Toe Alexander die Grote in die vierde eeu voor Christus op sy reuse veldtogte deurgedring het tot in Indië het hy gou besef dat die Indiese élite mense van groot erudisie was. Net soos die Egiptenare, wat hom 'n ere-Farao gemaak het, het die "Ariërs" van Noordelike Indië ook 'n oeroue geskiedenis van ontwikkeling agter hulle gehad. Die Egiptiese priesters het Solon, die ou Griekse staatsman en wyse, al indertyd daarop gewys dat die Griekse beskawing self maar van "onlangs" was. En hulle piramides, wat dit millennia voorafgaan, bevestig dit ook. In Noord-Wes Indië sou die voorvaders van die Hindoes met hul vier Vedas (godsdienstige geskrifte), in Sanskrit geformuleer, ook bewys dat hulle 'n oer-oue taalkundige konneksie met Grieks en Latyn gehad het.
Engelse, en veral Duitse geleerdes het dringend en volhoudend gewerk om die nuwe blokraaisel te ontrafel. Aan Britse kant was daar William Jones, Charles Wilkens, HT Colebrooke en Horace Wilson en aan die Duitse kant was daar weer manne soos Johann von Herder, die Von Schlegels, Wilhelm von Humboldt en selfs die groot Goethe. Daar was fonoloë soos Jakob Grimm en Karl Adolf Verner wat die klankwette tussen Sanskrit en sy Europese familie vasgelê het, en vergelykende taalkundiges, vir sinsleer en woordeskat, soos Wackernagel, Thumb, Bloch en Brugmann. Dit was inderdaad 'n nuwe en wye-wye wêreld vol uitdagings vir taalvakmanne. Die Westerse taalnavorsing het nou 'n geheel nuwe era betree, naamlik dié van 'n histories-evolusionêre analise van taal. Voorheen was taal beskryf óf op 'n stagnerende wettiese wyse (alles te reguleer deur taalwette en taalreëls), óf op 'n bloot empiriese wyse (ook "eksterne" taalbeskrywing genoem), óf met 'n wysgerige taalbenadering waarin die psigiese rasionaal van die taal, as produk ágter die rede van die mens, gesoek word – soos by die klassikus Gottfried Hermann aan die begin van die 19de eeu. Nou egter, vir die heel eerste keer, kon vergelykende taalkunde op 'n gans breër vlak toegepas word.
Toe die Europeërs (of Ariërs, die sogenaamde "edelras") in Indië aangekom het, het hulle hul godsdiens saam met hulle gebring en dit oorgeplant op die plaaslike Dawiede. En al hul heilige boeke (die Rig, Sama, Jajur en Atharva Vedas) is daarin opgestel. Dit kan amper vergelyk word met die Statenvertaling wat die Hollanders saam Kaap toe gebring het in 1652, wat pas 15 jaar eerder in Nederland voltooi is, en eers in 1933 ver-Afrikaans is in Suid-Afrika. Maar soos die ou Nederlandse Bybel het die Vedas die Skriftuur vir die plaaslike Indiese bevolking gebly – tot vandag toe.
Die ductus, dit is skriftipe, wat in Sanskrit gevolg word, is die Devanagari, oorspronklik ontwikkel uit die Noord-Indiese monumenteskrif wat bekend staan as Gupta, en uiteindelik gevorm is na die Brâmî-alfabet, só gebruik reeds sedert die 7de eeu AD, en vervolmaak in die 11de eeu. Die Devanagari-skryfstyl word gekenmerk deur sy lang horisontale strepe aan die koppe van die indiwiduele letters, en daar word, soos in Hebreeus, van regs na links geskryf. In die oudste Griekse inskripsies was die boustrophêdón-styl ook gebruik, dws waar heen en weer geskryf word soos die os met die ploeg draai na elke nuwe ploegvoor. Immers, woordskeiding was nie aanvanklik daar nie, want die geskrewe lyn loop aaneen reguit soos spraak op die mens se tong voortvloei.
Panini het Sanskrit eenvoudig Bhasa, die Taal, genoem (net soos ons eie GRA in die Paarl Afrikaans in die 18de eeu genoem het), terwyl hy die Vediese taaleie bestempel het as Chandasa, dit is metries, omdat die bundels van verskeie himnes daarin in digmaat, Samhita's, gegiet is. Die sutra's verteenwoordig 'n stel aforismes, mnemotegnies opgestel, waarop gekommentarieer moet word in Sanskrit-tekste. Daarteenoor is 'n mantra 'n mistieke formule van inkantasie in Boeddhisme.
Die beste inleidende verslag oor Sanskrit bly vandag nog steeds T Burrow se The Sanskrit Language (Faber & Faber, Londen, 1956). Dit gee 'n redelik volledige oorsig van die linguistiese verwantskap tussen Sanskrit en die ander Indo-Europese tale. Die ontdekking van Sanskrit het immers die moderne Vergelykende Taalkunde tot gevolg gehad. Burrow beskryf die Indo-Europese voorgeskiedenis van Sanskrit in Indië, 'n taal wat vir meer as 2000 jaar primêr die beskawingstaal van die Indiese sub-kontinent was – ingevoer uit Europa. Dit ondersoek ook die aansienlike invloed wat die vóór-Ariese tale in Indië self op Sanskrit gehad het. Uit 'n histories-vergelykende oogpunt wys dit ons dan hoe proto-Indo-Europees met behulp daarvan gerekonstrueer kan word, iets wat ons ontsaglike insig gee in die wording van die moderne Europese tale – waarvan Afrikaans óók deel is. Terwyl Afrikaans 'n Afrika-taal is, is Engels in Suid-Afrika vandag niks anders as 'n oorgeërfde koloniale taal wat nie op hierdie kontinent ontstaan het nie.