Hotu Matu'a was die legendariese eerste setlaar en ariki mau ("opperhoof" of "koning") van Paaseiland en die voorvader van die Rapa Nui-volk. Hy en sy Polinesiese geselskap het van die onbekende land Hiva in twee kano's (of een katamaran) op die eiland geland en dit gekoloniseer. Hulle het van Anakena-strand af oor die hele eiland versprei en dit opgedeel tussen clans wat later beweer het hulle is afstammelinge van Hotu Matu'a se seuns. Hulle het meer as duisend jaar lank in afsondering geleef op hul eiland aan die suidoostepunt van die Polinesiese Driehoek.
Volgens oorlewering het Polinesiërs iewers tussen 300 en 800 n.C. na Paaseiland gekom. Linguistiese, DNS- en stuifmeel-ontledings toon bewyse dat die eiland toe begin bewoon is, maar ander besonderhede kan waarskynlik nie gestaaf word nie. In dié tyd het Polinesiërs eilande oor 'n groot gebied van die Stille Oseaan gekoloniseer. Volgens linguistiese ontledings was Hotu Matu'a van die Marquesaseilande.
Volgens die legende het Hau-Maka 'n droom gehad waarin sy gees na 'n verre land gereis het om te help soek na 'n nuwe tuiste vir koning Hotu Matu'a. Hy het die Mata ki te rangi ("Oë Wat na die Hemele Kyk") gevind. Toe Hau-Maka wakker word, het hy die koning ingelig. Dié het toe sewe mans van Hiva af na die eiland gestuur om dit te ondersoek. Hulle het die land gevind en nadat hulle die koning daarvan vertel het, het hy toe self na die eiland gereis. Saam met die koning was sy koningin, Vakai (Vakai-a-hiva).
↑ Opsomming van Thomas S. Barthel se weergawe van Hotu Matu'a se aankoms op Paaseiland.
↑ Thomas S. Barthel. The Eighth Land: The Polynesian Settlement of Easter Island (Honolulu: University of Hawaii 1978; oorspronklik in 1974 in Duits gepubliseer)