Prolactinoma: oorsake, behandeling en meer
Prolactinoma is 'n goedaardige gewas van die hipofise (pituïtêre klier) wat 'n hoë vlak van die hormoon prolaktien lewer. As gevolg hiervan word die testikels en eierstokke te min gestimuleer, wat hul funksie benadeel. Tipiese simptome sluit in die afwesigheid van die reël by vroue en onmag by mans. Die prolaktinoom word gewoonlik suksesvol met medikasie behandel of, in seldsame gevalle, chirurgies. Lees hier meer oor die prolaktinoom.
Prolactinoma is die algemeenste gewas van die hipofise (pituïtêre klier). Dit veroorsaak dat die hipohise meer van die hormoon prolaktien vrystel. 'N Prolaktinoom kan by beide mans en vroue voorkom. Prolaktinoom ontwikkel meestal by vroue jonger as 50 jaar.
Afhangend van die grootte van die gewas, word dit 'n mikroprolaktinoom genoem (deursnee minder as tien millimeter) of makroprolaktinoom (deursnee groter as tien millimeter). Die meeste prolaktinome val onder die eerste kategorie, so hulle is minder as tien millimeter. Buitendien is hulle gewoonlik goedaardig; Kwaadaardige prolaktinome is baie skaars.
Die hormoon prolaktien
Prolactin speel 'n belangrike rol in die voortplantingsfunksie by vroue, en tydens die swangerskap en borsvoeding word die prolaktienvlakke in die bloed verhoog. By swanger vroue is die hormoon verantwoordelik vir die ontwikkeling en groei van die melkkliere. Dit stimuleer ook die selle van die melkklier om melk te produseer. As hy die baba aan die tepel suig, stimuleer dit die klein spierselle van die melkklier – daar kom melk na vore.
Tydens borsvoeding kan die hoë vlak van prolaktien ovulasie onderdruk en herhaling tydens borsvoeding voorkom. Dit is egter belangrik onder andere hoe gereeld en hoe lank die kind gebors word. Borsvoeding is geensins 'n betroubare kontrasmetode nie.
Op twee maniere kan 'n prolaktinoom simptome veroorsaak:
Dit produseer baie prolaktien, wat die gevolge van ander hormone beïnvloed.
Dit groei en verplaas aangrensende weefsel, soos senuwees wat van die oog na die brein lei.
Prolactinoma veroorsaak seksuele disfunksie by mans en by voormenopousale vroue. Vroue na menopouse het geen simptome met 'n prolaktinoom nie omdat die eierstokke reeds opgehou het om te funksioneer.
Prolaktinoom: simptome by vroue voor menopousale vroue
'N Hoë prolaktienvlak by vroue in die bevrugting ouderdom belemmer ovulasie, wat lei tot onreëlmatige of selfs gemiste amenorree (amenorree). Ongeveer 10 tot 20 persent van die vroue wat nie hoë vlakke van prolaktien ontvang nie. As gevolg van die siklusafwykings sukkel vroue met 'n prolaktinoom ook om swanger te raak. Ander simptome sluit in 'n droë vagina en warm flitse.
Die prolaktinoom stimuleer ook die produksie en afskeiding van melk. By ongeveer 24 persent van die vroue met hoë vlakke van prolaktien word klein hoeveelhede borsmelk (galactorrhoea) vrygestel, hoewel die vrou nie swanger of verpleegster is nie.
'N Ander simptoom is osteoporose. Veral by langdurige prolaktinoomlyers is daar 'n laer beendigtheid.
Prolaktinoom: simptome by vroue na menopousale
By postmenopousale vroue toon 'n prolaktinoom geen simptome nie. Dit is omdat prolaktien nie meer die siklus kan beïnvloed nie. Geaffekteerde vroue sal slegs 'n prolaktinoom opmerk as dit so groot geword het dat dit aangrensende weefsels aantas en hoofpyn of vaag visie veroorsaak. Dit kan egter ook toevallig ontdek word as die kop om 'n ander rede met behulp van 'n beeldvormingstegniek (magnetiese resonansbeelding, MRI) ondersoek word.
Prolaktinoom: simptome by mans
Prolactinoma veroorsaak 'n te hoë prolaktienvlak by mans en inhibeer die gonades, in hierdie geval die testikels. Dit produseer gevolglik minder sperm en testosteroon, die belangrikste geslagshormoon van mans. Tipiese simptome sluit in libido, impotensie, onvrugbaarheid en lusteloosheid.
Kragversteurings en verlies aan libido is die eerste simptome van prolaktinoom. In sommige gevalle kan vergroting van die bors (ginekomastie) en spontane melkvloei (galaktorree) plaasvind. Dit is egter meer algemeen by vroue omdat die manlike melkkliere minder sensitief is vir prolaktien.
As die prolaktinoom al lank bestaan, kan die spiermassa afneem. Daarbenewens kan die groei van pubiese hare en baard regruk. Soos by vroue, neem beenmassa ook af by mans. 'N Langdurige prolaktinoom kan lei tot osteoporose.
Makroprolaktinoom veroorsaak meer simptome
As die prolaktinoom groter as een sentimeter word en sodoende 'n makroadenoom word, kan dit op naburige strukture van die brein druk. Dikwels is die optiese senuwee onder druk, wat lei tot verswakte sig. Die meeste lyers het bilaterale sywaartse defekte. In sommige gevalle kan slegs een oog aangetas word.
Die druk wat die prolaktinoom op die pituïtêre klier uitoefen, kan die produksie van ander hormone van die klier, soos hormone van die skildklier of bynierskors, beïnvloed. As gevolg hiervan word die funksie van die betrokke instellings verminder.
Die druk van die gewas op breinstrukture kan ook hoofpyn veroorsaak.
Prolaktinoom: oorsake en risikofaktore
Die prolaktinoom bestaan ​​uit veranderde selle van die pituïtêre (pituïtêre klier), 'n hormoonklier net onder die serebrum. Meer spesifiek ontwikkel die prolaktinoom uit selle in die anterior pituïtêre klier (adenohipofise). Die pituïtêre klier het verskillende selle wat verskillende hormone produseer. Die sogenaamde laktotrofiese selle produseer die hormoon prolaktien.
'N Prolaktinoom ontwikkel wanneer 'n laktotrofiese sel muteer en onbeheerbaar begin verdeel. Dus uiteindelik, 'n groot massa veranderde selle, wat almal prolaktien vorm – die prolaktienvlak neem toe. Ongeveer 10 persent produseer benewens prolaktien groeihormoon.
'N Prolaktinoom ontwikkel meestal sonder 'n herkenbare oorsaak. In seldsame gevalle ontwikkel dit as deel van 'n genetiese siekte, die veelvuldige endokriene neoplasie tipe 1 (MEN 1).
Prolaktinoom: ondersoeke en diagnose
Daar is verskeie toetse om 'n prolaktinoom op te spoor. Die bekwame kenner van vermoedelike prolaktinoom is 'n endokrinoloog, 'n spesialis in hormoonbalans. Die dokter sal die mediese geskiedenis (anamnese) eers aanteken. Hy vra byvoorbeeld die volgende vrae:
Gebruik u estrogenen of sekere medisyne soos risperidon, metoklopramied, antidepressante, cimetidien, methyldopa, reserpine of verapamil?
Ly u hoofpyn?
Het u vaag visie? Indien wel, watter soort?
Is u sensitief vir koue, magteloos of moeg?
Daarna sal die dokter 'n fisiese ondersoek doen. Hy sal u ondersoek vir gesigstoornisse soos gesigsveldafwykings, tekens van hipotireose en estrogeen- of testosteroongebrek.
Die volgende stap is om die dokter 'n bloedmonster te neem om prolaktienvlakke te meet. Die bloedtoets moet ten minste een tot twee uur na wakker word uitgevoer word, aangesien die prolaktienvlak hoër is tydens slaap as tydens wakkerheid.
In die geval van 'n prolaktinoom kan die meetresultaat wissel van 'n klein toename in prolaktien tot 'n duisendvoudige toename in prolaktien. In die algemeen veroorsaak groter prolaktinome hoër vlakke van prolaktien. Prolaktienvlakke van meer as 250 mikrogram per liter (μg / L) word waarskynlik geassosieer met 'n prolaktinoom. Dan moet die bevindings verseker word met 'n magnetiese resonansietomografie (MRI, ook genoem magnetiese resonansietomografie) van die kop. Baie klein prolaktinome (mikroadenome) is egter nie altyd sigbaar op MRI nie.
Ander oorsake van hoë prolaktienvlakke
'N Verhoogde prolaktienvlak (hiperprolaktinemie) is nie altyd noodwendig aan 'n prolaktinoom te wyte nie. Benewens spanning en ander siektes, kan sekere medikasie hoë vlakke van prolaktien veroorsaak, soos dopamienantagoniste soos metoklopramied (in geval van naarheid en braking) of sommige middels wat gebruik word om geestesiektes te behandel (soos antidepressante, neuroleptika).
Nie elke prolaktinoom het behandeling nodig nie. As dit baie groot is of simptome veroorsaak, is dit raadsaam om dit te behandel. Vir klein prolaktinome, wat geen simptome toon nie, kan dit ook nie toegedien word nie. Dokter en pasiënt sal saam die voordele en risiko's van behandelingsopsies weeg.
As behandeling nodig is, reageer die prolaktinoom gewoonlik baie goed op die toediening van sogenaamde dopamien-agoniste. Dit is middels wat 'n soortgelyke effek in die liggaam veroorsaak as die dopamien van die liggaam se eie boodskapper. Dopamienagoniste kan dus die vlak van prolaktien verlaag en die prolaktinoom inkrimp of selfs heeltemal laat verdwyn.
Dit neem gewoonlik ongeveer twee tot drie weke voordat die prolaktienvlak daal. Die prolaktinoom krimp egter meestal eers na 'n paar weke tot maande. As die gewas die visuele veld belemmer, vind 'n verbetering in die visuele versteuring gewoonlik 'n paar dae na die aanvang van die behandeling plaas.
Dopamien-agoniste moet gewoonlik etlike jare geneem word. Die prolaktienvlakke word gedurende hierdie tyd voortdurend gemonitor.
Vir 'n prolaktinoom kan die volgende dopamienagoniste gegee word:
Bromocriptine word ongeveer 30 jaar lank gebruik vir prolaktinoombehandeling. Dit word twee keer per dag geneem en werk baie effektief deur vinnig die verlaging van die prolaktien te verlaag. Bromokriptien kan egter baie newe-effekte veroorsaak: lyers kla van duiseligheid, naarheid en 'n bedompige neus. Baie van die newe-effekte kan egter voorkom word deur die medisyne te neem voordat u dit eet of slaaptyd doen.
Cabergolien word slegs een of twee keer per week ingeneem en veroorsaak minder newe-effekte. Dit kan prolaktienvlakke met ongeveer 90 persent verlaag en is dus die keuse wat behandel word. Dit word egter nie aanbeveel vir vroue wat swanger wil raak nie.
Geneesmiddelbehandeling tydens swangerskap
Tydens swangerskap word die pituïtêre klier verdubbel om meer prolaktien te produseer – die hormoon is belangrik vir melkproduksie. Dit kan veral gevaarlik wees by vroue met 'n makroprolaktinoom. As u 'n prolaktinoom het en 'n baba wil hê, moet u met 'n gesondheidsorgverskaffer praat voordat u swanger raak. Die volgende vrae moet onder meer uitgeklaar word:
Wanneer moet die behandeling met dopamienagoniste gestaak word?
Wat is die risiko dat prolaktinoom tydens swangerskap kan groei?
Wat is die behandelingsopsies as die prolaktinoom weer groei?
Kan ek my kind borsvoed?
As visieprobleme of hoofpyn tydens swangerskap voorkom, kan dit daarop dui dat die prolaktinoom weer opgekom het. Om dit vroeg te kan herken, word daar elke maand 'n oogtoets uitgevoer. Na die behandeling van 'n prolaktinoom kan die meeste vroue normaal swanger raak.
As die pasiënt nie op dopamienagoniste reageer nie, moet die prolaktinoom chirurgies verwyder word. By 'n vrou met 'n baie groot makroprolaktinoom is chirurgie die keuse van behandeling. Die risiko dat die prolaktinoom sal aanhou groei gedurende 'n moontlike swangerskap, is in hierdie geval te hoog.
By die operasie word die prolaktinoom via die neus verwyder. Die chirurg gebruik 'n endoskoop, dit wil sê 'n lang, dun instrument, wat toegerus is met 'n ligbron en 'n kamera.
Die verhoogde prolaktienvlakke daal gewoonlik direk na die operasie, in mikroadenome soms selfs tot die normale waarde.
Bestralingsterapie word selde gebruik, selfs al is medisyne- en chirurgiese terapieë nie voldoende suksesvol nie. Bestraling kan prolaktinoom verlaag en die prolaktienvlakke in die bloed verlaag. Die terapie toon egter die volle effek daarvan eers na jare en het ook baie newe-effekte soos naarheid, moegheid, smaakverlies en reuksintuig en haarverlies. Daarbenewens ontwikkel die helfte van die pasiënte wat bestralingsterapie ontvang het 'n pituïtêre disfunksie gedurende die afgelope tien jaar, met hipofisektomikose bloedvlakke verlaag.
Prolaktinoom: siekteverloop en prognose
As dit 'n mikroprolaktinoom is, kan geneesmiddelterapie met dopamien-agoniste byna altyd 'n normale prolaktienvlak bereik. As chirurgie nodig is, selfs met 'n klein prolaktinoom, lei dit gewoonlik tot normale prolaktienvlakke op lang termyn. Nietemin kan dit later tot 'n terugval kom. Dit geld ook vir 'n groot een prolactinoma (Macroprolactinoma).