Ordonnansie 50 staan ook in die geskiedskrywing bekend as 'n keerpunt wat die beginsel van nierassige gelykheid gevestig het. Op voetsoolvlak was die werklikheid baie anders. Die meeste Khoi-Khois het bediendes gebly of in groot armoede in 'n krot buite dorp of op 'n sendingstasie gaan woon.
Die blankes het 'n hegter gemeenskap begin vorm. Hoewel 'n groot aantal nog steeds arm was en aan die rand van die gemeenskap as huurders of knegte geby het, was daar 'n toenemende neiging onder plattelandse blankes om hulle self as 'n gemeenskap te beskou waarin hul ras-identiteit meer getel het as die klasseverdelinge in hul geledere. Die staat het in sy verskaffing van onderwys toenemend onderskei op grond van 'n kombinasie van kleur en ras. Lord Charles somerset het vrye openbare skole ingestel om wat hy genoem het"die burgers van die kolonie" te leer lees, skryf, sommige maak en Engels praat. 'n Amptenaar van die Departement van Onderwys het verduidelik dat die term "burgers" mense van Europese afkoms beteken.
Die koloniste het egter nog die ou terminologie gebruik. Ene J.de Villiers het vertel dat hy aan 'n klomp mense gevra het wie sê Hottentotte hulle is. Die antwoord was kortaf: "Dit raak jou nie; ons is net soveel vrye burgers as jy."
Ordonnansie 50 het alle statusonderskeide afgeskaf, maar informeel was sowel die regering as die wit koloniste geneig om alle gekleurde mense saam te gooi as lede van 'n afsonderlike groep en na hulle as die "gekleurde bevolking" verwys. De Zuid-Afrikaan het na ingeboekte slawe en Khoi-Khois as "gekleurden" verwys en regeringsamptenare het dieselfde gedoen. Die term kleurlinge of Kaapse kleurlinge is ook soms gebruik. Daar was 'n groeiende neiging om kleur met armoede te vereenselwig. The South African Commercial Advertiser het 'n frase gebruik soos "the poor or coloured population." Slegs 'n aansienlike groep van vrye gekleurde mense met eindom sou die korrelasie tussen ras, kleur, status en klas kon verbreek, en daarmee die toenemende polarisasie tussen wit mense en gekleurde mense. Daar was egter nie so 'n groep nie.
Selfts tot in 1825 het al die tekens nog daarop gedui dat slawerny 'n permanente instelling in die Kaapse samelewing sou bly. Met 'n lae tarief op Kaapse wyn in die Britse mark het veral die Kaapse wynboere 'n bloeityd beleef. Die groeiende mark het boere aangemoedig om baie kapitaal te belê in slawe, wat hoë pryse betaal het.
Slawerny was nie slegs 'n ekonomiese aangeleentheid nie. Die skielike beeïndiging van slawerny was potensieel 'n groot bedreiging vir die openbare orde en die koloniste se veiligheid. Die onrustigheid daaroor is versterk deur die feit dat die Kaapse koloniste geen politieke verteenwoordigers gehad het wat in 'n parlement hul belange en vrese kon verwoord nie. Wat hulle verder ontstel het, was die feit dat die wetlike posisie van die slaaf met betrekking tot sy meester waarskynlik sterker as in enige ander slawebesittende kolonie was. Die getuienis van 'n slaaf teen sy of haar baas is dikwels deur die hof toegelaat.
Sommige eienaars het gevrees dat hul paternalistiese wêreld in duie stort. Die vrees was nie heeltemal ongegrond nie. 'n Slaaf se lewe was so onuithoubaar dat baie eienaars 'n verskriklike vergelding deur slawe gevrees het; ander was bang vir algemene anargie. Omdat slawe so verspreid van mekaar was, was 'n grootskaalse opstand onwaarskynlik, maar eienaars was oor hul persoonlike veiligheid bekommerd. Kaapstad het 'n polisie-mag van 'n skrale twintig man gehad en 'n bevolking van oor die 20,000. Dit het neergekom op een polisiebeampte per duisend mense in 'n stad wat nie eens straatligte gehad het nie.
In hierdie omstandighede het 'n slaweopstand in 1825 skokgolwe deur die hele kolonie gestuur. Dit het gebeur teen die agtergrond van 'n regulasie van 1823 wat die aantal houe wat aan 'n slaaf toegedien kon word tot 25 beperk het en die werksdag tot tien uur. Op die plaas Houd-den-Bek in die afgeleë Koue Bokkeveld het 'n slaaf genaamd Galant ander slawe op die plaas oorgehaal om saam met hom in opstand te kom. Hy het gesê dat hy gehoor het dat die slawe tussen Kersfees en Nuwejaar vrygestel sou word. As dit nie gebeur nie, moes die base vermoor word. Onder leiding van Galant het die slawe die baas en verskeie van sy familielede vermoor. 'n Kommando het die opstand die nek ingeslaan. In die hofsaak daarna het die regters bevind dat "filantrope en kwaadgesinde mense" die slawe onder die indruk gebring het dat die regering aan hulle kant is.
In die hofsaak het die staatsaanklaer, D. Deneyssen, die skok van slawebesitters verwoord. Hy het dit met die Saint-Domingue-opstand vergelyk en gesê opstand spruit voort uit 'n begeerte "om die wette en gesag van die regering omver te werp, en uit 'n sug na bloedvergieting, oorlog, verwarring en rampsoedige anargie." Hy het nie die moontlikheid oorweeg dat die rebellie ten minste deels 'n sug na vryheid veroorsaak is nie.