Op Yzerfontein is die versoeking groot om in ’n seilstoel onder ’n sambreel weg te dommel en eers weer op te staan die dag voordat die skool begin. François Haasbroek gaan loer wat jy nog alles op dié Weskusdorp kan doen.
As kind was Stilbaai ons gesin se Desemberbestemming. Ek het met my eie oë gesien hoe dié klein kusdorp in ’n paar jaar uit sy nate bars, en verkeersknope en winkelsentrums aan die orde van die dag is. Die dorp het ’n opbloei beleef.
Maar hierdie storie gaan nie oor Stilbaai nie. Op ’n kaart van Yzerfontein sien ’n mens dis ook ’n dorp wat skielik groot geraak het: Die ou dorp skaar hom by die hoofstrand met nuwe uitgestrekte woonbuurte wat soos traliewerk op die landskap verder weg lê. Die nuwe deel lê in ’n smal strook langs die kus sodat elke strandhuis ’n see-uitsig het. Van die strandhuise se verf is nog nat.
Die mense is plat op die aarde en gasvry – jy bestel een keer ’n koffie en die volgende oggend weet die kelner hoe jy jou flat white of cappuccino drink. Dis ’n dorp sonder fieterjasies met sy deure wawyd oop.
En vir Kapenaars is Yzerfontein om die draai (skaars 95 km). As jy op ’n Vrydagmiddag ná werk uit die stad vertrek, is jy vroeg genoeg by jou selfsorghuis dat jy klaar gebraai is vóór die kinders honger raak. En môreoggend as jy langs die see gaan stap, wink Tafelberg in die verte.
Dit strek van Yzerfontein af noord tot by Tsaarsbank in die Weskus- nasionale park. Hoe ver is 16 myl? Dis 27 km! Ek kyk noord. Die uitgestrekte strand verdwyn in daai dynserigheid wat jy langs die see kry; hier en daar sien ek ’n swart spikkel; ander stappers wat vroeër as ek opgestaan het.
Ek is lus vir ’n “makliker” wandeling en mik suid na die begin van die Schaapeilandroete – dis net 2 km.
Die paadjie loop ook kuslangs, maar meestal oor klip en rots verby ’n paar baaitjies, visvangkolle en riwwe. Die eerste rif wat jy kry nadat die sand klip raak se naam is Koeskatgat; wees op die uitkyk vir ’n kolonie dassies.
’n Paar kiekies later stap ek verby Die Vishuis waar ek vinnig inloer vir ’n geselsie met die toerismebeampte, Lin Coetzee. Die Vishuis is die oudste gebou op Yzerfontein en ook die toerismekantoor.
Lin het grootgeword op ’n plaas buite die dorp. “Die lewe het my vir ’n ruk Namibië toe gevat,” vertel sy. “Maar ek het my pad weer hierheen gevind. Ek het Yzer te veel gemis.”
Sy vertel wat ’n mens alles in en om die dorp kan doen. “Weet jy, jy moet by Jojo Pottery aangaan. Dis uniek,” sê sy terwyl sy na ’n visitekaartjie soek.
Terwyl ons koffie drink, steek nog ’n toeris sy kop by die deur in en vra waar hy kan gaan blomme kyk.
Yzerfontein is nie die eerste plek wat opduik wanneer jy aan blomme dink nie, maar dis ’n klipgooi van ’n paar gewilde blomkykplekke. Lin beduie hoe om by die Weskus- nasionale park te kom.
Lin stap saam voordat ek weer op die Schaapeilandroete klim. “Kom kyk gou eers hier,” beduie sy terwyl sy soek na ’n plant in Die Vishuis se rotstuin. “ ’n Bruin blom?” sê-vra sy. Met die eerste oogopslag lyk die blom vrek en verlep. Maar kyk van nader en dis duidelik nog springlewendig – dis ’n inkpotjie.
Eintlik moet die plek se naam Nou-en-dan-’n-eiland wees. ’n Smal strook land verbind die “eiland” met die vasteland, wat dit tegnies ’n skiereiland maak.
Maar met hoogwater is dit ’n eiland. Ek stap oor en gaan sit op ’n bankie en kyk oor die see. Volgens Lin is dit ’n goeie kol om te soek na walvisse wat tussen Julie en Oktober teen die kus langs dobber.
Hou ’n oog op die gety. As jy teen hoogwater nie terug is op die vasteland nie, sit jy vas hier vir die aand (sonder enige piña colada).
Die opsigter laat ons toe om te gaan rondstap en inderdaad – elke staanplek en oop stukkie gras is oortrek met ’n geel kombers magrietjies. Dankie, David.
“Ons was stadsmense,” vertel Jo. “Dit het net te veel geraak. Meer as ’n dekade gelede het ek en my man ons lewe in die stad opgepak en na die kleinhoewe getrek.
“Ons dink daaraan om uit te brei,” vertel Derick terwyl hy ses proeglasies skink. Elke bier het ’n naam eie aan die kontrei, al moet jy soms die storie agter die storie ken. Pale Whale, Yzerbru se ligte bier, het sy naam gekry toe hier ’n walvis op die strand uitgespoel het. Hier’s ook Blonde Babe, Little Black Betty, West Coast Weiss en natuurlik Lockdown Lager.
Arno verduidelik die proses, die fyn nuanse van temperatuur en tydsberekening, die gehalte van die mout, graan, gis en water... en hy hanteer die instrumente met die presiesheid van iemand wat ’n bom ontlont. Dié twee praat oor bierbrou soos ’n kunstenaar oor ’n kunswerk. En jy proe dit in die bier.
Maar vir nou is dit ’n rustige plek om jou stadsmuis-meisiekind die see te wys. En wat maak Essie toe ek haar voetjies in die water sit? Begin huil natuurlik – ook sy weet nou die Weskus se water is ysig!
By die Beaches Restaurant betaal jy vir die uitsig oor die hoofstrand. Probeer die seekoskerrie (R179).
Koop jou koffie by Boeretroos in Lutie Katzstraat. Op Maandae, Woensdae en Vrydae is vetkoeke op die spyskaart – ook ’n vetkoekburger (R57). As jou vetkoektydsberekening nie uitwerk nie, is’n gewone burger (R83) nie ’n slegte troosprys nie.
Die Strandkombuis is een van die gewildste trouvenues in die Weskus. Op Vrydae en Sondae hoef jy nie te trou om hier te kom eet nie. Die eetplek is onder ’n tent teenaan ’n soutpan waar flaminke en ander watervoëls lawaai. En as jy oor die duin langs die tentstap, is jy op die strand. Vrydae is hier ’n pizza-buffet (R165p.p., R75 vir kindersjonger as 12), en Sondae ’n seekosbuffet (R320 p.p.; R170 vir kinders).
Net ’n duin skei die woonwapark van die strand, en jy kan van hier af stap na die winkels en restaurante. Hier is 121 staanplekke, no. 25 is ons gunsteling – naby die see en lekker privaat.
Dit kan goed koud raak langs die Weskus, en as die wind buite loei wil jy ’n ordentlike kaggel aansteek. Elkeen van die vier gesellige en suite-kamers (slaapplek vir 2 tot 4 mense) het ’n kaggel, en dis stapafstand van die see af.
Hier is 27 pas opgeknapte en suite-kamers in ou visserhuisies.Dubbelkamers en gesinskamers is beskikbaar. Die huisies is knus maar gemaklik, en selfs die eenhede wat ’n muur deel het elk sy eie stoep met genoeg privaatheid. Hier is ’n gemeenskaplike braaiplek. Waar? Draai by die Strand-kombuisbord regs af soos jy by die dorp inry. Volg die grondpad tot by die restaurant.
Wat nog? By die nuwe Spar kan jy enigiets koop wat jy in die stad vergeet het. Hier is selfs ’n koffiewinkel en soesji-toonbank. Loer in by Vita Nova Delicatessen in Lutie Katzstraat vir die beste plaaslike produkte – van tuisgemaakte salami tot ’n verskeidenheid kase, olywe en konfyte.