Hoe sal ons die wispelturige en misterieuse en verstote ding wat ons humor noem, definieer? – dit wat vir ewig ’n van bakboord na stuurboordvlugteling van die werklikheid is, en tog vorm dit ’n intieme deel van – en vergestalt selfs – die ewigdurende waarhede van die lewe.
Vandag is daar nie soveel humor in die wêreld soos daar vanmelewe was nie, so dink ek. En deur die kultuurwêreld, waai daar nie winde van uitbundige gelag wat die lamprook van die denke wegwaai en net ’n bedwelming agterlaat nie. Die materiaal vir kostelike vrolikheid is natuurlik nog steeds daar – reg in ons midde. Draai maar net ’n klip om en die diamante sal skitter. Tog lyk dit of die persoon wat uit hierdie materiaal die hoogste vorm van skertsery voorheen kon maak, nie meer saam met ons is nie.
Dis dieselfde met die onderskeidings wat mense tussen humor en ’n vernuftige geestigheid maak. Is daar enige verskil? Ek weet nie. As die algemeen aanvaarde verduideliking goedgevind word – naamlik dat humor uit emosies gebore is, terwyl geestigheid uit die intellek ontspruit – dan sal ek natuurlik geneig wees om geestigheid, tot ’n mate, as ’n indringer te beskou. Ek is van nature agterdogtig wat die intellek betref, want ek glo dat in sy donkere holtes kruip daar ’n valse geslepenheid, waarvan die doel is om – met kullery – die siel se gebreke te verdoesel.
Ons vind humor oraloor. Maar dit lyk of dit met humorskrywers anders is, ten minste wat betref die soort humor waarvan ek hou. Hulle verskyn, so lyk dit vir my, net op spesifieke tye en in spesifieke plekke. Die Elisabetaners het ’n sin van humor gehad waarvan ek baie hou, net so goed soos ’n plattelandse grap oor die runderpes en die droogte. Ek beskou Shakespeare as die grootste humoris wat ek ooit teengekom het. En die eienaardige ding daarvan is dat dit vir my lyk of hy primêr ’n humoris in die letterkundige sin was – net soos die Amerikaanse skrywers van die negentiende eeu primêr humoriste in die letterkundige sin was – want dit lyk of sy geskerts ’n spotane towerkuns in die vorm van die geskrewe woord besit wat nie teenwoordig is as daar net gepraat word nie. Ek het dit altyd baie meer geniet om Shakespeare se humor te lees eerder as om daarna op die verhoog te luister. Miskien het ek nog nie Shakespeare met deeglike toneelspel gesien wanneer hy snaaks is nie.
Teen die tyd van die Amerikaanse Burgeroorlog, het hierdie nuwe soort van humor – nuut, nie in sy kern nie, maar in sy krag en strak objektiwiteit – tot heel ondenkbare skoonheid geblom; en in die hande van een of twee geniale skrywers het dit voortgeduur, reg tot in die vroeë jare van die twintigste eeu. Maar reeds sedert ’n geslag voor dit, het die elemente van ’n donker verval diep in sy struktuur duidelik begin word. Die skrywers het opgehou om humor, vir humor se eie onthalwe, te skep. Hulle het begin om hierdie magtige wapen aan te wend om sekere beweegredes wat ’n kreatiewe kunstenaar nie aan kan glo nie, te ondersteun. In hierdie opsig, het O. Henry – aan die anderkant van dié tydperk – sy kuns onbesoedeld gehou, op ’n manier wat Mark Twain uiteindelik nie reggekry het nie.