‘SA word deur drie krisisse lamgelê’Die DA-leier John Steenhuisen. (Foto: Courtney Africa/ANA) Pres. Cyril Ramaphosa het daarin misluk om die land se mense, ekonomie en demokrasie te beskerm. “Dit was weer eens ŉ staatsrede van onwerkbare planne wat gewortel is in die mislukte ideologie van sentrale bevel en beheer,” het John Steenhuisen, DA-leier, gesê. Suid-Afrika is diep in die moeilikheid – ŉ bus wat na ŉ afgrond versnel, het hy gesê. “Mense ly verskriklik en baie meer lyding is op hande. Lewens is op die spel. Die situasie is werklik dringend. Dit vra vir radikale optrede teen die kern van die probleem, naamlik ŉ onbekwaamde en onverantwoordbare staat wat oormatige beheer wil toepas.” Steenhuisen voer aan Ramaphosa moes tydens sy staatsrede praktiese stappe aangekondig het wat gedoen word omtrent die entstofprogram, om die ekonomie te laat groei en die herstel van politieke aanspreeklikheid wat noodsaaklik is in ŉ demokrasie. “Pres. Ramaphosa bly egter ŉ toeskouerpresident wat met ontsteltenis toekyk asof hy niks kan doen om die tragiese gang van sake in ons geliefde land te verander nie. Hy het pragtige woorde en strelende klanke gebruik om leë beloftes en onpraktiese planne te bied. Hy stuur nie die skip na kalmer waters nie. Dit is nie eens duidelik dat hy aan die stuur is nie. “Suid-Afrika word deur drie krisisse lamgelê: die Covid-19-krisis, die ekonomiese krisis en die krisis van demokrasie.” Volgens Steenhuisen het Ramaphosa daarin misluk om verbintenisse te maak wat die effektiewe implementering van ŉ entstofprogram sal verseker. Hy het nie die versekering gegee dat die regering ŉ deursigtige, omvattende entstofplan gaan publiseer nie of dat ŉ gedesentraliseerde verkryging- en verspreidingsproses gevolg sal word nie. “Die gevolg is dat Suid-Afrika se inwerkingstelling van ŉ entstofprogram nie vinnig of doeltreffend sal wees nie. Lewens en lewensbestaan sal onnodig verlore gaan namate die virus steeds versprei en terwyl die regering allesomvattende beperkings gebruik om dit te probeer beheer.” ŉ Ekonomie wat groei is die enigste manier om werk te skep en om belastinginkomste en geleenthede te laat groei. “Ramaphosa kon nie vordering en optrede aankondig om dit makliker te maak om sake in Suid-Afrika te doen nie. Hoewel die meeste van hierdie aksiestappe bloot behels dat sy regering uit die pad moet beweeg.” Ramaphosa het daarin misluk om bekostigbare en betroubare energievoorsiening te verseker met beurtkrag wat voortduur en munisipaliteite en groot ondernemings wat steeds nie direk van onafhanklike kragprodusente krag kan koop nie, ondanks ŉ verbintenis hiertoe in verlede jaar se staatsrede. “Hy het ook nie daarin geslaag om die ses goed wat beleggings verhinder te verwerp nie. Dit is die nasionale gesondheidsversekering, die mynbouhandves, swart ekonomiese bemagtiging, onteiening sonder vergoeding, voorskrifte (bate-allokasie) en die nasionalisering van die Reserwebank.” Ramaphosa het volgens Steenhuisen ook nie die nodige verbintenisse aangegaan om politieke aanspreeklikheid in Suid-Afrika te verseker nie. “Hy het hom nie verbind tot verkiesingshervorming wat nodig is om die parlement regtig tande te gee om die uitvoerende gesag verantwoordelik te hou nie. Hy het hom nie daartoe verbind om die ANC se beleid van staatskaping te beëindig nie. Hy het nie genoeg vordering gemaak met korrupsie nie.” Steenhuisen meen die drie krisisse sal nie opgelos word nie. “Die bus sal aanhou versnel na die afgrond. Die onnodige lyding sal voortduur en vererger. Ons skuld sal groei. Stede sal verbrokkel. Winkels sal sluit. Ongelykheid sal groter word. Die beskerming van ons demokrasie sal aanhou verweer. In plaas van ŉ nuwe dagbreek het ons ou nagmerries.”