Is suur gesiggie doeltreffende kommunikasie? | Netwerk24
Deur Jana Luther 05 Oktober 2018 00:00
In 'n woordeboek soos die HAT word die betekenisse van omtrent 100 000 woorde verklaar; baie meer as wat enige spreker of skrywer daagliks nodig het. Met sowat 1 200 woorde kom 'n mens reeds oor die weg. Met 5 000 praat jy 'n vreemde taal al redelik vlot. Die passiewe woordeskat van 'n gemiddelde moedertaalspreker word op sowat 20 000 geraam. As jy jou bewustelik op taal toespits, ken jy dalk nog meer. Maar van al die woorde tot ons beskikking gebruik ons net 'n breukdeel.
Mense en dinge kom en gaan; gebruiksvoorwerpe en gewoontes verskyn en verdwyn, saam met die gepaardgaande woorde en begrippe. In die oues se plek kom daar nuwes. En meestal staan duidelikheid en doeltreffendheid voorop.
Moenie woorde gebruik wat jou teikenhoorders of -lesers dalk nie ken nie, want dan sluit jy hulle uit, word aangevoer. Pasop dat jy jou luisteraar of leser nie vervreem nie. Wees versigtig om teen niemand te diskrimineer nie. Wie vir jong lesers skryf, word gemaan om "moeilike" woorde te vermy.
Handboekskrywers word vir die eenvoud van hul woordkeuses geprys.
Handboekskrywers word vir die eenvoud van hul woordkeuses geprys. "Dis te moeilik," is by opvoedkundige uitgewers 'n knaende refrein. "Die kinders (onderwysers!) gaan dit nie verstaan nie."
Om te beweer dat dié voorstanders van eenvoudige kommunikasie ongelyk het, sal onregverdig wees, en verkeerd. Vanselfsprekend doen 'n mens jou bes om kennis só oor te dra dat geen misverstand ontstaan nie. Natuurlik wil elke spreker en skrywer graag begryp word. Maar verstaan verg grammatika én woordeskat. Vir 100%-kommunikasie die eerste keer is nuanse nodig.
Hoe voel daardie skrywer wat sy boodskap met 'n suur gesiggie afsluit werklik? Afgehaal? Bedruk? Bekommerd? Beswaard of depressief? Is hy desperaat, gefrustreerd, gegrief, gekrenk? Gekwel, gekwets? Knieserig? Melancholies, moedeloos; mismoedig, misnoeg? Sit hy op moedverloor se vlakte? Is hy miserabel? Morbied, neerslagtig? Negatief, nukkerig, ontevrede?
Ontnugter, ontstem, onvergenoegd? Pessimisties? Platgeslaan en seergemaak? Somber? Swaarmoedig? Swartgallig? Teleurgesteld, te na gekom? Vies? Wat beteken daardie enkele laggende gesiggie? Is dit 'n teken van blydskap, blymoedigheid? Is die emotikongebruiker entoesiasties, geesdriftig? Geamuseerd, geanimeerd? Gelukkig, gemoedelik, joviaal? Opgetoë, opge-ruimd, opgewek? Plesierig, pretlustig?
In ons hedendaagse beeldkultuur kommunikeer ons al hoe makliker, al hoe vinniger, maar met al hoe minder woorde ook toenemend oppervlakkig. Met die gang van die geskiedenis het woorde soos hierbo niks te make nie; wel met mense se diepste gedagtes en emosies. Wanneer holrugfrases, piktogramme en ander hiërogliewe stelselmatig die nodige uitings- en uitdrukkingsmoontlikhede van 'n genuanseerde taalkultuur begin vervang, moet 'n mens dalk tog maar vra: Waar hou doeltreffende kommunikasie op? Waar begin beperkte geletterdheid?