- KOMMENTAAR DEUR JAKKIE BASSON - Nov 29 2003 - ROOF was nie die rede vir die plaasmoord op die 81-jarige mnr Piet Hattingh van Roedtan in Noord-Transvaal nie. Regter JMC Smit het in sy uitspraak dit ondubbelsinnig gestel dat daar ander motiewe agter die moord skuil. Hy het dit benadruk dat verslae wat aandui dat diefstal die motief vir plaasmoorde is, nie in hierdie geval van toepassing is nie.
Regter Smit het die drie booswigte tot lewenslange tronkstraf gevonnis. "nie net roof en diefstal nie" - SmitIn sy uitspraak het die regter 'n aantal opmerkings gemaak wat dit duidelik aan die lig bring dat hy nie met die bevindinge van talle kommissies van ondersoek na die oorsake van plaasmoorde saamstem dat dit net met roof en diefstal te doen het nie.Wrede marteling van 82-jarige slagoffer:Dit baseer hy op die wreedaardige wyse waarop die drie moordenaars mnr Hattingh op 15 Januarie aangerand en vermink het. Hy is dae na die aanval op hom in die hospitaal oorlede as gevolg van die erns van die beserings wat hy opgedoen het. Geen berou:As hul motief slegs diefstal was, wou regter Smit weet waarom hulle mnr Hattingh nie net in 'n kamer toegesluit het nie. Of, as dit nie moontlik was nie, waarom het hulle hom nie net vasgebind, gevat wat hulle wou hê, en verkas nie. Dit was ook vir hom baie duidelik dat hulle geen berou oor hul wreedaardige daad gehad het nie."Lewenslank in tronk" beteken net 20 jaar - regter:Regter Smit het net so 'n striemende aanval op "lewenslange tronkstraf" geloods wat plaasmoordenaars opgelê word. Hy het dit jammer gevind dat hy die drie booswigte nie permanent uit die samelewing kon verwyder nie. Lewenslange tronkstraf beteken dat hulle 'n vonnis van 25 jaar kry, maar dat hulle reeds na 20 jaar op parool vrygelaat kan word. Dit is vir hom onaanvaarbaar.Benewens lewenslange tronkstraf het regter Smit die drie moordenaars ook elk tot 15 jaar tronkstraf vir huisbraak gevonnis, asook 15 jaar vir roof met verswarende omstandighede, 8 jaar vir die besit van onwettige ongelisensieerde vuurwapens en 3 jaar vir die onwettige besit van ammunisie. Hy het geen ander keuse as om te bepaal dat al hierdie vonnisse gelyktydig uitgedien moet word nie, aangesien die wet dit so voorskryf. Die gevolg is dat hulle waarskynlik nie meer as 20 jaar agter tralies sal deurbring nie.Die addisionele 41 jaar tronkstraf wat hy hulle opgelê het, sal dus geen uitwerking op die tydperk hê wat hulle in die tronk sal moet deurbring nie. Regter Smit het die vinger op 'n teer punt gelê toe hy ondubbelsinnig in sy uitspraak te kenne gee dat hy nie saamstem met regerings- en ander verslae wat aandui dat roof en diefstal die belangrikste beweegrede vir plaasmoorde is nie. Veral die feit dat hy die wreedaardige wyse waarop die moord gepleeg is as rede daarvoor aanvoer, is van groot belang. Inderdaad behoort dit die ANC-regime te dwing om weer ondersoek in te stel na die motiewe vir plaasmoorde. In die laaste verslag van kommissaris Charl du Plessis het wel die gaping gelaat dat sommige, en wel 'n geringe aantal plaasmoorde, wel ander motiewe as roof mag hê. Daardeur het hy egter slegs gepoog om die argument te ontduik dat alle plaasmoorde nie finansiële oorwegings gehad het nie. As regter Smit se bevinding, naamlik dat die wreedaardigheid van die aanvalle op ander motiewe dui,gegrond is, beteken dit dat die oorgrote meerderheid plaasmoorde onder hierdie kategorie sal val, naamlik dat die skep van terreur deur die wreedheid van die moorde, dui op definitiewe politieke motiewe.Alhoewel regter Smit glad nie oorweging geskenk het aan wat werklik agter die moorde gesit het nie, en slegs vermeld het dat dit nie oor roof en diefstal gaan nie, het hy die deur geopen dat daar indringender na die hele probleem van waarom plaasaanvalle en plaasmoorde plaasvind, gekyk moet word.