mu bipango by’obuziizi bannasayansi baabuluza akaziizi ka yulaniyaamu (uranium atom) mu kiyitibwa ekyabuluzabuziba(fission) , ekintu ekiviirako okufulumya amasoboza amayitirivu. jjukira nti amasoboza ag’obuziizi(nuclear energy) gaba masoboza okuva mu buziizi(core,nucleus ) bw’akaziba(atomu) obuziba(atoms) bwe butaffaali obutini mu molekyu obuzimba ggaasi, ebikulukusi, n’enkalubo . obuziba bbwo nabwo buzimbibwa obutoffaali busatu obuyitibwa obukonta, nampa , n’obusannyalazo . akaziba kalina obuziizi (nucleus /core) obwetooloddwa obusannyalazo. obukontanyo buba n’ekisannyalazo ky’amasannyalaze (electrical charge) ekya pozitiivu ate obusannyalazo buba n’ekisannyalzo eky’amasannyalaze ekya negatiivu.nampa tezirina kisannyalazo ky’amasannyalaze . waliwo amasoboza mayitirivu mu nkwaso ezikuumira awamu obuziizi (nuclues).amasoboza g’obuziizi (nuclear energy) gano gayinza okufulumizibwa singa enkwaso ezo ziba zikutuddwa. enkwaso (bonds) ziyinz okukutulibwa okuyita mu kyabuluzo ky’obuziizi (nuclear fission) era amasoboza gano gayinza okweyambisibwa okutondekawo amasannyalaze. mu kyabuluzo ky’obuziizi (in nuclear fission obuziba (atomu) zabuluzibwa, ekintu ekiviirako amasoboza okufulumizibwa.ebipango by’obuziizi byonna bikozesa bikozesa ekyabuluzabuziizi (nuclear fission) era ebipango by’obuziizi ebisinga byeyambisa buziba bwa yulaniyamu (uranium atoms). mu kyabuluzabuziizi (nuclear fission), nampawengwa (nampa) etomera akaziba ka yulaniyaamu n’egyabuluzaamu, ekiviirako okufulumya amasoboza amangi mu mbeera ey’okwokya n’oluyengo .