Belangrike agtergrondinligting tot objektief gemete eienskappe
Last update: April 4, 2012 07:43:56 AM
BELANGRIKE AGTERGROND INLIGTING TOT OBJEKTIEF GEMETE EIENSKAPPE
Eienskappe wat in 'n prestasietoetsskema ingesluit word moet almal objektief meetbaar wees so nie kan daar nie akkurate waardebepalings van die eienskappe gemaak word nie. Hierdie objektief gemete eienskappe moet aan sekere voorvereistes voldoen naamlik:
Moet van groot ekonomiese belang wees
Moet redelik hoog oorerflik wees
Moet redelik hoog herhaalbaar wees
Moet akkuraat bepaalbaar wees.
'n Baie belangrike ekonomiese eienskap by die wolskaap is ongetwyfeld die hoeveelheid wol wat die dier produseer. Hoe meer wol die dier produseer hoe hoër kan die inkomste per dier wees. Dit is nie bekend in hoeverre vagmassa in elke kudde verhoog kan word nie. Die beskikbare voeding sal dit tot ‘n groot mate bepaal, maar dit is noodsaaklik dat die maksimum onder spesifieke voedingstoestande geproduseer moet word. Omdat ruvagmassa heelwat onsuiwerhede bevat soos sand, wololie,ensovoorts, is dit nie ‘n akkurate weergawe van die wolproduksievermoë van In wolskaap nie. In die geval van baie akkurate seleksie, soos met ramseleksie, is die bepaling van skoonvagmassa baie noodsaaklik.
Wanneer die vagmassa verhoog wil word is dit eerstens belangrik om te besluit deur watter komponente van vagmassa dit moet geskied. Die komponente van skoonvagmassa is skematies as volg:
Sommige van hierdie komponente soos grootte en stapellengte is veilig vir gebruik om die vagmassa te verhoog. Nadele wat te voorskyn mag kom, kan redelik maklik en doeltreffend oorkom word. Ander komponente soos plooie en veseldikte, kan tot ‘n mate gebruik word, maar daar moet streng gewaak word teen die nadelige newe effekte wat te voorskyn mag kom en wat nie so maklik oorkom kan word nie. Telers moet self besluit tot watter mate elk van die genoemde komponente in hul kuddes ontwikkel moet word. Indien 'n teler byvoorbeeld poog om die skoonvagmassa hoofsaaklik deur meer plooie te verhoog, mag die nadele wat met oorplooidheid gepaard gaan, soos korter stapellengtes, laer vrugbaarheid, ensovoorts, te voorskyn kom.
Hoewel die vagmassa verhoog kan word deur dikker vesels, hou oormatige veseldiktes gevare in en moet vermy word. Veseldikte is veral van groot belang in die verwerking van wol. Telers moet self besluit tot watter veseldikte bulle wil teel. Akkurate veseldikte bepalings is veral in ramseleksie uiters belangrik om die variasie in ‘n kudde te beperk.
Die lengte van wol is In ander baie belangrike eienskap, beide uit die oogpunt van die fabrikant en die produsent. Daar is gevind dat die Merinoskaap se ruvagmassa met meer as ‘n kilogram toeneem, indien die stapellengte met ongeveer 12 millimeters verleng word (In so In geval moet die ander komponente van vagmassa dieselfde bly).
Die vraag word dikwels gevra: hoe lank moet of kan die stapellengte op In 12 maande groeiperiode wees? Om dit te beantwoord moet daar eers na die nadele van oormatige stapellengte gekyk word:
Hoe langer die stapellengte word, hoe meer is die vag geneig om oop te val. Dit het oormatige verwering tot gevolg wat die gehalte van die wol nadelig mag beïnvloed. Hierdie nadeel kan egter oorkom word deur meer dikwels te skeer . Dit skyn dus asof daar byna nie ‘n beperking op stapellengte geplaas kan word nie.
Alles in aanmerking geneem, veral die ernstige nadele wat oormatige veseldikte en plooi ontwikkeling inhou, kan stapellengte, veral ten opsigte van vagmassaverhoging, nog 'n baie belangrike rol in die toekoms speel. Seleksie van wolskape vir langer stapellengtes mag dus al belangriker word. Aan die digtheid van ‘n wolskaap kan daar nie veel gedoen word nie. Net ongeveer 3 - 4% van die totale veloppervlakte van die skaap word deur vesels in beslag geneem.
Liggaamsmassa (grootte) is die enigste bouvorm eienskap wat objektief gemeet word. Liggaamsmates kan ook geneem word, maar dit is ‘n tydsame proses en aangesien liggaamsmates hoogs betekenisvol gekorreleerd is met liggaamsmassa, word slegs laasgenoemde vir prestasietoetsdoeleindes ingesluit. Die belangrikheid van liggaamsmassa is geleë in die beter aanteelvermoë, groter veloppervlakte en dus vagmassa wat daarmee saamgaan.