Nuuskommentaar: Van dreadlocks tot boerkini’sFoto: AP Photo/Frank Augstein Dreadlocks tot boerkini Terwyl daar in Suid-Afrika ’n storm losgebars het oor haarstyle van swart skoolmeisies, krap Europa kop oor wat om te maak met die boerkini. Die boerkini is uiters kuise swemdrag vir Moslem-vroue wat hulle daarsonder nie sommer op strande en in die see of swembaddens sal waag nie. Die kwessie het onlangs skerp in die nuus beland toe die Franse stad Nice die dra van die boerkini verbied het, en dit toe ook deur ander stede en dorpe gevolg is. Die verbod is intussen deur ’n appèlliggaam ongrondwetlik verklaar, maar het beperkte geografiese regskrag. Die kwessie het egter ook na ander lande, soos Nederland, oorgespoel waar ernstig besin word oor die verbod. Intussen het dit ook deel van die Franse presidentsverkiesing geword toe een van die kandidate, oudpresident Nicolas Sarkozy, laat blyk het dat hy ’n boerkini-verbod landwyd wil instel. Hoe is dit dat ’n konserwatiewe presidentskandidaat ’n kuise kledingstuk wil verbied in ’n land wat betreklik verdraagsaam teenoor bostukloosheid en deurtrekkers staan? Die antwoord loop heelwat dieper. Die boerkini is ’n sigbare simbool van andersheid in ’n land wat nog nooit besonder simpatiek teenoor minderhede, en selfs inheemse minderhede gestaan het nie. Sarkozy het juis gewaarsku dat immigrante, minderhede en die linkses ’n bedreiging vir Franse identiteit inhou. Intussen beskuldig die media Sarkozy daarvan dat hy van sy idees en uitsprake by die ekstreem regses gesteel het. ’n Groep vroue, baie van hulle geklee in boerkini’s, het as protes teen die Franse optrede ’n impromptu strandpartytjie by die Franse ambassade in Londen gehou. Selfs seesand is vir die geleentheid aangery. Die vroue het dit daarteen dat geargumenteer word dat die boerkini ’n simbool van vroue-onderdrukking is. Hulle meen die boerkini, wat uit eie keuse gedra word, maak dit juis vir vroue wat hulle andersins in ’n skadulewe sou bevind het, om die buitelewe te geniet. Dit stel moeders ook in staat om hul kinders te leer swem. Frankryk word gereeld deur die Islamitiese Staat vir terreuraanvalle uitgesonder, onder meer omdat verskeie van die kruistogte om die Beloofde Land van Moslem-besetting te bevry sterk Franse bande gehad het. Die permissiwiteit van die Franse samelewing is ook vir die Islamitiese Staat ’n steen des aanstoots. Is die Franse nie nou besig om die weerlig van terreuraanvalle op hulle te trek nie, en dit oor swemdrag? Dit is egter duidelik dat nie net die Franse nie, maar al hoe meer Europese en ander nasies ’n mate van weerstandigheid begin ervaar om deur mense wat vrywillig na hul lande gekom het, nou tot ’n gevoel van vreemdelinge in hul eie land gereduseer te word. En daarom sal die dra van kopdoeke en boerkini’s as simbole van hierdie vervreemding ongemaklik bly lê. Die dra van kopdoeke is ook al jare lank in die spervuur en ’n verbod op die dra daarvan is in 2010 deur wetgewing in Frankryk bevestig. In Duitsland is ’n Moslem-vrou ontslaan nadat sy nie haar kopdoek by die plek waar sy haar internskap gedoen het, wou verwyder nie. Dié internskap, ironies, het ten doel om mense in die Duitse samelewing te integreer. Volgens die burgemeester van Luckenwalde is die owerheid neutraal, en daarom word dit ook nie toegelaat dat byvoorbeeld Christelike simbole soos kruise teen mure aangebring word nie. ’n Groot debat is aan die broei oor of die burgemeester se optrede wettig is. In die jongste geval wil ’n Franstalige akademiese instelling in Ukkel naby Brussel, Moslem-vroue wat kopdoeke dra verbied om hereksamens af te lê. Frankryk word nou dikwels daarvan beskuldig dat hy nie die verskil tussen kerk en staat ken nie. Een van die bewerings deur ‘n leerder van Pretoria Girls High School. Foto: ANA Op die oog af lyk dit of die persentasie swart kinders in die betrokke skole die sogenaamde kritiese massa oorgesteek het, en dat daar dan tipies ’n groter en openlike protes kom teen ou gebruike en reëls wat anders is as waaraan hulle gewoond is of in ’n transito-kultuur geskep het. Maroela Media het reeds daarop gewys hoe daar sterk parallelle is tussen wat op Suid-Afrikaanse en Amerikaanse kampusse gebeur. Kollektief voel hierdie nuwe kritiese massa vervreemd van die algemene kultuur, en bou weerstand op teen onder meer kolonialisme, die sleureffek van die Amerikaanse Burgeroorlog, teen die aankoms van Jan van Riebeeck en vele meer. Nou het dit as’t ware kop toe gegaan en ’n harige rassekwessie geword. Die blote rol wat modes speel, en die statussimbole wat daaraan kleef om hoegenaamd sekere haarstyle te kan kweek, is nog kwalik verreken, maar uit Facebook-inskrywings en ander sosiale media is dit duidelik dat dit ’n beduidende krag is. Dit lyk of ’n ou spreekwoord, “liewer dood as uit die mode”, weer kop uitgesteek het. Destyds het skoolhoofde en onderwysers fiks gebly danksy leerders wat met hul haarstyle in die mode wou wees, maar buite die skoolreëls beweeg het. Ethiopië Die voortslepende protes in Ethiopië en gevolglike hardhandige, en soms bloedige reaksie van die regering, haal kwalik die nuus in Suid-Afrika. ’n Vlugtige raadpleging van Google het egter bevestig dat die kwessie nog lank nie opgelos is nie. Met die hardhandige optrede van die Ethiopiese regering teen betogers word nou wyd bespiegel of Ethiopië se etniese federasie nou onder druk kom. Tot taamlik onlangs is die model wyd en syd as stabiel verkondig en die land het skouspelagtige ekonomiese spronge gemaak. Die situasie is egter veel ingewikkelder. Daar word ongeveer 90 tale in Ethiopië gepraat, met Oromo die grootste, gevolg deur Ahmara. Die Ahmaras het tradisioneel die meeste keisers opgelewer en dit was tot onlangs nog die landwye taal vir onderrig op primêre onderwysvlak, waarna na Engels oorgeslaan is. Met die ontplooiing van die etniese federasie het ander streektale die laerskole se tale van onderrig geword. Die hoofstad, Addis Abeba, word deur Oromo-grondgebied omring. Ahmara lê net noord daarvan. Tog word die sentrale regering nie deur een van die groot groepe oorheers nie, maar deur die Tigre wat 6,08% van die bevolking uitmaak. Hulle is trouens minder as die Somali’s in die land. Die Tigre kon deur hul noue verwantskap met die Ahmara’s eers ’n voet in die sentrale regering se deur kry, maar het uiteindelik die oorhand gekry. Die noue verwantskap is vergete. Trouens, een van die brandpunte is dat ’n gebied wat hoofsaaklik deur Ahmaras bewoon word, binne die geografiese grense van Tigre val, en die inwoners die grens wil skuif. Die onrus het begin toe die sentrale regering die hoofstadgebied aansienlik wou uitbrei. Dit sou ten koste van Oromo-landbougebied wees. Die veiligheidsmagte het hardhandig opgetree, en tot 400 Oromo’s het gesterf. In Julie het die Ahmaras begin betoog en ook hulle is hardhandig behandel. Dit het tot nog betogings in solidariteit gelei en soveel as honderd is doodgeskiet. Op die oog af lyk dit dus nie of die konsep van ’n etniese federasie die skuld moet kry nie, maar dat ’n etniese minderheid beheer daarvan neem en gesentraliseerd tot nadeel van die verskillende volke begin regeer. In teorie het die verskillende etniese gebiede grondwetlik baie gesag, en kan selfs onafhanklik word. Die praktyk is egter anders en as ’n gebied waardevolle delfstowwe ontdek, of op landbougebied presteer, is die sentrale regering gou by om te gryp, te onteien en sy eie mense daar te vestig. Die konsep is dus nie die probleem nie, maar die misbruik daarvan. Ook België het as etniese federasie ontwikkel en die etniese streke geniet nou ’n groot mate van outonomie. In dié stadium lyk dit selfs of die federasie soveel middelpuntvliedende kragte ondervang, dat daar nie nou sprake van die uitmekaarspat van die land is nie. Selfs die plan van die Vlaamse N-VA om die konsep “konfederasie” vir bespreking oop te stel het oor ’n wye front teenspoed gekry en is nou tjoepstil. Daar kan verwag word dat die politieke en ideologiese teenstanders van selfbeskikking, ook vir die Afrikaner, die Ethiopiese voorbeeld sal gebruik as propaganda teen selfbeskikking. Soos uitgewys was die probleem nie die stelsel nie – dit het trouens tot die einde van, in ’n stadium sewe burgeroorloë gelei wat tegelyk in Ethiopië gewoed het. Die probleem is dat die stelsel gekaap is en ontspoor het. Bespreking Om heterogeniteit, of die modewoord, diversiteit, te misken in die strukture wat moet opvoed of regeer is om ’n lang lat vir die eie bas te pluk. In Suid-Afrika word ook gereeld druk wat uit diversiteit voortspruit op die samelewing geplaas, waarvan AfriForum en Solidariteit se hofsake oor Afrikaans as universiteitstaal maar een manifestasie is. Daar is ’n ander opsie, en uit gereelde leserskommentare lyk dit of dit minstens redelike steun moet geniet, naamlik om via artikel 235 van die Grondwet die een of ander vorm van geografiese of korporatiewe selfbeskikking te probeer bekom. Orania is ’n manifestasie hiervan, maar andersins lyk dit of daar min belangstelling in die opsies is wat hierdie artikel bied (en heel waarskynlik kwaai teenstand van die regering sal ontlok). Die ander opsie is dat ons in hierdie land maniere moet vind om die eie kultuur en standaarde te handhaaf, diskriminasie teen minderhede op grond van hul velkleur in die howe en die internasionale forums te beveg, en op ’n nie-konfronterende manier met ander medeburgers oor die weg te kom.