In Romeine 8:1-11 herinner Paulus sy lesers dat die mag wat die wet van sonde en die dood oor hulle lewe het ("die slegte wat ek nie wil doen nie, dit doen ek"; Rom. 7:21-25), nie die finale sê het nie. Dit bepaal ook nie hulle verhouding met God nie. Hulle is "in Christus Jesus": dit maak die wêreld se verskil. Hierin begelei die Gees hulle. Daar is selfs geen veroordeling vir hulle in die vooruitsig nie.
24Toe Rebekka haar kinders in die wêreld bring, was dit tweelingseuntjies. 25Die eerste is gebore: rooi, vol hare soos 'n veljas, en hy is Esau genoem. 26Sy broer is na hom gebore en dié se hand het aan Esau se hakskeen vasgehou. Hy is Jakob genoem. Isak was sestig jaar oud toe hulle gebore is. 27Die seuns het grootgeword. Esau was 'n ervare jagter, 'n man van die veld; Jakob was 'n rustige mens, hy het tuis gebly.
Daarom is hy Edom genoem.
Dieselfde dag het Jesus van die huis af gegaan en by die see gaan sit. 2'n Groot menigte het so om Hom saamgedrom dat Hy in 'n skuit geklim en daarin gaan sit het, maar die mense het almal op die strand bly staan. Hy het hulle baie dinge in gelykenisse vertel en onder andere gesê:
3"'n Saaier het eendag gaan saai. Met die saai het 'n deel van die saad op die pad geval, en 4die voëls het gekom en dit opgepik. 5'n Ander deel daarvan het op klipbanke geval, waar daar nie baie grond was nie, en dit het gou opgekom omdat die grond nie diep was nie. 6Maar toe die son warm word, is dit verskroei, en omdat dit nie wortel geskiet het nie, het dit verdroog. 7'n Ander deel het tussen die onkruid geval, en die onkruid het opgekom en dit laat verstik. 8Die ander saad het in goeie grond geval en 'n oes gelewer, party honderdvoudig, ander sestigvoudig en ander dertigvoudig.
18"Luister julle dan na wat die gelykenis van die saaier beteken: 19Die Bose kom by elkeen wat die woord van die koninkryk hoor maar dit nie verstaan nie, en vat dan weg wat in sy hart gesaai is. Dit is hy by wie daar op die pad gesaai is. 20Die man weer by wie daar op die klipbanke gesaai is, is hy wat die woord hoor en dit dadelik met blydskap aanneem. 21Hy laat dit egter nie by hom wortel skiet nie, en hy hou nie lank uit nie. As hy ter wille van die woord verdruk en vervolg word, word hy gou afvallig. 22Die man by wie daar tussen die onkruid gesaai is, is hy wat die woord hoor, maar die bekommernis van die lewe en die verleidelikheid van rykdom verstik die woord, en dit bly sonder vrug. 23Die man by wie daar op goeie grond gesaai is, is hy wat die woord hoor en dit verstaan. Hy dra inderdaad vrug en lewer 'n oes: soms honderdvoudig, soms sestigvoudig, soms dertigvoudig."
Toetrede: Flam 454 of Psalm 119:19-20
Votum: (n.a.v. Lied 441)
Lofsang; Lied 207
Verootmoediging en Toewyding: Flam 4 of Lied 585
Gebed: VONKK 98 of Flam 339 of Lied 436
Skriflesing: Romeine 8:1-11
Slotsang: Flam 302 of VONKK 174 [bekend] of Lied 440
Respons: Flam 302 vers 1 of VONKK 174 Refrein of Lied 313
Flam 454 Psalm 119 of
O Heil'ge Gees, ons Heer,
wat ons in waarheid leer,
vernuwe ons gemoed deur u genade.
Gees van die vader, van ons Heer en Koning,
ons loof u heerlikheid.
Maak in ons hart u woning
(n.a.v. Lied 441)
Lied 207 "Eer aan die Vader'
Flam 4 O Heilige Gees, Kom Maak My Nuut of
F302. "Sonder U Gees'
(RUBRIEK: FLAM – Verwondering / Geloof en vertroue) Teks: TT Cloete Kopiereg: © NG Kerk Uitgewers (Psalm 119)
Musiek: Louis Brittz © Urial Publishing (Ps 119)
Psalm 119:105 Teks: Wilma Viljoen 1991; gewysig VONKK Werkgroep 2010 Melodie: WILMA – Wilma Viljoen 1991
Ostinato: Anton Esterhuyse 2011 Musikale verryking: Wilma Viljoen 1991 © 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Kinderlied – Voorbereiding om God se Woord te hoor / Kindwees
VONKK 98 U Woord Is Die Lamp (Psalm 119:105) (kanon) of
Lees die teks uit 'n kinder-vriendelike vertaling soos Joubert, S., 1999. Die Nuwe Testament vir kinders in 'n taal wat hulle verstaan, Vanderbijlpark: Carpe Diem:
8 1–4 Hier is egter nou goeie nuus! God is nie meer vir ons kwaad nie, want ons glo in Christus Jesus. Die Heilige Gees het ons nuut gemaak. Hy is sterker as die sonde en die dood. Dit wat die wet nie kon regkry nie, het God reggekry. Hy het sy eie Seun na ons toe gestuur. Jesus het 'n mens geword, net soos ons. Hy het sy lewe aan die kruis vir ons weggegee. Nou kan ons doen wat God se wet van ons vra. Want sonde is nie meer ons baas nie. Die Heilige Gees is nou ons Hoof.
5–8 Daar is twee soorte mense: dié wat toelaat dat die sonde hulle baas is en dié wat toelaat dat die Gees hulle lei. Mense wat sonde doen, is eintlik al klaar dood. Hulle is God se vyande. Hulle luister nie na wat Hy sê nie. Mense wat na die Heilige Gees luister, lewe regtig. Hulle het vrede in hulle lewe. Hulle weet hulle gaan vir altyd lewe.
9–11 Sonde is nie die sterkste in julle lewe nie. Want die Gees bly in julle. As die Heilige Gees nie in iemand is nie, dan behoort hy of sy nie aan Christus nie. Christus is die heeltyd by julle. Daarom sorg die Heilige Gees dat julle vir altyd lewe. Ook al gaan julle liggaam eendag dood, maak dit nie saak nie. God sal sorg dat julle vir altyd by Hom bly. Hy sal julle lewendig maak. Net soos wat God vir Jesus lewendig gemaak het, sal Hy julle ook lewendig maak. Sy Gees sal daarvoor sorg.
Hoor by kinders wie van hulle weet wat "time out" is en hoe dit by hulle huise werk. Dit is wanneer jy stout is en iets verkeerd gedoen het, en jy moet vir 'n rukkie lank in die hoek gaan staan of op 'n spesifieke stoel gaan sit. (Jy kan dit selfs demonstreer met 'n spesiale stoel.) Dit is glad nie lekker nie. Terwyl jy daar sit, moet jy dink aan jou verkeerde keuses en die gevolge daarvan. (Noem 'n paar voorbeelde.)
Vandag se teksgedeelte sê dat die Gees van Jesus ons vrygemaak het van sonde en straf. Dit is soos om vrygelaat te word van "time out". Omdat ons vrygemaak is, maak ons beter keuses en probeer ons om minder sonde te doen.
Die bekende teoloog en outeur van The Message, Eugene Peterson, het gesê:
The Christian life begins as a community that is gathered at the place of impossibility, the tomb.
Dit is 'n goeie sleutel om oor die betekenis van ons teks na te dink.
Kom ons maak dit prakties en dink oor onsself. Wat van jou? Was jy al ooit op 'n plek van onmoontlikheid?
Het jy al ooit in 'n waas van hartseer by 'n graf gestaan en gehoop dit is net 'n nare droom?
Het jy al ooit die stukkies van 'n flenterhuwelik probeer aanmekaar las?
Het jy al probeer om die horlosie terug te draai na 'n tyd vóór daardie slegte keuses wat jou rebelse kind gemaak het?
Het jou werk of jou gesondheid al sodanig in gedrang gekom dat jy gevoel het dit het 'n dooiepunt bereik?
Het jou verhouding met naby mense al ooit só verbrokkel dat jy vorentoe geen pad van versoening kon sien nie?
Het nuusberigte oor klimaatsverandering en die rampspoedige gevolge daarvan, jou al swartgallig gelaat oor die toekoms van planeet aarde en die ganse mensdom?
Dit is juis by so plek van onmoontlikheid, sê Peterson, waar die Christelike lewe begin, dáár waar mense op 'n plek van onmoontlikheid versamel is — by die graf. Peterson praat natuurlik van die óóp graf van Christus. Daar het die onmoontlike inderdaad gebeur met Jesus se opwekking uit die dood.
Dit is die einste plek waar Paulus wil hê ons by moet uitkom in Romeine 8:11. Dit is hiér waar God se herskeppingswerk deur Christus en die Heilige Gees begin.
Maar wat is hierdie Christelike lewe? Paulus antwoord:
Omdat die Gees van Hom deur wie Jesus uit die dood opgewek is, in julle woon, sal Hy deur wie Christus uit die dood opgewek is, ook julle sterflike liggame lewend maak deur sy Gees wat in julle woon (Rom. 8:11).
By die plek van onmoontlikheid, begin 'n opstandingslewe! Wat vir mense onmoontlik lyk, maak die Heilige Gees moontlik … nee, die Gees maak dit wat vir jou en my onmoontlik lyk, realiteit. Hierdie realiteit staan téénoor die doodsbestaan waarvan Paulus pas gepraat het in Romeine 7.
Ons gaan nou eers fokus op die doodsbestaan waarin die mensdom vasgeval het, voordat ons verder nadink oor die herskeppingswerk van die Gees.
Die verwoesting van sonde
Ons teks moet gelees word as 'n oplossing vir die dilemma van Romeine 2:1-16, naamlik dat 'n swaard van oordeel oor alle mense se koppe hang. Die sondige mensdom is in 'n doodloopstraat. Hoewel Paulus vroeër in Romeine 2:26-29 reeds vaagweg aangedui het wat (Wie) die uitkoms sou bring, word dit helder en onomwonde in 8:3-4 gestel: "God … veroordeel sonde."
Teoloog NT Wright skryf dat ons nêrens 'n duideliker beskrywing van die Nuwe Testamentiese oortuiging kry dat die gebeure aan die kruis straf op die sonde was nie. Paulus skryf in Romeine 8 dat die veroordeling en straf wat die sonde verdien in Jesus se dood aan die kruis volledig uitgemeet is. Aangesien Jesus die volle straf op die sonde gedra het, kan die sondaars oor wie se koppe die swaard van die sonde hang van die straf op die sonde bevry word. Dit is: vir eens en vir altyd bevry word.
Hou vir 'n oomblik die dilemma van die menslike bestaan beskryf, naamlik dat die sonde in die mens se doen en late seëvier, in gedagte. Wanneer hoofstuk 8:1 dus begin met: "Daar is dus nou geen veroordeling …", is dit 'n verrassende, selfs skokkende stelling.
Waarom is daar geen veroordeling nie? Dit is sonde wat aan die kruis veroordeel is, sonde waarmee afgereken is. Die wat nou "in Christus" is, is dus geregverdig. Dit is so omdat God met sonde afgereken het toe Christus aan die kruis gesterf het.
In vers 5-8 dui Paulus aan dat die vroeëre dilemma steeds geld vir diegene wat hulle "deur die sondige natuur laat beheers", diégene wat hulle steeds in die cul de sac van 7:24 bevind.
Paulus stel hier 'n kategorie van mense — ongelowiges — wat steeds teen God rebelleer (die argument wat in hfst. 1 reeds begin het), teenoor gelowiges wat hulle nou deur God, die Heilige Gees, laat beheers. Vir die wat in Christus is, is daar egter vryspraak. Hulle kry deel aan die omvattende herskeppingswerk van die Gees.
Teenoor die verwoesting van die sonde, staan die verlossing in Christus wat die grond is van die herstel wat die Heilige Gees bring.
Anders gestel: Ons het hier te doen met niks minder nie as die begin van die herskeppingswerk van die ganse skepping (Wright). Dit het omvattende gevolge, nie nét vir 'n lewe anderkant die graf nie, maar ook vir hiér en nóú, vir hoe Christene dink oor hulle lewe op planeet aarde.
As ons praat oor die opstanding, oor die liggaamlike opwekking van Jesus Christus uit die dood, dan is dit dalk die beslissendste manier waardeur God bevestig dat sy skepping (en by name, vlees) góéd is, dat die aarde sy woning is, dat Hy heers oor hierdie goeie skepping, en dat God ons nié aan die noodlot oorlaat nie.
Jesus se opstanding uit die dood, is 'n radikale daad van herskepping deur God. Op die minste sê dit: Verrottende vlees is nie goed nie. 'n Dooie liggaam in 'n graf is nie goed nie. 'n Skepping wat agteruitgaan en tot niks verval, is nie goed nie.
Die Gees vernuwe ons
God se versoeningswerk is dus nie sonder meer afgehandel deur Jesus wat aan die kruis gesterf het nie. Daar is 'n nog-nie-klaar-nie element in God se reddingswerk wat te doen het met die vernuwing van gelowiges, hier en nou reeds. Dit word bewerk deur die Gees ín ons, en bevestig dat die Gees van Christus ons ook met Jesus se wederkoms uit die dood sal opwek.
Die enigste manier waarop ons werklik van God se herskeppingswerk op 'n sterwende planeet aarde kan deel wees, is deur die opstandingslewe wat die Gees in ons werk.
Die Gees maak heel
So 'n entjie verderaan in Romeine 8 praat Paulus van "die hele skepping" wat "'n slaaf" "van verganklikheid" is, en daarom "in pyn" "sug" (of kreun) soos 'n swanger vrou wat besig is om geboorte te gee … "Verganklik" is die woord wat hy gebruik, en "verydel". Die Nuwe Lewende Vertaling praat van "sinnelose kringloop van aftakeling". Engelse vertalings gebruik uitdrukkings soos "the created world was bound to fail", "condemned to lose it's purpose", "forced to become useless", "cursed to futility", "bondage to corruption" en "slavery to decay."
Hierdie aarde wat aan die Here behoort – wat ons en sy woning is, waaroor God as Versoener heers – is flenters verby die punt waar mense dit kan regmaak. Blote deelname aan die groen beweging of proteste oor klimaatsverandering, so goed en wonderlik en prysenswaardig soos dit is, gaan dit nie die verrotting wat lankal reeds ingetree het, keer nie. By 'n plek van onmoontlikheid, soos 'n graf, kan net die Gees van God lewend maak …
En dit hét die Heilige Gees reeds begin doen deur Jesus uit die dood op te wek! Jesus se dooie liggaam in die graf is die eerste stukkie materie wat die Gees lewend gemaak het. Wat die Gees vir Jesus gedoen het, beloof God vir sy kinders en ook vir God se skepping.
Nou woon hierdie lewendmakende Gees in ons – enersyds om ons hier en nou op te wek tot nuut en anders leef. Andersyds ook met die belofte dat ons by die voltooiing van God se reddingswerk letterlik, soos Jesus, liggaamlik, deur die Gees tot 'n nuwe lewe opgewek sal word.
Die betekenis is dat die Heilige Gees in ons werk om regtig nuut en anders te begin leef — 'n opstandingslewe te midde van dood en verrotting. Dan gaan dit oor God wat die onmoontlike moontlik maak deur ons in die vernuwingswerk van sy skepping te laat deelneem.
Hoe lyk dit by ons?
Ons moet onsself vra hoe die opstandingslewe wat die Gees moontlik maak in ons eie persoonlike omstandighede lyk? En in ons gemeente se lewe?
Ons leef in die tyd van Covid-19. By die skryf hiervan is die projeksie dat sowat 40 000 tot 45 000 mense in Suider-Afrika teen November 2020 daarvan kan sterf. Die vraag is nie of meer mense aan Covid-19 sterf as aan ander oorsake nie. Die punt is die uiterste ontwrigting, die onverwagte sterwe van mense, selfs kennisse en geliefdes, sosiale isolering, hoogs aansteeklike karakter en bykomende druk op mediese dienste wat die siekte skep.
Praat van 'n plek van onmoontlikheid vir baie mense. Hoe kan die Gees uit hierdie doodsheid lewe wek? Waarvoor vertrou ons God?
Weens Covid-19 is die druk op die ekonomie enorm. Hoe gaan die ekonomie herbou word? Wat verwag ons hier van die lewegewende Gees?
Ons het vroeër ander plekke van onmoontlikheid genoem. Daar is baie.
Hoe kan dít dalk juis dié plekke wees waar die Gees nuwe lewe wil wek? Hoe kan ons ons denke en dade instel op die beweging en werking van die Gees juis op hierdie plekke, sodat ons bewustelik daaraan kan deelneem?
Dit is tans Koninkrykstyd in die kerklike jaar. Hierdie tyd 'n bevestiging is van God se heerskappy oor almal en alles. Ons moet meer as ooit hieruit leef.