Die beleid van apartheid is deur internasionale regslui beskou as 'n skending van die beginsel van uti possidetis. Laasgemelde beteken dat die koloniale grense van state (al is dit hoe arbitrêr getrek deur die imperiale magte), nie gewysig kon word nie. Die internasionale gemeenskap het geargumenteer dat Suid-Afrika die land wil opkerf en die Swartes hulle regte sò wou ontneem. Dr Verwoerd se antwoord daarop was dat die geskiedenis self hierdie grense getrek het en dat hierdie gebiede in elk geval deur hierdie mense bewoon was. So het hy op 11 September 1962 gestel dat die regering nie Transkei of Zoeloeland geskep het nie, net so min as wat Engeland Basotoeland (Lesotho) en Swaziland geskep het. Dit was volgens hom 'n (natuurlike) verdeling wat deur die geskiedenis gebring is en dat, soos in Europa, Suid-Afrika probeer om met grenslyne orde te skep en daardeur die blanke se erfreg te verseker.
Dit is interessant om daarop te let dat die wêreldgemeenskap sterk te velde trek ten gunste van die beginsel van uti possidetis in sekere gevalle, soos Suid-Afrika, maar waar daar 'n afskeidingsbeweging is wat uiteindelik hulle onafhanklikheid verklaar, soos in die geval van Eritrea (wat suksesvol afgeskei het van Ethiopië, en erken is), die beginsel van uti possidetis blykbaar nie meer aanwending vind nie. Wat inderdaad gebeur is dat die internasionale gemeenskap somtyds geen ander keuse het as om kennis te neem van 'n nuwe feitelike situasie nie; en dit selfs aanmoedig, soos ook in die geval van Suid-Soedan..
Die ander argument wat teen die beleid van Dr Verwoerd gehou word, is die feit dat die meerderheid van die bevolking van die RSA nie die "selfbeskikking" soos hy dit gesien het, wou hê nie. Die vraag wat hier moet gevra word is: Watter meerderheid? Indien die bevolking van 'n land in sy geheel gesien word, sal klein volkere nooit 'n aanspraak kan hê op volledige selfbeskikking nie en word die historiese aansprake van volkere op grondgebiede eenvoudig van die tafel gevee. So 'n standpunt neem as vertrekpunt bloot die de facto situasie in 'n land sonder om die demografie en historiese verloop van so 'n land en dié se inwoners in aanmerking te neem.
Daar kan met reg geargumenteer word dat dr Verwoerd die ontwikkeling van selfbeskikking eintlik vooruitgeloop het met die stappe wat hy in Suid-Afrika wou implimenteer. Dit is wel so dat daar vandag gesê kan word dat die meerderheid van die Suid-Afrikaanse bevolking die weg van “selfbeskikking van die geheel” (wat niks anders is as blote meerderheidsregering nie) gekies het, maar is dit ook 'n feit dat die keuse van selfbeskikking in 'n eie grondgebied nooit aan die verskillende volksgroepe by wyse van 'n referendum of volkstelling gestel is nie. Die skep van bepaalde persepsies (en aanblaas van 'n negatiewe stemming) oor die aangeleentheid het dit eintlik onmoontlik gemaak om die saak objektief te beredeneer.
Die internasionale wêreld is baie gesteld daarop dat waar selfbeskikking ter sprake is, die mening van die mense by wyse van 'n volkstelling of referendum verkry moet word. So het die Krim dan ook deur middel van 'n referendum aangdui dat hulle hulleself by Rusland wou skaar — tot ergernis van die VSA! Wat in Suid-Afrika gebeur het is dat die bevolking bloot as 'n geheel beskou is en dat die uitslag van die 1994-verkiesing gesien is as 'n duidelike standpuntinname vir selfbeskikking van die bevolking van Suid-Afrika as 'n geheel.
As 'n volkstelling dan die laaste vereiste waaraan voldoen moes word, sou dit in elke geval deur die onderskeie swart volkere in hulle eie gebiede gedoen kon gewees het. Maar eers was dit nodig om die nodige skeiding daar te stel en ook die Blanke se voortbestaan te verseker deur hom nie uit te lewer aan die wil van 'n swart meerderheid nie.
Die aanspraak op selfbeskikking en nasionalisme oorvleuel in talle opsigte. In Suid-Afrika het die oplewing van nasionalisme altyd gepaard gegaan met die stryd en strewe van die Afrikaner om ‘n eie staat, dit wil sê volledige eksterne selfbeskikking.
Dr Verwoerd het verder vooruitgesien as wat meeste besef. Partisie soos wat deur Verwoerd beoog was, kon aan elke volk op vreedsame wyse selfbeskikking verseker. Sesessie, alhoewel 'n drastiese stap, kan moontlik 'n tussentydse oplossing wees in die lig van die toenemende volksmoord op die Blankes. Daarmee word bedoel dat 'n "veilige hawe" moontlik as vertrekpunt beskou kan word op weg na die herstel van die Blankes se historiese erfenis.
'n Onbereikbare ideaal? Was dit dan nie dr Verwoerd se uitgangspunt dat die ideaal sterker as die werklikheid is nie!