Versindaba » Blog Archive Louis Esterhuizen. Enkele gedagtes oor die kwessie van resensies en literêre kritiek : Versindaba
Friday, July 13th, 2012 | Binneblik, Blogs, Louis Esterhuizen.
8 Kommentare op "Louis Esterhuizen. Enkele gedagtes oor die kwessie van resensies en literêre kritiek"
Sosiale media, veral Facebook, het 'n interessante fenomeen geskep – elkeen kan sy of haar werk aanbied as poësie, maak nie saak wat die gehalte daarvan is nie. Dan slaag die meeste publiseerders van "poësie" in hierdie media dan ook om 'n groep bewonderaars om hulle te versamel met 'n kritiese woordeskat soos "klassiek!", wonderlik!" en "verruklik mooi".
Dit laat die taak van die literêre kritikus dan weer opskemer: hoe onderskei mens tussen goeie poësie, swak poësie en woordpoeding?
Daar is 'n reeks tegnieke en benaderinge waarna die kritikus homself kan wend. Een van die maklikste kriteria om swak poësie of woordpoeding uit te ken, is om te kyk na die manier hoe die skrywer van die stuk beelde en metafore aanbied. Die poedingskrywer is altyd oordadig, ge-yk, vals en onoortuigend.
Hier is 'n paar voorbeelde van sodanige woordgebruik wat ek met 'n vinnige skep in die Faceboek-see raakgeskep het:
"vir sterflinge wat in die sterre waak."
"die ongebore kinders van die wind"
"In bergspitse wat na die hemel reik"
Nee, ek oordryf nie, iemand het wel hierdie reëls in alle erns as poësie aangebied.
Vergelyk dit met die vertaalde reëls uit Octavio Paz se gedig "Tussen gaan en bly"
(Entre irse y quedarse).
"Papiere, 'n boek, 'n glas, 'n potlood
rus in die skadu van hulle name."
Literêre kritiek op sy beste skei die koring van die kaf. En die lewe is te kort om kaf te lees.
July 14th, 2012 at 12:55
Daniel, ek het toe op die internet gaan kyk wat als daar aangebied word. Meeste van wat mens daar kry is eintlik onbedoeld komies, maar as mens in ag neem dat dit in alle erns as poe"sie voorgehou word dan is dit in werklikheid skrikwekkend. En dan word een van hierdie, um, digters nogal vergelyk met NP van Wyk Louw! The mind boggles…
July 14th, 2012 at 13:32
Hallo Leon. Ek wou aanvanklik ook die woord "skrikwekkend" gebruik het, maar het gedink dit is te sterk. Maar nou stem ek met jou saam, skrikwekkend is dit. Hoekom? Mens skrik want jy besef dat 'n magtige medium (FaceBook) wat seker duisende Afrikaanse lesers bereik, die indruk help skep dat die woordpoeding wat aangebied word, verteenwoordigend is van Afrikaanse poësie.
Verstaan my goed, ek is hoegenaamd nie gekant daarteen dat mense hulle skryfwerk blootstel op FB nie. (Daar is moontlik ook werk van meriete hier en daar op FB te kry). Dit is gesond dat mense hulle kreatiwiteit kan uitleef. Maar wanneer dit kom by waardepaling … dan skrik ek. Gelukkig is daar webruimtes soos Versindaba waar standaarde gestel word en waar mens 'n goeie idee kan kry van wat Afrikaanse poësie nou eintlik is.
July 14th, 2012 at 14:20
Ag askies de Waal, om een of ander rede het ek jou aangespreek as daniel – weet nie waarom nie, jammer hoor!
July 14th, 2012 at 14:36
Als reg, Leon. Daniel is 'n mooi naam 🙂
July 15th, 2012 at 15:44
De Waal, ek het gisteraand so bietjie verder gaan lees aan een van hierdie digters se, ummm… verse. Dit klink soos Patience Strong wat vergeet het om haar Prozac te drink…
July 15th, 2012 at 16:44
Ek probeer om nie te glimlag nie … maar kry dit nie reg nie…
Maar nou laat dit my verder dink aan die aard en funksie van literêre kritiek.
Ek het voorheen gesê een van die beste metodes om te besluit of 'n gedig waarde het, is om te kyk hoe die digter beelde en matafore gebruik.
Watse ander kriteria is daar? Vir my is nog 'n belangrike een "betekenis" of eerder "betekenisreekse". Neem nou Opperman se Klara Majola (nou dat dit so koud is). 'n Kort en "eenvoudige" gedig.
Maar kyk na die reeks "betekenisse" wat opdoem: die sosiale opset wat armes benadeel, 'n suster se liefde, die filosofiese vraag: "hoekom sorg mense vir mekaar?" ens.
Nota: ons dink gewoonlik aan literêre kritiek as 'n funksie van akademici en professionele letterkundiges. Na my mening span elke leser sy of haar eie vorm van literêre kritiek in wanneer hy of sy 'n gedig lees en dit (onwillekeurig) na waarde skat.
Die meeste van ons gebruik nie die wapenrusting van die professionele kritikus nie, maar ek glo dat die aandagtige leser net so goed in staat is om 'n waarde-oordeel te fel as die professionele kritikus.