Twee en Twintigste Sondag in Koninkrykstyd (Hervormingsondag) - Missio
Twee en Twintigste Sondag in Koninkrykstyd (Hervormingsondag)
Vandag is Hervormingsondag en Job se emosionele inkeer kan goed aangewend word om die gesindheid van die proses van "hervorming" te illustreer. Gebruik die vyf Sola's, soos ontwikkel tydens die Reformasie, by die onderskeie momente van die erediens om sodoende die begrippe te verhelder.
15Bly weg van die kwaad af
Wie by Hom skuil, sal nie as skuldige
behandel word nie.
Job: In sak en as
42 Daarna het Job vir die Here gesê:
2"Nou weet ek dat U
3Wie is dit wat u bedoelinge
sonder dat hy die insig gehad het?
4U het mos gesê: Luister
terwyl Ek praat,
5Tot nou toe het ek net gehoor
wat mense van U sê,
maar nou het ek U self gesien,
6en nou verag ek myself,
nou sit ek vol berou, in sak en as."
Die Here: Job sal vir julle bid
7Nadat Hy met Job gepraat het, het die Here vir Elifas die Temaniet gesê: "Ek is kwaad vir jou en jou twee vriende, want julle het nie die waarheid oor My gepraat soos my dienaar Job nie. 8Vat sewe bulle en sewe ramme en gaan na my dienaar Job toe en offer dit as 'n brandoffer vir julleself. My dienaar Job sal vir julle bid, en Ek sal sy gebed verhoor en julle nie straf vir julle dwaasheid nie. Julle het nie die waarheid oor My gepraat soos my dienaar Job nie.
Job het 'n vol lewe gehad
9Elifas die Temaniet, Bildad die Suagiet en Sofar die Naämatiet het gedoen wat die Here gesê het, en die Here het Job se gebed verhoor.
10Nadat Job vir sy vriende gebid het, het die Here die omstandighede van Job verander en hom twee keer soveel gegee as wat hy gehad het. 11Al sy broers en susters en sy vriende wat hom vroeër geken het, het gekom en saam met hom in sy huis geëet. Hulle het hulle medelye kom betoon en hom getroos oor al die rampe wat die Here oor hom gebring het. Elkeen het vir hom 'n stuk silwer en 'n goue ring gegee. 12Die Here het die laaste deel van Job se lewe voorspoediger gemaak as die eerste: hy het veertien duisend stuks kleinvee, ses duisend kamele, twee duisend beeste en 'n duisend donkies gekry, 13en ook sewe seuns en drie dogters. 14Die oudste dogter het hy Jemima genoem, die tweede Kesia en die derde Keren-Puk. 15Nêrens in die land was daar vroue so mooi soos Job se dogters nie. Hulle pa het hulle saam met hulle broers laat erf. 16Job het nog honderd en veertig jaar gelewe. Hy het sy kinders en kindskinders tot in die vierde geslag gesien. 17Job het toe gesterf. Hy was oud en het 'n vol lewe gehad.
Aanvangslied: Lied 482 of Flam 125 of VONKK 77
Lofsang: Lied 494 of Flam 399 of VONKK 133
Plaas die oop kanselbybel op die Nagmaalstafel en steek 'n kers langs die Bybel aan.
Lied 478 of Flam 66
Lied 489 of Flam 387
Skriflesing: Job 42:1-6, 10-17
Wegsending: Lied 476 '"n Vaste burg is onse God"
Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of Flam 361 of Vonkk 38
Lied 482 "Keer terug en kom na my" of
Flam 125 "Wat 'n Liefde"of
Lied 494 Gelukkig is die mens of
Flam 399 "U Is Die Een" of
VONKK 133 "My Lippe Wil Hom Loof" (Psalm 34)
Ons lees in Job van mense se soeke na antwoorde te midde van lyding. Job se vriende probeer oorsake vind, maar hulle het nie die waarheid gepraat oor God nie (Job 42:7-8).
Skep nou 'n geleentheid waarin die gemeente kan nadink oor alles wat ons self oor God sê en hoor. Dikwels probeer ons dinge met ons eie teorië verklaar of sê ons goed oor God wat nie van God af kom nie.
Job se vriende se antwoorde is nie die waarheid oor God nie.
Die Reformasie het gelowiges weer herhinner dat God self die waarheid oor God vir ons gee in die Bybel.
In Job lees ons hoe God oor Godself praat.
Job se reaksie is ook vir ons 'n gepaste reaksie:
Flam 66 "Op Vaste Fondamente"
Lied 489 "Waak, Christen, staan in die geloof "of
Psalm 34Teks: Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo) Musiek: NUWE SEISOEN – Jacus Krige 2009
Orrelbegeleiding: Jacus Krige 2010 Klavierbegeleiding: Colin Campbell 2010 (Pro Deo)
(RUBRIEK: Flam – Kerk en Koninkryk; Getuienis ) Teks: Neil Büchner en Jandré Viljoen
Musiek: Neil Büchner © Flam Musiek-Uitgewers
F399. "U Is Die Een"
(RUBRIEK: Flam – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Renthia Brits © Flam Musiek-Uitgewers
Ek bring 'n lofoffer aan die Een wat regeer,
verhef my stem na die Een wat lewe gee.
My hande wil U loof,
my lippe wil U prys,
want U's die Een, U's waardig!
U's die Een, U is waardig!
U's die Een, U is heilig!
U's die Een vir wie ek altyd wil aanbid.
U's my beloning; U's die Een!
U het my vrygemaak, nuutgemaak, losgemaak.
U's die Een.
U's my beloning; U's die Een. (x2)
[Die onderstaande is in 2012 ook voorgestel. Selfs as jy dit reeds gebruik het, kan jy dit weer doen om die Hervorming te verduidelik en te vier.]
• Maartin Luther kom staan regs voor in liturgiese ruimte
• Luther gaan staan voor kansel
Laat almal skryf (jonger kinders teken) wat hulle glo en dit aan 'n "deur" vas hamer (sit 'n plank voor in die liturgiese ruimte, of 'n groot stuk foamalite met 'n deur daarop geverf, of gebruik 'n plastiek hamer en cello tape en plak/"hamer" dit vas).
Suiwer vir pret: verduidelik die reformasie en speel "pin the beard on the theologian".
Die intense worsteling van Job, en sy pogings om sin van sy lyding te maak, kom in Job 42 tot 'n einde. Die worsteling het aanleiding gegee tot lang strydgesprekke tussen Job en sy vriende, met duisende woorde. Dit was – sagkens gestel – 'n woordryke gedoente. Opvallend genoeg raak Job se woorde min wanneer hy God persoonlik ontmoet.
Dalk moet ons Job of sy vriende nie veroordeel oor hulle baie woorde nie. Die lang gesprekke help ons iets verstaan van 'n lewe voor die aangesig van God, ook wanneer dit verskriklik swaar gaan.
Hoe verloop die strydgesprekke oor die oorsake en betekenis van Job se lyding? Job se vriende verduidelik dat Job ly omdat hy gesondig het. Hulle werk met 'n oorsaak-gevolg model. Die lyding sal weggaan as Job sy skuld bely. Wat meer is: voorspoed sal weer op sy skuldbelydenis volg.
Job verwerp hierdie verduideliking. Hy neem basies twee standpunte in teenoor sy vriende se "oplossing":
Sy primêre standpunt is dat hy sy lyding hartstogtelik verwerp en dit geensins as "verdiende loon" kan beskou nie. Job maak nêrens op absolute volmaaktheid aanspraak nie. Hy probeer nie sê hy is sonder sonde nie. Menslik gesproke is hy die laaste een wat sulke lyding verdien. Vanuit hierdie posisie beroep hy hom op God as "Beregter". Die Here moet bevestig dat hy regverdig is.
Job se vriende hou vol dat sy lyding God se regverdige oordeel oor sy sonde is. Daarom rig Job homself soms teen God. Hy aanvaar sy vriende se argument dat sy lyding 'n oorsaak het. Maar wat of Wie is die oorsaak? Vir Job beteken dit: òf hy is skuldig, òf God is onregverdig. Aangesien sy skuld nie die oorsaak van sy lyding is nie, vra hy of dit dan God se onreg is? Vanuit die posisie sien hy God as onregverdige regter of gevoellose, afgetrokke soort Mugabe-figuur. Hy wil die vyandige God konfronteer, met die implikasie dat hy, Job, die wêreld beter (regverdiger) sal regeer.
Wie sal dan uitspraak gee? Wie sal sê of Job skuldig is en of God onregverdig is? Die enigste Regter waarop Job hom kan beroep, is God self. Daarmee beland Job in 'n teenstrydige posisie. God is beide sy vyand en sy enigste hoop.
Ons het twee weke gelede stilgestaan by Job se aanklag teenoor God en hoe Job God inroep as beregter. Terselfdertyd was hy oortuig dat God nie sou opdaag om antwoorde te gee nie. Diep onderliggend leef daar egter by Job die hoop dat God goed en regverdig is.
God daag wel op, maar God gee nêrens 'n logiese verduideliking vir Job se lyding nie. Opvallend begin God dadelik, wanneer Hy vanaf hfs. 38 antwoord, met Job oor kennis en insig praat. "Job, het jy gesien…, ken jy…, weet jy…, was jy daar toe…" is woorde wat soos 'n refrein by God voorkom. Kan Job die diep oorspronge, wysheid, insig krag en mag beskryf en naboots? Kan Job God antwoord? Het hy gesien? Het hy insig?
Job ontdek, deur God se woorde, die diep geheimenisse wat lê agter alles wat bestaan.
Job antwoord God
Job se woorde is min wanneer hy die Here in hfs. 42 antwoord. Dis vreemd vir iemand wat vroeër so baie gepraat het. Dit bewys egter alreeds dat die Here Job tot nuwe insig gebring het. Die Here het Job se regsaak gewen.
Job begin sy antwoord in vers 2 met: "Nou weet ek….". Dit is 'n kenmerkende menslike reaksie op God se woorde en beloftes. Mens kry dit dikwels in die Psalms (bv. Psalm 20:7; 41:12; 56:10). Dit dui daarop dat God se woorde Job na 'n nuwe posisie geneem het. Job is nie meer dieselfde nie, en hy sien en beleef sy lyding ook op 'n nuwe manier.
In vers 3 verwys Job na die Here se openingswoorde in 38:2 en erken onmiddellik dat hy oor dinge probeer praat het wat hy nie begryp het nie:
Job het, skryf die Bybellennium, die misterie van die grote God se handelinge bevraagteken, en God selfs van onreg en wanbestuur beskuldig. Maar nou snap hy dat hy as mens nie klinkklare afleidings kan maak oor God en sy skepping nie. Dit gaan oor dinge wat bo alle menslike begrip verhewe is. Job kon slegs ten dele sien, maar hy het gereageer soos iemand wat alles gesien het.
Met ons vermoeë om te redeneer, kan mense nie tot by die geheimenisse van God kom nie. Mense kan God voor regbanke daag, soos die regbank van die menslike rede. Sonder God se openbaring bly menslike redenasies dikwels net 'n uitstalling van ons eie beperkte insig. Wanneer God se lig op die dinge begin val, kan ons maar net verleë lag en verskoning vra vir ons arrogansie. Dis wat Job doen.
Om God te sien
In die kern van sy antwoord sê Job dat hy deur sy lyding en strydgesprekke heen nou 'n persoonlike ontmoeting met God gehad het:
Tot nou toe het ek net gehoor wat mense van U sê,
maar nou het ek U self gesien.
Job se wens van vroeër (19:25, 27) het nou waar geword, want hy het God gesien en God ontmoet. Dis 'n oorweldigende ervaring, wat sy eie nietigheid voor God beklemtoon (6). Job ontvang dus nie 'n verklaring van God nie. Job ontvang 'n persoonlike ontmoeting met God.
In hierdie ontmoeting met God gebeur 'n paar dinge:
Job vind vrede. Hy het God as oneindig meer leer ken as wat hy vantevore besef het. Vroeër was dit hoorsê, nou het hy die misterie van God ervaar. Toe hy God vroeër logies probeer uitredeneer het, het hy van God die gevangene van sy denke gemaak. Hy het God in 'n boksie geplaas. Nou het hy God gesien.
Job word nie veroordeel nie. Sy aanspraak dat sy lyding nie uit sy sonde voortspruit nie word bevestig. Sy vriende, wat die teenoorgestelde sê, het "nie die waarheid gepraat nie," sê die Here (7).
Job se aanklag dat God afwesig, of onregverdig is, word afgewys. Job het baie naby aan sy vriende gekom met die bewering dat sy sonde 'n duidelike oorsaak het, as dit dan nie sy sonde is nie, is dit God se onreg. Hiervoor word Job tereggewys, want hy het gepraat sonder insig. God veroordeel nie vir Job hiervoor nie, maar roep hom tot orde.
Daar kom 'n nuwe, persoonlike band tussen Job en God tot stand. In hierdie persoonlike verhouding vind Job vrede, selfs al sit hy steeds op die ashoop van sy lyding. God is genoeg.
'n Gelukkige einde
Die verhaal het in alle opsigte 'n gelukkige einde. Selfs die vriende, wat Job mislei het, se verhouding met God en met mekaar word herstel. Job word ook in sy ander verhoudinge herstel. Waar hy vroeër vermy is, kom sy broers, susters en vriende nou weer by hom eet. Hulle betoon medelye en vertroos vir Job.
Die Here maak die laaste deel van Job se lewe voorspoediger. Hy kry weer lewende hawe en tien kinders, sewe seuns en drie dogters. Verstommend genoeg vir daardie patriargale tyd word die name van die drie dogters gegee, en ook vertel dat hulle by Job geërf het – iets wat vroue in daardie tyd nie beskore was nie. Job leef ook tot 'n 140 jaar – twee maal die 70-jaar wat destyds as 'n geseënde lewe gesien is.
Ons moet werklik versigtig met hierdie gegewens omgaan. Nie almal se lewe eindig op so 'n gelukkige noot nie. Baie mense wat getrou aan die Here was, se lewe eindig in die verskriklikste omstandighede. Johannes die Doper sterf in die tronk. Petrus word gekruisig, Paulus onthoof en Jakobus met die swaard omgebring.
Ons moet ook onthou die toets wat Job deurstaan het, was dat hy die Here net dien ter wille van God se goeie gawes. Dit was nie waar nie: Job het ten spyte van sy verliese aan God vasgehou, en hy is in hierdie verhouding bevestig toe God Hom aan Job openbaar het. Job is nie 'n resep vir 'n voorspoedige einde nie.
Ons vier vandag die kerkhervorming uit die sestiende eeu. Mense soos Martin Luther en Johannes Calvyn het protesteer teen die verduistering van God deur teologiese en kerklike praktyke waarmee die mens God se guns kon verdien.
Een van die sentrale motiewe van die reformasie was 'n persoonlike verhouding met God waardeur mens die goedheid van God en die genade in Jesus Christus kon ken. Ons praat van hierdie motief as 'n lewe waar mens bewustelik voor "die aangesig van God" (Coram Deo) lewe.
Die reformasie gryp terug na 'n ou, Bybelse motief. Dink aan die Here se woorde aan Abraham in Genesis 17:1:
Ek is God die Almagtige
Of dink aan Jakobus 1:27 waar staan:
Egte en suiwer godsdiens voor God die Vader is om weeskinders en weduwees in hulle moeilike omstandighede by te staan en om jou skoon te hou van die besmetting van die wêreld.
Voor God. Coram Deo.
In Job se geval word al die menslike teorieë en teologieë wat tussen mens en God kom staan, en tot 'n Godsverduistering lei, weggevee deur Job se persoonlike ontmoeting met God. Selfs die Godsverduistering wat deur sy lyding veroorsaak word, "My God, my God, waarom het U my verlaat?," word deurbreek.
In die Reformasie was die motief ook om teorieë oor God se guns te vervang met 'n ontmoeting met God: op die plek waar God te vinde is, in die kruis en opstanding van ons Here Jesus Christus.
Vir ons, die geesteskinders van die Reformasie, is die werklikheid van 'n persoonlike verhouding met God baie belangrik. Ook in ons geval kan dit so maklik gebeur dat ons lering oor God 'n wig tussen ons en God indryf. Ons kan so seker wees hoe God aanbid moet word, hoe die erediens moet lyk, wie se leer reg is, dat ons God in die proses kan verloor.
Mense soos Luther en Calvyn het 'n lewende verhouding met God gehad. Calvyn se persoonlike kenteken was 'n hand met 'n brandende hart vir die Here daarin. Hy staan as die teoloog van die Heilige Gees bekend. Calvyn was bewus dat ons nie self antwoorde kan fabriseer om by God uit te kom nie. Ons is afhanklik van die Woord, toegelig deur die Gees, met 'n lewe wat deur God se Gees oopgebreek word, om God te ontmoet. Hoe tragies dat baie van hierdie leerstellinge in die geskiedenis tot 'n dorre verstandelike denksisteem vervlak is.
Ook die Reformasie ontdek oor die laaste dekades opnuut weer ons wortels. Ons wortels lê in die ontvangs en oop-wees vir die teenwoordigheid van God. En ons eien dit toe deur bewustelik in groot geselskap te lewe: Coram Deo.
Ten diepste is die aanwesigheid van God die enigste werklike troos in lewe en in dood. Dit is so vir alle mense, maar veral vir mense wat swaar ly. Lyding is nie die finale werklikheid nie. Ook vir mense wat so hard werk om God se guns te verkry. God is daar, God is ons in Christus goedgesind, en is gereed om ons te omhels met die misterie van sy teenwoordigheid, wat alle verstand te bowe gaan.