Maar dis anders as jou kat saam in die tuin kom speel. Of as jy ’n troukaartjie in die posbus kry. Of die petroljoggie jou ’n nuwe Xhosa-woord leer. Dan was alles die moeite werd.
“Kom, laat ek jou van Alvi’s Drift-wyne vertel terwyl ons ’n teetjie drink,” sou die winkeleienaar, Theo Espost, agter my opduik en my aan die arm aanhits koffiewinkel toe.
“Wat’s tog die haas?” sou hy paai, met al die tyd in die wêreld, en die vroue by die kouevleis-toonbank aanpor om ’n paar repe charcuterie gereed te kry.
Vir hom het ek “Mej. Leefstyl” gebly sedert die dae wat ek Die Burger se Leefstyl-redakteur was en hy ’n bevrore hasie tot my afgryse in my hand gedruk het.
Gekom by wynpraatjies het die gesprek ná ’n tweede en derde rooibos-espresso oorgeloop totdat ek met ’n vars brood, piekels en koue vleis huis toe gestuur is. “Anders kom skil jou gaste my af!”
Dan sou ons by die deur, onder die geur van varkvleis op die rooster, vars blomme en stroopsoet gebak groet, met Theo wat my met ’n laaste proesel bederf.
“Kom kuier môre, toe. Ek kry mooi lammers en daai pragtige vars vis waarvan jy hou. Gaan sê vir jou ma. En wag, jy met ’n oog vir iets moois en ’n liefde vir wyn . . . neem dié huis toe – ’n nuwe Kaapse versnit. Nogal uniek. Kom vertel my wat jy dink.”
Anders as wat sommige dink, het apartheid nie in die vergetelheid verdwyn nie. Inteendeel, dit speel vandag selfs ’n belangriker rol as in enige ander tyd sedert die amptelike opheffing daarvan.
Indien die staat ’n reusesukses was, sou apartheid vandag waarskynlik veel verder terug in die verlede gelê het. Ongelukkig is dit nie so nie. Ondanks die nuwe presidentskap gaan die staat nie binnekort in ’n modelstaat verander nie. Trek dus maar die gordels nog stywer vas. Apartheid gaan vorentoe nog hewige reaksie uitlok.
’n Oorheersende kenmerk van die bestaande gesprek is dat daar – om dit effens geleerd te stel – op ’n “dialektiese” wyse oor apartheid gedink word. Wat word daarmee bedoel?
Kenmerkend van die dialektiese styl van denke is dat die geskiedenis op ’n progressiewe wyse na ’n toekoms beweeg waarin die sogenaamde goeie magte uiteindelik ’n oorwinning oor die bose sal behaal. Vreemd genoeg val so ’n goeie (of selfs utopiese) tydperk dikwels met die hede van die dialektiese denkers saam, so asof hulle op die voorpunte van die geskiedenis staan.
Ek kan kwalik die geskiedenis van my eie familie met behulp van “dialektiese kategorieë” verstaan, wat nog van die ganse geskiedenis van die mensdom.
Bogenoemde opmerkings bring ons by ’n ander styl van denke. Dit kan as die “vergelykende” styl van denke beskryf word.
Ingevolge die vergelykende benadering word in die lees van die geskiedenis eerder van relatiewe kategorieë soos “beter” of “slegter” as absolute kategorieë soos “boos” of “goed” gebruik gemaak. Dit stel ons in staat om die verwikkelde (of ironies-tragiese) aard van die geskiedenis te begryp – dit alles sonder om ’n verskoning te bied vir diegene wat hulle in die geskiedenis aan dinge soos geweld, verdrukking en verkragting skuldig gemaak het.
Uit hierdie vergelykings tree ’n ander beeld op apartheid na vore as die voorstelling dat dit slegs ’n bose verskynsel was. Bykans op elkeen van genoemde kwessies het die apartheidsbewind nie slegter nie, maar beter as die res van Afrika presteer.
As ons dieselfde verwoesting wil voorkom, sal ons denkstyle moet gebruik wat die verwikkelde aard van die geskiedenis behoorlik begryp. Die vergelykende benadering is so ’n benadering.
Ek verwys slegs na een voorbeeld. Dit het betrekking op die Afrikaners wat aan die spits van apartheid gestaan het. Tydens die 20ste eeu het die Afrikaners ’n sentralistiese opvatting van die staat gehuldig (sowel die Unie uit 1910 as die Republiek van 1961 het die mag in die hande van die destydse meerderheid geplaas). Uit ’n vergelykende perspektief is dit ’n vraag waarom Afrikaners uit dié tyd die federatiewe denke elders in die Westerse wêreld afgewys en met ’n sentralistiese denkstyl volhard het.
In vergelyking met die federatiewe staat sou Afrikaners ook ’n beter besef gehad het van die feit dat dit veel beter as die sentrumsoekende staat geskik is om ’n onontsnapbare kenmerk van die land te begryp, naamlik sy gedifferensieerde, veelkantige of verwikkelde aard.
Waarom is die onderskeid tussen bogenoemde denkstyle so belangrik? Omdat die geskiedenis van die afgelope eeue besaai is met die wrakke wat die dialektiese denke in sy verwoestende werking nagelaat het.
Die romanse wat in die vorige seisoen van Boer Soek ’n Vrou ontvou het, was so reg uit ’n storieboek: ’n Skugter skaapboer wat jaar ná jaar gewag het om in te skryf tot hy geweet het hy is reg om iemand in sy lewe te hê, het liefde by ’n petite stadsmeisie gevind.
Daardie boer, wat sy in ’n TV-advertensie vir die gewilde kykNET-werklikheidsreeks gesien het, was Adriaan Geldenhuys.
Maar drie maande gelede het sy sak en pak uit Vredehoek, Kaapstad, na ’n woonstel op die dorpie aan die voet van die Langeberge getrek om naby haar geliefde boer te wees.
“Ek kan nie glo ek het haar so lank in die Kaap laat bly nie,” skerts Adriaan waar ons gesels in die kleurryke sitkamer in die opstal wat hy met sy jonger broer, Divan (26), deel.
Koos en Divan behartig die graanboerdery en Adriaan is die skaapboer. Helene sorg dat daar altyd blomme in die huis is. “En ek het die kombuis ’n bietjie reggepak sodat dit makliker is vir ’n vrou wat help kook,” vertel sy.
Uit ’n kampie agter die huis klink ’n gebulk op. Dis haar troetelkalf, Fransie. “Wanneer ek hier is, maak hy my soggens seweuur wakker.
Hy is eintlik hier om die gras kort te vreet, maar hy doen nie sy job nie,” gesels die voormalige stadsjapie, nou pure plaasvrou.
Toe seisoen 10 van Boer Soek ’n Vrou verlede jaar begin, het Adriaan geweet dié keer is hy reg om in te skryf. Hy het die reeks van die eerste seisoen af jaar ná jaar gevolg.
Helene het Adriaan die eerste keer in Mei verlede jaar in ’n advertensie vir die nuwe seisoen gesien. Sy het daarvan gehou dat hy so passievol oor sy boerdery en Christenskap praat.
Daarom het sy besluit om vir hom te skryf. Hy het van die begin geweet Helene is sy droomvrou, maar wou niks laat blyk nie om al die vroue ’n regverdige kans te gee. Hy wou nie die pret bederf nie, ook nie vir die kykers nie.
Teen die einde van die seisoen, wat in Januarie vanjaar uitgesaai is, was hulle al vyf maande lank ’n paartjie.
Wanneer hulle op die promenade in Seepunt, Kaapstad, gedraf het, moes hulle ’n entjie van mekaar bly. En in winkelsentrums moes hulle hulself keer om nie hande vas te hou nie.
Op 5 Augustus is hulle een jaar saam. Hulle het die mylpaal gevier deur vleis te braai, ’n glasie wyn te drink, en Adriaan het ewe romanties vir Helene rose en ’n kostydskrif gekoop.
“Die lekkerste van my lewe is dat wanneer ek teen vyfuur klaar gewerk het daar nog ’n lewe daarna is,” voeg sy by. “Ek kan Adriaan meer ondersteun.”
Vanoggend hang silwer reëndruppels aan die draadheining om die skaapkraal ná ’n buitjie vroeër. “Elke bietjie help,” sug Adriaan. Die plaas gaan onder ’n sogenaamde “groen droogte” gebuk.
Die groen skynsel op die veld laat dit lyk asof daar baie vir die skape is om te eet, maar die weiding is nie genoeg nie en die skape is nie so vet soos vorige jare nie, verduidelik Adriaan.
“Sy is nes ’n hond,” sê Adriaan. Benji, sy vyfjarige skaaphond, het beter maniere en sit buite en wag om saam met sy baas die merinoskape aan te jaag.
Liefde begin dikwels as ’n vriendskap. En geniet dit, want dit verander jou lewe, wat ook al die uiteinde is.” En wat van mense soos hulle wat voor die einde van die seisoen ’n paartjie word?
“Ons is eintlik bevoorreg,” meen Adriaan. “Ja, ons is ’n voorbeeld van geluk, vrolikheid, ontvlugting en positiwiteit,” sê Helene.
Hulle vul mekaar goed aan: sy die analitiese perfeksionis, en hy die sensitiewe dromer. Maar daar is nog nie sprake van ’n boerebruilof hier op die plaas nie.
Dinge sal uitwerk soos dit moet, voel hulle. Tog wonder ’n mens of dit ’n verskuilde skimp is toe jou oog die woorde op die hoederak by die voordeur vang.
Die 11de seisoen van Boer Soek ’n Vrou word van 18 Oktober af Donderdae om 20:00 op kykNET uitgesaai.