Om die keuse te maak om in 'n vreemde land te bly, beteken jy moet vrede maak dat jou kind uiteindelik 'n ander taal as jy gaan praat. Photo courtesy James Chapman
Baie van sy maats wie se ouers uit lande soos Frankryk, Japan, Swede en China kom, kry ekstra onderrig in hulle moedertaal. Dit verg dissipline, want die klasse vind meestal na skool plaas, en die onderrig behels dikwels lang ure, onvanpas tye (laat op 'n Vrydagaand, enigiemand?) en baie ekstra huiswerk. Van hierdie vriende gaan eendag terugkeer na hulle tuislande, so die opofferings maak sin. Vir ander is dit 'n imperatief. Photo courtesy txvalues
Ander lande se regerings maak ook ruim finansiële bydraes om hul land se moedertaalonderrig in die buiteland te ondersteun. Toe die Sweedse ma my ernstig vra: "Would your government not pay for an Afrikaans school over here?" het ek net gelag. Selfs al sou my regering dit miskien vir Afrikaans doen—ek twyfel sterk—wat van die 10 ander nasionale tale? So dis prakties en ideologies onmoontlik. My seun sal nooit vergeet waar hy vandaan kom nie. Terwyl hy gepotty train het, het hy kwansuis gereeld uitgeroep:
As onderwyser het ek al baie beleef in die drie lande waar ek onderwys gegee het: Suid-Afrika, Engeland en Skotland. (Tegnies is Skotland deel van Brittanje, maar in praktyk heelwat anders). Onderwys en onderrig is op 'n basiese vlak orals dieselfde, en dis kulture wat die verskil maak, eerder as tegnieke, leerplanne ensovoorts. Iemand het my wel op 'n interessante ding gewys: in Brittanje vertrou mense die staat met gesondheidsdienste, maar nie die onderwys, en in VSA is dit andersom. Mense hier stuur hul kinders staatskole toe maar vertrou nie die staatgesubsidiëerde gesondheidsorg nie. Weet nie hoe dit tans in SA gaan nie, maar toe ek laas daar was, was ons meer soos die Amerikaners as die Britte. Meeste van my vriende in Suida Afrika stuur deesdae hulle kinders na privaatskole, behalwe as jy naby 'n fancy staatskool bly. (En daarvoor moet ook ruim betaal word, as ek reg verstaan). In Engeland was dit 'n 'postcode lottery' wat skole betref, en moet jy baie opdok om óf in die regte area to woon, óf om plek in privaatskool te kry. Skotland is bekend vir sy privaatskole, alhoewel ek geen probleem ondervind in die staatskole nie. Sommige was beter as ander, maar almal is oor die algemeen goed. Hier in CA hang dit ook grootliks van waar jy bly af. Ons bly aan die noordekant van ons straat, in 'n goeie (onbeskostigbaar-om-in-te-koop) buurt, maar die laerskool in ons zone is baie 'swak' - volgens die webwerf Greatschools wat elke skool volgens 'n puntestelsel gradeer. Skole word oor dieselfde kam geskeer, naamlik die API toetsuitslae: "The API reflects year-over-year schools performance based on STAR test score results", en ons laerskooltjie kry 'n skamele drie uit tien. Vir díe area is dit 'n skande, maar na 'n bietjie rondsnuffel kom ek die volgende agter:
Daar breek 'n oomblik in elke immigrant se lewe aan wat jy besef: NOU is jy tuis in 'n ander land. My oomblik het saam met twee raccoons oor die heining aangesluip. My man roep my een aand opgewonde vanuit die kombuis, en eers wil ek hom ignoreer want ek's seker hy's weer opgewonde oor Android se nuwe sagteware of iets dergeliks. Maar die keer is dit legitiem: buite ons agterdeur snuffel twee raccoons! Regte, egte, pegte raccoons (wasbere?!) met dik swart-en-wit pelse en pote wat soos handjies lyk. Hiert so wasbeer
Hulle het om die oop kombuisdeur gesnuif agter die katkos aan, en my katte was teen daardie tyd goed vies vir die ongenooide indringers. Ons het kos vir hulle gegee en fluisterend-opgewonde gekyk hoe hulle dit girts-girts opvreet, bedrewe met die klein pootjies.
'n Happie asseblief?
Dit was so opwindend dat ons summier fotos vir al ons vriende en bure hier gestuur het, en hulle reaksie was min-of-meer: 'eeeeeeuuuugh!' Blykbaar is wasbere 'n pes en moet mens hul ten alle koste nie voer nie. As hulle jou as kosverskaffers 'aanneem', sal hul skynbaar weldra jou huis oorneem op soek na peuselhappies. Soos in 'search and destroy'. En die pels wemel van luise, vlooie, hondsdolheid, austerity measures en ander pestilensies. Vir ons was dit 'n GROOT oomblik, want so iets sou ons nooit in SA sien nie (wel slange, ape, reuse spinnekoppe en akkedisse). En ook nie in Skotland nie (tuiste van eekhorinkies, swart voëls, soms 'n krimpvarkie). Maar 'n raccoon IS Amerika, en hulle het my behoorlik lekker laat kry.
Hoe dit ruik en ander dinge
Die gematigde klimaat en plantegroei herinner sterk aan Suid Afrika. Ons het in 'n waas hier geland na 'n lang vlug en spanningsvolle drie maande van regmaak, inpak, afsluit en afskeid. Ek kan so goed onthou hoe ek na prentjies van woonstelle en huise hier gekyk het, en my kop probeer oortuig dis waarheen ons regtig trek. Maar toe ons land was dit besonders om die bloekombome te sien; hier net so pes soos in SA. 'n Welkome pes. Dis verder nou Lente en die tuine is vol reuke van die huis: perskebloeisels, rose en so meer. En stinkgoggas, wanneer laas het ek 'n stinkgogga gesien! My gunsteling die tyd van die jaar vir jasmyn, en bloeisels. Dit is nou die seisoen wat bome vol belofte van komende vrugte raak. Baie mense laat egter hul vrugte vergaan, dis erg om verby 'n boom te stap wat kreun van lemoene/pruime/suurlemoene/loquats. Toe ek jonk was, het ek en my broer gereeld gaan perskes steel by ons buurman. Hier sal ek dit nie waag nie - te bang vir al die gewere.
'n Suurlemoenboom in ons straat
Die nuwe wêreld
Ons bly nou al amper 'n jaar lank in Kalifornieë. My agtervolgers sal weet dat ons vanuit Skotland getrek het. Ons het nie agter groener gras aangetrek nie, want 'n groener omgewing as Skotland kan sekerlik nie bestaan nie. Maar die fertilizer - in ons geval visas - het skaars geraak en aangesien my man se werk ons 'n onweerstaanbare aanbod gemaak het, het ons nie weerstaan nie en pad gevat. Eintlik het ons terug na die son getrek. En noudat ek uit daardie bedompige, klam en grou plek ontsnap het, mag ek erken dat ek die son ontsettend gemis het. My kind het al geleer om elke dag te skree: 'Kyk mamma, SON!' omdat ek dit heeltyd aan hom uitwys. Dis anders hier, meer as enigiets wat ek voorheen teegekom het. Op soveel subtiele maniere is die Verenigde Koningkryk bekend aan 'n Suid Afrikaner: die kos, die opvoedkundige stelsel, die godsdiens, die humorsin. Die skok van die nuwe wêreld, of Big Country aka Bill Bryson, gaan 'n lang tyd vat om te verwerk en te verwoord. Selfs Bill Bryson, gebore in Amerika, se boek is in VSA onder die titel I'm a Stranger Here Myself uitgegee- ek kon dit nie beter gestel het nie.