Hervorming kan weer lewe in mynboubedryf blaasFoto: Wilhei/Pixabay.com Suid-Afrika se mynboubedryf kan weer floreer mits die berugte regulatoriese raamwerk vir die sektor hervorm word. Tegelykertyd sal daar ook verandering moet plaasvind op die terreine wat die ekostelsel van die mynboubedryf vorm soos elektrisiteitsvoorsiening, spoorwegnetwerke en selfs onderwys wat die kritiese vaardighede vir die bedryf moet verskaf. Dit was van die bevindinge in die jongste @Liberty-verslag van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIVR) wat die toekoms van die plaaslike bedryf onder die vergrootglas geplaas het. “As mynbou nie meer die grondslag en ruggraat van die Suid-Afrikaanse ekonomie is nie, bly dit steeds minstens ŉ baie belangrike bydraer tot die land se vooruitsigte. “Met ŉ multimiljoen rand se skatkis van minerale is daar die potensiaal – in teorie – vir ŉ oplewing in dié bedryf,” sê Terence Corrigan, projekbestuurder by die SAIVR en skrywer van dié verslag. Corrigan meen as daar erns is met die uitbou van die mynboubedryf in die land sal dit aksie vereis op verskeie terreine wat binne die beheer is van die bedryf en die regering. Die soort hervorming wat hier moet plaasvind moet ook volgens hom op die volhoubaarheid van die bedryf fokus. Die belang van die bedryf vir die nasionale ekonomie word onderstreep deur die feit dat mynbou-aktiwiteite die ekonomiese anker van vier provinsies in die land vorm. Mynbou dra tussen 20% en 30% by van die totale ekonomiese uitsette van die Noordwes, Noord-Kaap, Mpumalanga en Limpopo. Die mynboubedryf is selfs nog belangriker vir die ekonomieë van talle landelike dorpies in die provinsies. Mynbou bly ook ŉ belangrike bron van belegging. Volgens die verslag het die Suid-Afrikaanse Reserwebank gesê die bruto vaste kapitaalvorming wat in mynbou en steengroewe verteenwoordig word, het in 2018 sowat R91,1 miljard beloop. Dit is gelykstaande aan sowat 10,3% van die totale ekonomie. Daarbenewens vorm die uitvoer van minerale ŉ kwart van die Suid-Afrikaanse handelsware wat dit krities vir die lans se buitelandse valuta-verdienste en makro-ekonomiese gesondheid maak. Ongeveer ŉ vyfde van alle buitelandse beleggings in Suid-Afrika is in die mynbedryf. “Mynbou balanseer eintlik in ŉ sekere sin die land se boeke. Tog is die bedryf gespanne en alle aanduidings vir die toekoms is nie bemoedigend nie. “Daar moet dringend aandag aan die regulatoriese struikelbokke in die mynboubedryf gegee word, maar dit is onwaarskynlik dat dit genoeg sal wees om vir ŉ herlewing in die bedryf te sorg,” sê Corrigan. Luidens sy verslag het die talle breër bestuurs- en maatskaplike kwessies ook ŉ daadwerklike invloed op die bedryf en dit dra by tot die bedryfskoste van mynbou in die land, asook of mynboumaatskappy hulle bedrywighede hier sal wil kom vestig. Corrigan sê verder indien daar nie aandag gegee word aan infrastruktuur in die land nie, kan dit die ommekeer in die bedryf voorkom en bydra tot ŉ afname in mynbou-aktiwiteite in die land. Nog ŉ voorbeeld wat tans beleggers afskrik in die sake-omgewing is die regering se verbintenis tot ŉ onteieningsproses sonder vergoeding. Corrigan wys daarop dat terwyl onteiening sonder vergoeding nie nou ŉ groot bekommernis vir die bedryf is nie, kan dit in die toekoms wel ŉ impak hê want ŉ depressiewe sakeklimaat sal beslis nie aantreklik vir enige belegging wees nie. “In so ŉ depressiewe klimaat sal dit ook nog moeiliker wees om voordele uit enige mynboubeleggings te kry. “ŉ Reusagtige verantwoordelikheid rus op die regering se skouers. Die regering moet verseker dat die verskillende elemente van die breër ekonomiese en maatskaplike ekostelsels wat dit moontlik maak vir sakeondernemings om te floreer minstens aan die minimumstandaarde voldoen.” Corrigan sê dit behels uiteenlopende gebiede soos onderwys, gesondheidsorg, polisiëring, paaie, elektrisiteit en selfs watervoorsiening. “ŉ Basiese vlak van funksionaliteit en bekwaamheid van die staat is soveel belangriker as daar in gedagte gehou word dat die Suid-Afrikaanse owerhede bewustelik probeer om hierdie verantwoordelikhede vir die staat te hou en dikwels agterdogtig oor insette van elders is.”