Grond: 'Kyk na Motlanthe se voorstelle' | Netwerk24
LUISTER: Hanlie Retief gesels met die Kinnear-gesin
Vir die drie Kinnears was hy hul pa en man met die groenblou oë, voorsanger op troues en begrafnisse, wat die vorige week nog 20 kg Omo sonder 'n oogknip by sy buurman gekoop het én hom gehelp het met 'n sakeplan...
Rapport-spotprent: 27 September 2020
Grond: 'Kyk na Motlanthe se voorstelle'
Deur Sarel van der Walt 17 Januarie 2018 15:01
Dit lyk of die ANC die voorstel oor grondhervorming in die verslag van oudpres. Kgalema Motlanthe se hoëvlakpaneel nie behoorlik in ag geneem het nie, toe die party op sy 54 ste nasionale konferensie besluit het op die onteiening van grond sonder vergoeding.
Só sê Yolisa Mfaise, regsadviseur van Agri SA, in 'n verklaring. Sy sê die eiendomsklousule in die Grondwet is voldoende om grondhervorming deur te voer.
Motlanthe het 'n taakspan, wat moes kyk na sleutelwetgewing en die bespoediging van fundamentele verandering, gelei. Die verslag is in November aan die parlement voorgelê, wat onder meer gebreke in beleid, die swak toepassing van bestaande wetgewing en korrupsie uitgelig het as van die vernaamste redes waarom grondhervorming nie behoorlik deurgevoer word nie.
Die paneel het gewaarsku teen onteiening sonder vergoeding om grondhervorming meer doeltreffend te maak en te versnel.
Volgens die paneel word daar net 0,4% van die begroting aan grondhervorming bestee, terwyl net 0,1% opsygesit word vir die herverspreiding van grond.
Om die resolusie van die ANC se Desember-konferensie uit te voer, sal art. 25 van die Grondwet verander moet word.
Die paneel het ook gewaarsku dié wat grond ontvang "word huurders van staatsgrond, pleks van grondeienaars".
Kenners het daarop gewys dat die betaal van vergoeding aan dié wie se grond weggeneem word, was nie tot dusver die vernaamste beperking op grondhervorming nie.
'n Gebrek aan politieke wil, die gebrek aan opleiding en kapasiteit en afwykings in begrotings is ook as groot struikelblokke geïdentifiseer.
Mfaise sê in die verklaring AgriSA stem in die breë saam met die paneel se bevindinge.
Sy glo dit sal die regering baat om dit te oorweeg om eers die voorstelle van die Motlanthe-verslag in werking te stel.
"Soos sake nou staan, weet ons die ANC se resolusie het die steun van minstens twee ander partye.
"Hoewel dit die geval kan wees, beteken dit nie iets wat politiek sin maak, maak ekonomies, wetlik en grondwetlik sin nie," sê Mfaise.
'n Oudit oor die verspreiding van grond landwyd is voltooi. Daaruit sal ons baie dinge wys kan word.
Die debat op die ANC-konferensie oor onteiening sonder vergoeding was 'n baie heftige een omdat daar nie eensgesindheid in die party hieroor is nie.
Adj.pres. Cyril Ramaphosa, die nuwe ANC-leier, het Sondagaand in 'n onderhoud met eNCA toegegee daar is baie emosies oor grond.
Aan die een kant is daar diegene wat grond verloor het en sekere aspirasies het, en aan die ander kant dié wat grond besit.
"Ek het vroeër al gesê ek wil 'n studie gedoen hê oor die grond wat sedert 1994 oorgedra is sodat ons weet waarmee ons te make het.
" 'n Oudit oor die verspreiding van grond landwyd is voltooi. Daaruit sal ons baie dinge wys kan word," het Ramaphosa gesê.
Hy het ook gesê 'n omvattende konferensie oor grondhervorming sal gehou word om te bepaal hoe die kwessie vorentoe hanteer moet word.