Illustrasies ingevolge Suid-Afrika reg kopieregvry—vyftig jaar plus ná die dood van die persone wat hulle geskep het.
Y was ’n skaam, vaal koning wat in die grootste weelde gelewe het... hy en sy uitspattige vrou in ’n land vol skreiende armoede en ellende. Soos die adellikes en hooggeplaaste geestelikes het veral die koningin op die brandarm landvolk neergesien. Dog talle hoë koppe—ook dié van die koning en koningin—sou kort voor lank deur die valbyl afgekap word. Bloediger tye was daar nog min in die wêreldgeskiedenis.
Dit was die Franse Revolusie. ’n Massiewe omwenteling in die Franse staatsbestel wat deur die volk van Frankryk teweeggebring is en wat van 1789 tot 1799 geduur het. En toe dit eindig, was die wêreld dramaties anders, nie soseer uiterlik nie, maar weens die ingrypende nuwe idees wat dit by miljoene mense opgewek het.
Die oorspronklike oogmerke van die revolusie, om ’n grondwetlike monargie in die lewe te roep en die finansiële en politieke struktuur van Frankryk hervorm, het spoedig in ’n beweging ontwikkel om die koning van sy troon te verdryf en ’n republiek tot stand te bring.
In die loop van die revolusie is die enorme klomp grond wat sowel deur die Rooms-Katolieke Kerk as die leenhere van die feudale stelsel besit is, deur die nuwe regering oorgeneem en aan die bourgeoisie en gewone volk verkoop. Die Eerste Republiek is gevestig en duisende mense is tereggestel wat daarvan aangekla is dat hulle ’n republikeinse regeringsvorm teenstaan.
Die revolusie is deur die diktatuur van Napoleon Bonaparte gevolg en, in 1815, deur die herstel van die monargie. Maar die Franse volk het geleer dat ongelykheid nie geduld hoef te word nie en hulle het hulle nooit weer soos voorheen deur die bevoorregte klas laat hiet en gebied nie.
Die bourgeoisie (middelklas) het self ’n groot deel van die belastinglas gedra, maar feitlik geen stem gehad in die regering, wat ferm in die hande van sy majesteit die koning en die bevoorregte klas verskans was nie. Dog, as ontwikkelde mense wat toegang tot leesstof gehad het, is die bourgeoisie se denke deur die geskrifte van Franse intellektuele beïnvloed.
So was daar Voltaire (die skrywersnaam van François Marie Arouet, 1694-1778), wat te velde getrek het teen die rigiede alleenheerskappy van die koning en die mag van die Rooms-Katolieke Kerk. Nog ’n skrywer, Jean Jacques Rousseau (1712-1778), het die gedagte verkondig dat ’n land in ooreenstemming van die wil van die volk regeer behoort te word.
Teen die einde van die 1700’s was Frankryk in ’n groot geldelike verknorsing. Koning Lodewyk XV, wat van 1715 tot 1774 regeer het, was ’n swak koning wat meer in plesier belang gestel het as om te regeer en deur sy minnaresse oorheers is. Hy het die staatskoffers met sy buitensporighede en swak regering uitgeput.
Hy is deur sy kleinseun Lodewyk XVI opgevolg, ’n skaam en vaal karakter wat dit blykbaar goed bedoel het, maar ook ’n swak regeerder was wat eerder met slotte en ander meganiese toestelle wou peuter as om sy aandag aan staatsake te wy. Daarteenoor was sy koningin Marie Antoinette en die koninklike hof uitspattig.
REGS: Lodewyk XVI en die koningin Marie Antoinette. Die eietydse illustrasie LINKS, van Lodewyk met die lyf van ’n vark, toon die minagting waarmee die koning destyds deur ekstremiste bejeën is.
Selfs sy geslaagde bystand aan die dertien Britse kolonies in Amerika, in hul revolusie teen Brittanje, was ’n terugslag omdat dit ’n swaar las op die reeds baie verswakte staatsekonomie gelaai het. Trouens, Frankryk was byna bankrot.
Lodewyk het besluit om die State-Generaal byeen te roep, die land se nasionale vergadering, wat ’n eeu en ’n driekwart, in 1614, laas vergader het.
Die derde stand onttrek hulle en vergader op ’n tennisbaan waar hulle ’n eed neem om nie te ontbind totdat ’n grondwet geskryf en aanvaar is nie. Die groep noem hulself die Nasionale Vergadering.
Die mense van Paris reken die koning gaan die troepe teen die Vergadering gebruik, wat hul kans sal vernietig om ’n stem in die regering te kry. Onluste bars los, die oproeriges lê beslag op ’n voorraad wapens en op 14 Julie 1789 bestorm en verwoes hulle die Bastille, die tronkvesting wat as ’n simbool van politieke onderdrukking beskou word.
Uitbundig weens hierdie sukses, stig die mense van Parys ’n nuwe stadsregering wat die Commune genoem word. ’n Afdeling soldate bekend as die Nasionale Wag word georganiseer, onder aanvoering van die markies De Lafayette. Die koning moet gelate sy stempel op hierdie veranderings plaas.
Nou versprei die revolusie vinnig regdeur Frankryk en aristokrate begin land uit vlug. In die Nasionale Vergadering is verteenwoordigers van die adel en geestelikes sowel bang oor die oproerighede as begeester deur die demokratiese gees van die mense. Op 4 Augustus gee hulle al die voorregte prys wat hulle geërf het.
DIE Nasionale Vergadering begin aan ’n nuwe grondwet werk deur ’n Verklaring vir Menseregte op te stel. ’n Leier in die Vergadering is die graaf De Mirabeau, wat ’n beperkte, grondwetlike monargie voorstaan, met die gesag in die hande van die welgesteldes. In die Vergadering is ook lede van radikale politieke klubs, soos die Jakobyne.
In Junie probeer die koning en koningin die land verlaat. Hulle word voorgekeer en na Parys teruggebring. Lodewyk aanvaar die nuwe grondwet wat sy gesag inkort. Die Nasionale Vergadering word ontbind en deur ’n Wetgewende Vergadering vervang wat in Oktober byeenkom.
Onder aanvoering van Georges Jacques Danton, ’n ekstemis wat die monargie afgeskaf wil hê, reageer die Paryse gepeupel op die Pruisiese dreigement. Die Tuileries-paleis word bestorm, die wagte vermoor en die koningsgesin gevange geneem. Die Vergadering versoek ’n Nasionale Konvensie om ’n nuwe regering in die lewe te roep.