Is daar ’n toekoms vir die Afrikaner, of is hy besig om stadig maar seker aan die vergetelheid te emigreer? Miskien moet daar net ’n voëlvlug oor die verlede geneem word om te besin oor sy toekoms. As jy wil weet waarheen jy op pad is, moet jy tog kyk na waar jy vandaan kom.
Die Afrikaner is ’n interessante volksverskynsel: die naam en ’n groot deel van sy identiteit is te danke aan die taal wat hy praat. Onder die benaming ‘Afrikaans’ het mense van veral Nederland, Duitsland en Frankryk gaandeweg ’n nuwe volksverband gevorm. Wat hulle aanmekaar gebind het, was ’n taal wat in Afrika ontkiem het. Maar daar was ook ’n ander, baie belangrike gemene deler in hierdie nuwe volk aan die suidpunt van Afrika: hulle het ’n gemeenskaplike godsdienstige erfenis gehad. Hulle het hulle geloof in gemeen gehad - ’n Christelike geloof.
Dit geld vir sowel Van Riebeeck (1652) as die Franse Hugenote (1678). Trouens, laasgenoemde het juis omrede hulle geloof na die suidpunt van Afrika gevlug. Die Groot Trek het ook ’n belangrike rol in die vormingsjare van hierdie nuwe volk gespeel. Gedurende hierdie trek was die Bybel die volk se handboek. Daarmee saam is Christelike waardes diep ingegroef in die psige van die Afrika­ner. Vir baie jare was die Bybel onteenseglik die norm vir leer en lewe.
Die herlewing het meegewerk dat Afrikaans in 1925 as amptelike kerktaal sowel as ’n landstaal met gelyke status erken is. In 1933 het die eerste Afrikaanse Bybel verskyn. Dit het meegewerk tot ’n self-persepsie dat die Afrikaner ’n Christen-volk is.
Die moderne Afrikaner het nog in ’n groot mate sy taalidentiteit, maar met die geloof van baie het daar ’n groot skroef losgeraak. ’n Mens kan dit nou maklik toeskryf aan li­berale teologie - wat veral van Duitse kant die Kerk ingesypel het - maar daar was ook ander omstandighede wat meegehelp het om die Afrikaner se geloof te ondermyn.
Die Kerk het gaandeweg die teologiese onderbou vir Apartheid verskaf. So het ‘Afrikaner’ ’n simboliese verandering ondergaan - van soeker na vryheid, tot oorheerser oor ander. ‘Afrikaans’ het in die proses vir baie ’n vloekwoord geword. Politieke oorheersing was die raamwerk waarbinne mag vergestalt was.
Wetgewing is aangepas om in ’n mags­posisie te bly. En die Kerk het ’n godsdiens­tige en kulturele enklawe geword. Ander was nie in die Kerk welkom nie, want dit is, in die stuiptrekkings van Apartheid, gesien as die laaste vesting.
As hierdie dinge weer deel van die Afrikaner se lewe word, sal ander nie meer met agterdog en haat na Afrikaners kyk en hoef hy hom nie vir sy andersheid te skaam nie. Dan dien hy die Koninkryk en help hy die land bou. Kom bid volhardend dat God hierdie land weer sal besoek soos in 1860.