Mar 2016 – NG Gemeente Pinelands
Posted on 27 Mar, 2016 12 Apr, 2016
Johannes 20:1-18 – 2016
27 Maart 2016 Pinelands – Paasfees
Makliker om op Goeie Vrydag te preek as op Opstandingsondag. Nie omdat ek meer hou van die GV boodskap nie, maar omdat dit vir my baie makliker is om te glo. Mense maak mekaar maklik seer, mense maak mekaar veels te maklik dood. Ek twyfel nie daaraan dat Jesus aan 'n kruis gesterf het nie. Dit was die gebruik van die tyd waarin Hy geleef het. Soos wat dit gebruiklik was om mense in die WO2 te hang en soos wat Amerika vandag die elektriese stoel of die inspuiting van die dood het.
Maar om mense op Opstandingsondag te oortuig dat Jesus die dood oorwin het (wat dit ookal beteken), dat Hy uit die dood uit opgestaan het, dat Jesus leef en ons met Hom… hierdie gebeurtenis is ongelooflik (unbelievable!) Wat moet ek sê? Hoe moet ek preek? Gaan mense my eens glo? Hoe seker is ek self oor hierdie boodskap? Verstaan ek dit regtig? Wie is ek om dit aan ander te probeer verduidelik?
Dink jou vir 'n oomblik hierdie scenario in: Iemand vir wie jy baie lief is sterf. Jy was nie self by die begrafnis nie, maar ander mense het jou na die tyd alles daarvan kom vertel. 'n Paar dae later gaan besoek jy die graf, maar al wat jy vind is 'n oop gat. Of jy gaan na die begrafnisondernemers om die kissie met die as te gaan haal, maar dis skoonveld. Daar is geen teken van die persoon se dood nie. Wat sal jy dink?
Die eerste wat deur my gedagtes sal gaan is dat dit die verkeerde graf is, of anders het iemand die lyk weggevat of gesteel vir die een of ander rede. Of in die geval van 'n verassing sal ek dink dat hulle die kissie verlê het of aan die verkeerde persoon oorhandig het of dalk nooit eens dit gereedgekry het nie – wie weet wat nie alles in 'n krematorium kan skeefloop nie.
Daar is soveel moontlike gedagtes wat deur my kop sal gaan, maar die lááste ding waaraan ek sal dink is dat die persoon teruggekeer het na die lewe toe. Dit is rasioneel ondenkbaar.
En dan, midde jou hartseer en verwarring loop jy iemand raak wat jy nie ken nie; jy deel dalk selfs iets van jou verlies met hom. Maar namate julle met mekaar praat besef jy dis nie dat jy hom nie ken nie, dis dat jy hom nie hérken het nie – dit is die geliefde persoon wat nou die dag gesterf het! Nie dieselfde as wat hy voorheen was nie, maar sonder twyfel hý. Ook nie 'n spook nie, maar 'n mens.
Dit is wat Maria Magdalena en van die ander vrouens en die dissipels en ook andere oorgekom het na Jesus se dood en begrafnis. Hulle is nog besig om te probeer sin maak van die omstandighede rondom sy dood, om hulle verlies te probeer verwerk en van Hom afskeid te neem, dan moet hulle al klaar weer "hallo" sê.
Dit was nie in daardie tyd makliker om die opstanding te glo as vandag nie. Dis nie asof mense links en regs opgestaan het uit die dood en teruggekeer het na die lewe nie. Lasarus se opwekking het soveel bohaai veroorsaak dat die priesterhoofde nie net vir Jesus wou doodmaak nie, maar ook vir Lasarus weer wou laat sterf. Dit was 'n ongehoorde situasie – dat Jesus vir Lasarus uit die dood opgewek het.
Ja, daar is nog gevalle in die Bybel van mense wat uit die dood uit opgewek is. 3 voorbeelde in Konings waar Elia en Elisa mense opwek. Jesus wat Jaïrus se dogtertje opwek, of het sy dalk net geslaap soos Jesus sê?
Daar was in die daardie tye al verskillende strominge rondom die verstaan van lewe na die dood. Die Jode en Samaritane het geglo dat die regverdiges eendag uit die dood sal terugkeer na die lewe. Die Makkabeërs het geglo in die eendagse opstanding van die fisiese liggaam. Die Sadduseërs glo weer nie in die lewe na die dood nie. Die Fariseërs sê dalk tog wel, maar dan seker net die siel en nie die mens se liggaam ook nie (Josephus). En Paulus praat graag van die opstanding van die geestelike liggaam. Daar was geen eenvormige verstaan van die opstanding van die dooies nie. En om aan die een kant dalk daarin te glo, maar dit aan die ander kant met jou eie oë te beleef – dis ook twee heeltemal verskillende dinge.
As hulle alreeds so gesukkel het om die opstanding te verwerk en te aanvaar, hoeveel te meer nie ons vandag met al ons kennis oor die menslike fisiologie, die onomkeerbare einde van die liggaam se lewensprosesse en die ontbinding wat kort daarna intree nie. G'n wonder dat daar soveel logiese verklarings aangebied word oor wat regtig gebeur het met Jesus se opstanding nie…
Dit was byvoorbeeld nie ongewoon vir boosdoeners of diewe om lyke uit grafte te steel nie. Mense het dit as verklaring aangebied vir Jesus se liggaam wat weg was – Die dissipels en Jesus se volgelinge dink dat die soldate dalk sy liggaam gesteel het. Die priesterhoofde en soldate is weer van mening dat Jesus se dissipels sy liggaam gesteel het sodat hulle daarna aan die storie van die sogenaamde opstanding lewe kan gee. Tertullianus haal 'n gedeelte aan waarin die Jode die spot dryf met Jesus en sy dissipels wat geglo het dat Hy uit die dood opgewek is. Intussen was dit net die tuinier wat sy liggaam weggeneem het sodat die baie besoekers nie sy slaai plantjies sal verniel nie!
Dat ons Christelike geloof juis geanker word in die opstanding van Jesus Christus, dat dit die wortels is van ons geloof, veroorsaak daarom vir baie van ons 'n groot probleem. Selfs 'n verleentheid. Kon ons kerkvaders nie maar iets anders gekies het as die kernwaarheid waarby ons geloof staan of val nie?! Maar dit kom nie eers van die kerkvaders af nie. Dit is nie iets wat iewers in ons Xlike tradisie bygevoeg is nie. Jesus het dit al gepredik! Hy is die een wat terwyl Hy nog gelewe het sy dood en sy opstanding onlosmaaklik aan mekaar verbind het – dat Hy sal sterf maar op die derde dag weer opgewek sal word.
Vandag se teks:
Jesus verskyn eerste aan Maria Magdalena. Ook die ander evangelies berig dat Jesus heel eerste aan die vrouens verskyn het. Vreemd, want die getuienis van vrouens was nie ge-ag nie. Daarom word hul getuienis in Lukas 24 deur die dissipels as leë praatjies afgemaak. Maar waar daar twee of drie manlike getuies is: Now we're talking! Dan is dit inderdaad 'n saak vir ernstige oorweging.
Petrus en die ander dissipel vir wie Jesus liefgehad het (dalk Johannes?) luister na Maria wanneer sy die nuus aan hulle kom meedeel (dat Jesus se liggaam weg is) en hulle jaag resies na die graf toe. Johannes is eerste daar, maar Petrus gaan eerste in. Hulle sien die linnedoeke wat om sy lyf was aan die een kant en die doek wat om sy kop was netjies opgerol aan die ander kant van die graf. So lyk 'n graf nie waar daar 'n inbraak was nie. Jesus se liggaam is nie gesteel nie.
Hulle het nog nie die Skrif verstaan dat Jesus uit die dood moes opstaan nie, maar ten spyte daarvan dat hy dit nie verstaan het nie, het Johannes dit wel geglo toe hy die leë graf en die linnedoeke sien. Wat Petrus gedink het, weet ons nie. Maar nadat hulle die leë graf gesien het, het hulle albei huis toe gegaan. Waarom sou dit wees? Was hulle bang om langer daar rond te hang? Het hulle aan skok gely? Hoekom gaan vertel hulle nie dadelik vir die ander nie?
MM bly agter. Hartseer. Huil eers omdat haar Here dood is, maar nou huil sy ook omdat sy liggaam weg is. Kyk in die graf en waar die twee mans die doeke gesien het, sien sy nou twee engele by koppenent en voetenent. In die ander evangelies lees ons van die vrouens se vrees en verbasing by die aanskoue van die engele, maar Johannes lig dit nie uit nie.
Vrou, waarom huil jy?
Hulle het my Here (Kurion) weggevat en ek weet nie waar hulle Hom neergelê het nie.
Draai om, sien Hom daar staan maar misgis Hom vir die tuinier.
Vrou, waarom huil jy? Wie soek jy?
Meneer (Kurei), as u Hom verwyder het, sê vir my waar u Hom neergelê het, en ek sal Hom wegneem.
Hebreeus: Rabbouni! Dit beteken Leermeester. (In die aanhoor van haar naam herken sy Hom.)
Rabbouni – een van die langer vorme van Rabbi. Meer gewigtig, dra meer respek as die eenvoudiger Rabbi. Maria se verhouding met die Here het verdiep in hierdie herontmoeting.
In lyn met die Oosterse gebruike (en soos wat Matteus beskryf) wou Maria waarskynlik voor Jesus neerval en sy voete vasgryp – 'n vreugevolle daad van aanbidding gekombineer met haar eenvoudige begeerte om vir Jesus vas te hou, 'n gebaar van liefde.
Maar Jesus keer haar: "Moet My nie aanraak nie, want Ek het nog nie na die Vader opgevaar nie. Maar gaan na my broers (dissipels) en sê vir hulle: 'Ek vaar op na my Vader, en julle Vader, en na my God en julle God.'"
Of Maria geweet het wat Jesus hier bedoel, weet ons nie, maar sy het gaan vertel. Markus berig dat die dissipels haar nie geglo het nie. (Sy was mos maar net 'n vrou. Jesus moes self aan hulle verskyn.)
(Ek ook maar net 'n vrou…)
Ook ander verskynings.
As reisiger wat aansluit by die Emmausgangers. Loop en gesels. Hy vra uit oor die gebeure van die naweek en hulle vertel Hom van sy eie dood! Later eet hulle saam. Toe Hy die brood breek herken hulle Hom.
"Het ons harte dan nie gebrand nie…?" (Lukas 24)
Visserman by die see besig om vis te braai. Dissipels kom terug strand toe na 'n onsuksesvolle nag op die water. Die visserman staan op en gee raad – gooi die net die kant uit. Hulle trek honderde visse.
Die dissipel vir wie Jesus liefgehad het: "Dit is die Here!" (Joh 21)
Hoe het hulle geweet? Ek weet nie. Hulle het nie dadelik geweet nie. Maar iewers het die dinge vir hulle in plek geval en het hulle net eenvoudig gewéét: Dit is Hy. Rabbouni, Here, Kurios…
Meestal leef hulle in onsekerheid, selfs in vrees. Bly die gebeure rondom Jesus se opstanding vir hulle 'n raaisel. Weet hulle nie of hulle dit kan glo nie. Sommiges soek bewyse (Tomas). Maar midde die twyfel kom daar dan momente van herkenning, van sekerheid, oomblikke van geloof midde die lewens van ongeloof, oomblikke van hoop midde die wanhoop. Steeds onverklaarbaar, maar ten spyte daarvan tog wáár.
En vandag? Steeds die soeke na die opgestane, lewende Here. Later ophou soek, moeg gesoek, dit maak in elk geval nie sin nie, is in elk geval nie moontlik nie.
Hoe moet ek julle oortuig? Gelukkig is dit nie my werk om te oortuig nie. Dis nie eens my werk om myself te oortuig nie. Net soos wat dit nie Maria se werk was om die dissipels te gaan oortuig nie.
Nie oortuiging, maar ontmoeting.
Jesus sê vir haar dat sy moet gaan vertel, dis al. Vertel wat sy gesien het, met wie sy gepraat het, dat sy toe Hy haar naam noem besef het;
toe Hy vir die manne van Emmaus die brood breek toe weet hulle dat hulle eintlik al netnou op die pad geweet het (het hulle harte dan nie gebrand nie?);
toe Hy vir die vissermanne help om hulle net vol te kry: Dit is die Here!
Dis al wat ons het. Hierdie vertellings.
Ja, glo dit of nie, maar dit is sowaar Hy!
3 groepe mense in die kerk vanoggend (en baie tussen-in):
Die van ons wat die opstanding glo sonder skroom – Goddank vir hulle.
Die van ons wat baie vrae en onsekerhede het, maar nietemin dit opsy kan skuif as hulle voor 'n besluit te staan kom en tog kan bely dat hulle glo in die opstanding. (Soos Johannes wat nog nie die Skrif oor die opstanding verstaan het nie, maar tog in die opstanding van Jesus geglo het toe hy in die graf inkyk en die doeke sien lê.) Dankie ook vir mense soos hulle.
Die van ons wat twyfel, dit nie kan glo nie al sou ons wou. Ons is nie vanoggend hier omdat oortuiging ons hierheen getrek het nie, maar bloot op grond van die vertellings/getuienisse van ander. Om daarmee vorentoe te gaan, moet hierdie groep van ons probeer om op 'n ander manier daarvan sin te maak. Dat ons gekom het (ten spyte van) is reeds genoeg.
Nou nagmaal. Geen formulier. Geen vereistes. Net 'n uitnodiging. Ongeag of jy verstaan en hoeveel jy verstaan – die nagmaal gaan nie oor verstaan nie, dit gaan oor ontvang. Dis vir almal.
Posted on 24 Mar, 2016 12 Apr, 2016
Johannes 18:28 –19:22 – 2016
24 Maart 2016 Pinelands – Goeie Vrydag
Dat die kerk vandag nie vol is nie, is nie 'n verrassing nie. 2000 jaar na die werklike gebeure is ons vandag hier om 'n gedenkdiens te hou vir Jesus. Die dag van sy begrafnis was somber en verlate. Net twee mense het dit bygewoon – die geheime dissipels Josef van Arimatea en Nikodemus wat destyds stilletjies in die nag vir Jesus opgesoek het. Die wegkruipers, die wat skaam was om met Jesus (en/of sy volgelinge?) geassosieer te word – dit is hierdie twee wat vir Pilatus gaan toestemming vra of hulle maar sy liggaam mag wegneem. Dit is hierdie twee manne wat met 100 litra mirre en aalwyn sy liggaam gebalsem het, dit met geurige speserye in linnedoeke toegedraai het en in 'n nuwe graf neergelê het.
Dit doen hulle terwyl die res van die volk besig is om hulle voor te berei vir die Sabbatsviering wat Vrydagaand teen sononder begin. Hierdie jaar se Sabbatsviering val saam met die Pasgafees. Josef en Nikodemus sou nie hierdie Sabbat of fees saam met die res van die volk kon vier nie, aangesien hulle aan 'n lyk gevat het en daarom onrein was.
Dis nie dat Jesus geen ander vriende of volgelinge gehad het wat sy begrafnis sou kon bywoon nie. Maar meeste van hierdie volgelinge het amper te laat besef dat Jesus hulle 'n rat voor die oë gedraai het, dat Hy nie is wie Hy voorgegee het om te wees nie. Tot op die laaste was hulle getrou aan Hom, het hulle selfs agter Hom bly aanstap toe Hy dae tevore 'n openbare statement maak en op 'n donkie Jerusalem binnery. Selfs hulle klere in eerbetoon voor Hom oopgegooi omdat hulle gedink het dat Hy hul nuwe koning is. Maar toe word Hy deur die godsdiensleiers en die land se regering ontbloot vir wat Hy regtig was – 'n boosdoener en 'n Godslasteraar. Toe die wagte kom om Hom weg te neem, toe praat Hy nie teë nie, maar loop vrywilliglik in die boeie in. En hulle het so gehoop dat Hy die een is waarvan die geskrifte gepraat het…
Daar was nog mense wat vir Jesus lief was – vriende, familie, volgelinge – ons sou hulle op een hand kon tel – wat braaf genoeg was om naby te bly totdat Hy sy laaste asem uitgeblaas het. Interessant genoeg vertel Johannes vir ons dat dit meestal vroue was: sy moeder en sy tannie en Maria die vrou van Klopas en Maria Magdalena. Saam met hulle die dissipel vir wie Jesus baie lief was.
Tot so ver die gebeure rondom Jesus se dood en sy begrafnis.
Welkom vanoggend, familie en vriende en ook diegene wat van ver af gereis het by die begrafnis van Jesus van Nasaret, die man wat gesê het dat Hy die koning van die Jode is… Dit is dapper van julle om vanoggend hier te wees. Veral in 'n al meer sekulêre wêreld waar godsdiens, en juis ook die Christelike godsdiens, nie baie positief bejeën word nie. Die getuienis wat ons na buite uitdra help ons ongelukkig dikwels ook nie in die verband nie. Julle mag julle dalk net 'n bietjie spot op die lyf haal omdat julle hierheen gekom het.
Ons gaan vandag terug na die gebeure rondom Jesus se verhoor deur die Romeinse goewerneur Pontius Pilatus.
Teks (Joh 18:28 – 19:22)
28: Hier word die Romeinse regering vir die eerste keer betrek.
Die ampswoning – die permanente ampswoning of paleis van die Romeinse goewerneur was in Sesarea gewees, maar hy het ook 'n woning in Jerusalem gehad waar hy slegs gebly het wanneer daar groot feeste (nou Paasfees) in Jerusalem gevier is of ten tye van politieke onrus. Jerusalem is tans 'n oproerige area weens die gevaar van 'n dreigende opstand.
Die ironie is skryend – die Jode kan nie in die Romeinse goewerneur se woning ingaan nie, want dan sal hulle onrein wees en nie meer aan die Paasfees kan deelneem nie. So hulle bly buite staan. Maar Jesus word in die woning van die goewerneur ingestuur. Wat sy mense aanbetref mag Hy maar voor die Paasfees besmet word. Hy verdien elk geval nie om deel te hê aan die fees nie. Hy's tog net 'n verleentheid vir hulle.
29: Nou ontvou 'n hofsaak wat, as dit nie so tragies was nie, vir die buitestaaner eintlik baie snaaks moet lyk. Pilatus, die magtige goewerneur, word 'n komieklike figuur wat heen en weer hardloop, buitentoe en binnetoe. Die een oomblik is hy binne by Jesus om sy kant van die storie te hoor, en dan is hy weer buite om met die samedromming van skrifgeleerdes en Fariseërs en die res van die volk te gaan praat. Sewe keer hardloop hy so op en af.
30: boosdoener, goddelose
Uitlewer > verraai
35: Wat weet ék nou van die Joodse gebruike en geloof?!
36: Hierin hoor Pilatus dalk dat Jesus se koninkryk nie vir hom 'n bedreiging inhou nie, want Jesus praat van 'n andersoortige koninkryk.
37: Jy sê dat ek 'n koning is.
39: Maar selfs al sóú hy skuldig wees, dit is mos julle gebruik…
40: Barabbas: Aramees "seun van abba"
Ironie: vra vir die vrylating van Barabbas, "seun van die vader," terwyl Jesus, die ware "Seun van die Vader" ter dood veroordeel word.
Barabbas was dalk iets soos 'n "guerilla warrior, revolutionary leader" (NET)
9:2 Pers – die kleur wat konings dra
9:6 Pilatus se frustrasie: "Kruisig júlle Hom dan!"
9:12 Van nou af het Pilatus aanhoudend probeer om Hom vry te laat
Wanneer die Joodse hoëpriester Kajafas vir Jesus na die Romeinse goewerneur Pilatus toe bring, dan bevind Pilatus homself in 'n groot verknorsing. Hy is tans in Jerusalem, nie omdat hy daar wil wees nie, maar omdat hy die vrede moet handhaaf in 'n tyd en oor 'n naweek van groot oproerigheid. Sy grootste begeerte is waarskynlik dat die Joodse verrigtinge oor die naweek vlot sal verloop, dat hy nie te veel betrek sal word by 'n ander volk se godsdiens of politiek nie, en dat die gebruiklike vrylating van 'n gevangene wat die Jode self mag kies, sonder enige hick-ups sal geskied.
Maar nog voordat die naweek begin is daar reeds 'n klop aan Pilatus se ampswoning se deur. En word Jesus aan hom uitgelewer. Pilatus gaan buitentoe om te hoor wat aangaan. Hy hoor by die Jode dat Jesus 'n boosdoener is, 'n goddelose. Dis die rede waarom hulle Hom na Pilatus toe bring. Om veroordeel te word. Maar Pilatus is nie lus om hierby betrek te word nie: "Vat julle Hom en veroordeel Hom vlgs julle wet. (Maar hou my hier uit.)"
"Ons mag dit nie doen nie. Ons mag nie iemand teregstel nie. (Daarom dat ons Hom na u toe bring.)"
En dan die heen en weer gelopery, eers weer na binne om met Jesus te praat en te probeer uitvind wie die man nou eintlik is, en dan weer na buite om rede in die Joodse godsdiensleiers en volk se koppe in te probeer praat. En saam met dit alles nog Pilatus se eie onkunde oor die Joodse gebruike en geloof: "Ek is mos nie 'n Jood nie! (Hoe moet ék nou weet?)"
Pilatus is verbouereerd. Hy wil nie 'n vonnis vel nie. Hy wil dit in die Jode se eie hande oorlaat. Maar die Jode weet dat hulle dit nie mag doen nie. Pilatus, as Romeinse goewerneur en in diens van die keiser, is die enigste een in Jerusalem wat vir Jesus mag vonnis. Dit is duidelik dat Pilatus niks met Jesus se dood te doen sou gehad het as dit nie vir die Joodse godsdienstige leiers was wat druk op hom geplaas het nie. Hulle is diegene wat primêr verantwoordelik gehou moet word vir wat hierna gebeur. Want Pilatus probeer alles om uit die situasie te kom en Jesus se lewe te spaar.
Eers vra Pilatus of hy nie maar, binne die gebruik, vir Jesus kan loslaat as die gevangene wat gelukkig genoeg is om tydens die Paasfees vrygelaat te word nie. "Nee, nie vir Hom nie, maar vir Barabbas!"
Toe laat Pilatus vir Jesus gésel en hy verneder Hom deur van Hom 'n bespotlike koning te maak – 'n kroon, maar van dorings, 'n pers mantel, "onderdane" wat kastig aan Hom eer betoon maar dan direk daarna klappe uitdeel. Weer kom Pilatus buitentoe, en dis amper asof hy wil sê: "Kyk, ek het Hom nou goed laat opfoeter. Vir een wat onskuldig is het Hy darem nou meer as genoeg deurgemaak. Kyk na Hom – daar is die mens! Kyk hoe lyk Hy al!"
Maar uit die mond van die priesterhoofde en die wagte is daar geen genade vir hierdie onskuldige man nie: "Kruisig hom! Kruisig hom!"
Die res van die teregstelling ken julle. Hoedat Pilatus elke keer vir oulaas en maar weer vir oulaas en maar wéér vir oulaas probeer om Jesus kwyt te skeld van die vonnis, maar wanneer die Jode dan vir Pilatus met sy eie posisie en lewe dreig, dan gooi hy handdoek in. Hy gaan sit op die regbank by Gabbata, moeg geredeneer. Hy weet hy doen die verkeerde ding. "Kyk, daar is julle koning." Maar die Jode skreeu: "Vat Hom weg! Vat Hom weg! Kruisig Hom!"
"Moet ek julle koning kruisig?"
"Ons het nie 'n koning nie; ons het net die keiser."
Die verhoor van Jesus word voorafgegaan deur die verraad van Judas en die verloëning van Petrus. Dis is juis Judas se verraad wat die bal aan die rol sit. Verraad wat beteken om iemand oor te gee in iemand anders se hande, om iemand toe te vertrou aan iemand anders, maar met 'n doelbewuste kwaadwilligheid wat daaragter steek. Die Griekse woord vir verraad, daai woord wat in verband met Judas gebruik word – presies dieselfde woord kom 5 keer in vandag se teks voor!
Julle sien, Judas was nie die enigste verraaier in die gebeure van Jesus se kruisverhaal nie. Die eerste, maar nie die enigste nie. Die res van die verhaal is deurtrek van verraaiers. Die Joodse volk. Die priesterhoofde by name. Die hoëpriester Kajafas. En ja, heel aan die einde ook Pilatus. Teen sy beterwete in, ter wille van sy eie veiligheid speel hy reg in die hande van die Joodse godsdiensleiers en verraai ook hy vir Jesus. Pilatus wat hier reg aan die einde van Jesus se lewe dalk die naaste aan 'n vriend was wat hy gehad het. (Ons Nederlandse Geloofsbelydenis pleeg 'n onreg teen Pilatus, deurdat dit ons leer om te bely dat Jesus "onder Pontius Pilatus gekruisig is". Pontuis Pilatus is die énigste persoon betrokke in die verhoor wat tot die einde bly skop het teen die teregstelling van Jesus.)
En asof hierdie herhaaldelike verraad nie genoeg is nie: Toe Pilatus 'n opskrif bo-aan Jesus se kruis laat vasheg: "Jesus van Nasaret, die Koning van die Jode"; toe sê die priesterhoofde vir hom hy moet dit verander: "Moenie skrywe: 'Die Koning van die Jode' nie, maar skrywe: Hy het gesê: Ek is die Koning van die Jode." Op hierdie punt het die Romeinse goewerneur egter sy voet neergesit: "Wat ek geskrywe het, het ek geskrywe." Dit is so dat die opskrif bo 'n kruis gewoonlik spottenderwys bedoel is. Maar dis tog asof Pilatus met die opskrif wou sê: "Ek glo hierdie man. Hy is julle koning. Hy gaan onskuldig sterwe. Maar gun Hom dan ten minste die naam wat Hom toekom." (19:19-22)
Toe Jesus se volgelinge terwyl Hy nog gelewe het (die wat Hom gevolg het terwyl Hy nog gelewe het) ná die kruisiging in hul gate in kruip en hulself agter slot en grendel gaan beveilig, het Josef van Arimatea en Nikodemus, toe Jesus dit nie meer sou weet nie, hulself verontreinig deur sy liggaam te gaan haal en te versorg. Ja, hulle het waarskynlik nie saam met die skares Hosanna gesing toe Hy op die donkie Jerusalem binnegery het nie. Maar hulle is die twee mense wat die laaste eer aan Hom betoon het. Húlle was getrou tot die einde toe. Toe identifikasie met Jesus en geloof in Hom nie meer voordelig was in die samelewing waarin hulle hul bevind het nie, toe eertydse volgelinge en volksgenote rond en bont begin het om Hom te verloën en te verraai, toe die vyande rede had om vinger te wys met die smalende woorde: "Ons het julle mos gesê hy was die enigste een wat geglo het dat hy die koning van die Jode is. Waar is julle koning nou?!"… toe is dit die onbekende Josef en Nikodemus wat sorg dat hierdie Koning 'n begrafnis het.
Vandag sluit ons groepie aan by die twee manne. En ons sou Liedboek 389: 1 kon sing:
Is dit, is dít ons Koning
kyk daar, aanskou die Mens!
Is dit, is dít sy kroning –
wie het dit só gewens?
Is dit sy koningshulde,
díe riet, díe kleed, díe kroon?
Is dit dan sy begrafnis,
word só Gods Seun vertoon?
Hier is vanoggend niks. Geen versierings nie. Geen blomme nie. Geen kers nie. Geen begrafnisblaadjie nie. Geen Powerpoint met momente uit die lewe van Jesus nie. Niks om te vier nie. Net maar 'n kruis.
Where you there when they laid Him the tomb? Nee, niemand was nie. (Die twee wat wel daar was se naam was ook Niemand.) Maar ons is nou hier om te onthou. Nevermind waar ons môre of oormôre of vlg maand of jaar gaan wees. Ons is nóú hier. En vir Hom is dit genoeg…
Posted on 20 Mar, 2016 12 Apr, 2016
Lukas 19:28-40 – 2016
20 Maart 2016 Pinelands – Palmsondag
Dis Palmsondag vandag. Ons dink terug aan die Sondag waarop Jesus op 'n donkie Jerusalem binnegegaan het, omring deur sy dissipels en volgelinge, almal in 'n feestelike luim. Johannes vertel hoedat mense vir Jesus met palmtakke tegemoet gaan. Matteus en Markus vertel van die takke wat hulle van bome afgekap het, maar noem dit nie spesifiek palmtakke nie. Lukas maak geen melding van takke en blare nie, maar net die klere wat hulle op die donkie se rug gesit en voor Hom oopgegooi het. Almal trek op na Jerusalem om die gebruiklike jaarlikse fees van hul voorvaders te gaan vier – die Paasfees.
Dit is baie belangrik dat ons die geskiedenis van die fees sal verstaan, sodat ons kan besef: Paasfees was waarskynlik die mees plofbare en politieke fees van die Jode gewees in daardie tyd. Die volk wat hul land Kanaan verloor het en tans weer gebuk gaan, die keer onder die Romeinse imperialisme, dink terug aan die tyd toe hulle slawe was in Egipte en hoedat die reddened hand van God hulle bevry het… Vandag staan die fees onder die Jode bekend as Pesach.
Die Israeliete was nog 'n onderdrukte volk in Egipte toe God die Paasfees ingestel het. Dit het saamgeval met die tiende plaag. In Eksodus 11-12 kondig die Here aan Moses aan dat Hy teen middernag deur Egipte sal gaan en dat elke eersgeborene in Egipte sal sterf, selfs die eerstelinge van die diere. Die Here sê verder vir Moses en Aäron dat daardie maand hul heel belangrikste maand moet word, want dit is die maand waarbinne Hy hulle uit Egipte sal bevry. Die tiende plaag val dus saam met die uiteindelike bevryding van die Israeliete. Elke Israelitiese huisgesin moes 'n gesonde jaaroud lam slag en die bloed van die lam aan hul huise se deurkosyne smeer. Hulle moes die lamsvleis braai en dit eet. Hierdie lammers sou paaslammers genoem word, en hulle is as paasoffers aan die Here geoffer omdat Hy die mense in die huise van die Israeliete gespaar het. Daardie selfde nag het die Here toe deur Egipte beweeg en al die eerstelinge van die Egiptenaars getref, maar by die huise waarvan die deurkosyne met die bloed van die paaslammers geverf is, het Hy verbygehou.
In herinnering aan die Here se genade teenoor en bevryding van die Israeliete baie lank terug, het die volk nou weer in die belangrikste maand op hulle kalender opgetrek na Jerusalem om fees te vier en om hul verpligtinge van die paaslammers wat geoffer moes word, na te kom. Soos al sy ander volksgenote is Jesus ook oppad daarheen. Maar anders as hulle weet Hy dat die Paasfees hierdie jaar anders gaan wees, dat Hy nie soos die ander gaan om 'n lam te offer nie, maar om as Lam geoffer te word. (Hier vind ons dan die wortels van ons Christelike Paasfees – Jesus wat as Lam van God geoffer word om ons te bevry uit die mag van sonde en lyding.) Hierdie omwenteling in die gebeure van daai week en die Vrydag wat voorlê – die dag waarop die Paaslammers geoffer moes word – was nog nie vir die ander mense duidelik nie.
Maar Paasfees was tog ook vir die volgelinge van Jesus anders as ander jare. Hulle het geglo dat die Paasfees die keer sou saamval met hulle Koning, Jesus, se inname van die Romeinse Ryk, dat Hy die keiser gaan onttroon en self die troon sal bestyg. En so die volk in ere sal herstel. Inderdaad groot rede tot feesvieringe – die volk dink terug aan hul bevryding vanuit die Egiptiese mag eeue terug, en hulle staan op die vooraand van hul bevryding vanuit die Romeinse mag nou. Die geskiedenis word herhaal, en dinge lyk belowend. Heeltyd tydens sy openbare optredes het Jesus vir die mense gesê dat Hy oppad is na Jerusalem, oppad om die koninkryk van God op te rig, en hier is hulle nou uiteindelik. Daar voor lê Jerusalem.
Ons kry dus die gedagte van 'n rewolusie wat op hande is. Presies hiervoor was die Romeine ook elke jaar bang. Daarom, terwyl Jesus en sy volgelinge vanaf die kant van die Olyfberg af Jerusalem nader, het Pontius Pilatus en sy soldate die gerieflike omgewing van sy paleis in Sesarea Maritima ook verruil vir die bedrywige stad Jerusalem. Want die Romeine het nie die vrede in Jerusalem vertrou tydens die Joodse Paasfees nie. Hulle het geweet dat 'n groep, 'n skare wat deur 'n gemene faktor aan mekaar gebind word – veral as daardie band historiese sentimente het (soos bv ras, geloof of taal) – dat so 'n groep mekaar kan beïnvloed en opsweep om in opstand te kom teen die status quo, om mense te begin aanval, geboue af te breek, die "vyand" of "onderdrukker" se besittings brand te steek, die opposisie se leier te probeer onttroon en 'n nuwe leier vanuit eie geledere vorentoe te stoot.
Die energie wat in die omgewing opbou in aanloop tot die fees, is elektries.
Jesus kom met 'n plan. Toe hulle naby Betfage en Betanië teen die Olyfberg kom, stuur Hy twee van sy dissipels na die nabye dorpie (Betfage?) om 'n donkievul te gaan haal. Die vul sal vasgemaak wees by die ingang van die dorpie en dit moet een wees waarop niemand nog ooit gesit het nie. Ons sou kon wonder of Jesus bonatuurlike kennis gehad het oor hierdie donkievul, soos die profeet Samuel wat as siener destyds al geweet het waar Saul se pa se donkies heen verdwaal het. Of dit was dalk gebruiklik om pakdiere vir die reisigers beskikbaar te stel by die ingang van die dorpies rondom Jerusalem, en donkies sou baie meer geredelik verkrygbaar wees as perde. (Die ryk mense het met perde gery, so jy sou nie maklik 'n perd te huur of te leen vind nie.) [Die antieke gebruik van angaria – 'n belanrike persoon het die "reg" om iets van iemand anders te gebruik as die situasie daarna vra – FBI en motors] Jesus het dus nie omgegee vir 'n donkie nie, maar wat wel belangrik was, was dat hierdie donkie 'n vul moes wees wat nog nie gebruik was nie en dat daar geen saal op sy rug moes wees nie – tekenend daarvan dat hy nog nie vir arbeid "ingebreek" is nie.
Ons sou nou die vraag kon vra: Waarom het Jesus so ver gestap net om ongeveer 1,5 km voor Jerusalem vir 'n donkievul te vra? Ja, dit was gebruiklik vir die rabbi's om te ry waar hulle wou wees terwyl hulle dissipels te voet agter hulle aangestap het. Maar Jesus het tot nou toe nooit gery nie. Laas wat ons lees dat Hy op 'n donkie was was in sy ma se maag toe sy en Josef na Betlehem gegaan het vir die volkstelling. En voeg hierby toe dat dit met die Paasfees juis gebruiklik was vir alle Jode om te voet Jerusalem in te gaan en nie op 'n rydier nie, dan staan Jesus se optrede nog meer uit.
Een ding moet ons weet. Jesus het geweet waarheen Hy oppad is. Hy het geweet daar kom moeilikheid. Hy het geweet dat Hy tydens die fees gekruisig sou word. Maar nietemin het hy nie weggekruip nie. Hy het nie ter wille van die vrede maar soos die ander Jode gestap nie. Hy het juis standpunt ingeneem voordat Hy Jerusalem binnegaan: Hy het 'n nuwe donkievul laat haal en daarop die stad binnegery (soos voorspel in Sag 9:9).
Alhoewel hulle sy koningskap op die stadium nog verkeerd verstaan het, het die dissipels en die groter skare volgelinge by hulle geweet Hy gaan die stad binne as die nuwe koning. So toe hulle teen die afdraand van die Olyfberg kom en die stad voor hulle sien lê, het hulle Psalm 118:26 begin sing. Dit is die laaste lied wat gesing is voordat die pelgrims die stad binnegegaan het. "Geseënd is hy wat kom in die Naam van die Here!" Net – die dissipels pas die lied aan na: "Geseënd is die Koning, Hy wat kom in die Naam van die Here!" En hierby voeg hulle 'n gedeelte toe van die engelelied met Jesus se geboorte, maar hulle pas dit ook bietjie aan: "Vrede in die hemel en heerlikheid in die hoogste!" Die engele kondig aan die begin aan dat Jesus se geboorte vrede op aarde gebring het, en die skare dissipels kondig aan die einde aan dat Jesus se intog in Jerusalem vrede in die hemel sal bring. In woord en daad erken die skare rondom Jesus Hom as Koning.
Die Fariseërs onder die skare was ontevrede oor die aandag wat Jesus en die skare trek en hulle spreek Hom aan, letterlik: "Meneer, waarsku jou volgelinge!"
Ons moet onthou die Fariseërs was ook Jode, hulle het ook opgetrek na Jerusalem vir die fees. Hulle het reeds vir Jesus as moeilikheidmaker leer ken, maar hulle was waarskynlik nie nou lus vir moeilikheid nie. Wat as daar Romeinse soldate is wat die oproer raaksien en wonder wat aangaan? Dalk word hulle wat Fariseërs is saam gegroepeer met die opstokers en dan is hulle ook in die moeilikheid. Dit wil hulle nie hê nie.
"Meneer, maak stil jou volgelinge! Hou hulle in toom!" Maar Jesus antwoord: "Ek sê vir julle: As hulle stilbly, sal die klippe uitroep."
Die tyd vir stilbly is verby, antwoord Jesus die Fariseërs.
Hulle het toe veilig die stad binnegegaan. Sonder onderonsies. Daar was seker soveel mense wat oppad was en alles was elk geval so rumoerig dat die oproer rondom Jesus op die donkie nie te veel ongewenste aandag getrek het nie.
Maar Jesus se subversiewe, amper uitdagende gedrag het nie daar buite die stad op die donkie opgehou nie. Soos ons vroeër gehoor het – Hy het nie Jerusalem toe gekom om weg te kruip nie. Die eerste ding wat Hy gedoen het toe Hy in Jerusalem aankom, was om die tempelterrein te reinig nadat die handelaars daarvan 'n rowerspelonk gemaak het. Toe die leierpriesters en skrifkenners Hom uitvra na sy gesag, het Hy hulle die mond gesnoer en boonop geweier om hul vraag te beantwoord. Toe vertel Hy die gelykenis van die huurders en die wingerd en die eienaar van die wingerd (God) wie se seun aan die einde van die dag onskuldig doodgemaak word. Daarna leer Hy hulle oor belasting aan die keiser en nog baie ander moeilike, uitdagende temas: die weduwee wat meer gee as hulle almal saam, die tempel waaraan hulle so lank gebou het wat weer afgebreek sal word, misleiding en oorloë en die groot verdrukking wat sal kom, onverstaanbare profetiese uitsprake oor die eindtyd.
Jesus kom om vrede te bring, maar die weg daartoe is nie deur die vrede te probeer bewaar nie. Dit sou goedkoop, onegte vrede wees. Dit is eerder deur die onvrede aan die kaak te stel. Ware vrede gaan juis deur die moeilike pad van onvrede. In die geval van Jesus het die onvrede van die samelewing so septies geword dat Hy daaronder moes sterf, en eers na sy kruisiging het mense werklik begin verstaan dat Hy die prys vir ware vrede kom betaal het.
Ons kan nie doen wat Jesus gedoen het nie. Hierdie verhaal gaan oor die pad wat Jesus kom stap het en ons moet onsself nie te vinnig daar probeer inlees nie. Dit is die tyd in die kerklike jaar waar ons Hóm eer vir die prys wat Hy vir die wêreld betaal het. Tog kan ons nie anders as om die vraag te vra na waarom daar dan vandag steeds soveel onvrede heers nie? Die Vredevors het alles gegee, en steeds woed die oorloë. Nie net in die Midde-Ooste nie. In ons eie land se politieke situasie dreig daar 'n oorlog. Ons studente voer kampus-oorloë. Die een Afrikaner forum baklei met die ander Afrikaner party. En onvrede op soveel ander vlakke – groot en klein.
En waar is die Christene in dit alles? Die navolgers van Jesus… Hoekom sien en lees ek so min van kerklike standpunte oor die onvrede wat heers. Kruip ons almal dan weg? Bang dat ons aandag sal trek? Bang dat daar van ons 'n voorbeeld gemaak sal word? Ek dink dit is hierdie week tyd dat ons as Christene nie onsself tussen die Fariseërs al skaar en alles in ons vermoë sal bly doen om eerder stil en onder die radar te bly en die vrede te bewaar nie. Kom ons volg ons Koning op die donkie, kom ons maak 'n slag 'n bohaai oor alles wat verkeerd is, en ons bly nie stil totdat dit reg is nie. Selfs al kos dit ons dan ook. Ons sê dan ons behoort aan die Man op die donkie…
Posted on 13 Mar, 2016 12 Apr, 2016
Johannes 12:1-8 (11:55 – 12:11) – 2016
13 Maart 2016 Pinelands – Sondag voor Palmsondag en Doopdiens
It is almost time for the Jewish Passover Feast. Jesus's life is in danger – because of everything that He has taught and done, recently also calling a dead Lazarus from the grave to life again. The chief priests and Pharisees ordered his arrest and people where not so sure whether Jesus would indeed attend the feast since the chances of being arrested and killed was so high. However, this does not stop Him from going.
Bethany was a town located 2 miles outside of Jerusalem. Many of the Jewish pilgrims found lodgings there since Jerusalem could not cater for all the people. Jesus and his disciples also went to Bethany where they were acquainted with Lazarus (whom Jesus called back to life) and his two sisters Martha and Mary.
We've met these siblings in Luke 10:38-42, where Jesus was a guest in their house. There Martha was working hard at preparing a meal and serving Jesus, but she was unhappy since, instead of helping her, Mary went and sat at Jesus' feet to listen to and learn from Him. When Martha complained about this Jesus answered her: "Martha, Martha… Mary has chosen the best part; it will not be taken away from her". It is noteworthy that, having positioned herself at Jesus' feet to learn from Him, Mary identified with the disciples. In history there have been and still are many theologians who believe that Jesus had a very special place in his heart for Mary, loving her as much as He did the disciple Simon Peter.
Now, a week before the commencement of the Passover Feast, Jesus goes to the house of Lazarus and his sisters yet again. And everyone is in his or her expected roles. Jesus was amongst the men who reclined at the table with Lazarus, ready to be served and enjoy a meal together. (People did not sit at a table on chairs during that time and in their culture.) Martha was where she was supposed to be according to society's customs – in the kitchen cooking and around the table serving the men. Then Mary appeared, and as previously she was completely out of tune as to where she should be (in the kitchen) and what she should do (helping Martha). But Martha has probably learned her lesson and this time around she does not complain about Mary's lack of help. However, Judas has got some complaining to do. And if we read the same story in the other gospels, the rest of the disciples where also very upset by Mary's behaviour.
She entered the room, took 1 litra (between 350 and 500 ml) of very expensive nard ointment (only available in the Himalayas north of India, so it has travelled a significant way to the vicinity of Jerusalem), she opens the flask (breaks it open according to Mark) and anoints the feet of Jesus with the most lovely aromatic oil, not leaving a drop to spare. All-in-all strange and unexpected behaviour. Not only did Mary disrupt the men's meal and conversation, she also made them very uncomfortable by doing something completely out of the ordinary. People did not go around anointing each other every day. This custom was usually kept for the inauguration of a king, and then it would have been a man anointing – not the feet, but the head of the upcoming king! (Eg Samuel anointing first Saul and then David).
As if that was not enough, Mary untied her long hair and dried Jesus' anointed feet with it. Now the men are really shifting around uncomfortably. In the Jewish custom a woman was never allowed to untie her hair in public. Only in the presence of her husband, behind closed doors, she could let her hair loose, since this gesture signified a very deep intimacy – not to be put on display in the presence of others. But Jesus does not object. On the contrary.
Why would Mary do such a thing? The text does not provide us with many answers. Mary, for one, does not speak at all. (At least there she seems to know her place.) We can only speculate. A few good guesses as to the practicality of her deed (anointing Jesus' feet instead of his head) could be that perhaps Mary did recognize the Messiah, the king in Jesus since she would be familiar with his teachings. Maybe she understood it better than the rest of the disciples? But being a mere humble woman and not a man of stature in the community (like Samuel), she does not see it fit to anoint Jesus' head, she rather kneels down by his feet – there where she belongs (if anywhere at all). Or – perhaps she knelt down by his feet because that was the part of his body furthest away from the table.
Judas complains that this flask of oil is way too expensive to go to waste in this way. It cost 300 denarii, equal to a day laborer's annual income! Being the bearer of the purse he reasons that the oil could have been sold and the money used to feed the poor. True, off course, but John informs us as readers that Judas was a thieve using his very good and proper reasoning (taking care of the poor) as a lie to get his hands on the money and take some for himself. He did not care for the needs of the poor at all, only for his own greed.
Jesus, however, sees the gratitude in Mary and defends her. Even if one should consider that Judas reasoning was all above board with no hidden motives, his argument does not hold, since, says Jesus, "you will always have the poor with you, but you will not always have me!" Prior to saying this, Jesus gives meaning to what Mary did. Whether she knew it or not, whether she acted on impulse or within her own reasoning, the meaning that Jesus attaches to the anointment of his feet is significant: "Leave her alone," He says, "she has kept it for the day of my burial."
In the understanding of Jesus Mary did not anoint Him as king, she prepared Him for his death. She honored Him before He died. She started to care for his corpse, while He was still alive. For – and this both she and He knew – she was grateful to Him and she loved Him very much, fighting against the laws of society to be his disciple instead of one of the woman who cooked Him a meal every once in a while. Every time we read of Mary in the presence of Jesus, we find her at his feet. He truly saw her and treated her with dignity, defended her when it came to it, consoled her when she was grieving – being moved so much by her tears that He called her brother back to life.
And on her part, Mary did not stand back in giving Jesus the honor that He deserved. She was prepared to put her reputation as a "good woman" on the line in her act of endless kindness towards Him. She gave all that she had – the ointment probably being her most expensive possession, and her hair being a part of her body that should be kept for the person closest to her. No one was closer to her than Jesus.
The intimacy is too much to bear for the disciples who immediately do the math in their minds. The calculations do not make sense. It does not add up – a moment on the feet and the smell of it an hour in the nose does not equal all the hungry mouths to be fed. True all-encompassing love often does not make sense, it might often seem like a waste to onlookers who do not understand, but didn't Jesus display the same radical love, even more of it, a week or two later when He died on the cross? Not only for Mary or the Mary's in the world, but also for the rest? Even for the Judas's… What a waste, we might often say. Never a waste, Jesus would reply. Never a waste, rather a choice of selfless love and giving.
That is also what happens in the christening – God so loves Nathan Peter Rosenstein, that He selflessly gave his son, and Jesus so loves Nathan that He selflessly gave his life for him… and for each and every one of us. What would we give if we had/have the chance?
Mother Teresa walked through the streets of Calcutta. She saw a man – dirty and diseased on the side of the road. She walked toward him, knelt down beside him, touched his body, touched his feet, starting to clean him (we could also say anoint – perhaps for live but probably at that stage for death – I do not know since I don't know the outcome of the story), and a proper, strong, well-kept man looked on from the other side of the road and called to her: "I would not do that for a million dollars!"