Foto’s: Karoo pronk op sy mooisteIn die hoogsomer is die swembad natuurlik die beste plek om te wees, maar in die winter is dit lekker om op die sonstoele te lees of in die verhitte badjie te sit en wag dat diere na die watergat kom. ŉ Paar dae in die Groot Karoo op ŉ privaat wildreservaat voed nie net jou siel onder oneindigende blou hemele nie, dit bring jou nader aan die natuur en die aardse mense wat daaroor waak. Maryke Roberts skryf oor die sielverkwikkende kuier by Roam Private Game Reserve. Ons ry N1 uit die Strand, op pad na die reservaat wat volgens Google Maps so naastenby duskant Prins Albert, Beaufort-Wes en De Rust is. As jy die snelweg agterlaat en die tweebaanteerpad na die berge in die verte ry, is daar lae heinings en klein uithangborde met geen groot vertoon. My vriendin sê die Karoo stroop jou van aansit en groot verwagtinge: dit gee onvoorwaardelik op ŉ eerlike, geen-glans manier. Ons ry oor die droë Katrivier se wit bruggie en toe oor die Gamkarivier se bietjie bruin water. Ek weet hoe bly dit mense gemaak het toe daardie druppels oor die vlaktes uitgesak het. Die wynmakers van Calitzdorp en Prins Albert se wyne is in ons kattebak vir ons reis later; ná Roam. My geliefde verminder spoed, ons draai die ruite af. Die landskap hou aan om ons asems weg te slaan. Niks aan die Groot Karoo is plat of vaal nie: die heuwels se rondings en klipskeure speel koketterig met die sonlig en skilder patrone met wilde draaie, dieptes en spookfigure. Ons kyk oor die vlaktes terwyl ons klein waterpoeletjies in die grondpad navigeer. Dis amper onwerklik, die afgelope paar jaar was droogte en die Karoo amper sinoniem en om die veld geil te sien, bossies groen waaraan wild kan vreet, is moeilik om te glo. Die lodge is klein en knus en gaste geniet maaltye en drankies saam binne of buite om die vuurput. Roam beslaan 5 500 ha en was tot ŉ paar jaar gelede vir dekades lank ŉ skaapplaas en toe ŉ jagplaas. Die huidige eienaar wou egter die grond terugbring na sy oorspronklike status – wild is hervestig, ŉ lodge en herehuis gebou en opgeleide personeel aangestel. ŉ Mens is geneig om na brosjures of webwerwe te kyk, en as daar nie groot vyf is nie, aan te hou soek, maar ŉ mens vind gereeld dat gidse by sulke lodges harder werk om jou asem weg te slaan. Dis by Roam beslis so. Vier natuurbewaarders met meestersgrade vorm die bestuurspan daar en hulle roteer ook as gidse: Donovan en Abigail de Swardt is al vyf jaar daar en Stuart en Bronwyn Dunlop die afgelope jaar. Gaste het verskeie uitstappies wat hulle kan meemaak: wildritte word gewoonlik soggens onderneem; sonsakritte teen laatmiddag; voëls vroegoggend of laatmiddag gering; en voor sonop of net voor sononder saans, kan jy rustig om die meerkattonnels vergader en kyk hoe dié klein knaagdiertjies speel en die son se hitte met hul wit pensies opsuig. As die oggendwindjie te snerpend om jou enkels hap, wag daar ŉ warmwatersak en sagte kombersie op jou sitplek. Wanneer jy in die skemer terugkeer van ŉ sonsakrit, wag Bronwyn of Abigail met warm waslappies en sjerrie anderkant ŉ rytjie lanterns. Vure brand in kaggels – binne en buite – en in ŉ reuse-vuurput waarby jy die sterre kan sit en kyk. Ons kry vir Donovan met ons besoek as gids. Daar is omtrent nie ŉ natuur- of bewaringsonderwerp waaroor hy nie kan gesels nie. Dit maak eintlik nie saak hoeveel bokke, jakkalsies, voëls of reptiele jy sien nie, want hy maak alles interessant. Boonop is hy baie nou betrokke by die reservaat se volhoubare rehabilitasieprojekte wat onder meer nou saamwerk met ŉ Noord-Kaapse rehabilitasiesentrum wat meerkatte uit die onwettige troeteldierhandel red en rehabiliteer; en ook die Suid-Afrikaanse Jagluiperd-metabevolkingsprojek, wat deur die Trust vir Bedreigde Natuurlewe (EWT) bestuur word. Dié projek beywer hom om die genepoel van jagluiperds te verbreed en jagluiperds elders in Afrika te hervestig, waar getalle drasties gedaal of die diere heeltemal uitgesterf het. Volgens Roam se drakapasiteit, kan 4,2 jagluiperds suksesvol hier woon. Tans is daar dus vyf, omdat die veld genoeg voeding vir hul prooi kan verskaf. Alle volwasse jagluiperds het volgens Cape Nature-regulasies ŉ halsband aan en wanneer die roofdiere nie maklik gevind kan word nie, gebruik gidse ŉ antenna wat die halsband se sein optel. Die halsbande lok baie vrae by ons groepie uit. Donovan staan bont en verduidelik onder meer dat wanneer ŉ skaapplaas en later jagplaas weer roofdiere vrylaat, die bure natuurlik nie gelukkig is as hulle vermoed hul niksvermoedende skape, -bokke of -beeste gaan roofdier-happies word nie. Daarom is halsbande ŉ vereiste om te bepaal waar die roofdiere loop. Ons kry twee maal die magiese geleentheid om ŉ luiperdwyfie met haar amper volgroeide welpies gade te slaan. Die welpies, twee mannetjies en ŉ wyfie, is nou amper groot genoeg om van haar weg te breek en alleen te gaan jag. Hulle sal op hul beurt weer na ander reservate uitgeplaas word, as deel van die metabevolkingsprojek. Jong jagluiperds word op twee jaar uitgeplaas. Die vyfde mannetjie woon op ŉ ander uithoek van die reservaat. Skaars drie dae voor ons besoek, het hulle twee ander jagluiperds uitgeplaas en Donovan sê dit was vir hom emosioneel moeilik. “As hierdie twee jong mannetjies moet gaan, sal dit ook ŉ hartseer dag wees,” mymer hy terwyl sy oë vêr kyk. Maar niemand weet beter as hy dat bewaring onemosioneel en berekend is. Dat goeie oordeel en bestuur die wagwoorde is. Daar is nie plek vir inmenging, sentimentaliteit of emosie nie. Ons kry twee maal kans om die grasieuse jagluiperds te sien. Die tweede maal stap ons in die veld tot baie naby aan hulle, terwyl Donovan waghou. Een maal sit ons met sononder en kyk hoe die diere dikgevreet onder ŉ paar bossies lê en rus. Die tweede maal stap ons vroegoggend agter Donovan aan om hulle, van ŉ paar meter weg, dop te hou waar hulle ŉ springbokkarkas skoon vreet. Donovan verduidelik dat die Karoo jare neem om te herstel, so om van die grondpad af te ry met die wildkykvoertuig, verrig baie skade aan die sensitiewe ekostelsel. “Daarom ry ons nie soos by baie ander privaat reservate van die pad af om diere te bekyk nie, maar stap eerder in die veld met ons gaste tot by hulle.” Versigtig stap ons nader. Donovan lei en hou ons in ŉ gedempte stem op hoogte van hoe naby ons kan kom. Die tyd gaan staan stil. Hulle is rustig, maar hou ons versigtig dop. Donovan vertel hoe lank dit hom geneem het om te voet al nader aan die ma te kon kom en hoe haar rustigheid ook verseker dat die welpies nie deur ons teenwoordigheid gehinder word nie. Ons is meer as ŉ uur daar by hulle. Dis so stil dat ons kan hoor hoe die welpies, tussen hul vreetsessies deur, spin as hulle op hul rûe in die son rol. Ons neem aanvanklik foto’s, maar gou laat sak almal hul kameras of slimfone en word net deel van die ervaring. Dis ŉ ander groep mense wat ná hierdie ervaringe by die lodge stop. Die vreemdelinge van ŉ dag tevore is saamgevoeg in Karookoue, verwondering en afwagting. Al skei ons paaie hierna, is ons vir ewig saamgebind deur hierdie aardse ervaring. Maar nie alle ervaringe is so groot soos saam met roofdiere stap nie. Ons soek ŉ uil teen die pienkswart nag. Ons sit in die rivierloop. Weerskante van die voertuig is daar klein stroompies, wat hul weg deur die dik sand beur. “Dis ŉ klank wat my ore nie gewoond is in die Karoo nie,” mymer Donovan, “water”. Die reënval van 450 mm vir die jaar is meer as dubbel die gewone. Donovan skakel die voertuig se parkeerligte aan en die soeklig af. Die wêreld met al sy probleme word deur dié onuitgesproke eenheid buite die flou ligte van die voertuig weggehou, soos wilde diere versigtig trap om die lig van ŉ vuur. Die uil flits by ons verby – nie almal sien die reuse-voël behoorlik nie, maar daar is geen gevoel van verlies nie. Die eenverdieping lodge smelt mooi met die veld saam. Sondagoggend kan ons effe later slaap en met koffie in die hand, in die sitkamer, vertel Donovan ons van die proses hoe om ringetjies aan wilde voëls te sit. Ons hou die wolke dop, want as dit te koud, nat of winderig is, kan die voëls koudkry of die nette hulle te veel verstrengel. Ons is gelukkig en teen 08:00 breek die sonnetjie deur en die wind gaan lê. Gou is die twee nette weerskante van die watergat opgerig en die eerste voëltjies gevang. Donovan haal hulle versigtig uit die net, sit hulle in ŉ materiaalsak en ons stap terug stoep toe om die data neer te pen. Die vlerk-, bek- en stertveer-lengtes word aangeteken, die vlerkvere beskryf en dan word die voëltjie onseremonieel kop eerste in ŉ klein plastiekhouertjie gesit om die klein lyfie te weeg. Die skaal beweeg skaars en soos die oggend aanstap, weeg ons tien voëls tussen 15 en100 g. Elke gas kry ŉ beurt om twee voëls te ring en dan vry te laat. Ek laat ŉ rooibekkwelea en rooiborsduifie vry. Hulle hartjies klop wild onder jou vingers, maar jy hou nie styf vas nie, so hulle kry nie seer nie. Hy vertel hoe waardevol die inligting is wat wêreldwyd deur talle vrywilligers ingesamel word. Volgens hom is daar 155 mense in Suid-Afrika wat gekwalifiseer is om voëls te ring en drie van hulle werk en woon op Roam. Hoe bevoorreg is gaste nie om hierdie aktiwiteit te kan meemaak nie. Ons harte is vol ná dié ervaring. Gaste kies koers om te stort, slaap of lees. Ons gaan sit in die warm badjie neffens die swembad en lees. Die dik houtstompe brand stadig en water word deur ŉ pyp verhit. Onder by die watergat sien ons af en toe ŉ bok of voël, maar verder strek die Karookoppies tot teen die horison en daarmee saam die stilte. Dis Sondag op sy beste dié. Ek onthou weer die woorde van oorlede Neil Stemmet, kookboekskrywer, woordkunstenaar en stilis, wat hy in ŉ rubriek vir Tuis geskryf het: “Jy luister na jou eie hart se klop. Jy luister na die stilte om jou. En dan klop jy jouself op die skouer oor jy ŉ nuwe geheim van leef ken. Sê jy vir jouself: Jy weet, ek is nou volkome gelukkig. Dié dag was my dag en ek het hom in my eie tyd geniet en so ongelooflik waardeer.” Sela. Ons stop vir elke lewende dingetjie in die bos, want die Karoo mag dalk vaal en leweloos lyk, maar dis net tot jy van naby kyk.