Sosiale media en die nuus het die afgelope paar weke gegons oor die reënval wat oor dele van die land voorgekom het. Wydverspreide goeie reën het egter nog nie oor groot dele van die Vrystaat voorgekom nie, en die droogte is nog nie iets van die verlede nie.
Landbouers in die suidelike en westelike dele van die Vrystaat ervaar steeds groot nood, veral wat weiding en voer vir hulle vee betref. Hierdie foto van 'n veekamp is op 22 November 2016 by Bethulie geneem, waar min reën nog voorgekom het.
Volgens Johan van den Berg, klimatoloog van Santam Landbou, lyk reënval vir die periode van 5 tot 7 Desember 2016 en 20 Desember 2016 gunstig vir groot dele van die land. Vrystaat Landbou (VL) deel graag 'n verslag wat reënval sedert 1 Oktober 2016 aandui:
Reënval sedert 1 Oktober 2016 was hoofsaaklik beperk tot die oostelike en noordoostelike dele van die land.
Van belang is dat die grootste gedeelte van die somergraangebiede meer as 150mm reën gekry het sedert 1 Oktober 2016. Hierdie gebiede waar meer as 150mm voorgekom het verteenwoordig omtrent 70% van die totale droëland somergraanproduksie gebied in Suid-Afrika. Dit kan met 'n redelike mate van sekerheid aanvaar word dat die reën genoeg was om suksesvol te kon plant indien meer as 150mm reën voorgekom het . Die Wes-Vrystaat en aangrensende gedeeltes van die Noordwes Provinsie het egter minder as 100mm gekry wat in die meeste gevalle waarskynlik nog nie genoeg is om te plant nie. Aanplantings kan egter in hierdie gebiede nog tot einde Desember gedoen word indien nodig.
Die volledige verslag is hier beskikbaar
Ons deel graag die verslag wat Nedlac aan Adjunk-president, Cyril Ramaphosa, oorhandig het tydens die nasionale minimum loon gesprekke op 20 November 2016. Agri SA en sy affiliasies neem reeds sedert 2014 deel aan proses. Vrystaat Landbou (VL) het op 4 Februarie 2015 reeds aan 'n openbare verhoor oor die nasionale minimum loon in Bloemfontein plaasgevind. Agri SA en die ander provinsiale affiliasies het ook voorleggings tydens die onderskeie openbare verhore elders voorgelê.
VL was die enigste kommersiële landbou organisasie wat landbouers se saak tydens die verhoor gestel het, en 'n voorlegging ingedien het. Die organisasie het die instelling van 'n nasionale minimum loon teengestaan. VL het ook die parlementêre komitee se aandag gefokus op die werksverliese wat kan volg op die instelling van so 'n loon asook die talle ander probleme wat daarop kan volg. VL se voorlegging fokus op die impak wat so 'n loon op landbouers se ondernemings en die aantal werksgeleenthede in die provinsie se landboubedryf sal hê.
Dit sluit aan by 'n bevinding van 'n studie van die Nasionale Tesourie wat deel is van die volle aanbevelingverslag. Hiervolgens kan die instelling van 'n nasionale minimum loon van R3500 per maand sowat 700 000 werksverliese veroorsaak en die ekonomie met 2,1% laat krimp.
Agri SA sal vroeg in Januarie 2017 'n werksessie met provinsiale affiliasies en ander rolspelers reël om die Nedlac verslag te bespreek en verdere strategieë te bepaal.
Die "executive summary" (vanaf bladsy 102) van die Nedlac verslag bevat van die aanbevelings wat gemaak word. Inligting oor die implikasies van 20 November 2016 se voorstelle vir die landbousektor sal eersdaags deur Agri SA beskikbaar gestel word. Ons sal dit so vinnig moontlik aan ons lede beskikbaar stel.
Wees verseker van Vrystaat Landbou se volgehoue deelname aan die proses om ons lede se saak te stel!
Die Nedlac verslag, Agri SA se verklaring en VL se verslag en voorlegging is hier beskikbaar.
Eskom het 'n versoek aan landbouers gerig om hulle personeel wat probleme op plaaslyne moet herstel, asb op hulle plase toe te laat. Dit volg na verskeie insidente waar Eskom tegnici die laaste paar maande nie op plase toegelaat is om probleme wat aangemeld is, te herstel nie.
Twee voorvalle waar daar glo op tegnici geskiet is, is ook onder Vrystaat Landbou (VL) se aandag gebring. Tydens die een voorval het die tegnikus na 23h00 die aand by 'n kragpaal naby 'n skaapkraal op die plaas opgedaag sonder om die landbouer in kennis te stel dat hy daar sou wees.
Tydens die vergadering het beide partye weereens die belangrikheid van die protokol van toegang tot plase bevestig, en VL het 'n ernstige versoek aan Eskom gerig dat hulle tegnici NIE sonder 'n afspraak/kennisgewing op 'n plaas mag opdaag nie. Die belangrikheid dat alle Eskom voertuie duidelik gemerk moet wees, en dat alle personeel identifikasiekaarte in hulle besit moet hê, is ook weer uitgewys.
Eskom het ook aangedui dat al hulle voertuie met oranje ligte toegerus is wanneer hulle in die aand moet werk.
VL wil 'n dringende versoek aan alle landbouers rig dat hulle asb hulle bure in kennis moet stel wanneer hulle 'n probleem by Eskom aangemeld het, sodat almal kennis dra daarvan dat 'n Eskom voertuig in die omgewing sal werk. Talle voorvalle waar buurmanne Eskom nie wou toelaat om deur hulle plase te ry na die plaas waar die probleem is nie, is ook aangemeld.
Die VKB/VL Veiligheidslessenaar het tydens die vergadering die belangrikheid daarvan dat Eskom se personeel ook alle prioriteitskomitee en cluster vergaderings oor landelike veiligheid moet bywoon, uitgewys.
Altesaam 123 veeartsenykundige praktyke het gedurende Oktober 2016 die voorkoms van dieresiektes by die Herkouer Veeartsenykundige Vereniging van Suid-Afrika (Ruvasa) aangemeld.
Die meeste hiervan, 21, is in die Vrystaat aangemeld.
Hierdie verslag word versprei as deel van pogings om die land se bio-sekuriteit op te skerp. Ruvasa se dr. Faffa Malan herinner veeartse asook landbouers dat alle aanmeldbare siektes ook by die plaaslike staatsveearts aangemeld moet word.
Vorige verslae is op www.ruvasa.co.za beskikbaar.
Die nuwe webtuiste van die Dieregesondheidsforum kan ook besoek word by www.nahf.co.za.
Die volledige verslag is hier beskikbaar.
Landbouers word gewaarsku om asb hul veiligheid op te skerp met die aanloop na die feestyd. Gedurende dié tydperk word daar 'n toename in ernstige geweld en eiendoms verwante misdade bespeur wat gewapende rowe (wat grootliks as plaasaanvalle geklassifiseer word) kan insluit. Die volgende veiligheids wenke word weereens onder landbouers se aandag gebring en hulle word versoek om asb ingeskakel te bly by die veiligheidstrukture binne die raamwerk van die Landelike Beveiligings Plan in hul area:
• Wees altyd oplettend, waaksaam en paraat;
• Moenie kontant by die woning aanhou nie;
• Oefen gebeurlikheidsplanne gereeld;
• Wees opgelei in die hantering van vuurwapens;
• Hou selfone gelaai en 'n ekstra selfoon, gelaai, versteek in woning;
• Maak gebruik van kameras (vooraf inligting van beweging om/in u woning is belangrik wat met u selfoon kan kommunikeer);
• Skakel in by plaaslike veiligheidstrukture;
• Woon plaaslike landelike beveiligings vergaderings asook vergaderings tussen die Polisie en landbouers op clustervlak by;
• Hou voortdurend kontak met u bure;
• Skerp kommunikasie op met 'n radio netwerk;
• Word deel van Whatsapp groepe (veiligheidsgroepe);
• Hou werkersprofiele van alle werkers en bewoners op plase op datum;
• Pas bewegingsbeheer toe vir besoeke op die plaas;
• Moenie onwettige immigrante in diens neem nie;
• Probeer roetine sover moontlik vermy;
• Vestig/behou goeie werksverhoudings met werkers – kry hul sover om inligting van kriminele aktiwiteite met jou te deel;
• Pas sleutelbeheer op die woning en voertuie toe. Moenie sleutels en/of spaar sleutels in voertuie laat nie.
Die VKB/VL Veiligheidslessenaar het die afgelope maand talle klagtes oor trae diens by Polisiestasies en/of gebrekkige mannekrag en voertuig beskikbaarheid hanteer. Van die klagtes wat veral uitgestaan het, was dat sekere beamptes nie sake van betreding of onwettige jag met honde met die nodige erns hanteer het nie. Verder was voertuie of personeel in talle voorvalle nie beskikbaar om by tonele uit te kom nie. Elkeen van hierdie klagtes is met die stasiebevelvoerders opgevolg, en waar nodig is die saak na cluster bevelvoerders verwys.
Die lessenaar moet wel meld dat sommige Polisiebeamptes weer so getrou was aan hulle werk dat hulle hulle eie voertuie gebruik het om landbouers in nood te hulp te snel. Vrystaat Landbou (VL) en ons strukture wil dié beamptes opreg bedank vir hulle getroue diens!
Die lessenaar wil graag aan landbouers uitwys dat 'n stelsel op alle vlakke van die Polisie ingestel is om tekorte aan voertuie en/of mannekrag aan te spreek, sowel as probleme met sake. 'n GOS is in elke cluster in die provinsie gestig wat 24 uur per dag funksioneer en wat voertuie, mannekrag en misdade in die cluster moet monitor.
Volgens inligting aan die VKB/VL Veiligheidslessenaar bevestig, moet die cluster 'n stasie wat nie oor die nodige voertuie en mannekrag beskik nie, behulpsaam wees met die nodige. Enige klagtes oor wanneer 'n voertuig nie beskikbaar is nie of 'n SAPD lid nie 'n klagte/toneel kan besoek nie, moet onder die aandag van die stasiebevelvoerder gebring word.
Indien hy nie dadelik reageer nie, dan moet die cluster bevelvoerder geskakel word. Enige klagtes wat nie op cluster vlak aangespreek kan word nie, moet dadelik met Genl. Gela self opgeneem word. Op aandrang van die SAPD se topbestuur is gevra dat landbouers dit nie moet aanvaar wanneer daar gemeld word dat daar nie 'n lid of voertuig beskikbaar is om hul van diens te wees op plaaslike/stasie/dorps vlak deur SAPD lede nie. Kontak u veiligheidsverteenwoordiger of die lessenaar indien u sukkel met sulke klagtes.
Die voorkoms van rooibek vinke in die Vrystaat is by Bethlehem, Petrus Steyn en Reitz aangemeld, en beamptes sal die areas binne die volgende week besoek om die kwessie aan te spreek.
Volgens 'n berig op Farmer's Weekly se webtuiste word landbouers versoek om enige broei- of telingsneste van rooibek vinke by die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye (DAFF) aan te meld sodat swerms beheer kan word.
Die onus rus op landbouers en grondeienaars om broeiplekke aan te meld, aldus Hoffie Joubert, Agri Noord-Kaap bestuurslid. "Volgens wetgewing moet die plekke aangemeld word, en ons versoek hulle om dit te doen. Die impak van vinke moet as 'n saak van dringendheid hanteer word."
Rooibek vinke is verantwoordelik vir aansienlik koring, giersaad en soghum verliese in Suid-Afrika. Volgens Louis Claassen, voorsitter van Graan SA se sorghum werkgroep, kom dit voor op dié verliese aan't toeneem is.
"'n Gemiddelde vink swerm kan opbrengste van 5ton/ha na 1ton/ha verminder. 'n Enkele swerm kan meer as die helfte van 'n blok sorghum in een dag verwoes. Dit is 'n ernstige probleem, en die bewyse is duidelik in die Koppies en Parys areas waar ek boer."
"Die probleem het vergroot aangesien grootskaalse graan produksie 'n konstante voedselbron vir die voëls geword het deur die jaar. Die departement is egter baie hulpvaardig om die voëls te help beheer," het hy aan Farmer's Weekly gesê.
Die departement is verantwoordelik vir die beheer van die voëls in terme van die Bewaring van Landbou Hulpbronne Wet 43 van 1983.
Die kontakbesonderhede vir die betrokke beamptes is:
Colin Burke - 082 451 4861
Luka Geertema - 082 457 3742
SunguSungu Gas het hulle aansoek vir prospekteringsregte in dele van die Oos-Vrystaat en KwaZulu-Natal onttrek. Dit volg na landbouers in die omgewings 'n forum gestig het om die aansoek teen te staan, en SunguSungu Gas hulle aansoek teruggetrek het kort voor die saak op 8 November 2016 in die hof sou verskyn. Landbouers het egter steeds die saak hof toe geneem sodat hulle kostes van SunguSungu verhaal kan word. In terme van die Mutouane aansoek, het die regter beveel dat die petroleum agentskappe se aanvanklike aanvaarding van die eksplorasie aansoek foutief was en dat die respondente die forum se regskostes moet betaal.
Intussen word gewag op terugvoer na 'n omvattende dokument met kommentaar oor hoekom Rhino Oil and Gas se aansoek vir prospekteerregte in die Oos-Vrystaat teengestaan word, op 14 Oktober 2016 ingehandig is. EnviroWorks het die dokument saamgestel, en landbouers het kapsie gemaak met behulp van 'n konsep dokument wat Vrystaat Landbou (VL) aan hul beskikbaar gestel het.
In hul kommentaar het EnviroWorks, wat deur VKB aangestel is, veral gefokus op Burgerlike Lugvaart Regulasies wat volgens die aansoek oortree sal word, asook op bepalings rondom 'n Brand Rampfonds.
Die volledige dokument wat op 14 Oktober 2016 ingehandig is, is hier beskikbaar. Onthou, jy benodig jou lidnommer as gebruikernaam en wagwoord om op die webtuiste in te teken.
Intussen het VL ook kennisgewing briewe van 'n aansoek van EIMS ontvang wat namens Tetra4 aan geaffekteerde partye gestuur is oor 'n kennisgewing van 'n omgewingsimpakstudie vir gas eksplorasie wat in die Virginia omgewing beplan word. 'n Openbare vergadering oor die aansoek word is 4 November 2016 by Tikwe River Lodge aangebied. Lees hier meer.
Prosesse rondom aansoeke van Afro Energy gaan ook voort. Afro Energy fokus op die areas van Vrede, Frankfort en Cornelia.
Die 2017 Jongboerkonferensie sal op Donderdag, 6 April 2017, in Bloemfontein plaasvind. Die konferensie se tema is:
Die jongboer in die globale mark
Tydens die konferensie se aandfunksie sal die wenner van die 2017 Vrystaat Landbou Jongboer van die Jaar kompetisie aangekondig word. Inskrywingsvorms vir belangstellendes is reeds beskikbaar.
Kliek hier vir die inskrywingsvorm.
Die sluitingsdatum vir inskrywings is 20 Januarie 2017.
Die Belastingwette Wysigingswetsontwerp, 2016 stel 'n nuwe anti-vermyding maatstaf in die konteks van lae-rente of rentevrye lenings aan trusts. Die doel is om die vermyding van belasting op geskenke en boedelbelasting aan te spreek deur middel van die oordrag van bates na trusts op leningsrekeninge.
Die nuwe artikel 7C van die Inkomstebelastingwet sal die rente uitgemaak ag as 'n skenking, en die skenker sal aanspreeklik gehou word vir skenkingsbelasting op die geagte skenking. Die volledige verslag is hier beskikbaar.
'n Jong opkomende landbouer van Lindley, Eric Ntlaba, is op 11 November 2016, tydens die Landbouskrywers Suid-Afrika se jaarlikse toekennings geleentheid, as 2016 se Nuwe Toetreder tot Kommersiële Landbou aangewys. Ntlaba het altyd geweet hy wou boer, maar na skool het hy hom gekwalifiseer in toerisme, waarna hy as hotelbestuurder gewerk het.
Cobus Wells (Absa Agribusiness), Magda du Toit (nasionale voorsitter van die Landbouskrywers SA), Eric Ntlaba, Gerhard Diederichs (Santam Landbou) en Kobus Steenekamp (Monanto SA)
Sy passie het hom gedryf om, terwyl hy by 'n hotelgroep in Polokwane gewerk het, naweke mentorskap van landbouers van Magaliesburg te ontvang om met varke te kon boer. Vandag besit hy sy eie plaas in die Oos-Vrystaat, en boer hy met 2300 varke. Hy verbou ook graan op die plaas, en het 'n meule waar hy sy eie voer produseer.
Die volledige verklaring is hier beskikbaar.
Vrystaat Landbou (VL) wil graag ons lede in kennis stel van die volgende personeel verandering:
Jacobus Stroebel het besluit om voltyds te gaan boer op hul familieplaas naby Rouxville. Hy het die afgelope 3 jaar en 6 maande as regsadviseur by VL gewerk. Gernie Botha sal vanaf 1 Januarie 2017 die regsadviseurpos beklee. Alle wetlike en regsaspekte van alle komitees kan na Gernie verwys word. Jacobus sal nog adhoc betrokke wees tot einde Februarie 2017 rondom munisipale aangeleenthede wat uitstaande is, asook die Lesothogrens saak wat in Februarie 2017 op appèl gaan.
Ons dank aan Jacobus vir sy insette by VL. Ons sien uit na sy betrokkenheid by georganiseerde landbou in die toekoms op welke wyse ook al.
'n Derde Veiligheidsberaad is die maand in die Vrystaat deur die VKB/VL Veiligheidslessenaar en die Polisie aangebied. Landbouers en die Polisie van die Smithfield Cluster het op 18 November 2016 op Rouxville om kwessies in dié cluster te bespreek. 'n Veiligheidsberaad word ook op 6 Desember 2016 op Warden gehou om kwessies in dié cluster te bespreek.
Die VKB/VL Veiligheidslessenaar sowel as die Wet en Orde Komitee van Vrystaat Landbou (VL) reël in samewerking met streeksveiligheidskoordineerders en streekkoordineerders, veiligheidsberade in clusters wat volgens die oudit van Landelike Veiligheids Plan uitgewys is as gebiede waar funksionele probleme ondervind word. Die berade word gehou met die fokus om 'n interaktiewe gesprek te fasiliteer tussen landbouers en die Polisie op grondvlak en in cluster verband. Die doel is om geïdentifiseerde probleme wat daadwerklik aangespreek moet word ten opsigte van polisierings funksies uit te wys, asook om oplossings te deel om die uitdagings wat bestaan te bowe te kan kom.
Die berade sal in Januarie hervat word, en landbouers word versoek om sodanige veiligheids berade by te woon aangesien dit 'n forum skep vir openlike gesprekke met die SAPD op stasie en cluster vlak sodat probleme geïdentifiseer kan word.
Landbouers sal per sms in kennis gestel en herinner word van sodanige berade by te woon. 'n Totaal van 5 veiligheidsberade is al reeds sedert verlede jaar in die provinsie aangebied.
Die VKB/VL Veiligheidslessenaar en Vrystaat Landbou se Wet en Orde Komitee wil landbouers graag in kennis stel dat die proses om aansoek te doen om as 'n reservis te dien, amptelik ge-open is. Volgens Agri SA het die Waarnemende Nasionale Kommissaris van die SAPD, Lt Generaal Phahlane, goedkeuring aan al die provinsies verleen om voort te gaan met die werwing van reserviste vir die Polisie vir die 2016/2017 finansiële jaar.
'n Inligtingsdokument, rakende die kriteria en aansoekprosedures vir voornemende persone wat wil aansoek doen om as 'n reservis oorweeg te word, word aan u beskikbaar gestel. Verder word 'n aansoekvorm en motivering vir die doel ook ingesluit.
Al die betrokke dokumentasie is hier beskikbaar. Onthou, jy benodig jou lidnommer as gebruikernaam en wagwoord om op die webtuiste in te teken.
Vrystaat Landbou (VL) wil graag ons lede aanmoedig om hierdie bepalings sorgvuldig te bestudeer en hulleself na behore oor die kwessie in te lig.
Ons deel graag die volgende inligting soos deur Agri SA saamgestel oor die hersiene algemene magtiging vir onttrekking en opgaring van water soos gepubliseer in die Staatskoerant van 2 September 2016:
Inligting wat in hierdie dokument gegee word:
1. Wat word gemagtig?
2. Van wanneer af en hoe lank sal die magtiging geld?
3. Hoe bepaal 'n gebruiker die volumes wat vir die gebruiker gemagtig is?
4. Wat moet 'n gebruiker doen om gemagtigde watergebruik uit te oefen?
5. Hoe verskil die magtiging van die vorige magtiging?
6. Wat moet gebruikers wat deur die verandering in die algemene magtiging geraak word,
7. Wat beteken die woorde wat hier gebruik word?
8. Waar kan meer inligting verkry word?
Die volledige inligting is hier beskikbaar. Onthou, jy benodig jou lidnommer as gebruikernaam en wagwoord om op die webtuiste in te teken.
'n Nuwe minimum loon vir huiswerkers tree vanaf 1 Desember 2016 inwerking en is van toepassing op huiswerkers in dorpe of stede vir die tydperk 1 Desember 2016 tot 30 November 2017.
Die aanpassings is in lyn met die Wet op Basiese Diensvoorwaardes wat ook gereël word deur die Sektorale Vasstelling. In terme van wetgewing word huiswerkers as kwesbaar geklassifiseer en vandaar die Sektorale Vasstelling wat op hulle van toepassing is.
In terme van die Sektorale Vasstelling is die minimum loon vir huiswerkers wat meer as 27 uur per week werksaam is as volg:
· Area A (meestal van toepassing op Metro areas) R 12.42 per uur, R 559.09 per week en
R 2422.54 per maand.
· Area B (areas wat nie in Area A genoem is nie) R 11.31 per uur, R 508.93 per week en
R 2205.17 per maand.
Huiswerkers wat 27 uur per week of minder werksaam is, se voorgeskrewe lone is as volg:
· Area A (meestal Metro areas) R 14.54 per uur, R 392.58 per week en R 1701.06 per maand.
· Area B (areas nie genoem in Area A) R 13.53 per uur, R 360.54 per week en R 1562.21 per maand.
Vir duidelikheid wat betref areas wat in Area A resorteer, word die volgende in die Vrystaat aangetref:
Mangaung Metro en Metsimaholo Munisipaliteit.
Alle ander areas resorteer dus onder Area B.
Huiswerkers sluit ondere andere in huishoudsters, tuiniers, kinderopassers, ens.
Die volledige lys van munisipaliteite en inligting van die departement is hier beskikbaar.
Ons deel graag die volgende inligting soos deur die SA Labour Guide gedeel in hulle 31 Oktober 2016 Nuusbrief:
Deur Judith Griessel, Griessel Consulting
Indien u van mening is dat proeftydperke in die arbeidsektor iets van die verlede is sal u ongelukkig weer daaroor moet dink. Daar word steeds van proeftydperke gebruik gemaak en in teenstelling met wat sommige van ons glo is dit wettig.
Wanneer word daar van 'n proeftydperk gebruik gemaak? Daar word van 'n voorwaardelike aanstellingskontrak gebruik gemaak om 'n werknemer op 'n proefbasis aan te stel ten einde die werknemer se prestasie tydens die proeftydperk te evalueer en verder seker te maak dat hy / sy instaat is om die werk teen die vereiste standaard te lewer.
'n Volledige opsomming is hier beskikbaar.
Pres. Jacob Zuma het gedurende September 2016 aangekondig dat 27 Desember 2016 tot openbare vakansiedag verklaar is in terme van Afdeling 2A van die Wet op Openbare Vakansiedae van 1994, (Artikel 36 van 1994.)
Vrystaat Landbou (VL) rig 'n versoek aan ons lede om hiervan kennis te neem. Maak asb seker dat dit in ag geneem word in terme van verlofbepalings vir die vakansieseisoen.
Die verklaring deur Pres. Zuma wat in die Staatskoerant van 14 Oktober 2016 gepubliseer is, is hier beskikbaar.