Nadat “Die Keiservoël Oor Namaland” in April 2016 deur Cordis Trust gepubliseer is, het ten minste nog drie boeke oor daardie donker tydperk in Namibië se geskiedenis die lig gesien. Ek was die afgelope tien dae vasgevang in die bladsye van hierdie drie voortreflike boeke, vir meer as een rede.
Die eerste van die drie boeke is eintlik ’n 2016 Protea heruitgawe van die 1979 publikasie “Die Herero-opstand 1904-1907” deur Gerhardus Pool, historikus van die Universiteit van Stellenbosch. Dit is ’n volledige, feitelike verslag, vermoedelik oorspronklik as ’n tesis of verhandeling aangebied, van die Herero-oorlog. Dit gee ’n deeglike uiteensetting van die oorsake en verloop van die oorlog en ek was aangenaam verras om te lees dat my eie feite in die kol was. Pool vel geen oordeel nie, hy vertel net die storie soos dit was, maar uit die aard en noodgedwonge toon van die oorspronklike publikasie kommunikeer dit nie die menslike, emosionele aard van hierdie wrede volksmoord nie.
Derde op my lys, nie wat kwaliteit aanbetref nie, is nog ’n Penguin publikasie, “Letters of Stone” deur Steven Robins. Soortgelyk aan Elzabe Brits se “Geliefde Verraaier” is dit gebasseer op ’n aantal briewe, foto’s en dokumente van Robins se grootouers. Hy het in 2012 daarop afgekom na ’n begrafnis. In sy jeugdae was hy bewus daarvan dat sy voorouers in die Nazis se strafkampe omgekom het, maar dit het hom nooit werklik gepla nie, totdat hy die briewe begin lees en interpreteer het. Dit het hom op ’n speurtog na Duitsland en ander plekke geneem. Gaandeweg lees jy van sy oupa en ouma se groeiende onrus in Duitsland en desperate pogings om te ontsnap totdat die korrespondensie op ’n dag net ophou. Robins se werk is egter nie beperk tot sy eie familie nie. Sy speurtog het hom op eienaardige wyse bekend gestel aan die wrede en boosaardige dr Eugen Fischer, hoofskurk in my verhaal, “Die Keiservoël Oor Namaland.” Anders as in my boek verhaal Robins Fischer se werk onder die Rehoboth Basters, eerder as onder die Namas. Robins betoog, soos ek en baie ander, dat die Nazi wreedhede van 1939-1945 baie jare vroeër, ongeveer 1906-1908, in Duits-Suidwes-Afrika, vandag Namibië, begin het. Robins filosofeer vrymoedig oor die inhoud van die briewe en die beelde op die foto’s en neig daarna om apartheid met die Nazis te vergelyk, iets waarmee hy nie oortuig nie. Tog kan ons nie ontken dat daar destyds seker Nazis baie aktief in Suid-Afrika was nie.
Op ’n meer persoonlike noot dink ek dat, as ek vooraf (voor 2007) hierdie drie boeke moes lees, ek nie die moed sou gehad het om die taak aan te pak nie. Aldrie boeke is uitstekend geskryf en gee saam ’n redelik volledige prentjie, maar ek kan met ’n mate van trots sê dat “Die Keiservoël Oor Namaland” se fokus vele ander aspekte belig.