Afrika in BerlynFoto: Markus Spiske/Unsplash.com As ’n mens tans in Berlyn, trouens in talle plekke in Europa is, voel die weer soos in Suid-Afrika in die somer: temperature is in die boonste 30’s – daar is selfs ’n nuwe rekordtemperatuur vir Juniemaand gemeet met net onder 40˚C. Dis sonskyn vir dae aaneen, sonder die gereelde onderbrekings deur donderstorms wat afkoeling bring. Die mense is lig geklee, met kortbroeke en T-hemde of somerrokke, en daarby plakkies en sandale, iets wat in Suid-Afrika bekend lyk, maar in Duitsland gewoonlik die uitsondering is. Talle mense dra bottels water met hulle saam of waai hulle koel met Spaanse waaiers. Die humiditeit is ook redelik hoog, wat ’n amper tropiese gevoel gee. Boonop is dit vakansietyd, en vir talle is lê op ’n kombers in een van die talle parke, of ontspan en swem in een van die vele mere wat Berlyn omring, verkieslik bo ’n rit na die oorvol en boonop nóg warmer Middellandse See. Kinders gebruik die geleenthede om in fonteine af te koel, grootmense sit met bier in die hand onder sambrele in die talle straatkafees. Dalk het die weer selfs ’n invloed op die spreekwoordelike Berlynse onbeskoftheid: dit is asof almal meer ontspanne en vriendelik is. Die hitte is ongelukkig nie net rede vir lui wees en die lewe geniet nie. Minder aangenaam is die bosbrande op talle plekke en verkeersknope as gevolg van plekke op paaie wat weens die hitte oplig. Sterftes as gevolg van hitteuitputting kom ook voor. Vir ander is die hitte die bewys van die klimaat-apokalips. Ook verlede jaar se somer was onbehoorlik warm. Ander neem dinge egter minder dramaties: “Vandag praat hulle van ŉ klimaatkatastrofe as dit ’n paar dae aaneen warm is. Vroeër het ons dit somer genoem.” Afgesien van die weer as tydelike herinnering aan Afrika, is daar ook ’n permanente herinnering in die vorm van die Afrikabuurt in Berlyn se voorstad Wedding. Die dierehandelaar Carl Hagenbeck het oorspronklik ’n tipe temapark met diere en mense uit Afrika beplan. Dit was in die tyd toe die Duitse Ryk kolonies in Afrika gehad het en hy die verre en eksotiese plekke nader aan die gewone mense wou bring. Die planne vir die Afrikapark is deur die Eerste Wêreldoorlog, waarin Duitsland ook al sy kolonies verloor het, gefnuik. Die straatname wat klaar geregistreer was, is egter vir ’n gewone woonbuurt met woonstelblokke gebruik. Daar is ’n Ghana-, Sansibar-[sic], Kongo- en selfs ’n Transvaalstraat, en natuurlik strate en pleine wat aan voormalige Duitse kolonies of ontdekkers herinner, soos Kameruner[sic]-, Windhuker[sic]-, Lüderitz-, Peters- en Togostraat, Nachtigal-plein, ensovoorts. Met die gees van politieke korrektheid wat in Duitsland, en veral in die linkse Berlyn sterk is, is hierdie straatname natuurlik omstrede en moet dit verander word. Pleks van Duitse kolonialiste en ontdekkers soos Adolf Lüderitz, Gustav Nachtigal en Karl Peters, moet die strate nou vernoem word na weerstandsvegters of opstande teen die blankes in Afrika: Anna Mugunda, Cornelius Frederiks, Maji-Maji. Die stadsregering het reeds so ’n besluit geneem en alternatiewe name toegeken, maar dit is nog nie in die praktyk uitgevoer nie. Die inwoners van die betrokke buurt kon kommentaar lewer, maar kon nie besluit of hulle hoegenaamd straatnaamveranderings wil hê of nie. Die vraag is daarby: Is net die straatname omstrede van mense met bloed aan hul hande of word alles wat te doen het met kolonialisme en imperialisme uit die bewussyn gedelg? Indien “skoon hande” ’n vereiste is, geld dit dan ook vir die weerstandsvegters, wie se antikoloniale opstande dikwels met moord en vernietiging, ook teen burgerlikes, gepaard gegaan het? En as ’n mens dan vandag se maatstawwe van menseregte wil gebruik, wat van die talle strate en pleine in veral Oos-Berlyn, wat na Kommuniste vernoem is? Moet dan nie alle straatname wat nie na uitgesproke demokrate vernoem is nie, verander word nie? En beteken straatname noodwendig ’n verering, of is dit nie eerder ’n getuienis van die verlede, die goeie en die slegte? Die selektiewe naamsverandering is oneerlik en hier word gekrap waar dit nie jeuk nie. Dit was nie die buurt se inwoners wat gekla het nie, maar linkse aktiviste wat die geskiedenis wil herskryf. Eintlik is net die kolonialis Carl Peters iemand wat nie geëer behoort te word nie, omdat hy mense mishandel en laat hang het toe hy goewerneur van Duits-Oos-Afrika was. Die stad Berlyn het al dekades gelede ’n salomoniese oplossing daarvoor gevind: die straatnaam het bly bestaan, maar is hertoegeken aan ’n ander Peters (Hans Peters), ’n eertydse stadsraadslid met ’n skoon geskiedenis en boonop weerstandsvegter teen die Nazi’s. Vir die aktiviste is dit natuurlik nie genoeg nie, hulle wil die fokus op swart weerstand hê en ook Nachtigal en Lüderitz se name verwyder.