Hadad - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Hadad (Hebreeus: בעל הדד; Ugarities Haddu) was 'n belangrike noord-Semitiese storm- en vrugbaarheidsgod, identies met die Akkadiese weergod Adad. Hadad word gereeld Ba'al (Here) genoem en word gereeld gelykgestel aan die Bybelse Baäl, maar hierdie titel word ook vir ander gode gebruik. As die god van reën, donder en vrugbaarheid, is Hadad ook verwant aan die Babiloniese Marduk, die Anatoliese stormgod Tesub, die Egiptiese god Set, die Griekse god Zeus en die Romeinse god Jupiter.
In die Kanaänitiese mitologie was Hadad een van die seuns (of die kleinseuns) van El. Hy het opgestaan ​​na die hoof van die panteon deur die seegod Yam dood te maak, net soos die Babiloniese Marduk koning van die gode geword het deur Tiamat dood te maak. Hy is toe deur Mot, die god van die dood, uitgedaag en oorwin, maar is gered en opgewek deur die tussenkoms van sy suster-minnaar Anat, wat 'n einde gebring het aan 'n vreeslike droogte.
As die beheerder van storms en reëner, is Hadad deur sy mense geliefd en gevrees, en daar word gedink dat sy voornemens die terugkeer van lewegewende water na die aarde sal verseker. In die Bybel was hy een van die vele "baals" wat beskou word as die vyande van die Hebreeuse godheid Yahweh en was hy die spesifieke "Baäl" wat die profeet Elia teengestaan ​​het, wat bewys het dat dit die God van Israel was eerder as Baäl-Hadad wat kan die droogte wat die land geteister het, beëindig.
Verligting van Baal-Hadad met weerlig by Ugarit gevind
In die mitologiese tablette in Ugarit, veral die Baalsiklus, die god HD (teoreties gestem as Haddu) kom gereeld voor, gewoonlik genormaliseer as Hadad in vertalings en wetenskaplike geskrifte. In hierdie tekste word Hadad gewoonlik onder die titel genoem b'l (teoreties gestem as Ba'l), wat "Here" beteken. Ander titels gee hom onder meer 'Lyn ( 'Aliyan), wat beteken "Hoogste" en "Wolkruiter." Ba'l word gewoonlik genormaliseer na Ba'al of Baal in vertalings en besprekings.
In Kanaänitiese godsdienstige tekste is Ba'al-Hadad die Here van die lug wat die reën en dus die ontkieming van plante regeer. Hy is die beskermer van die lewe en groei vir die landboumense in die streek. Die afwesigheid of tydelike dood van Ba'al veroorsaak droë uitspel, honger, dood en chaos.
Hadad word seun van die god Dagon genoem en ook die seun van El. Aangesien El vader van al die gode genoem word, kan hy dus Hadad se oupa wees. Ba'al-Hadad is self die vader van drie godinne, met die naam Pidray ('Shining'), Tallay ('Rainy') en Arṣay ('Earthy'), met geen moeder genoem nie. Hul ma is miskien 'Athtart, ook' Athtart-name-of-Ba'l genoem. Die "Maagdelike" godin Anat in hierdie tekste is Ba'al se suster, verlosser en minnaar.
Hadad het sy huis op die berg Ṣapan, vermoedelik die Bybelse berg Zephon aan die noordelike kus van Sirië, genaamd Hazi in Hetitiese Mons Casius in Latyn, en vandag bekend as Jebel al-Aqra '. Hierdie berg, 1780 meter hoog, lê slegs 15 km noord van die terrein van Ugarit, duidelik sigbaar vanaf die stad self. In die Ugaritiese tekste woon El, die opperste god van die panteon, op die berg Lel (wat moontlik 'nag' beteken) en dit is daar waar die vergadering van die gode vergader.
Die vroegste gedeeltes van die Baalsiklus beskryf 'n soort vete tussen El en Hadad. El maak sy 'liefling' seun, die see- en riviergod Yam, koning oor die gode en verander. Yam draai egter tiran en verdruk die ander gode. Die barmhartige 'Moeder van die gode' Asherah probeer Yam oorreed om sy weë te verander, maar hy stem in om dit te doen eers nadat sy hom haar liggaam aangebied het. Baal-Hadad is woedend oor hierdie reëling en besluit om Yam te konfronteer. Die goddelike vakman Kothar-wa-Khasis voorsien Hadad van twee magiese wapens, en Lord Hadad is uiteindelik 'n oorwinnaar ná 'n titaniese stryd. 'Athtart verklaar sy oorwinning en groet Ba'al-Hadad as lrkb 'rpt, "Ruiter op die wolke."
Baal-Hadad beeldjie is naby sy tempel Ugarit gevind
In 'n latere gedeelte word verwys na Ba'al se oorwinning oor Lotan, die veeldoopse seestrook wat in die Hebreeuse Bybel as Leviatan voorkom. As gevolg van leemtes in die teks is dit nie bekend of Lotan 'n ander naam vir Yam is of 'n verwysing na 'n ander soortgelyke verhaal nie. In die Middellandse See-omgewing het skepe dikwels weens storms en see verlore gegaan, en gewasse is bedreig deur wind-, storm- en oorstromings op see, wat aandui waarom die ou mense die woede van hierdie kosmiese wese gevrees het.
Met die duik van die seegod word 'n paleis gebou vir Ba'al-Hadad met sederhout uit Libanon, versier met silwer en goud. In sy nuwe paleis hou die Here Hadad 'n groot fees vir die ander gode. Hadad maak 'n venster in sy paleis oop en stuur donderweer en weerlig uit. Hy nooi dan Mot ('die dood' - die god van droogte en onderwêreld), 'n ander seun van El, na die fees.
Mot is egter beledig. 'N Eetvleis van menslike vlees en bloed, hy is nie tevrede met brood en wyn nie. Mot dreig om Ba'al-Hadad in stukke te breek en hom te sluk. Selfs die magtige Hadad kan nie teen die god van die dood staan ​​nie, en die Here sterf gevolglik in die verdorde woestyn. Droogte pla die land, en die nuus van die oënskynlike dood van die Here laat selfs El treur. Anat, Hadad se suster, vind sy lyk, bring offers ter ere van hom en begrawe sy liggaam met 'n begrafnisfees. 'N Ander god word aangestel om Ba'al se plek in te neem, maar hy is 'n swak plaasvervanger. Anat besluit dan om haar broer se verlies te wreek. Sy waag dit om Mot te nader, maak hom toe met 'n swaard, verbrand hom met vuur en gooi sy oorskot op die veld vir die voëls om te eet. Maar die aarde is nog steeds gebars met droogte totdat Shapash na die onderwêreld neerdaal en die lewegewende Here terugtrek. El, wat 'n profetiese droom van die opstanding van Baäl-Hadad gehad het, is verheug en die aarde spruit weer uit.
Sewe jaar later keer Mot terug en val Baal-Hadad aan in 'n magtige geveg waarin albei gode gewond is, maar geen duidelike oorwinnaar na vore kom nie. Die stryd stop eers toe Shapash Mot oortuig dat El nou Lord Hadad ondersteun. Daarna gee Mot oorgawe en erken Hadad as koning.
Die Akkadiese godheid Adad word dikwels die seun van Anu ('Sky') genoem. Die ooreenstemmende Hetitiese god Tesub is ook 'n tipe seun van Anu. Dit lyk asof Adad, 'n sameswering van die godin Atargatis, een of ander tyd voor 2000 B.C.E. na Mesopotamië gebring is. deur Amoritiese stamme. In Sumer was hy bekend as Ishkur. Die bul en die leeu was vir hom heilig. Adad is aanbid in stede in die hele Babilonië, Assirië en Aleppo in Sirië, en hy was ook 'n god van waarsêery.
'N Hetitiese kultusbeeld van Hadad.
Tablette wat in die tweede millennium B.C.E. geskryf is, dui aan dat die koning van Aleppo 'n standbeeld van Ishtar van die koning van Mari ontvang het, as teken van verering, om in die tempel van Hadad in Kilasou vertoon te word. Op 'n stelletjie van die Assiriese koning Shalmaneser I word Adad 'die god van Aleppo' genoem.
Die naam Hadad verskyn ook in talle teorforiese koninklike titels en troonname. In die Bybel was Hadad (Gen. 25:15) een van die 12 seuns van Ismael wat die heerser van een van die Ismaelitiese stamme geword het. Hadadezer ('Hadad-is-help') was die Aramees (Siriese) koning wat deur koning Dawid verslaan is (2 Sam. 8). Hadad, die Edomiet, was 'n teenstander van koning Salomo wat met Egipte verbonde was (1 Konings 11). Later het die Aramese konings van Damaskus gewoonlik die troonnaam van Ben-Hadad of seun van Hadad aangeneem, net soos 'n reeks Egiptiese monarge hulself seuns van Ammon (Amenhotep) genoem het. Ben-Hadad was ook die naam van die koning van Aram wat Asa, die koning van Juda, betaal het om die noordelike koninkryk van Israel binne te val, volgens 1 Konings 15:18. In die negende of agtste eeu B.C.E., word die naam van die koning Bar-Hadad ("Seun van Hadad") op sy basaltstyl opgedra, gewy aan die god Melqart, gevind in Bredsh, 'n dorpie noord van Aleppo.
'N Verwante titel word in die Aramees aangetref RMN (Ou Suid-Arabies RMN, Hebreeus rmwn, Akkadies Rammānu), wat 'Donderer' beteken. Die Hebreeuse spelling rmwn word gevind in 2 Konings 5:18, wat verwys na 'n 'tempel van Rimmon'. Die woord Hadad-Rimmon, wat in die frase "die treur van (of by) Hadad-rimmon" (Sagaria 12: 2) voorkom, is baie bespreek. Volgens die kerkvader Jerome en ander antieke Christelike tolke is die rou oor iets wat plaasgevind het op 'n plek met die naam Hadad-rimmon in die vallei van Megiddo. Daar word oor die algemeen verwys na die gebeurtenis as die dood van koning Josia of, soos in die Targum, die dood van Agab in die hand van Hadad-rimmon. Sommige kommentators vermoed egter dat Hadad-rimmon 'n sterwende en opstandende god soos Adonis of Tammuz is, miskien selfs dieselfde as Tammuz. Hadad-rimmon kan dan verwys na die rou vir Hadad soos dié wat gewoonlik met die Adonis-feeste vergesel is. In die Baalsiklus treur Elad sowel as Anat oor die dood van Hadad deur hulself te laat verdwyn, en in die Bybelse konfrontasie tussen Elia en die profete van Baäl, sny laasgenoemde profete hulself ook as 'n middel om hul godheid aan te spreek om die droogte te beëindig.
In die Fenisiese skrywer Sanchuniathon se weergawe is daar dikwels 'n oorgang tussen die Kanaänitiese en Griekse tradisies. Hier word Hadad Adodos genoem, maar meer gereeld Demarûs genoem. Sanchuniathon se Hadad is die seun van Sky deur 'n byvrou wat dan aan die god Dagon gegee word terwyl sy deur Sky swanger is. In Sanchuniathon se weergawe is dit Sky wat eers teen die seegod Pontus veg. Dan verbind Sky homself met Adodos-Demarûs. Adodos neem die konflik oor, maar word verslaan, en daar word ongelukkig nie meer oor hierdie saak gesê nie. Sanchuniathion stem saam met die Ugaritiese tradisie in die maak van Muth (Mot), wat hy ook 'Dood' noem, die seun van El.
Hadad en die Bybel
In die Bybel verskyn Hadad nie as 'n spesifieke godheid nie, maar 'Baäl' en 'die baals' kom gereeld voor as 'n teenstander teen die Hebreeuse God Yahweh. Aangesien die term Baal 'n titel sowel as 'n naam was (soveel soos 'Die Here' was 'n titel en 'n alternatiewe naam vir Yahweh), is dit nie altyd maklik om te herken watter "Baäl" in die Bybelse teks verwys word nie. Gode ​​soos "Baal-Peor" verwys blykbaar na 'n god wat by Peor aanbid word, terwyl Baal-Melqart die Fenisiese god Melqart is. In baie gevalle lyk dit egter asof die Bybelse "Baäl" identies is aan Hadad, die Ugaritiese Baäl.
Sommige geleerdes glo dat sommige liedere wat Hadad oorspronklik beskryf het, aangepas is vir die aanbidding van Yahweh. Psalm 29 is een voorbeeld:
Die stem van die Here is oor die waters;
Die God van heerlikheid donder,
Die Here donder oor die magtige waters ...
Die stem van die Here slaan met blitse van weerlig.
Die stem van die Here bewe die woestyn;
Die Here skud die woestyn van Kades.
Die stem van die Here verdraai die eike en stroop die woude kaal.
En in sy tempel roep almal: 'Heerlikheid!'
Dag, John. Jahwe en die gode en godinne van Kanaän. Tydskrif vir die studie van die Ou Testament, 265. Sheffield: Sheffield Academic Press, 2000. ISBN 9781850759867.
Driver, Godfrey Rolles, en John C. L. Gibson. Kanaänitiese mites en legendes. Edinburgh: Clark, 1978. ISBN 9780567023513.
Handy, Lowell K. Onder die gasheer van die hemel: Die Siriese Palestynse panteon as burokrasie. Winona Lake, IN: Eisenbrauns, 1994. ISBN 9780931464843.
Green, Alberto Ravinell Whitney. Die stormgod in die Ou Nabye Ooste. Winona Lake, Ind: Eisenbrauns, 2003. ISBN 9781575060699.
Rabinowitz, Jacob. Die gesigte van God: Kanaänitiese mitologie as Hebreeuse teologie. Woodstock, CT: Spring Publications, 1998. ISBN 9780882141176.
Smith, Mark S. Die vroeë geskiedenis van God: Yahweh en die ander gode in Antieke Israel. William B. Eerdmans Publishing Co., 2002. ISBN 080283972X.