Om die Koninkryk soos kindertjies binne te gaan - Dr. Piet Muller
Om die Koninkryk soos kindertjies binne te gaan
Deur Dr. Piet Muller op 1 Desember 2014
'n Mens hoor nogal dikwels mens sê hulle wens hulle kon nog kinderlik glo. Daar is klaarblyklik soveel twyfel in mense se gemoed dat hulle verlang na die tyd toe hulle geloof gevorm is deur wat hulle in die Kinderbybel van gelees en van gehoor het.
Ander mense is meer standvastig en strydlustig. Iemand sal iets sê soos: "As 'n mens jou aan alles moet steur wat vandag oor die Bybel gesê word, sal 'n mens geen geloof meer hê nie. Daarom bly ek glo soos 'n kind."
Hierdie opvatting dat 'n mens kinderlik moet glo, kom uit 'n vermenging van twee tekste in die Nuwe Testament. Die eerste kom in Markus voor.
In Markus 10:13 lees ons: "Die mense het kindertjies na Jesus toe gebring dat hy hulle moet aanraak. Sy dissipels het met die mense daaroor geraas, Maar toe Jesus dit sien het hy vir hulle gesê: 'Laat die kindertjies na my toe kom en verhinder hulle nie, want die koninkryk van God is juis vir mense soos hulle. Dit verseker ek julle: Wie die koninkryk nie soos 'n kindjie ontvang nie, sal dit nooit binnegaan nie'." (1983-vertaling.)
Hierdie woorde van Jesus moes 'n groot indruk gemaak het, want van die drie sosiale groepe wat in Jesus se tyd die minste status gehad het, naamlik slawe, vroue en kinders, was 'n kind se lewe die heel minste werd. As 'n pa nie 'n kind na geboorte wou aanvaar nie, is hy of sy eenvoudig op die ashoop gelos om van ontbering te sterf. Dit was 'n samelewing waarin kinders nie gehoor en liefs ook nie gesien moes word nie.
In hierdie teks vergelyk Jesus die een ding waarop alle Jode gehoop het, die Koninkryk van God, as iets wat spesifiek vir kinders bedoel is. Dit moes inderdaad 'n beroering veroorsaak het. Maar wat Jesus met die koninkryk van God of die koninkryk van die Vader bedoel het, was iets gans anders as wat die gewone Judeër daaronder verstaan het. In die tyd van Jesus was Judea, Samaria en Galilea al byna 'n eeu lank onder Romeinse bewind, en die Judeërs het gedroom van die dag dat God sal ingryp en die Romeinse bewind tot 'n val bring.
In Jesus se tyd was daar al selote of yweraars, wat 'n laegraadse guerrillastryd teen die Romeinse bewind gevoer het. Trouens een van Jesus se dissipels, Simon, was klaarblyklik 'n voormalige seloot.
In Grieks het hulle bekend gestaan as lestai, wat 'n mens óf kan vertaal met vryheidsvegter óf met terroris, afhangende vanuit watter politieke hoek 'n mens daarna kyk. In die Bybel word dit gewoonlik vertaal met "rowers."
Maar dit was hoegenaamd nie wat Jesus met die koninkryk bedoel het nie en in die Evangelie van Thomas lees 'n mens hoe hy byna radeloos vir mense verduidelik om nie die koninkryk in 'n materiële of politieke sin op te neem nie.
Om die waarheid te sê, dit is duidelik dat Jesus, as iemand wat nie aan geweld geglo het nie, min tyd vir lestai gehad het. Waarskynlik omdat hy gevrees het dat hulle die Romeine sal verplig om met groot geweld in te gryp, wat tot die vernietiging van Jerusalem kan lei. 'n Ramp wat inderdaad in die jaar 70 gebeur het.
In sy gelykenis van die barmhartige Samaritaan, is dit lestai, vertaal as rowers, wat die reisiger op pad Jericho toe aangerand en vir dood agtergelaat het. Daarom is dit ironies dat Jesus juis tussen twee lestai gekruisig is.
Maar daar is nog 'n teks, wat 'n mens saam moet lees met die verhaal oor hoe Jesus die kindertjies geseën het, om te begryp hoekom hierdie woorde vir byna 2000 jaar so 'n diep indruk op gelowige mense gemaak het. Dit is die verhaal wat net in Johannes voorkom, van die nagtelike besoek van Nicodemus aan Jesus:
In Johannes 3 lees ons dat Jesus vir die Fariseër Nicodemus sê: "Voorwaar, voorwaar Ek sê vir jou, as iemand nie weer gebore word kan hy die koninkryk van God nie sien nie." (1933-vertaling.)
Om hierdie woorde het daar die afgelope paar honderd jaar 'n teologie ontstaan wat sê as jy nie met dag en datum weet wanneer jy weergebore is nie, ken jy God nie en sal jy ook nie in die hemel kom nie. Ongelukkig berus hierdie taamlike strydlustige teologie op 'n vertaalfout. In die oorspronklike Grieks staan daar die word anoothen, wat letterlik beteken van bo af. Wat daar staan is inderwaarheid "As jy nie van bo af gebore word nie, sal jy die koninkryk nie sien nie."
Omdat dit 'n taamlik duistere teks is en moeilik om uit te lê, het vertalers deur die eeue kortpad gekies en dit vertaal as "weer gebore word." (Klaarblyklik om weg te kom van die wedergeboorte-teologie, vertaal die 1983-uitgawe dit met "opnuut.")
Die sleutel tot die verstaan van hierdie teks kry 'n mens in die Evangelie van Thomas. In vers 22 staan: "Jesus het babatjies sien drink. Hy het vir sy dissipels gesê: 'Hierdie babatjies is soos hulle wat die koninkryk binnegaan." Soos 'n mens kon verwag, vra hulle toe: "Moet ons dan die koninkryk soos babatjies binnegaan?"
Jesus sê vir hulle: "As julle die twee een maak en as julle die buitekant soos die binnekant maak, die bokant soos die onderkant; as julle manlike en vroulik een maak sodat die manlike nie meer manlik is en die vroulike nie meer vroulik nie; en as julle 'n (geestelike) oog maak in die plek van 'n oog, 'n (geestelike) hand in die plek van 'n hand en as jy van jou lewensweg 'n roeping maak, dan sal julle die koninkryk binnegaan."
Hierdie vers is so ryk aan betekenis dat 'n mens omtrent 'n boek hieroor kan skryf, maar wat Jesus in kort vir hulle sê is dat 'n mens net die koninkryk kan binnegaan as jy eers jou lewenshuiswerk gedoen het. As jy jou ego en jou groter Self met mekaar versoen het, jou manlike en vroulike kante in balans gebring het en jou lewe en dade 'n geestelike dimensie gekry het.
In vers 3 van Thomas spot Jesus met mense wat glo dat 'n koninkryk 'n plek (in die hemel) is en sê vir hulle dat die koninkryk in julle en rondom julle is (letterlik in julle harte en in julle oë). Dit bring ons al nader aan die verstaan van wat Jesus bedoel het.
Maar om heeltemal te verstaan wat Jesus bedoel het as hy sê ons moet die koninkryk soos kindertjies binnegaan, kort daar nog een stukkie van die legkaart. Dit vind ons in vers 4 van Thomas: "Die bejaarde sal nie skroom om vir 'n kind van sewe dae oud te vra waar die plek van die lewe is nie, en hy sal lewe."
In die Judaïsme word seuntjies op die agste dag ritueel besny en daarmee in Israel en sy godsdiens en geskiedenis ingewy. Die Judaïsme se vyande word nou ook sy vyande en hulle vriende sy vriende. Hy erf ook die hele politieke en teologiese geskiedenis van sy volk.
Maar op sewe dae oud is 'n seuntjie nog onbesny en nog nie beswaar met hierdie hele erfenis nie. As ons self weer soos sewe dag-oue kindertjies kan word sal ons 'n vars en nuwe verhouding met God kan hê, volkome bevry van al die leerstellings en dogmas wat deur die eeue opgebou het en wat dit soms vir ons so moeilik maak om ons godsdiens as 'n lewende verhouding te ervaar en nie as 'n reeks leerstellings waaraan 'n mens moet glo voor jy by God kan uitkom nie.
Dit is ook wat in die Zen-Boeddhisme bekend staan as "beginner's mind" – 'n gemoed volkome onbesoedel deur vooropgesette idees.
As Jesus sê dat ons die koninkryk soos kindertjies moet ingaan verwag hy nie van ons om ons verstand uit rat te haal en leerstellings te aanvaar wat nie met ons gesonde verstand versoen kan word nie. Hy bedoel inderwaarheid dat ons 'n verhouding met God moet hê asof ons die heel eerste mens is wat ooit 'n verhouding met God gehad het. 'n Verhouding van die hart en nie 'n godsdiens van moets en moenies nie!