Klimaatsverandering rede vir swaar reën in Afrika – studie‘n Man klouter op die dak van sy huis nadat sikloon Batsirai groot skade in die gebied aangerig het. (Foto: Rijasolo/AFP) ŉ Vlaag dodelike storms het Madagaskar, Malawi en Mosambiek die afgelope ruk swaar getref, met meer swaar reënval wat deur klimaatsverandering veroorsaak word, het nuwe navorsing bevind. Drie tropiese siklone en twee tropiese storms het suidoos-Afrika binne die eerste ses weke van die jaar getref. Dit het grootskaalse oorstromings veroorsaak. Meer as een miljoen mense is geraak en minstens 230 mense is dood. Die ontleding deur die World Weather Attribution Network (WWA), ŉ netwerk van wetenskaplikes, het baanbrekerswerk gedoen om uiterste weerstoestande vinnig aan klimaatsverandering te koppel. Die navorsers sê dit was klimaatsverandering wat die reën tydens die opeenvolgende storms soveel swaarder en meer waarskynlik gemaak het. “Ons sien weereens hoe diegene wat die minste verantwoordelik vir klimaatsverandering is, die swaarste las daarvan dra,” sê WWA-medestigter Friederike Otto, verbonde aan die Grantham-instituut in Londen. Nadat tropiese storm Ana die streek in Januarie getref het, het tropiese sikloon Batsirai Madagaskar vroeg in Februarie getref. Dit is vinnig opgevolg deur tropiese storm Dumako en tropiese siklone Emnati en Gombe. Wetenskaplikes het weerwaarnemings en rekenaarsimulasies gebruik om die reënvalpatrone van die huidige klimaat te vergelyk met dié voor die nywerheidsrewolusie – en aardverwarming. Hulle het op die twee natste tydperke gefokus: tydens Ana in Malawi en Mosambiek en tydens Batsirai in Madagaskar. “In albei gevalle het die uitslae gewys dat die reënval wat met die storms verband hou, vererger is deur klimaatsverandering en dat voorvalle van uiterste reënval soos dié meer gereeld voorkom,” het die navorsers bevind. Dit stem ooreen met ander navorsing wat daarop dui dat aardverwarming die voorkoms en intensiteit van reën kan verhoog. Te min data ‘n Ontwortelde boom lê in ‘n straat nadat sikloon Gombe dele van Mosambiek getref het. (Foto: Alfredo Zuniga/AFP) Die wetenskaplikes kon egter nie vasstel hoe klimaatsverandering die uiterste weersomstandighede beïnvloed nie, weens ŉ gebrek aan akkurate geskiedkundige reënvalrekords vir die streek. Dit is veral kommerwekkend in armer lande, wat meer kwesbaar is vir die uitwerking van klimaatsverandering. Izidine Pinto, verbonde aan die Universiteit van Kaapstad, sê dit is uiters belangrik dat wetenskaphulpbronne in Afrika en ander dele in die Suidelike Halfrond versterk word, sodat daar ŉ beter begrip is van uiterste weerstoestande – en hoe om kwesbare mense te help om hulle beter daarop voor te berei. Uit die 23 weerstasies in die geraakte deel van Mosambiek, het net vier betreklik volledige rekords wat tot 1981 terugdateer. In Madagaskar en Malawi is daar geen weerstasies met geskikte data nie. Madagaskar, een van die armste lande ter wêreld, word ook geteister deur droogtes in sy suidelike streek, wat lei tot wanvoeding en hongersnood op plekke. In Desember het die WWA gesê aardverwarming het slegs ŉ minimale rol in daardie krisis gespeel, teenstrydig met ŉ beskrywing van die Verenigde Nasies wat dit as ŉ “klimaatsveranderingshongersnood” bestempel het.