Open Book 2015: Lien Botha oor Wonderboom | LitNet
Open Book 2015: Beyers de Vos vra Lien Botha oor Wonderboom.
Beskryf asseblief kortliks waaroor jou debuutroman handel.
Wonderboom kan beskou word as ‘n distopiese roman wat afspeel in ‘n postapokaliptiese tyd binne die Suid-Afrikaanse landskap. Dit is die era van die ontgogelde digitale boorling en alle bronne is skaars. Die gevolg is dat die skeiding tussen ryk en arm meer skreiend is as ooit vantevore, en veral in die “buiteposte” gaan dit benouend.
Die hoofkarakter, Magriet Vos, is ‘n vyftigjarige violis wie se geheue besig is om die gees te gee. Omdat sy gereeld aan die “hof” van die despotiese maghebber, Albino X, optree, hou haar toenemende rasionele onvermoë vir haar ‘n wesenlike gevaar in, want wanneer sy nie meer daartoe in staat sal wees om vir hom te speel nie, gaan hy haar van kant maak en haar oorskot na die taksidermis stuur om sy diorama aan te vul.
In haar kusdorp is daar weinig vriende of familie oor en sy is dus uitgelewer aan migrasie noordwaarts, terug na die Magaliesberg, waar die laaste lede van haar stam woon. Soos die reis vorder en haar syn al meer kwyn, plunder Vos haar verlede en geheue in ‘n desperate poging om die postrevolusionêre wasteland te oorleef met die hoop om veilig “tuis” te kom in ‘n reisverhaal wat terselfdertyd as “uiteenvallende dagboek” funksioneer.
Haar medium, musiek, vorm ‘n sintese in die struktuur van die roman om onder andere ritme, toonwaarde en tempo aan die teks te verleen. Terselfdertyd is ‘n bewuste poging aangewend om na bestaande skrywers se tekste te verwys, hetsy as ode of parodie.
Magriet Vos se reis begin in Bettysbaai aan die suidelike kus van Suid-Afrika en ontplooi deur middel van vier “stemme” of perspektiewe:
- ensiklopedie (eindnotas)
- disintegrerende fototekste: konstruksies/collages wat dien as inleiding tot elke hoofstuk en verwys na die “image sequence” van die Britse fotograaf Eadweard James Muybridge (1830–1904) en wat hier as ontbindende beeldsekwensie toegepas word om teks en beeld te laat swaelstert.
Die boom dien deurgaans as sentrale metafoor − beide as ‘n spil in die natuur en as bron van “kennis van goed en kwaad”.
Wat was die inspirasie vir jou roman en wat het jou die moed gegee om uiteindelik pen op papier te sit?
Die boek het oor jare versamel ... ek sien dit nou. Om in Bettysbaai te kom woon vir sowat ‘n dekade het egter die verhaal laat uitbroei – ek dink omdat dit so intens en eensaam is, omdat mens digby die natuur beweeg en omdat jy genoop word om jou eie oorlewing te wil verhaal voordat jy dan self hier tussen die wesentlike aard van ons bestaan begin uitvrot.
Keuring vir die skryfkursus by die Universiteit van Kaapstad het wel aan my die nodige selfvertroue verleen om finaal die hef in die hand te neem, en dit is iets waarvoor ek ewig dankbaar sal wees.
Wat is jou advies vir opkomende skrywers wat uitgewers wil nader met hul manuskripte?
Bewerk en voltooi jou manuskrip so sorgvuldig as moontlik, maw wees uiters krities oor die afronding daarvan in terme van al die elemente daarin. Ek is daarvan vas oortuig dat ‘n uitgewer nie oor lastige jakkalsies wil struikel nie.
Wat weet jy nou oor die uitgeeproses wat jy wens jy geweet het voor jou debuut?
Hoe fel die reklame-aspek daaraan verbonde is. Volgende keer sal ek sorg dat ek fikser is deur byvoorbeeld berge te begin uitklim ‘n jaar voor die boek verskyn.
Dink jy daar is genoeg ondersteuning in die bedryf vir nuwe skrywers?
Ja, dit wil vir my so voorkom. Ek kry die idee dat Afrikaanse skrywers gekoester word deur die fyn netwerk wat hierdie taal aan die lewe hou.
Beskryf kortliks jou skryfproses? Hoe lank het jy aan jou debuutroman geskryf en het dié skryfproses verander noudat jou debuut uitgegee is?
Vroeg soggens tot so middagete se kant en dan dikwels weer vanaf laatmiddag of weer heelwat later in die aand. Ek het gepoog om in ‘n roetine te kom, maar mens moet skik tussen jou ander verpligtinge deur. Met Wonderboom wat geloods is deur ‘n meestersgraad in kreatiewe skryfkuns het ek genadiglik vir Etienne van Heerden gehad wat oor my skouer geloer het. Die skryf het altesaam sowat ‘n jaar geneem. Ek onthou dat Lauren Beukes een keer met ons klas kom gesels het en haar advies was dat as jy ‘n duisend woorde ‘n dag skryf, het jy binne ‘n jaar ‘n boek.
Op die oomblik skryf ek nogal chaoties en gebruik selektief alles wat elke dag om my gebeur – dit is ‘n tyd van verhuising en ontnugtering, maar ek glo dat die intensiteit hiervan sinvol sal manifesteer.
Wie is jou skrywershelde?
Plaaslik: Willem Anker, Marlene van Niekerk, Ingrid Winterbach, Etienne van Heerden, Chris Karsten, Wilma Stockenström, Deborah Steinmair, Eben Venter, Anna M Louw, Imraan Coovadia, Henrietta Rose-Innes, Jonny Steinberg …
Internasionaal: WG Sebald, Margaret Atwood, Jim Crace, Anne Michaels, Julian Barnes, John Steinbeck, Ian McEwan, Primo Levi, Aminatta Forna, Ben Okri, Charles Dickens, Roald Dahl, Orhan Pamuk, Haruki Murakami, VS Naipaul …