PressReader - Beeld: 2016-05-24 - Ek is steeds ’n A­fri­ka­ner
Ek is steeds ’n A­fri­ka­ner
Beeld - 2016-05-24 - Kommentaar - Fran­cois Bek­ker van Lynn­wood skryf:
Die dis­koers in Beeld oor A­fri­kaans en sy men­se het dié vraag by my ge­ak­ti­veer: Durf ek my nog ’n A­fri­ka­ner noem? ’n Ek­sis­ten­si­ë­le eer­der as ’n po­li­tie­ke vraag.
Is breë kon­sen­sus oor die ver­naam­ste mer­kers van A­fri­ka­ner­skap moont­lik? Oor­weeg in hier­die ver­band die cli­chés en kon­tem­po­rê­re werk­lik­he­de van hul­le wat na hul­self as A­fri­ka­ners ver­wys.
As ek aan die A­fri­ka­ner­cli­ché van rug­by, braai­vleis en Chris­ten­skap moet vol­doen, sal ek te lig be­vind word. Boe­re­kos en ka­kie? Is piz­za nie dees­dae ons sta­pel­voed­sel nie? En A­me­ri­kaan­se kits­kos. Eet­ge­woon­tes en kle­re­drag is dees­dae u­ni­ver­seel, nie u­niek nie.
Mi­tes en ’n ge­deel­de his­to­rie­se be­wus­syn is be­lang­rik. Wie my hel­de en skur­ke by­voor­beeld is. ’n Zoe­loe kan hom nie skaam vir die wan­da­de van ’n Eu­ge­ne de Kock nie. A­part­heids­mis­da­de is my ver­leent­heid. Wat eg­ter kon­struk­tief saam­snoer, is ge­deel­de gees­tes­goe­de­re – let­ter­kun­de, kuns, mu­siek, i­de­a­le en dro­me.
Die an­der be­lang­ri­ke mer­ker is taal – in die in­klu­sief­ste sin van die woord. ’n Dui­de­lik her­ken­ba­re taal­ge- meen­skap wat nie op grond van ras of ge­loof uit­sluit nie. Ek dink en droom in A­fri­kaans. Ek lees, kyk en luis­ter goeie A­fri­kaans.
Wat A­fri­kaans be­tref eg­ter die vol­gen­de be­ly­de­nis: met sy po­li­tie­ke ba­ga­sie, die on­se­ke­re taal­toe­koms in die on­der­wys en met glo­ba­li­se­ring in ge­dag­te is my kin­ders in ’n En­gel­se pre­pri­mê­re skool met die voor­uit­sig op ’n En­gels­ta­li­ge skool­loop­baan. Kul­tu­re­le self­moord?
Ver­al twee as­pek­te pro­ble­ma­ti­seer A­fri­ka­ner­skap ver­der. Die ver­lies aan po­li­tie­ke mag en krim­pen­de ge­tal­le. Wat dit ver­er­ger, is ’n nei­ging by baie A­fri­ka­ners om la­er te trek. Die o­ën­skyn­lik slim skep­ping van kul­tu­re­le en­kla­ves stig­ma­ti­seer A­fri­ka­ners as ver­kramp.
Uit­ein­de­lik ver­on­der­stel A­fri­ka­ner­skap ver­skil­len­de din­ge vir ver­skil­len­de men­se. Vrye as­so­si­a­sie en in­di­vi­du­e­le keu­ses moet ge­re­spek­teer word. So be­skou is ek ’n A­fri­ka­ner om­dat ek my daar­mee as­so­si­eer. Ek ver­kies eg­ter sim­bo­lie­se en gees­te­li­ke ver­rui­ming of ver­an­de­ring ter wil­le van aan­pas­sing en oor­le­wing bo stag­na­sie rond­om die i­dee van i­den­ti­teit. Soos Bart Nel sê: Al lyk dit nie vir an­der so nie, ek is nog hy.