Eerste foto van nuwe tongverplasende luisspesieDie nuwe tongverplasende luisspesie. (Foto: Don Marx/Twitter) ŉ Marinebiologiestudent aan die Universiteit van Wes-Kaapland het tydens ŉ hengelekspedisie in Struisbaai die eerste foto van ŉ nuwe spesie tongeverplasende luis geneem. Don Marx het die enorme organisme in ŉ silwervis se mond opgemerk, waarna die foto na prof. Nico Smit van die Departement Dierkunde aan die Noordwes-Universiteit gestuur is wat reeds jare lank sulke spesies bestudeer. Die reusagtige 6,5 cm Ceratothoa springbok-luis is onlangs uit museummateriaal deur Smit en sy kollega, dr. Kerry Hadfield, benoem en beskryf. “Ons het besluit om die luisspesie ŉ naam te gee wat uniek is aan Suid-Afrika en dadelik met ons land vereenselwig kan word. Die Springbok is eie aan ons land en die Springbokke is ŉ indrukwekkende groep mans, net soos hierdie organisme wat massief en uniek is,” sê Smit. Die luis is deel van ŉ groep van 400 spesies wat gespesialiseer is om op visse te leef. Die Ceratothoa springbok is egter verder ontwikkel en voed nie op die bloed van die vis soos ŉ parasiet nie, maar word ŉ uitbreiding van die vis se liggaam. “Die manier waarop die luis vasklou veroorsaak dat die vis se tong afvrot. Dit vervang dus die vis se tong. Die luis se harde eksoskelet laat dit toe om kos na die vis se verhemelte toe te druk, waarna dit ingeneem word. “Die organisme moet in effek in die vis se mond bly vir die vis om te oorleef. As die isopood doodgaan, dan gaan die vis ook dood want dan het hy nie meer ŉ tong nie,” sê Smit. Hierdie luis is die eerste voorbeeld van een organisme wat ŉ liggaamsdeel van ŉ ander een vervang. “Die luis is ook baie uniek aangesien dit as klein larwe binne die vis vervel en in ŉ mannetjie verander. As daar nie reeds ŉ wyfie in die vis is nie, word die mannetjie ŉ wyfie om die spesie se voortbestaan te verseker. Die wyfies word enorm groot sodat sy baie larwes kan produseer. Hulle grootte word eintlik net beperk deur die grootte van die vis se mond.” As daar reeds ŉ wyfie in die vis se mond is, skei sy feromone af sodat die mannetjie nie in ŉ wyfie verander nie. Die twee bly dan saam in die vis se mond, terwyl die wyfie eksponensieel groei en die mannetjie redelik klein bly. “Daar is egter baie wat ons nie van hierdie nuwe spesie weet nie. Hoewel tongverplasende luise nie ŉ nuwe verskynsel is nie, weet ons baie min van die biologie van hierdie spesie asook van sy lewensiklus.”