30 Oktober 2009 (op 100)
Antropologie, samelewing, linguistiek, verwantskap
Universiteit van Parys (DrE, 1948)
Strukturalisme, Mitografie, Kulinêre driehoek, Bricolage
Lewis Henry Morgan, Ferdinand de Saussure, Roman Jakobson, Franz Boas, Émile Durkheim, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Alfred Radcliffe-Brown, Jacques Lacan
Pierre Bourdieu, Edmund Leach, Catherine Clément, Philippe Descola, Jacques Lacan
Claude Lévi-Strauss (Brussel, 28 November 1908 – Parys, 30 Oktober 2009) was 'n Franse kulturele antropoloog wie beskou word as een van die grootste denkers van die twintigste eeu. Hy het grotendeels die strukturalisme in die sosiale wetenskappe vorm gegee.
2 Aspekte van sy denke
2.1 Die kultuur en die reël
2.2 Die argaïese illusie
2.3 Die wilde denke
Lévi-Strauss studeer filosofie en regte, maar het homself toegewy aan die antropologie. Die filosofie was hom te abstrak. In 1935 vertrek hy na Brasilië om filosofie te gaan doseer aan die universiteit van São Paulo. Daar bestudeer hy in sy vrye tyd die Indiaanse samelewing. Van sy reiservarings doen hy verslag in Tristes Tropiques (1955).
Tydens die Tweede Wêreldoorlog bly hy in ballingskap in New York Stad. Daar ontmoet hy Roman Jakobson en maak hy kennis met die strukturalistiese taalkunde. Daarin sien hy 'n mootlikheid om die kwaliteit van wetenskaplikheid in die sosiale wetenskappe te verhoog. In die jare na die oorlog bou hy sy denke oor die strukturele antropologie uit in 'n omvangryke reeks publikasies, waarin sy belangstelling veral fokus op die struktuur van familiebande, mites en rites.
Aspekte van sy denke[wysig | wysig bron]
Die kultuur en die reël[wysig | wysig bron]
Vir Lévi-Strauss voldoen nog biologiese nog sosiale benaderings om die bloedskande verbod in samelewings te verklaar. Die bloedskande verbod kom voor in die oorgang van natuur na kultuur, volgens hom. Dit reguleer die natuur deur 'n nuwe orde daar te stel. Die kultuur is die geheel van al die reëls van orde, en is ook dié reëls wat deur die antropoloog bestudeer word. Lévi-Strauss kies die strukturele taalteorie as model. Net soos die geheel aan onbewuste reëls betekenis verleen, so sal alle sprekende onderwerpe aan derglike reëls onderwerp wees.
Die argaïese illusie[wysig | wysig bron]
Lévi-Strauss verwerp die gedagte dat daar so iets bestaan soos 'n primitiewe kultuur. Elke samelewing het sy eie geskiedenis en dinamiek. Sonder om die menselike natuur te negeer, stel Lévi-Strauss dat die kultuur in sy geheel verwerf word in 'n samelewing. Dus kan 'n pasgeborene in enige kultuur grootgemaak word. Die denke van die kind is nog nie gespesialiseerd nie en moet moet nog gevorm word volgens die maatstawe van die samelewing waarin die kind ontwikkel. Daar is dus 'n ooreenkoms tussen die kind en 'n verteenwoordiger van 'n ander kultuur; beide is nie aangepas tot die sedes en gewoontes van hul eie kultuur nie. Ons sal geneig wees om die ander, na analogie met die kind, as primitief te bestempel, maar die ander sal geneig wees om met ons presies dieselfde te doen.
Die wilde denke[wysig | wysig bron]
Die sogenaamde wilde denke – magie, bricolage, mites – is volgens Lévi-Strauss nie in teenstelling met die wetenskaplike denke van die moderne Westerse denke – wetenskap, tegnologie, rede nie. Die twee vorme van denke loop parallel aan mekaar en beide vertaal sintuiglike indrukke in verstandelike begrippe en gee ook betekenis aan die kulture waartoe hulle behoort. Die wetenskap lei tot die groei van kennis en vind sy neerslag in tegnologiese toepassings. Die resultate van die magie kan natuurlik nie hiermee vergelyk word nie, maar die rol van die magie binne 'n kultuur is nie minder werklik nie. Omdat die wilde denke soveel ouer is as die wetenskaplike rasionaliteit, sien Lévi-Strauss dit as substaat van die beskawing. Dus hoef ons nie te verbaas wees nie dat ook in ons samelewing so baie irrasionele impulse kop uitsteek nie, in die vorm van geloofsoortuigings en allerlei opmerklike gebruike. Die wilde denke is nie vir ons vreemd nie, en die strukturele analise poog om insig te verskaf in die werking daarvan, om uiteindelik lig te kan werp op die universele reëls van geestelike aktiwiteite.