Boererate.com: Mediese woordeboek en gids: K
Mediese woordeboek en gids: K
K (K) <lees kalium> Chemiese simbool.
K (K) <lees Kelvin>
kaak (jaw) (kaak) Lees kakebeen.
kadawer (cadaver) <lees lyk>
kakebeen (jaw) (kaak) Die bene wat die mondholte omsluit en waarin die tande geleë is; dit kan die mandibula (onderkaak) of maksilla (bokaak) wees.
kalemie (kalaemia) Teenwoordigheid van kalium in die bloed.
kalibreer (calibrate) Bepaling van die akkuraatheid van 'n meetinstrument soos gemeet teen 'n gegewe standaard.
kaliks (calyx) <lees ook nierbekken> (kelk, nierkelk) Tregtervormige struktuur, soos bv. die nierkelk wat rondom die nierpiramides voorkom - verskeie kalikse sluit by mekaar aan om die nierbekken te vorm.
kalium (potassium, K) (K) 'n Alkalimetaal.
kaliumchloried (potassium chloride, KCl) (KCl) 'n Elektrolietaanvuller.
kalkaneum (calcaneum, calcaneus) (hakbeen, hakskeenbeen, hielbeen, kalkaneus) Grootste tarsale been.
kallus (callus, tyle) Hegtingsweefsel in en om beskadigde beenweefsel.
kallus (callus, callosity, tyle) (eelt) 'n Plaaslike verdikking van die epidermis a.g.v. langdurige blootstelling aan druk, wrywing of ander irritasie.
kalsifikasie (calcification) <cf dekalsifikasie> (kalsifisering, verkalking) Die neerslag van kalsiumsoute in weefsels.
kalsifisering (calcification) <lees kalsifikasie>
kalsium (calcium, Ca) (Ca) 'n Alkali-aardmetaal wat algemeen in die natuur voorkom en noodsaaklik is vir lewe.
kalsiumkarbonaat (calcium carbonate, CaCO3) <lees ook kryt> (CaCO3) 'n Kalsiumsout wat natuurlik in verskeie vorms voorkom, bv marmer, kalksteen, kryt en kalsiet.
kalsiumoksied (calcium oxide, CaO, quicklime) (CaO, ongebluste kalk) 'n Soliede, wit poeier wat gebruik word om sekere stowwe te droog aangesien dit higroskopiese eienskappe besit; 'n alkali wat gebruik word om koolstofdioksied vanuit lug te absorbeer.
kanferwater (camphor water) 'n Klein bietjie kanfer word opgelos in water om kanferwater te maak.
kanker (cancer) <lees ook karsinoom> 'n Kwaadaardige, vretende en uitbreidende gewas.
kapillêr (capillary) (bloedhaarvat, haarvat) Uitermate fyn buisie waarvan die wand uit 'n enkele epiteellaag bestaan - dit kom voor waar arteriole en venules met mekaar in verbinding is.
karbonkel (pimple) 'n Groot rooi puisie; gewoonlik in die gesig of op die neus.
kardia (cardia) Die area waar die maag by die esofagus aansluit. Dit is ook 'n verouderde term wat vaagweg na die hart en die gebied rondom die hart verwys.
kardiaal (cardiac) (hart-) Met betrekking tot die hart.
kardiaal (cardiac) Met betrekking tot die gedeelte van die maag naaste aan die esofageale openingsgebied.
kardiale arres (cardiac arrest) (hartstilstand, hartverlamming) Die toestand waar die hart skielik ophou klop sodat die kardiale siklus en effektiewe sirkulasie tot stilstand kom.
kardiale omset (cardiac output) <lees ook minuutvolume> (hartomset) Die volume bloed wat per tydseenheid deur die hart uitgepomp word (gewoonlik in volume per minuut of minuutvolume gegee) en is gelyk aan die slagvolume vermenigvuldig met die aantal slae per tydseenheid.
kardiale siklus (cardiac cycle) (hartsiklus) Die reeks veranderinge wat in die hart plaasvind om 'n elektriese impuls vanaf die SA-knoop tot by die ventrikels te gelei; opeenvolging van atriale en ventrikulêre sistool en diastool.
kardiale spier (cardiac muscle) <lees ook gladdespier; onwillekeurige spier; skeletspier> (hartspier)Gespesialiseerde dwarsgestreepte spier wat slegs in die wande van die hart aangetref word - dit bestaan uit spiervesels wat met interkalêre skywe aan mekaar geheg is en 'n enkele ronde selkern kom in elke vesel voor.
kardiale versaking (cardiac failure, heart failure, cardiac decompensation) (hartversaking, kardiale dekompensasie) 'n Toestand waar die hart nie genoeg bloed kan pomp om in die metaboliese behoeftes van die liggaam te voorsien nie.
kardiovaskulêre stelsel (cardiovascular system, circulatory system) <sien ook pulmonêre sirkulasie; sistemiese sirkulasie> (bloedsomloopstelsel, bloedstelsel) Stelsel wat bestaan uit die hart, slagare, are en kapillêre vate waardeur bloed deur die liggaam vloei.
keelholte (pharynx) <sien farinks>
Kelvin (Kelvin, K) (K) Die SI-eenheid van absolute temperatuur.
ketonemie (ketonaemia, acetonaemia) (asetonemie) Teenwoordigheid van ketonliggame in die bloed.
ketose (ketosis) 'n Oormaat ketonliggame in die bloed; kenmerkend van onbehandelde diabetes en uithongering of vas.
ketose (ketose) <sien ook aldose; fruktose> 'n Monosakkaried wat 'n ketongroep bevat.
kifose (kyphosis) <sien ook lordose; skoliose> (boggelrug) Abnormale kromming van die werwelkolom soos van die kant gesien.
kinesiologie (kinesiology) (bewegingskunde) Studie van beweging van die menslike liggaam, bv spierbewegings, ritmiese oefeninge, gimnastiek ens.
kinkhoes (whooping cough) 'n Kindersiekte gekenmerk deur hardnekkige hoesbuie wat afsluit met 'n kraaiende inspiratoriese geluid.
klier (gland) 'n Orgaan of sel wat 'n stof of stowwe vorm wat afgeskei word om spesifieke funksies te verrig.
KMS (chronic fatigue syndrome) <sien ook jappiegriep of kroniese moegheid sindroom> 'n Siekte met 'n verskeidenheid simptome waarvan moegheid en uitputting soms prominent is.
kneus (bruise, contuse) (bloukol, kneusplek) Deur drukking of 'n stamp seergemaak sonder dat 'n oop wond ontstaan.
kneus (bruise) 'n Besering, gewoonlik opgedoen deur 'n stamp, sonder 'n oop wond of stukkende plek.
knie (knee) 'n Gewrig tussen die bo- en onderbeen (femur en tibia).
knokkelkoors (dengue fever) (dengue, denguekoors) 'n Aansteeklike virussiekte wat in die trope voorkom. Die simptome sluit in koors en akute pyn in die gewrigte.
kobalt (Co) (cobalt, Co) Rooigrys metaal wat in meteoorsteen en ertse gevind word.
kodon (codon, basic triplet) <cf antikodon> (basistriplet) Drie naasliggende, ongepaarde organiese basisse van nukleotiede in DNA of ooreenstemmende RNA wat die opbou van 'n bepaalde aminosuur verteenwoordig.
koglea (cochlea, acoustic labyrinth) (akoestiese labirint, slakkehuis) Spiraalvormige struktuur in die binneoor wat met die ontvangs van klankgolwe en opwek van gehoorimpulse te doen het.
kohesie (cohesion) <cf adhesie> Die aantrekkingskrag tussen dieselfde soort molekules.
koïtus (coitus, sexual intercourse, intercourse, cohabitation, copulation) (geslagsgemeenskap, geslagsomgang, kohabitasie, kopulasie, paring, seksuele omgang) Seksuele vereniging van twee individue waartydens die saadselle (sperme) in die vroulike liggaam oorgeplaas word.
koliek (colic, gripe) 'n Hewige kramppyn in die ingewande.
koljander (coriander) 'n Kruid waarvan die jong blare en takkies en gedroogde sade gebruik word.
kolon (colon) <sien ook dikderm> (kartelderm) 'n Gedeelte van die spysverteringskanaal wat strek vanaf die sekum tot by die rektum - soms verkeerdelik gebruik om die hele dikderm aan te dui.
kolonkanker (colon cancer) Kolonkanker ontstaan weens die abnormale groei van selle. In 'n klein persentasie van die gevalle gebeur dit as gevolg van genetiese afwykings.
kolonoskopie (colonoscopy) 'n Prosedure waar die binnekant van die dikderm (kolon en rektum) ondersoek word deur die gebruik van 'n kamera.
kolostrum (colostrum) (bies, biesmelk) Die eerste melk wat na geboorte gesekreteer word - bevat meer proteïen, veral antiliggame, minder vet en minder suiker as gewone melk.
kondiel (condyle) (gewrigsknobbel, kondilus) 'n Ronde uitsteeksel aan sekere bene, bv die oksipitale been, wat artikulasie moontlik maak; ronde gewrigsknop.
kongenitaal, (congenital, innate, inborn) <cf verworwe> (aangebore, ingebore) Met betrekking tot 'n eienskap wat reeds by geboorte aanwesig is - nie noodwendig oorerflik nie.
konglutinasie (conglutination) <sien ook agglutinasie> (saampakking) Die vas- of saamklewing van liggame in noue kontak met mekaar; die aanmekaarkleef van weefsel.
konjugaatproteïen (conjugate protein, conjugated proteïen) (gekonjugeerde proteïen, saamgestelde proteïen) 'n Protein in verbinding met 'n nie-proteïenmolekule, bv. lipoproteïen met vet, hemoglobien met heemmolekule, nukleoproteïen met nukleïensuur ens.
konjunktiva (conjunctiva) (bindvlies, dekvlies, oogbindvlies) Baie dun vliesie wat die binnekant van die ooglede en die anterior gedeelte van die sklera uitvoer.
konjunktivitis (conjunctivitis) (bindvliesontsteking) Ontsteking van die vlies wat die oogbol en die agterkant van die ooglede bedek.
konstitusie (constitution) (gestel) Samestelling of geaardheid van die liggaam van 'n persoon soos bepaal deur genetiese, biochemiese, fisiologiese en omgewingsfaktore.
konveks (convex) <cf konkaaf> (bolrond) Rond, soos die buitekant van 'n sirkel of sfeer.
koolstof (carbon, C) (C) Niemetaalelement wat voorkom in alle organiese verbindings.
koolstofdioksied (carbon dioxide, CO2, carbon(IV)oxide) (CO2, koolstof(IV)oksied, koolsuurgas) Swaar, kleurlose gas wat 'n produk is van aërobiese selrespirasie.
koolstofmonoksied (carbon monoxide, CO) (CO) Kleurlose, reuklose, giftige gas verkry deur die onvolledige oksidasie van koolstof.
koolstoftetrachloried (carbon tetrachloride, CCl4) (CCl4) 'n Helder, kleurlose, vlugtige vloeistof.
koors (fever) <sien pireksie>
koorsblaar (cold sore) Swelsel, veral op die lippe, veroorsaak o.a. deur hitte, wrywing; 'n tipe herpes.
koper (Cu) (copper, Cu) Rooibruin metaal.
kopersulfaat (copper sulphate) (blouvitrioel) Blou, kristallyne vaste stof.
kopivabalsem <sien ook balsemkopiva> Balsem van die kopivaboom, word gebruik as medisyne.
kopluis (head lice) 'n Soort luis wat veral op die kop voorkom.
kornea (cornea) (horingvlies) Voorste, deursigtige, effens gebuigde, buitenste vlies om die oogbal.
koronêre stent (coronary stent) 'n Kateter met 'n ballonnetjie en gaasbuis wat in 'n verstopte aar ingedruk word. Die ballon word dan opgeblaas om die stent te laat rek en dit verhoed dat die aar vernou.
koronêre trombose (coronary thrombosis) (koronêre verstopping) 'n Toestand waar een van die slagaartjies wat die hart van bloed voorsien deur 'n bloedklont verstop raak.
kortikale motoriese afasie (cortical motor aphasia) Moeilike artikulasie met gevolglike vertraagde spraak, gewoonlik geassosieer met skryfdefekte en begripsbelemmering.
kortikale sensoriese afasie (cortical sensory aphasia) Moeilike begrip van gesproke en geskrewe woorde, gewoonlik geassosieer met parafrasie, paragrammasie en perseverasie en/of defekte van ander verstandelike prosesse.
kortikotropien (corticotropin) <sien adrenokortikotrofiese hormoon>
koue abses (cold abscess) 'n Abses wat min tekens van inflammasie toon, gewoonlik 'n tuberkuleuse abses.
kramp (cramp) 'n Pynlike spiersametrekking.
kraniale senuwee (cranial nerve) (harsingsenuwee) Enigeen van die twaalf pare senuwees wat die skedel deur die foramina verlaat.
kranium (cranium, skull) (breinkas, kopbeen, skedel) Vergroeide bene van die kop wat die brein omsluit.
kroniese moegheid sindroom (chronic fatigue syndrome) <sien ook jappiegriep of KMS> 'n Siekte met 'n verskeidenheid simptome waarvan moegheid en uitputting soms prominent is.
kubieke sentimeter (cubic centimetre, cm3) (cm3) 'n Eenheid van volume - een kubieke sentimeter is gelyk aan een milliliter.
kunsmatige inseminasie (artificial insemination) Die kunsmatige inplanting van semen in die vroulike organisme.
kuret (curette) <sien ook kurettering> 'n Lepel- of lusvormige instrument waarmee weefsel weggeskraap word.
kurettering (curettage, curage) (skraping, vlakreiniging) 'n Skraping van 'n holte en verwydering van die weefsel dmv 'n lepelvormige instrument.