Morele argument vir die bestaan van God - Wikipedia
Portret van Immanuel Kant, wat 'n argument vir die bestaan van God gelewer het wat op moraliteit gebaseer is.
Die morele argument vir die bestaan van God is 'n familie van argumente oor die geskiedenis van die Westerse filosofiese teologie wat die bestaan van God probeer verduidelik. Hierdie argumente is hoofsaaklik gebaseer op die morele orde.
1 Die morele argument
2 Die regter
3 God as morele noodsaaklikheid
4 Ervaring van moraliteit
5 Die morele argument vandag
6 C.S Lewis
7 Besware teen die morele argument
8 ‘n Drogredenasie: die ontstaan van ‘n idee
9 Morele progressie
Die morele argument[wysig | wysig bron]
Die meeste argumente vir die bestaan van God, soos die kosmologiese en teleologiese argument is ‘n erfenis van die antieke wêreld. Die ontologiese argument vind sy oorsprong in die Middeleeue. Die morele argument, aan die ander kant, vind sy oorsprong in die moderne era, hoofsaaklik te danke aan Immanuel Kant (Broad, 1978:56). In sy “Critique of pure reason” maak Kant dit duidelik dat enige Godsbewyse in teenwetlikhede beland. Op grond daarvan het hy die kosmologiese en ontologiese argument summier verwerp. Dit was egter in sy “Critique of practical reason” waar Kant vir God by die agterdeur weer in laat. Hy doen dit deur middel van sy morele argument.
Kant (soos aangehaal deur Sproul, 2003:148) was van die oortuiging dat elke persoon ‘n begrip het van wat mense veronderstel is om te doen, met ander woorde “veronderstelling”. Kant het hierdie bewuswording die kategoriese imperatief genoem, aangesien dit universeel van aard is. Kant het dit kategories genoem aangesien dit universeel is. Elke persoon het dus ‘n kategorie van verstaan met betrekking tot moraliteit. Kant (soos aangehaal deur Sproul, 2003:149) het gebruik gemaak van ŉ transendentale benadering ten einde die morele argument te bewys. Aangesien elkeen ŉ kategoriese imperatief het, het Kant die volgende vraag gevra: “Watter voorwaardes moet bestaan ten einde die imperatief betekenis te gee?”
Die regter[wysig | wysig bron]
Die eerste nodige voorwaarde vir etiek om betekenis te hê, is gereg. As daar geen absolute gereg geskied nie, het etiek geen betekenis nie. Vir morele standaarde om te bestaan, moet regte optrede beloon word en verkeerde optrede gestraf word. Aangesien die reg nie foutloos in hierdie wêreld toegepas word nie, benodig etiek ŉ hiernamaals. Ten einde etiese standaarde te regverdig moet daar perfekte gereg geskied, ten einde perfekte geregtigheid te bewerkstellig, benodig mens die volmaakte regter.
Gevolglik moet daar gevra word waaraan so ŉ regter moet voldoen? Die antwoord wat Kant gee is dat dié regter alwetende eienskappe moet aanneem. Die volmaakte regter kan nie gebonde wees aan subjektiwiteit of gebrek aan kennis nie. Dié regter moet al die feite ken, sodat die uitspraak foutloos is.
Hierdie is egter nog nie al die nodige vereistes vir die volmaakte regter nie, aangesien die beslissings moontlik nie tot uitvoering kan kom nie. Die regter moet dus volmaakte mag of vermoë hê ten einde die beslissings te vel. Almagtigheid is dus die finale eienskap wat benodig word. Om op te som glo Kant dat etiese standaarde alleen absolute betekenis dra as ‘n morele absolute bestaan. Vereistes waaraan ‘n morele absolute voldoen is in die bogenoemde bespreking reeds effektief geïllustreer.
Moraliteit, meen Kant (Broad, 1978:207), maak God ŉ praktiese noodsaaklikheid. Ons moet leef asof God werklik bestaan, en as God nie bestaan nie sal daar geen hoop vir beskawing of menslike gemeenskap wees nie.
God as morele noodsaaklikheid[wysig | wysig bron]
Soos reeds genoem het Kant (soos aangehaal deur Geisler, 1999: 498) enige tradisionele argumente vir die bestaan van God verwerp. Hy het egter nie geloof in God verwerp nie. Inteendeel, het hy geglo God se bestaan is ŉ praktiese (morele) noodsaaklikheid. Kant se morele argument kan kortliks so weergegee word (Broad, 1978:51):
Geluk is wat alle mense nastreef.
Moraliteit (kategoriese imperatief) is die taak van alle mense (wat hulle veronderstel is om te doen).
Die eenheid van geluk en die kategoriese imperatiewe taak is die absolute goeie (sunnum bonum).
Die sunnum bonnum moet nagestreef word, aangesien dit die absolute goeie is.
Maar die eenheid tussen ons wil en ons taak is nie moontlik deur tydelike wesens met beperkte tyd nie.
En die morele noodsaaklikheid om iets te doen impliseer die moontlikheid daarvan (‘veronderstel’ impliseer ‘kan’).
Daarom is dit moreel noodsaaklik om ŉ goddelike te veronderstel ten einde die eenheid te bewerkstellig. (Eerstens word ‘n Mag benodig om hul bymekaar te bring en onverganklikheid om dit moontlik te maak.)
Kant (soos aangehaal in Geisler 1999;498) het nooit dié argument as ŉ bewys vir God voorgehou nie. Hy het nie geglo dat so ŉ bewys moontlik is nie. Hy het egter God se bestaan as ŉ moreel noodsaaklike voorveronderstelling beskou.
Kant (soos aangehaal deur Broad, 1978: 316) verduidelik dat niks intrinsieke waarde het nie, met die uitsondering van rasionele wesens. Enige waarde wat aan die res van die natuur verleen word, verkry dit deur rasionele wesens wat waarde daaraan verleen. Die enkele aspek wat rasionele wesens onderskei van die res van die natuur, en hul gevolglik waardevol maak is hul vermoëns om met respek tot die morele wet op te tree.
Ervaring van mora