Grensdrade en buurmanskap | Landbou
Wie moet die grensdrade in stand hou tussen 'n bees- en mielieboer? Ek wil nie pla nie maar sit gisteraand deur LBW en lees. Die manne skryf oor aanspreeklikheid van vee wat op die buurman se grond loop en dan oor diere in die pad, ens. Dit is niks nuuts nie. Ek sal graag hulle kommentaar wil kry oor die verantwoordelikheid om draad instand te hou tussen twee boere. Veral 'n beesboer en 'n mielieboer. Vir wie is die draad "beneficial" soos in die Omheiningswet Wet 31 van 1963 uiteengesit? My vraag is spesifiek waar die mielieboer die mielies plant en dan later die mieliereste benut met sy eie vee. Is dit 'n gesamentlike verantwoordelikheid of is slegs die persoon wie se beeste daar wei, verantwoordelik vir die draad of slegs die veeboer? Indien beide 'n verantwoordelikeheid t.o.v. die draad het en die een hou sy deel van die draad instand (beesboer) en die ander ene nie (mielieboer); sal die mielieboer slaag met 'n saak van regsaanspreeklikheid? Ek vra die vraag aangesien al hulle argumente baseer is op die presedente-sisteem, en hulle nêrens die Omheiningswet aanspreek nie.
Die verantwoordelikheid om die grensdraad in stand te hou/herstelkoste, is dié van die aangrensende eienaars. Dit is 'n gesamentlike verantwoordelikheid en beide eienaars is verantwoordelik is vir die koste daarvan. As jy die buurman per brief sy hulp vra met herstelwerk aan die grensdraad en hy reageer nie binne een week nie, mag jy met die herstelwerk begin en in terme van die wet sal hy aanspreeklik wees vir die helfte van die koste as beide partye se behoeftes wat 'n heining betref, min of meer dieselde is.
As jy 'n heining oprig om jou beeste binne te hou en die mielieboer laat loop sy beeste langsaan, is die heining vir die buurman "beneficial", omdat sy behoefte ten opsigte van 'n grensheining min of meer dieselfde as joune is en sal hy die helfte moet bydra. In jou voorbeeld sal die mielieboer aanspreeklik wees.
As jy bv. 'n wildheining oprig "superior type of fence", en die buurman het net beeste, het hy waarskynlik geen "beneficial use" as gevolg van die wildheining nie en is hy nie aanspreeklik om by te dra nie. Begin hy ook nou met wild boer, het hy wel "beneficial use" en is hy aanspreeklik. Dieselfde beginsel sal geld vir die een wat jakkalsproef-heining wil oprig om sy skape te beskerm.
Dispute word opgelos deur middel van arbitrasie – 'n paneel van drie aangestel in terme van die Omheiningswet, of een arbiter deur beide partye verkies. Die werking van die wet is egter omvangryk en my verduidelikings hier is maar baie beknop, maar ek hoop dat dit vir jou die posisie ietwat duideliker maak, maar jy is meer as welkom om verder te vra.