“Ons kan net opkyk vir water. Ons moet bid vir elke druppel wat val,” het Dirkie toe opgemerk. Johan en Dirkie besef die waarde van skaal by graanverbouing in die Wes-Kaap en skroom nie om grond by te koop of te huur nie. Sodra die kontrakte geteken is, begin hulle dadelik die grond benut volgens die standaarde wat hulle aan hul eie grond stel.
Johan sê die belangrikste van kontanthuur is om te sorg dat die kontrak reg is. “Jy moet ’n klousule in die kontrak hê wat jou die reg tot eerste weiering gee om te koop of te huur. Dan het jy darem ’n voet in die deur.”
Reënvalsyfers oor baie jare toon dat die hoogste reënval in Oktober of November kan wees. “Ons ma sê altyd ons bly in ’n deur-die-jaar-reëngebied. Dis hoekom ons wêreld so ideaal is vir lusernweiding,” sê Johan. Johan en Dirkie sê die doel met hul wisselboustelsel is weiding en hooi in goeie jare. “Ons is eintlik mos maar veeboere wat saai vir ons skape.”
Spesifieke kampe kan ook “wys” dat hulle liewer ’n stelsel van koring-gars-gars-kanola-koring-koring-gars-kanola en koring met lusern onder gesaai moet toepas. In die kampe met ’n mediumpoten- siaal sal hulle vyf jaar lusern en vyf jaar kontantgewasse verbou. Al is die opbrengspotensiaal van hul laepotensiaalkampe ’n derde tot die helfte laer as die hoëpotensiaalkampe, doen hulle hul bes om die kampe se potensiaal te verbeter.
Al het sommige boere in hul omgewing van hul vee ontslae geraak, verkies hulle om met skape en graan te diversifiseer. Hulle stem saam met die buurman wat sê sy skaapvertakking betaal sy rekeninge. Dirkie sê die skaapvertakking sorg vir kontantvloei. “Kontantvloei is mos die belangrikste. As jy dit nie bestuur nie, kan jy in die moeilikheid kom. Ons glo dié wêreld is goed vir skaap- én saaiboerdery.”
Hy gee toe dat dit maklik kan wees om die skape te verkoop en net te saai. “Jy kan minder werkers aanhou en as jy reg gemeganiseer het, kan jy lekker boer. “Skaapboerdery verg baie aandag en werk en jy moet ingerig wees daarvoor, maar soos die wol- en vleisprys nou is, vaar jy mos goed.”
Hulle het tot 2010 hul eie produksieveiling gehou, maar dit het te veel tyd en energie geverg. Deesdae verkoop hulle jaarliks ses tot tien ramme op die nasionale veiling op Graaff-Reinet. “So bly ons in kontak met die bedryf en die res van die bedryf sien wat jy koop, en jy kry blootstelling,” sê Johan.
Dirkie is verantwoordelik vir die graanvertakking en Johan hanteer die boerdery se administrasie. Dirkie sê die geheim van hul sukses is die finansiële dissipline en goeie rekordhouding in hul besigheid. Hulle is ook nie bang om die raad van kenners op verskillende gebiede in te win nie. “Jy kan mos nie ’n goeie boer én ’n kundige op alle gebiede wees nie. Gielie Liebenberg van BKB het altyd gesê, maak jou sterk met die sterkes.”
Oestyd sit hulle wel elkeen in sy eie stroper, want dis wanneer ’n graanboer die beste sien waar probleemkolle is en kan “hoor wat die kamp sê”, sê hulle. Hul boerdery- en boekjaar skop af met beplanning deur mnr. André Fourie, landbou-adviseur van Anker Agri. “Ons is van sy oudste kliënte. Hy help ons om die beplanning vir die boerderyjaar op te stel.
Elkeen van ons kry ’n dokument met kamprotasies, plaaskaarte, ’n begroting, die verwagte krediet wat ons van die koöperasie sal verlang, huurkoop- en verbandpaaiemente. Dit sluit ook vertakkings- en ’n kontantvloeiontleding in.” Elke maand besoek ’n klerk van Bdk Ouditeure hulle om die belasting op toegevoegde waarde en bestuurstate te doen.
Johan en Dirkie van As sê hulle hou hulle nie blind vir nuwe tegnologie en praktyke nie, maar is gewoonlik nie mense wat altyd die tegnologie of praktyke eerste gebruik nie. “Laat die ander mense maar die proewe doen. Ons kyk die kat uit die boom,” meen Dirkie. AJ, Johan se oudste seun wat in Oktober by die boerdery ingeval het, sê hulle dink hommeltuigtegnologie kan in die toekoms help om byvoorbeeld te kyk of die vee se krippe genoeg water het.