Navigate this Journal About Current issue Previous issues Submit a paper Contact the editor OA African Journal Archive ISSN: 1995-5928
Coverage Vol 5 Issue 1 2008 - current
S v Pistorius : ope geregtigheidspleging, mediadekking van hofverrigtinge en die olifant in die kamer
Die verhoor van Oscar Pistorius vir die moord van sy vriendin, Reeva Steenkamp, is die eerste strafverhoor wat regstreeks op televisie in Suid-Afrika uitgesaai is. Die saak het ongekende mediabelangstelling geniet en is as die nuusmaker van die jaar 2014 aangewys.Tydens die aansoek om toestemming om die verhoor in die geheel regstreeks uit te saai, het die media gesteun op die reg op vryheid van uitdrukking, soos vervat in artikel 16 van die Grondwet, waarby inbegrepe is die vryheid van die pers en ander media. Die beskuldigde se regspan het egter aangevoer dat die voorgestelde mediadekking inbreuk sal maak op die beskuldigde se reg op ’n billike verhoor, soos verskans in artikel 35(3) van die Grondwet.Die hof bevind dat daar ’n duidelike botsing tussen die reg op vryheid van uitdrukking en die reg op ’n billike verhoor bestaan en beslis dat wanneer ’n hof die botsende belange teen mekaar opweeg, daar verseker moet word dat die belang van geregtigheid tydens hierdie proses gehandhaaf word.In hierdie bydrae word argumente ten gunste van, asook dié teen, mediadekking van hofverrigtinge bespreek met verwysing na die belangrikste rolspelers: die media, die regbank en regslui, asook die partye betrokke by die gedingvoering. Daar word ook ’n regsvergelykende uiteensetting ten opsigte van mediadekking van hofverrigtinge in die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State van Amerika, Kanada, Australië en Nieu-Seeland verskaf.Die gevolgtrekking is dat verantwoordelike mediadekking van verhore wel die beginsel van openbare geregtigheidspleging onderskraag, die algemene publiek aangaande regsprosesse opvoed, en tot sosiale kommentaar aangaande die regsplegingsproses lei.Daar word aanbeveel dat ’n spesiaal toegewyde openbare televisiekanaal hoëprofielverhore op aansoek van belanghebbende partye moet uitsaai. In hierdie verband behoort die prosedure wat tans in Nieu-Seeland ten opsigte van die uitsaai van verhore aangewend word, in Suid-Afrika nagevolg te word.S v Pistorius: Open justice, media coverage of court proceedings and the elephant in the roomThe murder trial of the world-famous paralympic athlete and icon Oscar Pistorius, in connection with the killing of his girlfriend, the model Reeva Steenkamp, was the first criminal trial to be televised live in South Africa. This case generated unprecedented media coverage and was declared the newsmaker of the year for 2014.Pistorius was charged with murder, read with the provisions of section 51(1) of the Criminal Law Amendment Act 105 of 1977, as well as three counts of contravening sections of the Firearms Control Act 60 of 2000. On 12 September 2014 Masipa J acquitted Pistorius of murder, but convicted him of culpable homicide for the killing of Steenkamp. In addition, he was convicted on one count in terms of the Firearms Control Act. On the conviction of culpable homicide he was sentenced to five years’ imprisonment in terms of section 276(1)(i) of the Criminal Procedure Act 51 of 1997, and on the firearms-related conviction he was sentenced to three years’ imprisonment, wholly suspended for five years. The court ordered that the sentences be served concurrently.The state applied for leave to appeal against both the conviction on culpable homicide and the sentence imposed in respect thereof. On 10 December 2014 Masipa J granted leave to appeal only against the conviction on culpable homicide.
Aantekening : opmerkings oor die eienskappe van die maatskappy met persoonlike aanspreeklikheid
Remarks on the features of the personal liability companyThe Companies Act 71 of 2008 provides for the establishment and incorporation of profit and not-for-profit companies. The former includes public companies, state-owned companies, private companies and personal liability companies. Another unique company not mentioned by name, yet widely acknowledged in jurisprudence and literature, is the “close” or “owner-controlled” company. This contribution examines the features of the personal liability company within the context of the private and close company by sifting through the prescripts in the Companies Act. An analysis of the personal liability company’s unique features is followed by a study of the features shared with the private company, after which the focus shifts to the close company, which is subject to significantly fewer restrictive prescripts.The analysis firstly reveals that as the features of the personal liability company are so widely dispersed throughout the Companies Act and its regulations, it makes any claim to a complete grasp of this company type risky. Secondly, although the Companies Act has introduced the personal liability company as a separate type of company, it does appear to be the successor to the so-called section 53(b) company under the Companies Act of 1973. Therefore, as the provisions relating to these two entities are similarly phrased, jurisprudence on the liability of directors of the section 53(b) company may very well apply to the personal liability company as well. Thirdly, the Companies Act – for the most part – remains faithful to its tradition that company law has developed primarily in response to public companies’ needs. The exemptions and relaxations applicable to the personal liability, private and close company are thus often conceptualised as exceptions to, or adaptations of, public company provisions. This approach may hinder instead of support the interpretation of the scope and consequences of these three company types. Finally, the significant degree of overlap in the features of the personal liability and the private company gives rise to the question whether introducing the personal liability company as a separate type of company truly is the most efficient approach, or whether treating it as a special type of private company would not have prevented unnecessary duplication and uncertainty.
Nienakoming van die voorgeskrewe prosedures na indiening van ’n direksiebesluit om met ondernemingsredding te begin : is Panamo Properties (Pty) Ltd v Nel die (regte) antwoord?
Ingevolge artikel 129(5) van die Maatskappywet 71 van 2008 verval ’n direksiebesluit om die maatskappy in ondernemingsredding te plaas en is dit nietig indien die formele prosedures voorgeskryf in artikel 129(3) en (4) nie nagekom word nie. In teenstelling hiermee bepaal artikel 130 dat die besluit op aansoek van ’n geaffekteerde persoon deur die hof tersyde gestel kan word onder andere weens die nienakoming van die prosedurele vereistes vervat in artikel 129.Aangesien ’n besluit wat reeds verval het, sekerlik nie ook nog tersyde gestel kan word nie, het die klaarblyklike botsing tussen hierdie bepalings tot uiteenlopende beslissings van die howe gelei: in sommige gevalle is ’n verklarende bevel uitgereik dat die besluit inderdaad reeds verval het, terwyl in ander die (nietige) besluit tersyde gestel is.Die verwagting dat die hoogste hof van appèl oor hierdie aspek duidelikheid sou bring wanneer dit uiteindelik in ’n saak voor die hof ter sprake kom, is ongelukkig nie verwesenlik nie. In Panamo Properties (Pty) Ltd v Nel 2015 5 SA 63 (HHA) het die hof inteendeel die reeds verwarrende situasie net vererger deur te beslis dat die besluit om met ondernemingsredding te begin wel verval en nietig is by nienakoming van die prosedurele vereistes, maar dat die ondernemingsredding nie daardeur tot ’n einde kom nie.In hierdie artikel word die skynbaar botsende bepalings verduidelik aan die hand van die opstel en later oorhaastige wysiging van die Maatskappywet, en word die verreikende komplikasies aangedui wat deur die hof se ondeurdagte uitspraak veroorsaak is.Failure to comply with the prescribed procedures after filing of a board resolution to commence business rescue proceedings: Is Panamo Properties (Pty) Ltd v Nel the (correct) answer?Section 129(5) of the Companies Act 71 of 2008 provides in clear and unambiguous terms that a board resolution to commence business rescue proceedings and place the company under supervision "lapses and is a nullity“ if the company fails to comply with any provision of section 129(3) and (4). These two subsections set out the procedural requirements that must be followed after a company’s business rescue proceedings have commenced through the filing of the relevant board resolution with the Companies and Intellectual Property Commission.The procedural requirements entail the appointment of a business rescue practitioner within five business days after filing of the resolution and notifying affected persons (i.e. the company’s creditors and shareholders, as well as registered trade unions representing employees or unrepresented employees themselves) of the commencement of the business rescue proceedings. Shortly thereafter the commission and then the affected persons must be notified of the appointment of the practitioner. These two subsections place quite an onerous duty on the company, particularly because of the short periods within which the company must comply and the severe consequences should the company fail to do so. As a result, the provisions have been widely criticised, but as explained in the article, there are very good reasons for these strict requirements.
Vonnisbespreking : die aksie van afhanklikes weens die dood van hul broodwinner : veel lawaai en weinig wol?Seleka v Road Accident Fund 2016 4 SA 445 (GP)
Die regsverhouding tussen gesinslede is een van die onderwerpe wat reeds tydens die eerste jaar van regstudie die aandag verg, indien die leerplanne van die meeste van ons universiteite se persone- en familieregkursusse van naderby betrag word. Al spoedig blyk dit dat een van die onderwerpe wat in die loop van studie in hierdie verband nooit verwaarloos word nie, die bestaan van ’n onderhoudsplig tussen gesinslede is (Clark 1999:233 e.v.; Skelton en Carnelley 2011:384 e.v.; Van der Vyver en Joubert 1991:626 e.v.; Spiro1985:385 e.v.; Erasmus, Van der Merwe en Van Wyk 1983:181 e.v.). Die vereistes vir die bestaan van die onderhoudsplig en die ooreenkomstige reg op onderhoud is tewens een van die onderwerpe waarvan die fundamentele reëls teruggespeur kan word na die werke van ons Romeins-Hollandse skrywers (Van Leeuwen 1783:4.34.14; 1685:1.5.11.19; De Groot 1631:3.32.16, 3.33.2; Voet 1698-1704:9.2.11; Van der Linden 1806:1.16.2). ’n Mens kan derhalwe sonder vrees vir teenspraak verklaar dat die egte “Romeins-Hollandse reg” nog steeds hierdie onderwerp beheers. Wanneer die deliktereg (oftewel die reg insake onregmatige daad) veel later in die leerplan aandag kry, steek die tema van onderhoudsregte en -verpligtinge weer kop uit wanneer die deliktuele vordering van ’n onderhoudsgeregtigde teen die persoon wat sy of haar broodwinner gedood (of beseer) het, onder die loep geneem word. (Neethling en Potgieter 2015:298 e.v.; Loubser en Midgley 2012:288 e.v.; Van der Walt en Midgley 2005:53-4; Burchell 1993 233 e.v.; Van der Merwe en Olivier 1989:332 e.v.; McKerron 1971:149 e.v.). Die aksie wat sodanige benadeelde toekom, is insgelyks stewig in die beginsels van ons Romeins-Hollandse gemenereg veranker; die Romeinse reg speel hier geen rol nie, omdat daardie regstelsel die dood van ’n persoon nie as skadevergoedingsoorsaak erken het op grond van die beginsel dat ’n vry persoon nie in geld waardeer kan word nie. (“[I]n homine libero nulla corporis aestimatio fieri potest” (D 9.3.1.5; verder D 9.3.7, 9.1.3). Davel (1987:14) is van oordeel dat ’n bykomende rede vir daardie toedrag van sake die feit was dat ’n vry persoon nie die objek van eiendomsreg kan wees nie.) Die waarskynlikste verklaring vir die erkenning van die afhanklikes se vordering weens die dood of besering van hul broodwinner deur ons ou skrywers is dat dit uit die Germaanse reg rakende die betaling van sogenaamde weergeld (zoengeld) ontwikkel het, veral onder die invloed van die natuurregsleer van Middeleeuse en 16de-eeuse moraalteoloë (Feenstra 1990:161–2; 1958:27; 1972:227; sien verder Van der Walt en Midgley 2005:13; Davel 1987:25.) Die afhanklikes se vordering word oorwegend in ons regspraktyk as anomalies en eiesoortig getipeer vanweë die feit dat aanspreeklikheid nie weens die inbreukmaking op die regte van die afhanklikes van die oorlede broodwinner sou vestig nie, dog op grond van ’n delik wat teenoor die broodwinner gepleeg sou gewees het (Jameson’s Minors v Central South African Railways 1908 TS 575, 585; vgl. Neethling en Potgieter 2015:298–9 en veral gesag aangehaal in vn. 28).The dependants’ damages claim following the death of their breadwinner : much ado about nothing?In this case the plaintiff, who had lived with her family according to African (Tswana) ustomary law, claimed damages from the Road Accident Fund after her adult daughter had been killed as a result of the negligent driving of a motor vehicle. Before her demise the daughter had bound herself to contribute to her family’s household income by means of monthly payments. The plaintiff claimed by way of the sui generis dependants’ action.The court identified three specific issues for judgment, namely (i) what the correct juridical basis is of a parent’s claim on account of the death of a child; (ii) whether indigence of the dependant is still a requirement for succeeding with such claim; and (iii) whether African customary law recognises a parent’s claim on account of the killing of his or her child and, if so, whether such claim in terms of Tswana law should be extended and, if not, whether the principles of the South African common law and case law should be applied.
Koolstofbelasting as voorgestelde ekologiese fiskalehervormingsmaatreël in Suid-Afrika
Die doel van die artikel is om sowel die ontwikkeling as die inhoud van die Draft Carbon Tax Bill, 2015 in besonderhede te bespreek. Die sentrale vertrekpunt van die betoog berus op die aanname dat fiskalehervormingsmaatreëls (onder meer koolstofbelasting) suksesvol aangewend kan word as nasionale instrumente om die uitwerking van klimaatsverandering te temper. Hierdie aanname spruit uit die internasionale mandaat vir die tempering van klimaatsverandering soos vervat in die United Nations Framework Convention on Climate Change, 1992 asook die Kioto-protokol, 1997.Die metodiek van die artikel om die navorsingsdoelwit te bereik is ’n literatuurstudie wat op kernonderwerpe gefokus is. Eerstens word fiskale hervorming as temperingsmaatreël bekendgestel, waarna koolstofbelasting as spesifieke verskyningsvorm bespreek word. Daarna volg ’n ondersoek na die geskiedkundige ontwikkeling wat hierdie bestaande beleidsraamwerk oor koolstofbelasting deurloop het. Daarmee saam geld ’n oorsig oor die vernaamste beleidsdokumente. Laastens word die wetsontwerp van 2015 ontleed deur spesifiek te fokus op aspekte van belastingpligtigheid, die ontwerp van koolstofbelasting en die herwinning van inkomste.Die doel van hierdie ontleding is om te beoordeel of die voorgenome koolstofbelasting (soos in die wetsontwerp beskryf) die potensiaal het om daadwerklik klimaatsverandering deur fiskale hervorming te kan teenwerk. Daar word bevind dat die wetsontwerp twee uiteenlopende velde van die reg aansny, naamlik omgewingsreg en belastingreg. Voorts is die bevinding dat die voorgeskrewe belastingvrye drempels en belastingtoegifte die finansiële impak van koolstofbelasting as omgewingsgesentreerde (ekologiese) fiskalehervormingsmaatreël drasties inperk. Nietemin is die formulering van hierdie beleidsdokument ’n dinamiese stap om die eerste en enigste wetgewing te ontwikkel wat klimaatsverandering in Suid-Afrika uitdruklik reguleer.Carbon tax as proposed environmental fiscal reform measure in South AfricaThe aim of this article is to provide a detailed exposition of carbon tax as fiscal environmental reform measure; the historical development of the Draft Carbon Tax Bill, 2015 as well the content of the document as such. It is submitted that, from the central assumption, fiscal reform measures (e.g. carbon tax) can be applied successfully as a national instrument to mitigate climate change. This assumption is based on the international mandate for climate change mitigation contained in the United Nations Framework Convention on Climate Change, 1992 and the Kyoto Protocol, 1997.In accordance with the research aim mentioned, the methodology employed is a literature review focusing on certain core themes. First, fiscal reform is introduced as a measure to help mitigate climate change, after which carbon tax as a specific manifestation is discussed. This is followed by an investigation of the historical development of the existing South African policy framework for carbon tax as well as an overview covering the content of the most notable policy documents on this issue. Finally, the Draft Carbon Tax Bill, 2015 is analysed by focusing specifically on aspects such as tax liability, the design of carbon tax and income distribution.This analysis is aimed at assessing the true mitigating potential of the proposed South African carbon tax (as described in the draft bill) through fiscal reform. The finding is that the draft bill seeks to address two distinct fields of law simultaneously, namely environmental law and tax law. In addition it is found that the financial impact of the proposed carbon tax as an ecocentric fiscal reform measure is reduced considerably by the prescribed tax-free thresholds and tax exemptions. Nevertheless, the mere drafting of the policy document is a dynamic step towards developing the first and only legislation in South Africa that regulates climate change explicitly.
Die sorgsame ondernemingsreddingspraktisyn : ’n ondersoek na die gepaste maatstaf
Die sleutelfiguur in die reddingskema vervat in hoofstuk 6 van die Maatskappywet 71 van 2008 is ongetwyfeld die ondernemingsreddingspraktisyn. Die praktisyn word met omvattende magte en bevoegdhede beklee. Hy neem die beheer en bestuur van die betrokke maatskappy oor en die reddingstaak rus dus op sy skouers. Tog kan hy weens onbekwaamheid of sorgeloosheid veroorsaak dat die doelstellings van hoofstuk 6, naamlik om alle belanghebbendes in die reddingspoging te probeer beskerm, verydel word.Artikel 140(3)(b) van die wet bepaal dat die reddingspraktisyn vir die duur van die verrigtinge dieselfde verantwoordelikhede, verpligtinge en aanspreeklikheid as die direkteure van die maatskappy het. Die verantwoordelikhede, verpligtinge en aanspreeklikheid van direkteure word in artikels 75, 76 en 77 van die wet uiteengesit. Hierdie artikels bevat die kwasigekodifiseerde vertrouens- en sorgsaamheidsverpligtinge van direkteure en maak dus hierdie verpligtinge ook op die praktisyn van toepassing. Prakties beskou heers daar groot onduidelikheid en onsekerheid oor wat hierdie verpligtinge behels, asook oor hoe daar te werk gegaan moet word ten einde die praktisyn se nalatige gedrag te meet.Om hierdie rede ondersoek die artikel die beginsels onderliggend aan die toets vir nalatigheid en die toepassing daarvan op die praktisyn. Daar word tot die gevolgtrekking gekom dat die praktisyn se optrede aan dié van ’n redelike praktisyn gemeet behoort te word. Die implikasie hiervan is dat daar bepaal moet word of hy in sy optrede dieselfde mate van sorg, vaardigheid en noulettendheid aan die dag gelê het as wat ’n redelike praktisyn in dieselfde omstandighede sou gedoen het, asook of sy persoonlike eienskappe en kwalifikasies veroorsaak dat hy aan ’n hoër standaard as slegs die redelike praktisyn gemeet moet word. Die invloed van die sake-oordeeltoets as metode vir hersiening van die verpligting tot sorg en die toepassing daarvan op die praktisyn en in die noodomstandighede van die maatskappy word ook ondersoek. Aangesien die praktisyn se opleiding ’n rol speel in die oorweging of hy met die nodige sorg opgetree het, word ook die kwalifikasies, vaardighede en ervaring van die praktisyn in hierdie bespreking ontleed. Wat betref die aanspreeklikheid van die praktisyn, word daar tot die gevolgtrekking gekom dat die maatstaf vir die praktisyn se aanspreeklikheid nie growwe nalatigheid behoort te wees nie, maar gewone nalatigheid met betrekking tot die optrede wat verwag sou word van ’n redelike praktisyn met dieselfde kwalifikasies en ervaring. The careful business rescue practitioner: a search for the proper yardstickWhen the Companies Act 71 of 2008 came into effect on 1 May 2011 it brought about a new era of corporate rescue for South African companies. Chapter 6 of the act provides for a new corporate rescue scheme known as business rescue. Business rescue replaces the previous South African rescue model, judicial management, contained in the Companies Act 61 of 1973.The key role player in the rescue scheme is the business rescue practitioner. The practitioner is afforded extensive powers and rights. He takes control of the management of the company and the duty to rescue the company rests on his shoulders. It is, however, possible for the purposes of chapter 6 to protect the interests of all stakeholders to be frustrated through the incompetence and carelessness of the practitioner.