’n Mens kan bedenkinge begin kry oor die sinvolheid van die aantal televisiereekse oor megaboere in Suid-Afrika.
Die sentrale boodskap van die programme is taamlik eenvoudig en dieselfde, naamlik 20% van die boere in die land verskaf 80% van die voedsel. Hierdie megaboerderye is ingewikkeld, verg goeie bestuur, verskaf werk aan ’n groot aantal mense en lewer meestal ’n bydrae tot een of ander vorm van swart bemagtiging. Kortliks, dit is nie vir almal bedoel nie.
Met die oog op Suid-Afrika se landboutoekoms is dit ook belangrik dat ons kyk na die 80% van boere wat net 20% van die kos lewer. Die grootste gemene deler wat hier ’n rol speel, is dat dié plase van tyd tot tyd aan erge droogtes onderhewig is. Teen dié agtergrond kan ’n mens jouself afvra hoe populistiese politici en dinkskrum-akademici van die ANC hierdie werklikhede beskou.
Breedweg kom gedagtes in dié verband daarop neer dat bestaansboere wat met vee boer, wat nie so kundigheidsintensief is soos sommige ander bedrywe nie, in groot getalle op ’n baie groot oppervlakte gevestig kan word.
’n Mens sou kon vra wanneer daar ’n televisiereeks verskyn oor die 80% van die boere wat vir net 20% van die produksie verantwoordelik is. So ’n reeks moet in Engels wees sodat die beleidsvormers dit ook kan verstaan.
Daarom word sover as moontlik gediversifiseer na ander sektore, soos toerisme. Die boer op so ’n plaas kan ook in droogtetye elders ’n inkomste gaan verdien, byvoorbeeld as ’n werker by die koöperasie, garage of winkel op die dorp. In die geval van professionele mense kan hulle moontlik in die stad ’n inkomste verdien. ’n Paar plaaswerkersgesinne bly tydens die droogte op die plaas agter en ontvang ’n salaris van die grondeienaar.
’n Paar melkbokke en hoenders word aangehou om met noodsaaklike kos te help. As goeie reën val, koop die boer weer vee en probeer voluit boer saam met die werkers wat op die plaas gebly het.
In droogtetye word staatsubsidies aan boere betaal. In goeie jare word baie min op ’n mark gelewer. Geen belasting word aan die staat betaal nie. Die totale voedselproduksie van Suid-Afrika kan met tot 20% daal.