Karolo ye ya weposaete (website) e mabapi le go kaonafatša seemo sa gago sa tša maphelo, sa lapa la gago goba setšhaba sa geno.
O bohlokwa bophelong bja gago, go no swana le ngaka ye nngwe le ye nngwe goba mooki yo mongwe le yo mongwe yoo o ka kopanago le yena. Ka go ditirelo tša maphelo re dumela gore kaonafatšo ya mmakgonthe ya tša maphelo, e ka fihlelelwa e fela re šomišana le batho bao ba ithekgilego kudu ka ditirelo tšeo re di abago.
Re tlile go go fa tshedimošo yeo e amago seemo sa maphelo ka kakaretšo ka mo nageng. Re go botša gannyane ka bothata bjo bongwe le bjo bongwe, le seo se hlolago bothata ga ešita le mokgwa wa go bo thibela gammogo le kalafo. Mo weposaeteng ye, o ile go hwetša tshedimošo mabapi le mathata a tša maphelo ka nageng ya rena.
Thibelo e fapana go ya ka malwetši. Mo matsenong re tlile go tšweletša tše dingwe tša dintlha tšeo motho a di elago šedi gore a kgone go thibela le go alafa bolwetši.
Tseba ditokelo le maikarabelo a gago bjalo ka malwetši.
Balwetši ka moka ditirelong tša maphelo mafelong a mmušo le a phoraebete, ba na le ditokelo. Ditokelo tša bona di theilwe kudu molaotheong, melaong ka moka ya naga le godimo ga melao yeo dingaka le baoki ba šomago ka tlase ga yona.
Balwetši bao ba tsebago ditokelo tša bona ba a tseba gore ba na le tokelo ya go hlompšha le go tšea magato ge ditokelo tša bona di gatakilwe e le wona mokgwa wa go tšea karolo kaonafatšong ya ditirelo tša maphelo.
Ka ngwaga wa 1999 Lefapha la tša Maphelo le phatlaladitše Patients Rights Charter. Gona mo letlakaleng leo o tla lemoga gore tše dingwe tša ditokelo tše di angwa kudu ke matlotlo ao a lego gona tshepedišong ya ditirelo tša maphelo. Moo go palago gore tše dingwe tša ditokelo tše di fihlelelwe, mmušo o tla netefatša gore di phethagatšwe.
Letlakala le gape le bolela ka maikarabelo ka kakaretšo. A mangwe a maikarabelo ao ke mokgwa wo matlotlo ao a tšwago go balefa-motšhelo a ka šomišwago gabotse ka moo go ka kgonwago, go hlokomela maokelo a rena, go šomišana le dingaka le baoki gore go hwetšwe dipoelo tše kaonekaone kalafong, go thuša go šireletša maokelo le dikliniki, go di hlwekiša le go netefatša gore di a bogega.
Molwetši o na le tokelo ya go hwetša tlhalošo ka ga teko efe goba efe ye e dirwago go yena, le tlhalošo yeo e tseneletšego ka ga mokgwa wa go alafa bolwetši bjo bo mo swerego.
Hwetša tshedimošo ka ga bolwetši bja gago le go botšwa ka ga magato ao molwetši a ka a latelago gore a kgone go ihlokomela.
Ge e ba motseng wa geno go na le mekgatlo goba dihlopha tšeo di fanago ka thekgo, o swanetše go tsebišwe ka yona.
Bašomedi ba tša maphelo ba swanetše go laetša hlompho go wena bjalo ka molwetši ka go go hlahlobela lefelong leo le utamego/širetšego, moo batho ba bangwe ba ka se bonego goba go kwa tšeo di bolelwago ka ga bolwetši bja gago.
Tshedimošo ka ga molwetši e ka se fiwe batho ba go swana le mosadi goba monna wa gago, mongmošomo wa gago, batswadi ba gago, ntle le ge molwetši a fane ka tumelelo ya gore ba e fiwe. Efela se se ka direga ge molwetši a se sa kgona go ihlokomela.
Difaele tša molwetši di ka balwa le go lekolwa fela ke bašomedi bao ba amegago kalafong ya bolwetši.
Ga go bonolo gore tše dingwe tša ditokelo tše re boletšego ka tšona di fihlelelwe, kudu dikliniking tšeo di tlalago kudu ka balwetši. Ge o bona gore ditokelo tša gago di ka se fihlelelwe, iphe nako ya go boledišana le mošomedi wa tša maphelo.
Ditirelo tša Maokelo le dikliniki di ka kaonafatšwa ge go ka ba le baithaopi mafapeng mafapeng a go fapana.
Dikomiti a a fana ka maele le thekgo go balaodi ba maokelo le dikliniki di bapala karolo ya go kgokaganya setšhaba, maokelo le dikliniki go iša dikgopolo le dinyakwa tša setšhaba go molaodi wa bookelo goba kliniki maokelo le dikliniki go fana ka thekgo setšhabeng mabapi le mananeo a tša maphelo go tšea karolo go beakanyweng ga ditirelo le go netefatša gore matlotlo a maokelo le dikliniki a šomišwa ka tshwanelo.
Diboto tša maokelo le dikomiti tša diklinili di bopša ke batho bao bapalago karolo ye bohlokwa maphelong a ditšhaba tša gabo bona. Batho bao ba šomelago mekgatlo le go ba le kwešišo ya tsela yeo setšhaba se šomago ka gona le go tliša maitemogelo a bohlokwa dikomiting tšeo.
Ge e ba o na le kgahlego ya go ba leloko goba o tseba motho yo a lego maemong a makaone go ka ba leloko, nyakišiša gore makgotla ao a kopana neng go rapa maloko a maswa.
Maokelo a mangwe a amogela baithaopi gore ba tlo thuša ka go hlokomela balwetši. Baithaopi ga ba dire mešomo yeo e dirwago ke baoki ka gore molao ga o dumele seo.
Mekgatlo yeo e sego ya mmušo le makgotlametse gantši ba šoma mmogo le mmušo go agela setšhaba ditirelo tše kaone.
Mafelo a go hlokomela bana le basadi bao ba hlokofaditšwego. Se se ka dirwa ka go fa maele le thekgo mola mmušo le wona o ka thuša ka kalafo.
Mananeo a balwetši ba Bolwetši bja Mafahla (Tuberculosis) moo maloko a fanago ka thekgo mererong ya tša kalafo.
Mekgatlo ya go fana ka thekgo go balwetši ba bolwetši bja HIV/AIDS (mo go angwa kudu batho bao ba phelago ka bolwetši bja HIV/AIDS). Ba thuša gape le ka go hlohleletša balwetši ba bjalo gore ba ye maokelong go hwetša kalafo.
Mekgatloya bodumedi yeo e thušago ka go abela balwetši mekotlana ya dijo le go hlokomela bana ge batswadi ba bona ba lwala kudu.
Mehuta ye mengwe ya dihlopha tša go fana ka thušo go bao ba nago le bothata bja go šomiša dinotagi kudu, ba bolwetši bja swikiri, ba go ba le bothata bja go fokotšega mmele kudu (go ota kudu), batho ba nago le bogole, bjalo bjalo.
Gantši thibela malwetši e phala kalafo ebilemalwetši a mantši a ka thibelwa ge motho a latela mekgwa e se mekae ya go phela gabotse. Taba ke gore ge re latela mekgwa ye mebe ya go phela re feleletša re tlwaetše go dira seo gomme go bothata kudu go ka tlogela. Efela re ka fediša mathata a bjalo ge re ka ruta bana ba rena mekgwa ye mebotse ya maphelo.
Ge o bala dikarolo tše dingwe, o tla lemoga gore dintlha tše dingwe tša bophelo bjo bo botse bo thibela malwetši a go se fole mola ka go le lengwe di ka thibela malwetši a go fetela.
Se ga se bonolo kudu ge re phela ka gare ga bodiidi. Efela se ga se re gore dijo tše di loketšego mmele e swanetše goba tša teko ya godimo fela ge go bapetšwa le tše di sa lokelago mmele.
Dienywa le merogo tše ntši - nnete ke gore o ka ja disola tše hlano ka letšatši ga hlano ka letšatši.
Makhura a mannyane kudu. Makhura ao a lego dinameng tša diphoofolo a ka ba kotsi kudu mmeleng wa gago, ka fao o swanetše go a tloša nameng pele o e apea.
Meetse a mantši a go hlweka.
Dijo tšeo di thušago ka tšhilego ya dijo, raese e sootho ka mmala, mafela, borotho bja korong, setampa, matutu a dienywa le merogo.
E ja dijo gabedi goba gararo ka letšatši, se sengwe sa dijo tše e swanetše goba difihlolo/dijo tša mesong. Bana ba ka nyaka go ja kgafetšakgafetša go feta batho ba bagolo ka ge megodu/mala a bona e le a mannyane gore ba ka ja disola tše kgolo/dijo tše ntši ka nako e tee.
Mokgwa wa bobedi: itšhidulle ka mehla go itšhidulla go ba ka mekgwa ye mentši. Ga gore go kitima dimaele tše hlano goba go tšwa sethitho lebaka la iri lefelelong la go itšhidulla. Go hlwekiša lebato goba go kota bjang le gona ke go itšhidulla. Go bina ke go itšhidulla. Go sepela go ya boemapese goba go namela go ya lebatong le lengwe la moago le gona ke go itšhidulla. Batho ba bangwe ba šidulla mebele ya bona letšatši ka letšatši ka go dira mešongwana ya ka gae le go ba le mešomo ya mahlahla. Batho ba bangwe ba dula letšatši ka moka mešomong ya bona. Ge o le legorong la bobedi o swanetše go go ba le lenaneo la boitšhidullo. Netefatša gore o itšhidulla bonnyane, metsotso ye masometharo letšatši le lengwe le le lengwe.
Se ga se re gore o swanetše go dira bjalo o sa kgaotše, se ka dirwa mo lebakeng le lennyane fela go akaretša ka mokgwa woo o phelago ka wona. (mohlala, mosepelo wa metsotso ye lesomehlano go ya boemasetimela mesong le go bowa mathapama).
O ka holega ka go tšea nako ye nnyane fela mo letšatšing go itšhidulla.
Mokgwa wa boraro: tlogela go tsuba motšoko go tsuba motšoko go hlola mehuta ye mmalwa ya dikankere le malwetši a go amana kudu le pelo. Go oketša malwetši a go amana le maswafo ebile go ka hlolela masea ao a sa hlwago a belegwa bothata mola ka go le lengwe a kgonagalo ya pelego.
Go tsuba ga se gwa lokela mmele le gatee.
Seripa se sa mabapi le/malebana le mathata a tša monagano le dikgobalo se lebelediša mekgwa ye mebotse ya go amana le tšhomišo ya dinotagi le diokobatši. Di go thuša gape gore o kgone go lemoga kotsi ya go amana le tšhomišompe ya dinotagi le go go eletša gore naa o ka efoga bjang bothata bjo bo bjalo. Mekgwa ye mebotse ya tšhomišo ye botse ya dinotagi.
Se dire tšhomišo ya dinotagi go ba setlwaedi sa letšatši le lengwe le le lengwe.
HIV/AIDS ke hlobaboroko ye kgolo kudu mo e lego gore ga gona yoo a ka tshedišago mahlo bohlokwa bja thobalano yeo e bolokegilego. Se se akaretša gape le go tšea diphetho tša maleba ge go etla tabeng tša go amana le thobalano, ditumelo tša motho le mokgwa woo a phelago ka gona di tla tsinkelwa kudu mo seripeng sa go bolela ka HIV/AIDS.
Re swanetše re gopole gore go na le mabaka a mangwe ntle le HIV/AIDS, ao a re gapeletšago go ba le thobalano yeo e bolokegilego.
Diseases goba STI's.
Pelego yeo e sa beakanywago goba go ima ga go se letelwe e sa le hlobaboroko go baswa ba bantši, moo ba swanelwago ke go lesa sekolo, ba senyagalelwe ke bokamoso le gona go oketša mathata a tša ditšhelete malapeng a bona.
Go latela tša maphelo go thibela ditwatši gore di tsenelele mebeleng ya rena. Seripa se sa go bolela ka tenghwibedu (Cholera), Letadi (Typhoid) le Bolwetši bja Mafahla se bohlokwa kudu.