Die vroegste geskrewe Grieks kom in die Helladiese tydperk voor op kleitablette wat in die laat-Bronstydperk (ca. 1400–1100 v.C.) vir administratiewe doeleindes in paleise op Kreta en die Griekse vasteland gebruik is. Hierdie skrifvorm heet Lineêre B, ŉ sillabiese tekenstelsel wat uit die sg. Lineêre A ontwikkel het. Geen literêre of historiese tekste is in Lineêre B oorgelewer nie. Poësie (as LIED, EPIESE gesang of religieuse inkantasie) is mondeling geskep en oorgedra aan ŉ gehoor tydens ŉ godsdienstige of sekulêre geleentheid.
Tussen die 8e en 6e eeu v.C. ontstaan die 33 sg. Homeriese HIMNES, gerig aan verskeie gode. Die himne aan Apollo verwys na die bekorende effek van die koorsang en -dans, asook die nabootsing van spraak (158 e.v.); lg. is die vroegste oorgelewer­de verskyning van hierdie begrip wat aan baie van die kunsskepping en -teorie van die Grieke ten grondslag lê.
Belangrik is ook die feit dat die poësie-musiek die basis van die Griekse opvoeding (paideia) tot die tyd van Plato gevorm het. Poësie, en nie prosa nie, was, naas mondelinge vertelling, die medium vir die bewaring en oordrag van die gemeenskap se geskiedenis, kennis, ervaring en selfbewussyn. In dié opset moes heelwat kritiese evaluering van die digkuns en digters plaasgevind het. Met die verlies van die grootste gedeelte van die liriese poësie het hierdie materiaal verlore gegaan, behalwe waar latere prosaskrywers die oorgelewerde tradisie opgeteken het.
Die filosoof-wetenskaplikes van Miletos (o.a. Anaximandros en Anaximenes) was verantwoordelik vir die vroegste gebruik van geskrewe prosa vir hulle teorieë in die laat 7e tot middel 6e eeu v.C. Maar dit is eers met die atomistiese filosoof Demokritos van Abdera (in die laaste helfte 5e-–vroeë 4e eeu v.C) dat enige uit­sprake oor die poësie behoue gebly het. Hy onderskryf nog die noodsaaklikheid van die goddelike inspirasie. Die digter en filosoof Xenophanes van Kolophon (ca. 565–470 v.C.) lewer in sy poësie kritiek teen Homeros en Hesiodos se antropomorfistiese uitbeelding van die gode (fr. 11) en pleit dat die rol van die digter in die samelewing waardevoller moet wees as dié van die atleet of soldaat (fr. 2). As verweer interpreteer ander kritici die Homeriese gedigte ALLEGORIES. In albei benaderinge lê die kriterium van die morele of etiese waarde van die gedig opgesluit.
Die filosowe van die laat 5e en die 4e eeu v.C. is verantwoordelik vir reuseskredes in die ontwikkeling van die literatuurteorie. Sokrates van Athene (469–399 v.C.) skryf self niks nie; sy teorieë en idees is deur veral Plato en Xenophon opgeteken en met hulle eie vermeng, sodat dit moeilik is om die egte Sokratiese bydraes te peil. Die digter-filosoof, Plato van Athene (ca. 429–347 v.C.), behandel egter in werk na werk allerlei probleme en aspekte van die literêre kunswerk. Hy formuleer die eerste werklike literatuur­teorie waarin die literêre kunswerk as verskynsel en objek van studie benader word. In die Apologia (Apology) (bv. 22b) en Ion (bv. 533d–535c) behandel hy die rol van die goddelike inspirasie in die mimetiese skepping en herskepping (voordrag deur ŉ RAPSODIS) van die poësie en kontrasteer hierdie toestand van beswyming, ekstase en irrasionaliteit met die rede en wetenskaplike kennis. In die Gorgias (bv. 453a–466d) en Staat (Republic) (bv. 376–398) ondersoek hy die rol van die retoriek teenoor dié van die poësie en filosofie in die opvoeding. Waar die poësie ten minste geïnspireer is, het die retoriek met sy doel van oorreding geen aanspraak op waarheid of morele onderskeid tussen goed en kwaad nie. Die filosofie oortref sowel die poësie as die reto­riek as basis vir die opvoeding van die jeug. Plato was bewus van die skoonheid van die kunste, maar ook van die mag van die poësie-musiek (mousikê) om die morele karakter van die samele­wing te beïnvloed. Hy pleit bv. dat die skone en goeie in die kuns uitgebeeld moet word (Staat 401b). Maar uiteindelik vind hy vir digters geen plek in sy ideale staat nie. Sy beweegredes was hoofsaaklik eerstens dat die kunswerk net ŉ slegte afbeelding (mímêsis) van ŉ voorwerp is, wat reeds ŉ onvolmaakte kopie (eidos) van die idee (idéa) is (as voorbeeld noem hy die ideële Bed, die bed wat die skrynwerker maak, en die bed wat die skilder maak); en tweedens dat die poësie-musiek en ook die drama die laer emosies prikkel en dus die rede versteur (595–607d; 393c–398a). Hiermee bevraagteken hy die sentrale rol wat die poësie in die opvoeding speel (bv. 387b). Hy maak daarom ook beswaar teen die gedrag van die gode in Homeros, en bepleit sensuur vir die literatuur en kuns (Wette (Laws) 801d; 816d–e). In die Phaidros (Phaedrus) verwerp hy die allegoriese interpretasie van die mite wat verdedigers van Homeros gebruik het (229b) en bespreek aspekte van die literêre kunswerk: die digter se waansin tydens inspirasie (245a); die onderskeid tussen vorm en in­houd, en die skryf van goeie poësie én prosa (250 e.v.); die tekortkominge van die Sofiste (258d e.v.) en die noodsaaklikheid vir die redenaar om werklike kennis van sy onderwerp en die menslike psige op te doen en nie net by tegniese vaardighede te bly nie (266d–274a). In die Wette keer hy terug na die opvoedkundige rol van die mousikê as kulturele ontspanning wat die psige ontlaai en burgers gebalanseerd en rasioneel hou (653d–656a); hy stel estetiese genot as die doel van die kuns (658a–668c); hy neem stelling in teen die instrumentale musiek (d.w.s. sonder woorde en dansbewegings) (669e); en hy bekla die agteruitgang van die poësie a.g.v. die begeerte om die massa te behaag (700a–701b).
Aristoteles van Stagiros (384–322 v.C.) verbeter op Plato se teorie. In sy Politiká (Politics) ondersoek hy ook die rol van die mousikê in die samelewing (1339a–1341b). Hy sien die poësie as relevant vir die staat en beskou die opvoedkundige rol daarvan as die belangrikste, alhoewel hy ook ŉ mate van sensuur vir die beskerming van die jeug voorstel (1336a–b). Hy onderskryf soos Plato die ontspanningswaarde van die kunswerk, dat dit deur die verskaffing van plesier die psigiese balans herstel deur van oortollige emosie ontslae te raak. Dié terapeutiese funksie van die kuns sal Aristoteles ontwikkel deur die begrip kátharsis in te voer. Hy gaan verder as Plato as hy ook ŉ kulturele rol vir die kunswerk vind in vryetydsbesteding, vir suiwer geluk en estetiese plesier.
In die Poêtiká konsentreer Aristoteles op die tragedie en, by wyse van vergelyking, op die epos en (in ŉ mindere mate) die geskiedskrywing. Fundamenteel vir sy bespreking is die MIMESIS nabootsing. Alle kuns is mímêsis; kunsvorms verskil in die middele (die waarmee), voorwerpe (die wat) en wyse (die hoe) van nabootsing. Vir die literêre kunswerk is die woord, ritme en musiek in verskeie kombinasies ter sprake. Mímêsis, wat saam met die gevoel vir ritme en melodie ŉ natuurlike behoefte van die mens is, speel op twee vlakke ŉ rol: in die nabootsing van die lewe, d.w.s. die skeppingsproses, en die nabootsing deur die akteur of uitvoerende kunstenaar in die herskeppingsproses voor ŉ gehoor, wat dan die nabootsing moet herken.