Sesde Sondag van Koninkrykstyd - Missio
Sesde Sondag van Koninkrykstyd
Die oorhoofse tema gedurende Koninkrykstyd is groei met groen as die liturgiese kleur. Die keuse vir 'n groei area kan vir die erediens gemaak word. Die deurlopende boodskap van hierdie Sondag se tekste is: Omarm (embrace) broosheid, swakhede en teleurstellings.
Jesus as die Profeet word nie in sy eie land geken nie (Mark 6:1-13);
Die weerbarstige volk moet eie mag afstaan en na God se Woord luister (Eseg 2:1-5);
Hou oë op die hand van die Here gerig (Ps 123);
Paulus omarm doring in sy vlees (2 Kor 12:2-10).
Esegiël 2:1-5 – Die Here stuur Esegiël na Israel
2 Die stem het vir my gesê: "Mens, staan regop, Ek wil met jou praat."
2Terwyl Hy met my praat, kom die Gees in my en laat my regop staan. Ek het die stem met my hoor praat. 3Hy het vir my gesê: "Mens, Ek stuur jou na die Israeliete toe, 'n opstandige nasie wat teen My in opstand gekom het. Hulle en hulle voorvaders het hulle teen My verset tot op hierdie dag toe. 4Dit is moedswillige en hardkoppige mense na wie toe Ek jou stuur. Jy moet vir hulle sê wat Ek, die Here God, sê, 5of hulle luister of nie, want hulle is 'n weerbarstige volk, maar hulle sal agterkom dat daar 'n profeet tussen hulle is.
Psalm 123 – Ons oë is op die Here gevestig, want Hy sal ons bewaar
123 'n Pelgrimslied.
2Soos die oë van 'n slaaf
soos die oë van 'n slavin
3Ontferm U oor ons, Here,
ontferm U oor ons,
want ons het meer as genoeg veragting
4meer as genoeg spot
van oormoedige mense,
2 Korintiërs 12:2-10 – Paulus ontvang die versekering dat God se genade vir hom genoeg is.
6 Jesus het daarvandaan weggegaan. Hy het in die dorp gekom waar Hy grootgeword het, en sy dissipels was saam met Hom. 2En toe die sabbatdag aanbreek, het Hy die mense in die sinagoge begin leer. Baie het na Hom geluister en is deur sy woorde aangegryp. Hulle het vir mekaar gesê: "Waar kom hy aan al hierdie dinge, en watter besondere gawe van wysheid het hy dat daar sulke kragtige dade deur sy hande plaasvind? 3Is hy dan nie 'n timmerman, 'n seun van Maria en die broer van Jakobus, Joses, Judas en Simon nie? En is dit dan nie sy susters wat hier by ons woon nie?"
4Jesus sê toe vir hulle: "'n Profeet word oral erken behalwe in die plek waar hy grootgeword het, en in sy familiekring en sy gesin."
5Hy kon daar geen enkele wonderwerk doen nie, behalwe dat Hy sy hande op 'n paar siekes gelê en hulle gesond gemaak het. 6Hy was verbaas oor die ongeloof van die mense.
7Jesus het die twaalf nader geroep en hulle twee-twee begin uitstuur. Hy het aan hulle mag oor onrein geeste gegee. 8Verder het Hy hulle bevel gegee om niks vir die pad saam te vat nie, net 'n kierie—geen kos, geen reissak, geen geld in die beursie nie. 9Hulle moes wel skoene aantrek maar nie nog 'n kledingstuk saamvat nie. 10Daarby het Hy vir hulle gesê: "Waar julle in 'n plek kom en in 'n huis ontvang word, bly daar totdat julle van die plek af weggaan. 11En as 'n plek julle nie wil ontvang en die mense nie na julle luister nie, gaan dan daarvandaan weg en skud selfs die stof onderaan julle voete af as aanklag teen hulle."
Ons teksgedeelte val dus in die tweede deel van Markus, net ná die genesingsverhaal van die vrou wat aan bloedvloeiing gely het, en die opwekkingsverhaal van die dogtertjie van Jaïrus.
Die verhaal in Matteus en Lukas
Die toegespitste aandag aan die dissipels begin met hierdie opdrag in alle erns. Dit is treffend hoe Jesus "die twaalf" twee-twee uitstuur. Dit bly die normale patroon van enige werk vir die Here, om dit in gemeenskap met ander te doen. Dit is ook merkwaardig dat hulle nie in detail voorsiening moet maak vir die werk nie, maar afhanklik moes wees van die ontvangs deur mense op die plekke waar hulle sou gaan. Mense wat hulle nie ontvang nie, word ook doodgewoon verlaat om uit te kom by dié wat hulle nodig het. En dié mense kom tot bekering, mense met bose geeste ontvang bevryding en siekes word gesond gemaak. Interessant dat hulle met olie gesalf word, soos ons later ook by Jakobus 5:14 sal lees.
Dit is ook merkwaardig hoe hierdie verhaal vertel word in die konteks van Herodes wat Johannes die Doper onthoof het. Dit vorm die agtergrond van Herodes (Antipas – seun van Herodes die Grote wat 'n kwart van sy pa se ryk regeer het) se verwondering oor Jesus. Sy tweestryd oor Johannes word oorwoeker deur sy onbedagte belofte aan sy dogter (Salome), en hy moet haar gee wat sy vra: Johannes se kop op 'n skinkbord. Daarmee kom die lesers agter dat dissipelskap altyd 'n prys vra. Soos Johannes vir sy dissipelskap met sy lewe geboet het, sou Jesus dit ook doen. En dié lot sou ook menige van hierdie dissipelkring tref. Dit laat 'n mens besef dat jy regtig seker moet maak die Here stuur jou, sodat jou offer vir God se saak gegee word.
Stof van die voete afskud
Dit is 'n baie bekende gebruik van die Jode om die stof van hulle voete af te skud as hulle van 'n heidense gebied af weer in Israel teruggekom het. Daarmee sê hulle eintlik publiek dat die land waarvandaan hulle kom heidens is.
Dit beteken dat Jesus eintlik, met dié opdrag aan sy dissipels, 'n boodskap gee aan die Jode, wat hulle en Hom verwerp, dat hulle heidens is. Dit staan letterlik as 'n getuienis (NAV – aanklag) teen hulle. Nogal 'n skerp oordeel! Maar die doel is om dié wat Sy boodskap nie aanvaar nie onder geen illusie te laat dat hulle dit op eie verantwoordelikheid verwerp.
'n Mens moet ook nie die ironie hiervan mis nie – Nasaret het Hom so pas verwerp en dra dus ook dieselfde oordeel as die ander dorpe en huise wat Hom verwerp. Paulus sou in Korinte dieselfde doen, die stof van sy klere afskud, en aan die Jode wat sy boodskap verwerp die volgende toevoeg: "As julle verlore gaan, is dit julle eie skuld. Ek aanvaar nie die verantwoordelikheid daarvoor nie" (Hand 18:6).
Maar onthou, Paulus kom eers na 'n lang bedieningstyd by die punt uit dat hy die Jode as 'n groep verlaat om verder onder die heidene te werk. Hy werk net hierna wel nog 'n keer in Efese in die sinagoge, maar op sy derde sendingreis wil dit voorkom asof hy nie meer sinagoges besoek nie.
Matteus vertel ook die verhaal van die onthoofding van Johannes die Doper meer uitgebreid en bly by die feite van die verhaal soos Markus dit vertel het.
Lukas verkort die verhaal tot 'n enkele paar sinne.
Lied 159 "God is hier teenwoordig vs 1, 3"
Aan die gemeente van God in ……………………………………….. en aan almal wat aan die Here behoort…..
(2 Korintiërs 1:1-2)
Lied 251 "Salig die wat arm voor God is 1,2,3"
In aansluiting by die deurlopende boodskap van hierdie Sondag se tekste, naamlik "Omarm (embrace) broosheid, swakhede en teleurstellings" word die Wet aanbeveel as spieël waarin mense hulle broosheid voor die lewende God kan ontdek.
Eksodus 20 (Die Boodskap)
Lied 278 "Hoor ons bid o Heer 1 (herhaal 2 keer)"
23Almal het gesondig, en het nie deel aan die heerlikheid van God nie, 24maar hulle word, sonder dat hulle dit verdien, op grond van sy genade vrygespreek vanweë die verlossing deur Jesus Christus. 25–26Hom het God gegee as offer wat deur sy bloed versoening bewerk het vir dié wat glo. Hierdeur het God getoon wat sy vryspraak behels: Hy het die sondes wat Hy voorheen in sy verdraagsaamheid tydelik ongestraf laat bly het, vergewe. Maar Hy het ook getoon wat sy vryspraak in die teenswoordige tyd behels: Hy oordeel regverdig deurdat Hy elkeen vryspreek wat in Jesus glo. (Romeine 3:23-25)
Lied 191 "Grote God ons bring U eer 1,2,3"en/of
1. Wie sal Hy stuur
Wie is gevul met Sy Heilige vuur
Wie kan Hy vertrou
Wie sal Sy Naam hoog hou
Stuur my , stuur my, stuur my, stuur my
Onbeskaamd sal ek staan
Onbeskaamd vir Sy Naam
Ek sal my nie skaam vir Jesus nie
Onbeskaamd sal ek gaan
Onbeskaamd sal ek sing
Kom reinig my hart en my mond
Dat my woorde lewe spreek
Kom reinig my gedagtes
Dat wat ek doen
My onbeskaamd laat staan voor U
2. Hy wil ons vul met sy heilige vuur
Hy wil ons vertrou
Ons sal sy naam hoog hou
Stuur ons , stuur ons, stuur ons, stuur ons
Ons leef u liefde in 'n wêreld wat uitroep
en/of 176 "Halleluja, U is Koning vs 1"
Fokus op die uitdaging van dissipelskap. Jesus stuur ons twee-twee uit. Dit is belangriker om gehoorsaam te wees as sterk. God sorg vir die uitkoms.
Verduidelik vir die kinders wie George Washington was en vertel dan die storie:
(foto van Wikimedia commons)
Sluit steeds aan by die dorpie wat nie na Jesus wou luister nie, maar gebruik die verhaal van City of Ember.
Te midde van 'n verwoestende oorlog, bou die "Bouers" 'n ondergrondse stad. Hulle stem saam dat mense na 200 jaar weer met redelike veiligheid bo die grond sal kan leef. Hulle plaas geheime instruksies in 'n houer en gee dit vir die burgemeester van die ondergrondse stad. Mettertyd lê die houer vergete in 'n stoorkamer. Toe dit dus oopgaan, weet niemand daarvan nie.
Lina en Doon vind die houer. Hulle besef dat die ondergrondse stad se krag besig is om op te raak en dat mense moet terugkeer boontoe. Niemand wil na hulle luister nie, want hulle is nie belangrik genoeg nie. Tussen teenstand, gevaar en terugslae deur, ontsnap hulle egter uit die stad uit en kry dit reg om 'n boodskap terug te stuur. Jy kan die fliek se voorskou hier aflaai.
(Enige storie wat gaan oor iemand na wie niemand anders wil luister nie, sal goed werk. Dink bv. aan iets soos "Chicken Little". City of Ember word hier gekies, omdat dit nie 'n fout uit die karakters se verlede is wat maak dat niemand na hulle wil luister nie.)
Mense kan hulle nogal misreken. Luister hierna:
"Ek dink daar is wêreldwyd 'n mark vir ongeveer vyf rekenaars"- Thomas Watson, voorsitter van IBM, 1943
Daar is geen rede waarom enigiemand 'n rekenaar in hul huis sal wil hê nie" – Ken Olsen, President van Digital Equipment Corporation, 1977
"Ek is net bly dit gaan Clark Gable wees wat met modder op sy gesig eindig, en nie Gary Cooper nie" – Gary Cooper oor sy besluit om nie die hoofrol in Gone with the wind te aanvaar nie
"Boor vir olie? Jy bedoel kom ons boor 'n gat in die grond om olie te vind? Jy is gek!" – 'n Boormaatskappy wat Edwin Drake in 1859 gevra het om hom te help boor vir olie
"640k rekenaargeheue behoort genoeg te wees vir enigiemand" – Bill Gates, 1981.
In Markus 6 kom Jesus by die dorp waar hy grootgeword het. Teen hierdie tyd het die mense van Nasaret al gehoor van al die wonderwerke wat Jesus in Kapernaum en omgewing verrig het. Op die sabbatdag begin hy die mense in die sinagoge leer, waar hulle aangegryp word deur sy woorde. Hulle praat oor die kragtige dade wat deur sy hande plaasvind en die wysheid waaroor Hy beskik.
Tog wil die mense niks van Hom weet nie. Hoewel hulle iets spesiaals in Jesus se woord gehoor het, het sy woorde hulle eerder afgestoot as aangetrek. "Hy is 'n timmerman," sê hulle. Moontlik is gedink dat iemand wat handewerk gedoen het nie wonderwerke kan verrig nie. Verder word hy as die seun van Maria geïdentifiseer. Deur Jesus aan sy ma eerder as sy pa te verbind, mag 'n neerhalende manier wees om na sy "buite-egtelike" geboorte te verwys. Hulle ken ook sy broers. Daar kan nie iets spesiaals wees aan so 'n welbekende gesinnetjie nie.
Hierdie weerstand teen Jesus lei daartoe dat Hy geen betekenisvolle wonderwerk daar doen nie. Verbaas oor die ongeloof van die mense, sê Jesus: "'n Profeet word oral herken behalwe in die plek waar hy grootgeword het, en in sy familiekring en sy gesin." (4)
Die mense van Jesus se tuisdorp het gedink hulle weet wie Hy is: Hy is 'n timmerman, 'n seun van Maria en die broer van Jakobus, Joses, Judas en Simon. Daarom verstaan hulle nie waar Hy sy krag en wysheid vandaan kry nie. Dit is hulle kennis van Jesus wat hulle daarvan weerhou om Hom regtig te ken en sy invloed te ondervind. Hulle kon nie begryp dat God deur so 'n eenvoudige mens kon werk nie. Die mense wou daarom niks van Hom weet nie. Hulle het hulle vir Hom geskaam. Dit is die eerste keer wat Jesus ervaar dat Hy deur gewone Joodse mense verwerp word.
Verblind deur familiariteit
Nasaret se mense was verblind deur familiariteit. Hulle het gedink hulle weet alles van Jesus. Hulle het so vasgekyk teen hulle kennis van die opgroeiende klein seuntjie en sy familie, dat hulle nie God se aanwesigheid en God se werk in Jesus kon herken nie. Hulle kon nie ruimte maak vir die feit dat hulle dalk nie alles van Jesus weet nie, dat hulle Jesus nog nie volledig kleingekry het nie.
As gevolg van hierdie geslotenheid kon Jesus nie eintlik wonderwerke verrig nie. Sy wonderwerke was die teken van God se werk deur Hom. Dit was konkrete tekens dat God se vrede, genesing, geregtigheid en vreugde in Jesus werklikheid word. Nasaret is geslote hiervoor.
Die verhouding tussen geloof en wonderwerke is kompleks. Daar is baie voorbeelde van wonderwerke in die evangelies wat plaasvind sonder dat geloof oënskynlik 'n rol speel, of vermeld word. Tog vind daar twee wonderwerke net voor hierdie gedeelte plaas waarin geloof wel 'n rol speel (5:21-43). Aan die vrou wat aan bloedvloeiing gely het, word gesê: "Dogter, jou geloof het jou gered" (5:34). Jaïrus wie se dogtertjie gesterf het, hoor: "Moet jou nie ontstel nie. Bly maar net glo!" (5:36).
'n Geslote gemeenskap
Hier in Nasaret maak die gemeenskap se kollektiewe ongeloof hulle geslote vir die werk van God. Die geestelike klimaat van 'n gemeenskap, die verwagting wat mense het, hulle openheid vir die krag van God wat deur Jesus aan die werk is, sal uit die aard van die saak 'n groot rol speel in wat God se krag in daardie gemeenskap kan doen. Ons ongeloof maak God nie kragteloos nie, maar wanneer dit oorheersend is in 'n gemeenskap is die temperende effek daarvan op die kragtige dade van God vir daardie tyd en plek duidelik en tragies. Daarna het Hy by die dorpies in die omtrek rondgegaan en die mense daar geleer (6b). Hy aanvaar die verwerping van die mense, gaan van hulle af weg om sy bediening elders te gaan voortsit.
Ons gemeente as Nasaret
Gelowiges moet Nasaret se houding teenoor Jesus met selfondersoek bedink. Dit kan wees dat ons só bekend is met Jesus dat ons dink ons weet presies wie Hy is, en wat ons van Hom kan verwag. Ons hou van Jesus, en sy woorde raak ons, maar ons het Jesus onder die knie. Ons het Hom uitgesorteer en weet wat ons van Hom kan verwag.
Dalk verwag ons net van Jesus om ons eendag hemel toe te vat as ons sterf. Of ons sien Jesus net as 'n besondere leermeester, maar nie as die Seun van God nie. Of Jesus is vir ons die Seun van God, maar nie die lewende Heerser en Koning van ons lewe nie. Ons het Jesus nodig om ons verhouding met God te herstel, maar Jesus moenie lol met die manier hoe ons elke dag lewe nie.
Jesus is op dun ys as Hy wil inmeng in die manier waarop ek my geld hanteer, my politiek bedryf, my gesin benader, of my medemens uitsorteer.
Watter selfondersoek en watter bekering het ons nodig om werklik ontvanklik te wees vir die volle koningskap, volle verlossing en volle genesing wat Jesus bring? Wat moet ons ophou doen? Wat moet ons begin doen?
Jesus besoek altyddeur plekke
Regdeur die evangelies is Jesus besig om plekke te besoek. Sy besoek aan Nasaret verloop rampspoedig. Tog gaan Jesus daarmee voort. Trouens, onmiddellik na Nasaret gaan Hy steeds by die dorpies in die omtrek rond en leer die mense.
Jesus intensiveer hierdie patroon deur sy dissipels daarna twee-twee uit te stuur na dorpies en plekke. Hierdie instruksies kom ook in die ander evangelies voor. Die dissipels gaan, volgens Lukas, voor Jesus uit na elke dorpie en plekkie waar Hy wil kom. Trouens, in Lukas 9 word die twaalf uitgestuur, en hulle getal word in Lukas 10 vermenigvuldig deur 72 ander ook uitgestuur word.
Opvallend genoeg maak Jesus sy dissipels weerloos in hierdie gestuurde proses. Hulle kry geestelike mag om bose geeste uit te dryf en mense gesond te maak (wonderwerke), maar terselfdertyd mag hulle nie kos, reissakke of beursies saamvat nie.
Mens sou dink dat weerstand teen Jesus se boodskap met kragtige dade begroet moes word en dat die dissipels genoeg mag sou kry om weerstand uit die pad te vee. Wanneer mense die boodskap verwerp, sou mens verwag, moes die dissipels in staat wees om die weerstand kragtig af te breek en mense tot bekering te lei.
Niks daarvan nie. Net soos Jesus sy eie mense in Nasaret nie dwing om te glo nie, sou die dissipels ook niemand met krag en mag kon dwing nie. Die evangelie werk nie so nie. Die evangelie kan net suksesvol gedeel word wanneer dit vanuit 'n posisie van swakheid en onmag geskied.
Daarby gee Jesus altyd 'n strategie van onttrekking as daar nie geloof is nie. "Skud die stof van julle voete af." (11) Die evangelie werk nooit met dwang nie.
Hulle het toe gaan verkondig dat die mense hulle moet bekeer. Daarby het hulle baie bose geeste uitgedrywe en baie siekes met olie gesalf en gesond gemaak (12-13). Iemand wat bose geeste kon uitdrywe, siekes kon gesond maak en dooies kon opwek, is as gesant van God aanvaar. Die dissipels het gegaan waarheen Jesus hulle gestuur en gedoen wat Jesus hulle beveel het. Hulle het groot dinge met die mag wat Jesus vir hulle gegee het, gedoen. Hulle moes Hom gaan verteenwoordig. Gewone mense, vissermanne. Geeneen was 'n professionele godsdienstige nie.
Ons gemeente as gestuurdes
Ons het hierbo aan onsself as mense gedink wat Jesus ontvang. Ons het nagedink oor ons eie openheid teenoor Jesus.
Die stuur-opdrag aan die dissipels leer ons om onsself ook as Jesus se gestuurdes te sien. Hierdie proses van stuur gaan voort. Jesus stuur ons steeds as't ware voor Hom uit na elke plek waar Hy deur ons wil kom.
Dit is lewensveranderend om aan jouself te dink as iemand wat deur Jesus na ander gestuur word. Die uitdaging is om jou hele lewe as die lewe van 'n gestuurde te sien. Wanner jy motor bestuur, brandstof ingooi, saam met ander werk, rugby kyk, skoolgaan, studeer, inkopies doen, by die kasregister betaal, hare sny – wat ook al – is jy 'n gestuurde van die Here.
Mens kan deur die manier waarop jy glimlag, ander motoriste hanteer, diens lewer of ontvang, van en met ander praat, die draer van die genesing en vrede van die Here wees. Of nie.
Natuurlik sal ander soms maar min van jou verwag. Hulle ken jou en jou streke. Hulle ken jou familie. Dalk is jy tussen mense saam met wie jy grootgeword het. Ander kan jou dalk as 'n teiken sien om uit te buit, of as 'n blote dit of dat van wie hulle nie veel verwag nie.
Laat dit so wees. Mense sal geslote wees vir jou boodskap en jou handelinge. Maar nie altyd nie. Daar sal die verrassende oomblikke wees waar mense die Here se genade en genesing, waarvan jy 'n draer is, met ope arms sal omhels.