Reformasie | Diakonos
Soli Deo Gloria – Tot God se eer alleen!
(Weereens ‘n herinnering dat hierdie op ‘n vereenvoudige wyse en in verhaaltrant geskryf is)
En so kom ons verhaal van die vyf solas tot ‘n einde:
Ons word GERED uit GENADE alleen,
deur GELOOF alleen,
in CHRISTUS alleen,
volgens DIE WOORD alleen,
tot EER VAN GOD alleen.
In die geskiedenis van die kerk gebeur daar so elke 500 jaar iets wat die rigting, die toekoms van die kerk vir die volgende 500 jaar bepaal. Rondom die jaar 500 het die kerk magsbehep geraak. Rondom 1004nC het die magsbeheptheid uitgeloop op die split tussen die Oosterse en Westerse kerk. Rondom 1517 was dit die Reformasie. Wat is dit wat vandag gebeur, wat herontdek ons vandag wat die rigting vir die toekoms gaan bepaal?
Dit kan iets verkeerd wees soos die magsbeheptheid van 500nC. Of dit kan die herontdekking van God se eer wees! Hoe weet ons wanneer iets tot God se eer is? Kol 3 gee vir ons die antwoord:
“1Aangesien julle saam met Christus uit die dood opgewek is, moet julle strewe na die dinge daarbo waar Christus is, waar Hy aan die regterhand van God sit. 2 Rig julle gedagtes op die dinge wat daarbo is, nie op die dinge wat op die aarde is nie, 3 want julle het gesterwe, en julle lewe is saam met Christus verborge in God. 17En wat julle ook al sê of doen, sê en doen dit alles in die Naam van die Here Jesus en dank God die Vader deur Hom.”
Dis maklik om te praat oor God se eer, dis maklik om te sê ek wil volgens God se wil leef. Dis maklik om te sê ek wil alles in Jesus se naam doen en God in alles dank. HOE kom ek egter daarby uit?
Kolossense se plan om daarby uit te kom is om ons gedagtes te rig op die dinge wat daarbo is. Dit klink egter nog steeds vaag, tot ons gaan kyk na die oorspronklike woorde wat Paulus geskryf het. Paulus sê ons moet “phroneo”, letterlik om jou brein, jou gedagtes, te OEFEN. Daar is die ou gesegde dat wat die hart van vol is loop die mond van oor.
Die Chinese het ‘n spreekword wat as volg lui: Wees versigtig met jou gedagtes, want gedagtes word woorde. Wees versigtig met jou woorde, want woorde word dade. Wees versigtig met jou dade, want dade word gewoontes. Wees versigtig met jou gewoontes, want jou gewoontes word jou karakter, wie jy is.
So, waarop jy fokus, dit is wat jy word. Die tweede deel wat Paulus sê is dat ons fokus, ons in oefening, moet wees op die “dinge daarbo”. En wat is daarbo, of eerder by Paulus, WIE is daarbo? Soos vers 1 sê, dit is Christus.
So met ‘n lang omhaal van woorde kom sê Paulus ons moet oefen om Christus raak te sien, oefen om Hom in alles te sien, oefen om die negatiewe wat rondom ons gebeur mis te kyk om sodoende al meer vir Hom te sien. DAN sal wat ons ook al sê of doen in die Naam van Christus tot eer van God strek!
En HOE sien ons Christus raak, hoe OEFEN ons?…. Dit sal jy in jou eie lewe en omstandighede moet uitwerk!
Sleutelwoorde: Jesus, Paulus, Reformasie, soli deo gloria
Sola Scriptura – Die Woord alleen!
Besit jy ‘n Bybel? Is dit belangrik om een te mag besit? Luister wat sê Jesus self in die Bergrede (Matt 5:17): “Moenie dink Ek het gekom om die Wet of die Profete af te skaf nie. Ek het nie gekom om af te skaf nie, maar om te vervul.” Daarom dat Paulus later kon skryf (2 Tim 3:16-17): “Die hele Skrif is deur God geïnspireer en nuttig vir onderrig, weerlegging, teregwysing, en opvoeding om God se wil te gehoorsaam sodat die mens wat aan God behoort bekwaam kan wees, ten volle toegerus vir elke goeie taak.”
500 jaar gelede sou dit nie so gewees het nie. Daar was Bybels in kerke op die kansels, gewoonlik met ‘n ketting aan die kansel vasgesluit! Daar was natuurlik Bybels in kloosters en konings en van die adellikes het Bybels gehad. Maar nie veel meer as dit nie! Gewone mense sou beslis nie ‘n Bybel gehad het nie!
Dan was die enigste weergawe wat tot mense se beskikkings was die Latynse Vulgaat wat in 380nC verskyn het. Teen 1500nC was dit regtig net geleerde mense en sommige van die adelikes wat nog Latyn kon verstaan, meestal ook maar baie gebrekkig!
Tog het die Heilige Gees juis hierdie Latynse weergawe gebruik om Luther te laat besef dat die antwoord op die probleme van sy tyd in die Bybel gelê het. Hierdie antwoorde moes egter aan meer as net geleerdes beskikbaar gestel word! So begin Luther om die Bybel in Duits te vertaal. Die Nuwe Testament is vroeg reeds gereed, in 1522. Om seker te maak hy vertaal in verstaanbare taal besoek Luther markpleine en dorpies om te hoor hoe die mense Duits praat!
Die kerk van sy tyd was natuurlik glad nie gelukkig daarmee dat die Bybel in almal se taal beskikbaar gestel word nie! Verder het Luther nie maar net die ou Latynse Bybel in Duits vertaal nie, hy het direk uit die Grieks, Hebreeus en Aramees vertaal. So het hy die voorbeeld gestel vir omtrent alle vertalings wat daarna gevolg het!
En daar het BAIE gevolg, en vandag nog word die Bybel weer en weer vertaal! Hoekom?
Hoekom is daar byvoorbeeld meer as 900 vertalings van die NT in Engels alleen? Om dit te verstaan moet ons verstaan wat gebeur het met die oorspronklike tekste. Luther het ‘n Hollander genaamd Erasmus se Griekse Bybel gebruik as basis vir sy vertaling, die sogenaamde “Textus Receptus”. Hierdie Griekse Bybel is baie vinnig saamgestel want voor dit was daar net los Griekse tekste beskikbaar. Intussen is meer en meer ouer tekste ontdek.
Vandag het ons oor die 5000 manuskripte van die Griekse Nuwe Testament, waarvan die oorgrote meerderheid in die laaste 150 jaar ontdek is. Sommige van hierdie manuskripte kom uit die 2de en 3de eeue na Christus. Teenoor dit moet ons onthou dat Erasmus slegs een weergawe van die Evangelies en een van Handelinge en Paulus se briewe gehad het. Hierdie manuskripte het uit die 12de eeu nC gekom!
Met die ontdekkings by die Dooie See en op ander plekke het ons vandag manuskripte van die Ou Testament wat ‘n 1000 jaar ouer is as wat Luther gehad het om te gebruik! So bring God ons al nader en nader aan die oorspronklike woorde wat neergeskryf is.
Luther sou nooit kon droom dat die mees invloedryke ding wat hy gedoen het was om die Bybel in gewone mense se taal te vertaal nie. Elkeen van ons wat ‘n Bybel in sy eie taal hat kan hom daarvoor dank.
Sleutelwoorde: Bybel, Jesus, liefde, Luther, Reformasie
Sleutelwoorde: Jesus, liefde, Luther, Reformasie
Sola Fide – Deur die geloof alleen!
Episode twee van ons vervolgverhaal! (Onthou net weer dat hierdie op ‘n baie vereenvoudigde manier in verhaaltrant geskryf is!) Vir ons wat vandag leef in ons individualistiese samelewing is dit moeilik om te verstaan wat die invloed van geloof was in die Middeleeue. Waar jy gewoon en gewerk het, met wie jy kon trou, selfs of jy leef of sterf is bepaal deur jou geloof!
Verder is geloof gedefinieer as om die regte dogmas en die kerk se gesag te aanvaar en om dan goeie werke te doen. Van ‘n geloofspad van groei, van ‘n verhouding met God was daar nie oral werklik sprake nie. Daarvoor moes jy by een van die kloosterordes aansluit. ‘n Priester het nie eers gepreek nie, die meeste van hulle het nie Bybels besit of gelees nie. Die mis het bestaan uit ‘n ritueel en formuliere wat die priester uit sy kop opgesê het. Soms was daar ‘n stigtelike boodskap wat vanuit Rome gekom het wat die priester voorgelees het – dit is nou as hy ordentlik kon lees!
Binne hierdie leefwêreld is Martin Luther iemand wat God werklik wil dien. Maar hy beleef ‘n groot geloofskrisis. Dit maak nie saak hoe “goed” hy probeer wees nie, hoe hard hy ookal probeer wegbly van sonde af, as hy hom weer kry het hy sondige gedagtes. So voel Martin dat hy tekortskiet by wat God van hom verlang. Hy sien God dan as ‘n kwaai ou man wat hom pynig. Hy soek vrede en ‘n genadige God! Kort voor sy dood skryf Luther , terugskouend oor sy lewe en teologie, dat hy as jong persoon die frase “God se geregtigheid” gehaat het. Hy het hierdie beskrywing veral met God se straf in verband gebring. God is die regverdige Regter wat oordeel, en dit het vir Luther beteken dat daar in die lig van sy eie sondigheid nie vir hom enige hoop is nie. Hy verdien die straf van God
In sy bestudering van die Nuwe Testament praat oa Galasiërs 2 en Romeine 1 hard met hom en gee hom vrede. Romeine 1:17b “Wie op grond van geloof geregverdig word, sal leef” Gal 2:16a “En tog weet ons dat ’n mens nie van sonde vrygespreek word deur die wet van Moses te onderhou nie, maar alleen deur in Jesus Christus te glo”
Luther neem in ‘n sin Galasiërs 5:13 as sy slagspreuk aan: “Julle is tot vryheid geroep.” Hierdie vryheid is nie ons eie prestasie nie, maar word in Christus aan ons toegesê. Ons is vrygemaak. Ons is vry omdat God uit vrye guns in Christus en deur die Gees vir ons bevryding skenk!
Luther het geworstel met die vraag: Hoe kry ek ‘n genadige God? En in die proses het hy ontdek waar hierdie God te vinde is, naamlik in Skrifgetuienis aangaande die evangelie dat ons deur geloof in Christus uit genade vrygespreek word. Vandag vra mense eerder “Waar vind ek ‘n genadige medemens?” as om te soek na ‘n genadige God!
Tog leef mense vandag nog met vrae soos: Is ek goed genoeg? Voldoen ek aan die verwagtinge? Hoekom word ek misken? Hoe leef ek te midde van werkloosheid, armoede of marginalisering? Wat maak ek met my angs vir siekte of die dood?
Te midde van hierdie vrae en ervaringe kan ons ook vandag die woord hoor: Ons is vrygemaak. God het ons goed genoeg gemaak. Dit gaan nie oor my of my goeie werke nie! Niks wat ek doen kan maak dat God my minder liefhet nie. Niks wat ek doen kan maak dat Hy my meer liefhet nie!
Al wat ek kan doen is om hierdie geskenk te aanvaar!
Sola gratia – Genade alleen!
(Ek poog in die volgende paar blog posts om op verteltrant iets van die Reformasie en die mense se manier van dink weer te gee. Uit die aard van die saak is dit baie vereenvoudig, maar ek hoop jy geniet dit!)
500 jaar gelede was die wêreld ‘n totaal ander plek. Natuurlik was daar nie selfone en karre en goed nie, maar die manier waarop mense na geloof gekyk het was ook heel anders. Na ‘n begin waarin mense daagliks by die gemeentes gevoeg is (Handelinge), het die kerk vanaf rondom 400nC al meer opgevang geword in die dinge van die staat en politiek. Hier rondom 1000nC is konings deur die leier van die kerk gekroon. Die kerkleiers het al meer soos die adellikes geleef en aangetrek, paleise gebou en weelderig geleef. Om die lewenstyl te handhaaf is geweldige druk op gewone mense geplaas, is hulle bang gemaak met die hel en die boodskap dat die kerk hulle uit die hemel kan ban.
Te midde van hierdie, en nog ander wanpraktyke, het daar begin weerstand kom. Die kerk het heftig opgetree teen sulke “ketters”. So is Johannes Hus, ‘n professor van Praag, in 1415 op die brandstapel doodgebrand. Amper ‘n 100 jaar later kom ‘n Duitse monnik in die prentjie. Hy was geweldig bewus van die gevaar van die hel. Na ‘n besoek aan Rome waar hy van die wanpraktyke gesien het, begin hy wonder oor waar hy ‘n genadige God kan vind. Hy begin die Bybel intensief bestudeer en word bewus van die genade van God.
Uit dit wat hy in die Skrif gevind het, stel Luther 95 stellinge op wat hy op die “social media” van daai tyd publiseer – hy spyker dit aan die kerkdeur! Mense wat soos hy voel vat dit en set dit en druk dit as traktaaitjies. So versprei Martin Luther se gedagtes. Die gedagtes wat hy verkondig het, die Skrifwaarhede gaan ons in hierdie maand by stilstaan. Vanoggend begin ons by dié een: Sola Gratia – Genade alleen
Die pragtige kernsamevatting van wat genade in Efes 2:8-9 dui eintlik op God se genadige mag. Hy KIES om ons genadig te wees! Hy KIES om vir ons ‘n geskenk te gee! God is nie verplig om jou te red nie, skuld nie vir jou die ewige lewe nie. Jy kan ook niks doen om in die hemel te kom nie, om in God se goeie boekies te kom nie.
Romeine 11:6 “En as dit uit genade is, dan is dit nie uit verdienste nie, anders sou die genade nie meer genade wees nie.” Wat myself betref kan ek nie genoeg bewus gehou word van God se genade en liefde nie! Ef. 2:8,9 “Julle is inderdaad uit genade gered, deur geloof. Hierdie redding kom nie uit julleself nie; dit is ’n gawe van God. Dit kom nie deur julle eie verdienste nie, en daarom het niemand enige rede om op homself trots te wees nie.” Moet nooit sê: “ek het Christus aangeneem nie” want dan kan jy op jou bors slaan en sê kyk net hoe oulik is ek! Jy en ek het hoogstens arms in die lug gegooi en erken ons het God nodig. Waar vind ek ‘n genadige God? Reg hier by my, besig om my uit te nooi, om Sy genade waar te maak in my lewe! Wat doen ek daarmee?? Aanvaar die geskenk en sê dankie met die manier waarop jy leef!
5 Solas beeld met erkenning aan die NG Gemeente Somerstrand
Sleutelwoorde: Calvin, Genade alleen, liefde, Luther, Reformasie, Sola Gratia, Vyf Solas
Psalm 65 – God se leivoor is vol water
Bybelstudie – Matteus
Matteus 11:25 – 12:2 “Kom na My toe almal wat vermoeid en swaar belas is en Ek sal julle rus gee”
Bybelstudie – Markus
Matteus 10:40-42 God is met jou teenwoordig.
Die Pastorale of Mentorskap briewe van Paulus
Gen 21:8-21 – Hagar en Ismael, hoekom is hierdie verhaal in die Bybel?
Algemene Sinode Angola Arianisme bekommernis Belhar Belydenis bosoorlog Bybelstudie Calvin Calvyn chaos Deuternomium Drie-Eenheid Efesiërs etiek Galasiërs gay geloof geloofsbelewenis geloofwaardigheid genade Genesis geskiedenis God hoop hulp intog Jesus Jesaja Jesus Johannes Johannes 21 John de Gruchy John W de Gruchy kapelaan kerkeenheid Kersfees Komga Korintiërs kulturele verskeidenheid lewe liefde Lukas Lukas 19 Luther Markus Matteus Namibia Ned Geref Kerk NGK NG Kerk nuwe mens onderwys opstanding palm sondag Paulus persepsies predestination Prediker Psalm Reformasie Romeine rus sabbat sacrament San SAW sending sinode Sin van die lewe Skepping sorg Tom Waits VBO vrede vreugde
31 286 hits