Twaalf organisasies sê reeds nee vir grondonteieningDave Stewart van die FW de Klerk-stigting, Piet le Roux, uitvoerende hoof van AfriSake, en Flip Buys, die voorsitter van die Solidariteit Beweging. Foto: Reint Dykema. “Meneer die president, ons is nie besig om paniek te saai of die oorlogstromme te slaan nie, maar ons is ernstig bekommerd. Die regering se planne vir grondonteiening bedreig nie net wit boere se landbougrond nie, maar ook elke Suid-Afrikaner wat eiendom besit, selfs die 7,5 miljoen swart huiseienaars.” Só het Dave Stewart van die FW de Klerk-stigting op ŉ mediakonferensie van die sakeregte-waghond AfriSake gereageer op die regering se planne om grond sonder enige vergoeding te onteien. Die EFF het verlede week ŉ mosie oor ŉ grondwetwysiging vir grondonteiening sonder vergoeding voorgestel en dit is deur die ANC gesteun. Die mosie het in die parlement geslaag en sedertdien ŉ herrie in die media en op sosialemediaplatforms ontketen. Sowat 12 burgerregte-organisasies en politieke partye, wat almal gekant is teen die mosie, het op uitnodiging van AfriSake Dinsdagoggend ŉ blitsberaad in Centurion gehou. Planne is tydens die beraad bespreek oor hoe eiendomsreg beskerm kan word en hoe die organisasies en partye hulleself beter kan organiseer om die beplande grondwetwysiging teen te staan. “Pres. Cyril Ramaphosa het net ŉ paar weke gelede in Davos gesê Suid-Afrika is nou weer oop vir besigheid, maar nou sien ons die land is pas weer gesluit vir besigheid met dié planne,” het Piet le Roux, uitvoerende hoof van AfriSake, gesê. Le Roux meen onteiening sonder vergoeding sal lei tot ekonomiese agteruitgang, maatskaplike probleme en ŉ veel onstuimiger politieke landskap. “Ons sien nou ŉ nuwe politieke landskap wat na vore tree waar radikale idees wat voorheen as verregaande afgemaak kon word, nou die nuwe hoofstroom-gedagtes geword het. Dit is kommerwekkend. ” Le Roux het verder gesê eiendomsregte is die basis van ŉ gesonde burgerlike samelewing en daarom is talle burgerregteorganisasies met reg bekommerd oor die grondonteieningplanne. Stewart meen die mosie is een van die veelseggendste verwikkelinge sedert 1994. “As eiendomsreg in Suid-Afrika eers verwater is, is daar geen versekering vir mense se huise, aandele of maatskappye nie. Alle Suid-Afrikaners sal onder die ekonomiese bedreiging ly. “Mense sal nie in ŉ land belê wat nie hul belegging beskerm nie. Mense gaan ook nie maatskappye of fabrieke in ŉ land bou wat nie hul eiendom beskerm nie. “Ons het gesien wat het gebeur toe eiendomsregte in Zimbabwe vernietig is. Meeste Zimbabwiërs kon darem terugval op bestaansboerdery omdat die land nie so verstedelik het nie, of het werksgeleenthede in Suid-Afrika kom soek. “Ons het nie dieselfde opsies indien die Suid-Afrikaanse ekonomie sou vou nie.” Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, het gesê die belangrikste lesse wat geleer kan word uit Zimbabwe is dat ŉ aanval op eiendomsregte eintlik ŉ aanval op werksgeleenthede is. “Ons praat nie nou hier van ŉ blote herverdeling van grond nie, maar van ŉ nasionalisering van alle land.” Buys het ook gesê die nuwe verwikkelinge hou ŉ gevaar vir pensioenfondse in omdat talle van die fondse in eiendom belê is. “Ons staan voor die keuse tussen ŉ vryemark-ekonomie en die bewese mislukkings van sosialisme. Die EFF en ANC se mosie is nie ŉ plan vir grondrestitusie of -herverdeling nie, maar suiwer nasionalisering. Ons ken daardie resep en dit werk ongelukkig nie. Suid-Afrika kan nie dieselfde pad as Zimbabwe of Venezuela stap nie,” het Le Roux bygevoeg. AfriSake se blitsberaad is onder meer deur die DA, VF Plus, ACDP en Cope, asook die Solidariteit Beweging, AfriForum, die Helen Suzman-stigting, die Vryemarkstigting, TLU SA en die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseaangeleenthede bygewoon. Die organisasies sal binnekort nog gesprekke hou om hul plan van aksie verder te koördineer.