Maar volgens die berig wat onlangs in Die Burger verskyn het, strek die Suid-Afrikaanse bande met dié fees nog selfs verder: “Elke poësieaand word in ‘n ander stad aangebied met huldeblyke aan De Coninck, Gerrit Komrij en Rutger Kopland, digters wie se werk deur Daniel Hugo in Afrikaans vertaal is […] Leonard Nolens en Anna Enquist, albei skrywers wat voorheen gaste van die US Woordfees op Stellenbosch was, is op die program. Delphine Lecompte, ‘n ­digter en blogger op die Versindaba-ruimte, gaan ook optree. In Genk gaan die Versindaba-blogger en digter Astrid Lampe, Joke van Leeuwen en Luuk Gruwez optree. Al drie was almal ­voorheen gaste van die Woordfees.”
Tags: Gert Vlok Nel, Koningsblauw
Louis Esterhuizen. Gert Vlok Nel het nie brieke nie …
Gert Vlok Nel (foto) se segetog in die Lae Lande het steeds nie brieke nie. So is dit onlangs bekend gemaak dat hy vir die duur van September en Oktober aangestel is as die inwonende skrywer tydens die Wintertuin-letterkundefees in Nijmegen: “Wintertuin maakt producties die zich op het snijvlak begeven van literatuur en andere kunstdisciplines. Omdat Gert Vlok Nel zowel zijn sporen heeft verdiend met zijn poëzie als met zijn muziek, is hij een zeer inspirerende gast die past binnen het kader van de zogenoemde meervoudige geletterdheid. Het werk van Vlok Nel is een voorloper van de veranderingen binnen de literaire cultuur en heeft invloed uitgeoefend op de jonge Nederlandse poëzie en singer-songwritercultuur. Hij maakt bijzondere producties die de grenzen tussen poëzie en muziek doen vervagen.”
Inderdaad. Nog ‘n verrassende aspek van Gert Vlok Nel se residensieskap is dat dit ook gepaard sal gaan met ‘n staande uitstalling van sy kunswerke; meestal pasteltekeninge wat luidens die berig die Nijmeegse landskap verbeeld. As deel van dié uitstalling word daar ook ‘n aantal van Nel se handgeskrewe verse ten toon gestel.
En dan was daar hoeka gisteraand ‘n spesiale huldiging vir Beaufort-Wes se troebadoer met ‘n program waartydens sangers en digters hulde gebring het aan een van die mees uitsonderlike talente wat nóg in ons taal werksaam was.
Maar, voor ek hierdie skrywe sluit met my gunsteling Gert Vlok Nel-gedig, die volgende aanhaling wat ek van die Wintertuin se amptelike-webblad af neem: “Je zou hem willen knuffelen, dit ontwapenende beertje uit de Zuid-Afrikaanse streek de Karoo, vanwege zijn onhandige bescheidenheid en zijn vermogen een wereld op te roepen die ondanks zoveel schoonheid ook zoveel pijn bevat. Zo ver weg klinkt de muziek van Gert Vlok Nel, en tegelijkertijd zo dichtbij.”
Gaan kyk gerus, daar is ook enkele videogrepe op dié webblad om jou aan te verlekker.
Hieronder volg die gedig met die dieptste van diep woorde:
& terug hike na die Kaap ek het deur die lang
Tags: Gert Vlok Nel
Posted in Binneblik, Blogs, Louis Esterhuizen | Comments Off on Louis Esterhuizen. Gert Vlok Nel het nie brieke nie …
Andries Bezuidenhout. Die jaar 1999, eindes en beginne
1999 is die laaste jaar van die vorige millennium. Die Euro kom tot stand as Europa se nuwe geldeenheid en Hugo Chavez word as Venezuela se president verkies. Gunter Grass wen die Nobelprys vir letterkunde. Daar’s oorlog in Suid-Oos Europa en Thabo Mbeki word Suid-Afrika se president. Allan Boesak word tronk toe gestuur en Edwin Cameron kondig aan dat hy HIV-positief is. Julius Nyerere sterf in Oktober. J.M. Coetzee publiseer Disgrace en Ronelda Kamfer skryf matriek. Gerrit Komrij publiseer sy bloemlesing Die Afrikaanse poësie in ‘n duisend en enkele gedigte.
In 1999 spandeer ek baie tyd by myne in Carletonville, waar ek navorsing vir die National Union of Mineworkers (NUM) doen. Ek dink gereeld aan André Letoit se lied “Swart Transvaal”, waarin hy sing van “ideale” wat “val soos Carletonville…” Ek neem aan hy verwys na die sinkgate, wat ontstaan omdat myne al die grondwater uitpomp.
Op 12 Desember sterf Joseph Heller. Ek teken portrette van Etienne Leroux by Haroldsbaai, waar ons ŉ woonstelletjie huur. Die woonstel is aan ŉ eenvoudige kerkgebou vas. Ons slaap met die venster oop. Die see is reg voor ons. Ons dink nie aan Y2K nie.
Ek lees op die oomblik Terry Eagleton se boek How to read a poem (Blackwell, 2008). Sy definisie vir ŉ gedig: “A poem is a fictional, verbally inventive moral statement in which it is the author, rather than the printer or word processor, who decides where the lines should end.” Ek lees die boek na aanleiding van ŉ gesprek gister, in Stellenbosch, oor vorm en inhoud en die spanning tussen die twee.
Oujaar 1999 moes ons reeds terug gewees het in Johannesburg. Ek onthou ŉ partytjie in Pretoria, teen Muckleneuk se heuwel. ŉ Uitsig oor die Uniegeboue. Ek maak klankkassette vir die geleentheid: Meestal dansmusiek, maar met grepe uit D.F. Malan se “Afrikaner quo vadis” toespraak (“Afrikaner, quo vadis, waar gaan jy heen?”), die liedjie “Daan Desimaal” (wat oor die radio gespeel is toe Suid-Afrika die metriekestelsel in 1960 geïmplementeer het), en ŉ radio-onderhoud met Mev. Ameels, die eienares van die hotel op Laingsburg, wat vertel van die vloed destyds in die 1980s.
Eagleton skryf oor hoe “ondervinding” gekommodifiseer word tot “‘n ondervinding” – iets wat jy verbruik. Elders in die boek skryf hy:
“There is a politics of form as well as a politics of content. Form is not a distraction from history but a mode of access to it. A major crisis in artistic form – let’s say the shift from realism to modernism in the late nineteenth and early twentieth centuries – is almost always bound up with an historical upheaval. In this case, the upheaval in question was the period of economic and political turmoil which culminated in the First World War. This is not to claim that modernism was no more than a symptom of something else. But a deep enough crisis of cultural form is usually an historical crisis as well.”
Ek dink weer oor die reaksie destyds op Gert Vlok Nel se digbundel om te lewe is onnatuurlik. Dis merkwaardig tot hoe ŉ mate resensente op vorm gekonsentreer het, meer so as inhoud. Charl-Pierre Naudé se Die nomadiese oomblik word in dieselfde tyd gepubliseer. Hy werk met die sonnet as vorm, maar buig en breek dit. Ek dink ek sal moet teruggaan en kyk hoe resensente dit evalueer het. Gegewe Eagleton se stelling oor vorm en historiese krisis (seker “oorgang” ook), kan dit dalk insiggewend wees en kan ons dalk ook huidige struwelinge oor vorm beter verstaan.
Weer Oujaar 1999. Twee vriende snuif kokaïen in die badkamer en vra mekaar om te trou. Hulle val in die roosbedding. Ons trek soos figure uit die twintigste eeu aan. Irma is Koningin Victoria, Karien is Che Guevara, Wessel is Lenin, en ek is Albert Einstein. Op 1 Januarie 2000 sukkel ek om die koeke uit my hare te kry, omdat Irma dit getease het om soos Einstein s’n regop te staan.
Tags: Charl-Pierre Naudé, Gert Vlok Nel, Terry Eagleton
Andries Bezuidenhout. In die knypers van uiters gevorderde robotiese tuie
Ek sit in Pretoria, dink aan see. Spesifiek Breyten Breytenbach se “Septembersee” – die “see sonder tornyne”, die “see sonder skop”. Mark Behr haal die gedig aan in sy boek Kings of the water. Ek het dit onlangs op Irma se aandrang gelees, ook gaan luister wat Mark Behr daaroor sê by die Boekehuis in Aucklandpark. Hy’t ŉ mus opgehad, gepraat oor sy sessies by die psigoterapeut.
Hy sê hy moes hom indink in die skoene van die mense wat hy veraai het. Hy sê hy’s gelukkig, want daardie mense kon terugpraat, hom konfronteer met wat hy gedoen het. En hulle is sterk mense. Dit help met die helingsproses.
Irma wil weet wat gebeur as die mense wat ons veraai het nie sterk is nie, nie herstel nie.
ŉ Briefie beland in my posbus, van die gawe mense wat ons rekenaarnetwerke administreer. “Soos u bewus is,” skryf hulle, “is daar tans beperkte internasionale bandwydte beskikbaar as gevolg van ‘n fout met die SEACOM ondersee optiese vesel… SEACOM se beraamde tydsduur vir die herstel van die ondersee optiese vesel, is op die stadium 22 Julie 2010…”
Die brief verduidelik verder: “Die verlengde tydsduur is weens die feit dat die fout blyk te wees met ‘n segment van die vesel wat meer as 4700 meter onderseevlak lê, en dat uiters gevorderde robotiese tuie gebruik word om dele van die herstelwerk uit te voer, voor die vesel vanaf die seebed gelig word vir finale herstelwerk.”
Dit klink soos iets uit ŉ toekomsfliek uit die sestigs. Flash Gordon, of iets. Of was dit die tagtigs?
Ek verbeel my die uiters gevorderde robotiese tuie, amper vyf kilometer onder die see se oppervlak. Die uiters gevorderde robotiese tuie se knypers vroetel in die seebed se sand.
“Waar’s die f****n optiese kabel nou weer, Mathilda?”
“Moenie my vra nie, Arnoldus, dis jy wat dit jare gelede hier begrawe het!”
“Moet jou nie swaksinnig hou nie, jy weet dit was my vorige model”
Dis lekker om weer amptelike briewe in Afrikaans te ontvang, met sinsnedes soos “uiters gevorderde robotiese tuie.” Lees dit hardop. Herhaal. Nou kort dit net ŉ stel tromme en ŉ baskitaar, dalk ŉ DJ wat scratch:
uiters gevorderde robotiese tuie
vir die see se koue dra hulle truie
werk ondersee aan optiese vesel
vir stip konsentrasie rook hulle kruie
werk aan optiese vesel ondersee
vir onderwaterasem kou hulle uie
Ek lees weer Gert Vlok Nel se enigste digbundel. Ek dink aan “desember & see” op bladsy 13. Dit eindig só:
5-uur het ons verwater & wild op die strand uitgehol,
jeans & truie, saam met windsurfers in wetsuits. dit
was haunting. hemel & fokken aarde toegewrap in wolk. ons
was gou warm, t.s.v. die kak drizzle. ek
wou iets (die oggend) vergestalt in rots of rym
maar het alreeds alles weggegee
aan herinnering & pyn
Ek dink oor Mark Behr. Ek is die laaste persoon wat klippe in sy rigting kan gooi. Ek moes ook dinge uitskryf.
Wat sou Gert en sy broer Attie sê as uiters gevorderde robotiese tuie skielik uit die see te voorskyn sou tree, met die optiese vesel in hul kloue wat hierdie gemompel van my rekenaar na joune toe moet dra?
Dis dalk oor die vesels dat my Skype nie werk nie, hoekom ek so afgesny voel. Die teenoorgestelde van die exile waaroor Breyten Breytenbach destyds in “Septembersee” geskryf het. En hier in Pretoria is nie eers ŉ see nie.
Tags: Breyten Breytenbach, Gert Vlok Nel, Kings of the water, Mark Behr
Posted in Uncategorized | Comments Off on Andries Bezuidenhout. In die knypers van uiters gevorderde robotiese tuie