N|uu-woordeboek laat tonge klap | Netwerk24
N|uu-woordeboek laat tonge klap
Deur Landi Slatter 09 Februarie 2020 02:10
Moderne tegnologie moet nou help keer dat die oudste oorlewende San-taal uitsterf.
Net vier mense ter wêreld kan nog die N|uu-taal met sy tongklappe en -klikke praat – ouma Katrina Esau (87), haar twee susters en hul broer. Daarom het die Verenigde Nasies N|uu tot kritiek bedreig verklaar.
Nou werk ouma Katrina saam met die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad (Pansat) en Briza Publikasies om 'n oudiovisuele woordeboek van N|uu (die strepie word met 'n tongklap uitgespreek) tot stand te bring.
Christo Reitz, bestuurder van Briza, het aan Rapport gesê dié woordeboek sal op dieselfde tegnologie geskoei wees en dieselfde werk as die Sappi Voëls van Suid-Afrika-boek waar die leser met 'n "klankpen" op 'n woord of prent van 'n voël kan klik en dan die geluid hoor. Briza het ook gehelp om The Talking Dictionary in sewe tale – Afrikaans, Engels, Xhosa, Zoeloe, Noord- en Suid-Sotho en Mandaryns – tot stand te bring.
Dieselfde boek word vir al die tale gebruik. Om 'n nuwe taal by te voeg, koop jy net 'n "plakker" per taal en plak dit voor in die boek. Die plakker aktiveer dan daardie taal se kodes in die boek. Die boek bevat meer as 5 000 woorde, 200 frases en vrae (soos "waar is die naaste winkel?"), 2 000 volkleur illustrasies en 250 ander klanke soos byvoorbeeld 'n leeu se brul.
Volgens Reitz het Briza met Pansat gesels oor dié boek. Sowat drie weke gelede het Pansat die uitgewer genader oor 'n vennootskap vir 'n N|uu-weergawe daarvan. Nou gaan ouma Katrina help om al die woorde in N|uu te vertaal en die uitsprake op te neem. Reitz sê sy het reeds 'n paar uitgetoets.
"Sy kan nie self skryf nie, maar haar kleindogter skryf vir haar."
Lufuno Ndlovu, uitvoerende hoof van tale by Pansat, sê die woordeboek gaan help om die N|uu-taal te bewaar. Reitz sê dit sal ook 'n nalatenskap vir ouma Katrina wees. Dis nog nie bekend wanneer die boek beskikbaar sal wees of wat dit sal kos nie.
21 Februarie is Internasionale Moedertaaldag en vir Pansat is Februarie die maand van taalaktivisme.