Nuwe metafore vir 'n nuwe tyd - Dr. Flip Schutte
Nuwe metafore vir ‘n nuwe tyd
Meeste mense wat die kerk die laaste dekade of wat verlaat het, en op die oomblik steeds verlaat, hou nie noodwendig ook op om in God, of in een of ander vorm van goddelikheid of verhewenheid of gans-andersheid te glo nie. Hulle verlaat die kerk omdat die boodskap van die kerk irrelevant vir hulle lewe geword het, of omdat die kerk daarin gefaal het om haar verhale te opdateer; of omdat die metafore waarin die kerk praat, uitgedien geraak het.
Die mens se grootste krisis is nie meer die sonde en hoe om daarvan ontslae te raak nie. Die mens se grootste vrees is nie meer die vrees vir die hel of die ewige verdoemenis en hoe om dit te probeer ontwyk nie. Die mens se enigste sosiale aktiwiteit en netwerk-geleentheid is nie meer die Sondagoggend-byeenkoms en die skouers skuur op die kerkwerf nie. Die wêreld het verander. Die mens is geontmitologiseer, maar die kerk het agtergebly.
Ons staan in verwondering oor die grootsheid van die heelal, die honderde sonnestelsels daarbuite, die onbegryplikheid waarvan ons deel is; die 6 of 7 biljoen jaar ryk en vol geskiedenis van ons aarde; die omvangryke en gekompliseerde evolusieproses wat agter lewe op aarde lê. Die skuif van tektoniese plate, erosie, meteoriete wat die aarde getref het en berge en riviere gevorm het, sekere plant en dier spesies laat uitsterf het en moontlikhede vir ander geskep het ... Branders van 'n rowwe see wat teen die berge in die Laeveld geklots het en op die strande tussen Nelspruit en Barberton gebreek het.
En êrens in 'n kringetjie sing kinders "kyk hoe dat die voëltjies vlieg ... en daar's vissies in die water" en 'n tannie, wat dalk nie 'n idee het hoe om al hierdie nuwe kennis met haar eie geloofsisteem te integreer nie, vertel vir hulle hoe koning Jesus wat als so mooi gemaak het, op 'n donkie na Jerusalem toe ry...
Die lewe het vir die moderne mens te kompleks geword en ons leef op te veel vlakke, dat dit onmoontlik geraak het vir een geloofsisteem of meesternarratief om almal te kan dien. Sewe biljoen mense op aarde het sewe biljoen verskillende agendas. Die enkelma wat twee kinders in 'n slumbuurt in Mumbai probeer grootmaak, fokus net op die volgende maaltyd en waar dit vandaan gaan kom. "Moet jou nie bekommer oor môre nie ... en Jesus sorg vir die lelies van die veld..." maak vir haar geen sin nie, want sy bars om vir haarself en haar kinders gesorg te kry.
Die vlugtelinge op 'n boot in die Middellandse See skandeer die horison vir iets wat na land lyk en waar daar 'n plek is om dalk hoop, of 'n nuwe begin te ervaar. Hulle het als verloor wat hulle gehad het omdat mense fanaties godsdienstig of irrasioneel gelowig geword het. "Kom na my toe, almal wat vermoeid en belas is en ek sal julle rus gee," werk nie vir hulle nie, want hulle is al dae sonder kos op die oop see en blootgestel aan die skroeiende son. En dis juis godsdiens in baie gevalle wat hulle in hierdie situasie laat beland het.
'n Sterwende man in 'n oorvol staatshospitaal, maak al sy krag bymekaar net om 'n volgende asemteug in te kry. 'n Presbiteriaal-sinodale kerkregeerstelsel en heffing aan die hoofkantoor en 'n dominee wat so mooi "Mesopotamië" sê, is die laaste ding wat hom sal troos.
In vergadersale in skatryk Europese lande sien mense dit as die hoogste goed en 'n lewensroeping om te veg teen globale verwarming, of om te fokus op liberale demokrasieë se politieke speletjies met mekaar, of die bedreigde rivierkonyn se moontlike uitsterwing, terwyl iemand 'n plakkaat teen 'n paal vasmaak waarop daar staan: Coligny vir Jesus!
Groot getalle moderne westerse mense in ontwikkelde Eerste Wêreld lande het deel van die skermgenerasie geword. God is vir hulle iewers in die internet, want daar gebeur die dinge. Selfs wonderwerke word daar gebore. Alles is met netwerke aan mekaar verbind. Die internet hou alles bymekaar. "He's got the whole world in his hands." Die internet weet hoeveel hare daar op jou kop is, en dit kan algoritmies voorspel wanneer elke mossie val. Volg die GPS en dit sal jou paaie gelykmaak. Google, en jy sal plekke vind by koel waterstrome, waar daar vir jou rus is! Waar die son jou bedags nie sal steek nie en die maan ook nie by nag nie.
Die metafoor waarin mense hulle ervaring deel van dit waaroor hulle in verwondering is, verander soos wat tye en omstandighede verander. In sterk patriargale samelewings, is God die groot Vader. Tydens die monargieë en dinasties, was hy die groot koning op die hemelse troon. Met die opkoms van demokrasie, het hy afgekom en in elke individu se hart kom woon. Tydens die Industriële era was God die groot ontwerper wat die natuurwette formeer het, en wat orde en wetmatigheid gebied. Die God van die Kennis-ekonomie en die huidige era van Inligting, is nie so vas soos rots, onveranderlik en onbeweeglik soos sy voorgangers nie, maar hy is die passievolle motiveerder wat jou inspireer om te groei en te ontdek, te leer en te eksperimenteer, wat jou aanmoedig om te beweeg en te verander, en om innoverend en vloeibaar te wees.
En ná ons, liewe broer en suster, sal daar ander metafore wees. En die mens sal dít waarvoor hy in verwondering staan, herbenoem; verhale daaroor komponeer en rituele daar rondom ontwikkel ... en die mens sal laag daarvoor buig. En brood breek en wyn drink, en sien en smaak dat dit goed is. En die mens sal ou gelowe verlaat en nuwes begin. Ou kerke ontbind en nuwe groepe ontgin. En beelde oprig en beelde verwyder. En die internet sal antwoorde gee op nooit-gehoorde vrae en met virtuele netwerke mense wat mekaar nodig het aan mekaar verbind. En iewers in 'n kring sal kindertjies sing van die voete van 'n ribbok en 'n tannie sal onbeholpe vir hulle vertel van koning Jesus wat op 'n donkie na Jerusalem toe ry.