Mei | 2016 | Slaai Sonder Blare
My bril is so dik soos ‘n Pyrex-bak. Ek lyk soos ‘n goudvis onder ‘n vergrootglas. My 20/20 visie is deur tienerhardkoppigheid opgefoeter. Ek het soos ‘n besetene gelees: by kerslig, op die agterste sitplek van die bewegende voertuig, onder die komberse met ‘n flits, in die skelson op die strand… Toe die oogarts dus my bril voorskryf op ouderdom 11, het my ma net gesug: “Sien jy wat gebeur as jy nie vir my luister nie?” Die ironie was dat ek skielik wel kon sien, beter as ooit. Dit het beteken ek kon meer lees, sonder die blinde hoofpyne wat my so maklik kon kelder.
Ek het verdwyn tussen die bladsye van boeke. Stapels en stapels daarvan. Romantiese vertelllings, gedigte, Saartjie, speurverhale, geskiedenisboeke, sielkundige verslae, die Wêreldspektrum en deesdae slurp ek ook die woorde van webjoernale op. Ek verloor myself tussen letters en vergeet dat die Leeus ook ‘n rugbyspan is wat die naweek iets met die Bulle gedoen het wat nie vir kinderore bedoel is nie. My varkies hol vry rond tussen paragrawe van inligting, terwyl een of ander minister die geskiedenispot met so 2000 jaar mis sit. My skroewe moet seker vasgedraai word, maar ek hou van die wankel tussen woorde, sodat ek my nie hoef te steur aan nog ‘n baba van ‘n Afrikaanse musiekster nie. En met die lees van elke brokkie en braaksel, word ek wys.
Sien, ‘n blinde hoender pik dalk soms ‘n pit raak, maar dis die goed ingeligte hoender wat nie op KFC se spyskaart beland nie. Dis die hoender wat ‘n eier kan lê en daardie eier kan staaf en bewys, wat eindelik koning kan kraai. Die belese hoender ontsnap die kuikenhok en sò ook Nando’s se peri-peri sous. Al is die liefde dalk blind, is kennis eintlik die krag. En kennis word net op twee maniere verkry: deur te doen… en deur te lees.
Lees verskuif grense. Nie net jou eie nie, maar ook jou brein se kapasiteit. Met die koms van my kontaklense, was my swak sig en blindemolstatus nie so ooglopend nie, tog het die etiket van ‘boekwurm’ reeds stewig om my nek gehang. Wreed dat die intellektuele reuse dikwels as ‘wurms’ geklassifiseer word. Sou ‘n vlinder nie meer gepas wees nie? Vry, mooi en sonder die beperkinge van ‘n kokon waar jy net die wêreld teen ‘n blinde hoogte kan aanskou.
Ek sien die wêreld deur ‘n vreemde bril, tog word ek blind van woede as menings gelug word sonder oorleg of denke. Al skiet ‘n blinde soms ‘n kraai, is dit die ingeligtes wat uitgevind het dat ‘n teiken en oop visier beter werk om kos op die tafel te sit. Dis die lesers wat leiers word… en as die leiers nie lesers is nie, druip hulle nie net die akademiese invloed nie, maar word die land ook gefaal. ‘n Blinde puisie is onooglik en seer. Jou blindederm is nutteloos en kan lewensgevaarlik ontsteek word. Sien is mos glo en ek sien wonderwerke gebeur as mense lees. Ek sien hoe kinders Wiskunde verstaan as hulle die taal van onderrig beter begryp. Ek sien hoe grootmense begin om vir hulself te dink. Ek sien hoe jare se bagasie agtergelaat word en die pad vorentoe met durf aangepak word. Ek sien hoe depressie oorwin word, verveeldheid verdryf word en hoe kennis ook MAG word.
Niemand is so blind soos die wat nie wil sien nie, behalwe die wat nie wil lees nie. Ek kan nie sonder boeke sien of klaarkom nie. My sienswyse is dat almal wat die lig wil sien, ‘n boek moet oopmaak en die woorde moet analiseer. Lees breek mure af, laat die mis verdwyn en sit die ligte aan. Ek gaan begin braille leer. Sodat ek kan lees en sien al is ek blind. Dis my hoop. Dis my vlam. En almal wat ook so voel, is sekerlik BRILjant.
ek laaik dit stukkind, ek smaakit kwaai
ek wonner of j weet, wonner of j kan raai
waana ek kyk, waadeer ek blaai
ek voel my bryn groei, voel hoe my kop draai
in my moedirtaal, sy laat my tong swaai
want ek lees di HAT, dismy boek daai!