Joke van Saane, ’n hoogleraar in Teologie en Godsdienstige Studies aan die Vrye Universiteit van Amsterdam, voer aan dat daar baie verklarings kan wees vir hierdie afname van gelowiges. Sy sê dat twee woorde egter baie belangrik is wanneer na redes gesoek word, naamlik self en gevoel. Die moderne mens stel homself as norm en hy laat hom lei deur sy gevoel. Die mens plaas homself vandag in die middelpunt. Die tegnologie help hom ook daarmee. Vroeër het jou dorp of familie of die kerk bepaal wie jy is, maar vandag kan jy byvoorbeeld op Facebook self iemand wees sonder dat jy nog hierdie vroeëre bande nodig het. En as geen twee mense meer dieselfde is nie, geld geen dogmas of reëls meer vir almal nie. Jy self as mens wat uniek is, is vandag die norm. Waarom sou ’n mens dan nog kerke, wat gedryf word deur dogmas, nodig hê? So het God en sy instellings hul gesag in mense se lewens verloor.
Ook die jongmense gaan baie minder kerk toe, maar wat opvallend is, is dat die jongmense wat wel gaan, die afgelope jare meer gereeld kerk toe gaan. Vroeër was jy die uitsondering as jy gesê het dat jy nie kerk toe gaan nie, vandag is jy die uitsondering as jy sê dat jy wel gaan.
Die kerk het vir baie mense vandag net ’n nutsbedryf geword wat jy gebruik wanneer jy wil trou of vir begrafnisse. Ook die rol van ’n predikant en pastoor het verander. Vyftig jaar gelede was die predikant of pastoor vir een derde van Nederlanders die belangrike persoon om te gaan sien met verhoudings- of gewetensprobleme, maar vandag geld dit nog net vir 10%.
loos maak en laat voel dat ons die stryd verloor. Ook hier is die kerk op die agtervoet en geloof in God geleidelik aan die afneem.
Alhoewel getalle van gelowiges en kerkgangers in baie opsigte gekwyn het, is daar tog ook op baie plekke verdieping in die geloof. Daar is tekens dat ’n eerlike soeke na God, met nuwe simbole en woorde en liturgieë, mense weer begin aanspreek. In baie opsigte moet die gebruike en simbole van die vroeë kerk herontdek word.