Verslag wys hoe ministers na Gupta-pype dansLynne Brown, voormalige minister van openbare ondernemings. (Argieffoto: ANA) Die tweede gedeelte van die Zondo-kommissie se verslag na staatskaping skets ŉ droewige prentjie van hoe miljarde rande by Transnet en Denel geplunder is – met die ANC na wie die vinger opnuut gewys word. Deel 2 van die verslag is Dinsdag aan pres. Cyril Ramaphosa oorhandig en handel oor dié twee entiteite. In die jongste gedeelte van die verslag beveel Zondo onder meer aan dat ŉ liggaam op die been gebring word om die regte mense te identifiseer en aan te beveel as lede van die rade van staatsbeheerde instellings (SBO’s), asook die aanwys van uitvoerende en finansiële hoofde. Luidens die verslag kan dié aanstellings nie net in die hande van politici gelaat word nie. “Die onlangse geskiedenis van staatskaping is deurspek met voorbeelde waar die rade, uitvoerende hoofde en finansiële hoofde van SBO’s met bymotiewe, en geensins in die belang van die SBO’s nie, aangestel is,” lui die Zondo-verslag voorts. Die verslag gee ŉ breedvoerige uiteensetting van die finansiële en operasionele ineenstorting van Denel en Transnet, hoe dit in die staatskapingsnet beland het en hoe dit klaarblyklik met die medewete en samewerking van senior ANC-amptenare gedoen is. “Die getuienis wat die kommissie met verwysing na Denel aangehoor het, was dat die SBO in ŉ stadium wêreldwyd hoog aangeskryf is. Dit is nou egter ŉ entiteit wat bykans op sy knieë is,” lui die verslag. “Die vraag wat ontstaan, is: Hoe het dit gebeur en hoekom is dit toegelaat?” Die kommissie beveel aan dat wetstoepassingsowerhede onder meer ondersoek instel na Malusi Gigaba, ŉ voormalige minister van openbare ondernemings – en andere – oor beweerde betalings wat hulle glo by die Guptas ontvang het. 3 years and R1 billion later, DCJ Raymond Zondo has found NO evidence to warrant a recommendation that I be charged with corruption. Instead of clearing me, he asks that I be investigated some more in the hope that this will kill me, politically. If only he and his handlers knew! — Malusi Gigaba (@mgigaba) February 1, 2022 Gigaba word in die verslag uitgewys as dat hy ŉ noue band met die Guptas gehad het – nes oudpres. Jacob Zuma en sy familie – en dat hy, nes Brown, sekere handpoppe in invloedryke posisies by SBO’s aangestel het om na die Guptas se pype te dans. Gigaba, ŉ gereelde besoeker aan die Guptas, het luidens die verslag druk op Riaz Saloojee, ŉ voormalige uitvoerende hoof van Denel, geplaas om tenders na Gupta-maatskappye te herlei. Riaz is in 2015 by Denel – toe nog ŉ winsgewende onderneming – saam met die destydse finansiële hoof en maatskappysekretaris oor beweerde wangedrag geskors. Zondo beveel in die verslag aan dat wetstoepassingsowerhede dié Denel-direkteure ondersoek wat glo toegekyk het terwyl die instelling geplunder is, terwyl diegene wat teen korrupsie opgestaan het, in die pad gesteek is. Lynne Brown se ‘onwaarhede’ Wat betref Lynne Brown, die voormalige minister van openbare ondernemings, bevind die Zondo-verslag daar is heelwat aanduidings dat sy ŉ Gupta-meeloper was. “Daar is heelwat oor hoe me. Brown sekere kwessies oor SBO’s hanteer het, wat daarop dui dat sy die Guptas gehelp het.” Die verslag lui ook dat sy in sommige gevalle “doelbewuste onwaarhede” aan die kommissie vertel het. “Die enigste moontlike gevolgtrekking is dat me. Brown ŉ doelbewuste deelnemer was aan die Guptas se planne om Denel en Eskom te kaap.” Die verslag brei uit oor Brown se aanstelling van Dan Mantsha, ŉ prokureur wat vroeër van die rol geskrap is, as voorsitter van Denel se raad. “Die feit dat sy nie haar huiswerk [oor die aanstelling] gedoen het nie, is ŉ aanduiding dat die Guptas sy naam aan haar moes gegee het en dat daar, na haar mening, geen rede was om ŉ agtergrondondersoek te doen nie, aangesien sy sou aanstel wie ook al die Guptas wou gehad het,” lui die verslag. Mantsha word bestempel as een van die sentrale rolspelers in planne om Denel te kaap. Hy is boonop nie mislei nie, maar het opgetree met die verwagting dat hy beloon gaan word vir sy werk namens die Guptas – soos ook die geval was wanneer hy op hul onkoste gereis het.