Dokter, hoe gaan dit? | South Africa
LOCAL TIME: 12:47 pm | Sunday, 25 October
Where am I? South Africa » Lifestyle > Psychology > Dokter, hoe gaan dit?
Rooi Rose Magazine October 2011
Dokter, hoe gaan dit?
Deur: Maretha Botes. Foto: Gallo Images/Getty Images
Oorsprong: Die artikel is geneem uit die Oktober 2011 uitgawe van Rooi Rose Tydskrif.
Meer dokters is verslaafdes, ly aan depressie en pleeg selfmoord as in enige ander beroep. Dit is ook die een beroep waarin verslaafdes of depressielyers nie sommer professionele hulp soek nie. Maretha Botes het gaan ondersoek instel.
Dis pasiënt na pasiënt, noodgevalle, skofte van tot 36 uur en sesdag-werkweke met bitter min kans vir rus. Boonop is daar in die professie geen ruimte vir foute nie.
"Mense se lewe hang dikwels van jou oordeel af. Een verkeerde besluit en jy is gekelder," sê dr. Gerhard Grobler, hoof van die psigiatriese eenheid by die Steve Biko Akademiese Hospitaal in Pretoria.
Volgens die Raad op gesondheidsberoepe in Suid- Afrika is 34 dokters in 2009/10 ongeskik verklaar weens bipolêre depressie; 31 oor depressie; 75 weens middelmisbruik; 50 oor alkoholmisbruik en meer as 20 weens ander psigiatriese toestande.
Die getalle (langsaan) weerspieel nie die ware toedrag van sake nie – dis maar net die dokters wat hulle by die raad aangemeld het, of verkla is, want daar bestaan 'n soort sameswering in die mediese gemeenskap om nie oor verslawing of depressie uit te praat nie.
"Daar is 'n werklike vrees onder dokters dat die raad hulle onbevoeg sal verklaar en hulle sonder werk en 'n inkomste gaan sit," sê dr. Gerhard Grobler. Hy het dokters behandel wat spesifiek middelafhanklik is. "Hulle is natuurlik bang dat hulle veroordeel sal word omdat hulle dieselfde medisyne misbruik waarmee hulle vertrou word."
"Medisyne is nie 'n maklike beroep nie. Uit die aard van die werk is daar uiters baie druk op hulle, hoë eise word ingevolge verantwoordelikheid gestel – dokters sit letterlik met mense se lewe in hul hande en hulle werk ongereelde ure. Geld speel ook soms 'n rol wanneer dokters met mediese fondse sukkel," sê hy.
Die soort kwessies lei daartoe dat dokters in 'n doolhof van stres, lang werksure en 'n strewe na perfeksionisme beland en 'n verslawing kan ontwikkel. Aanvanklik is medikasie meestal 'n vinnige oplossing vir 'n stresvolle situasie, maar voordat die dokter sy oë kan uitvee, is hy verslaaf. lemand anders hou haar met selfvoorgeskrewe medisyne "wakker" en "helder". Nog 'n dokter gebruik kalmeermiddels om te kan slaap wanneer hy gespanne by die huis kom, of morfien word 'n uitweg vir "emosionele pyn".
so begin dit…
"Ek het eenmaal iewers gelees dat jy jou met 'n bietjie petidien moet inspuit wanneer jy uiters moeg is. Ek het dit gedoen, nog 'n dag lank gewerk en toe gaan geslaap," sê 'n algemene praktisyn wat anoniem wil bly. "Dit het 'n patroon geword. Vinnig-vinnig was ek verslaaf. Later ook aan morfien," sê hy.
Dr. Grobier sê een van die groot "probleme" onder dokters is die feit dat hulle deur medisyne omring is. Hulle het ook dieptekennis van die middels; hulle het toegang tot die literatuur; hulle weet wat elkeen doen en hoe dit werk. Narkotiseurs misbruik veral petidien en morfien. Ander middels is onder meer slaappille, middels teen angstigheid en Ritalin.
Dr. Elca Erlank, maatskaplike werker van die Stabilissentrum in Pretoria, sê internasionale navorsingbevindings toon dat 16% van dokters wat aan dwelms of alkohol verslaaf is, reeds in hul studentejare afhanklik geword het – sonder dat daar ooit in hul vroeër jare tekens van afhanklikheid was. Depressie was die grootste bydraende faktor tot die toetsgroep se afhanklikheid. In Suid-Afrika is die syfer byna 35%.
Studiebevindings van die Mayo-kliniek in Amerika toon dat sowat 60% van dokters met selfmoordgedagtes nie psigiaters of sielkundiges wou spreek nie uit vrees dat dit hulle reg om te praktiseer sou beïnvloed. Meer as 500 uit 'n groep van 7 905 chirurge het erken dat hulle die vorige jaar aan selfmoord gedink het. Slegs 130 het 'n sielkundige geraadpleeg.
Volgens dr. Grobier misbruik depressiewe dokters in baie gevalle middels soos alkohol, slaappille of morfien om die gevoel van hulpeloosheid onder beheer te kry. Die vererger die depressiewe toestand en 'n bose siklus ontstaan totdat so iemand uiteindelik voel hy kan nie meer met die siklus volhou nie. Uiteindelik word selfmoord oorweeg en of gepleeg.
"Dit is 'n kwessie van 'ek weet hierdie dwelm is nie goed vir my nie maar ek kan dit nie los nie, want dit laat my goed voel en helder dink.' Baie middels vererger boonop depressie. Alkohol is die beste depressant wat bestaan.
"Depressie plaas 'n dokter reeds in 'n predisposisie. Sy sukses in die mediese omgewing hang af van sy vermoë om druk te hanteer. Ek glo as 'n dokter weet hy neig na depressie, hy meer op sy hoede moet wees vir die risiko van verslawing," sê dr Grobler.
'n Dokter praat nie sommer oor sy eie afhanklikheid of depressie nie, en kollegas verkla mekaar ook nie sommer nie.
"Dit is 'n catch 22-situasie," sê die algemene praktisyn. "Jou kollegas respekteer jou en dis 'n geval van 'jy is 'n dokter, jy moet weet hoe om jou verslawing of depressie te hanteer'. Hulle het 'n lojaliteit teenoor die beroep en hulle kyk anderpad, ook omdat hulle nie teen jou wil getuig indien jy verkla word nie."
Dr. Erlank het in 2004 navorsing oor die middelafhanklike dokter gedoen. Die meerderheid deelnemers aan die studie het gesê hul kollegas ondersteun hulle nie. Die meeste wil nie by 'n ander se verslawing betrokke raak nie. Lojaliteit en 'n ingesteldheid om geen kritiek te lewer nie, is baie belangrik in die mediese beroep.
Die dokters onder wie dr. Erlank haar navorsing gedoen het, was reeds ses jaar of langer verslaaf. Teen die tyd dat hulle hulp gesoek het, was hulle reeds in 'n ernstige, chroniese fase van verslawing.
"Hulle soek gewoonlik eers professionele hulp wanneer hulle nie meer die verslawing of depressie kan wegsteek nie, of wanneer hulle 'n fout met 'n pasiënt maak en betrap word," sê dr Grobler.
'n moeilike pad
Daar is tans nie wetgewing in Suid-Afrika wat dokters verbied om hul eie medikasie voor te skryf nie. "Dit word nie eksplisiet verbied nie, maar dit word glad nie aanbeveel nie, want jou objektiwiteit word belemmer wanneer jy jou eie medisyne voorskryf. As jy besluite oor 'n pasiënt neem, grond jy dit op wetenskaplike beginsels, maar as jy besluite oor jou eie middels neem, is daar emosie by betrokke.
Volgens die raad se riglyne moet jy jou aanmeld wanneer jy vermoed jy het 'n probleem met verslawing of depressie. Kollegas wat bewus is van 'n dokter se verslawing, is ook veronderstel om hom by die raad aan te meld. Dit is in die publiek se belang, want dit kan jou vermoë belemmer om pasiënte te hanteer," sê dr. Grobler, Tog is daar bitter min dokters wat dit doen.
"In die eerste plek voel hulle die Raad is daar om hulle te straf. Maar dis juis nie die geval nie. Die raad is in die geval daar om 'n dokter te help en by te staan. Hy word onder die raad se toesig vir hulp verwys en elke ses maande word verslae aan die raad gestuur."
Die gesondheidskomitee van die HPCSA meld lede met probleme by die Raad aan en verwys hulle na onafhanklike assessors wat elke individuele situasie beoordeel.
Die assessors verwys die lid na 'n sentrum vir verslawing of ander gepaste mediese hulp. Die meeste dokters moet jare lank opvolgbesoeke onderneem. Sommiges word toegelaat om 'n private praktyk te hervat, terwyl ander onder toesig praktiseer. Volgens die Raad is stigmatisering die grootste uitdaging op die pad na herstel. Die meeste dokters is bang om as '"n dokter met 'n verslawing of 'n deprsessielyer" bekend te staan, en hou daarom nie met psigoterapie of rehabilitasie vol nie.
dit was net te veel…
Liezl* se haar man, Lukas*, 'n mediese dokter in 'n private praktyk, het swaargekry onder die toenemende druk op algemene praktisyns in Suid-Afrika. Daar was aanhoudend eksamens wat hy moes skryf, onder meer vir sy reg om te praktiseer en medisyne te kan resepteer, of aansoeke om in 'n spesifieke gebied te praktiseer.
"Al die onsekerhede het hom laat besluit om weer te studeer en as arbeidsgesondheidspraktisyn te kwalifiseer. Hy was onder geweldige druk, het lang ure gewerk en geswot. Hy het laat in die aande kom inkruip en is douvoordag weer uit om prakties vir sy kursus te doen. Daarna is hy spreekkamer toe en laatmiddag huis toe om 'n bietjie by die kinders te wees voordat hy weer agter die boeke inskuif.
"Lukas het al moeër en meer gespanne geword, en het bitter min werksdinge met my bespreek," sê Liezl.
"Hy het 'n trouble tree buite die huis gehad. Voor hy inkom, sou hy baie keer eers by die boom stop en al sy kommer daar los. "Ek wens hy het meer met my daaroor gepraat!"
Lukas het hom op 9 Augustus 2008 met sy eie pistool geskiet. Die onsekere landskap van medisyne in die land, die lang werksure, spanning en 'n strewe om net sy beste vir sy pasiënte te gee, het te veel geword.
"Hy het kort voor sy dood 'n psigiater gespreek. Sy het vir hom medikasie voorgeskryf. Die psigiater was ontsteld en verbaas toe Liezl haar na Lukas se dood vra of hy van selfmoord gepraat het.
"Ek dink hy het gemaak asof hy in beheer is en nie laat blyk dat hy selfmoordgedagtes het nie. Dalk was hy bang vir wat mense sou dink of sê of hy het net nie kans gesien daarvoor nie. Hy het ook niks van sy kwellinge en depressiewe gevoelens met sy vennoot of ander werksmense bespreek nie. Ek weet nie of dinge anders sou uitgewerk het as hy meer daaroor met hulle of my gepraat het nie. Dalk, want dan sou hy ondersteuning gehad het. Mense stop my nou nog in die dorp om te sê hulle kon nog nooit weer 'n ander dokter kry wat soveel vir sy pasiënte omgee nie," sê Liezl.
morfien was my pel
"Ek het een aand 'n glasie wyn sit en drink terwyl my vrou en my ma rusie gemaak het. Ek het skielik gewonder of morfien dieselfde verdowende uitwerking op emosionele pyn sal hê as wat dit op fisieke pyn het. Die stres van lang, laat nagte, min of geen slaap, my studie en toe nog konflik tussen my vrou en ma, het net te veel geword. Ek het opgestaan, 'n ampule morfien (15 ml) uit die kas gaan haal en my daarmee ingespuit. Die uitwerking was salig. Tien sekondes vandat ek inspuit tot in die land van euforie. Die wêreld kon maar vergaan," vertel Ben* (35), 'n professionele paramedikus en mediese student. Hy het nog morfien oorgehad uit die dae toe hy voltyds paramedikus was. Hy het later tot twaalf ampules per dag gebruik.
"Ek was destyds moeër as ooit voorheen. Ek het naweke deeltyds vir 'n private ambulansmaatskappy gewerk om my mediese studie te kon betaal. Die ure was uitmergelend," sê hy.
Toe sy eie voorraad morfien opgebruik is, het hy voorskrifte by dokters gekry onder die voorwendsel dat hy dit as paramedikus vir sy private werk nodig het. "Ek sou laat val dat ek die naweek by 'n skool se rugbywedstryd help, of by 'n ander geleentheid waar daar 'n risiko vir beserings is," sê hy. "En omdat ek 'n hoogs gerespekteerde en bekende paramedikus was, het die dokters nie gehuiwer om my te help nie."
Ben het sy studie in 2008 gestaak om "skoon" te kom, sy vrou van sy verslawing gesê en vir 'n "paar" sessies by 'n sielkundige gegaan. "Ek het gedink ek het die probleem onder beheer maar ek het eers later besef dat ek nooit by die kern van my verslawing uitgekom het nie en nooit geleer het hoe om met die verskillende stressors te cope nie." Hy het in daardie jaar twee keer morfien misbruik en sterk genoeg gevoel om sy studie voort te sit.
'"n Rehabilitasiesentrum was nie toe vir my 'n opsie nie. Ek was te trots, en het sterk gevoel. Ek was bang vir stigmatisering."
In 2009 is Ben terug universiteit toe. "Ek was in my vierde jaar en ons het met kliniese opleiding begin. Dwelms van alle soorte was heeldag binne my bereik. Dit was so maklik om net 'n ampule of twee in my sak te steek."
Drie weke later, nadat hy elke aand in trane huis toe is, het Ben besef hy het hulp nodig. "Ek moes elke dag met die grootste wilskrag daarteen veg om nie van die medisyne te vat wat reg voor my was nie. Dit het my gebreek. Ek het besef my verslawing is glad nie onder beheer nie."
Hy het hom as buitepasiënt by 'n rehabilitasiesentrum ingeteken en na sy behandeling by Narcotics Anonymous aangesluit. Hy het hom ook as 'n middelverslaafde by die HPCSA aangemeld.
Ben het ses jaar lank gesukkel om as mediese student aanvaar te word. Hy het besluit om heraansoek te doen en sy studie volgende jaar voort te sit.
is daar 'n oplossing?
Dr. Dan Wolf, sielkundige by Houghton House in Sandton, sê die publiek aanvaar dat dokters van beter moet weet. "Maar dit veronderstel dat 'enigiemand anders' ook van beter moet weet," sê hy. "Mense moet onthou dat dokters nie immuun teen persoonlike probleme is nie. Hulle is mense wat in geweldige stresvolle omstandighede moet werk en boonop het hulle byna al die opiate denkbaar tot hul beskikking. Tel al die faktore bymekaar en jy het 'n kwetsbare groep mense wat almal anders oor verslawing en depressie sal moet begin dink sodat hulle mekaar en ander kan ondersteun."
Dr. Erlank het aanbeveel dat universiteite nie slegs na 'n voornemende mediese student se akademiese rekord kyk nie, maar ter wille van 'n holistiese beeld ook na faktore soos depressie, emosionele probleme in sy skooljare, asook sy streshanteringsvaardighede in ag neem. Sy sê ook dat daar op mediese skole meer aandag aan die persoonlike voorskryf van medisyne gegee moet word en sterker klem op die groot risiko van verslawing onder dokters gelê word, 'n Formele ondersteuningstelsel wat dokters veilig pleks van bedreig laat voel, is noodsaaklik.