My ongewone herdenking van Leonardo da Vinci se sterfdag – KragDag Gemeenskap
Vroeg in hierdie jaar het die skrywer vir sy jaarlikse mediese ondersoek gegaan. Bloedtoetsuitslae het aangedui dat daar 'n verhoging in die Prostaatspesifieke Antigeen (PSA)-telling was. Hierdie toets is daarna opgevolg met die meer spesifieke vrye PSA-toets wat toe op 'n 80% moontlikheid vir 'n kwaadaardigheid gedui het. Dit het beteken dat dit uroloog toe was met my. Na 'n inwendige ondersoek is ek vir 'n biopsie geboek wat onder narkose gedoen is. Die uitslag van die biopsie het wel op die teenwoordigheid van kanker gedui, maar volgens die Gleason-telling was die kanker baie gelokaliseer en nog goed gedifferensieer, dit wil sê nog nie agressief nie. Hiervolgens is 'n radikale prostatektomie, sonder limfnodeverwydering, aanbeveel. Die prosedure sou met die Da Vinci-chirurgiestelsel uitgevoer word. Min het ek op daardie stadium, toe ek die teaterafspraak gemaak het, besef dat die teaterafspraak, op dag en maand, 500 jaar na die sterfdag van Leonard da Vinci was.
Leonardo di ser Piero Da Vinci is op 15 April 1452 gebore en is oorlede op 2 Mei 1519. 'n Veelkundige wat 'n beduidende bydrae gelewer het op gebiede van skilderkuns, beeldhoukuns, argitektuur, uitvinding, wetenskap, musiek, wiskunde, ingenieurswese, letterkunde, anatomie, geologie, sterrekunde, plantkunde, die skryfkuns, geskiedenis en ook kartografie. Veral sy bydrae op die gebied van die menslike anatomie en robotika het die Amerikaanse maatskappy, Intuitive Surgical, geïnspireer om hulle chirurgiese robotstelsel na hierdie bekende baanbreker van die Renaissance-tydperk te vernoem. Alhoewel daar soms na die stelsel as 'n robot verwys word, is dit streng gesproke nie 'n robot nie, omdat dit nie outonoom of op sy eie kan optree nie. Dit staan altyd onder die beheer van 'n operateur – die chirurg. Alle besluite rondom die aksies wat uitgevoer moet word, word deur die chirurg self geneem.
Die Da Vinci chirurgiestelsel het vanuit die laparoskopie onstaan. 'n Laparoskoop is 'n mediese instrument waarmee organe in die buik of bekkenruimte van 'n pasiënt bekyk word en waarmee klein-skaal chirurgie beoefen word. Dié prosedure, ook genoem sleutelgatchirurgie, word deur klein insnydings (0,5cm tot 1,5cm) in die buikwand gedoen.
Omdat die behoefte ontstaan het om meer ingewikkelde en moeiliker operasies te doen, met steeds die benadering van minimale ingryping tydens die chirurgiese prosedure, is uitbreidings op die tradisionele laparoskoop voorsien. Die konsep van die Da Vinci chirurgiestelsel het ontstaan deur antwoorde op die volgende vrae te gee:
Wat as die laparoskoop vanuit 'n vaste en stabiele verwysingspunt beheer word?
Wat as 'n elektro-meganiese koppelvlak tussen die laparoskoop en die chirurg geskep word ten einde motoriese funksie uit te voer sonder dat die chirurg in direkte kontak met die pasiënt is?
Wat as dieptesig of 3D-visie, inplaas van 2D-sig, moontlik gemaak word?
Wat as meganiese gewrigte aan die laparoskoop voorsien word ten einde in 'n groter repertoire van handposisies en -aksies te voorsien?
Wat van om veelvuldige chirurgiese instrumente te voorsien wat in kombinasie met die laparoskoop gebruik word?
So is die Da Vinci-chirurgiestelsel tot stand gebring wat aangewend kan word om onder ander prostatektomie's, hartklepherstellings en ginekologiese prosedures uit te voer. In die jaar 2000 is die stelsel deur die Amerikaanse FDA (Food and Drug Administration) goedgekeur vir chirurgiese prosedures. Die aanwending van die Da Vinci chirurgiestelsel stelsel word in die volgende video getoon:
Uit bogenoemde video kan gesien word dat die Da Vinci chirurgiestelsel fisies uit 'n operateurskonsole en 'n prosedure-uitvoeringsmeganisme bestaan wat langs die operasietafel geposisioneer is. Normaalweg is die operateurskonsole in dieselfde vertrek as die pasiënt gesetel. Die prosedure-uitvoeringsmeganisme bestaan uit 4 robotarms wat interaktief funksioneer en vanaf die konsole beheer word. Een robotarm is geallokeer om die endoskoop te rig wat sig binne-in die liggaaam moontlik maak. Die ander 3 robotarms word aangewend om werktuie te hanteer asook om voorwerpe vas te hou. Werktuie sluit in skalpels, skêre, Bovies ('n elektro-chirurgiese instrument) asook meganiese kloue. Die chirurg beheer die robotarms asook die werktuie vanaf die operateurskonsole. Beeldinligting van die teiken-anatomie van die pasiënt, verkry van die endoskoop, word ná die nodige seinprosessering, as 'n hoë resolusie 3D-beeld aan die chirurg, maar ook ander betrokkenes vertoon. Die konsole is ergonomies geoptimeer ten einde effektiewe en gemaklike beheer op handkontroles te bewerkstellig.
Die robotarms het gewrigte wat ontwerp is om 'n groter reikwydte van beweging te bewerkstellig as wat vir die normale menslike hand moontlik is. Die video hiernaas toon hoe steke in 'n druiwekorrel geplaas word deur 'n glasvles se opening.
Verder word beweging-skalering moontlik gemaak wat groot willekeurige beweging van die chirurg se hand na klein en beperkte bewegings op die robotarm te transleer. Bewing op die menslike hand word sodoende verminder en handbewings word geïnterpreteer en verfyn. Terselfdertyd word verskeie veilgheidsmeganismes ingebou wat, soos gemeet teenoor tradisionele operasies, die moontlikheid van menslike foute verminder en verklein.
Die Da Vinci chirurgiestelsel maak dit dus moontlik om chirurgiewerk deur 'n klein insnyding binne in die liggaam te doen met die volgende voordele vanuit die chirurg se perspektief:
Beter sig en visie word op die teiken-anatomie gegee.
Handvaardigheid en behendigheid in die uitvoering van die chirurgiese prosedure word verhoog.
Die vermoë word geskep om met groter akkuraatheid en stabiliteit te opereer.
Werk word vanuit 'n ergonomies-vriendelike omgewing gedoen.
Vir die pasiënt beteken dit minimum weefselskade omdat daar 'n kleiner ingreep is, minder pyn, minder kans vir wondontsteking, minder bloedverlies en 'n spoediger herstel. Kortom, 'n chirurgiese prosedure met 'n laer risiko.
Ek moet sê dat ek werklik doodsbenoud was om die operasie te ondergaan. Weens 'n vereiste tydsverloop van minstens 6 weke tussen die biopsie en die operasie het ek 7 weke gehad om my daarop voor te berei. Vroeg die oggend van 2 Mei het ek by die Urologiese Hospitaal in Pretoria aangemeld. Na evaluasie deur my vriendelike en simpatieke narkotiseur is ek by die teater ingestoot. 'n Binneaarse drup is in my hand geplaas en verdowing is by wyse van 'n epidurale blok toegedien. Ek veronderstel dat 'n gewone narkose ook toegedien is, want ek het van niks verder geweet nie. Ongeveer 2 ure later het ek bygekom. Ek was tóé reeds genoeg by om te onthou dat ek 'n verpleegster gevra het hoe laat dit is. Daar was geen pyn waarvan ek bewus was nie.
Die res van die eerste dag is ek saam met 2 ander pasiënte in 'n hoësorg saal versorg en gemoniteer. Na verdere twee dae in 'n algemene saal is ek ontslaan. My wonde het bestaan uit 6 klein snitte waarvan een gebruik is om wondvog te dreineer. Behalwe vir die ongemak van 'n kateter het ek absoluut minimum pyn ondervind.
Agt dae na die operasie het ek weer die uroloog besoek waartydens die kateter en die wondhegkramme verwyder is. Die histologieverslag van die verwyderde orgaan is ook bespreek. Hiervolgens, was kankerselle nie teenwoordig in kritiese areas wat geïdentifiseer is as invalgebiede na die res van die liggaam nie. Die waarskynlikheid vir verspreiding is genadiglik dus baie klein. 'n Opvolg PSA-bloedtoets moet egter weer na 3 maande gedoen word om te bepaal of die PSA-telling genoegsaam gedaal het.
Ek wil my dank uitspreek teenoor ons Hemelse Vader vir Sy bewaring en bystand tydens die operasie. Terselfdertyd wil ek ook dankie sê aan Dr Dirk Ligthelm en sy span vir die bekwame en kundige wyse waarop die prosedure uitgevoer is. Ook aan die verpleegpersoneel van die hospitaal vir hulle simpatieke en toegewyde sorg tydens my verblyf daar.