AFRIKAANS HT GEDIGTE GRAAD 11. GEDIG 8 Geneem van SACAI se webblad - PDF
Download "AFRIKAANS HT GEDIGTE GRAAD 11. GEDIG 8 Geneem van SACAI se webblad"
1 GEDIG 8 Geneem van SACAI se webblad Ontvlugting Ingrid Jonker 1. Uit hierdie Valkenburg het ek ontvlug 2. en dink my nou in Gordonsbaai terug: 3. Ek speel met paddavisse in n stroom 4. en kerf swastikas in n rooikransboom 5. Ek is die hond wat op die strande draf 6. en dom-allenig teen die aandwind blaf 7. Ek is die seevoël wat verhongerd daal 8. en dooie nagte opdis as n maal 9. Die god wat jou geskep het uit die wind 10. sodat my smart in jou volmaaktheid vind: 11. My lyk lê uitgespoel in wier en gras 12. op al die plekke waar ons eenmaal was. Uit: Ontvlugting, 1956 Verklaring: Ontvlugting is veral bekend vanweë die voorspelling van haar (Ingrid Jonker) selfmoord op 19 Julie 1965 in die see by Drieankerbaai. Dis veral die slotkoeplet, My lyk lê uitgespoel in wier en gras, wat as voorspelling gelees kan word. Die gedig het dus n outobiografiese inslag. Die spreker in die gedig probeer ontsnap uit n wêreld wat haar gek maak, alhoewel sy heelwat van haar gelukkige kinderjare op Gordonsbaai deurgebring het. Die gebruik van die aanwysende woord in hierdie Valkenburg, impliseer die spreker se belewing van die tyd in die inrigting as een van waansin en ongeluk. Strofe 1 eindig met n dubbelpunt wat vir die spreker die gelukkige kinderjare in Gordonsbaai oproep. Die eerste herinnering wat opgeroep word, is die van n onbekommerde kind wat met paddavisse speel. Dié beeld suggereer die grootwordproses (van paddavis na volwassenheid as padda kindwees na volwassenheid; n seksuele ontwaking; paradoksaal in die volgende versreël is die swastikas wat in die boom gekerf word, simbool van n lewensvernietigende ideologie (Hitler se weermag). Gewoonlik word liefdesimbole soos n hart of geliefdes se name in boombas gekerf.
2 Die tema: Alle pogings tot ontvlugting uit die beklemmende werklikheid van die hede eindig ironies waar dit begin het terug by die herinneringe wat die hede ondraaglik maak. Vrae: 1. Verduidelik die betekenis van die titel van die gedig. 2. Is die verwysing na Valkenberg in r. 1 letterlik bedoel? Verduidelik. 3. Wie is die spreker in die gedig? 4. Hoe/waardeur ontvlug die spreker uit hierdie Valkenberg? Motiveer. 5. Wat is die funksie van die dubbelpunt aan die einde van die eerste koeplet? 6. Waaroor handel die tweede koeplet? 7. Alhoewel daar nie volkome helderheid oor die oorsprong van die simboliek van die swastika is nie, word dit tradisioneel verbind met goeie geluk, n lang lewe en vrugbaarheid. Die simboliek in ag geneem, waarom dink jy kerf die spreker swastikas in die rooikransboom? 8. n Hond is tradisioneel simbool van getrouheid en lojaliteit. Aan wie/wat is die spreker getrou? 9. Waarom is dit ironies? 10. In feëverhale simboliseer die seevoël dikwels verlange na n geliefde. Waarom sou die spreker haarself hier identifiseer met n verhongerd(e) seevoël? 11. Watter verduideliking of uitbreiding volg op die dubbelpunt in r. 10? 12. n Lyk is die liggaamlike oorblyfsel van n gestorwene, hier n geestelik gestorwene. Die vroeëre plekke van haar en haar geliefde se samesyn is nou haar graf. In die lig hiervan gesien, waarom sou jy sê is die titel van die gedig ironies? 13. Waarom is die gebruik van koeplette met paarrym ironies?
3 MEMORANDUM AFRIKAANS HT GEDIGTE GRAAD 11 Ontvlugting Ingrid Jonker 1. Ontvlugting dui op n poging om te ontsnap aan gevaar, of n onhoudbare situasie, deur te vlug. 2. Nee, dit word voorafgegaan deur hierdie wat dit figuurlik maak. Dus verwys Valkenberg na die leefwêreld van die spreker die toestand van gevangenskap, die benouende ruimte van haar gekke bestaan, haar hede wat gekenmerk word deur die hartseer van n gebroke verhouding. 3. Dit is iemand wat die pyn van n gebroke verhouding ervaar. 4. Sy doen dit in haar verbeelding ( dink my terug ) deur haarself terug te verplaas na n plek en tyd toe sy gelukkig was Gordonsbaai en haar kinderen jeugjare, soos blyk uit die verwysing na die paddavisse en swastikas. 5. Na die dubbelpunt volg die spreker se herinneringe aan Gordonsbaai. 6. Dit handel oor aktiwiteite uit die spreker se jeug. 7. Die swastika is n teken van haar jeugdige voortvarendheid, haar jeugdige hoop en toekomsverwagtinge. 8. Sy bly getrou aan die herinnering van haar verlore liefde. 9. Die geliefde het haar verlaat en bly dus nie getrou aan haar nie. 10. Sy is honger vir die liefde van haar gewese minnaar. 11. Na die dubbelpunt volg die spreker se beskrywing van die volmaakte smart haar lyk wat uitgespoel lê in wier en gras. 12. Haar ontvlugting was n poging om weg te kom van haar smart, maar dit eindig juis in volmaakte smart. 13. Die gedig handel juis oor n gebroke paar.
4 Geneem uit Versjoernaal Die vrae van Ontvlugting uit Versjoernaal het ongelukkig nie n memo nie, maar die bespreking van die gedig is goed. Ons plaas dit vir addisionele studie doeleindes. (Die vrae uit Maskew Miller se studiegids wat hierop volg, het wel n memo by.)
7 Geneem uit Letterkunde Studiegids Maskew Miller
10 MEMORANDUM AFRIKAANS HT GEDIGTE GRAAD 11
Sê nou net (Soos n man met n ou maat en n nuwe idée)
Sê nou net (Soos n man met n ou maat en n nuwe idée) 1 Sê nou is n lekker sê; 2 Alles wat n mens wil hê; 3 alles wat jou hart begeer, 4 kry hy daarmee en nog meer. 5 Nooit kan jou die tyd verveel 6 as