Cronje, Barend Jacobus – Gemeentegeskiedenisargief
Cronje, Barend Jacobus
Barend JacobusCronje is op 24 Augustus1922 op Edenburg in die Suid-Vrystaat gebore en is op 29 Oktober 1922 in die ou kerkgebou met sy kenmerkende kliptoring op Edenburg gedoop. Ds. PSZ (oom Pietie) Coetzee, die leraar op Edenburg, se bediening het ‘n sterk invloed op Bennie en ander jongmense op die dorp en in die distrik gehad. Sy ouers, Barend JacobusCronje en Rachel Jacoba van der Merwe, het ‘n leeftyd lank op die plaas Cyferfontein in die distrik geboer en was tot met hulle dood steunpilare in die kerk. Hulle is in ‘n konsentrasiekamp tydens die Anglo-Boereoorlog onder ‘n boom getroud en kon oorleef omdat oupa Van der Merwe, wat vyf plase besit het, met die uitbreek van die oorlog geld gegee het wat in hulle klere se some vasgewerk is en waarmee hulle kos kon koop.
Bennie het aan die Hoërskool Edenburg gematrikuleer nadat hy in standerd 8 bekeer is en besluit het om predikant te word. Hy het aan die destydse Universiteitskollege op die Bult gestudeer, in Vishuis gewoon en die BA(Admissie) graad behaal. Dit het hom in 1943 na Stellenbosch geneem, waar hy aan die Teologiese Seminarium gestudeer het. Einde 1946 is hy as proponent gelegitimeer. Op 16Augusus1947 is hy as 24-jarige met handoplegging ontvang en van sy roeping, en hy het van 1959 tot 1961 aan die Teologiese Seminarium op Stellenbosch gestudeer. Dit was besondere jare in sy geestelike vorming. Hy was klasleier, het in die redaksie van Polumnia gedien en was ook later die redakteur. In die tyd was sy boesemvriend Jan Steyn, ‘n oudonderwyser wat vroeg gesterf het as leraar van die NG Gemeente Wepener in die Suidoos-Vrystaat.
In 1961 het Izak prakties in die NG Gemeente Noorder-Paarl (Toringkerk) gedoen, sowel as in die geskiedkundige NG Gemeente Franschhoek. Intussen is Sakkie in 1961 met Rina Visser, ‘n maatskaplike werker van die Paarl, getroud. Hulle het twee seuns, Louis en Jacques. IL de Villiers se hunkering na ‘n dogter is gestil deur Cherie Golding, ‘n grootmaakkind van ‘n vriendin wat soos ‘n eie dogter geword het.
Aan die einde van 1962 is proponent IL de Villiers in die NG Moederkerk op Stellenbosch gelegitimeer. Hierna het hy tydelik in die NG Strooidakkerk in die Paarl en die NG Gemeente Riversdal in die Suid-Kaap uitgehelp. Proponent Izak het bekend geword in die streek en is in 1963 met handoplegging ontvang en bevestig in die NG Gemeente Albertinia, waar hy en Rina hulle merk as predikantspaar gemaak het. Dit was wonderlike jare in die gemeente.
In 1968 het ds. Izak de Villiers predikant van die NG Gemeente Vandermerwe op Bonnievale geword. In die tyd het hy ook verder gestudeer en het sy eerste digbundel, Leitourgos, verskyn.
Daarna, in 1973, is hy in die NG Gemeente Constantia in die Kaap bevestig en hy het gereeld oor die radio begin optree. Hy was sewe jaar lank voorsitter van die Ring van Wynberg en
het ‘n sportrubriek in Die Burger onder die skuilnaam Anton de Waal behartig. In 1976 het Izak ‘n agterblad rubriek vir Sarie begin skryf, in samewerking met Audrey Blignault. ‘n Jaar later het hy gereeld op TV begin optree. In 1978 het hy as ‘n Ussalep-student na Chicago in die VSA vertrek. Terselfdertyd het hy die 101 gesang berymings vir die nuwe Psalm- en Gesangboek, ‘n kosbare erfenis vir die nageslag, voltooi.
In 1980 was hy ‘n stigter strusteelid van die Chris Burger-fonds vir beseerde rugbyspelers, hy het in die Raad van Kruik gedien en was voorsitter van die Raad van die Otto du Plessis-opleidingskollege vir verpleegkundiges. In 1982 het hy sy 47ste en laaste beroep as leraar van die NG Gemeente Constantia ontvang.
In 1984 het hy ‘n aanstelling as redakteur van Sarie aanvaar, ‘n nuwe uitdaging wat hy met groot sukses aangepak het en wat groot innerlike vervu1ling gebring het. In sy dienstyd is rekordsirkulasiesyfers behaal. (Interessant dat sy vrou, Rina, in die tyd in die hoofredaksie van Rooi Rose gewerk het!)
In 1989 het Izak direkteur van die Nasionale Media raad geword en sy mening is wyd gerespekteer. Al het hy die aktiewe bediening vaarwel toegeroep, het Izak de Villiers in die harte van mense steeds ‘n dominee in die redakteur stoel gebly. Intussen het hy ook gehelp met gemeentewerk in Milnerton (Sonnekus) en hy het sy skryfwerk voortgesit. Oor die jare heen het hy as digter en skrywer verskeie gesogte pryse gewen, maar hy het altyd nederig gebly.
Izak de Villiers het vriend en vyand verbaas toe hy in 1991 die redakteur van die Sondagkoerant Rapport geword en bevestig in die NG Gemeente Grootrivier duskant Upington. Sy geliefde ds. PSZ Coetzee het die bevestigingsrede gelewer. Op 17 Desember 1946 is Bennie met Isabella Stoffelina Roux getroud, maar sy het hom op 10 Desember 1985 ontval. Uit die huwelik is drie kinders gebore: Issie, Bennie en Tikkie. Ds. Bennie het in 1988 met Ella Kotze getrou, wat hom getrou versorg het tot met sy heengaan.
Ds. Bennie Cronje is as leraar van die volgende NG gemeentes bevestig: Brandvlei in Boesmanland (1951); Ashton in die Breëriviervallei (1956); en Bloemfontein-Oos (1961); Op 24 April 1963 is hy in die Moedergemeente Brandfort bevestig en op 7 Mei 1966 in die nuwe gemeente Universitas as studenteleraar. Sondagaande het hy studente genooi vir tee, en hulle moes ‘n register teken en hulle huisadresse verskaf, want hierna het mevrou Cronje aan hulle ouers poskaarte geskryf om te sê dit gaan goed met hulle kinders. In 1972 het ds. BJ Cronje ‘n beroep aanvaar na die NG Gemeente Jagersfontein en in 1976 na die NG Gemeente Rouxville, waar hy op 27 Augustus1982 emeritaat aanvaar het.
Na hulle vertrek uit Rouxville het hulle ‘n tyd lank op Natures Valley gewoon, tot met hulle verhuising na Huis van der Horst, ‘n aftreeoord in Aliwal-Noord. In 1988 het hulle na Bloemfontein getrek en in die Bayswater sorgsentrum gewoon. Hierdie dienskneg van die Koning is op 10 Februarie 2009 in die geseënde ouderdom van 86 jaar oorlede. Oor hom skryf die bestuurder, mev. Leoni le Roux: “Hy het ‘n ongelooflike sin vir humor gehad en het nooit gekla nie. Hy het nooit ‘n lelike woord oor iemand gesê nie.”
Ds. Bennie Cronje was ‘n geliefde en geëerde leraar, iemand met integriteit en besondere toewyding aan sy roeping. Hy is op 13 Februarie 2009 vanuit die NG Gemeente Edenburg begrawe. Die diens is waargeneem deur ds. Willie Cloete, vriend en emeritusleraar op Edenburg.