PressReader - Nam Wheels: 2017-05-31 - GESKIEDENIS: DKW
Nam Wheels - 2017-05-31 - Front Page - Text Dr Hans Heese Images Var­i­ous sources
In die laat vyftiger­jare en vroeë ses­tigs was daar seker een mo­tor wat al­mal se ver­beeld­ing aange­gryp het; die DKW. As dit nie vir sy uit­stek­ende ver­ton­ings op die ren­baan en in ty­drenne was nie, was dit ten min­ste die half out­ydse bakvorm en dan daardie “put, put, put” klank van die tweesla­gen­jin as hy luier.
Op Union­dale was dit ‘n En­gels­man­on­der­wyser, Mnr Hew­son, wat die eerste geel­groen DKW met ‘n wit kap in 1958 gekoop het; die so­ge­naamde Son­derk­lasse ( Spe­siale Klas). Ds Kotze het kort daarna gevolg met ‘n vaal­grys stasiewa.
Maar daar was ook ‘ n swart vooroor­logse 1936 DKW wat aan Kem­pie be­hoort het en wat hy aan my wou af­s­taan. Die enig­ste rede hoekom ek nie die aan­bod aan­vaar het nie, was om­dat die en­jin in hon­derde stukke was, dat ek nog ‘n skoolseun son­der ‘n bestu­urslisen­sie was en my pa nie die mo­tor op die werf sou duld nie. Agterna is ek bit­ter jam­mer ek het nie maar die aan­bod aan­vaar nie!
Die eerste van die tweeslag, tweesilin­der-en­jin DKW’S uit Zschopau in die Ooste van Duit­s­land, is vanaf Julie in 1933, kort na Hitler se be­wind­soor­name, deur Haak's Garage in Pre­to­ria en Jo­han­nes­burg be­mark.
Waarskyn­lik was alle vo­er­tuie swart – tensy ek iets gemis het. Met skaarste aan staal, en waarskyn­lik ook om gewig te spaar, het hulle ‘n houtraam gehad wat met ‘n kun­sstof oor­ge­trek was. Enkele mod­elle met staal bak­w­erk, asook ‘ n sport- cabri­o­let, bakkie en aflew­er­ingswa, is ook plaaslik be­mark.
Saam met die Adler, wat no­gal baie op die DKW ge­trek het, het hi­erdie twee fab­rikante op groot skaal in SuidAfrika verkoop. Nie­mand min­der as dr DF Malan het in die der­tiger­jare in ‘n brief gemeld dat ve­ral Afrikan­ers graag Duitse mo­tors koop! En hy het beslis DKW’S in gedagte gehad.
Miskien het hi­erdie voor­liefde vir Duitse masjinerie in die An­glo-boere­oor­log be­gin met die Afrikan­ers se be­won­der­ing vir hulle akku­rate en be­troubare Mausergewere. Wie weet?
Kort op die hakke van die DKW het die du­ur­der mod­elle van die Auto Union groep gevolg; die baie du­ur­der Audi, Horch en Wan­derer mod­elle. Dit is die sames­melt­ing van die vier maatskap­pye wat aan Audi vandag sy vier in­eengevlegde ringe as logo ver­skaf het. Teen hulle hoë pryse het hulle egter nooit gewild geword nie en het die meeste Suid-afrikan­ers wat geld gehad het, in Fords en Chevs belê. Onder die kleiner mo­tors het die DKW egter kon­ing gekraai.
“...pro­duk­sie van die gewilde Oos-duitser was in 1949 in Suid-afrika voort­ge­sit ”
In 1934 het die tra­di­sioneel Gen­eral Mo­tors agentskap, Wil­liams Hunt, die DKW, wat toe teen £245 verkoop was, in die Deutsch- Afrikaner as “der deutsche Volk­swa­gen” (volksmo­tor) gead­ver­teer, lank vo­or­dat daar sprake van ‘n Volk­swa­gen-han­del­snaam was. (Miskien kan Wil­liams Hunt vir die mo­tor­reus nog hof toe neem vir die steel van in­tellek­tuele eien­dom?)
Ook in 1934 het die Suid-afrikaanse regering ‘n han­del­sooreenkoms met die Duit­sers aange­gaan waar­vol­gens feit­lik die hele plaaslike wol­pro­duk­sie aan Duit­s­land gelewer is en hulle in ruil mo­tors, loko­motiewe en vlieg­tuie op spe­siale terme van Duit­s­land kry.
Dit verk­laar die Junkers vlieg­tuie en Hen­schell loko­motiewe wat tot diep in die veer­tiger­jare die staat­mak­ers was van die Departe­ment van Ver­voer. Die wol-vir-mo­tors ooreenkoms het tot prysver­lag­ings van al die Duitse pro­dukte gelei en is die DKW se prys tot £197-10 sjiel­ings ver­laag.
Die prys het tot die uit­breek van die Tweede Wêrel­door­log die­selfde gebly.
Met zero-in­flasie in die prys van “Das Kleine Wun­der,” het die DKW van die mees bekostig­bare mo­tors op die plaaslike mark gebly. En hy kon kringe om die Britse Austins en Mor­risse hard­loop! ‘n Stukkie na-oor­logse geskiedenis van DKW is in­ter­es­sant... dit was op die nip­pertjie dat pro­duk­sie van die gewilde Oos-duitser in 1949 in SuidAfrika voort­ge­sit sou word na­dat die leg­en­dariese baron von Oertzen al die par­tye bymekaar gekry het, maar op die ou einde deur ad­min­is­tratiewe romp­slomp gepootjie is.
Kort hi­erna het pro­duk­sie van die drie-silin­der DKW, wat eint­lik reeds in 1940 as pro­totipe die lig gesien het, in Duit­s­land ( In­gol­stadt en later in Düs­sel­dorf ) her­vat.
Die eerste na-oor­logse, “mod­erne” DKW is deur ‘n Sweedse diplo­maat in die vroeë vyftiger­jare na Suid-afrika ge­bring. Eers in 1954 is plaaslike agente aanges­tel en is die DKW-AUTO Union- reeks deur Mercedes- Benz agente ver­sprei.
On­gelukkig het die han­del­snaam in die vroeg-ses­tiger­jare verd­wyn na­dat Volk­swa­gen die Auto Union/ DKW afdel­ing oor­ge­neem het.
Saam met die DKW sedan­mo­tors, was daar ook die kombi-tipe bussies en bakkies en die 4x4 Jeep-tipe vo­er­tuig, die Dk­w­munga, plaaslik be­mark. Klaar­blyk­lik het die DKW in­vo­erders daarop staat­ge­maak dat die SuidAfrikaanse Leër, soos die pas­ges­tigte Duitse Bun­deswehr, die Munga as ‘n ver­vang­ing van Willys Jeeps en Land Rovers sou oor­weeg.
Dit het natu­ur­lik nie gebeur nie.
Ek het as kind die rye en rye olyf­groen DKW Jeeps in die Port El­iz­a­beth-hawe sien staan.
Hulle het in die plek van buite­bande sulke hout­blokkies om die vel­lings gehad en is met plaaslike / SuidAfrikaanse bande toegerus as deel van die nuwe in­houd­pro­gram van die destydse regering.
Hoewel enige DKW nou beslis al ‘n ver­samel­stuk is, is dit ve­ral die vooroor­logse mod­elle wat die snare roer.
Die skaars cabri­o­let van Hen­drik Ver­wo­erd van Pre­to­ria, oom van die bek­ende mo­tor­jo­er­nalis met die­selfde naam, is een van hi­erdie spe­siale klein­ode wat on­langs tot sy volle glo­rie her­bou is.
Mag hy nog lank loop en vreugde gee aan sy eien­aar!