Voertuigsoort Merk en Handelsbenaming type community Created with Sketch. COMMUNITY
Based on Voertuigsoort Merk en Handelsbenaming type
https://opendata.rdw.nl/en/Voertuigen/Voertuigsoort-Merk-en-Handelsbenaming-type/gn6i-7buuOpens in new window.
https://opendata.rdw.nl/en/d/gn6i-7buu?category=Voertuigen&view_name=Voertuigsoort-Merk-en-Handelsbenaming-typeOpens in new window.
Subscribe to the "Voertuigsoort Merk en Handelsbenaming type" Dataset
To subscribe to the Voertuigsoort Merk en Handelsbenaming type dataset via an RSS reader, use one of the following links:
Invite Collaborators to Voertuigsoort Merk en Handelsbenaming type: Versindaba » Krog Antjie
Posts Tagged ‘Krog Antjie’
Marlies Taljard. Krog en hersirkulasie (1)
Van tyd tot tyd kom daar in Antjie Krog se werk sydelingse verwysings na haar eie werk voor, soos wanneer sy in Lady Anne skryf: “twee jaar aankomende maand / sedert Jerusalemgangers” (Krog, 1989:13). Alhoewel daar in Kleur kom nooit alleen nie geen eksplisiete verwysings na haar ander tekste of boektitels voorkom nie, is dit opmerklik hoe dikwels die digteres in dié bundel gebruik maak van tematiese materiaal wat ook in haar ander nie-poëtiese werke voorkom, spesifiek Country of my skull (2003) en ‘n Ander tongval (2005) wat in dieselfde tyd ontstaan het as Kleur kom nooit alleen nie.
Die doel van hierdie reeks besprekings is om die wyse aan te toon waarop Krog tematiese materiaal uit haar eie, nie-poëtiese tekste transponeer na die poëtiese medium en om te besin oor redes waarom ‘n skrywer materiaal uit sy/haar eie of ander tekste hergebruik wanneer nuwe tekste geskep word. Die redes vir hierdie praktyk word grootliks gevind in die postmoderne denksisteem en die aard van postmoderne tekste. In hierdie uitgawe bespreek ek kortliks die verskillende teorieë wat gebruik kan word om dergelike tekste te ontleed, terwyl ek beplan om in die volgende uitgawes by die teksontleding self uit te kom. ‘n Deel van die inhoud van hierdie aflewering is reeds op LitNet Akademies gepubliseer in ‘n artikel Kleurvol Hibried (18-08-2010). Waar ek in die genoemde artikel egter intertekstuele verwysings uit die werk van ander kunstenaars bespreek het, wil ek graag in hierdie reeks besprekings fokus op verwysings uit Krog se eie ouevre.
Umberto Eco (1984:20) se stelling in Postscript to the name of the rose: “I discovered what writers have always known (and have told us again and again): books always speak of other books, and every story tells a story that has already been told”, lê aan die basis van die postmoderne teorie van intertekstualiteit en die aanname dat dit onmoontlik is om aan die labirint van woorde te ontsnap. Binne ‘n postmoderne leesraamwerk word dus nie slegs die skryfhandeling nie, maar ook die lees van tekste geproblematiseer. Lees en skryf is, binne die postmoderne teorie, geen onskuldige handelinge nie en ‘n ondersoek na invloede binne ‘n postmodernistiese literêre werk moet derhalwe rekening hou met sowel die postmodernistiese praktyk van appropriasie van reeds bestaande materiaal as van meervoudige betekenisproduksie deur die verskillende lesers van die teks. Die klem verskuif dus van ‘n speurtog na blote invloede op ‘n skrywer na ‘n kritiese teksanalise. In die postmoderne teks is dit nie meer belangrik by watter vorige werk die skrywer “geleen” of “afgeskryf” het nie, maar op welke wyse die “geleende” stof sowel die latere as die vorige werk beïnvloed.
Julia Kristeva gebruik die eerste keer die term “intertekstualiteit” in haar bespreking van die werk van die Russiese post-Formalis Mikhail Bakhtin om tekste se sosiaal-kulturele verbondenheid met ander tekste aan te dui (Malan, 1992:187). In “The Bounded Text” verskaf Kristeva (1980:36-63) ‘n model vir die totstandkoming van ‘n teks deur die gebruik van reeds bestaande diskoerse. Haar teorie is dat betekenis nie deur ‘n skrywer gegenereer word nie, maar wel deur taaluitinge binne intertekstuele verband te plaas en te interpreteer aan die hand van wat voorheen reeds gesê of geskryf is. Deur oënskynlik eindelose reekse intertekstuele verwysings word enkelvoudige interpretasie ondermyn (sien ook Morgan, 1989:24). Volgens haar teorie skep skrywers dus nie hulle tekste deur middel van hulle eie kreatiewe vermoëns nie, maar hulle stel dit saam uit reeds bestaande tekste sodat die teks uiteindelik “a permutation of texts, an intertextuality in the space of a given text” word (Kristeva, 1980:36) – ‘n mosaïek van aanhalings (Kristeva, 1980:6) waarin ‘n onbeperkte aantal tekste opgeneem en verwerk is en waarin elke deel van ‘n teks repliek lewer op ‘n ander teks (Malan, 1992:187).
Wat terminologie betref, tref Roland Barthes ‘n onderskeid tussen die terme “werk” en “teks”. “Werk” is volgens hom die konkrete objek wat ‘n fisiese ruimte kan vul – dus die boek met sy versameling woorde, sinne, paragrawe ensovoorts, terwyl “teks” vir hom ‘n metodologiese veld is, iets metafisies wat in taal bestaan (Barthes 1981:39). Volgens hom is ‘n teks geweef uit veelvuldige diskoerse wat reeds bestaan en betekenis het (Allen 2000: 67). Om hierdie stelling te illustreer, haal hy (Barthes, 1977:160) die woorde van die besetene van Gadara uit Markus 5:9 aan: “My naam is Legio, … want ons is baie”.
Bogenoemde interpretasies van “teks” wys heen op die belangrikheid van die leser binne ‘n postmodernistiese teksteorie wat in sy ekstreme vorm behels dat die teks betekenisloos is totdat die leser betekenis daaraan toeken. Dit ondermyn ook die siening van die teks as ‘n afgeslote, outonome eenheid met eenduidige betekenis. Klemlegging op die performatiewe aard van die teks en die aktiewe rol wat die leser in teksproduksie speel, beklemtoon die tydgebonde, onstandvastige, onpermanente en vlugtige aard van postmodernistiese tekste (sien Viljoen, 1995:400).
Dit lyk dus asof ‘n beduidende groep teoretici die term “intertekstualiteit” gebruik as verwysend na die algemene kenmerk van postmodernistiese tekste om aan te sluit by en gebruik te maak van die kulturele kode wat saamgestel is uit verskillende diskoerse, stereotiperings, clichés, idiomatiese taalgebruik, ensovoorts, en nie na die wyse waarop ‘n literêre werk na spesifieke tekste verwys nie. Dit is egter ‘n eng benadering om ‘n teks slegs te definieer ten opsigte van ooreenkomste en verskille met ander tekste. So ‘n benadering kan wel die bestaanswyse van tekste beskryf, maar het nie ten doel om as analitiese instrument te dien nie. Uit Hambidge se beskrywing van postmodernisme blyk egter nog ‘n ander faset van intertekstualiteit:
Dit kan gesien word as een van die beste definisies van die postmodernisme: ‘n teks wat ‘n storie óórvertel; die bekende weer aanbied. Die reeds gesêde weer sê. Met ‘n klemverskil: dat dit terselfdertyd ‘n kritiese of intellektuele kommentaar ook word (Hambidge 1995:41).
Hierdie vorm van tekstuele saambestaan noem Genette hipertekstualiteit (Genette 1997:5-8). Dit is daardie verhouding tussen twee tekste wat die klem vestig op die palimpses of gelaagdheid van die teks, en wat doelbewus inter-tekstueel wil wees. Genette se hiperteks is ‘n self-bewuste teks waarin een kunswerk (die hipoteks) as basis vir ‘n ander kunswerk (die hiperteks) gebruik word, soos wanneer Antjie Krog in Kleur kom nooit alleen nie skilderye as intertekste of hipotekste vir sommige gedigte in die afdeling “Sgraffito” gebruik. Genette se hiperteks is daarom nie gemoeid met ‘n algemene faset van taal nie, maar met ‘n spesifieke praktyk binne die literêre sisteem. Alhoewel begrip van sulke tekste tot ‘n belangrike mate afhanklik is van die leser se kennis van die getransformeerde hipoteks, voer Genette aan dat die “nuwe” teks, die hiperteks, egter ook onafhanklik van sy hipoteks betekenis kan genereer en dat tekste ‘n dubbele bestaan kan voer, beide as outonome tekste en inter-tekste (Genette 1997:397).
Wanneer ‘n literêre werk in ‘n intertekstuele verhouding tot ‘n genre tree, kan sekere genrekodes van die hipoteks deel word van die boodskap van die sekondêre teks. Hierdie proses word deur Genette transtekstualiteit genoem. Die proses van transtekstualiteit wat soms deel uitmaak van hipertekstualiteit, is nooit neutraal nie en behels ‘n hersignifikasieproses van formele strukture vir doeleindes anders as in die oorspronklike genre wat hier as hipoteks funksioneer. Hierdie teorie stem ooreen met Kristeva se teorie dat intertekstualiteit behels dat elemente van ‘n bestaande sisteem na nuwe betekenisverhoudings getransponeer word (sien ook Allen 2000:113). Morgan (1989:20) onderskei nog ‘n verdere vorm van intertekstualiteit, naamlik intertekstuele verwysings uit die outeur se eie oeuvre, wat sy intratekstualiteit noem.
Foster (2001:17-18) wys op die verskillende wyses waarop intertekstualiteit in die praktyk in postmodernistiese tekste funksioneer. In die modernistiese teks dien intertekstualiteit dikwels die doel om ‘n teks te verryk en die estetiese vlak van die kunswerk te verhoog, los van die werklikheid “daar buite”. In die postmodernistiese tradisie sluit ‘n studie van die intertekstualiteit in ‘n kunswerk egter ook ‘n ondersoek in na “anonieme diskursiewe praktyke, kodes waarvan die oorspronge verlore is maar wat die signifiërende praktyke van latere tekste moontlik maak” (Foster, 2001:18), juis omdat postmoderne literêre kritiek die teks sien as ‘n weefsel van aanhalings. Maar die postmodernistiese teks self verskil ook van die modernistiese teks. In teenstelling met afgerondheid en sluiting, wat wesenseienskappe van modernistiese tekste is, stel die postmodernistiese teks hom doelbewus oop vir die wêreld en die grens tussen buitewêreld en fiksie word voortdurend geproblematiseer (sien ook Hutcheon, 1988:124). Hieruit volg dan dat ‘n ondersoek na intertekstualiteit in ‘n postmodernistiese werk meer behels as die blote naspeur van bronne waaruit die tekstuur van die teks saamgestel is, en dat die kode (langue), die verskillende hipotekste sowel as transtekstualiteit aangetoon en krities ontleed moet word. Daar is reeds geargumenteer dat ‘n groot mate van literêre kennis nodig is ten einde intertekstualiteit raak te sien en te beoordeel. Die analise van die intertekstuele gesprek binne ‘n literêre werk behels in ‘n belangrike mate ook die herkenning en gesprek met die konvensies en norme wat geld in bepaalde tekste wat deur die literêre werk opgeroep word.
Linda Hutcheon (1988:124) beklemtoon die belangrike invloed van inbedding en inkorporering van verskillende soorte intertekstuele verledes in literêre tekste. Deur hierdie praktyk word die leser “bewus gemaak van die ‘teenwoordigheid’ van die verlede, maar ‘n verlede wat slegs kenbaar is deur tekste, dit wil sê deur die historiese en literêre spore daarvan” (Foster, 2001:19). Hoewel die onvermydelike skeiding en afstand tussen verlede en hede deur so ‘n tegniek uitgelig word, word tog ook die verbinding met die verlede tekstueel en hermeneuties bevestig (Hutcheon, 1988:125; Foster, 2001:19) en word die skeiding tussen kunswerk en wêreld ondermyn.
In die bespreking van die intertekstuele verhoudinge in Kleur kom nooit alleen nie wat in verdere besprekings op hierdie forum volg, sal ek die klem laat val op doelbewuste intertekstualiteit – Genette se “hipertekstualiteit” en “transtekstualiteit” en Morgan se “intratekstualiteit”. Ofskoon daar wel verwys sal word na onderliggende sosiale en kulturele kodes wat die lees van die teks beïnvloed, is dit onprakties om dié aspek van die Krog-teks in besonderhede te beredeneer, aangesien ‘n studie van semiotiese intertekstualiteit (aansluiting by die sosiaal-kulturele kode) ‘n diepgaande studie van die hele literêre kanon behels. Ek sal wel probeer aantoon in welke mate transposisie na nuwe betekenisverhoudinge tot stand kom deur die oorskryding van tekstuele en genregrense wanneer Krog in Kleur kom nooit alleen nie in intertekstuele gesprek tree met haar eie oeuvre.
BARTHES, Roland. 1977. Image – Music – Text. Stephen Heath (trans.) London: Fontana
BARTHES, Roland. 1981. Theory of the text. In: Young, Robert (Ed.) Untying the text: a post-structuralist reader. London: Routledge and Kegan Paul.
ECO, Umberto. 1989 Postscript to The Name of the Rose. New York:Harcourt Brace
FOSTER, P.H. 2001. Postmodernistiese intertekstualiteit as teiken. ‘n Bespreking van die jagter-interteks in “Die eland” en “Die heengaanrefrein” van Wilma Stockenström. Stilet.XIII:3. September 2001.
GENETTE, Gérard. 1997. Paratexts: thresholds of interpretation. Jane E. Lewin (trans.) Cambridge: Cambridge University Press.
KRISTEVA, Julia. 1980. Desire in Language: a semiotic approach to literature and art. Thomas Gora, Alice Jardin & Leon S. Roudiez (trans.) New York: Columbia University Press.
Tags: Hersirkulasie van tekste, Intertekstualiteit, Kleur kom nooit alleen nie, Krog Antjie
Posted in Marlies Taljard | 24 Kommentare »