Nuuskommentaar: Gesprek oor konfederasies nog lank nie klaarMet die term “konfederalisme” wat onlangs weer in die Suid-Afrikaanse politieke spektrum ter sprake gekom het, is dit miskien net nodig om die Belgiese voorbeeld onder die vergrootglas te plaas – is daar ruimte om konfederalisme in die Suid-Afrikaanse politieke spektrum te verreken? Die woorde konfederasie het pas weer deel van die Suid-Afrikaanse politieke diskoers geword. Volgens die berigte beplan ’n groep wit en bruin mense om deur ’n konfederale bestel onafhanklikheid vir wit en bruin te beding. Volgens die organiseerders word internasionale regsbeginsels streng gevolg om te verseker dat die proses hom nie teen internasionale sanksie vasloop nie. Berigte hieroor kon vanoggend nie op een van die soekterme op die elektroniese argiewe opgespoor word nie, en lesers wat wel oor meer inligting beskik, soos waar geskrewe inligting hieroor gevind kan word, word genooi om die inligting in die lesers se kommentaar-gerief hieronder te verskaf, sodat ’n volledige rubriek hieraan gewy kan word. Suid-Afrika is egter nie die enigste land waar die term binne staatkundige verband gereeld ingespan word nie. Trouens, met die afgelope verkiesing in België was dit formeel deel van die N-VA se beleid. Die debat hieroor word ook al lank in die Belgiese (veral Vlaamse) media gevoer, asook in akademiese kringe. Onlangs is die stelling in die media gemaak dat die begrip konfederalisme nie in Vlaamse akademiese en mediakringe gewild is nie. Nie almal sal daarmee saamstem nie. In Suid-Afrika word die term konfederalisme veel meer in sport-organisasieverband en selfs landboukringe gebruik. Waar dit wel in staatkundige en politieke kringe ingespan word, is daar ’n ontstellende onkunde, selfs by gerekende politici, oor wat die term konfederasie eintlik beteken. Die Switsers moet hiervoor die “skuld” kry. Wanneer na voorbeelde van hedendaagse konfederasies gesoek word, word Switserland dikwels as voorbeeld geopper. Trouens, dit het met die jongste planne ook gebeur. Maar Switserland is geen konfederasie nie, maar al sedert 1848 ’n federasie. Die verwarring kom daarby dat die amptelike naam van Switserland steeds die Switserse Konfederasie is. Wikipedia beskryf die verskil tussen ’n konfederasie en ’n federasie soos volg: “’n Konfederasie (Latyn: confoederatio = con + federare van foedus verbond) is ’n verbond tussen state soos die Switserse Konfederasie van vroeër. By ’n federasie staan deelstate onder gesag van ’n federale regering en ’n federale grondwet. By ’n konfederasie word soewereine state saamgebind deur ’n verdrag (en nie ’n grondwet nie). By ’n konfederale staatsvorm kan die saambindende verdrag ook maklik opgesê word. Switserland was voorheen ’n konfederasie, maar is tans ’n federasie. Die huidige Europese Unie is ’n voorbeeld van ’n konfederale staatsvorm.” Hierby kan gevoeg word dat die onderlinge regsverband tussen konfederale deelstate eerder deur die volkereg as deur nasionale wetgewing gereël word. Die volgende is voorbeelde van konfederasies: Die idee van ’n konfederasie waarin België die kernrolspeler is, handel oor twee scenario’s. Die eerste is ’n konfederasie tussen Vlaandere en Nederland, en die tweede tussen Vlaandere en die Franssprekende Wallonië. Die geleidelike omskepping van België van ’n eenheidstaat na ’n etniese federasie het klaarblyklik nie al die middelpuntvliedende kragte ondervang nie. In 2014 skryf die Brusselse akademikus Stefan Somers ’n wydlopende artikel oor België en konfederalisme in die vaktydskrif SAMPOL. “Over het confederalisme is al ontzettend veel inkt gevloeid.’ Met deze woorden wilde ik mijn bijdrage beginnen. Maar nu ik ze voor mij zie staan, nu de spreekwoordelijke inkt nog niet gedroogd is, betreur ik deze woorden al. Want over het confederalisme is in dit land nog veel te weinig geschreven als je beseft dat het de inzet van de verkiezingen is en een blauwdruk vormt voor de toekomst van ons land. Het lijkt dus nuttig om het confederalisme eens onder de loep te nemen.” (Daar is al baie oor konfederalisme geskryf, maar in werklikheid in België nog heeltemal te min. Dit maak deel van ’n bloudruk uit oor die politieke toekoms van ons land, en daarom is dit nuttig om die konsep konfederalisme ’n slaggie goed onder die loep te neem.) Een van die kernelemente wat hy noem, is dat daar ’n opvatting is dat as artikel 35 van die Grondwet ten uitvoer gebring word, België ’n konfederale staat sou wees. Somers verskil hiervan. Net so verskil Somers daarvan dat die verskil tussen die begrippe konfederalisme en federalisme bloot semanties is. Die gebruik van die term konfederasie in die naam van ’n land skep meer kere as net Switserland verwarring. ’n Versigtige bestudering van die grondwet van die suidelike Amerikaanse state wat as ŉ konfederasie bekend gestaan het, toon inderdaad dat heelwat verbeeldingskrag nodig is om die suide werklik as ŉ konfederasie te beskou. Op die oomblik lyk dit of die moontlikheid dat Nederland en Vlaandere ’n konfederasie kan vorm, bitter skraal is en word net terloops daarna verwys. In 2017 skryf Evert van Wijk soos volg: “Een Vlaams-Nederlandse confederatie is niet alleen onzinnig maar ook onwenselijk. Het zal veel mensen in Vlaanderen en Nederland diep ongelukkig maken. Samen in een confederatie is bovendien tegennatuurlijk. Er zijn immers geen twee staten in Europa die zo van elkaar verschillen als Nederland en de deelstaat Vlaanderen.” Maroela het heelwat Nederlandse en Vlaamse lesers wat veel beter as die uwe toegerus is om oor die geldigheid van hierdie stellings van Van Wijk te oordeel, en hul menings sal waardeer word. Die algemene indruk wat Suid-Afrikaners kan kry, is dat die Nederlands-Vlaamse verhoudinge en beskouings betreklik vinnig verander. Waar in ’n stadium gemeen is dat die feit dat die N-VA se leier, Bart de Wever, ’n gebore Nederlander is, sal planne vir vereniging vergemaklik. Dit lyk al lank nie meer so nie. Na die eens trotse en magtige Nederlandse sokkerspan met die afgelope Wêreldbekertoernooi vroeg uitgeval het, het baie Nederlanders skielik Belgiese ondersteuners geword. Die Vlaminge het egter, minstens in ’n stadium, so negatief daarop gereageer dat dié situasie deeglik deur media-analiste ontleed is. So het die beginsel van irredentisme in ’n stadium ook op ’n pro-samesmeltingsteun gedui. Met die verdeling van Nederland en België is ’n aantal provinsies in die middel deur verdeel. In die media is destyds verskeie kere berig dat iemand van Suid-Brabant (Belgies) veel meer met ’n Brabander van die noorde (Nederlander) in gemeen het as met ’n Franssprekende Belg. Brabants is in wese ’n taal op sy eie, met Nederlandse en Duitse eienskappe, en die opbloei van taaltrots het daartoe gelei dat die eerste Brabantse Bybel (Bibel) eers betreklik onlangs die lig gesien het. Een van die groot oorwegings vir die skeiding van Nederland en België was dat die Vlaminge feitlik uitsluitlik Rooms-Katoliek was, en die Nederlanders Protestants. Met ontkerkliking in beide lande speel dit nie juis meer ’n rol nie. Boonop het die Protestante in Nederland so afgeneem dat daar nou in Nederland veel meer Rooms-Katolieke as Protestante is. “Van de Nederlanders van 15 jaar en ouder die zichzelf nog wel religieus noemen, identificeert 24% zichzelf als rooms-katholiek, 6% als Nederlands hervormd, 6% als ‘PKN’, 5% als moslim, 3% als gereformeerd en 6% als ‘anders’ (bijvoorbeeld joods, boeddhistisch of hindoestaans).” Lees hier. Met die aanvaarding van Standaardnederlands (voorheen ABN) as formele amptelike taal in Nederland en Vlaandere kan ook ’n taalvernouing plaasvind, waarin die Nederlandse Taalunie ’n saambindende faktor is. Ter afsluiting is daar die impak van sambreelliggame, soos die Europese Unie, veral in state met minderhede. Minderhede kan baie maklik begin voel die bestaan van die huige staat is sinneloos en oorbodig. Die minderheid kan net sowel byvoorbeeld ’n minderheid binne die Europese Unie wees as onder die Britse kroon (eintlik Engeland). Op die organogram van die Skotse parlement word die EU-parlement en die Britse parlement as vennote op dieselfde vlak aangedui. Die Skotte, sowel as die Walliesers en die Noord-Iere het anders as die Engelse, teen Brexit gestem. Terwyl beide die Iere en die Noord-Iere (via Brittanje) deel van die EU uitgemaak het, het die verhoudinge baie verbeter. Die “sagte grens” wat ontstaan het, is nou ’n probleem. Dieselfde soort kragte beïnvloed die persepsie van die onnodigheid van state soos Spanje vir die Kataloniërs, en België as staat vir die Vlaminge. Is dit verregaande dat Suid-Afrikaners kan verwag dat die politieke klimaat in België enige oomblik so kan draai dat die staat België enige oomblik kan verdwyn? Hoe lewensvatbaar ’n konfederasie in Suid-Afrika kan wees, sluit ’n erge politiek-inkorrekte vraag in. Terwyl groepe soos volkstaters neig om te aanvaar dat bewegings wat ras vir identiteitsdoeleindes inspan doodgebore is, en op die kulturele eienskappe begin fokus, is dit juis die ANC en verwante partye wat met hul rasbenepenheid elke gesprek tot dusver in die dryfsand laat vasval. Die klassieke voorbeeld van Beeld wat in ’n onderhoud met Gwede Mantashe, toe nog sekretaris-generaal van die ANC, gevra het na die moontlikheid van minderheidsregte vir die Afrikaner. Mantashe het dadelik die ou slenter gebruik om die term Afrikaner met blanke om te ruil en het die moontlikheid vir minderheidsregte vir die blanke afgeskiet. Hierdie taktiek hou ook verband met die ANC se formele afkeer aan “tribalism” asof dit ’n vreeslike vloekwoord is. So asof die land nog benewens sy “gewone” probleme nog ruimte ook het vir slenterpolitiek.