Sakeorganisasie waarsku teen MededingingswetsontwerpPiet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga (14 Augustus 2018). Foto: Rozier van Tonder Indien die Mededingingswysigingswetsontwerp 2018 goedgekeur word, sal die Suid-Afrikaanse ekonomie hom vir die volgende vlaag swart ekonomiese bemagtiging (SEB) moet voorberei. Só sê die sake-organisasie Sakeliga (voorheen bekend as AfriSake) nadat hy die wetsontwerp bestudeer en kommentaar daarop by die parlementêre portefeuljekomitee vir ekonomiese ontwikkeling ingedien het. “Die wetsontwerp gee veral kompetisiebeamptes die mag om SEB-kriteria in ag te neem wanneer hulle besluite neem. Dit sal beteken dat ’n kompetisiebeampte die mag sal hê om samesmeltings, verkrygings of prysgedrag te penaliseer, toe te laat of te verbied na gelang van die ras van maatskappyeienaars. Die wetsontwerp voeg wesenlik ’n raskomponent tot die definisie van mededingingswetgewing by,” het Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, gesê. Le Roux meen Sakeliga se algehele besorgdheid is dat die wetsontwerp gesonde en algemene sakegedrag soos samesmeltings, prysbepaling en ander handeldryf aan verdere inmenging deur burokrate sal onderwerp. “Hierdie inmenging sal tot verhoogde nakomingskoste lei, wat handel verder sal belemmer. Indien dit selfs moeiliker vir ondernemings gaan word om hul regsblootstelling aan ’n uitgebreide reeks vae en rasgeoriënteerde mededingingsoortredings weens die nuwe wetsontwerp te bepaal, sal dit die risikoprofiel van handel in Suid-Afrika verhoog. Die waarskynlike gevolg sal selfs minder beleggings én ’n verswakte ekonomie wees,” voeg Le Roux by. In sy kommentaar aan die portefeuljekomitee hou Sakeliga vol dat die regering verskeie ander minder skadelike moontlikhede tot sy beskikking het vir die doeleindes van bemagtiging. In sy voorlegging word daar ook beswaar gemaak teen die bekendstelling van nasionale sekuriteit as ’n ooglopende belang in samesmeltings met buitelandse ondernemings wat belange in Suid-Afrikaanse ondernemings wil bekom. “Artikel 18A van die wetsontwerp beoog die daarstelling van ’n presidensiële kommissie om toesig te hou oor samesmeltings in gevalle waar buitelandse ondernemings se belange in plaaslike bates geag word nasionale sekuriteitsimplikasies te hê.” Le Roux voer verder aan nasionale sekuriteitsoorwegings word té wyd in die wetsontwerp gedefinieer en in werklikheid kan enige buitelandse onderneming wat met ’n Suid-Afrikaanse onderneming wil saamsmelt potensieel onder die bestek van hierdie oorwegings val. “Dit sal net nóg ’n manier word waarop buitelandse ondernemings gedwing kan word om in te stem tot spesiale bemagtigingsooreenkomste, wat die moontlikheid van korrupsie aansienlik sal verhoog,” sê Le Roux. Hy meen selfs ’n sogenaamde kliniese toepassing van mededingingsbeleid is deurspek met potensiële slaggate. “Die voorgestelde wet dra tot hierdie bestaande slaggate by deur burokrate se mag te verhoog om op ’n selektiewe wyse duur litigasie teen sekere ondernemings in te stel vir gerieflik gedefinieerde kommersiële misdade. Die wetsontwerp sal Suid-Afrika verder op die betreurenswaardige pad van regeringsinmenging lei. Dit belemmer en beswadder gesonde en algemene kommersiële handel, en sal sowel plaaslike as buitelandse beleggers afskrik,” sluit Le Roux af. Sakeliga gaan op 28 Augustus 2018 om 9:50 ’n mondelinge voorlegging in die parlement oor die wetsontwerp voor die parlementêre portefeuljekomitee vir ekonomiese ontwikkeling doen.