Krisis in Turkye is slegte nuus vir almalFoto: AP Photo/Emrah Gurel Sedert die begin van 2018 het die Turkse geldeenheid, die lira, reeds 40% van sy waarde verloor. ŉ tweede groot Turkse maatskappy moes onlangs aankondig dat hulle nie meer by magte is om hul skuldverpligtinge na te kom nie en dat hulle ’n herstrukturering van skuld ondersoek. Nog ’n groot maatskappy het onlangs dieselfde pad gestap. Die Turkse ekonomie is in groot moeilikheid. Die land se regering en privaat sektor het oor die afgelope dekade baie skuld gemaak terwyl die sentrale bank rentekoerse laag gehou het. Donald Trump se besluit om sanksies en invoertariewe teen Turkye in te stel, het die damwal wat reeds vir maande krake toon, laat breek. ’n Uiters swak lira kan aanleiding gee tot ’n skuldkrisis wat binne die volgende paar weke die sewentiende grootste ekonomie in die wêreld op sy knieë kan dwing. Turkye word ook deur wesenlike politieke uitdagings in die gesig gestaar. Die ekonomiese en politieke probleme staan in verband met mekaar. Die Turkse president Recep Tayyip Erdoğan het reeds ’n paar jaar gelede besluit om ten alle koste groter mag in sy land te bekom. Die eerste stap was om verlede jaar tydens ’n referendum die land se grondwet te verander. Hy het in ’n eensydige veldtog, gedryf deur staatsfondse en die manipulasie van staatsbesteding en monetêre beleid, daarin geslaag om 51% van die stemme te kry. Die tweede stap was om vanjaar se presidentsverkiesing te wen. Ook daarin was hy geslaagd nadat die meeste onafhanklike media-instellings, burgerlike bewegings en opposisieleiers suksesvol uitgeskakel is. Turkye se politieke probleme het ook ’n buitelandse kleur. Vir dekades was die land ’n bondgenoot van die Weste, onder meer as lid van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie. Verskeie Westerse lande het oor die jare ’n sterk militêre teenwoordigheid in die suide van Turkye opgebou waar ’n lugmagbasis gedeel word. Sowat 5 000 Amerikaanse soldate is by die lugmagbasis gestasioneer. Oor die afgelope paar jaar het ons egter gesien hoe Erdoğan keer op keer teen die Weste uitgevaar het en lelike geskilpunte met lande soos Duitsland, Nederland en Amerika ontstaan het. Die huidige geskil met Amerika gaan oor die onwettige aanhouding van ’n Amerikaanse pastoor in Turkye. Die man word deur Erdoğan daarvan beskuldig dat hy persone wat in 2016 ’n staatsgreep in Turkye probeer uitvoer het, bygestaan het. Geen behoorlike verhoor het egter nog plaasgevind nie. Ná mislukte onderhandelinge tussen Amerika en Turkye oor die vrylating van die prediker, het Trump hard met sanksies en invoertariewe reageer. Trump se optrede het met meer as die aangehoude prediker se saak te make – hy wou ’n duidelike boodskap aan Erdoğan stuur dat Amerika se geduld besig is om op te raak met Turkye. Intussen hou Erdoğan aan met dreig teen die Weste en plaas al sy hoop op sy vriendskap met China, Rusland en ander sukkelende opkomende lande soos Suid-Afrika. Die huidige Turkse krisis skep wesenlike ekonomiese uitdagings vir ontwikkelende lande soos Suid-Afrika, skep nuwe vrae oor die migrantekrisis in Europa en kan tot meer onstabiliteit in die Midde-Ooste aanleiding gee. ’n Onderhandelde skikking tussen Erdoğan en Westerse leiers, veral Trump, is nou nodig.