Middelgrondsoekende Afrikaners is baie bekommerd oor die verharding van onderlinge verhoudinge en ’n nuwe vlaag van rassespanning in Suid-Afrika. Grumoorde, misdaad, swak landsbestuur, ontwrigting van kampusse, ’n gevoel van onveiligheid, doelbewuste marginalisering en ’n diep onsekerheid oor die toekoms, is maar enkele faktore wat Afrikaners se toekomshoop ondermyn. ’n Goeie vertrekpunt om rasseverhoudinge op ’n beter voet te plaas, is om te luister na hoopskeppende suksesverhale van selfstandige gemeenskappe, waar swart en wit gemeenskappe hulle anderkant apartheid definieer op die basis van gedeelde belange. So ’n gemeenskap is ZZ2 in die Mooketsi-vallei naby Tzaneen waar ek onlangs besoek afgelê het.
Dit is nodig om dieper te grawe om by die wortels van die gesonde rasseverhoudinge uit te kom. ZZ2 huiwer nie om alle faktore te ondersoek wat groei en wins kan beïnvloed nie. Dit is ook waar van verhoudinge. Ten spyte van meer as ’n eeu se saamleef en saamwerk, lank voor apartheid nog ’n woord of beleid was, moes die Afrikanergemeenskap van ZZ2 die feit in die oë kyk dat Afrikaners se beeld en geloofwaardigheid as gevolg van apartheid ernstig skade gelei het. Dit is relatief maklik om die beeldskade van ’n korporatiewe maatskappy te herstel. ’n Nuwe handelsmerk, ’n duur advertensieveldtog en ’n goeie webblad kan vinnig openbare negatiewe persepsies soos mis voor die son laat verdwyn. Om ’n kultuurgemeenskap, soos Afrikaners, se beeld te herstel, is veel moeiliker. Waar begin mens? Ontvlugting, ontkenning of miskenning van Afrikaners se kulturele identiteit sal nie onderlinge rasseverhoudinge bestendig nie. ’n Volstruis se kop-in-die-sand-benadering, of ’n hensopper- of joiner-taktiek sal eerder tot ongeloofwaardigheid en op die lang termyn tot ’n irrelevante niksheid lei. Net so min sal ’n bittereinder-taktiek, wat Afrikaners wil isoleer en gemeenskappe in laaste loopgrawe teenoor mekaar opstel, rasseverhoudinge op ’n gesonde grondslag plaas.
In ’n provinsie waar Afrikaners se demografiese getalle vandag onbeduidend is, het ZZ2 met behulp van die afgetrede filosoof Freek Engelbrecht en die natuurkundige Erik Holm ’n gemeenskaplike ideeraamwerk en waardegedrewe bestuursfilosofie ontwikkel, waar die gedeelde belang swaarder weeg as die korttermynwins. Die dinamiese oopsisteemdenke het die Afrikanergemeenskap van ZZ2 gehelp om vanuit ’n interne locus standi eerlik te wees oor die skadelike persepsies oor Afrikaners.
Ons leef in ’n komplekse land met uiteenlopende standpunte, behoeftes en lewensbeskouinge. Die gebrek aan erkenning hiervan word deur swart gemeenskappe as onbedagsaam
Moenie dadelik op ’n situasie reageer nie, luister eers mooi na die klank en ritme van die tromme. Fyn luister, lei tot goeie begrip van konteks. Daarna kan ’n persoon sinvol met deurdagte standpunte toetree tot die debat.