A Phala ka lešokeng - Diamuši - Aforika Borwa
A Phala ka lešokeng
A Phala ka lešokeng. Bushbuck or Imbabala [Tragelaphus sylvaticus]
Bogale ba manaka a di Phala a fokotša bokotši tša tšona ge di gobetše. Phala ke leloko la di Kudu le di Nyala. Di kgapa tša tšona di bose kudu ka ponagalo, di nale maboya a mepududu le mmala wo sootho, ka lerotho ka thoko le dikaušu tša go bonala kudu. Di na le bo telele ba go lekana le dimilimetere tše (700) mo magetleng, le boima ba go lekana le dikhilokereme tše masometlhano nne (54).
Dikwana ke tše nyane gomme tše kgolo tšona di na le mmala wo bofefe go fetiša dikwana, le maronthontho le methalo ya go bonagala kudu. Ka moka ga tšona, tše tona le tše tshadi di na le sebopego sa go swana le sa geometri le maronthontho a mašweu mo gongwe mmeleng, bjalo ka ditsebeng, seledung, moseleng, maotong le molaleng, gomme di na le gape le bošweu nyana molaleng. Sebopego se mo mmeleng se bonagala kudu go tše tona ka nako yeo dipabalago ka morago wa tšona le ge di dikuloga, le ge disepela ka maatla. Tirelo ye e dira gore go sa ba le dintwa, ka lebaka la gore e dira tše tona di phele di lokologile.
Phala ke di phoofolo tša go phela ka go ja mehlare, e fela ka nako tše dingwe di ja le bjang. Ke diphofoolo tša go kgetholla dijo, e fela ka nako tše boima di kgona go tlwaela go ja ka mehla ka lebaka la go e poloka.
Phala di sepela ma bjaeng ka nako ya go gola ye e tšeago dikgwedi tše selela goba tše šupago tše dingwe tše tshadi di na le go tswala ga bedi mo ngwageng wo tee. Pelego e direga ga nšhi ka nako ya pula selete se omilego, e fela mafelo a nalego pula kudu ga a na Dintlhora ya pelego. Morago ga pelego mme o hlwekiša namane e be a ja placenta.
Dinamane ga di felegetše mme wa tšona ka nako ya mosegare go fihlela do swara dikgwedi tše nne gomme di swaneše go fihliwa gabotse. Ge e eta go nyaya e ja le marole a yona go tloša mohlala woka bitšago dibatakgomo. Dimamane di gola go fihla dikgwedi tše lesome nne. Le ge dinamane di na le bogolo ba thobola go thoma ka kgwedi tše lesome ga di lekane go fihile megwaga ye meraro.
Phala yeo e lebeletšego khemera. Gantšhi di tšhutla mesong le mmatapama, Phala di tšhutla bošego mafelong a ditsebago gore di ka tswenywa mosegare. Ge batho ba tšhaba, ba fetoga ka go tšhoga. Ka noko ye ngwe di na le go nwelela ka tlase e be do patlama fase goba e be di tloga fao ka go goba.
Ge di maketše di na le go ema goba di sepele ga nyane di ye ntlwaneng ye kguswi. Phala ke diphoofolo tša go tšhutla bošego, e fela di na le go tšhutla mosegare ka nako ye ngwe. Seripaagra sa letšatši la diphala di phela ka go ema le go fula. Ka gare ga letšatši di a sepela go ka fao di be le gona mesong. Phala ke diphoofol o fela tšeo di senago lefelo le phuti ya Afrika yeo tše tona le tše tsadi di sa sa emelele mafelo a ona. Le ge Phala di nale mafelo a manyane ao a ka kgokaya le a di Phala tše dingwe; tšona ke di phoofolo tše bodutu e bile tše tshadi di rata go phela le tše nyane nake ye nyane fela gare ga letšatši. Tše kgolo tšona ga di nyake kgokagano.
Phala di rara lešoka le le kikitlanego kua dithabeng goba pele ga dinoka. Phuti ye e hwetšagala kudu mo go nalego meetsi kudu.
Selete seo di Phala di hwetšegalago. Diphala tše di nalego dihlong le tše bofefo di phatlalatšiwa ka kua sub-Saharan Africa. Kua East Africa dihwetšegala madulong a go fapana, e fela a di hwetšegala lefelong la go bulega. Phala di nale dilete tša go fapana ka mmala le makgwai. Ga ntšhi madulo a di Phala a na le makgwai a boso. Di ka dula go ngwe le go ngwe bjalo ka tekanawatle le godimo ga di thaba, le sethokwa sa pula goba leganateng.
Diphala di bokoa go dibatakgomo bjalo ka nkwe, tau, phiri le lepogo ge di kitima, e fela tše tona ge di ka hlaselwa di a etwela ka bogale e bile di kgona le goba kotsi. Le ge ka nako ye ngwe tswene e na le go ja tše nyane, Diphala di tswela pele go phela le tšona ka nako ye ngwe, go topa diengwa tše welego le dijo tše ditsweni di lahlago.
Leina la Latin: Tragelaphus Scriptus
Boemo bja tše tshadi: Dikhilokere tše 30 - 36
Boemo bja tše tona: Dikhilokereme tše 40 - 77 kg
Nako ya go gola: Dikgwedi tše tshelela
Dipalo tša tše nnyane: Namane ye tee
Tobalano: 11 - 14 months
Boemo bja pelego: Dikhilokereme tše nne
Pelego: Phala e tee e belegwa ka morago ga kwedi tse 6.
Boima ge e Belegwa: 4 kg