Luister in 3 minute: Kommer oor ernstige munisipale verval, inflasie | Maroela Media
Verval van munisipaliteite is landswyd te sien. (Argieffoto)
In die jongste aflewering van 3 Minute, 3 Sake gesels Gerhard van Onselen van Sakeliga oor munisipale verval, 'n nuwe skema vir plaaslik vervaardigde produkte en kenners wat bekommerd oor inflasie is.
Volgens 'n indeks van News 24 is talle meer munisipaliteite in Suid-Afrika veel nader aan ineenstorting as wat voorheen geglo is. Dié indeks voorspel ook dat dienslewering op verskeie plekke steeds agteruit sal gaan en wys munisipale wanbestuur as die grootste rede hiervoor uit.
Die indeks reken dat 'n bykomende 43 munisipaliteite in gevaar verkeer om heeltemal te verval. Dit is nou benewens die 87 munisipaliteite wat volgens die regering reeds in 'n gevaarsone van verval is. Die meeste van hierdie munisipaliteite – 22 uit die 43 – is in KwaZulu-Natal te vind.
Sulke indekse het natuurlik beperkinge, maar die breë gevolgtrekking is dat probleme by sommige munisipaliteite erger is as wat vantevore gedink is.
Dit is nou duidelik dat oplossing vir munisipale verval nie net op regeringsingrypings kan staatmaak nie. Op verskeie plekke het gemeenskappe en burgerlike instellings reeds toegetree om die remme van verval aan te draai.
Sakeliga bied ook op 28 Oktober 'n seminaar aan om alternatiewe tot munisipale verval te bespreek.
Volgende: Die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde (SABS) het 'n nuwe sertifiseringskema ingestel waarvolgens produkte wat plaaslik vervaardig is, gesertifiseer sal word.
Dit beteken reëls waarvolgens vervaardigers die "plaaslike inhoud" van produkte kan sertifiseer. Sulke regeringsinisiatiewe hoop om plaaslike vervaardiging 'n hupstoot te gee. Dit geld ook meestal in die openbare sektor.
Onlangs het Sakeliga opgemerk dat 'n kennisgewing van die tesourie slegs plaaslike sement vir openbare konstruksieprojekte voorskryf.
Almal wil natuurlik sterk plaaslike vervaardiging sien, maar is dit wel die regte manier? Of, anders gestel, is daar miskien opwegings en onvoorsiene gevolge van so 'n skema?
Sakeliga glo daar is. Die riglyne vir plaaslike inhoud beperk uiteraard die aantal aangewese produkte wat die regering en openbare sektor mag aankoop. En dit hou gevolge in, veral waar ingevoerde produkte, om verskeie redes, goedkoper aangekoop kan word.
'n Oorweging wat veral belangrik is, is hoe die regering belasting bestee – swakker waarde vir elke belastingrand hou ook gevolge in. 'n Ander manier om plaaslike vervaardiging aan te help is om rompslomp en skadelike beleid te verwyder.
En laastens: Dit lyk asof kommer oor inflasie besig is om kop uit te steek. Inflasie beteken dat jou rande minder koop as vantevore.
Die Buro vir Ekonomiese Ondersoek hou sy oë op September se VPI-inflasiesyfer. Verder skryf ekonoom Dawie Roodt indien inflasiekoerse nie vinnig daal nie, sal die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB) waarskynlik strammer monetêre beleid instel. Dit gebeur reeds in lande soos Nieu-Seeland, Noorweë en Meksiko.
Dit kan hoër rentekoerse beteken. Roodt noem verder dat sentrale banke al jare lank poog om inflasie op te jaag, maar wonder of dit 'n geval is van "pasop waarvoor jy wens".
Russell Lamberti, Sakeliga se hoofekonoom, wys ook op los monetêre beleid, oftewel ruim geldskepping, en ontwrigting van voorsieningskettings weens inperkings.