Published: 2015-07-25 Views: 1040
Die Xhosa volk in suider Afrika is 'een van die beduidende volke in die RSA met 'n erkende taal en kulturele gebruike. Hulle was gedurende die grootste deel van die twintigste eeu hoofsaaklik woonagtig in die Oos Kaap.
Die stigting van die staat "Die Republiek van Transkei" (Naam beteken: Oorkant van die Kei rivier) vir die Xhosa volk was 'n uitvloeisel van die politieke konsepte van "Selfbeskikking" en "Afsonderlike Ontwikkeling" waar volkeregroepe die geleentheid gegun is om hulleself te regeer en hulle eie ontwikkeling te bewerkstelling in 'n eie landstreek wat tradisioneel deur hulle bewoon is. Vanweë die geografiese werklikhede in Suider Afrika sou daar noodwendig 'n interafhanklikheid bestaan met die res van Suid Afrika – soos byvoorbeeld die gebruik van die Suid Afrikaanse Rand as geldeenheid, asook die feit dat daar geen grensbeheer tussen die gebied en die res van Suid Afrika toegepas is nie. Transkei se leuse was "Unity is strength en hulle het 'n volkslied gehad "Nkosi sikelel'i Afrika"
Die SA regering het die area as een van die twee Tuislande vir die Xhosa-mense ge-oormerk. In 1963 kry die streek nominale outonomie. Die Demokratiese party van Hoofman Victor Poto het die verkiesing gewen, maar was teen die konsep van die tuislande gekant en daarom het die Transkeise Nasionale Onafhanklikheidsparty die eerste regering saamgestel. Die streek word nominaal onafhanklik in 1967 met hoofstad Umtata, maar slegs Suid Afrika het die staat se onafhanklikheid erken. Hoof Kaiser Daliwonga Matanzima was eerste minister tot 1979 waarna hy President geword het, 'n posisie wat hy tot 1986 beklee het. Die VN en die ANC het die onafhanklikheid verwerp.
Deurlopend gedurende sy bestaan was Transkei ekonomies van Suid Afrika afhanklik en baie van hulle inwoners het in SA gewerk. As gevolg van 'n gebiedsdispuut het Transkei op 10 April 1978 alle diplomatieke bande met SA verbreek, maar het later weer die saak reggestel. Matanzima het die streek as 'n diktator bestuur en opponente laat arresteer. In die 1981 verkiesing het sy party al die setels gewen. Op 20 Februarie 1986 moes hy terugtree as president agv beskuldigings van korrupsie, maar sy broer George het hom opgevolg. Hulle het later in twis verval en Kaiser was tydelik in die tronk gestop in 1987. Generaal Bantu Holomisa van die Transkei Defence Force het in Oktober 1987 die bedanking en verbanning van George afgedwing en het ook die opvolger, Stella Sicau se heerskappy omver gewerp. Daarna het Holomisa die staatsleier geword. Daarna het die staat min of meer in samewerking met die ANC voortgegaan, en het 'n relatiewe veilige area gebied vir ANC aktiwiteite. In 1990 oorleef hyself 'n poging om hom te onttroon, en dit bly dat hy deeglik met die opponente afgereken het.
Die landstreek, in die Suid Oostelike deel van die RSA was ongeveer 43798 vierkante kilometer groot en het in 1980 sowat 2,323 miljoen inwoners gehad. Die hoofstad was Umtata, nou Mthatha . Streng gesproke was die Transkei 'n parlementere demokrasie met 'n veepartystelsel onder 'n president. Ses partye was aanvanklik geregistreer. Vyf en sewentig lede was verkies en die res (70) aangewys. Die staat is ontbind op 27 April 1994 en weer ingelyf by die Republiek van Suid Afrika.
Xhosa was die enigste amptelike taal, maar wette moes ook in Sotho en Engels vertaal word voordat dit in effek kon kom. Afrikaans was toelaatbaar in die howe en vir administratiewe redes.
Die Transkei Defence Force is gestig in Oktober 1976 en het 2000 lede gehad, insluitende een infanterie battaljon en 'n lugvleuel met twee ligte transportvliegtuie en twee helikopters.. Aanvanklike opleiding is verskaf deur die SSAW en wapentuig is deur Krygkor voorsien. Gedurende 1994 het dei Transkei Polisie 4993 polisiebeamptes gehad wat uit 61 polisiestasies gefunksioneer het. Hierdie magte is in die SA veiligheidsmagte ge-integreer na 1994.
Die streek het in sy kort bestaan van sowat 18 jaar (van 1976 tot 1994) 333 seëls uitgegee wat die interessante verhaal van die Transkei vertel. Die seëls is erken oral in Suid Afrika en Suid Afrikaanse Filateliedienste het dit hanteer. Tabel 1 hieronder, is 'n opsomming van die seëls wat uitgereik is.
Transkei het twee vaste reekse van seëls gehad: Die eerste reeks (uitgegee met onafhanklikheid) het afbeeldings gehad van verskillende plaaslike motiewe. Hierdie reeks het geloop van 1976 (met onafhanklikheid) tot April 1984 toe die reeks oor Xhosa kultuurgebruike uitgebring is.
In die kort bestaan is daar ongeveer 69 herdenkingsreekse van (meestal 4 seëls elk) uitgebring (asook die korresponderende Eerstedagkoeverte) oor die volgende onderwerpe:
Argitektuur: Twee reekse oor Transkei Poskantore
Diere : Herdenk honde, Prehistoriese diere en Bedreigde wilde diere.
Geskiedenis: In twee reekse word Untata en Port St Johns herdenk.
Gesondheid : Twee reekse word gewy aan die hulp vir Blindes en Kreupeles, en dan het Transkei 'n uitstekende sewe reekse oor beroemde Medici uitgegee.
Industrie: Weefindustrie, Vuurhoutjiefabriek en 'n kombersfabriek is as motiewe gebruik oor die Transkei industrieë
Infrastruktuur : Waterbronne, Hidro kragstasies en brue is as tema's gebruik op 3 reekse.
Klerasie: Hieronder kan genoem word die reekse oor Xhosa hooftooisels en Kralewerk.
Kultuur : Seker die belangrikste onderwerp op Transkeise seëls aangesien beide vaste reekse daaroor handel en daarbenewens uitgifte oor uitgekerfde pype, Jong seuns se inisiasie seremonie, Mandjiewerk, Toordokters asook herdenking van die Boy Scouts en Rotariërs.
Landbou/ Boerdery : Spreek grondbewaring en plaasdiere aan op twee reekse.
Plante : Belangrike onderwerp vir Transkei seëls met 11 reekse oor die onderwerp: Medisinale plante (2), Eetbare wilde vrugte, Palmvarings, Alwyne, Seewiere, Bome, Parasitiese plante, Orgideeen algemene plante.
Politiek : Die Onafhanklikheidsdag asook die 5 en 10 jaar herdenkings is as onderwerpe gebruik en een reeks handel oor Daliwonga Matanzima.
Skepe: Die stranding van die Grosvenor is herdenk in een reeks
Sosiale Ontwikkeling :Drie seëls oor kinderwelsyn val oonder die onderwerp.
Spinnekoppe: Een reeks handel oor Spinnekoppe.
Sport: 'n Interessante en seldsame onderwerp word aangespreek in 5 reekse oor Forel-kunsvlieë.
Tegnologie: Herdenking van Transkei radio..
Toerisme :Algemene toerisme asook kuslandskappe en watervalle.
Treine: Een reeks oor treine en landskappe.
Visse: Drie reekse oor Seelewe, fossiel skulpvis en dolfyne.
Vliegtuie: Twee reekse oor die Transkei Lugdiens
Voëls : Drie reekse oor Voëls, Watervoëls en Bedreigde voëls.
Ten spyte van die relatiewe suksesverhaal van die jong staat het dit geen Internasionale erkenning verkry nie asook konstante afkeur en teenstand van die revolusionêre magte wat besig was om die Suid Afrikaanse bestel te probeer omverwerp. Transkei is by Suid Afrika heringelyf na die oorgang na volle demokrasie in 1994.