Kleinplaneet - Wikipedia
Moenie verwar word met dwergplaneet nie.
Ceres soos gesien deur die Hubble-ruimteteleskoop. Die kontras is vergroot om detail op die oppervlak te wys.
Ceres (links onder), die Maan en die Aarde volgens skaal.
’n Kleinplaneet (Engels: minor planet) is ’n astronomiese voorwerp wat in ’n direkte wentelbaan om die Son is en wat nie óf ’n hoofplaneet is óf oorspronklik as ’n komeet geklassifiseer is nie. Kleinplanete kan dwergplanete, asteroïdes, trojane, sentoure, Kuiper-gordel-voorwerpe en ander voorwerpe verder weg as die planeet Neptunus wees. Die eerste kleinplaneet wat ontdek is, was Ceres in 1801 (hoewel dit van sy ontdekking tot in 1851 as ’n ware planeet beskou is). Die wentelbane van meer as 570 000 voorwerpe is reeds aangeteken deur die Minor Planet Center in die VSA.
Die term "kleinplaneet" word sedert die 19de eeu gebruik om hierdie voorwerpe te beskryf. Die term planetoïde is ook gebruik, veral vir groter voorwerpe. Histories was die terme "asteroïde", "kleinplaneet" en "planetoïde" min of meer sinonieme, maar die saak het ingewikkelder geraak nadat talle kleinplanete buite die wentelbaan van Jupiter en veral Neptunus ontdek is wat nie algemeen as asteroïdes beskou is nie. Sommige kleinplanete word dubbel geklassifiseer as komete ook.
Voor 2006 het die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) die term "kleinplaneet" amptelik gebruik. Tydens sy 2006-byeenkoms het die unie kleinplanete en komete herklassifiseer in twee kategorieë: dwergplanete en klein sonnestelsel-liggame. Voorwerpe word dwergplanete genoem as hulle voldoende massa besit vir hul eie swaartekrag om rigiede liggaamskragte te oorwin, sodat dit 'n hidrostatiese ewewigsvorm (amper sferies) aanneem. Alle ander kleinplanete word "klein sonnestelsel-liggame" genoem. Volgens die IAU mag die term kleinplaneet vir laasgenoemde voorwerpe "nog gebruik word, maar in die algemeen word die term 'klein sonnestelsel-liggame' verkies". Vir nommer- en naamdoeleindes word die tradisionele onderskeid tussen kleinplanete en komete steeds gevolg.
Saturnus se maan Mimas is die kleinste liggaam sover bekend wat ’n hidrostatiese ewewigsvorm het (hoewel dit nie ’n dwergplaneet is nie omdat dit nie direk om die Son wentel nie), terwyl die asteroïde Pallas dalk die grootste liggaam is wat nie ’n hidrostatiese ewewigsvorm het nie. Die IAU het tot dusver vyf voorwerpe as dwergplanete geklassifiseer. Hulle is in volgorde van die Son af Ceres, Pluto, Haumea, Makemake en Eris.
2.1 Bronne vir name
2.2 Spesiale reëlings
Honderdduisende kleinplanete is al ontdek in die sonnestelsel – in 2009 teen ’n tempo van 3 000 per maand. Van die meer as 535 000 geregistreerde kleinplanete het 251 651 wentelbane wat bekend genoeg is dat permanente amptelike nommers aan hulle toegeken is. Hiervan het 16 154 amptelike name. Sedert September 2010 is die naamlose kleinplaneet met die laagste no