PressReader - Beeld: 2015-08-29 - S­tar Wars:
Het jy al die boe­ke ge­lees?
Beeld - 2015-08-29 - Front Page - Lof­tus Ma­rais.
Op 18 De­sem­ber be­gin die lang ver­wag­te nu­we S­tar Wars- rol­prent draai. Die lok­prent vir die fliek is al meer as 59 mil­joen keer op YouTu­be ge­kyk. The For­ce A­wa­kens tel die ver­haal van Lu­ke Sky­wal­ker 30 jaar ná die ge­beu­re in die klas­sie­ke The Re­turn of the Je­di op.
Die hel­de is nou grys, maar daar is da­rem ook ’n nu­we jong­klomp wat la­ser­pis­to­le skiet en in die gan­ge van ruim­te­ske­pe rond­hol. JJ A­brams, die man ver­ant­woor­de­lik vir die te­le­vi­sie­reeks Lost en ook die nu­we S­tar Trek- flieks, is die skry­wer­re­gis­seur van die nu­we fliek.
Op­win­ding loop na­tuur­lik hoog. DStv het ook be­sluit om dit aan te vuur. Van­af Maan­dag is daar ’n kits­ka­naal, spe­si­aal toe­ge­wy aan die ses S­tar Wars­flieks, as­ook ge­a­ni­meer­de TV­reek­se en ver­wan­te do­ku­men­tê­re flieks. DStv Pre­mi­um-ky­kers kan dus in­ska­kel op ka­naal 109 en wa­re geeky fan­boys raak.
Maar tus­sen­deur al hier­die sui­wer vi­su­e­le his­te­rie, dink ek men­se kyk ’n groot deel van dié ge­lief­de we­ten­skaps­fik­sie-heel­al mis: S­tar Wars- ro­mans.
Ek self is nie meer s­kaam nie. In my guns­te­ling-kof­fie­win­kel, waar die hip­sters ge­reeld hul K­naus­gaards uit­haal, haal ek nou met trots my S­tar Wars­boe­ke uit, en lees hul­le met die ka­kel­bont voor­blaaie dui­de­lik sig­baar.
Min men­se weet hoe enórm hier­die boek­be­dryf is. Daar is se­dert 1976 al by­na 270 S­tar Wars- ro­mans ge­pu­bli­seer en baie van hul­le is top­ver­ko­pers. Daar is ook stro­kies­pren­te, fo­toen kin­der­boe­ke. On­lang­se na­vor­sing wys die to­ta­le in­kom­ste van S­tar Wars- boek­ver­ko­pe be­loop R21,7 mil­jard. Dit is ver­al ver­stom­mend as jy be­sef dié be­drag is s­legs twee en ’n half keer min­der as wat ál ses rol­pren­te by die lo­ket ge­maak het.
Met Dis­ney wat in 2012 die han­dels­naam by Lu­casArts oor­ge­neem het, het daar ook ’n nu­we era vir S­tar Wars- le­ser aan­ge­breek. Die ver­ha­le wat in die ro­mans ver­tel word, word fyn be­heer. Daar is ’n S­tar Wars- ar­gi­va­ris (sy naam is Le­land C­hee) en nou ook, dank­sy Dis­ney se s­kui­we, ’n “Sto­ry Group” – ’n amp­te­li­ke ko­mi­tee wat se­ker maak dat al die ver­skil­len­de sto­ries kor­rek in een groot denk­beel­di­ge ge­skie­de­nis in­pas.
Hier­in lê een van die groot­ste ple­sie­re van dié ro­mans. Die feit dat jy heel­tyd in jou kop die ge­beu­re bin­ne ’n e­nor­me ü­ber­kro­niek plaas. Jy her­ken ka­rak­ters, pla­ne­te, toe­stel­le, en dik­wels word hul­le net ter­loops ge­noem, maar jy pas hul­le pre­siés bin­ne die in­ge­wik­kel­de gro­ter tydlyn in. En jy kan e­nig­iets op­soek en jou ge­heue aan­lyn ver­fris met die S­tar Wars Wi­ki, speels die “Wook­iee­pe­dia” ge­noem.
(So ter­loops: Toe Lu­casArts in 1999 be­sluit het om die ge­lief­de Wook­ie C­he­w­bac­ca in ’n ro­man tra­gies te laat sterf, het die skry- wer van die ein­ste ro­man doods­drei­ge­men­te van aan­han­gers ont­vang. Men­se is erns­tig oor hul­le S­tar Wars, hoor.)
Dis­ney wou eg­ter vir die skep­pers van The For­ce A­wa­kens ab­so­lu­te vrye teu­els gee; die sil­wer­doek kry voor­keur. Die be­staan­de boek-uit­ge­brei­de tydlyn sou moont­lik net té be­per­kend vir die kre­a­tie­we rol­prent­ma- kers wees. Daar is toe be­sluit om al die ou­er ro­mans on­der die groep­naam S­tar Wars Le­gends uit te gee, en om ’n nú­we post- Re­turn of the Je­di- ge­skie­de­nis te be­gin, waar­van die nu­we fliek net een e­le­ment is. Daar is nou ook re­ke­naar­spe­le­tjies, ’n nu­we TV-reeks, en na­tuur­lik, ’n he­le string nu­we ro­mans. Dis­ney se mo­de-fra­se is “in­ter­con- nected story­tel­ling”. Die nu­we boe­ke is dus ka­no­niek, die Le­gends- ro­mans a­po­krief.
Een van die vars ster­skry­wers in die S­tar Wars- heel­al is John Jack­son Miller. Hy bied die le­ser meer as om guns­te­ling-fliek­ka­rak­ters in­tie­mer te leer ken. In sy ro­man Ke­no­bi het hy die ti­pie­se pulp Wes­tern her­skryf in die kon­teks van Ta­tooi­ne, die woes­tyn­pla­neet waar­op Obi-Wan Ke­no­bi die ba­ba Lu­ke Sky­wal­ker van ver af moet op­pas. Dis wérk­lik ver­maak­lik om te sien hoe die cowboy-ge­ge­wens ingespan word, maar hoe Miller ook steeds ge­trou bly aan die tra­di­si­o­ne­le for­mu­le.
Want daar is al­tyd ’n for­mu­le. Dis hoe­kom ek dit lees. Vir die skop-skiet-en-TIE fig­h­ters. Ein­de­lo­se va­ri­a­sies van die ruim­te­o­pe­ra as a­von­tuur, as tegno-mi­to­lo­gie, as her­ken­ba­re fan­ta­sie. As le­ser vra jy al­tyd: Hoe baie kan din­ge ver­stel word voor­dat dit nie meer S­tar Wars is nie? Dít is die uit­da­ging vir Miller: Hoe buig jy son­der om te breek?
Dis ook so in sy jong­ste werk, die eer­ste ro­man wat aan­ge­kon­dig is as deel van die nu­we ka­non: A New Da­wn. Dit is ge­skryf as oor­brug­gings­ver­haal tus­sen die Re­ven­ge of the Sit­h­fliek en die bril­jan­te re­ke­naar­ge­a­ni­meer­de S­tar Wars Re­bel­sTV-reeks.
Dis ’n ro­man wat eint­lik kon­tem­po­rê­re po­li­tie­ke kwes­sies aan­roer. Miller skryf oor die sur­veil­lan­ce s­ta­te, om­ge­win­gings­be­sorgd­heid, kor­po­ra­tie­we im­mo­ra­li­teit en stel ook fe­mi­nis­tie­se ak­sie­hel­de ten toon. A New Da­wn be­gin dalk sta­dig, maar ver­tel uit­ein­de­lik op span­nen­de wy­se hoe die re­bel­lie teen die don­ker Em­pi­re ont­staan het.
Miller se boe­ke het ’n won­der­li­ke sar­kas­me wat mens ge­reeld laat lag. Daar is ’n Han So­lo-ag­ti­ge on­ver­skil­lig­heid in sy hu­mor. Miller is ook in­tens be­trok­ke by ver­skeie we­ten­skaps­fik­sie­stro­kies­boe­ke, maar tog is sy skryf­styl nie so vi­su­eel nie. Al­les fo­kus op die sto­rie, die a­dre­na­lien, die skok­ke en die ont­kno­ping.
Die groot boek waar­na al­mal eg­ter uit­sien, is Af­ter­math deur C­huck Wen­dig wat bin­ne­kort ver­skyn. Dit volg di­rek op die rol­prent Re­turn of the Je­di en be­loof om die his­to­rie­se aan­loop tot die ge­beu­re in The For­ce A­wa­kens te be­gin uit­lê. Dis ook deel van ’n gro­ter reeks boe­ke wat Vry­dag, of­te­wel “For­ce F­ri­day”, uit­ge­reik gaan word. Boek- en speel­goed­win­kels in A­me­ri­ka gaan dié dag mid­der­nag oop­maak so­dat aan­han­gers splin­ter­nu­we The For­ce A­wa­kens- pro­duk­te kan koop.
Ek het groot­ge­word met die flieks, en selfs met al die bo­haai oor Dis­ney se han­te­ring van die S­tar Wars- wê­reld is ek nie meer s­kaam vir die re­gres­sie nie. In­dien Suid-A­fri­kaan­se boek­win­kels dalk be­sluit om 00:01 oop te maak op 4 Sep­tem­ber, wag ek voor in die ry.
En ek sal my ek­sem­plaar van Af­ter­math son­der ver­leent­heid sit en lees in my kof­fie­win­kel, al gig­gel die K­naus­gaar­ders vir my. Hul­le is s­legs be­sig met lou­warm-ont­vlug­ting. Hul­le sal nooit die wil­de lees­ple­sie­re van ont­plof­fen­de ruim­te­s­ta­sies, half­ro­bo­tie­se su­per­boos­wig­te en lig­ht­sa­ber-ge­veg­te er­vaar nie. Kry hul­le jam­mer. ) Ma­rais is ’n dig­ter.