Gungubele by Sol-Tech: ‘Ons het ŉ gesprek begin’Mondli Gungubele, minister in die presidensie, tydens sy besoek aan Sol-Tech. Heel links is Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging en Werner Human, operasionele hoof. (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Verstommend. Só het Mondli Gungubele, minister in die presidensie, sy indruk van Sol-Tech se kampus in Monumentpark in Pretoria Vrydag gegee nadat hy die beroepsopleidingskollege op uitnodiging besoek het. Die besoek is gefasiliteer ná gesprekke tussen onder meer oudpres. Thabo Mbeki en verskeie ministers en leiers van die Solidariteit Beweging. “Ek loof die feit dat hulle besluit het om met ons te gesels, pleks daarvan om ander vreemde dinge te doen,” het Gungubele ná sy vergadering met Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, Werner Human, operasionele hoof van die beweging, en Paul van Deventer, hoof van Sol-Tech, gesê. “Ons is baie opgewonde. Hulle het hul kommer gelys en voel die model van transformasie is nie reg nie. Dit lewer nie uitkomste nie.” Die minister het benadruk dat dit belangrik is vir alle Suid-Afrikaners om ingesluit te word en sê wat die regering nou uitgedaag word om te doen, is om dit duidelik te stel dat dít wat in die Grondwet vervat word, ook bedoel word. “Wat ons Grondwet uniek maak, is dat dit opgestel is om juis nié oor verskille te baklei nie, maar om verskille ten bate van ŉ voorspoedige Suid-Afrika te bestuur.” Gungubele gesels met ‘n groep Sol-Tech-studente tydens sy besoek aan die kampus. (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Gungubele het gesê die regering is die leiers van alle Suid-Afrikaners en dat daar werk gemaak gaan word van die gevoel dat sommige burgers nie toegelaat word om oplossings tot die land se probleme by te dra nie. Buys sê egter die huidige ANC-beleid is nietemin sterk gefokus op rassekwotas en dat Sol-Tech vanweë daardie uitsluiting op die been gebring is as ŉ manier om mense in te sluit. “Uit ANC-ideologie sien hulle die staat – en nie die gemeenskap nie – as sentraal; daar het ons ŉ fundamentele verskil. “Ons het baie reguit gepraat. Ons het regtig ŉ goeie gesprek gehad en ons gaan die gesprek voortsit. “Verskillende sienings, gemeenskaplike belange,” het hy die ontmoeting opgesom. “Die minister het baie oor bedoelings gepraat en ons het baie oor uitkomste gepraat. As jy kyk na die ANC se beleid ná drie dekades, dan is dit ŉ krisis. Hy stem saam dat die land in ŉ krisis is en dat hulle almal nodig het om dit op te los.” Schikkie Geldenhuys, adjunkhoof van onderrig en opleiding by Sol-Tech, wys die kampus vir die minister. (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Buys sê Gungubele het ook groot begrip gehad dat ŉ instelling soos Sol-Tech nie vir ŉ uitgelese groep is nie, maar vir “gewone mense om toegang tot goeie opleiding te kry en ŉ ordentlike lewe te lei”. Die minister het ook uitgevra oor die organisasie se siening oor armoede en hoe dit gepak moet word. “Die manier waarop ons dit aanpak, is deur mense se bydrae te verhoog deur opleiding en nie deur hulle verbruik deur welsyn te verhoog nie,” sê Buys. ‘Uitnemende’ kampus Flip Buys, Mondli Gungubele en Schikkie Geldenhuys. (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Gungubele het op sy toer van die kampus ook ŉ vinnige les in alles van elektrisiteit tot dieselenjins gekry. “Ek is oorweldig, sprakeloos dat daar in hierdie land só ŉ plek van uitnemendheid is,” het hy gesê. “Die groot vraag wat jy dadelik vra, as ŉ leier van die land, is waarom word dit nie versprei nie? Waarom is dit nie toeganklik vir alle Suid-Afrikaners nie? “Maar dit is ongelooflik; verbeel jou dit is toeganklik vir alle Suid-Afrikaners. “Wat ek hier gesien het, is dat daar in hierdie land talent is wat ons met die res van die wêreld kan laat meeding. Alles hier is modern, dit kan met die beste ter wêreld vergelyk word en ek dink hulle het vir my gewys dat Suid-Afrika iets soos hierdie uitstekend kan doen. “Wat ons moet bespreek, is hoe sulke uitstekende werk inklusief gemaak kan word.” Paul van Deventer, hoof van Sol-Tech, gesels met die minister, Flip Buys en Henk Schalekamp, besturende direkteur van Kanton. (Foto: Jhua-Nine Wyrley-Birch) Gungubele sê dit was die begin van ŉ gesprek wat voortgesit gaan word en is een van vele soortgelyke gesprekke wat deurlopend in die land gevoer word. Sol-Tech, wat opleiding in Afrikaans gee, is vantevore al gekritiseer as dat sy taalbeleid tot uitsluiting lei. Gungubele het in antwoord op ŉ vraag hieroor gesê dat dit vir hom “op sigwaarde uitsluitend is”, maar dat hy Vrydag anders gehoor het. Human sê die organisasie glo in die bou van goeie verhoudings, soos deur die gesprekke met die minister, en dat raakpunte gevind en daarop voortgebou moet word. Daar is ook met Gungubele gepraat oor watter versperrings in die pad van groei staan en wat die regering kan doen om daardie hekkies uit die weg te ruim. “Ons bevind ons in ŉ diep regulatoriese samelewing. Daar is onnodige diktate van die regering wat groei belemmer,” sê hy. Human sê omstandighede vir groei moet geskep word en dat Gungubele eerstehands kon sien wat ŉ gemeenskap self kan vermag. “Ons wil uitbasuin wat ons hier doen,” sê hy. “Dit is ŉ storie van groei, van selfsorg en ons hoop ons kon die minister wys dat mense nie van die staat afhanklik hoef te wees nie.”