Laat hormone jou so kóóp? | SARIE
Laat hormone jou so kóóp?	deur Riette Rust
"Jy is boonop vir 'n rukkie verlos van die 'ekonomie' van die alledaagse lewe waar jy so dikwels gee en nie kry nie," sê dr. Desmond Painter, senior lektor van die departement sielkunde aan die Universiteit Stellenbosch. Deur te koop 'kry' ons. "Dit gaan dan oor wat jy wil hê, nie oor wat jy nodig het nie," sê Desmond. "Dit op sigself is nie noodwendig sleg nie, want ons spreek 'n slag ons begeertes eerder as onsbehoeftes aan."
Maar hoekom juis inkopies en nie iets soos draf nie? Ons leef in 'n tyd van onmiddellike behoeftebevrediging, verduidelik sy. Advertensies beloof ons lewe sal beter wees as ons byvoorbeeld'n spesifieke parfuum koop. Jy geniet terselfdertyd die uitkomkans saam met vriende. "Wie wil in elk gevalgaan draf as jy kan shop en lunch?" vra Elmarie.
* Moenie koop wanneer jy "af" voel nie. Jy is dalk woedend, gespanne, depressief of gefrustreerd.
* As jou hormone deurmekaar is, eien jou emosies en doen iets konstruktiefs daaraan, sê Elmarie Claassens, sielkundige. "Huil, doen matige oefening, kuier saam met vriende, en as dit móét: Koop op rekening sodat jy onnodighede kan terugneem."
* Beleef die euforie van koop op ander maniere "Eet brandrissies, raak verslaaf aan realistiese,
positiewe denke, doen oefening waarvan jy hou, kry gereeld orgasmes, eet sjokolade, lag baie, giggel selfs soos 'n kind," sê sy. * Neem jou man saam winkels toe. Die Amerikaanse navorsingsmaatskappy Envirosell het bewys dat jy baie minder tyd in die winkel deurbring as 'n man by is.
* Pasop vir internetinkopies. Dis gerieflik en voel minder werklik as in winkels.
* Moenie dat die items op rakke naby die kasregister jou op impuls laat koop nie.
Maar as jy jou aankope nie kan bekostig nie en nie kan ophou nie, kan jy dalk aan obsessief-kompulsiewe versteuring ly. 'n Oormatige gekopery kan ook een van die simptome van bipolêre gemoedstoornis wees.
Kry sielkundige/psigiatriese hulp.
"EK GRYP EN BETAAL!"
"Ek kom baie keer tuis met klere waarvan die grootte op die hanger van die werklike grootte verskil. Of die skoene pas nie, want ek was te lui om hulle aan te pas," vertel sy. Petro is gek na uitverkopings. "Ek dink altyd ek gaan dié klere dra, maar dan hang dit maklik twee seisoene in my kas, soms nog met pryse aan. En ek het nou eers agtergekom uitverkopingklere is dít wat min mense wil hê!"Wanneer Petro ná 'n koopsessie tuiskom, is sy gefrustreerd, "want dan besef ek die klere waarmee ek ure in my hande gestaan, maar nie gekoop het nie, is nou vir altyd nie myne nie".Kos word sonder lysies gekoop en só het sy al altesame 12 blikkies mielies gehad. Sy besit ook "sowat 90" resepteboeke. "Nie dat my gesin soos konings eet nie. Ek het ontdek 'n mens moet die kos self maak!"
"DIS DIE LEKKERSTE DING!"
Die gedagte dat grimering, klere of skoene haar mooier gaan laat lyk en die vrees dat sy 'n item nie weer gaan kry nie, laat haar koop. Sy geniet ook die "ritueel van shopping". Die rondloop, die koffie drink. "Baiekeer sal ek items uit verskillende winkels in my kop by mekaar sit. Só loop en dink ek heeltyd," sê sy. Sy vergeet maklik wat sy pas bestee het. Dan troos sy haarself deur te sê sy het die duur gesigroom nodig gehad, want "my vel is belangrik en ek betaal dit mos af ". Die rooi uitverkopingplakkers wat goedkoper juwele aandui, maak haar besonder opgewonde. "Ek oortuig myself dat ek vier paar oorbelle kan koop, want dis mos op sale."
Haar swakste kopie was 'n pienk strykystertjie vir reisdoeleindes. "Ek het dit nog nooit ingepak nie en glo ook nie ek sal stryk terwyl ek met vakansie is nie."
Vroue bestee sowat 3 jaar van hul lewe aan inkopies (studie het dit bewys)
"EK HET 36 PAAR JEANS BESIT"
"DIE EUFORIE VAN DIE OOMBLIK DRA 'N MENS"
Status en identiteit Jy moet tog "reg" koop om 'n bepaalde status en identiteit te kan handhaaf. Begeerte Die verskeidenheid van produkte en hoe hulle verpak en bemark word, beloof om begeertes te vervul. "Hierdie begeertes het toenemend te make met beeld en lewenstyl, nie soseer met nut nie," sê Desmond Painter, sielkundedosent. Jy val vir advertensies en uitverkopings. Kinderjare As jy altyd tweedehandse klere moes dra of net die allernodigste gekry het terwyl jou vriende meer gehad het, is jou selfbeeld moontlik aangetas. Op 'n onbewuste vlak dink jy dalk steeds dat "dinge" jou beter sal laat voel oor jouself. 'n Magsgevoel Jy is dalk bang jou ryk niggie se kersgeskenke gaan soveel beter wees as joune. Jou selfbeeld is swak Koop kan lei tot 'n vals gevoel van "ek het dit gemaak" of "ek is goed genoeg". Jy voel ook belangrik as jy iets eksklusiefs beloof word. Maar, "eksklusief" vir almal? Jy dink nie aan plastiek as geld nie Jy hoef krediet- en winkelkaarte ook eers later te betaal. Jy's op dieet, voel daarom "af" of moeg en koop dan pleks van eet. Jy wil jouself beloon vir harde werk of vir ander só dankie sê. Jy wil wegbreek uit jou gewone lewe of van eensaamheid ontsnap.