Kwartelboerdery | Landbou
Is 'n kwartelboerdery haalbaar? Is daar slagplase wat sal slag? Weet iemand dalk van afsetpunte vir kwartels of moet ek maar self die bemarking aan hotelle en restaurante hanteer? Die belangrikste op die stadium is om te weet van slagpale. Sal terugvoer baie waardeer.
Hierdie artikel het in 2003 in die Landbouweekblad verskyn.
Geskryf deur Johan Coetsee
Kan ‘n mens geld maak met kwartels? Beslis, maar jy word nie oornag ryk nie, sê dié navorser, wat besig is met sy meestersgraad oor kommersiële kwartelboerdery. Dit is ‘n nismark wat op die punt van groot ontwikkeling staan.
Kwartels kan goed hoor, al sê die spreekwoord "so doof soos ‘n kwartel". Wat egter baie belangrik is, is dat kwartelproduksie in Suid-Afrika aan die vooraand van buitengewone groei staan. Hoewel boerdery met kwartels reeds dekades lank ‘n volwaardige bedryf oorsee is, is Suid-Afrikaners se siening van dié klein voëltjies nou eers werklik besig om te verander.
Só sê mnr. Pieter de Jager, navorser aan die technikon Port Elizabeth se Saasveldkampus buite George, wat besig is met sy M.Tech.-studie oor die kommersiële kwartelbedryf en sélf ‘n geesdriftige kwartelboer is.
Hy sê daar word wêreldwyd met kwartels geboer en dié spesie se ekonomiese belangrikheid groei oral. Om ‘n ekonomiese kwarteleenheid te bedryf, moet minstens ‘n duisend wyfies aangehou word. Hoewel berekeninge onderhewig is aan baie faktore wat van boerdery tot boerdery sal verskil, kan tot R40 per voël per jaar gegenereer word.
Voordat almal egter kwartelboerdery as ‘n maklike ekstra inkomste sien, is daar sekere aspekte wat in ag geneem moet word, sê mnr. De Jager. Een van hierdie aspekte is die feit dat, al word ‘n prys van R35/kg tot R50/kg vir die vleis betaal, dit sowat sewe kwartels verg om een kilogram vleis te produseer. ‘n Ander feit is dat kwartelprodukte in dié stadium grotendeels te duur is vir die deursnee Suid-Afrikaanse verbruiker om dit op groot skaal te gebruik.
Hy sê die algemeenste kwartel wat wêreldwyd kommersieel gebruik word, is die Japannese kwartel (Coturnix coturnix japonica), wat glo al in die 11de eeu vir hul mooi sang deur die Japannese aangehou is.
Die grootste verskil tussen wilde kwartels en die Japannese kwartel is dat laasgenoemde swaarder is en ook ‘n beter eierproduksie het. Vroeg in die 20ste eeu het die Japannese begin selekteer vir beter vleis- en eierproduksie en teen 1940 was die bedryf ver gevorderd en gevestig.
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is die meeste kommersiële lyne vernietig en die Japannese het hul bedryf daarna uitgebou uit kwartelbloedlyne uit Korea, China, Taiwan en wilde kwartels in die natuur.
Mnr. De Jager sê vandag word wêreldwyd met kwartels geboer en hul belangrikheid as boerderyvertakking neem oral toe – ook in Suid-Afrika, hoewel die bedryf hier nog in sy kinderskoene is.
Wat kwartels ‘n besonder produktiewe boerderyvertakking maak, is die voëls se vinnige groeitempo, hul vroeë geslagsrypheid, die kort generasie-interval en hul hoë eierproduksie. Hulle benodig ook ‘n kleiner voer- en groeispasie as wat die geval is met hoenderboerdery.
Wanneer die Japannese kwartel onder ‘n lang dagliglengte – 14 uur of meer – grootgemaak word, begin eierproduksie op die ouderdom van vyf weke wanneer die voël sowat 75 % van sy volwasse gewig bereik het.
Die voeromsetverhouding tot in daardie stadium is 3,1 : 1 en die maksimum groeitempo word ongeveer op die ouderdom van 15 dae bereik. Dié groeitempo plat af op die ouderdom van 45 dae en dít sal dus die mees ekonomiese slagouderdom wees, sê mnr. De Jager.
Kwartels se volwasse liggaamsgewig is sowat 180 g vir mannetjies en 220 g vir wyfies – die wyfies is dus groter. Daar is egter sekere riglyne om vir ‘n groter liggaamsgewig van tot 400 g te selekteer, maar wanneer vir ‘n hoër volwasse gewig geselekteer word, word aan eierproduksie, voeromset en uitbroeipersentasie ingeboet.
As ‘n produsent egter besluit om wel voluit vir vleisproduksie te selekteer, moet hy eerder kyk na ander subspesies van die Coturnix-kwartel, wat steeds dieselfde eierproduksie as Japannese kwartels, maar ‘n groter liggaamsgewig het. Die Coturnix-kwartel kan beskryf word as die oorspronklike kwartelspesie waaruit talle ander subspesies met verloop van tyd geteel is.
Hy sê die Japannese kwartel produseer sowat 250 tot 300 eiers per jaar en elke eier weeg sowat 11 g – nagenoeg 6 % van die voël se liggaamsgewig. Hoendereiers weeg gemiddeld sowat 3 % van ‘n hen se liggaamsgewig.
‘n Kwartelboerdery neem nie baie ruimte in beslag nie. Tot 30 voëls kan per vierkante meter aangehou word en ál wat nodig is, is ruimte in ‘n skuur of motorhuis. Saagsels word op die vloer gestrooi.
Die koste om ‘n kwartelkuiken groot te maak tot op die ouderdom van vyf weke – wanneer dit gereed is om geslag te word – is sowat R3,50. Dit is wanneer in ag geneem word dat ‘n kuiken in dié tydperk sowat 500 g voer vreet – dieselfde volvoermeel wat vir hoenders gebruik word. Dit kan tot R2,50 per kwartel kos om dit te laat slag.
Kwartelprodukte, wat hoofsaaklik bestaan uit vleis en eiers, het ‘n unieke smaak en voorkoms, en dit maak daarvan ‘n eksotiese lekkerny. Daarom is die teikenmark vir dié produkte die hoër inkomstegroepe. Veral buitelandse toeriste koop dit graag.
Eiers is in dié stadium die belangrikste kwartelproduk in Suid-Afrika en word vars verkoop of in gepekelde vorm aangebied, wat hul raklewe baie verleng. Hulle is baie gewild vir gebruik in slaaie, voorgeregte en peuselhappies.
Eiers word op die vars mark teen gemiddeld R6 per dosyn verkoop, terwyl ingelegde (gepekelde) eiers – waarvan daar 26 tot 28 eiers per houer is – in winkels teen gemiddeld R20 tot R25 verkoop word. Produsente ontvang gemiddeld R12 tot R15 vir sulke houers met ingelegde eiers.
Kwartelvleis word bemark as heel of ontbeende karkasse, of as gemarineerde vleis. Dit het ‘n hoër proteïen- en ‘n laer vetinhoud as hoendervleis, wat dit dus gesonder maak om te eet. ‘n Volwasse, lewende kwartel word vandag teen van R6 tot R10 per voël verkoop.
Mnr. De Jager sê behalwe om kwartels te slag of hul eiers gebruik, gebruik valkeniers die voëls as jagprooi. Vere word soms as versiering en vir die vervaardiging van kunsvlieë gebruik.
Hy sê daar is produsente in Suid-Afrika wat al meer as tien jaar in die bedryf is, maar dit is steeds ‘n nismark en begin nou eers werklik ontwikkel. In dié stadium oorskry die potensiële binnelandse mark vir kwartelvleis en kwarteleiers die werklike mark by verre.
Een van die grootste gevare vir die ontluikende bedryf is die verkeerde siening wat by sommige mense bestaan, naamlik dat kwartels beskou word as troeteldiere soos ander voëlsoorte. Namate die bedryf egter plaaslik groei, sal verbruikerspersepsies noodwendig verander, meen hy.
Daarom moet die bemarking van kwartelprodukte op bogenoemde gerig wees. Die gehalte en eiesoortigheid van dié produk sal op sigself ook verder goed bemark kan word, meen hy. Hoewel kwartelprodukte in dié stadium dalk duur is vir die gemiddelde verbruiker, sal die pryse daarvan meer op peil kom met ander, soortgelyke produkte namate dit meer beskikbaar en in groter volumes geproduseer word.
Ook ontwikkelende boere kan baat vind by kwartelproduksie omdat min kapitaal aanvanklik benodig word, die voëls ‘n klein groeispasie benodig en ‘n vinnige generasie-interval het. Dit kan vir dié mense ook ‘n uitstekende bron van proteïen wees.
Omdat die bedryf in die land in dié stadium nog baie klein is, sal produsente moet saamwerk om op wêreldvlak mededingend te raak ten einde geleenthede te benut, meen mnr. De Jager.
Navrae: Mnr. Pieter de Jager, tel. 044 8015046.
Kommentaar (13) “Kwartelboerdery”
Hoe groot word n kwartel?
Gerhard su Plessis
Waar kan ek kwarteleier houers kry om dit te verpak
22 Januarie 2014 at 19:55
Ons hou so 4 verskillende soorte kwartels aan, gebruik ‘n broeimasjien om die eiers uit te broei, sommige kuikens se onder lyfies raak lam na paar dae van geboorte en dan gaan hulle dood, wat is die rede daarvoor?
22 Oktober 2014 at 06:59
waar kan ek kwartels aan koop om mee te begin boer?
20 Julie 2015 at 12:43
Dringend op soek na 2 kwartel pare
Ek wil die ingelgete bottels koop epos my asb
27 Augustus 2016 at 15:59
Elsabe de Jager
Hi, ek sukkel om verpakkingsmateriaal vir kwarteleiers op te spoor. Ek woon in Maputo, Mozambique. Kan U my enige inligting in die verband gee, asb?
Ongelukkig het ons nie kontakbesonderhede daarvoor nie.
Soek op Google of kontak een van die maatskappye wat die materiaal vervaardig.
Goeie dag. Ek wil graag raad vra. My seuntjie het 2 kwartels en die wyfie het al verskeie kere eiers gele maar het nog nooit eiers uitgebroei nie.
21 Maart 2017 at 12:53
Waar kan ek kwartel eiers te koop kry in Pretoria.
27 Maart 2017 at 06:51
Ek verkoop kwartel eiers as julle belangstel. Epos: quaileggs66@gmail.com
Goeie dag. Wil graag hoor of iemand kan raad gee. Ons het n klompie kwartels uitgebroei in n broeikas. Die kwartels raak egter na twee of drie weke verlam in die bene. Hulle eet gestampte geel mielies. Hulle is in n houthok met sand op die vloer. Dit is nou al die 3e keer dat ons kwartels broei en elke keer raak hulle verlam.
22 Augustus 2017 at 18:57
Cornelia, kontak: Colette Grobler, e-pos: Info@devlugt.co.za; tel. 083 756 4877
24 Augustus 2017 at 13:27