Beste Dirk, kom ons praat oor konsentrasiekampe | die ander kant
Beste Dirk, kom ons praat oor konsentrasiekampe
Ek verwag nie werklik dat jy hierdie gaan lees nie. Dan weer, ek dink nie jy het verwag dat prins William jou brief gaan lees nie. So dis OK. Ons skryf hierdie goed mos maar meer vir die gehoor as iets anders.
Laat ek begin deur te sê dat ek jou woede oor die konsentrasiekampe van die Suid Afrikaanse oorlog van 1899-1902 deel. Ek is geen kenner op internasionale reg of oorlogswette nie, maar die bietjie wat ek van etiek verstaan maak dat ek nie anders kan as om ’n verskroeide aarde beleid en konsentrasiekampe as ’n totale misdaad teen die mensdom te beskou nie. Ek sien jy wil graag saam met Willem ’n kransie gaan lê, en dit is ’n mooi gebaar, ook mooi in pas met hoe ander politieke prosesse in Suid Afrika verloop het. Ekself sal egter hoop dat Willem publiek verskoning sal vra vir die brutaliteite van die Suid Afrikaanse oorlog – en ja, ook vir die groter Britse koloniale proses. ’n Verskoning sal goed natuurlik nog nie regmaak nie, maar dis ’n goeie begin vir die herstel van verhoudings. Selfs al kan ek ook insien dat die Suid Afrikaanse oorlog witmense wat was oor koloniale grond geveg het, en dus weerskante ingeweef was in ’n groter storie van onreg, verander dit niks aan die absolute brutaliteit van verskroeide aarde en konsentrasiekampe nie.
Maar Dirk, ek verstaan ons Afrikaners nie altyd nie. Daar is ’n Christelike verbeelding wat ek dink ons gemis het, en ek vrees ons steeds mis. Jy skryf:
“My oumagrootjie en haar twee klein kindertjies, Petrus en Christina, is soos vee op oop treintrokke sonder toiletgeriewe vanaf Rustenburg na die Irene-kamp vervoer.”
“Petrus is dood in die kamp. Sy laaste woorde was: “Mamma, ek is honger.””
“kan u uself indink hoe dit moes voel om as ’n banneling na Ceylon toe gestuur word terwyl u eggenote en u kinders in ’n konsentrasiekamp moes wees”
En die Christelike verbeelding?
Eksodus 22:21 – “Jy mag nie ‘n vreemdeling verdruk of laat swaarkry nie, want jy was self ‘n vreemdeling in Egipte.”
Jy verwys na die swaarkry gedurende die Suid Afrikaanse oorlog wat ‘n “nooit-weer-gevoel-sindroom” onder Afrikaners laat posvat het. Dis natuurlik nie ’n nuwe analise nie, en ek bevraagteken ook nie die waarheid in hierdie historiese lyn nie. Maar Dirk, ons is tog ook ons eie mense, wat verantwoordelik is vir ons eie optrede. En kom ons kyk dit in die oë: waar Eksodus 22:21 (en ’n baie groter Bybelse lyn) ons sou roep om te sê: “nooit weer sal mense verdruk of onderdruk word nie, want ons was self onderdruk gedurende die Suid Afrikaanse oorlog”, het die Afrikaner storie een geword wat sê: “hulle het een maal op ons getrap, kom wat wil, niemand sal weer op ons trap nie”. Hierdie “kom wat wil” het uiteindelik ingesluit dat die koloniale projek wat deur die VOC begin is (en waarin baie van ons se voorouers ingeweef is), en wat deur die Britse ryk tot ’n brutale hoogte gebring is, uiteindelik een van sy mees afskuwelike vorme aangeneem het onder ons Afrikaners – apartheid. Die konsentrasiekampe het nie gemaak dat ons onsself verbind het om teen ongeregtigheid op te staan nie, maar het eerder ’n historiese verduideliking, en ’n ideologiese instrument in die verdediging, van brutale ongeregtigheid geword.
As ons ingeweef is in die verbeelding van die Jesus-storie dan is daar natuurlik veel meer as Eksodus 22:21 wat genoem moet word. Die Bybel, Ou en Nuwe Testament, se oproep op geregtigheid gaan nie net oor ’n intieme kennis van swaarkry en verbintenis wat daaruit vloei om te verseker dat dit nie met ander gebeur nie. Eksodus 22 gaan self voort met “Jy mag geen weduwee of weeskind veronreg nie”, sonder enige verduideliking van “jy was self ’n weduwee” – nee, dis bloot net ’n opdrag.
Maar Dirk ek verstaan jou brief nie. Ek weet nie of die ironie in jou woorde jou ontgaan het nie, “soos vee op oop treintrokke sonder toiletgeriewe”, ’n beskrywing wat vir meeste Suid Afrikaners bekend is, want dit herinner aan die massas gedwonge hervestigings onder apartheid, of die verontmenslikende praktyke va die vervoer van arbeiders op plase – ’n wond wat nog vlak lê in ons geheue, soos die ontploffing na aanleidind van die onlangse foto van ’n swart vrou wat in ’n hok agter op ’n bakkie vervoer was ons herinner het.
Kan jy jouself indink hoe dit moes voel om op die myne te moet kom werk om ’n basiese inkomste te kry terwyl jou “eggenote en kinders” nie mag saamkom nie en in die tuisland moet agterbly? Kan jy die stories hoor van ma’s wat hulle kinders se koppies moes vashou terwyl hulle sterf? Die verhale is openbaar vir die wat wil hoor, so ek hoef nie voort te gaan nie. Die verskroeide-aarde beleid en konsentrasiekampe was ’n misdaad (as een of ander hof nog nies o beslis het nie, dan dink e kelkgeval so). Apartheid was ’n misdaad (hieroor is daar wel duidelikheid in internasionele wetlike uitsprake).
Dalk sou Willem tog jou briefie kry. Dalk sou hy selfs reageer. Hy kon reageer deur vir jou te sê die storie van jou grootjie is nie so erg nie, want ’n generasie of wat later het van sy volksgenote immers iewers in oorlogskampe in Duitsland gesit. Of hy kon reageer deur vir jou te vertel dat jy nie die reg het om die storie van jou grootjie te vertel nie, want kyk net wat het jou mense dan gedoen onder Apartheid. Hy kan vir jou vertel dat die Suid Afrikaanse oorlog werklik ’n baie komplekse situasie was, en dat dit nou jammer is van jou grootjie, maar ons kan tog nou nie die politici wat maar gedoen het wat hulle moes doen om te oorleef kwalik neem nie. Ek hoop jy sal woedend wees as hy so reageer. Ek sou gewees het.
Ek tog moes ek al in skaamte in ’n gehoor sit waat ek gewens het ek kon vir jou skreeu “luister tog net Dirk”. Luister net na die stories van jou mede-landsgenote. Nee, nie luister lank genoeg dat jy kan reageer en regverdig nie. Luister. Net luister. Luister na wat my en jou mense gedoen het. Luister na wat ons steeds doen. Juis omdat ons die konsentrasiekampe onthou, luister, want “nooit weer” sal ons toelaat dat mense onderdruk word nie, dat mense behandel word asof hulle minder mens is nie, dat ma’s hulle kinders se koppies moet vashou terwyl hulle sterf van goed wat vermy kon word nie. Nooit weer nie.
Nee, nie een of ander “plan B vir ‘ons mense’” nie. Nie daar “nooit weer” nie. Dit is nie vir “nooit weer” van die Bybel nie. Ag, vergeet die Bybel, dit is nie die “nooit weer” wat ’n kans het om ’n vreedsame wêreld op die langtermyn te vorm nie.
So Dirk, jy kan briewe skryf vir Willem, maar dit los ’n suur smaak in baie van ons se monde. Nee, nie omdat ons nie jou woede oor konsentrasiekampe deel nie, maar omdat ons nie hoor dat jy self kan begin om die onregte waarby jy en jou voorouers betrokke was by die naam te noem nie. Dirk, Suid Afrika is op ’n moeilike plek, en ek gaan nie maak asof dit maklik gaan wees om deur ons verlede te werk nie. Maar die eerste stap is nie so moelik nie. Kan jy net dalk ’n brief skryf waarin jy uit jou hart uit sê: “Ek is jammer oor apartheid. Werklik jammer. Wat kan ek doen om dinge te help regmaak”. En dan luister jy. Werklik luister. Ek sê nie elke antwoord gaan help nie, maar ek weet Suid Afrikaners sal antwoord, en ek is oortuig daar gaan konstruktiewe voorstelle uitkom. Dalk sou jy dit selfs namens Solidariteit kan doen?
Ek gaan nie my asem ophou nie. Maar mens kan seker maar hoop. Dalk, net dalk, kan die herinnering aan konsentrasiekampe maak dat jy werklik empatie kan hê met swart Suid Afrikaners wat woedend is oor kolonialisme, apartheid, oor ekonomiese ongelykheid, en dalk selfs ook oor die tipe diskoerse wat van Solidariteit afkom wat skynbaar daarop gemik is om wit belange in plaas van die belange van Suid Afrika te dien.
O, en Dirk, die volgende keer wat jy ’n brief vir die koninklike huis skryf oor die Suid Afrikaanse oorlog (ek vermoet daar gaan dalk nog baie wees, die koninklike huis het nie juis ’n reputasie dat hulle briewe oor die Suid Afrikaanse oorlog ernstig opneem nie), onthou om hulle daarop te wys dat dit nie net Afrikaner vroue en kinders was wat in konsentrasiekampe gesterf het nie, maar dat daar waarskynlik net soveel swart Suid Afrikaners in konsentrasiekampe gesterf het, ook meestal kinders…
This entry was posted on Vrydag, September 22nd, 2017 at 8:28 vm and is filed under apartheid.	You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
2 Responses to Beste Dirk, kom ons praat oor konsentrasiekampe
September 24, 2017 om 8:03 vm
Dear Dirk, let’s talk about concentration camps
I really do not expect you to read this. Then again, I do not think you expected Prince William to read your letter . That’s OK. We write more for the audience than anything else.
Let me begin by saying that I share your anger over the concentration camps of the South African war of 1899-1902. I am not an expert on international law or military laws, but the little I understand of ethics makes me able to regard a scorched earth policy and concentration camps as a total crime against humanity. I see you would like to lay a wreath with Willem, and it is a nice gesture, and also in keeping with how other political processes in South Africa have taken place. However, also I hope that Willem will publicly apologize for the brutality of the South African war – and yes, also for the greater British colonial process. Of course, an excuse will not fix things, but it’s a good start for restoring relationships. Even though I can see that the South African war was fought over colonial ground, and so was also immersed in a bigger story of injustice, it does not change the absolute brutality of scorched earth and concentration camps.
But Dirk, I do not always understand our Afrikaners. There is a Christian viewpoint that I think we don’t see, and I fear we still don’t see. You write:
” My grandmother and her two little children, Petrys and Christina, were transported on open trains without toilet facilities from Rustenburg to the Irene camp. ”
” Petrus died in the camp. His last words were: “Mommy I’m hungry.” ”
” Can you imagine how it was to be sent to Ceylon as a expatriot while your spouse and children were interred in a concentration camp? ”
And the Christian view
Exodus 22:21 – “You must not mistreat or oppress foreigners in any way. Remember, you yourselves were once foreigners in the land of Egypt.”
You refer to the fact that suffering during the South African war that caused a “never-again- feeling syndrome” to be adopted by Afrikaners . It is of course not a new analysis, nor do I question the truth in this historical interpretation. But Dirk, we are also our own people who are responsible for our own actions. And let’s face it: where Exodus 22:21 (and much larger biblical view) would call us to say, “never again will people be oppressed or oppressed because we were suppressed during the South African war “, the Afrikaner became one with the expression ,” they walked over us once, come what may, nobody will wants, nobody will oppress us again “. This “come what may ” eventually included the colonial project initiated by the VOC (and in which many of our ancestors were beneficiaries), and brought to the brutal height of the British Empire, and eventually adopted one of its most horrendous forms among our Afrikaners – apartheid. The concentration camps didn’t commit us to opposing injustice but rather became a historical explanation and an ideological instrument in the defense of brutal injustice.
If we are immersed in the imagination of the Jesus story then there is of course much more than Exodus 22:21 which must be mentioned. The Bible, Old and New Testament call for justice is not just about an intimate knowledge of hardship and commitment that flows out of order to ensure that it does not happen to others. Exodus 22 goes on to say, “”You must not exploit a widow or an orphan” without any requirement that you to be either a widow or orphan, it is a clear responsibility.
But Dirk I do not understand your letter. I do not know if the irony in your words has escaped you, ” like cattle on open trains without toilet facilities “, a description known to most South Africans, because it reminds of the masses of forced relocations under apartheid, or the dehumanising practices of transporting laborers on farms – a wound still fresh in our memory, like the uproar over the recent photo of a black woman being transporting in a cage on the back of a bakkie. .
Can you imagine how it would feel like working on the mines to get a basic income while your ” spouses and children ” can not come and live with you, bust must live separately in the homeland? Can you hear the stories of moms who had to hold their children’s heads while they die? The stories are public to those who want to listen, so I do not have to go on, with examples. The scorched earth policy and concentration camps were a crime (even if no court has ever decided so, I still think so ). Apartheid was a crime (here there is clarity with international legal pronouncements).
Perhaps Willem would get your letter. Maybe he would even respond. He could respond by saying to you that the story of your grandmother is not so bad, because a generation or some of her peers later died in concentration camps in Germany. Or he could respond by telling you that you do not have the right to tell the story of your great, grandmother because of what your people did under Apartheid. He could tell you that the South African war was really a very complex situation and that it is sad about your great grandmother but we can look at past politics because they did what they had to to survive . I hope you will be furious if that is how he responds. I would be .
I have had to sit in shame in an audience where I wish I could shout for you “just listen Dirk”. Just listen to the stories of your fellow countrymen. No, do not listen long enough that you can respond and justify. Listen. Just listen. Listen to what my and your people did. Listen to what we are still doing. Precisely because we remember the concentration camps, listen because “never again” will we allow people to be suppressed, people treated as if they are less human, that mothers must hold their children’s heads while they die of things that could be avoided do not become Never again.
No, not any “plan B for” our people “. Not there “never again”. It’s not for “never again” of the Bible. Oh, forget the Bible, it’s not the “never again” that has a chance to form a peaceful world in the long run.
So Dirk, you can write letters for Willem, but it leaves a sour taste in many of our mouths. No, not because we do not share your fury about concentration camps, but because we do not hear that you can begin to mention the injustices that you and your ancestors were involved with. Dirk, South Africa is in a difficult place, and I’m not going to make it easy to work through our past. But the first step is not so difficult. Can you just write a letter speaking from your heart: ” I’m sorry about apartheid. Really sorry. What can I do to help fix things? ” And then you listen. Really listen. I’m not saying every answer will help, but I know South Africans will answer, and I’m convinced there will be constructive suggestions. Perhaps you could even do it on behalf of Solidarity?
I’m not going to hold my breath. But one can only hope. Perhaps, just maybe, the memory of concentration camps can make you really empathize with black South Africans who are furious about colonialism, apartheid, about economic inequality, and perhaps even about the types of discourse that comes from Solidarity that is apparently aimed at to serve white interests instead of the interests of South Africa.
Oh, and Dirk, the next time you write a letter to the royal house about the South African war (I suspect there may be a lot, the royal house does not have a reputation for being serious about letters about the South African war, remember to point out that it was not only Afrikaner women and children who died in concentration camps but that there were probably as many black South Africans who died in concentration camps, mostly children, too …
September 23, 2017 om 8:39 vm
Please, can someone translate this into English?