You are here: Home » Content » Aardrykskunde Graad 7 » Die lees, ontleding en vertolking van topografiese kaarte
die lees, ontleding en vertolking van topografiese kaarteDie vermoë om kaarte te gebruik en te vertolk is ‘n belangrike onderdeel van ‘n mens se aardrykskundige vaardighede. As jy ‘n kaart gebruik, moet jy onthou dat: – die werklikheid op skaal verklein is; – die verskynsels en patrone gesien word asof ‘n mens van bo-af neerkyk op die landskap; – simbole gebruik word om kenmerke en verskynsels voor te stel. Verskillende soorte kaarte word vir verskillende funksies geteken.
[LU 1.1]Kyk hoeveel verskillende soorte kaarte jy in jou atlas kan identifiseer. Skryf van die name onder mekaar neer en dui elkeen se belangrikste funksie aan.
[LU 1.2]Verdeel in groepe. Gaan soek gedurende die volgende week kaarte wat vir ‘n verskeidenheid doeleindes in jou omgewing gebruik word. Reisagentskappe, eiendomsagente, koerante, tydskrifte, motorhawens, bouers, ens. kan genader word. Stel uit elke groep ‘n eie kaartversameling saam. Maak ‘n tabel soos hierbo en noem elke kaart se funksie.Table 1
In grade 4 tot 6 het jy alreeds kennis gemaak met baie belangrike feite oor kaartwerk. Die vier belangrikste kenmerke van TOPOGRAFIESE KAARTE is:dis ‘n verkleinde weergawe van die werklikheid en moet op ‘n spesifieke skaal geteken word; verskynsels word deur simbole op die kaart aangedui; rigting moet op ‘n kaart bepaal kan word; hoogte word deur kontoerlyne aangedui.Kom ons kyk na elkeen van die aspekte:1. Verskillende skale en afstandberekeningJy weet reeds dat ‘n kaart ‘n verkleining is van die werklikheid soos van bo-af gesien. Om ‘n kaart so te kan verklein, moet jy van ‘n sekere skaal gebruik maak.Die skaal van ‘n kaart MOET onderaan die kaart aangedui word. Daar is verskillende soorte skale wat gebruik kan word: Lynskaal Op ‘n lynskaal kan jy direk die afstand tussen twee plekke afmeet. Verhoudingskaalbv. 1:50 000Dit beteken dat 1 sentimeter (of watter ander lengte-eenheid ook al) op die kaart gelyk is aan 50 000 sentimeter (dieselfde lengte-eenheid) in die werklikheid.As twee plekke op die kaart 4 cm uitmekaar is, sal jy dus eers ‘n berekening moet doen om die werklike afstand te bepaal. Dit sal soos volg lyk : 4 × 50 000 = 200 000 cm = 200 000 ÷ 100 000 = 2 km
Woordskaal bv. 1 cm stel 20 km voor. As die afstand tussen twee plekke op die kaart 3 cm is, sal jy ook eers ‘n berekening moet doen.Dit lyk soos volg : 3 × 20 = 60 kmEen of al die verskillende soorte skale kan op ‘n spesifieke kaart aangedui word.
Om vertroud te raak met die gebruik van lynskaal [LU 1.3]1. Meet jou klaskamer se lengte en breedte in meter en teken dan ‘n vloerplan daarvan. Gebruik ‘n skaal van 2 cm om 1 meter voor te stel.Teken nog ‘n vloerplan van jou klaskamer, maar gebruik ‘n skaal van 1 cm om 1 meter voor te stel.2. Die twee tekeninge van dieselfde klaskamer verskil in grootte omdat die skaal waarop hulle geteken is, verskil.3. Meet iets anders op jou skoolterrein wat heelwat groter is as jou klaskamer, byvoorbeeld die skoolsaal of die rugbyveld. Teken dit op dieselfde grootte papier as in die geval van jou klaskamer. Om dit reg te kry, moet jy meer meters per sentimeter vir jou plan / kaart gebruik as toe jy jou klaskamer geteken het. Die skaal gaan dus verskil, omdat jy ‘n groter area op dieselfde grootte papier moet teken.Dui die skaal as ‘n lynskaal op jou kaart aan.
Om afstand op ‘n atlaskaart en ‘n aardbol te bepaal [LU 1.3]1. Maak jou atlas oop by ‘n kaart van Suidelike Afrika. Bepaal die werklike afstand in kilometer tussen die volgende plekke. Meet langs ‘n reguit lyn (soos die kraai vlieg).a) Kaapstad – Oos-Londen kmb) Durban – Johannesburg kmc) Pretoria – Kimberley kmd) Kimberley – Kaapstad km2. Bepaal die werklike afstand tussen die volgende plekke op ‘n aardbol:a) Durban en Sydney kmb) Kaapstad en Rio de Janeiro kmc) Parys en New York kmd) Tokio en Moskou km
2. Kaartsimbole en kaartsleutelIngesluit in hierdie module is ‘n 1:50 000 topografiese kaart van Ceres, asook ‘n volledige lys van kaartsimbole op die daaropvolgende bladsy. Hierdie kaartsimbole moet bestudeer word, sodat jy die verskillende eienskappe kan erken wanneer ons op die kaart van Ceres werk.Julle hoef nie noodwendig hierdie oefening oor Ceres te doen nie. Vra jul onderwyser om betyds ‘n kaart van jul eie stad of dorp en distrik te bestel, sodat julle ‘n studie van jul bekende omgewing soos wat dit op ‘n kaart aangetoon word, kan maak. Julle sal verbaas wees oor die magdom inligting wat daarin opgesluit is. Maak ‘n studie van die wyse waarop berge met verskillende vorme, bergklowe, valleie en dies meer, voorgestel word. SKRYF AAN: DIE STAATSDRUKKER PRIVAATSAK X85 PRETORIAen bestel ‘n amptelike 1:50 000 kaart van die gebied waarin julle dorp of stad geleë is. Dit kos verrassend min.
MemorandumAktiwiteit 1:Table 3
Bou en dreinering
Dui ligging van berge, riviere, ens. aan
Dui temperatuur, lugdruk, reënval aan
Dui tipe plantegroei aan
Dui verspreiding van mense aan
Dui ekonomiese aktiwiteite aan
Dui provinsies en hoofstede aan
Dui tipe mynbouaktiwiteite aan
Aktiwiteit 4:1. a) ± 925 kma) ± 500 km b) ± 500 km c) ± 840 km2. a) Durban en Sydney: 8250 km b) Kaapstad en Rio de Janeiro: 4750 km c) Parys en New York: 5250 km d) Tokio en Moskou: 7250 km
« Previous module in collection Bevolkingsgroei en verandering: Die uitwerking van MIV/VIGS
Next module in collection » Die lees, ontleding en vertolking van topografiese kaarte
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Jun 4, 2009 4:47 am -0500. Add to a lens