Genesis 6: 1-4 – Die mens se soeke na die ewige lewe | Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika
Genesis 6: 1-4 – Die mens se soeke na die ewige lewe
Die gedeelte wat ons saamgelees het, is inderdaad 'n baie moeilike en problematiese gedeelte. In die eerste plek, dit praat van hemelwesens, mense in die hemel wat ons nie kan sien nie en daarom nie weet wie of wat hulle is nie. Tweedens sê die gedeelte dat die hemelwesens na die aarde gekom het (ook vir ons vreemd), en met vrouens op die aarde getrou het. En derdens, kinders wat uit hierdie verhoudings gebore is, was so groot soos reuse. Dus, inderdaad 'n vreemde gedeelte. Om eerlik te wees, ek het dikwels al gedink dat hierdie gedeelte nie veel verskil van die sprokies wat ek soms vir my kinders lees nie.
Maar nou is dit so, broers en susters, dat hierdie verhaal nie maar net in 'n storieboek staan nie, maar in die Bybel. En wat meer is, die verteller van hierdie verhaal vertel ons dat ook God deel van die gebeure is, ten minste in die opsig dat wat in die verhaal gebeur, by God 'n bepaalde reaksie na vore bring. En juis daarom kan 'n mens dit nie maar net een kant toe skuif nie, en bly die vraag voor ons opduik: maar wat wou die verteller van die Genesisboek vir ons hier sê? Hoe moet ons die gedeelte verstaan?
Ek wil, vanaand, broers en susters, 'n poging aanwend om aan u 'n moontlike verklaring van die gedeelte te gee. 'n Verklaring waarmee u dalk sal of kan verskil, 'n verklaring waaroor ons gerus met mekaar kan gesels. 'n Verklaring, broers en susters, wat ek egter ook meen tog verantwoord kan word. Maar kom ons begin.
Tweedens: ons moet onthou dat ons in die Bybel 'n bepaalde wêreldbeeld kry, met ander woorde, 'n bepaalde verstaan van die wêreld, wat dit is, hoe dit aanmekaargesit is, hoe dit daar uitsien. Kom ek noem 'n paar voorbeelde: volgens die Ou Testament staan die aarde op vier pilare (1 Sam 2), en onder die aarde is daar water en die onderwêreld (Gen 1/2). Bo die aarde vind ons 'n firmament, dan is daar waters bo die firmament, en bo die waters is die hemel (Gen 1/2). Verder het die hemel ook pilare (Ps 104) en tussen die firmament en die waters bo dit is daar vensters/sluise waardeur die reën op die aarde val (Gen 7). Verder kan diere met mense praat (slang/Bileam), en so kan ons aangaan. En nou is die vraag nie of dit alles nou waar is of nie waar is nie, die feit is ons moet raaksien dat in die Bybel ons 'n andersoortige wêreldbeeld het as wat ons vandag huldig.
'n Derde en laaste inleidende opmerking wat by bogenoemde twee aansluit: In die kontak met die Perse, Mede, Assiriërs, Grieke en talle ander volkere het Israel ook kennis gemaak met hulle gode, verhale oor hierdie gode, en ook verhale oor die begin/skepping van die aarde. So is daar byvoorbeeld die baie bekende Assiriese skeppingsverhaal (die sg Enuma Elish), wat in baie opsigte ooreenkom met die skeppingsverhaal in die Bybel, en selfs baie ouer is as dié in die Bybel. Maar daar was ook, vir ons meer belangrik, verhale van gode wat by aardse vroue kinders verwek het, kinders wat bekend gestaan het as godmense, of dan mensgode, of dan reuse. Kom ek noem u 'n paar voorbeelde van hierdie verhale:
Die Ugaritiese god, El, het die twee goeie gode by aardse vroue verwek. Die Griekse god Zeus het Herakles verwek by Alkmene, die vrou van Amfitrio, en vir Perseus by die maagd Danaë. Herakles, word vertel, was reusagtig groot en baie sterk, 'n soort godmens wat byvoorbeeld die hond van die hel, Kerberos, uit die hel oorwin en gaan haal het. Perseus weer was so sterk dat hy die slange-hoof van Medusa gaan haal het en Andromeda van die verskriklike draak gered het. Tipiese manne van naam, reuse van die outyd, manne wat, omdat hulle godmense was, vir ewig lewe, wat nie sal doodgaan nie. Want hulle is of gode, of halfgode, en gode leef mos vir ewig. En, baie belangrik om raak te sien, gode en halfgode/mensgode, wat natuurlik met die God van die Israeliete gekompeteer het. Want vir die Israeliet was daar net een God, die God van Abraham, die God van die verbond, die ware Skeppergod.
Verder teken hy vir ons die skeppingsverhaal as 'n verhaal van die mens se opstand teen God. Adam en Eva, vertel Genesis, het in die aller ideaalste omstandighede gelewe. So ideaal dat God selfs in die aandluggie kom wandel het om met hulle te gesels. Hulle was goed geskape, na die beeld van God.
En, om die toppunt van hierdie menslike strewe, die uiterstes waartoe die mens bereid is om te gaan, te illustreer, gebruik die verteller bogenoemde alombekende verhale van godmense, en hoe die reuse tot stand gekom het. Hoe dat 'n god uit die hemel na die aarde gekom het, en die een of ander vrou op die aarde verlei. En hoe daar uit die verbintenis 'n halfgod-halfmens gebore word: 'n mens, maar tog 'n god. Dus: 'n mens wat vir altyd kan lewe, die ewige lewe het!
Met ander woorde, broers en susters: die sug van die mens na die ewige lewe, die soeke van die mens om dit te bekom, dit is hierop waar die verteller van Genesis sinspeel met sy verhaal oor die gode- en mensevermenging. Die mens, sê Genesis, het hemelbestormers geword. As God hom dan die boom van die lewe ontsê, sal hy self 'n plan maak. Soos ons in Genesis 11 weer lees: die mens wil 'n toring bou om tot by God te kom, om in die hemel te kom, om God te word.
Dit dan, meen ek, broers en susters, is 'n manier om hierdie gedeelte te verstaan. Die opstand van die mens teen God het hom die ewige lewe gekos. Die mens wil soos God word, en doen alles in sy vermoë om die ewige lewe terug te kry. Om hierdie strewe van die mens bloot te lê, gebruik die verteller alombekende verhale, soos mense wat met gode trou en so vir ewig kan lewe. God, sê die verteller, sien dit egter raak, en bring daaraan 'n einde. En wat meer is: met hierdie uitbeelding van God wat 'n einde maak aan hierdie strewe van die mens, sê die verteller ook: God is sterker en magtiger as al die ander gode van wie hierdie verhale vertel is, want Hy sien deur hulle, hy bring hulle ook tot 'n einde.
Dit wys ons ook op die feit dat God reg deur al ons planne sien, ook daar waar ons self 'n `man van naam' wil word, 'n eie koninkrykie rondom onsself wil vestig, met ons alleen in die middelpunt, met ons as die belangrike/ste. En om dit te sê, span die verteller van Genesis 6 alles in om dit reg te kry, selfs die bekende verhale van die gode wat met mensedogters kom trou.