Oos-Kaap gekap oor 100 nooddiens-motorfietseNooddiens-motorfietse in die Oos-Kaap (Foto: Zweli Mkhize/Twitter) Die departement van gesondheid in die Oos-Kaap word uit verskeie oorde gekritiseer vir die aankope van 100 mediese nooddiens-motorfietse om pasiënte in afgeleë gebiede te bereik. Die projek is Vrydag bekendgestel. Theo Coetzee, woordvoerder van die VF Plus, het gesê sy party beskou die aankoop van die motorfietse as ŉ bewys van Sindiswa Gomba, die provinsiale LUR vir gesondheid, se onvermoë om krisisbestuur toe te pas. “Alhoewel die aankoop van motorfietse geregverdig mag word, is die aankoop van ŉ honderd daarvan moeilik regverdigbaar. Dit is sinneloos om pasiënte op verafgeleë plekke te gaan haal terwyl die provinsie se hospitale en klinieke nie behoorlik funksioneer nie.” Die Ekonomiese Vryheidsvegters in Buffalo City het ook die gebruik van die motorfietse bevraagteken. “Hoe kan mens verwag dat die skedonkies in ons binnelandse dorpies kan werk met paaie wat uitmekaar val en min tot geen infrastruktuur het nie?” het Siya Rumbu, woordvoerder van die EFF in die munisipaliteit, gevra. “Ons mening is dat die regering eerder die paaie moes regmaak en mobiele klinieke moes verskaf soos vragmotors of 4×4’s.” Rumbu wou ook weet hoe ŉ “baba-stootwaentjie” ŉ baie siek pasiënt op ŉ reënerige dag gaan vervoer. “Indien ŉ pasiënt op pad na die hospitaal sterf, sal daar van die bestuurder verwag word om met die lyk na die hospitaal te ry – vir almal om te sien?” Sizwe Kupelo, woordvoerder van die departement, het intussen in ŉ verklaring gesê die motorfietse vorm nie deel van sy nooddiensvloot nie en sal nie kritieke of noodgevalle na hospitale vervoer nie. Volgens die departement sal dit slegs vir gesondheidsopvoeding en bewusmakingsveldtogte gebruik gemaak word. Nooddiens-motorfietse in die Oos-Kaap (Foto: Zweli Mkhize/Twitter) Die projek was glo reeds aan die gang nog voor die uitbreking van die koronavirus-pandemie. ŉ Bykomende 150 persone is aangestel om met die motorfietse rond te ry as deel van sy primêre gesondheidsorg-uitreikingsprogram. “Die departement het ŉ driejaarooreenkoms aangegaan met ŉ maatskappy in King Williams Town ná ŉ deursigtige en mededingende tenderproses,” het Kupolo verduidelik. Die kontrak, van R10,1 miljoen, sluit die aanskaffing van die motorfietse in teen R94 000 per eenheid plus R6 000 vir instandhouding. Altesaam 200 persone is aangestel tydens die vervaardiging van die motorfietse. Die motorfietse het beddens, gazebo’s en ekstra sitplek beskikbaar. “Toe die provinsie ŉ cholera-uitbreking gehad het, is soortgelyke ingrypings geïmplementeer vir uitreiking na die gemeenskap,” het Kupelo bygevoeg. “In die stryd teen Covid-19 en ander siektes in die provinsie, sal ons steeds van kreatiewe maniere gebruik maak om dienslewering na die gemeenskap te bespoedig.” Hy het die gemeenskap van die Oos-Kaap gerus gestel dat nooddienste steeds sal voortgaan om van gespesialiseerde voertuie, helikopters, en pasiëntvoertuie gebruik te maak wat deur gekwalifiseerde paramedici en ambulanspraktisyns bedryf sal word. Rumbu het bygevoeg die EFF verwerp die “grap” deur die Oos-Kaapse departement van gesondheid en versoek die regering om die waardigheid van ŉ swart kind te respekteer. “Die feit dat die meerderheid van ons mense nie mediese fondse of privaat gesondheidsorg kan bekostig nie, beteken nie dat hul menswaardigheid geskenk moet word nie.” Volgens Coetzee is daar verskeie provinsiale hospitale en klinieke in die Oos-Kaap wat nie in staat is om te voldoen aan verwagte dienslewering nie. Dit word veroorsaak deur personeel wat weier om te werk weens agterstallige oortyd-vergoeding en ŉ tekort aan beskermende klere. Verskeie eenhede van die Livingstone-hospitaal in Port-Elizabeth funksioneer nie, afvalmateriaal in plastieksakke hoop op in die gange en linne word nie gewas nie. “Belangrike klinieke soos Motherwell Community Health Centre het reeds sy deure gesluit weens die tekort aan persoonlike beskermende toerusting. Die situasie bring mee dat ernstig siek pasiënte weggewys moet word,” het Coetzee bygevoeg. “Die Cecilia Makiwane-hospitaal het drie eenhede gesluit nadat personeel Covid-19 opgedoen het.” Coetzee het bygevoeg die VF Plus in die Oos-Kaap verwag dat Gomba verantwoordelikheid moet aanvaar vir die swak toestande by provinsiale hospitale en klinieke en moet toesien dat die probleme reggestel word, veral met die verwagting dat die siekte vinnig gaan versprei in die provinsie. Volgens hom is die provinsie tans nie gereed nie. “In die lig van ŉ nie-funksionerende departement van gesondheid en ŉ LUR wat nie opgewasse is om die huidige pandemie te bestuur nie, dring die VF Plus daarop aan dat die LUR vervang moet word.” Testing out one of the units now available as part of the scooter project! They have off-road capabilities and are equipped with waterproofing and drip stands. #ECVisit12June pic.twitter.com/1yDObRyhM8 — Dr Zweli Mkhize (@DrZweliMkhize) June 12, 2020