Die stryd tussen die ‘Anywhere’s’ en die ‘Somewhere’s’Foto: Markusspiske/Pixabay.com Verkiesings is deesdae nie meer die wedywering tussen diegene wat vir lank klassiek links (werkers en die progressiewes) of regs (burgerlike middelklas en konserwatiewes) was nie, maar het ŉ tweestryd tussen die globaliste en die geworteldes geword. Of, soos die Britse outeur David Goodhart dit in sy boek The Road to Somewhere beskryf, die “Anywhere’s” en die “Somewhere’s”. Die “Anywhere’s” is, soos die naam sê, orals en nêrens tuis, is hoogs opgelei en hoogs mobiel en is as’t ware wêreldburgers. Hulle sienings is gewoonlik links-liberaal en hulle is in die meeste Westerse lande in beheer van die media, die geld, staatsinstellings, akademie, dikwels ook die maatskappye. Hulle woon veral in die groot stede en glo aan hulle eie morele verhewendheid. Hulle beskou die wêreld as een plek (wat aan hulle behoort) en verag die verdeling van die wêreld in lande en volke as verouderd en toenemend irrelevant. Hulle land is sommer net ŉ plek waar hulle toevallig is en waar hulle tans werk, maar iemand wat in Londen woon en werk, kan net sowel môre in Hongkong of Rio de Janeiro woon en werk. Hy of sy voel nie tuis in sekere lande of stede nie, maar eerder in ŉ geglobaliseerde opset wat ŉ mens in alle stede kry en wat deur sekere restourante, koffieplekke, teaters en vermaakplekke wat die globale kultuur uitstraal, verteenwoordig word. Omdat hulle so mobiel en los van bindings en tradisies is, is talle van hulle ook sonder kinders of vaste verbintenisse soos ŉ formele huwelik. Vantevore was daar ook ŉ elite wat hulle as verhewe bo die gewone mense beskou het, wat internasionaal ingestel was en binne hulle groep getrou het, die adellikes. Hulle moes hulle nie bekommer wat die “mense op grondvlak” gedink of gevoel het nie, want daar was geen of baie beperkte verkiesings. Die elite van vandag is heelwat breër en sluit groot dele van die middelklas in. Om verkiesings te wen, sluit hulle boonop bondgenootskap met immigrante en ander sogenaamde verontregtes en minderhede, asook besigheidsbelange, en skep op dié manier ŉ breë maar kunsmatige beweging. Die “Anywhere’s” het ook die groot voordeel van die mooi beeld wat hulle uitstraal en die morele hoër grond wat hulle beset. Al is jy nie een van hulle nie, wil jy aan hulle kant wees, want hulle is altyd reg. Die “Somewhere’s” woon gewoonlik op die platteland en die dele wat minder welvarend, meer tradisiegebonde en minder geglobaliseer is, maar wat juis dikwels bedreig word deur vinnige veranderinge in die vorm van die instroom van vreemdelinge en die uitwerking van globalisering. Hulle doen gewone, plekgebonde werk en is bekommerd oor hulle werksekerheid, omdat hulle nie besonder hoë en gesogte kwalifikasies het nie. Hulle strewe ook gewoonlik na ŉ gesinslewe en die opbou van ŉ tuiste en dink nie aan emigreer nie. Hulle is die underdog wat mag, beeld, geld en invloed betref, maar hulle is nie magteloos nie. Hulle kan wen as hulle op grondvlak mobiliseer en as sekere leiersfigure uit die elite na hulle kant toe oorkom, soos ŉ Donald Trump of ŉ Boris Johnson (en die etiket “populis” word dan gewoonlik om sulke mense se nekke gehang wat dit durf waag om vir die gewone mense [populus] op te staan). Die “Somewhere’s” het ŉ meer eerlike leierskap en hulle mense is ook meer lojaal en hoewel hulle nie die media beheer nie, het hulle ook netwerke op grondvlak en bied die sosiale media ook vir hulle geleenthede. Terwyl die “Anywhere’s” die op die oog af seldsame alliansie van ryk elite en middelklas met uitheemse minderhede sluit, sluit die “Somewhere’s” alliansies tussen patriotte wat gebonde aan hulle land of streek voel saam met werkers en inheemse armes, iets wat vroeër ondenkbaar was, toe die werkers en armes bankvas in die “progressiewe” kamp was. Hulle trek ook in ŉ mate steun van die anti-globalistiese beweging. Hulle het ook die voordeel dat hulle ongetoets is en polities iets anders kan bied as “meer van dieselfde”. Die “Somewhere’s” staan nie koud teenoor die armes en verontregtes nie, soos dikwels teen hulle gesê word, hulle glo eerder aan “Charity begins at home”. Vir die “Anywhere’s” is almal dieselfde en is die wêreld een plek en daarom gee hulle om vir armes in Afrika of vir die wêreldwye klimaat eerder as vir armoede en probleme in hulle eie land, wat in elk geval ŉ vreemde begrip vir hulle is. Dit maak dat die “Somewhere’s” uitgesluit voel. Vroeër was mense verdeel oor sekere belange, maar was almal burgers van ŉ land of deel van ŉ volk. Deesdae ontbreek ŉ gevoel van solidariteit tussen groepe binne ŉ land. Vir die “Somewhere’s” is gemeenskap hulle direkte omgewing, hulle dorp, woonbuurt, kerkgenootskap of vereniging. Die “Anywhere’s” erken nie gemeenskap nie, of hoogstens in die vorm van die “cruise ship community” waar mense saam in dieselfde ruimte is, saam vermaaklikhede en belangstellings deel en oppervlakkig met mekaar kommunikeer, sonder om regtig bande te vorm. Die verdeling van bevolkings in elites en die res is niks ongewoons nie, maar in die verlede het hulle gewoonlik mekaar in dieselfde partye gevind en het elke regering probeer om die twee groepe saam te snoer. Die nasiestaat het egter nie meer die appèl van vroeër nie en die hoofstroompartye behandel grootliks hulle “gewone mense” met minagting. Progressief of links was vroeër om vir die regte en beter werksomstandighede van werkers te wees, vandag is dit om vir ŉ abstrakte een-wêreld-idee of ten minste Europa-idee te wees wie se hooffokus is om die nasionale en streeksidentiteite te vernietig en om globalisering op ŉ nuwe vlak te vat. Onlangse verkiesings was sprekend van die verdeling tussen die “Anywhere’s” en die “Somewhere’s”: eersgenoemde was vir Macron, vir Clinton en vir Van der Bellen en teen die Brexit, laasgenoemde vir Le Pen, vir Trump, vir Hofer en vir die Brexit. Die “Anywhere’s” is oortuig dat hulle aan die regte (maar linkse) kant van die geskiedenis is en die morele oppergesag het. Hulle het veral in Europa eintlik nog altyd gewen, maar hulle vergeet dat elke oorwinning meer moeite kos en dat al meer ontevredenes en gegriefde “Somewhere’s” versamel. Met die Brexit-referendum het die “Anywhere’s” die eerste keer met ŉ skok besef dat die veragte “Somewhere’s” ook kan organiseer en wen. Om hulle net as “regs”, “populisties” en irrelevant af te maak skiet tekort. Die fout wat die “Anywhere’s” egter maak, is om griewe van die grondvlak te ignoreer. Tans word orals deur die hoofstroommedia uitgebasuin dat “Europa” of “die oop en multi-kulturele samelewing” in die onlangse verkiesings gewen het teen “eng nasionalisme”, “rassisme” en “haat”, maar die woede en griewe van die “Somewhere’s” gaan nie verdwyn nie en die volgende golf gaan net sterker wees. Voorheen is ŉ verwyderde en ongevoelige elite weggevee deur rewolusies soos in Frankryk, Rusland en meer onlangs in Oos-Europa. Die geskiedenis herhaal hom nooit presies op dieselfde manier nie en ŉ rewolusie in ŉ Westerse demokrasie is hoogs onwaarskynlik, maar ŉ land of vasteland wat in homself verdeel is en waar groot dele van die bevolking uitgesluit word of ten minste uitgesluit voel, soek vir moeilikheid.