Mond of bek in biologie, soms formeel die Latynse cavum oris genoem, verwys na die opening waardeur baie diere kos en vloeistowwe inneem en geluide maak. Dit lê aan die bokant van die spysverteringskanaal, en word aan die buitekant deur die lippe afgesluit en aan die binnekant deur die farinks, net bo die slukderm. Dit bevat in baie gewerweldes ook die tong en tande.
Die mond verleen toegang tot die spysverteringskanaal en die bou is by die funksie aangepas. Die meeste siektes van die mondslymvlies, die tong en die speekselkliere word deur infeksies veroorsaak.
Die mond is die deel van die skedel wat toegang tot die spysverteringskanaal verleen. Aan die voorkant word die mond deur die lippe begrens, aan die 2 sykante deur die wange, terwyl die bokant deur die verhemelte gevorm word. Die mondvloer word geheel en al deur die mondvloerspiere in beslag geneem. Aan die agterkant is 'n groot opening na die keelholte: die isthmus faucium.
Dit is aan die buitekant met vel bedek en aan die binnekant met wangslymvlies. Tussen die vel en die spier is 'n laag onderhuidse bindweefsel, terwyl daar onder die slymvlies 'n soortgelyke lagie weefsel, die submucosa, geleë is. Binne die bindweefsel lagies loop bloedvate en senuwees, en soms ook groepe spiere. Tydens die kouproses word die wang deur die trompetspiere styf teen die tande vasgedruk. Dit voorkom dat die wang raak gebyt word en bring mee dat die kos teen die tande gedruk word.
Die lippe is op dieselfde wyse as die wange saamgestel. Die lippe word gevorm deur 'n kringspier, die musculus orbicularis oris. Hierdie spier sluit die lippe en maak dit moontlik om te fluit deur die lippe te tuit. Die lippe is rooier as die vel omdat die epiteel hier geen horinglaag bevat nie.
Die bindweefsel lagie wat hier geleë is, bevat 'n groot aantal bloedvate en gee 'n rooi skynsel. Rondom die gebit is die kake bedek met 'n laag stewige bindweefsel, wat op sy beurt weer met slymvlies, die tandvleis (gingiva) bedek is. Aan die binnekant van die kaak gaan die tandvleis weer oor in die slymvlies van die mondvloer en van die monddak. Onder die slymvlies van die mondvloer lê die ondertongse speekselklier en die afvoerbuise van die onderkaakse speekselklier.
Stomatitis ulcerosa (stomatitis van Plaut- Vincent) het veral vroeër voorgekom. Dit is 'n ontsteking van die tandvleis wat swere laat ontstaan en wat veroorsaak word deur besmetting met bakterieë wat onder swak higiëniese toestande maklik deur middel van eetgerei versprei kan word. Besmetting met die fungus Candida albicans kan sproei veroorsaak. Dit is 'n pynlike stomatitis wat met 'n wit aanpaksel op die mondslymvlies gepaard gaan.
Dit kan dikwels ook deur plaaslike faktore veroorsaak word, soos byvoorbeeld die dra van 'n kunsgebit wat sleg pas. By stomatitis kom daar ook dikwels ontsteking van die tong (glossitis) voor. 'n Rooi tong wat glad is vanweë 'n afplatting van die papille, kan voorkom weens ŉ gebrek aan yster of bepaalde vitamiene. Wanneer die onderoorse speekselklier ontsteek is (parotitis), is die klier pynlik en geswel. Parotitis word meestal deur die pampoentjievirus veroorsaak, maar soms het dit ook 'n bakteriële oorsaak.
Vir pampoentjies is daar geen doeltreffende behandeling bekend nie, terwyl bakteriële parotitis met antibiotika teengewerk kan word. By ontsteking in die mond kan oormatige speekselafskeiding (speekselvloei) ervaar word. 'n Pasiënt met 'n maagseer wat baie pyn het. skei dikwels oormatige speeksel af. Dit kan as 'n natuurlike beskerming beskou word aangesien die speeksel sterk alkalies is, en wanneer dit ingesluk word, het dit ŉ neutraliserende uitwerking op die maagsuur.
Wanneer 'n droë mond (xerostomie) vanweë verminderde speekselafskeiding ervaar word, word dit meestal deur uitdroging van die liggaam as gevolg van byvoorbeeld koors veroorsaak. Soms kom ŉ degenerasie van speekselkliere voor. Wanneer daar ook 'n vermindering in traanafskeiding en gewrigsprobleme is, word gepraat van Sjogren se sindroom. Daar word aanvaar dat dit 'n outoïmmuunsiekte is waardeur die afweerstelsel van die liggaam teen sommige weefsels van die liggaam self optree.