Moenie saam met die verafgoders van die Daad kniel nieNP van Wyk Louw (Foto: Af.wikipedia.org) Reeds in die 1950’s het die Afrikanerfilosoof NP van Wyk Louw gewaarsku teen die verafgoders van die Daad (sy eie hooflettergebruik): Van die woord “Daad” het ons reeds ŉ soort afgod gemaak. En by die kleinste aanleiding tot grootspraak praat ons van ŉ Daad “wat soos ŉ donder slaat”. Maar wat sou dan die dade wees wat so ŉ meteorologiese uitwerking het, so ŉ groot geluid maak: ŉ geweer gryp en skiet? Kommando-ry? Skreeu op vergaderings? ŉ Vuishou slaan? Die wat dit glo, is verlore… Die klank van Van Wyk Louw se wyse woorde, wat die kol tref, weergalm steeds vandag, want die verafgoders van die Daad is steeds in ons midde – net in ander gedaantes. Vandag skreeu hulle met bultende are op aanlyn video’s en stook onmin in kommentaarafdelings, eerder as op vergaderings – net so desperaat soos hul voorgangers in Van Wyk Louw se tyd. Volgens my waarneming bestaan daar drie tipes verafgoders van die Daad: Eerstens: die onsekere verafgoder van die Daad. Hierdie welwillende figure, die bobaaskampvegters van aksie, verkondig die nood vir onmiddellike aksie – enige aksie – solank daar net aksie is, maar hulle sukkel om hul vingers te plaas op die spesifieke aksie wat hulle so graag wil sien. Tweedens: die lafhartige verafgoder van die Daad. Hierdie patetiese figure is die aanhangers van die Daad met ŉ duidelike idee van watter radikale aksie hulle wil sien, terwyl hulle die deug van vreesloosheid ophemel. Wanneer hulle egter versoek word om te verklaar watter aksies hulle in gedagte het, of om self daad by die woord te voeg, verklap hul senuweeagtige verskonings hulle ware kleure. Hulle weet goed dat die aanhitsing van dit wat hulle in hul geestesoog sien ernstige gevolge dra en is daarom te bang om self daardie risiko te neem, om nie eens te praat van dié dade self uitvoer nie. Laastens: die kwaadwillige verafgoder van die Daad. Hulle noem die ekstremistiese dade wat hulle graag wil sien op die naam. Hulle doen egter hoofsaaklik hul konkelwerk in donker stegies, met die fluisterstem van ŉ dwelmsmous, en verkieslik van onder ŉ dekmantel van anonimiteit. Hierdie getrouste diensknegte van die afgod van die Daad is deur die geskiedenis heen verantwoordelik daarvoor dat menige jongmense onnodig in tronkselle of doodskiste beland het. Hierdie derduiwels moet jy verjaag vanuit jou kraalmure – hulle is die Rakas in jou binnekring – agent van die chaos of vir vyandige menslike magte. Ernst van Zyl. Hoe staan jy in opposisie tot hierdie verafgoders van die Daad? Dapper dade is vandag ongetwyfeld broodnodig, net soos in Van Wyk Louw se tyd. Ons dade moet weldeurdag wees en die rimpelgevolge moet behoorlik bepeins en oorweeg word. In aanloop tot die Anglo-Boereoorlog (1899–1902) het generaal De la Rey ŉ goeie voorbeeld gestel. Sy waarskuwing teen oorhaastige oorlogpraatjies het daartoe gelei dat hy in ŉ Volksraadvergadering ŉ lafaard genoem is, waarop hy vol vertroue geantwoord het dat as die tyd vir oorlog sou aanbreek, hy steeds sou veg lank ná diegene wat so gretig wou oorlog maak van die slagveld af weggevlug het. Sy ferme weerlegging was profeties. Ons besluite oor aksies moenie oorhaastig geneem word nie, en as jy ŉ daad voorstaan, moet jy bereid wees om dit ook self uit te voer. Dade wat verseker ŉ groot impak sal maak, sluit onder meer in groter betrokkenheid by ŉ gemeenskapsinstellings soos plaaslike buurtwagte, kerke of skole, of om organisasies te ondersteun wat gemeenskapsgebaseerde, staatsbestande oplossings voorstaan – veral as vrywilligers. Gemeenskappe moet die mense wat duidelike, weldeurdagte planne het ŉ oor, ŉ kans en ŉ hand gee en voortdurend waaksaam bly teen die vernietigende fluisteringe van die verafgoders van die Daad.