Bibi Babbelbek praat tot sy blou word: 'n lesersindruk en 'n onderhoud met die skrywer | LitNet
Titel: Bibi Babbelbek praat tot sy blou word
Skrywer: Louise Viljoen
Klein Bibi Babbelbek woon by haar bedlêende ouma in 'n afgesonderde kliphuisie teen die berg. "Hulle twee pas mekaar op" (1). "Ouma Lollie is oud en sieklik. Sy kan ook glad nie meer sien nie. Sy lê net heeldag op haar bed. Bibi kyk graag by die kamervenster uit oor die dorp doer onder in die vallei" (1). "Woorde is al wat sy het. Sy kan nie soos ander kinders heeldag buite rondhardloop en speel nie. Sy is haar ouma se oë en ore" (11). Dié hartseer en eensame omstandighede word verdoesel deur die positiewe karakter wat geskep word in Bibi wat "gelukkig [...] vreeslik baie van praat" hou (2). "Sy is Bibi Babbelbek en sy gesels land en sand aanmekaar. Dis wat sy doen, en sy is goed daarmee! Haar kop is vol woorde en dit borrel oor haar lippe. Sy is 'n koerant op twee bene. 'n Nuushond van formaat" (7).
Die agtergrond en die ruimte waarin dié aangrypende kinderverhaal afspeel, word onmiddellik en bekwaam geskets. Die leser word van die begin af emosioneel betrek en op 'n onvergeetlike reis geneem. Die skrywer maak nie net aanspraak op die denkwêreld van die kind nie, maar neem ook suksesvol besit van die volwassene se bewussyn.
Die hoofkaraktertjie, Bibi Babbelbek, "praat tot sy blou word", en dit dui natuurlik daarop dat sy vergeefs praat. Of dalk nie? Met 'n sterk idiomatiese invalshoek en stelling as titel, Bibi Babbelbek praat tot sy blou word, skep Viljoen ruimte vir denke en interpretasie, veral deur die ontwikkelende kind. Die leser besef spoedig met die ontvouing van die verhaal en karakters dat dié nie 'n storie sonder intrige is met 'n voorspelbare gelukkige einde nie. Viljoen weet presies hoe om die verhaal te ontvou.
Bibi Babbelbek raak 'n paar bogstories kwyt en die hele dorp draai teen haar. Ja, Bibi het gejok, maar wat was haar beweegrede? Waarom jok kinders? Sal die leser begrip hê vir Bibi se omstandighede? Die negatiewe en afkeurende reaksie van die dorpenaars en 'n geselsie met ouma Lollie laat Bibi haar fout insien. Sy leer dan ook die les dat verkeerde dade gevolge inhou; nie net vir haar nie, maar ook vir al die ander wat daardeur geraak word. Die dorpenaars se aanvanklike groepsmentaliteit word nou 'n versoenende klimaat van wedersydse empatie en begrip tussen hulle en Bibi. Sterk karakterontwikkeling word hierdeur bewerkstellig en 'n welkome morele les is vir seker in dié besondere verhaal te leer.
Bibi Babbelbek praat tot sy blou word bied veel meer as net 'n mooi kinderverhaal. Viljoen se verteltrant omsluit pragtige woordkeuses en -spelings wat met vernuf aangewend word en dus ook die interpretasiemoontlikhede vir 'n groter ouderdomsgroep daarstel. Sy skep deurgaans pittige beelde en die verstaanbare metaforiek sal kinders laat krul van plesier (en waarskynlik óók aanmoedig om keurig met taal om te gaan). Die kinderleser word subtiel blootgestel – sonder dat dit na 'n leerproses voel – aan die vaslegging van klanke, alliterasie, assonansie, personifikasie en deurgaanse suiwer taalgebruik. Beeld, assosiasie en oordragtelike taalgebruik is kenmerkend van die boek. "Die wind pluk hard aan Bibi se hare en wil haar pootjie ... (11). "Hierdie bietjie wind is sommer net 'n skrikmakertjie. Dit sal nou-nou gaan lê" (16). "Die wind huil en dit blaas. Dit loei en dit raas. Die mense moet net vashou of die wind waai hulle rond en bont en onderstebo!" (19).
Sterk newekarakters met kenmerkende eienskappe (Mevrou Posseël, Mevrou Snob, Meneer Velskoen, Karina Ballerina, Manie Motoris, Sarel Spietkop, ens) dra by tot 'n moreel verantwoordbare ontknoping. Die onderliggende tema van die verhaal beklemtoon die vernietigende krag van leuens teenoor waarheid. Die inhoud is relevant en nodig in 'n snelgroeiende moderne mark wat soveel uitdagings aan die skrywers van kinderverhale bied. Viljoen slaag daarin om die denkwêreld van die kind só te betree dat dit kompleet vir die volwasse leser voel asof hy of sy self weer in dié ontwikkelingsfase is!
Die sjarmante volkleurillustrasies deur Erna van der Merwe beeld die verhaal uitstekend uit en sorg dat die leser op 'n onvergeetlike verbeeldingstog geneem word. Bibi Babbelbek praat tot sy blou word word voorgeskryf vir kinders tussen 5 en 9 jaar oud (dus voorlees én selflees), alhoewel jonger en ouer lesers ook daarvan sal hou. Die boek is geskik om in groepe of individueel gelees te word.
Bibi Babbelbek praat tot sy blou word verdien 'n spesiale ruimte in die biblioteek van elke omgee-ouer.
As boekresensent is Louise Viljoen 'n huishoudelike naam, veral onder lesers van Maroela Media, LitNet, Twitter, Facebook en ander platforms. Sy is 'n gereelde gas op Radio Kaapse Kansel waar sy haar lesersindrukke met luisteraars deel. Sy werk al vir etlike jare vryskut as taalversorger en spookskrywer. Meer as 300 artikels, talle kortverhale, 'n geestelike roman en 'n wetenskapsfiksie-verhaal, asook honderde boekresensies, het al uit haar pen verskyn. Sy is getroud, woon op Jeffreysbaai, en versorg haar moeder wat aan demensie ly. Louise dra Bibi Babbelbek praat tot sy blou word op aan haar suster, Annatjie, wat 'n moedige stryd teen kanker voer.
As skrywer van kortverhale, draaiboeke, 'n geestelike roman en ook 'n wetenskapfiksie-verhaal konsentreer jy op verskillende genres. Wat het jou geïnspireer om 'n kinderboek te skryf?
Ek sien myself graag as 'n veelsydige skrywer en het daarom myself uitgedaag om in soveel moontlik genres te publiseer. Ek dokter heeldag en aldag kliënte se manuskripte en het gevolglik baie min tyd oor om aan my eie skryfwerk te spandeer. Ek het (verkeerdelik!) gereken dis maklik en vinnig om 'n kinderboek te skryf. Ek is mal oor die kultuurskat wat ons in idiome het en vind dit 'n groot jammerte dat soveel wonderlike idiome nie meer gebruik word nie. Ek het in my geestesoog 'n dogtertjie gesien wat blou word van vergeefs praat. Bettie Babbelbek is gebore. Gelukkig het professor Betsie van der Westhuizen vir my die goeie raad gegee om Bettie eerder die meer moderne "Bibi" te maak.
Jy maak in jou bio op die agterblad 'n interessante stelling met 'n diep strekking, nl "stories maak die lewe beter". Dit vorm ook 'n integrale deel van die motief van jou boek. In watter mate dink jy kan die verdedigingsmeganisme volhoubaar wees, veral uit die perspektief van 'n kind?
Stories bring hoop, want dit "ontvoer" jou uit die hier en nou wat soms aaklig kan wees en neem jou op reis na dikwels wonderlike en magiese plekke waar dinge beter is. Saam met stories kom moontlikhede en ander wêrelde. 'n Kind kan in die mees armoedige omstandighede in 'n plakkershut woon, maar die aardbol en die heelal deurkruis as 'n skatryk koninklike. In Bibi Babbelbek se geval maak sy graag haar eie stories op wanneer sy vir haar siek, blinde ouma vertel wat buite aangaan. "Ouma Lollie maak staat op haar om al die nuus te hoor" (11). Soms reën dit, maar dan sal Bibi vertel hoe lekker die kinders in die parkie speel. Só het sy kleur aan ouma Lollie se saai bestaan gebring.
Bibi word opgedra aan jou suster, spesifiek vir haar vegtersgees en navolgingswaardige voorbeeld wat sy stel in haar stryd teen kanker. Kan jý met Bibi identifiseer? Indien wel, hoekom?
Ek versorg my ma wat aan demensie ly. Die situasie stel natuurlik eise waarvoor vriende en kennisse nie altyd begrip het nie. Ek kan byvoorbeeld nie op die ingewing van die oomblik saam met iemand gaan koffie drink nie. Al staar Bibi soms verlangend na die dorp onder in die vallei, is sy bitter lief vir haar ouma Lollie en sal sy haar vir niks op aarde verruil nie. Net so, al is daar baie dinge wat ek noodwendig moes prysgee (onder meer my vryheid om te kom en te gaan en te doen wat ek wil, wanneer ek wil), is ek baie lief vir my ma en sal ek haar bystaan vir so lank dit nodig is. Met Bibi Babbelbek praat tot sy blou word daag ek die leser uit om begrip te hê vir ander se omstandighede en om nie te vinnig te wees om te oordeel nie, maar om 'n helpende hand – al is dit in die vorm van 'n bemoedigende woord – uit te steek.
Bibi Babbelbek praat tot sy blou word is 'n heerlike storie vol avontuur en kompleet met 'n orkaan wat deur die dorp waai en amok maak. Tog is daar ook baie emosie tussen die lyne vasgevang. Bibi huil byvoorbeeld by ouma Lollie omdat die dorpenaar haar ignoreer en nie meer wil hoor wat sy te sê het nie. Hoe belangrik is die gebruik van emosies vir jou wanneer dit by die skryf van stories kom?
Ek glo dat wanneer skrywers hulle lesers se emosies aanraak, die lesers 'n band met die skrywers vorm deur middel van hulle werk. Lesers wat iets vóél wanneer hulle 'n boek lees, sal op die uitkyk wees vir nog skryfsels uit die skrywer se pen. Ek wil graag glo dat ek diep, menslike stories skryf – stories met hart.
Bestel Bibi Babbelbek praat tot sy blou word by Tertia Swart ([email protected]) of stuur 'n SMS na 078 648 8616. Dit is ook by boekhandelaars beskikbaar.