Suid-Afrikaanse uitvinders staan uitDie Kreepy Krauly is sekerlik een van Suid-Afrika se bekendste uitvindsels. Foto: Americanbestpoolsupply.com ŉ Paar jaar gelede bel my sus benoud uit Pretoria. Gil in die foon: “Wat het Suid-Afrikaners ontwerp, uitgedink en ontdek?!” Ek hoor ŉ geween in die agtergrond en wonder wat aangaan. Hou die foon ŉ ent van my oor af. ŉ Mens kan moontlik doof raak… “Hoekom?” vra ek versigtig. Klaarblyklik het Pietman, toe 6, in die wetenskapklas geleer van uitvindings. Sy hart het gebreek toe sy juffrou nie Suid-Afrikaners onder die top-uitvinders lys nie. Bid jou dit aan. Maar Suid-Afrikaanse uitvinders staan nie terug vir dié van ander lande nie. Op die webwerf afkinder.com staan daar geskryf: “South Africa has some of the sharpest minds in the world so it’s no surprise that some inventions used across the globe were invented by South Africans, forever changing the face of medicine, technology, and…pool cleaning.” Hier is ŉ paar interessante uitvindings deur Suid-Afrikaners: 1. Een van die gesigte van Afrika is vroue wat swaar waterkanne vir kilometers op hul koppe dra. Die Hippo Water Roller is deur Pettie Petzer en Johan Jonker ontwerp. Die 90-liter drom met ŉ handvatsel kan gestoot of getrek word, selfs oor rowwe terrein. 2. Percy Tucker van Benoni het die wêreld se eerste elektroniese besprekingstelsel, Computicket, ontwikkel. Wat sou ons sonder Computicket gedoen het? 3. Shark Shield, die wêreld se enigste suksesvolle haai-afweertoestel, is in die negentigs deur wetenskaplikes van die KwaZulu Natalse Haairaad ontwerp. Dit word nou wêreldwyd gebruik. Boonop word ons Haairaad beskou as leier op die gebied van haainavorsing in die wêreld. 4. Die Kreepy Krauly is in 1974 deur die Suid-Afrikaner Ferdinand Chauvier ontwerp. 5. CT en CAT-skanderings is vandag onmisbaar in mediese diagnose en behandeling. Godfrey Hounsfield en Allan McLeod Cormack het dit in die laat-1970’s ontwerp. 6. Sasol het die eerste tegnologie ontwikkel om laegraadse steenkool in sintetiese brandstof en chemikalieë om te skakel. 7. George Pratley het die welbekende Pratley’s Putty uitgevind terwyl hy ŉ gom probeer skep het om komponente in ŉ elektriese boks bymekaar te hou. Pratley’s Putty is in 1969 gebruik in die bou van die Apollo XI landingsvaartuig. 8. Ludwick Marishane is die jongste houer van ’n patentreg in Suid-Afrika. Op sewentienjarige ouderdom het hy Drybath ontwikkel. Dié produk maak skoon sonder water en kom handig te pas in dele waar mense beperkte toegang tot water het. 9. Suid-Afrikaanse ontwerpers het die Lumkani-stelsel verlede jaar bekend gestel. Hierdie toestel is daarop gemik om inwoners betyds te waarsku teen wegholbrande in informele nedersettings. 10. Die Smartlock inspuitingspuit is in 1992 deur ontwerpers van die Vaal Universiteit van Tegnologie ontwerp. Hierdie ontwerp bied beter beskerming teen naaldprikbeserings en besmetting met gevaarlike siektes soos Ebola, Hepatitis en MIV. 11. Dolosse is die massiewe, vreemd-gevormde sementblokke wat ons dikwels langs die kus, veral by hawens, sien. Dit word gebruik om die branders te keer en hawemure en kus-installasies te beskerm. Eric Merrifield het die dolosse ontwerp. 12. Die meeste huishoudings het iewers ŉ blik Q20 wat van tyd tot tyd uitgehaal word. Q20 is nie sommer enige olie nie en word so suksesvol gebruik omdat dit swaarder as water is. ŉ Mnr. Robertson van Pinetown het dit in 1950 ontwikkel. 13. Henri Johnson het in 1992 die Speed Gun ontwikkel. Die Speed Gun meet onder meer die afstand, spoed en hoek van krieket- en tennisballe. 14. Prof. Vivian Alberts het ŉ mikro-dun metaalfilm by die Universiteit van Johannesburg ontwikkel. Hierdie tegnologie het tot gevolg gehad dat sonkrag nou ŉ goedkoper en meer omgewingsvriendelike opsie as steenkool is. 15. Louis Liebenberg en Lindsay Steventon het die Cybertracker in 1996 ontwikkel. Die Cybertracker gebruik satelliete en navorsers gebruik dit om diere op te spoor en te volg. 16. Hierdie is ŉ lekker ene! Ingenieur en kitaarspeler, Graeme Wells, het die oliekan-kitaar ontwerp. Selfs UB40 het intussen oliekan-kitare aangekoop en gebruik! Dit word ook die Afri-can-guitar genoem. Hierdie is maar net enkele uitvindings deur Suid-Afrikaners. Weet jy dalk van nog meer?