Beskermde SA-bome maak dalk plek vir Chinese projek  ‘n Kremetartboom. (Foto: LekkeSlaap) Meer as 109 000 bome, waaronder talle beskermende kremetart- en maroelabome, kan dalk in die slag bly as die beplande Energie- en Metallurgiese Spesiale Ekonomiese Sone (EMSEZ) in Limpopo gevestig gaan word. Dit blyk uit die finale omgewingsimpakstudie deur Delta Built Environmental Consultants, wat verlede maand uitgereik is. Delta se kliënt is Limpopo se Agentskap vir Ekonomiese Ontwikkeling maar die projek spruit voort uit ŉ bilaterale nywerheidsooreenkoms tussen Suid-Afrika en China. China beoog om dié massiewe ontwikkeling van 8 000 hektaar tussen Musina en Makhado teen 2024 te voltooi. Die EMSEZ-projek is deur die nasionale regering goedgekeur en sal voorkeur-belastingtoegewings en voorregte ontvang om buitelandse beleggings aan te moedig. Dit sluit bedrywe soos ferrochroom-, ferromangaan-, staal- en sementfabrieke in sowel as ŉ 3 300 MW steenkoolkragstasie wat teen ŉ beraamde R247,8 miljard opgerig sal word. Om dit te laat gebeur sal derduisende bome, waarvan 5 670 kremetart- en 55 934 maroelabome afgekap moet word. Die kremetart is ŉ ikoniese, Afrika-savanna-boomspesie met ŉ lang leeftyd en wat as ŉ bron van voedsel, vesel en medisyne bekend is in die gebiede waar hulle groei. Kremetartprodukte word al honderde jare regoor Afrika verhandel en die poeier en olie wat uit die vrugte verkry word, word regoor die wêreld verkoop. Dit kan egter tot 200 jaar neem voor ŉ kremetartboom sy eerste groenbruin fluweelagtige peulvormige vrug lewer. Dr. Sarah Venter van die Baobab-stigting het onlangs in die media gesê dat bome deel van die Venda-kultuur is en selfs as heilig beskou word. “Die geestelike betekenis wat die bome inhou sal ondermyn word en ek kan nie glo dat die Venda-mense, wat die kulturele bewaarders van hierdie landskap is, sulke onheil sal verdra nie.” ‘n Maroelaboom. (Foto: Brett Hilton-Batber/Krugerpark) Die verwydering van die bome sal volgens Venter ook ŉ groot impak op die oorblywende omgewing hê omdat diere staatmaak op die bome en die mikrohabitat rondom hulle. “Die landskap se estetiese waarde, veral met betrekking tot toerisme, sal ook geknou word en hoewel die moontlikheid bestaan dat van die bome elders hervestig kan word, sal dit professioneel gedoen moet word en daar sal ten minste ŉ vyfjaarplan gereed moet wees om na die verskuifde bome om te sien.” Inwoners van die streek en belangegroepe is reeds geruime tyd in opstand teen die projek en kommentators op die Facebook-groep, Save our Limpopo Valley Environment (Solve), draai lankal nie meer doekies om oor hoe hulle oor die voorgenome ontwikkeling voel nie. Die beplande boomsloping was eenvoudig die laaste strooi. Wally Schultz skryf onder meer: “Ons moet saamstaan om hierdie ontwikkeling te stop. Ons sal nie geboelie of gebulldozed” word nie.” Makoma Lekalakala van Earthlife Africa sê in sy kommentaar: “Ons het ŉ verpligting om nie ons Limpopo-vallei en hierdie gebied deur gierigheid te laat vernietig nie.” Die Limpopo-regering het die projek intussen tydelik gestop. In ŉ skrywe aan Delta sê die provinsie se departement van ekonomiese ontwikkeling, omgewingsake en toerisme prontuit dat die impakstudie-verslag onvolledig is en dat meer inligting benodig word om ŉ ingeligte besluit te kan neem. Die omgewingskonsultante is ook aangesê om hul kliënt in te lig dat die projek nie kan afskop voordat die uitstaande kwessies aandag gekry het nie. Die departement het verder versoek dat ŉ lewensvatbare alternatiewe terrein gevind word en dat die openbare deelnameproses weer moet plaasvind om voorsiening te maak vir die inwoners wat die streek se inheemse tale praat.