NG Gemeente Klerksdorp – Gemeentegeskiedenisargief
Die kerkgebou van die destydse NG gemeente Klerksdorp is op 28 Oktober 1898 ingewy. (FOTO: Wikipedia/Fletch54)
H.v. Anderson- en Bram Fisherstraat, Klerksdorp
Middedorp van Klerksdorp
Die NG Gemeente Klerksdorp was die moedergemeente in die stad Klerksdorp, maar nadat die meeste NG lidmate uit die middestad weggetrek het, is dit ingelyf by die NG Gemeente Klerksdorp-Suid.
Voor die jaar 1885 het daar 'n gemeente van die Nederduitsch Hervormde Kerk met 'n kerkgebou in die Oudorp van Klerksdorp bestaan, wat kragtens die ywerige bemoeiinge van ds. J.C. de Vries, predikant op Zeerust, ingewy is. Daarenteen was daar 'n NG gemeente met 'n kerkgebou op Hartebeestfontein. Hierdie twee gemeentes is in die jaar 1885 verenig en het voortaan onder die naam Ned. Herv. of Geref. gemeente Hartebeestfontein bestaan.
Met die ontdekking van goud op Klerksdorp in 1887 is, vanweë die toestroming van mense van elders, die Nuwedorp aan die ooste van Skoonspruit aangelê. Aangesien die ledetal van die gemeente so toegeneem het dat een predikant die geestelike bearbeiding nie na behore kon behartig nie, is die Ned. Herv. of Geref. gemeente van Klerksdorp in Oktober 1889 gestig. Op 22 April 1890 is prop. J.W.G. Strasheim tot herder en leraar van die gemeente bevestig. Met die stigting van die gemeente was die ledetal 1 200, dog met die agteruitgang van die goudbedryf het baie mense weggetrek om elders 'n heenkome te soek, met die gevolg dat daar ná 'n paar jaar slegs 280 lidmate oorgebly het.
Twis met die NH
Lede van die Herv. Kerk wat die Kerkvereniging afgekeur het, het later aanspraak gemaak op al die eiendomme van die vroeëre Herv. Kerk. Hierdie aanspraak is deur die uitspraak van die hooggeregshof op 5 Junie 1893 goedgekeur. Die gevolg was dat die kerkgebou, die grond en al die los goedere wat by die Kerkvereniging aan die ou Herv. Kerk behoort het, aan die eisers teruggegee is, en dat aan die Ned. Herv. of Geref. Kerk, wat alle eiendomme ná die vereniging aangekoop bly behou het, £500 uitbetaal is. Hierdie ooreenkoms is op 20 Desember 1893 op 'n buitengewone vergadering van die kerkraad bekragtig.
Op 23 Desember 1896 is op 'n gemeentevergadering besluit om 'n doelmatige kerkgebou op te rig. Pres. Paul Kruger, wat lidmaat van die Gereformeerde Kerk was, maar hom die pynlike toestand op kerklike gebied in Transvaal diep ter harte geneem het, het kragtige pogings aangewend om die twistende partye te versoen. Dit het egter duidelik geword dat hulle insigte onverenigbaar was; hy het toe sy uiterste bes gedoen om die geskille op minlike wyse uit die weg te ruim deur ruim vergoeding aan die strydende partye toe te ken.
Aangesien Klerksdorp die eerste plek was waar die saak in der minne geskik is, was die kerkraad van mening dat dit die moontlikheid om ruime hulp van die regering te verkry sou vergroot. Gevolglik het die kerkraad die regering beleefd versoek om ondersteuning in die vorm van die skenking van grond, wat dan ook geskied het. Die hoeksteen van die nuwe kerk is op Saterdag 12 Maart 1898 deur die edelgestrenge heer P.J. Joubert, adjunkpresident van die ZAR, gelê en die kerkgebou op 28 Oktober 1898 aan die diens van die Here gewy. Prof. P.J.G. de Vos van Stellenbosch het die wydingsrede gehou. Dié kerkgebou, wat tydens die Tweede Vryheidsoorlog deur die Engelse in beslag geneem is, is veel beskadig. Net een eis wat ná die oorlog ingestel is, is uitbetaal.