy is in 1945 op die ouderdom van 78 oorlede, haar werk nou die trotse besit van die hele Duitsland. Na ‘n dosis van Kollwitz, egter, moet mens vinnig ‘n draai by Kandinsky en Delauney loop gooi.
Käthe Kollwitz: Renate Hinz (red.) (Random House 1981)
My foto van die 1927 werk
Kollwitz, 1927, in die Rupert Museum, Stellenbosch
Switserland August 7, 2017 Leave a comment
Ek onthou die horlosietoring van Bern in Switserland, die trems en die amper-Piedmontiese boë in die argitektuur. Oppad na die Paul Klee Stigting, vang ek gou ‘n koppie koffie by ‘n kafee waar ‘n buitegewone groot foto van Albert Einstein troon. Dit is in Bern, lig die kafee-eienaar my in, waar Einstein die Teorie van Relatiwiteit in 1905 vir voorlegging afgerond het.
In die Paul Klee Stigting staan ek voor die oorspronklike skilderye. As twaalfjarige het ek dié beelde vir die eerste keer in ‘n kunsboek gesien, die aanvang van ‘n lewenslange belang.
‘n Switser-Duitser, was Paul Klee musikant, digter, akademikus en ‘n filosoof in die kunsteorie. Sy werk word met verskeie kunsbewegings gekoppel, maar, soos dikwels gesê is, weerstaan dit eenvoudige menings daaroor. Dié kuns is ‘n anderswording.
Sy boek “Oor Moderne Kuns” (1925) word met die skrywe van Leonardo da Vinci geskaar.
Toe hy saam met die ander “dekadente” kunstenaars in 1937 deur die Nazis uitgejou is, keer Klee terug Switserland toe. Dié verwerping het swaar op hom gelê tot sy dood toe in 1940 op die ouderdom van 61.
Met Klee se skilderye en veral met sy tekeninge is jy nooit ver van ‘n speelse gees nie. Sy benaminge is ironies, pittig, kripties. En vir my – ek is veronderstel om kleurblind te wees – is hy ‘n grootse meester van kleur. Dié roeping tot kleur het hom tydens ‘n verkennende besoek in Tunisië gepak. Hy word toe leidend met die skeppende gebruik van kleur onder die moderniste wat reeds tradisies met kleur deurbreek het.
“Die Tuin by Lu – “
Ek het lank voor “Die Tuin by Lu –“ gesit. Die ikoonvorme wat op ‘n droomagtige blou opstyg, is vir my die mees vreedsame beeld in die storms van moderne kuns.
“Ek sal nie in hierdie wêreld verstaan word nie,” het hy gesê, seker droef, in die laaste jaar van sy lewe. Maar as waardering en liefde vir sy werk as begrip aangesien word, dan was Paul Klee, met respek, verkeerd.
Will Grohman : Paul Klee
Klee se werke – Will Grohman : Paul Klee