Visanatomie & Fisiologie | Troeteldiere Huishouding
Daar is min wesens op aarde wat so 'n interessante en unieke stel fisiese eienskappe as die vis ontwikkel het. Hul spesiale aanpassings het hulle in staat gestel om te oorleef in 'n totaal ander omgewing as die mens. Water is 800 keer digter as lug. Water bevat ook minder as 2% van die suurstof in die lug. Klank en lig is baie verwring in die water. Ten spyte van hierdie moeilike struikelblokke in die lewe, het vis 'n paar unieke anatomiese aanpassings wat hulle toelaat om te floreer. As akwarium eienaars 'n begrip van hierdie basiese aanpassings het, sal dit hulle help om hul vis beter te versorg.
In teenstelling met die meeste landwonende diere het vis verskeie unieke eienskappe in hul buiteklere ontwikkel, insluitend skubbe, vinne en beskermende slym. Die meeste vis het 7 vinne, hoewel sommige 6 en 8 het. Dié vinne laat vis toe om te stuur en vorentoe en agteruit te beweeg. Omdat water 800 keer digter is as lug, benodig vis 'n geweldige hoeveelheid spierkracht en koördinasie. Die kragtige stertvin gekoppel aan 'n groot doeltreffende spiervul lyf gee die vis die nodige krag. Op die buitekant van die vel het die meeste vis kompakte rye beskermende skubbe. Hierdie skubbe is stewig aan die vel vasgemaak en word hoofsaaklik van harde kalsium gemaak. Die skubbe bied onoortreflike beskerming teen besering en infeksie. Catfish het ontwikkel sonder skubbe, maar sommige het harde benige plate en ander het skerp stekels in sommige van hul vinne wat roofdiere in die baai hou. Oor die toppe van hul skubbe skei vis 'n slymbedekking uit. Hierdie slym is baie effektief by die vasvang en immobilisering van bakterieë en virusse en bevat selfs antibakteriese agente wat die gevang bakterieë sal help vermoor. Nog 'n belangrike eienskap van die slym is om wrywing te verminder en die vis makliker deur die water te laat beweeg.
Die swembladder is 'n unieke orgaan wat slegs in vis voorkom en word soms die 'lugblaas' genoem. Dit is 'n gladde, gevulde orgaan wat in die maag van die meeste vis voorkom. 'N Vis sal óf die hoeveelheid lug in die blaas toevoeg of verlaag om dit te help om op of af in die water te beweeg. Sonder die lug blaas, moet die vis voortdurend swem om van die onderkant af te sink. Deur die hoeveelheid lug in die blaas aan te pas, kan vis die diepte waarop hulle dryf, aanpas en baie min energie in die proses uitsteek. Een ander voordeel van die lug blaas in sommige spesies is dat dit gebruik kan word om geluide te ontvang of uit te gee.
Handhawing van soutbalans
Soos in mense, is die behoud van die korrekte vlak van sout in die vis se liggaam noodsaaklik vir die regte gesondheid. Visse gesig 'n buitengewoon moeilike uitdaging omdat hulle in 'n waterige omgewing leef en geneig is om 'n baie "lek" te maak. Die konsentrasie van sout in 'n varswatervis is baie hoër as in die omliggende water, so sout lek voortdurend uit die vis in die water. Om dit te vergoed, het vis verskeie oplossings ontwikkel. Die eerste en belangrikste is dat hulle 'n baie groot hoeveelheid water inneem en as gevolg daarvan 'n groot hoeveelheid urine produseer (10-20 keer soveel as land soogdiere). Hul niere trek die klein hoeveelheid sout uit die ingeneemde water uit en plaas dit terug in die bloedstroom van die vis. Die ander ding wat hulle het, is 'n ioonpomp in hul kieue wat eintlik help om sout uit die water te neem en ammoniak en ander ongewenste produkte af te laai. Soutwatervisse het dieselfde probleem in omgekeerde rigting. Vir soutwatervisse bevat die seewater 'n veel hoër konsentrasie as wat in hul liggame is. As gevolg hiervan, lek sout in en die vis moet sy niere en ioonpompe gebruik om ekstra sout te skei.
Asemhaling onder water
Asem onderwater is een van die mees interessante aanpassings van vis. Visse het suurstof nodig net soos mense, maar die truuk kry die klein hoeveelheid beskikbare suurstof uit die water en in die bloedstroom. Die manier waarop vis dit bereik, is deur hul kieue. Die kieue bevat duisende klein kapillêre (bloedvate). Water word voortdurend oor die kieue gepomp deur 'n kombinasie van opening en sluiting van die mond en spierkontraksies wat water oor die kieue dwing. Die suurstof word uit die water geabsorbeer en gaan direk in die bloedstroom.
Watertemperatuur kan grootliks die konsentrasie van vrye suurstof in die water beïnvloed. Namate die watertemperatuur toeneem, verminder die vrye suurstofkonsentrasie. Stagnante of swak gehalte water bevat ook minder suurstof. 'N Vis wat stres of te veel opgewonde raak in water wat lae suurstofinhoud het, kan ernstige respiratoriese probleme hê en kan sterf. Omdat die lug veel meer suurstof bevat as die water, vra sommige mense waarom vis nie uit die water kan asemhaal nie. Die rede hiervoor is dat die klein delikate lamellae (dun vertakkingstrukture) in die kieue ineenstort wanneer die vis uit die water is. Dit sal onmoontlik maak vir suurstof om geabsorbeer te word. Om te bepaal hoe lank 'n vis uit die water gehou kan word, hou asem wanneer jy jou vis uit die tenk haal. As jy moet asemhaal, dan doen jou vis ook.
Sig en klank
Baie vis het 'n uitstekende sin van sig en vis sien kleure. Hulle het ook ore, maar hulle het nie eksterne openinge nie. Die ore haal vibrasies op en help die vis om te hoor en te navigeer. Visse het ook 'n unieke navigasiehulp, in teenstelling met enigiets wat op soogdiere voorkom. Die struktuur word die laterale lyn genoem en loop langs die kant van die vis. Die sylyn bevat klein sensoriese hare wat selfs klein vibrasies kan opspoor. Met hierdie ekstra orrel kan vis navigeer en jag selfs in lae lig of bewolkte watertoestande.
Visse het baie unieke aanpassings wat hulle help om in hul waterige wêreld te floreer. Deur ons basiese verskille in anatomie en fisiologie beter te verstaan, kan ons hierdie unieke wesens beter waardeer en versorg.