Heidelberg Tvl / Stadsaal Driemanskap / Bakoond/ Ou Tronk / Kloof Begraafplaas – Monumente, Gedenktekens en Interessanthede in Suid Afrika
Heidelberg, ń pragtige dorp aan die voet van die Suikerbosrand. Op die hoogte pryk ń kruis wat waghou oor die dorpie daar onder. Die Suikerbosrand Natuurreservaat ń pragtige bewaringsgebied.
Heidelberg het ń belangrike rol gespeel in die Geskiedenis van Suid-Afrika, veral tydens die Eerste sowel as die Tweede Vryheidsoorlog (ABO).
Shepstone annekseer die Transvaal vir die Britte in 1877 en Heidelberg word die basis van die gewapende verset. 1880 by Paardekraal word Heidelberg aangewys as die hoofstad van die ZAR onder leiding van die Driemanskap :Paul Kruger, PJ Joubert en MW Pretorius. Heidelberg was dus hoofstad van die ZAR tydens die Eerste Vryheidsoorlog 1880-1883.
1885 word die Witwatersrand goudrif ontdek in Heidelberg distrik.
1890-1910 tipiese Victoriaanse boustyl, vandag nog behoue.
Oorkant die Klipkerk is die Stadsaal, ń pragtige sandsteengebou, ontwerp deur Gerhard Moerdijk, gebou in 1939. Die imposante gebou herinner aan die tyd toe Heidelberg die hoofstad was. Buffelkoppe, soortgelyk aan díe by die Voortrekkermonument pryk weerskante van die stadsaal. Die Buffel is een van die Groot Vyf en een van die gevaarlikste diere as hy bedreig word. Die buffelkoppe is simbolies en verdedig Heidelberg teen aanslae van buite.
Voor die Stadsaal is die Driemanskap Monument, ń obelisk met 3 bronsbeelde van die Driemanskap, heersers van ZAR. Die ontwerper is Hennie Potgieter, onthul in 1954. Die borsbeeld van Paul Kruger is gesteel en die ander twee is verwyder en veilig gebêre tot planne gefinaliseer is om monument na veiliger terrein te verskuif.
Voor die Stadsaal is ook die Aardbol, gemaak en geskenk deur Italiaanse Krygsgevangenes tydens die Tweede Wêreldoorlog, ter herinnering aan alle krygsgevangenes.
Water is ń baie belangrike faktor, wie water beheer, beheer die dorp. Heidelberg se drinkwater het uit ń fontein gekom. Die Boere was bang dat die Britte hulle drinkwater sou vergiftig en het toe die Britte geflous deur ń sandsteen bakoond bo-oor die fontein te bou. Bakoonde was ń algemene gesig en die Britte het nooit agterdogtig oor díe bakoond geraak nie.
Later is die bakoond gebruik as ń koeltonnel vir gemmerbier vervaardiging Die oop sye en koel
water het die koeldrank heerlik koel gehou.
Vandag nog voorsien hierdie fontein vars water aan die Kloofspruit.
Die Ou Tronk is gebou in 1888 (sommige bronne 1869) en is eers gebruik as die eerste hospitaal en as ń gevangenis tydens die ABO. Die tronk was by die ingang na Heidelberg en het gewaarsku: Hier geld Wet en Orde.
Sedert 1963 het die gebou leeg gestaan nadat die nuwe tronk gebou is, maar gelukkig het die MOTHS (Suikerbosrand Shellhole) die gebou in 1992 oorgeneem, pragtig herstel en huisves huidig ń kosbare versameling oudhede en geskiedenis.
Die Ou Tronk is bekend vir die Witvlaginsident 25.9.1901 tydens die ABO. Captain Ronald Miers aan die Britte se kant het onder ń wit vlag met sy perd uitgery na die Boere. Hy wou die Boere oorreed om oor te gee. Waarnemende Veldkornet Salmon van As en Louis Slabbert het uitgery om sy saak aan te hoor. Nodeloos om te sê, hulle weier oorgawe. Miers reik na sy rewolwer, waarop Van As hom doodskiet.
Na die Vrede van Vereeniging gee Van As hom oor. Hy word verhoor en die doodsvonnis word uitgelees op die Markplein. Van As word gevonnis sonder enige ooggetuies of kans op appél. Tydens die onbillike verhoor beweer die Britte dat Miers ongewapen was en Van As hom geskiet het ten spyte van ń wit vlag. Die volgende oggend vroeg sterf Van As voor ń vuurpeloton van 8 man teen die muur van die Ou Tronk. Die koeëlgate steeds sigbaar teen die muur. Sy lyk word in ń gat gegooi en ń doringboom bo-op geplant. Hy word in 1903 herbegrawe in die Kloof Begraafplaas.
Heidelberg het ń groot Konsentrasie Kamp gehad met sowat 2000 gevange vroue en kinders. Die sterftesyfer was hoog agv die koue Hoëveldse winter, swak verblyf in tente wat siektes laat gedy het en voedseltekorte. 867 steftes agv siekte en hongerte.
In die begraafplaas is ñ gedenksteen opgerig vir kinders wat gesterf het in die konsentrasiekampe: 408 name van kinders onder 15 jaar
91 name van díe bo 15.
Rye graffies sonder name.
In die begraafplaas lê Boer en Brit neffens mekaar. Van As wat gefusileer is sowel as sy vyand Miers.
Bekendes lê hier o.a.
AG Visser, mediese dokter en Afrikaanse digter
Heinriech Ueckermann, stigter van Heidelberg
Zeppelin, familie van Zeppelin wat Hindenburg lugskip gebou het. Hy het gesneuwel 1899 tydens die Slag van Elandslaagte (ABO) waar hy aan die kant van die Boere geveg het.