WOORDE WAT WEEG: Wilma Stockenström - Abjater wat so lag (2008)
Wilma Stockenström - Abjater wat so lag (2008)
Wilma Stockenström. Abjater wat so lag. Human & Rousseau, 2008. ISBN 0798127740.
NB-uitgewers se publikasieprogram rondom die heruitgawe van klassieke romans in Afrikaans moet wyd geloof word. Die jongste een is Abjater wat so lag, die gedugte digter en prosaskrywer Wilma Stockenström se vaartbelynde konfessie. Vir hierdie boek is sy tereg in 1992 bekroon met die Hertzogprys.
Dit is 'n eerstepersoonvertelling, die verhaal van 'n wit meisie wat as bediende werk en haar indrukke gee van die wêreld om haar.
Sy is onaansienlik en kom uit 'n armoedige agtergrond en hierom het sy 'n bediende geword. Telkens kyk sy na haarself in die blink spieëls van die gepoetste oppervlakte om haar. Sy vertel hoe sy sien en onthou en haar sosiale bestaan maak van haar 'n outsider: sy is wit, maar 'n bediende. En in die tyd, ons dink dis so tussen 1945 en 1955, maak dit 'n bepaalde sosiale stelling.
Verder is sy 'n doodsbegeleider, 'n "hospies" in haar eie woorde 'n vroedvrou van die dood, en sy is dan ook waarnemer van die fase tussen lewe en dood.
Sy lewer kommentaar op hierdie proses, oor hierdie finale reis en sy wil 'n soort mag hieroor uitoefen.Nie net is sy onaansienlik nie, maar het 'n donkiestem en in haar konfrontasie met die dood, sing sy vir Abjater – en hy lag. Maar hierdie lag neem hom dan na die dood. Sy neem die begrafnis waar en die troebel verhouding tussen Abjater en sy vrou word vanuit haar perspektief gegee, gebaseer op die skinderstories van die dorp. Om jou dus dood te lag, word hier nuut beskou.
Sy is eenvoudig. Abjater het 'n diep wond en 'n letsel aan die siel opgedoen in Abessinië. Volgens haar het hy gereis na die woestyn waar Josef en Maria met die Kindjie Jesus geswerf het. Vir haar was hy in Egipteland waar hy laggend gaan veg het (108). So word die roman dan slim gesitueer binne die WOII en net daarna.
Die verteller is egter naamloos.
Ons sien alles vanuit haar perspektief raak en hierdie is haar binnespraak wat die leser meemaak in die vyfde roman van Stockenström wat oorspronklik in 1991 verskyn het. Die leser word ingetrek in 'n teks, 'n stuk vertelling, wat soos 'n vloed oor jou spoel.
Dit het die kwaliteit van 'n Virginia Woolf-roman en hierdie is dan die bewussynstroom wat jy al lesende meemaak.
Vir my is dit die hoogtepunt in hierdie outeur se besondere prosa-oeuvre. Meesleurend, intiem, subtiel, pynlik en 'n roman wat binne die sub-genre van die belydenisliteratuur internasionaal kan meeding.
Die omslag is perfek: van Lien Botha.
Ook hier kan die leser die fantasie gebruik. Is dit selonsrose? Wilde rose? Takke?
Lees dit. Dit is werklik 'n klassieke teks.
Posted by Johann de Lange at 10:22 AM
Labels: 2008, Abjater wat so lag, Fine Music Radio, Human en Rousseau, Joan Hambidge, Wilma Stockenström