Improvisasie teater, dikwels ook bekend as provisasie of prov', is 'n vorm van teater, dikwels komedie, wat die meeste van of alles onbeplan en spontaan uitgevoer word: spontane skepping deur die kunstenaars. In sy suiwerste vorm is die dialoog, aksie, storie en die karakters gesamentlik geskep deur die spelers soos die improvisasie ontvou in die huidige tyd, sonder die gebruik van 'n voorbereide, geskrewe teks.
Improvisasie tegnieke word dikwels op groot skaal gebruik in drama programme om akteurs op te lei vir die verhoog, film en televisie en kan 'n belangrike deel wees van die repetisie proses. Die vaardighede en prosesse van improvisasie kan egter ook buite die konteks van die uitvoerende kunste gebruik word - Toegepaste Improvisasie. Dit word in klaskamers gebruik as 'n opvoedkundige hulpmiddel en in besighede as 'n manier om kommunikasie-vaardighede, kreatiewe probleemoplossing en ondersteunende spanwerk vermoëns wat gebruik word deur improvisasie, ensemble spelers, te ontwikkel. Dit word soms gebruik in psigoterapie as 'n hulpmiddel om insig te verkry in 'n persoon se gedagtes, gevoelens en verhoudings.
Improvisasie teater laat dikwels 'n interaktiewe verhouding met die gehoor toe. Improv groepe vra dikwels die gehoor vir voorstelle as 'n bron van inspirasie, 'n manier om die gehoor betrokke te kry en as 'n manier om te bewys dat die teks nie geskryf is nie. Dit is soms daarop gemik om die meesters van die kuns, wie se optredes so gedetailleerd vir kykers kan voorkom dat kykers kan vermoed dat die tonele beplan is.Vir die geïmproviseerde tonele om suksesvol te wees, moet die betrokke improviseerders saamwerk om die parameters en aksie van die tonele te bepaal in 'n proses van gesamentlike skepping. Met elke gesproke woord of aksie in die toneel, maak 'n improviseerder 'n offer, bedoelende dat hy of sy die element van die realiteit in die toneel definieër. Dit mag insluit om 'n ander karakter 'n naam te gee, 'n verhouding of area te identifiseer of om mimiek te gebruik om die fisiese omgewing te definieër. Hierdie aktiwiteite staan ook bekend as endowment. Dit is die verantwoordelikheid van die ander improviseerders om aanbod te aanvaar van mede-kunstenaars; om dit nie te doen nie, staan ook bekend as blokkering, negation, of denial, wat gewoonlik die ontwikkeling van 'n verhoed. Sommige kunstenaars mag doelbewus blokkeer (of om weg te breek van 'n karakter) vir komiese effek - dit staan bekend as gagging - maar oor die algemeen verhoed dit die toneel om te vorder word met afkeur aanskou deur baie improviseerders. 'n Aanbod wat aanvaar is word gewoonlik vergesel deur 'n nuwe aanbod, dikwels deur voort te bou op 'n vorige een; improviseerders verwys na dié proses as "Ja, en..." en word beskou as die hoeksteen van die improvisasie tegniek. Elke nuwe brokkie inligting wat bygevoeg word, help die improviseerders om hul karakters te verfyn en versnel die aksie van die toneel. Die " Ja, en..." reël is van toepassing op 'n vroeër stadium in die toneel, aangesien dit in dié fase is dat 'n "basis (of gedeelde) realiteit" vasgestel word om later geherdefinieër te word deur "as (dit is waar), toe (wat anders kan ook waar wees)" wat die toneel beweeg van toneel na komedie, soos verduidelik in die 2013 handleiding deur die Upright Citizens Brigade members. Die onvoorgeskrewe natuur van improv impliseer ook geen voorafgestelde kennis oor die props wat in die toneel gebruik kan word. Improv maatskappye mag 'n aantal toegangbare props gebruik wat beskikbaar is op kort kennisgewing, maar baie improviseerders vermy props en is ten gunste van die oneindige moontlikhede beskikbaar deur mimiek. In improv staan dit algemeen bekend as 'space object work' of 'space work', nie 'mimiek' nie en die props en areas geskep deur die tegniek, as 'space objects' geskep deur of 'space substance,' ontwikkel as 'n tegniek deur Viola Spolin. Soos met alle improv aanbiedinge, word improviseerders aangemoedig om geldigheid en deurlopendheid van die verbeeldingsomgewing gedefinieër deur hulself en hul mede-kunstenaars, te respekteer; dit beteken byvoorbeeld om nie deur die tafel te loop of "wonderbaarlik" 'n paar koeëlwonde van 'n improviseerder se vuurwapen oorleef nie.
Bykomend tot die vir-wins-teater geselskappe, is daar baie kollege-gebaseerde improv groepe in die Verenigde State van Amerika en regoor die wêreld.
In Europa is die spesiale bydrae tot die teater van die abstrakte, die realiteit, die irrasionele en die onderbewussyn deel van die stadium tradisie vir eeue. Vanaf die 1990's af is 'n groeiende aantal van die Europese Improv groepe ingestel om spesifiek die moontlikhede wat aangebied word te verken, deur die gebruik van die abstrakte in geïmproviseerde opvoering, insluitend dans, beweging, klank, musiek, masker werk, beligting en so aan. Hierdie groepe is nie geïnteresseerd in komedie nie, as 'n tegniek of as 'n effek, maar eerder in die uitbreiding van die improv genre so te inkorporeer tegnieke en benaderings wat lank reeds 'n wettige deel van die Europese teater.
In 1975 het Jonathan Fox die Playback Theatre gestig, 'n vorm van geïmproviseerde gemeenskap teater wat dikwels nie komies is nie en stories herspeel soos gedeel deur lede van die gehoor.
Hoe Om'n Beter Improvisator, 'n opstel deur Daniel Grys Goldstein wat lê'n grondslag vir improvisasie.
Improvisasie: die Oorspronklike Oorlewing Instrument, 'n opstel deur Brad Fortier skakel evolusie van die mensdom met die etiek van improvisasie.