Arbeidsverhoudinge gaan vanjaar uitdagend wees - Solidariteit GildesSolidariteit Gildes Arbeidsverhoudinge gaan vanjaar uitdagend wees - Solidariteit Gildes
Tuis / Arbeidsverhoudingspesialiste Artikel / Arbeidsverhoudinge gaan vanjaar uitdagend wees
Donderdag | 16 Januarie | 2020
SAL en Eskom gaan vir die eerste helfte van die jaar die brandpunt in arbeidsverhoudinge wees. Eskom se herstruktureringsplan behoort nou meer duidelikheid te begin gee oor wat die veelbesproke ontbondelingsproses gaan behels. Dit sal veral die mynwerkersvakbond, die NUM, en die metaalwerkersvakbond, Numsa, wees wat enige vorm van privatisering of personeelvermindering met mening sal teenstaan. André de Ruyter, Eskom se nuwe hoof uitvoerende beampte sal gou agterkom dat Eskom se operasionele en arbeidsverhoudinge- uitdagings hand-aan-hand gaan.
Benewens die verwagting dat Numsa by die SAL ook enige vorm van privatisering sal teenstaan, gaan die groot uitdaging vir al die betrokke vakbonde wees om die sakereddingpraktisyns te oortuig om eerder die snoeiskêr op topbestuursvlak in te lê en aan die werknemers op laer posvlakke werksekerheid te bied. Dit gaan die sakereddingpraktisyn uitdaag, want volhoubaarheid beteken juis om alle oortollige poste te sny om so werksekerheid oor die lang termyn te bewerkstellig.
Wat ander substantiewe afleggings betref, gaan ArcelorMittal Suid-Afrika (Amsa) werknemers in onsekerheid hou met die voortsetting van die afleggingsprosesse wat in 2019 begin het. Saldanha Staal se sluiting behoort teen Februarie gefinaliseer te wees waar 565 permanente werknemers en 1500 kontrakteurs geraak word. Dan die verwagting dat ’n afleggingskennisgewing vroeg vanjaar by Amsa se Newcastle-aanleg uitgereik kan word wat kort op die hakke van die afleggingsprosesse is wat onlangs by hul Vanderbijlpark- en Vereeniging-aanlegte voltooi is.
Staatsondernemings soos PetroSA, Prasa en Transnet is ook kandidate om in 2020 afleggingsprosesse van stapel te stuur, en dan is daar maatskappye in die privaat sektor, soos Sasol, Tiger Brands en vele marginale myne, waar verdere afleggingsprosesse nie 'n verrassing sal wees nie.
Weens die stand van die Suid-Afrikaanse ekonomie en die Eskom-faktor behoort salarisverhogings in 2020 oorwegend inflasieverwant te wees, wat dit vir vakbonde moeilik gaan maak om hul lede se verwagtinge af te bestuur. Die minister van staatsdiens en administrasie gaan egter 'n nog moeiliker taak hê om staatsamptenare en staatsdiensvakbonde se salarisverwagtinge in 2020 af te bestuur.
Die druk sal egter vanjaar stewig op die lugvaartbedryf wees, want benewens SAL se sakeredding, begin salarisonderhandelinge binnekort by Air Traffic Navigation Services (ATNS), SAA Tegnies en FlySafair, en in September vanjaar neem onderhandelinge by Comair 'n aanvang.
In Februarie gaan onderhandelinge ook by die hospitaalgroep Netcare 'n aanvang neem en dit sal 'n aanduiding wees of die groep hul al begin staal en posisioneer vir die impak van die Nasionale Gesondheidsversekering (NGV). Tradisionele hospitale trek reeds swaar weens die kompetisie wat daghospitale bied.
Gedurende Maart behoort salarisonderhandelinge by Telkom te begin. Met die onderhandelinge twee jaar gelede was die twee telekommunikasievakbonde, CWU en SACU, met hul rug teen die muur en het hulle geweier om die ongunstige salarisooreenkoms te onderteken, wat toe eensydig deur Telkom geïmplementeer is. Die twee vakbonde sal nou die bordjies wil verhang.
Die onderhandelinge wat in April onder die vaandel van die sukkelende Bedingingsraad vir Metaal en Ingenieurswese moet plaasvind, gaan kritiek vir die staalbedryf se volhoubaarheid wees. Salarisonderhandelinge sal spreekwoordelik op die dek van die Titanic geskied en die betrokke vakbonde en werkgewers moet eerder oorweeg om vanjaar se onderhandelinge op ys te plaas en die huidige ooreenkoms met 'n jaar te verleng om so ruimte te skep om die sektor te stabiliseer.
Aan mynbou se kant vind daar vanaf April onderhandelinge by Sasol se steenkoolmyne plaas. Die onderhandelinge beloof om uitdagend te wees weens die maatskappy se finansiële posisie en kompeterende vakbonde soos Solidariteit, die mynwerkersvakbonde, Amcu en die Num, en die vakbonde in die chemiese sektor, Sacwu en Ceppwawu, wat ook by die onderhandelinge betrokke is. Daar gaan ook vanaf Mei mynbousektoronderhandelinge in die Noord-Kaap by Kumba Iron Ore, Assmang en South 32 Hotazel Mangaan plaasvind. Hierdie mynmaatskappye sal die Num, Solidariteit en Amcu (slegs Kumba) moet trotseer. Dit sal ook die eerste jaar wees waar salarisonderhandelinge met die grootste steenkoolmynhuise individueel op mynvlak gaan geskied, en nie meer sentraal of kollektief onder die vaandel van die Mineraleraad nie.
Salarisonderhandelinge by die wankelende Denel wat oor 'n maand begin, beloof om ook ’n moeilike proses te wees met afleggings wat dreig weens probleme met die uitvoer van wapens na veral Midde-Oosterse lande.
Laastens sal die toenemende invloed van die Vierde Industriële Revolusie (4IR) toenemend in 2020 ervaar word by maatskappye in veral die vervaardiging- en mynbousektore, wat deurlopend hul werksplekke gaan outomatiseer. Die wenk aan vakbonde is om “vaardigheidsontwikkeling” van vanjaar af die sentrale deel van hul salarisonderhandelingseise te maak om werksekerheid vir hul lede te verhoog.
Gideon du Plessis is hoofsekretaris van Solidariteit