Die term disleksie is saamgestel uit twee Griekse woorde dys en lexis wat letterlik "swak met taal" beteken, en word gebruik om te verwys na iemand vir wie lees eenvoudig bokant hulle vuurmaakplek is. Spel en skryf, as gevolg van die nou verband wat dit met lees het, word gewoonlik hierby ingesluit.
Hierdie kinders, wat die gesproke woord verstaan en dikwels so lief daarvoor is om na stories te luister, sukkel om dieselfde woorde te ontsyfer wanneer dit op papier staan. Hulle lees stadig en hakkelrig, en woorde wat hulle skynbaar maklik lees in een sin, lees hulle verkeerd in die volgende sin. Hardoplees is 'n worsteling. Uiteindelik raak hulle gefrustreerd en teleurgesteld.
Lees is onontbeerlik vir akademiese sukses. Onderwysers, wat sien hoe die gaping tussen goeie lesers en swak lesers in hulle klas groter word, vra hulself af wat hulle of die leerders verkeerd doen. Ouers, deeglik bewus van die verreikende negatiewe gevolge wat leesprobleme dwarsdeur al die ontwikkelingsfases het, se gemoed kan soms wissel van skuldgevoelens tot woede.
Die outydse (en dalk nog gewilde) siening is dat disleksie 'n fisiese versteuring in die brein is wat veroorsaak dat inligting verkeerd verwerk en vertolk word, wat dan lei tot lees-, spel- en skryfprobleme. Histories is die disleksie-etiket toegeken aan leerders met 'n gemiddelde tot 'n bo-gemiddelde IK, en ten spyte van "voldoende" leergeleenthede 'n ernstige leesagterstand het. Minder-begaafde kinders se leesprobleme is toegeskryf aan hulle intellektuele beperkinge.
Dan is daar spesifieke simptome:
Omkering van letters soos b en d of p en q, of lees of skryf byvoorbeeld tak vir kat of sak vir kas.
Plaas letters in die verkeerde volgorde en lees of skryf byvoorbeeld emelent vir element, snik vir niks, en tekel vir ketel.
Probeer die letters van die woord klank maar kan dan nie die korrekte woord sê nie. Sal byvoorbeeld die letters 'k-a-t' klank, maar dan koud sê.
Ongeneeslik of 'n mors van tyd?
Volgens die Britse Disleksie Assosiasie word mens met disleksie gebore en is die uitwerking daarvan lewenslank. Díe vereniging, en baie ander, se aanbeveling is dat 'n disleksie-toets — met koste — gedoen moet word, en hulle gee raad oor hoe om daarmee saam te leef en watter stappe gedoen moet word om toegang te kry tot spesiale studietoelae en ook voordele wat vir gediagnoseerde disleksielyers beskikbaar is.
Volgens party skrywers is die vooruitsigte vir dislektici bloot verdoemend, en word die gaping tussen goeie lesers en kinders met disleksie net al hoe groter. Skrywers noem dit die Matteus-effek, verwysend na Matteus 25:29 wat sê dat die rykes ryker sal word en die armes armer. Volgens hierdie siening — ons haal aan uit 'n boek van Amerikaanse opvoedkundige sielkundige Gerald Coles — "sal die lees- en ander leerprobleme waarskynlik voortduur tot in volwassenheid, met vernietigende gevolge vir die persoon se gevoelens van eiewaarde, persoonlike verhoudings, en werksgeleenthede en -prestasie".
Om bewustheid vir disleksie te kweek — en waarskynlik ook lig te skyn oor hierdie sombere siening van ongeneeslikheid — het ondersteuningsgroepe die idee verkoop dat vele beroemde mense, onder andere Albert Einstein, dislekties was. Die storie is soveel keer herhaal dat dit vandag as 'n feit beskou word ten spyte daarvan dat die literatuur dit weerlê.
Professor Julian Elliott van Durham Universiteit in die Verenigde Koninkryk en Professor Elena Grigorenko van Yale Universiteit in die VSA sien disleksie uit 'n ander oogpunt, naamlik dat die diagnose daarvan eintlik maar min waarde het. In hulle boek, The Dyslexia Debate skryf Elliott en Grigorenko: "Ouers word mislei deur aannames dat 'n disleksie-assessering streng wetenskaplik is, en dat 'n diagnose sal aandui watter vorm van behandeling die beste sal wees." Elliott is bekommerd oor die immer stygende aantal mense wat met disleksie diagnoseer word. Disleksie, reken Elliott, is 'n term wat laat vaar moet word aangesien dit, volgens hom, meer verwarring as duidelikheid veroorsaak.
Nuwe navorsing bring nuwe hoop
Tegnologiese vooruitgang soos fMRI-skanderings het dit vir wetenskaplikes moontlik gemaak om te sien dat die brein plasties is; die brein kan verander en verbeter, en dis baie goeie nuus vir jou kind! Op grond van die nuutste navorsing KAN elke kind gehelp word!
Ons gesels volgende keer verder oor die fantastiese plastiese brein, en hoe neuroplastisiteit die lig aan die einde van die donker disleksie-tonnel is.