Toetssaak oor US-taalbeleid gaan ‘rigtinggewend’ weesUniversiteit Stellenbosch Die organisasie Gelyke Kanse sê die toetssaak in die Konstitusionele Hof oor die kwessie van die reg tot onderrig in Suid-Afrika se inheemse tale op tersiêre vlak, kan rigtinggewend wees vir al 26 Suid-Afrikaanse universiteite, waarvan die meeste slegs onderrig in Engels aanbied. Prof. Philip Spies, woordvoerder van Gelyke Kanse, sê die organisasie, asook ŉ groep Matie-studente, het appèl aangeteken teen ŉ uitspraak van die Kaapstadse hooggeregshof wat die nuwe taalbeleid van die Universiteit Stellenbosch (US) handhaaf. Die saak word môre in die Konstitusionele Hof in Johannesburg aangehoor. Gelyke Kanse, ŉ organisasie wat hom vir die toekoms van Afrikaans op tersiêre vlak en die opheffing van alle inheemse tale beywer, voer aan dat die US strydig met die Grondwet, wat onderrig in ŉ amptelike taal van keuse tot op die hoogste vlak waarborg waar dit redelikerwys doenbaar is, onder politieke druk geswig en Afrikaans begin afgradeer het. “Ons wil die proses van algemene verengelsing in skole temper deur te sê Afrikaanse onderrig, maar ook alle moedertaalonderrig, is belangrik en dit word só in die Grondwet bepaal,” het Spies gesê. “Dit is belangrik dat moedertaalonderrig op die agenda geplaas word.” Volgens hom het die verengelsing van tersiêre instellings ŉ rimpeleffek en kan die beleid later afrol na skole. Hy het gesê talle Afrika-akademici beklemtoon die belang van moedertaalonderrig in die ontwikkeling van Afrika en Afrikaans word as ŉ suksesverhaal voorgehou. “Alles kan nie verengels net omdat die politiek dit voorskryf nie.” Oor die koste van byvoorbeeld vertaaldienste sê Spies hoewel universiteite moet streef na uitnemendheid, moet dié uitnemendheid tot voordeel wees van die gemeenskappe wat hulle dien. Volgens hom maak moderne tegnologie streekskampusse en afstandonderrig baie makliker beskikbaar en kan dít gebruik word as maniere om studente in hulle moedertaal te bedien. “Voor jy kan sê dit is onbekostigbaar, moet jy vra of jy Suid-Afrika wil ontwikkel, of net vir jouself wil sorg. “Ons moenie net kyk wat die gedeelte van die bevolking, wat reeds die vermoë het om te gaan studeer, wil hê nie. Ons moet ook kyk na wat die ánder groepering wil hê wat weens taalhindernisse nié toegang tot ŉ universiteit het nie.” Spies sê die saak gaan nie net van belang wees vir universiteite nie, maar ook vir skole wat tot gr.4 in inheemse tale klasgee, maar daarna gedwing word om na Engels oor te slaan. “Gesaghebbende navorsing het getoon dat hierdie beleid besonder nadelige gevolge inhou – nie net vir sodanige leerders nie, maar ook vir ŉ land se ontwikkeling.”