Uitvoerende hoofde van privaat hospitale in verskeie dele van die land het aan my gesê dat hulle al so lank gelede as 2016 en 2017 aansoeke vir ekstra beddens en fasiliteite (om meer spesialisdienste te lewer) ingedien het. Die staat bring eenvoudig nie sy kant om hierdie aansoeke goed te keur nie. Daar is dus ’n groeiende vraag na meer gesondheidsorgdienste van gehalte op baie plekke oor die hele land, grond is beskikbaar, die hospitaalgroepe loop al die risiko’s en tog verseg die regering om die lisensies toe te staan.
Die rede wat dikwels verstrek word, is dat daar genoeg beddens in ’n sekere gebied is. Dit is moeilik om te bepaal of dit wel so is, maar waarom sal ’n privaat hospitaal ’n risiko loop as hy nie seker is dat hy die vraag sal kan absorbeer nie? Die ander aspek van hierdie berekening is dat dit openbare hospitale in die prentjie bring. In die Wes-Kaap is dit dikwels nie ’n probleem nie omdat gesondheidsorg in die openbare sektor in ’n goeie toestand is. Maar selfs daar is die vraag groter as die aanbod omdat die bevolking op baie plekke groei, en die privaat sektor het ’n groeiende rol om te speel.
Daar is verskeie belangrike sektore in die ekonomie waar ’n paar rolspelers oorheersend is. Waarom word net die gesondheidsorgsektor uitgesonder?
Die ondersoek is ’n slinkse set om aan die staat meer mag te besorg terwyl groter ondernemings gedemoniseer word en in skaamte die aftog blaas voor onwaarhede, kognitiewe sydigheid en bekookte syfers. Die doel daarvan, ofskoon dit so gestel word, is beslis nie om “die klein outjies” te help om ’n vastrapplek in die privaat gesondheidsorgsektor te kry nie. NGV laat baie min ruimte vir privaat gesondheidsorgverskaffers, en kleiner rolspelers sal nie oorleef as die grotes nie kan nie. En hoe kan ’n staatsoorheerste gesondheidsorgsektor nie ’n monopolie wees nie?
By die bekendstelling van die nuwe teenkorrupsieforum vir die gesondheidsektor is daar onthul dat die openbare gesondheidsektor jaarliks sowat R22 miljard deur bedrog en korrupsie verloor. Dit is ’n konserwatiewe syfer wat nie al die nalatigheid insluit nie. Dit is so dat tariewe in die privaat sektor opgeblaas word, maar hierdie situasie is baie skokkender en gevaarliker.
Die regering, die ANC, die SAKP en Cosatu moet eers voor hul eie deur vee voordat hulle die privaat sektor uittrap en namens die publiek besluite probeer neem oor ’n belangrike aangeleentheid soos gesondheidsorg.