Ons is nou in die eerste seisoen van die kerkjaar, die tyd van advent. Die naam kom van die Latynse woord adventus, wat ‘koms’ beteken. Dit verwys na God se koms na die skepping toe in die lewe van die mens, Jesus van Nasaret.
Daarom vier ons vanoggend die gawe van hoop. Omdat die toekoms adventus is, Christus wat na ons toe kom, leef daar ’n hoop in ons. Wat die toekoms ook al vir ons mag beteken, hoe dit ook al vir ons mag lyk, watter emosies die toekoms ook in ons mag wakker maak… ons mag die toekoms met hoop betree want dit is die tyd waarin Christus na ons toe kom.
Daarom is die seisoen van advent ’n tyd van belofte, van verwagting en verlange. Dit is ’n tyd waarin ons ons visier opnuut kan instel op die Een wat belowe om na ons toe te kom. Dit is ’n tyd waarin ons vir Jesus opnuut in ons lewens kan innooi, vir hom kan ruimte maak sodat hy in ons harte en in ons lewens gebore kan word, sodat die Woord van God in ons liggame en huise en stede kan vlees word.
Vir meeste van ons val advent ook saam met ’n tyd van afskaal en tot ruste kom – ’n tyd aan die einde van die jaar waarin ons stelselmatig van die daaglikse gejaag kan begin opkyk en ons aandag opnuut kan rig op die Een wat kom. Dit is ’n tyd van bestekopname, waarin ons onsself kan afvra of ons gereed is vir hierdie toekoms, vir die aanbreek van ’n nuwe dag en ’n nuwe jaar; of ons gereed is om vir Christus in ons lewens in te verwelkom.
Ek begin op hierdie manier want dit is ook hoe die skrywer van vanoggend se skriflesing na die toekoms gekyk het. Vir die apostel Paulus, die skrywer van die brief aan die Filippense was die toekoms ook adventus.
Vir Paulus gaan alles om hierdie gerigtheid op Jesus as die een wat kom. Later in dieselfde brief sê hy byvoorbeeld vir die Filippense: “verbly julle altyd in die Here!” en dan herhaal hy homself: “verbly julle!” – en die rede vir hierdie vreugde? “Die Here is naby,” sê hy.
Die beste beskrywing wat ek al van hierdie houding teenoor die toekoms gehoor het, kom van die Duits-Joodse denker Walter Benjamin (iemand wat self ook deur Paulus se briewe geïnspireer was). Hy het gesê dat elke oomblik in tyd soos ’n half-oop deur is waardeur die Messias kan inkom, kan aankom, kan arriveer.
’n Ander manier om dit te stel is om te sê dat die toekoms, vir Paulus, ’n gesig het – die vriendelike, genadige, sagmoedige, liefdevolle, empatieke gesig van God wat ons in Jesus leer ken.
Johannes Calvyn, die 16de eeuse hervormer, het graag die geestelike lewe beskryf as Dei faciem contemplari, as die voortdurende kontemplasie van die gesig van God. In Jesus, die Jesus wat ons in die evangelies ontmoet, eers as ’n kwesbare kindjie wat in die wêreld verwelkom moet word maar nêrens kan tuiskom nie, dan as een wat na mense se hongersnood omgesien het, wat melaatses aangeraak het en sondes vergewe het, wat sy dissipels se voete gewas het en altyd die medemenslikheid van sy vyande erken het; in hom wat deur mense gekruisig is, maar deur God opgewek is; in hierdie mens sien ons die gesig van God.
’n Lewe van geloof en hoop is eenvoudig om hierdie gesig van God te onthou; om deur hierdie gesig verras te word; om hierdie gesig te bewonder; om oor hierdie gesig na te dink; om lief te raak vir hierdie gesig – om hierdie gesig na te boots.
Hy bid dat ons op die dag wat God bepaal het, soos in ’n spieël, vir Jesus in ons eie beeld sal kan herken.
Bowenal, om die gesig van God te herken en na te boots, beteken om met die oë van God se liefde na die wêreld te kyk. Soos ons die gesig van God bewonder en bepeins, so begin ons al hoe meer met daardie gesig na die wêreld te kyk. En soos ons dit doen, begin ons daardie gesig oral om ons raak te sien, in die natuur, in mekaar, in geliefdes, in vriende, in vreemdelinge, in die verdrukte, die eensame, selfs in ons vyande, selfs in hulle wat vir ons ’n bedreiging inhou.
Die digter David Whyte het ’n pragtige gedig geskryf wat gaan oor hierdie proses van onderskeiding wat so ’n groot deel is van die geestelike lewe.
In ’n onderhoud waarin ek vir die eerste keer sy gedig gehoor het, herinner hy ons daaraan dat die nuwe jy, die nuwe mens wat jy in die gesig van Christus gewaar, altyd in die eerste plek ’n vreemdeling is…
Christus kom altyd na ons toe in die gestalte van ’n vreemdeling – ’n gesig wat beide verlange en vrees in ons wakker maak. Daarom draai ons so dikwels daarvan af weg. Die nuwe weg waarna Christus ons uitnooi om hom te volg is altyd ’n onbekende een wat ons met vrees vul, al weet ons dit is ’n weg van vreugde.
Mag jy in hierdie tyd van advent, in hierdie Kerstyd ervaar dat jy raakgesien word deur die gesig van God. En mag jy, soos jy hierdie gesig van God aanskou en bewonder, al hoe meer met die barmhartige en liefdevolle gesig na die wêreld om jou kyk. Mag jy ervaar dat jy hierdie gesig op duisende, onverwagse plekke sien.
In Handelinge 16 lees ons dat Paulus self verantwoordelik was vir die stigting van die gemeente in Filippi en hy skryf dan hierdie brief omdat hy besorg is oor hulle. In die brief spreek hy ‘n paar sake aan. Eerstens, bedank hy die gemeente vir hulle ondersteuning en verseker hy hulle dat sy gevangenskap nie die uitbreiding van die evangelie verhinder het nie. In hoofstuk 2 moedig hy hulle aan om eensgesind te wees en die voorbeeld van Jesus Christus te volg, en dan vind ons hoofstuk 3…
In hierdie gedeelte, en die deel wat dit voorafgaan, is Paulus besig om met die mense in Filippi te praat oor hul identiteit as gelowiges. Want aan die een kant word hulle gekonfronteer met die feit dat hulle Romeinse burgers is, wat in ‘n totale ander wêreld leef as die Joodse-Christene. En aan die ander kant is dit juis die Joodse-Christene wat vir hulle sê dat hulle nie waarlik gelowiges is nie, omdat hulle nie die Joodse voorskrifte nakom en nie besny is nie. Reeds aan die begin van hoofstuk 3 waarsku Paulus hulle teen hierdie dwaalleeraars en die “betekenislose besnydenis.” Hy herinner hulle daaraan dat hulle identiteit in Christus lê; dat dit eintlik al is wat saakmaak. En in ‘n poging om hulle te help “om op die regte pad te bly,” en te leef volgens hul identiteit as Christene moedig Paulus hulle dan aan om sy navolgers te wees.
Paulus is dus baie bewus van die feit dat hy self ‘n feilbare en gebroke mens is, maar hy is ten diepste oortuig dat God deur Jesus Christus sy lewe kom verander het en dat die Gees in hom werksaam is. Dit is maw nie die voorbeeld van sy suksesse wat hulle moet volg nie, maar die voorbeeld van sy bereidwilligheid om Christus na te volg.
Paulus besef die noodsaaklikheid daarvan om mense in jou lewe te hê wie se voorbeeld jy kan volg; mense na wie jy kan kyk en by wie jy kan leer. Daarom wys hy dan ook na die ander mense in die gemeente/in hulle omgewing. “Kyk/let op/neem kennis van/hou dop die mense wat lewe (letterlik: wat wandel) volgens die voorbeeld wat ons vir julle stel.
Die Griekse woord túpon wat hier vertaal word as voorbeeld, verwys na ‘n hou/slag wat ‘n merk agterlaat – amper soos ‘n stempel. Volgens Paulus is sy lewe dus ‘n stempel wat op ander gelowiges afvryf, maar hy self is nie die argitipe/die oorspronklike nie. Paulus se lewe word gevorm volgens die voorbeeld van Christus en wanneer hy die mense dan oproep om hom te volg, moedig hy hulle indirek aan om vir Christus te volg.
Op amptelike kerk-besigheid – glo dit of nie – het ek en ‘n paar kollegas eendag besoek afgelê aan Van Ryn Brandewyn Distileerders. Daar ontmoet ons toe ‘n man met die naam Uncle Abe. Uncle Abe is reeds vir 37 jaar ‘n meester kuiper. Vir dié wat dalk nie weet nie, kuipers is mense wat wynvate met die hand maak. Dis ‘n vaardigheid wat oor dekades geslyp word en die enigste manier wat jy kan leer om ‘n kuiper te word is deur dit by iemand anders te leer. Dws deur ‘n leermeester te hê. Uncle Abe vertel ons toe hoe hy by sy pa, en sy pa by sy oupa, geleer het hoe om vate te maak en dat dit so van generasie tot generasie oorgedra is. Hy het ook vir ons gedemonstreer hoe die vate gemaak word, en dit is regtigwaar ‘n kuns – en ‘n baie presiese kuns daarby. Maar hy sou dit nooit kon aanleer as sy pa nie ‘n goeie kuiper was nie. En dit het hom jare gevat om ‘n meester kuiper te word. Eers het hy, reeds as kind, net gekyk en gekyk wat sy pa doen: hoe hy die regte hout kies en die hout panele so vorm dat hulle presies in mekaar pas. Later, het hulle dit saam begin doen, saam aan ‘n vat gewerk, sodat sy pa hom nog kon help. En so het hy geoefen en geleer, totdat hy dit uiteindelik op sy eie kon doen. Daar was geen kortpad nie. Die enigste manier wat hy daardie kuns/vaardigheid kon aanleer was om sy pa reeds van ‘n jong ouderdom af dop te hou; deur af te kyk by ‘n kenner.
Die ander moontlikheid is dat dit gnostiese Christene was, wat aan die ander kant van die spektrum gelê het en hul Christelike Vryheid misbruik het. Hulle het hulself oorgegee aan hulle liggaamlike en fisieke behoeftes, omdat hulle geglo het hulle is in elk geval reeds gered, so dit maak nie saak hoe hulle leef nie. Hoe dit ook al sy, Paulus is baie bewus van die negatiewe invloed wat die verkeerde “rolmodelle” op die geloofsgemeenskap kan hê en daarom, moedig hy hulle nie net aan om die regte rolmodelle te volg nie, maar herinner hy hulle ook aan die feit dat hulle (ons) burgers van die hemel is.
“Deur die krag waarmee Hy alles aan Homself onderwerp, sal Hy ons nederige liggame verander om soos sy verheerlikte liggame te wees.” En nie net ons liggame nie. Wanneer Paulus hier praat van liggaam, verwys hy eintlik na die totale self. Eindelik sal Christus ons heeltemal transformeer, sodat ons waarlik soos Hy sal lyk, sodat ons waarlik soos Hy sal wees.