Molaotheo wa Rephaboliki ya Afrika Borwa: 6. Diprovense
Rephaboliki e na le diprovense tse latelang:
[Karolwana (2) e fetotswe ke karolo 1 ya Molao wa tokiso ya leshome le metso e mmedi ya Molaotheo wa 2005.]
Ha sebaka sa provense se ka hlwauwa botjha ka tokiso ya Molaotheo, Molao wa Palamente o ka nehelana ka metjha bakeng la ho laola tsa molao, tshebetso le ditlamorao tse ding le tse ding tsa ho hlwauwa botjha, nakong e loketseng.
Molao wa Palamente o hlalositsweng serapeng (a) o ka etswa le ho kengwa tshebetsong pele tokiso ya Molaotheo e ka kengwa tshebetsong empa mesebetsi e meng le e meng ya provense, thepa, ditokelo, ditshwanelo, maikarabelo kapa mekitlane e ka fetiswa feela ka dintlha tsa Molao oo ka mora hore tokiso ya Molaotheo e phethelwe.
[Karolo 103 e fetotswe ke karolo 1 ya molao wa tokiso ya leshome le metso e mmedi ya Molaotheo wa 2005.]
ho fetisa molaotheo wa provense kapa ho fetola molaotheo ofe kapa ofe o fetisitsweng ke yona ho ya ka dipehelo tsa karolo 142 le 143;
ho fetisa molao provenseng ya teng bakeng la provense mabapi le—
morero ofe kapa ofe o sebakeng sa tshebetso se ngotsweng Shejulung 4;
morero ofe kapa ofe o sebakeng sa tshebetso se ngotsweng Shejulung 5; le
morero ofe kapa ofe o ka thoko ho dibaka tseo tsa tshebetso, o abetsweng provense ka ho otloloha ke molao wa naha; le
morero ofe kapa ofe oo pehelo ya Molaotheo e nahanneng ka hore molao wa provense o phethwe; le
ho abela Lekgotla la Masepela provenseng eo matla a molao.
Lekgotla la ketsamolao la provense, ka qeto e tsheheditsweng ke pedi-borarong tsa ditho tsa yona, e ka kopa Palamente ho fetola lebitso la provense eo.
Lekgotla la ketsamolao la provense le tlangwa feela ke Molaotheo, haeba e fetisitse molaotheo wa provense, le ka molaotheo oo, mme e lokela ho sebetsa ka tsela eo, le meedi ya Molaotheo le molaotheo wa provense eo.
Lekgotla la ketsamolao la provense ho latela ntlha ya bohlokwa kapa e tsamaelanang le ho sebediswa ka botlalo matla mabapi le ntlha e lenaneng le Shejulung 4, ke ya maikemisetso o hle a molao mabapi le ntlha e lenaneng le Shejulung 4.
Lekgotla la ketsamolao la provense le ka kgothaletsa Sebokeng sa Naha molao o amanang le ntlha efe kapa efe e ka thoko ho bolaodi ba lekgotla la ketsamolao kapa ho ya ka Molao wa Palamente o okametseng molao wa provense.
105. Sebopeho le kgetho ya makgotla a ketsamolao a diprovense
Ho latela Shejulu 6A, Lekgotla la ketsamolao la provense le bopilwe ka basadi le banna ba kgethetsweng ho ba ditho, ho ya ka dipehelo tsa tsamaiso ya dikgetho—
e hlalositsweng ke molao wa naha;
sephetho ka kakaretso, ka tekanyo e lekanang ya boemedi.
Lekgotla la ketsamolao la provense le bopilwe ka ditho tse 30 le tse 80. Palo ya ditho e ka fapana provenseng ka provense, e sebetswa ka mokgwa o behilweng ke molao wa naha.
Tonakgolo le ditho tse ding tsa Lekgotla la Phethahatso la provense; mmoho le
basebeletsi ba mmuso bao mesebetsi ya bona e nyalanang le mesebetsi ya ditho tsa lekgotla la ketsamolao la provense mme ha ba ha etswa phatlalatso ya hore e nyalana le mesebetsi eo ke molao wa naha;
ditho tsa Seboka sa Naha, baromuwa ba ka mehla ba Lekgotla la Naha la Diprovense kapa ditho tsa Lekgotla la Masepala;
boramelato ba so ka ba ntshwa melatong ya bona;
Motho ya sa tshwanelang ho kgethelwa ho ba setho sa lekgotla la ketsamolao la provense ho ya ka dipehelo tsa karolo (1) (a) kapa (b) e ka nna ya eba nkgetheng wa lekgotla la ketsamolao ho ya ka meedi kapa maemo a thehilweng ke molao wa naha.
Motho o lahlehelwa ke botho ba hae ba lekgotla la ketsamolao ha motho eo—
a le siyo lekgotleng la ketsamolao ntle le tumello moo melao le ditaolo tsa lekgotla la ketsamolao di hlalosang tahlehelo ya botho; kapa
a tlohela ho ba setho sa mokgatlo o mo thontseng ho ba setho sa lekgotla laketsamolao.
Dikgeo tsa mosebetsi tse teng lekgotleng la ketsamolao di lokela ho tlatswa ho ya ka dipehelo tsa molao wa naha.
Pele ditho tsa lekgotla la ketsamolao la provense di ka qala ka mosebetsi wa tsona lekgotleng la ketsamelao, di lokela ho nka kano kapa boitlamo ba botshepehi mabapi le Rephaboliki le boikokobetso Molaotheong ho ya ka Shejulu 2.
108. Nako ya makgotla a ketsamolao a provense
Lekgotla la ketsamolao la provense le kgethelwa nako ya dilemo tse hlano.
[Karolwana (2) e fetotswe ke 1 ya Molao 4 wa 1999.]
Haeba sephetho sa dikgetho tsa lekgotla la ketsamelao la provense le sa phatlalatswa nakong e balletsweng karolong 190, kapa ha dikgetho di ka beelwa ka thoko ke lekgotla la molao, Mopresidente, ka phatlalatso, o tshwanetse hore a behe letsatsi le leng la dikgetho tse ding tse tshwanetseng ho tshwarwa matsatsing a 90 ka mora hore nako e fele kapa ka letsatsi leo dikgetho di ileng tsa behellwa ka thoko.
Lekgotla le ketsamolao la provense le ntse le na le matla a ho sebetsa ho tloha mohlang le qhalwang kapa ha nako ya lona e fela, ho fihlela pele ho letsatsi la dikgetho tsa lekgotla la ketsamolao le leng.
109. Ho fedisa makgotla a ketsamolao a diprovense pele nako e balletsweng e fela
lekgotla la ketsamolao le amohetse qeto ya ho fedisa ka tshehetso ya bongata ba ditho tsa yona; hape
dilemo tse tharo di fetile esale lekgotla la ketsamolao le kgethilwe.
ho na le sekgeo sa mosebetsi kantorong ya Tonakgolo; le ha
lekgotla la ketsamolao le hloleha ho kgetha Tonakgolo nakong ya matsatsi a 30 ka mora hoba sekgeo se hlahelle.
110. Kopano le dinako tsa phomolo
Ka mora dikgetho, kopano ya pele ya lekgotla la ketsamolao la provense e lokela ho dula ka nako le letsatsi le hlwauweng ke moahlodi ya kgethuweng ke moahlodi e moholo, empa e seng ka mora matsatsi a 14 phatlalatso ya dikgetho e entswe. Lekgotla la ketsamolao la provense le ka beha nako le bolele ba dikopano tse ding le dinako tsa phomolo.
[Karolwana (1) e fetotswe ke karolo 8 ya Molao wa tokiso ya botshelela ya Molaotheo wa 2001.]
Tonakgolo ya provense a ka bitsa kopano e ikgethileng ya lekgotla la ketsamolao la provense nako e nngwe le e nngwe ho ka tshohla dintlha tse ikgethileng.
Lekgotla la ketsamolao le ka ikgethela moo le batlang ho kopanela teng ka mehla.
Moahlodi ya thontsweng ke Moahlodi e Moholo o lokela ho ba modulasetulo wa dikgetho tsa Sepikara. Sepikara e tla ba modulasetulo dikgethong tsa Motlatsi wa Sepikara.
[Karolwana (2) e fetolwa ke karolo 9 ya Molao wa tokiso ya botshelela ya Molaotheo wa 2001.]
Lekgotla la ketsamolao la provense le ka tlosa Sepikara kapa Motlatsi wa Sepikara mosebetsing ka ho etsa qeto. Bongata ba ditho tsa lekgotla la ketsamolao di be teng ha ho nkuwa qeto eo.
Ho ya ka melao le ditaelo tsa yona, lekgotla la ketsamolao la provense le ka kgetha dithong tsa lona badulasetulo ba bang ho thusana le Sepikara le Motlatsi wa Sepikara.
Ka ntle haeba Molaotheo o hlalosang ka mokgwa mong—
boholo ba ditho tsa lekgotla la ketsamolao la provense bo lokela ho ba teng pele ho ka kgethwa Bili kapa phetolo ya Bili;
bonyane karolo e le nngwe-borarong ya ditho e lokela ho ba teng pele ho ka kgethwa taba efe kapa efe pele ho lekgotla la ketsamolao; mme
dipotso tsohle pele ho buisanwa ka tsona ke lekgotla la ketsamolao la provense di nahanwa ke boholo ba dikgetho tse entsweng.
Setho seo e leng Modulasetulo wa lekgotla la ketsamolao la provense a ke ke a kgetha empa—
o lokela ho etsa kgetho e fanang ka tharollo ha ho na le dikgetho tse lekaneng ka mahlakoreng a mabedi a potso; le
hore a ka etsa kgetho ha potso eo ho buisanweng ka yona e ka qetwa ka tshehetso ya dikgetho tsa bonyane karolo tse pedi borarong tsa ditho tsa lekgotla la ketsamolao.
114. Matla a makgotla a ketsamolao a diprovense
Ha le sebedisa matla a lona a ho etsa molao, lekgotla la ketsamolao la provense le ka—
115. Bopaki kapa lesedi le ka pela makgotla a ketsamolao
Lekgotla la ketsamolao la provense kapa komiti efe kapa efe ya lona e ka—
batla motho ofe kapa ofe kapa mokgatlo wa provense o tlalehe ho lona;
qobella, ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la ketsamolao kapa melao le ditaelo, motho ofe kapa ofe kapa mokgatlo o tsamaelanang le dimemo kapa tlhoko ho ya ka dipehelo tsa serapa (a) kapa (b); le
ho amohela diphethishene, boemedi kapa dithomelo tse tswang ho mang kapa mang ya di kgothaletseng.
116. Ditlhophiso tse ka hare, ditsamaiso le mekgwa ya makgotla a ketsamolao a diprovense
Lekgotla la ketsamolao la provense le ka—
lekanya le ho laola ditlhophiso tsa lona tse ka hare, ditsamaiso le mekgwa; le ho
iketsetsa melao le ditaelo tse tobaneng le merero ya lona ho ntse ho hopolwa boemedi le seabo sa demokrasi, boikarabelo, ponaletso le ho ba le seabo ha setjhaba.
Melao le ditaelo tsa lekgotla la ketsamolao la provense e lokela ho hlophisetsa—
ho thehwa, sebopeho, matla, mesebetsi, ditsamaiso le nako ya tshebetso ya dikomiti tsa lona;
ho ba le seabo ditshebetsong tsa lekgotla la ketsamolao le dikomiti tsa teng tsa mekga yohle e menyane e emetsweng lekgotleng la ketsamolao ka mokgwa o itshetlehileng le demokrasi;
ho elellwa moetapele wa mokga o nang le ditho tse ngata lekgotleng la ketsamolao jwalo ka Moetapele wa Kganyetsano.
Ditho tsa lekgotla la ketsamolao la provense le baromuwa ba ka mehla ba provense ba Lekgotla la Naha la Diprovense—
ba na le tokoloho ya puo ka hara lekgotla la ketsamolao le dikomiting tsa lona ho ya ka melao le ditaelo; mme
ba ke ke ba qoswa makgotleng a dinyewe tsa phedisano le a tsa bosenyi, ho tshwarwa, kapa ho senyeha ka lebaka la —
taba efe kapa efe eo ba e buileng, ba e hlahisitseng kapa ya romelwa ho lekgotla la ketsamolao kapa dikomiti dife kapa dife tsa yona; kapa
ntho e nngwe le e nngwe eo ba e buileng mme ya hlahiswa kapa ya romelwa ho lekgotla la ketsamolao kapa e nngwe le e nngwe ya dikomiti tsa yona.
Menyetla e meng le ditshireletso tsa lekgotla la ketsamolao la provense le ditho tsa lona di ka hlaloswa ka molao wa naha.
118. Ho fihlella setjhaba le ho kenya letsoho makgotleng a ketsamolao a provense
Lekgotla la ketsamolao la provense le lokela ho—
nolofatsa ho ba le seabo melaong le ditsamaisong tse ding tsa ketsamolao le dikomiti tsa lona; le
tsamaisa morero ka mokgwa o bonaletsang le ho tshwara dikopano tsa lona le tsa dikomoti setjhabeng, empa ho nkuwe mehato e utlwahalang—
ho laola ho fihlella setjhaba, ho kenyeletswa ho fihlella masedinyana, lekgotleng la ketsamolao le dikomiti tsa lona; le
Lekgotla la ketsamolao la provense le ka se qhelele setjhaba ka thoko ho kenyeletswa le masedinyana kopanong ya komiti ntle le haeba ho na le mabaka mme ho kgonahala ho ka etsa jwalo setjhabeng sa demokrasi.
e fedisa kapa e fokotsa kapa e nehelana tlohelliso, lekgetho le leng le le leng la provense, ditefello le ditlameho; le
Bili ya tjhelete e ka se sebetsane le dintlha tse ding, ntle le—
dintlha tse tlasa kabo ya tjhelete;
ho nehelana ka tumello ya tefiso kgahlano le Letlole la Lekeno la Provense.
Molao wa provense o lokela ho hlophisetsa tsamaiso eo ka yona lekgotla la ketsamolao la provense le ka fetolang Bili ya tjhelete ka teng.
[Karolo 120 e fetotswe ke karolo 3 ya Molao wa tokiso ya bosupa ya Molaotheo wa 2001.]
Tonakgolo ya provense e lokela ho ananela le ho saenela Bili e fetisitsweng ke lekgotla la ketsamolao la provense ho ya ka dipehelo tsa Kgaolo ena kapa ebang Tonakgolo a le lekgonono ka tumellano ya Bili, e kgutlisetswe lekgotleng la ketsamolao ho ya e hlahlobisisa.
a e fetisetse Lekgotleng la Molaotheo hore le etse qeto ka tumellano ya ho ba Molaotheong.
Haeba Lekgotla la Molaotheo le ka etsa qeto ka hore Bili e itshetlehile ka Molaotheo, Tonakgolo a e ananele mme a e saenele.
Ditho tsa lekgotla la ketsamolao la provense di ka kopa Lekgotleng la Molaotheo taelo e etsang Molao kapa karolo ya molao wa provense o be kgahlano le Molaotheo.
e lokela ho tshehetswa ke bonyane 20 phesente ya ditho tsa lekgotla la ketsamolao; mme
e etswe matsatsing a 30 a letsatsi leo Tonakgolo a e ananetseng ka lona mme a ba a saenele Molao oo.
Lekgotla la Molaotheo le ka laela hore Molao ohle kapa karolo ya ona eo e leng ntlha ya kopo ya dipehelo tsa karolwana (1) ha e na matla ho fihlela Lekgotla le etsa qeto ka kopo, haeba—
hona ho tla ba molemong wa toka; mme
haeba ha e a atleha Lekgotla la Molaotheo le ka laela hore bakopi ba lefe ditshenyehelo haeba kopo e ke ke ya atleha.
Bili e ananetsweng ya ba ya saenelwa ke Tonakgolo ya provense e tla ba Molao wa provense, e phatlalatswe ka pele mme e sebediswe ha e phatlaladitswe kapa nakong e latelang e lekanyeditswe ho ya ka Molao.
124. Poloko ya Melao ya provense
Kgatiso e saennweng ya Molao wa provense ke bopaki bo felletseng ba dipehelo tsa Molao oo, mme ho ba o phatlalatswe, e lokela ho nehelwa Lekgotla la Molaotheo hore e tle e bolokwe.
125. Bolaodi ba makgotla a phethahatso a diprovense
Bolaodi ba makgotla a phethahatso a provense bo matsohong a Tonakgolo ya provense eo.
Tonakgolo o sebedisa matla a bolaodi ba phethahatso hammoho le ditho tse ding tsa Lekgotla la Phethahatso, ka ho—
kenya tshebetsong melao yohle ya naha a lenaneng la Shejulu 4 kapa 5 ka ntle le haeba Molaotheo kapa Molao wa Palamente o ka hlalosa ka tsela e nngwe;
tsamaisong ya provense, molao wa naha ntle le a hlalositsweng lenaneng le Shejulung 4 kapa 5 ka ntle le haeba Molaotheo kapa Molao wa Palamente o hlalosa ka tsela e nngwe;
hokanya mesebetsi ya tsamaiso ya provense le mafapha a teng;
phethisa mosebetsi ofe kapa ofe o abetsweng ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo kapa Molao wa Palamente.
Provense e na le matla a bolaodi a phethahatso ho ya ka dipehelo tsa karolwana (2)(b) ho fihlela moo provense e nang le matla a taolo a ho ba le boikarabelo. Mmuso wa naha ho ya ka molao kapa ditsela tse ding, o tlameha ho thusa provense ho ntshetsa pele matla a provense a hlokehang ho phethisa ka botlalo le ka ho etsa mesebetsi ya bona e hlalositsweng karolwaneng (2).
Kgohlano efe kapa efe e mabapi le tsamaiso ya provense ho ya ka mosebetsi ofe kapa ofe e lebiswe Lekgotleng la Naha la Diprovense hore ho tle ho etswe qeto matsatsing a 30 a letsatsi leo ho builweng ka lona Lekgotleng.
Ho ya ka karolo 100, ho sebediswa ha molao wa provense provenseng ke matla a phethahatso a ikgethileng a provense.
126. Kabo ya mosebetsi
Setho sa Lekgotla la Phethahtso la provense se ka nna sa abela matla afe kapa afe mosebetsi o tlamehileng ho phethwa kapa ho etswa ho ya ka dipehelo tsa Molao wa Palamente kapa Molao wa provense, Lekgotleng la Masepala. Mosebetsi o—
lokela ho ba ka dipehelo tsa tumellano mahareng a setho se nepahetseng sa Lekgotla la Phethahatso le Lekgotla la Masepala;
lokela ho dumellana le Molao ho ya ka dipehelo tseo matla a nepahetseng kapa mosebetsi o tsamaiswang kapa o phethwang ka teng; mme
etsahala ka nako ya kgweletso ka Tonakgolo.
127. Matla le mesebetsi ya Ditonakgolo
Tonakgolo ya provense e na le matla le mesebetsi e abetsweng maemo ao ke Molaotheo le molao ofe kapa ofe.
fetisetsa Bili Lekgotleng la Molaotheo ho etsa qeto ka maemo a Bili ho ya ka Molaotheo;
epa pitso ya lekgotla la ketsamolao ho ba kopanong ya tshohanyetso hore ho tshohlwe ditaba tsa bohlokwa;
Lekgotla la ketsamolao la provense le tlameha ho kgetha mosadi kapa monna hara ditho tsa yona hore e be Tonakgolo ya provense kopanong ya yona ya pele ka mora dikgetho le ha ho hlokeha ho tlatsa sekgeo sa mosebetsi.
Moahlodi ya thontsweng ke Moahlodi e moholo o lokela ho ba modulasetulo ha ho kgethwa Tonakgolo. Tsamaiso e ngotsweng karolong A ya Shejulu 3 e sebediswa ha ho kgethwa Tonakgolo.
Dikgetho tsa ho kwala sekgeo sa mosebetsi wa Tonakgolo di lokela ho tshwarwa letsatsing le ka nako e behilweng ke Moahlodi e moholo empa ho se fete matsatsi a 30 sekgeo sa mosebetsi se hlahile.
[Karolwana (3) e fetotswe ke karolo 10 ya Molao wa tokiso ya botshelela ya Molaotheo wa 2001.]
Motho ya kgethetsweng ho ba Tonakgolo o lokela ho kena mosebetsing matsatsing a mahlano, ka ho ikana kapa a itlame ka botshepehi Rephaboliking le boikokobetso ba Molaotheo ho ya ka pehelo ya Shejulu 2.
Nako ya tshebetso ya Tonakgolo e qala mohlang a kenang mosebetsing mme e fele ha ho hlaha sekgeo kapa mohlang motho ya kgethetsweng ho ba Tonakgolo a kena tshebetsong.
Ha ho motho ya lokelang ho ba Tonakgolo ka makgetlo a fetang a mabedi empa ha motho a ne a kgethetswe ho kwala sekgeo ofising ya Tonakgolo, nako e pakeng tsa dikgetho tseo le dikgetho tsa Tonakgolo ya hlahlamang, ha e ballwe jwalo ka mosebetsi o mong.
Lekgotla la ketsamolao la provense, ho ya ka qeto e nkilweng ka kgetho e tsheheditsweng ya bonyane ditho tse pedi borarong, ho ka tloswa Tonakgolo mosebetsing ka tlasa mabaka a latelang—
Ha Tonakgolo e le siyo kapa e sitwa ho phetha mesebetsi ya maemo a Botonakgolo kapa nakong eo ho hlahileng sekgeo sa mosebetsi ofising ya Tonakgolo, mosebeletsi wa mmuso o tshwarela Tonakgolo marapo jwalo ka ha ho hlalositswe ka tlase:
Setho sa Lekgotla la Phethahatso se thontsweng ke Tonakgolo.
Setho sa Lekgotla la Phethahatso se thontsweng ke ditho tse ding tsa Lekgotla la Phethahatso.
Sepikara, ho fihlela lekgotla la ketsamolao le kgetha setho se seng sa lona.
Tonakgolo ya nakwana e na le boikarabelo, matla le mesebetsi ya Tonakgolo.
Pele a nka boikarabelo, matla le mesebetsi ya Tonakgolo, Tonakgolo ya nakwana e lokela ho nka kano kapa boitlamo ba botshepehi malebana le Rephaboliki le boikokobetso tlasa Molaotheo ka moo ho ngotsweng Shejulung 2.
Lekgotla la Phethahatso la provense le bopilwe ka Tonakgolo eo e leng hlooho ya Lekgotla le ditho tse seng ka tlase ho tse hlano mme di sa fete leshome ka palo tse thontsweng ke Tonakgolo hara ditho tsa lekgotla la ketsamolao la provense.
Tonakgolo ya provense ke yena ya thonyang ditho tsa Lekgotla la Phethahatso, ho ba abela matla le mosebetsi, mme o na le tokelo ya ho ba leleka.
Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso ya provense di na le boikarabelo mesebetsing ya phethahatso eo di e abetsweng ke Tonakgolo.
Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso ya provense di na le boikarabelo hammoho le ka bonngwe ba ikarabella ho lekgotleng la ketsamolao ka phethiso ya mesebetsi ya bona.
Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso ya provense di lokela ho—
sebetsa ho ya ka taolo ya Molaotheo le ha molaotheo wa provense o se o fetisitswe, le ka molao oo wa motheo; le
ho fa lekgotla la ketsamolao ditlaleho tse felletseng le tsa ka mehla ka merero eo ba e sebedisang.
Nakong eo ho tshwarwang dikgetho tsa lekgotla la ketsamolao tsa diprovense, Lekgotla la Phethahatso le ditho tsa lona di kgona ho sebetsa ho fihlela motho ya kgethilweng ho ba Tonakgolo a be a kena mosebetsing.
Pele ditho tsa Lekgotla la Phethahatso la provense di qala ho etsa mesebetsi ya tsona, di lokela ho ikana kapa ho itlama hore di tla ba le botshepehi Rephaboliking le ho ikokobeletsa Molaotheo ho ya ka Shejulu 2.
136. Boitshwaro ba ditho tsa Makgotla a Phethahatso
Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso la provense di lokela ho sebetsa ho ya ka taolo ya maemo a boitshwaro e balletsweng ke molao wa naha.
Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso tsa provense di se ke—
tsa etsa mosebetsi ofe kapa ofe oo ba ka putswang ka ona;
tsa phela ka mokgwa o sa dumellaneng le maemo a tsona, kapa tsa ikenya mathateng a hore ho be teng kgohlano mahareng a boikarabelo ba bona ba mmuso le maphelo a bona; kapa
Ka kgweletso, Tonakgolo e ka abela setho sa Lekgotla la Phethahatso—
tsamaiso ya molao ofe kapa ofe o abetswe setho se seng; kapa
matla afe kapa afe kapa mosebetsi oo molao o o beile matleng a setho se seng.
Tonakgolo ya provense e ka abela setho sa Lekgotla la Phethahatso matla afe kapa afe kapa mosebetsi wa setho se seng se siyo mosebetsing kapa se sa tsebe ho phethisa tshwanelo kapa ho phethisa mosebetsi oo.
ka ho nka boikarabelo mabapi le ditokelo masepaleng oo ka moo ho hlokahalang ka teng—
ho boloka maemo a bohlokwa a setjhaba kapa ho kgotsofatsa maemo mabapi le ho fana ka tshebeletso;
setho sa Kabinete se ikarabella ho tsa mmuso wa selehae; le
Lekgotla le tshwanetse ho shebisisa ho kena dipakeng nako le neko mme e nehelane ka dikgothaletso lekgotleng la phethahatso la provense ha ho kena dipakeng ho ntse ho tswela pele.
setho sa Kabiknete se ikarabella ho tsa mmuso wa selehae; le
lekgotla la ketsamelao la provense e amehang le Lekgotla la Naha la Diprovense;
phediso e etsahala matsatsing a 14 ho tloha letsatsing la kamohelo ya tsebiso ho lekgotla ntle le ha le behelwa ka thoko ke setho sa Kabinete kapa lekgotla pele nako ya matsatsi a 14 e fihla.
E bang masepala o sa kgone ho phethisa ditlamo tsa teng ho latela Molaotheo kapa molao ho dumella tekanyetso kapa metjha ya phahamiso ya lekgetho e hlokahalang bakeng la ditekanyetso, lekgotla la phethahatso la provense e amehang le tshwanetse ho nka bohato ka ho etsa bonnete hore tekanyetso kapa metjha e phahamisang lekeno e a dumelwa ho kenyeleditswe ho qhalwa ha Lekgotla la masepala le—
e bang masepala o tlola ditumellano tsa yona tsa ho nehelana ka ditshebeletso kapa ho fihlella ditumellano tsa teng tsa ditjhelete, lekgotla la phethahatso la provense e amehang le tshwanetse ho—
ho kenya tshebetsong leano le tobaneng le bokgoni ba masepala ho ka nehelana ka ditshebeletso tsa teng kapa ho fihlella ditshebeletso tsa teng tsa ditjhelete, ele—
ho dumela ditekanyetso tsa nakwana kapa metjha e phahamisang lekeno kapa metjha e meng le e meng e thusang leano la thuso ho ka nehelana ka ntshetsopele ya tshebetso ya masepala; kapa
e bang lekgotla la masepala le sa qhalanngwe ho latela karolo (b) ho nka maikarabelo bakeng la ho kenya tshebetsong leano la thuso ka mokgwa oo masepala o se nang ho kgona ho kenya leano la thuso tshebetsong ka tsela e nngwe.
matsatsi a supileng ka mora hore ho kena dipakeng ho qalelle lekgotleng la ketsamelao le amehang le Lekgotla la Naha la Diprovense.
Molao wa naha o ka laola ho kenngwa tshebetsong ha karolo ena, ho kenyeleditswe tsamaiso e thehilweng ke karolo ena.
[Karolo 139 e fetotswe ke karolo 4 ya Molao wa tokiso ya leshome le motso o le mong ya Molaotheo wa 2003.]
Qeto ya Tonakgolo ya provense e be e ngotsweng haeba e—
e na le ditlamorao tsa semolao.
Qeto e ngotsweng ke Tonakgolo e saenwe hape ke setho se seng sa Lekgotla la Phethahatso haeba qeto eo e ama mosebetsi o abetsweng setho seo se seng.
Dikgweletso, melao le disebediswa tse ding tsa melawana ya provense di lokela ho fihlellwa ke setjhaba.
Lekgotla la ketsamolao la provense le ka hlalosa mokgwa oo ka ona, le boholo boo, disebediswa tse hlalositsweng karolwaneng (3) di tlameha ho—
141. Ditlhahiso tsa ho se tshepe
Haeba lekgotla la ketsamolao la provense, ho ya ka kgetho e tshehetswang ke boholo ba ditho tsa yona le hlahisa tshisinyo ya ho se tshepe Lekgotleng la Phethahatso ho sa kenyeletswe Tonakgolo, Tonakgolo e lokela ho bopa Lekgotla botjha.
Ha lekgotla la ketsamolao la provense, le tshehetswa ke boholo ba ditho tsa lona, mme le hlahise tshisinyo ya ho se tshepe Tonakgolo, Tonakgolo le ditho tse ding tsa Lekgotla la Phethahatso di lokela ho itokolla mosebetsing.
Lekgotla la ketsamolao la provense le ka fetisa molaotheo wa provense kapa, moo ho hlokehang, le ka fetola molao oo wa motheo, haeba bonyane karolo ya pedi borarong ya ditho e dumellana le Bili.
Molaotheo wa provense kapa phetolo ya molaotheo, ha e a lokela ho ba kgahlano le Molaotheo, empa e ka fana ka—
sebopeho sa lekgotla la ketsamolao le la phethahatso le mekgwa ya ho phetha mosebetsi e sa tshwaneng le eo ho fanweng ka yona Kgaolong ena; kapa
mokgatlo, seabo, bolaodi le maemo a borena moo ho lokelang teng.
Dipehelo tse ngotsweng molaotheong wa provense kapa phetolo ya molaotheo ho ya ka dipehelo tse serapeng (a) kapa (b) tsa karolwana (1)—
di lokela ho nyalellana le maemo a karolo 1 le Kgaolo 3; mme
e se nehe provense matla afe kapa afe kapa mosebetsi o welang ka—
thoko ho matla le mesebetsi e abetsweng provense ke dikarolo tse ding tsa Molaotheo.
Ha lekgotla la ketsamolao la provense le fetisa molaotheo, kapa e fetola molaotheo, Sepikara sa lekgotla la ketsamolao o lokela ho fetisa tse ka hara molaotheo oo kapa phetolo ya molaotheo Lekgotleng la Molaotheo hore o tiiseletswe.
Ho se be dikahare tsa molaotheo kapa phetolo ya molaotheo e bang molao ho fihlela Lekgotla la Molaotheo le tiisa hore—
mantswe kaofela a dumellana le dipehelo tsa karolo 143.
145. Ho saena, phatlalatso le ho boloka melaotheo ya provense
Tonakgolo ya provense o lokela ho dumela, a be a saenele mantswe a molaotheo wa provense kapa phetolo ya molaotheo e tiiseditsweng ke Lekgotla la Molaotheo.
Mantswe a ananetsweng a ba a saenelwa ke Tonakgolo a lokela ho phatlalatswa Gazeteng ya Mmuso ya naha mme a sebediswe ka ona nako eo a phatlalatswang kapa nakong e tlang e tsamaelanang le molaotheo kapa phetolelo.
Mantswe a saennweng a molaotheo wa provense kapa phetolo ya molaotheo ke yona bopaki bo phethahetseng ba dipehelo tsa yona le, ka mora phatlalatso, lokela ho fetisetswa polokelong Lekgotleng la Molaotheo.
Kgohlang ya Melao
146. Dikgohlano pakeng tsa molao wa naha le wa diprovense
Karolo ena e sebetsa kgohlanong e pakeng tsa molao wa naha le wa provense o ka tlasa sebaka sa tshebetso se ngotsweng Shejulung 4.
Molao wa naha o sebetsa ka ho tshwana naheng kaofela, o tla hlakola molaong wa provense ha e meng ya maemo a latelang e ka phethwa:
molao wa naha o sebetsanang le merero e ke keng ya laolwa hantle ka molao o sebediswang ke diprovense tse fapaneng ka bonngwe;
ditabatabelo tsa naha yohle di qosa hore taba eo e sebetswe ka ho tshwana naheng yohle, mme molao wa naha o fana ka tshwano eo ka ho theha—
ho sireletsa kgwebo e akaretsang e mabapi le tsamaiso ya thepa, ditshebeletso, matlotlo le mosebetsi;
tshireletso ya tikoloho.
Molao wa naha o okametse molao wa provense haeba molao wa provense o ikemiseditse ho thibela ketso e ka bang ha e amohelehe ya provense—
tse ka sitisang moruo, bophelo bo botle le tshireletseho ya provense e nngwe kapa ya naha ka kakaretso; kapa
Molao wa provense o okametse molao wa naha haeba karolo (2) kapa (3) e sa sebetse.
Molao o entsweng ho latela Molao wa Palamente kapa Molao wa provense o ka sebetsa feela e bang molao oo o ananetswe ke Lekgotla la Naha la Diprovense.
Ha Lekgotla la Naha la Diprovense le sa etse qeto matsatsing a 30 kopanong ya yona ya pele molao o fetiseditswe ho yona, molao oo o tshwanetse ho nkuwa o dumetswe ke Lekgotla.
Haeba Lekgotla la provense le sa amohele molao o hlaloswang karolwaneng (6), matsatsing a 30 le entse qeto, le tshwanetse le lebise mabaka a ho se amohele molao ho bolaodi bo lebisitseng molao oo ho lona.
Haeba ho teng kgohlano pakeng tsa molao wa naha le pehelo e itseng ya molaotheo wa provense mabapi le—
morero oo ka ona Molaotheo ona o hlokang kapa o hopotseng ho phetisa molao, molao wa naha o fetisa pehelo eo e amehang ya molaotheo wa provense; kapa
bonamodi ka molao wa naha, tlasa dipehelo tsa karolo 44 (2), molao wa naha o tla okamela pehelo ya molaotheo wa provense; kapa
morero o dibakeng tsa tshebetso tse badilweng Shejulung 4, karolo 146, e sebetsa jwalo ka ha eka pehelo e amehang ya molaotheo wa provense, ke molao wa provense o bolelwang karolong eo.
Molao wa naha o bolelwang karolong 44 (2), o okametse molao wa provense tabeng ya merero e bolelwang dibakeng tsa tshebetso tse Shejulung 5.
148. Dikgohlano tse ke keng tsa rarollwa
Moo ngangisano ka kgohlano e ke keng ya rarollwa ke lekgotla, molao wa naha o okametse wa provense kapa molaotheo wa provense.
149. Boemo ba molao bo entsweng bo se na matla
Qeto ya lekgotla e reng molao o okametseng o mong ha e etse hore molao o okametseng e se hlole o ba le matla, feela molao oo o tla dula o sa sebetse, ha feela kgohlano e ntse e le teng.
Home Molaotheo wa Rephaboliki ya Afrika Borwa 6. Diprovense