Hoekom is dit lekker om lekker te wees?
Geskryf deur Eva M Krockow, Andrew M Colman en Briony Pulford, Universiteit van Leicester
Wêreld Goedheidsdag is 'n wêreldwye 24-uur-viering wat toegewy is aan die betaal-dit-vorentoe en fokus op die goeie. Ons word aangemoedig om te presteer dade van vriendelikheid soos om bloed te gee, om 'n gemeenskaplike mikrogolf by die werk te maak of om by 'n verpleeginrigting vrywillig te wees.
Natuurlik, selfs sonder die aanmoediging van 'n internasionale bewusmakingsdag, is vriendelikheid en onbaatsugtigheid wydverspreid onder beide mense en diere. Baie mense skenk aan liefdadigheid en voel aansienlik gelukkiger as 'n direkte gevolg daarvan. In die diereryk wys baie spesies vriendelikheid deur geweld te weerhou wanneer konflikte aangepak word. In plaas daarvan kan hulle relatief onskadelike gevegskonvensies gebruik. Tipiese voorbeelde sluit in manlike fiddler krappe veg oor 'n graaf maar nooit mekaar se liggame verpletter met hul groot pincers nie, ratelsnake stoei sonder om mekaar te byt of Bonobos help vreemdelinge selfs sonder om gevra te word.
Die voordele wat verkry word deur ontvangs van vriendelikheid is intuïtief voor die hand liggend. Maar die motivering om in vriendelikheid betrokke te raak, is baie minder so. Trouens, die bestaan ​​van goedheid en altruïsme blyk Darwin se evolusieteorie te weerspreek, gebaseer op 'n mededingende proses van natuurlike seleksie waarin slegs die sterkste oorleef. Byvoorbeeld, die onbaatsugtige gedrag van steriele miere, wat hul kolonies beskerm teen gevaarlike roofdiere, stel 'n probleem voor wat Darwin self eers oorweeg "Onverbeterlik, en eintlik dodelik vir my hele teorie".
So hoe kan soort gedrag ontwikkel het - en waarom is dit nie deur natuurlike seleksie uitgeskakel nie? Baie teoretici het die afgelope jare met hierdie probleem geplaag. Ons hersien die mees prominente idees hieronder.
Vroeë benaderings, vanaf die tyd van Darwin tot by die 1960s, het probeer om die evolusie van vriendelikheid te verduidelik deur te veronderstel dat individue koöperatief optree vir die goeie van hul groep of spesies, ongeag persoonlike koste. Hierdie teorie - "groep seleksie teorie" - was die enigste verduideliking vir baie dekades, maar dit word nou beskou met skeptisisme. Hoe kan koöperatiewe bevolkings, wat na bewering beter oorleef as mededingende bevolkings, in die eerste plek ontwikkel het?
Deel van die antwoord word verskaf deur die meer onlangse selfsugtige geenteorie, wyd bekend deur Richard Dawkins bestselling boek, of "inklusiewe fiksheid", Volgens watter natuurlike seleksie vriendelikheid aan ons naaste familie, wat soortgelyk aan ons en deel ons gene. Om 'n familielid te help, is 'n manier om kopieë van ons eie gene te gee, en dit voordele die helper in verhouding tot hoe verwant hy of sy aan die ontvanger is.
Maar dit verklaar nie goedheid teenoor mense met geen gedeelde gene nie. So in die geval van onverwante individue, is nog 'n teorie voorgestel. Die teorie van wederkerige altruïsme sluit die idee in van "Ek sal jou rug krap as jy myne krap", wat 'n wen-wen-strategie kan wees. As twee onverwante individue beurte maak om goed te wees, vestig hulle daardeur 'n verhouding van herhaalde samewerking beide bevoordeel. Trouens, sekere sosiale emosies soos skuldgevoelens, dankbaarheid en simpatie mag presies ontwikkel het om bedrog in hierdie stelsel te voorkom en te voorkom en sodoende verhoudings van wederkerigheid te bevorder, wat so belangrik is in menslike evolusie.
Wat van vreemdelinge?
Maar hierdie teorie verduidelik nie vriendelikheid teenoor vreemdelinge wat ons nie weer verwag om weer te ontmoet nie. In sulke eenmalige interaksies kan vriendelikheid bevorder word indirekte wederkerigheid. Dit gebeur wanneer ons mense waarneem dat hulle vriendelik is teenoor ander en opreg teenoor hulle optree. Real-life getuienis stel voor dat mense meer geneig is om vreemdelinge te help as hulle voorheen waargeneem word om hulself vriendelik op te tree. Gevolglik word almal gemotiveer om 'n reputasie vir vriendelikheid te bewerkstellig deur middel van vrygewige gedrag wat ander sal weet. So 'n reputasie sal waarskynlik vriendelikheid van ander ontlok en mag dus lewer langtermynvoordele.
Maar dit verklaar nie goedheid in situasies wanneer geen waarnemers teenwoordig is nie. Hier, die konsep van altruïstiese straf is voorgestel. Hierdie teorie bepaal dat sommige mense 'n hardwired instink het wat hulle laat straf ongeskik of selfsugtige mense deur hulle uit te roep, uit te dryf of direk te konfronteer. Sulke straf is "altruïsties" omdat dit die koste van die straf in tyd, moeite en moontlike vergelding van vergelding op 'n openbare goed bied. Bewys vir altruïstiese straf oor 'n groot verskeidenheid bevolkings en kulture is aangemeld. Die risiko om altruïstiese straf te ly, dien dus as 'n sosiale druk om vriendelik te wees - selfs as niemand dit sien nie, kan jy dit doen.
Saam gesien, toon hierdie teorieë dat vriendelikheid nie noodwendig Darwin se mededingende proses van natuurlike seleksie weerspreek nie. Goedheid is rasioneel. Maar ondermyn sy rasionaliteit sy spontane appèl? Is vriendelikheid bloot 'n versigtig vermomde gedragsuitdrukking van selfsug? Doen altruïsme selfs bestaan?
Terwyl die filosofiese debat woed, kan dit gerus wees om te onthou dat, ongeag die motivering, goedertierenheid nie net die algehele maatskaplike welsyn verbeter nie, maar ook maak altruiste goed voel. Iets om in gedagte te hou, miskien, hierdie Wêreld Vriendelikheidsdag.