13 Mei 2018 Ds. André Agenbag
13 Mei 2018 Durbanville Gemeente: Klassieke Diens
Johannes 15:26-27; 16:4b-15
Ons leef in ‘n wêreld vol VREES. Biskop Paul Marshall het gesê, “Wanneer mense mag (power) wil hê, of wanneer hierdie maghebbers mense sover wil kry om te doen wat hulle wil hê hulle moet doen, dan speel hulle in op hulle vrese.”
Behalwe vir die ooglopend politieke implikasies van hierdie stelling, kan ons ook gerus dink aan die verbruikerswêreld waarin ons leef, tesame met die rol wat die media en veral sosiale media in ons lewens speel. In hierdie verbruikerswêreld word ons lewensuitkyk, gedrag, oortuigings en verbruikersgewoontes tot ‘n ontstellende mate beïnvloed deur vrees: Die vrees om onaanvaarbaar te wees. Die vrees om nie mooi of maer genoeg te wees nie. Die vrees om nie suksesvol of ryk genoeg te wees nie. Die vrees om nie modes, motors, huise, woonbuurte, skole en vakansies te bekostig wat ons aanvaarbaar sou maak nie. Ons leef inderdaad in ‘n wêreld wat deur vrees gekenmerk word.
Is die ideaal dan vreesloosheid? Een van die sprokies van die Grimm-broers gee ‘n baie goeie perspektief op die idee van vreesloosheid. Dis is die verhaal van die jonger van twee broers wat min kennis en vaardighede gehad het. Maar hy het ‘n vreemde eienskap gehad: Hy was volkome vreesloos. Toe sy pa voorstel dat hy iets nuttigs moet aanleer, het hy geantwoord dat hy wil leer “hoe om te bewe...” En so begin sy reis om te leer hoe om te vrees. Die merkwaardige van die verhaal is dat die seun nie alleen vreesloos was nie, maar hy het ook nie die vermoë gehad om liefde, medelye of deernis te betoon nie. Só gooi hy ‘n onskuldige man by die trappe van die kerktoring af, laat hom net daar in ‘n hopie lê en gaan huistoe. Uiteindelik leer die jong man hoe om te bewe toe sy vrou een oggend ‘n emmer vol koue water oor hom gooi terwyl hy nog slaap.
Die verhaal wys dat daar ‘n verband is tussen vreesloosheid en liefdeloosheid. Terwyl vreesloosheid oppervlakkig gesien ‘n deug is, is dit eintlik ‘n ondeug of ‘n gebrek. Dit lyk asof die enigste manier om vrees te vermy is minder lief te hê, of selfs glad nie.
Thomas Aquinas het gesê, “Vrees word vanuit liefde gebore.” Want vrees en liefde loop hand aan hand.
Daar is geen manier om die een uit te wis sonder om die ander te verloor nie. Daarom sê Aquinas: “Vrees is ‘n gawe en vreesloosheid ‘n ondeug.”
Die legendariese filmreeks Star Wars word soms ‘n gelykenis van vrees genoem. Hier volg ‘n Afrikaanse verwerking van een van die tonele:
Yoda: Hoe voel jy?
Anakin: Ek voel koud, meneer.
Yoda: Is jy bang?
Anakin: Nee, meneer
Yoda: Jy moet weet dat ons reg deur jou kan sien hoor!
Mace Windu: Wees bewus van jou gevoelens, Anakin.
Ki-Adi-Mundi: Ons kan sien dat jou gedagtes by jou moeder is.
Anakin: Ek mis haar.
Yoda: Jy is bang om haar te verloor, nê?
Anakin: Nou wat het dít met enigiets uit te waai?
Yoda: Alles! Vrees is die weg na die Donker Kant. Vrees lei tot woede. Woede lei tot haat.
Haat lei tot lyding. Ek voel ‘n groot vrees in jou aan.
Anakin word dan deur die leiers as hulle uitverkore leier aangewys. Maar sy vrees word uiteindelik ‘n werklikheid wanneer sy moeder ontvoer en vermoor word. Hy is só vervul met woede hieroor dat hy die dorp van haar moordenaars aanval en almal uitwis – ook die onskuldige vroue en die kinders. En só lei Anakin se pad na die volledige omhelsing van vrees, haat en boosheid. Uiteindelik word hy die gevreesde bose karakter, Darth Vader, die beliggaming van wat in die Star Wars films bekend is as die Donker Kant.
Haat is nie oorspronklik nie. Haat word gebore uit vrees. En vrees word gebore uit liefde...
Maar Liefde! Liefde is oorspronklik. Lees 1 Jn 4:19, “Ons het lief omdat God ons eerste liefgehad het.”
Die Ware Wingerdstok: Bron van die vrug van die liefde
Jn 15:5 “Ek is die ware wingerdstok, julle die lote”
Jn 15:4 “Julle moet in My bly en Ek in julle. ‘n Loot kan nie uit sy eie vrugte dra as hy nie aan die wingerdstok bly nie; en so julle ook nie as julle nie in My bly nie.”
Jn 15:9-12 “9 Soos die Vader My liefhet, het Ek julle lief. Julle moet in my liefde bly. 10 As julle my opdragte uitvoer, sal julle in my liefde bly, net soos Ek die opdragte van my Vader uitvoer en in sy liefde bly. 11 Dit sê ek sodat my blydskap in julle kan wees en julle blydskap volkome kan wees. 12 Dit is my opdrag: Julle moet mekaar liefhê soos Ek julle liefhet.
Die Ware Wingerdstok is die Bron van die Liefde. Slegs indien ons as die lote ín Jesus, die Ware Wingerdstok bly, sal ons die vrug van die liefde dra. Jesus gee dan die uitdruklike opdrag: Julle moet mekaar liefhê soos Ek julle liefhet. Onvoorwaardelike, oorspronklike, goddelike liefde.
Die wêreld sal julle haat
En onmiddellik na Jesus se redevoering oor die Ware Wingerdstok, sy volgelinge as die lote en liefde as die vrug, begin Jesus met sy dissipels gesels oor haat:
Jn 15:8 “As die wêreld julle haat, onthou: Hy het My voor julle gehaat.”
Jn 16:1,2 “Hierdie dinge sê Ek vir julle sodat julle nie afvallig word nie. 2 Die mense sal julle uit die sinagoges ban. Daar kom selfs ‘n tyd dat elkeen wat een van julle doodmaak, sal dink dat hy ‘n diens aan God bewys.”
Dit is eintlik verstommend dat die konteks van die gesprek oor die wêreld se haat vir Jesus en die gevolglike haat vir sy volgelinge binne die raamwerk van die godsdiens van Jesus se tyd plaasvind! Langs die pad het hulle liefde vir God en hulle vrese aanleiding gegee tot ‘n uitgelewerdheid aan vrees met die gevolglike hatige gedrag. Hierdie haat het die gestalte van godsdienstige fanatisisme aangeneem. Mense wat veronderstel was om God lief te hê sou nou begin om in sy Naam dood te maak!
Die klink soos iets uit die gedig van William Bulter Yeats: The Second Coming
Die bestes ontbreek aan oortuiging, terwyl die slegstes
vol passievolle intensiteit is.
In ons tyd is daar ‘n vorm van geestelikheid of godsdienstigheid wat vreeslik hoog opgee op die direkte inspraak van die Heilige Gees. Dit lyk amper na ‘n soort beheptheid met bonatuurlikheid eerder as die lewe vanuit die Gees van Christus. Want hierdie mense praat van die inspraak van die Gees los van Christus, los van die lewe en karakter van Christus. Die lote is los van die Wingerdstok. Die “Gees” is eintlik die tydsgees, maar dit word op ‘n byna fanatiese wyse gelykgestel aan die Gees van God. Die “Gees” wat direk en individualisties inspraak lewer is eintlik meer begaan oor die waardes van hierdie wêreld: ‘n Beheptheid met die bonaatuurlike, sukses, welvaart, invloed, vermaak, indrukwekkendheid en narsisisme. ‘n Beheptheid met die immunisering teen siekte, dood, mislukking, armoede en lyding.
Die kortsluiting van hierdie fanatiese, individualistiese verstaan van die werking van die Gees is dat dit die Gees losmaak van die lewe van God, soos ons dit ken in Christus. Die Voorspraak word deur Christus gestuur en sal die lewe van God in Christus bekend maak. Dit beteken die volle lewe van Christus: Die Een wat sonder eiendom en aardse status was; die Een wat eerder alles weggee het – uiteindelik ook Homself. Die Een wat glad nie behep was met wat mense van Hom gedink het nie. Die Een wat eerder kwesbaar was as magtig en dominerend. Die Een wat Hom aan die kant van die armes geskaar het, eerder as die rykes. So, wat is die geheim? Die kwesbaarheid van die liefde: Die lewe van Christus
Liefde is oorspronklik:
1 Jn 4: 19 Ons het lief omdat God ons eerste liefgehad het.”
1 Jn 4:18 “Waar liefde is, is daar geen vrees nie, maar volmaakte liefde verdryf vrees, want vrees verwag straf, en wie nog vrees, het nie volmaakte liefde nie.”
Hier gaan dit egter nie oor vreesloosheid soos in die sprokie wat die broers Grimm so treffend neergepen het nie. Dit gaan oor die uitgelewerdheid en die oorgawe aan vrees. Omdat ons liefhet, kan ons vrees. Ons kan só bang raak om dit waarvoor ons lief is te verloor, dat ons liefde getransformeer word in ‘n uitgelewerdheid aan vrees. En dan gee ons vrees geboorte aan haat. Aan onvrede.
Nee, ons aanvaar dat liefde ook vrees insluit. Maar ons kies om vanuit die liefde te leef, nie vanuit die vrees nie. En daarom is ons vredemakers. Waar vrees aanleiding gee tot haat, gee liefde aanleiding tot vrede: Matt 5:9, “Geseënd is die vredemakers, want hulle sal kinders van God genoem word.”
Die Bron van die liefde is God. Liefde is oorspronklik. Die liefde is nie korreksie op enigiets nie. Die liefde is ook nie ‘n reaksie op enigiets nie. Dit is die Bron: Jesus is die ware wingerdstok. Wie in Hom bly sal die vrug van die liefde dra. En om IN HOM te bly is om SOOS HY lief te hê: ‘n Liefde wat vrees ken, maar nie uitgelewer is daaraan nie.
En daarvoor stuur Hy vir ons sy Gees. Die Gees skenk aan ons hierdie lewe. Die lewe van egte goddelike liefde. Die lewe van Christus.
Die Gees is die Ruimte van God waarbinne ons kan gedy. Waarbinne ons IN die wingerstok kan bly te midde van die vrese van hierdie wêreld. Job 36:16 (RSV), “He also allured you out of distress into a broad place where there was no cramping, and what was set on your table was full of fatness.”
(Ou Vertaling), “So lok Hy u dan ook uit die mond van die nood na ‘n onbeperkte ruimte en na die behaaglikheid van u tafel wat vol is van vetspys.”