Koronavirus: 10 redes om nie paniekerig te wees nieArgieffoto (Foto: Darko Stojanovic/Pixabay) Deur Ignacio López-Goñi The Conversation Ongeag of die nuwe koronavirus (Covid-19) as ŉ pandemie verklaar is, is dit ŉ ernstige kwessie. In minder as twee maande het dit oor verskeie kontinente heen versprei. “Pandemie” beteken ŉ volgehoue en voortgesette oordrag van die siekte in gelyktydig meer as drie verskillende geografiese streke. “Pandemie” verwys nie na die dodelikheid van ŉ virus nie, maar eerder die oordraagbaarheid en geografiese verspreiding daarvan. Ons het beslis ŉ pandemie van vrees. Die hele planeet se media is in ŉ greep van die koronavirus. Dit is goed en reg dat daar groot kommer en massabeplanning gedoen word vir die ergste wat kan gebeur. En die gevolge skuif natuurlik van die wêreldgesondheidsfeer na sake en politiek. Dit is egter ook goed en reg dat ons nie paniekerig hoef te wees nie. Dit sal verkeerd wees om te sê daar is goeie nuus uit Covid-19, maar daar is tog ŉ rede vir optimisme; redes om te dink dat daar maniere is om die virus te beheer en te oorwin. En lesse wat ons vir die toekoms kan leer. Die eerste gevalle van Vigs is in Junie 1981 aangemeld en dit het langer as twee jaar geduur om die virus (MIV) te identifiseer wat die siekte veroorsaak. Met Covid-19 is die eerste gevalle van erge longontsteking op 31 Desember 2019 in China aangemeld en teen 7 Januarie 2020 is die virus geïdentifiseer. Die genoom was op dag 10 beskikbaar. Ons weet reeds dat dit ŉ nuwe koronavirus van groep 2B is, dieselfde familie as Ears, wat ons SARSCoV2 noem. Die siekte word Covid-19 genoem. Daar word vermoed dat dit verband hou met die koronavirus van vlermuise. Genetiese analise het bevestig dat dit ŉ onlangse natuurlike oorsprong het (tussen die einde van November en die begin van Desember) en dat, alhoewel virusse deur mutasie voortbestaan, is die mutasiekoers waarskynlik nie baie hoog nie. ŉ Toets om die virus te diagnoseer is sedert 13 Januarie 2020 beskikbaar. Die streng beheer- en isolasiemaatreëls wat in China toegepas is, dra vrug. Die getal gevalle wat gediagnoseer word, daal reeds daagliks die afgelope paar weke. ŉ Gedetailleerde epidemiologiese opvolg word in ander lande uitgevoer; uitbrekings is geografies baie spesifiek en dit kan dus baie maklik beheer word. Die siekte veroorsaak geen of matige simptome in 81% van gevalle. In 14% van gevalle kan dit natuurlik tot erge longontsteking lei en in 5% van gevalle kan dit lewensgevaarlik of selfs dodelik wees. Dit is nog nie duidelik wat die sterftekoers gaan wees nie. Maar dit kan laer wees as die huidige beramings. Meeste van die data wat aangemeld is, hou verband met die toename in die getal bevestigde gevalle en die getal sterftes, maar meeste persone wat besmet is, word gesond. Daar is 13 keer meer gevalle van mense wat gesond word, as mense wat sterf, en dié verhouding neem steeds toe. Persone wat daagliks gesond word. Koronavirus Covid-19 wêreldwye gevalle deur by Johns Hopkins CSSE Slegs 3% van gevalle kom voor by mense jonger as 20, en die sterftesyfer vir persone jonger as 40 is slegs 0,2%. Simptome by kinders is só gering dat dit onopgemerk verby kan gaan. Die virus kan doeltreffend onaktief gemaak word op oppervlakke met ŉ oplossing van etielalkohol (62%-71% alkohol), waterstofperoksied (0,5% waterstofperoksied) of natrium- hipochloriet (0,1% bleikmiddel), binne slegs een minuut. Die mees doeltreffende manier om besmetting te voorkom is om gereeld jou hande met seep en water te was. Dit is die era van internasionale wetenskaplike samewerking. Ná slegs ŉ maand was 164 artikels op PubMed beskikbaar oor Covid-19 of SARSCov2, en talle ander beskikbaar in bronne van artikels wat nog nie hersien is nie. Dit is voorlopige werk oor entstof, behandeling, epidemiologie, genetika en filogenie, diagnose, kliniese aspekte, ens. Die artikels is deur ongeveer 700 outeurs saamgestel en word wêreldwyd versprei. Dit is samewerkende wetenskap – wat deursigtig is en gedeel word. In 2003, met die Ears-epidemie, het dit meer as ŉ jaar geduur om minder as die helfte van dié getal artikels te bereik. Boonop bied meeste wetenskaplike joernale oop toegang tot hul publikasies oor koronavirusse. Ons vermoë om nuwe entstof te ontwikkel, is verstommend. Daar is reeds meer as agt projekte aan die gang om ŉ entstof te soek teen die nuwe koronavirus. Daar is groepe wat aan entstofprojekte werk teen soortgelyke virusse. ŉ Entstofgroep van die Universiteit van Queensland in Australië het aangekondig hy werk reeds aan ŉ prototipe deur van ŉ tegniek genaamd “molekulêre klamp” gebruik te maak – ŉ nuwe tegnologie. Dit is maar net een voorbeeld wat kan veroorsaak dat entstof in rekordtyd vervaardig kan word. Prototipes sal binnekort op mense getoets word. Entstowwe is voorkomend. Tans is die behandeling van mense, wat reeds siek is, baie belangrik. Daar is reeds meer as 80 kliniese proewe wat koronavirus-behandeling analiseer. Dit is antivirale middels wat reeds vir ander infeksies gebruik word, wat reeds goedgekeur is en wat ons weet veilig is. Een van die middels wat reeds op mense getoets is, is remdesivir, ŉ breëspektrum antivirale middel wat steeds bestudeer word en getoets is teen Ebola en Ears/Mers. Nog ŉ kandidaat is chlorokien, ŉ anti-malariamiddel wat ook kragtige antivirale aktiwiteit toon. Chlorokien voorkom virale infeksie deur die pH-vlak van die endosoom te verhoog, wat nodig is vir die samesmelting van die virus met die sel, en dus sy toegang beperk. Daar is bewys dat dié samestelling die nuwe koronavirus in vitro blok en word reeds gebruik op pasiënte wat koronavirus-longontsteking opgedoen het. Ander voorgestelde eksperimente word gebaseer op die gebruik van oseltamivir (wat gebruik word teen die griepvirus), interferon-1b (proteïen met antivirale funksie), antiserums van mense wat herstel het of monoklonale teenliggaampies om die virus te neutraliseer. Nuwe terapieë is voorgestel met inhibitoriese middels, soos baricitinibine, gekies deur kunsmatige intelligensie. Die griep-pandemie van 1918 het tot meer as 25 miljoen sterftes in minder as 25 weke gelei. Kan iets soortgelyk nou gebeur? Waarskynlik nie. Ons was nog nooit beter voorberei om ŉ pandemie te bestry nie.