TEL jou ’n aarde voor waarvan ’n groot deel bedek word met moerassige woude van reusagtige, varingagtige bome en ander plante. Dis ’n stomende, broeiende planeet. Die plante voer die geilste bestaan onder die son. Gulsig slurp hulle die oormaat koolstofdioksied in die atmosfeer op om in ruil daarvoor die lug met hope suurstof te verryk.
Die geleerdes vertel dat die grootste tydperk van steenkoolvorming die sogenaamde Karboontyd was, ’n dramaties interessante tyd in die jong dae van die aarde.
Daar is twee hoofmetodes van steenkoolwinning. By strookafkouing beweeg ’n draaiende lem oor die voorvlak van ’n lang steenkoolwand en die afgekerfde steenkool val op ’n voerband. By kamer-en-pilaar-mynbou word steenkoolpilare op gesette afstande gelaat om die steenkool daarbo te stut. Daarbenewens is daar ’n derde metode, te wete strookpilaarherwinning—die oorblywende pilare word ook ontgin.
REGS: Steenkoolwinning ondergronds met behulp van ’n draaiende lem wat die steenkool aan die voorvlak van ’n steenkoolwand afkou.
In die Tweede Wêreldoorlog, toe daar ’n dringende vraag na steenkool was, het myningenieurs hulle ook weer tot die metode van die vroeë mynwerkers gewend—ontginning deur middel van sogenaamde dagmynbou. (Dagmyne is myne wat van die oppervlak af ontgin word.)
Steenkool word steeds in die wêreld se moerassige streke, soos die Everglades in die Amerikaanse staat Florida, gevorm. Maar die kenners reken dit sal miljoene jare duur voordat ’n plant wat vandag doodgaan as steenkool verbrand sal kan word.
IN die wêreldhandel is daar sowat ’n dosyn soorte steenkool wat fisies en chemies van mekaar verskil. Die suiwerste steenkool is ryk aan koolstof. Suid-Afrika s’n is laegraads, wat beteken dat dit ’n hoë konsentrasie van onsuiwerhede bevat.
Suid-Afrika is nietemin die wêreld se naasgrootste steenkooluitvoerder (Australië is die grootste). Boonop word dit plaaslik op groot skaal deur Eskom gebruik vir kragopwekking en deur Sasol vir verwerking tot onder meer petrol.
Die nadele wat steenkool vir ons inhou, is veral op die gebied van besoedeling. Steenkool, meestal bitumineuse steenkool met ’n hoë as-inhoud, is die primêre brandstof wat in Suid-Afrika geproduseer en verbruik word.
Hoewel steenkool dus ’n groot rol speel om ons land se ekonomiese wiele aan die draai te hou, is die verbranding daarvan geen omgewingsvriendelike praktyk nie. Kernkrag (hoewel dit sy eie gevare inhou) is baie, baie skoner. Maar kragopwekking met behulp van riviere, die son, die winde en selfs die golwe in die see is ongetwyfeld die beste opsies, wat nog lank nie ten volle benut word nie.