May 2015 – MHI Attorneys Blog
STAPPE VAN DIE STRAFREGSTELSEL
Die doel van strafprosesregreëls is om die sekuriteit en veiligheid van die publiek te waarborg deur effektiewe ondersoek van misdade moontlik te maak sodat misdadigers geïdentifiseer en voor die reg gebring kan word.
Eerstens word die misdaad by die polisiestasie aangemeld. Daarna maak die polisie ‘n dossier oop en die misdaad word ondersoek deur die ondersoekbeampte. Die dossier word dan na die Hof gestuur en die aanklaer moet ‘n beslissing maak rakende verdere ondersoek. Die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) besluit om te vervolg of nie. As die NVG besluit om nie te vervolg nie, is dit omdat die saak nie sterk genoeg is nie of omdat daar te min bewyse is. As die NVG besluit dat die saak vervolg gaan word, word die saak na die Hof gestuur vir aanklag.
Die aanklaer kan besluit om die saak af te wentel as alternatiewe manier van beslegting. Afwenteling is ’n stelsel vir eerstekeer oortreders wat van ‘n geringe misdaad aangekla word. Hulle word ’n kans gegun om gemeenskapsdiens te verrig, restitusie te betaal vir skade as gevolg van die misdaad, om behandeling vir alkohol- of dwelmprobleme te ondergaan, en/of berading vir antisosiale of geestelik onstabiele gedrag te ontvang. In die Hof kan die beskuldigde aansoek doen om op borgtog vrygelaat te word. Die uitwerking van borgtog is dat ‘n beskuldigde wat in bewaring is, uit bewaring vrygelaat word by betaling van die bedrag geld wat vir sy of haar borgtog bepaal is, of by die verstrekking van ‘n waarborg om dit te betaal. Hy/sy moet dan by die plek en op die datum en tyd verskyn wat vir sy/haar verhoor bepaal is of waartoe die verrigtinge wat betrekking het op die misdryf ten opsigte waarvan die beskuldigde op borgtog vrygelaat word, verdaag word. Die Grondwet bepaal die volgende: “Elkeen wat weens ‘n beweerde oortreding gearresteer word, het die reg om behoudens redelike voorwaardes, uit aanhouding vrygelaat te word indien dit in die belang van geregtigheid is.”
Aan die begin van ’n verhoor word die beskuldigde deur die aanklaer ingelig wat die klag teen hulle is. Die beskuldigde pleit dan op die aanklag, wat ‘n pleit van onskuldig of skuldig mag wees. As die beskuldigde onskuldig pleit, moet die saak verhoor word. Die verhoor kan ‘n paar keer uitgestel word om verdere bewyse te kry of om ‘n prokureur vir die beskuldigde aan te stel.
Op die dag van die verhoor sal die aanklaer getuies roep om getuienis te lewer sodat bewys kan word dat die beskuldigde bo enige twyfel skuldig is. Daarna kan die beskuldigde of sy/haar prokureur ook getuies roep of getuienis aanbied. Nadat albei kante aangehoor is, moet die voorsittende beampte ‘n beslissing maak of die beskuldigde skuldig of onskuldig is. Indien die beskuldigde skuldig bevind word, word die beskuldigde gevonnis deur die voorsittende beampte. Die Hof mag ander vonnisopsies oorweeg, afgesien van tronkstraf of boetes. Indien die beskuldigde tot tronkstraf gevonnis word, kan hy/sy onder sekere omstandighede op parool vrygelaat word.
Joubert, 2001, Strafprosesreg Handboek.
Die Nasionale Vervolgingsgesag van Suid Afrika, 2008, Verstaan die Strafregstelsel.
Die Grondwet van Suid Afrika, 1996.
“DINK VOOR JY PRAAT, TWEE KEER DINK VOORDAT JY SKRYF, DINK DRIE KEER VOOR JY IETS PLAAS OP FACEBOOK”
Die dae van rookseine, duiwe en briewe gebruik om te kommunikeer is lank vergete. Tegnologie het die wêreld ‘n baie klein plek gemaak, veral met die koms van sosiale media. Met meer as ‘n miljard gebruikers het Facebook ‘n kragtige plek geword. Sosiale media het ook ‘n platform geskep vir die ongelukkiges, en het dit dus baie maklik gemaak om erge skade te veroorsaak.
Ons ou gemeenregtelike regte, menswaardigheid en die reg tot vryheid van spraak, beide wat vasgelê is in ons Grondwet, word tans onder druk geplaas as gevolg van sosiale media. Die vraag bly dan, is ons reg tot vryheid van spraak onaantasbaar? Of kan ons onsself skuldig bevind aan laster deur ons gedagtes die web in te stuur?
Die wet van laster is hoofsaaklik gemoeid met die beskerming van die goeie naam of reputasie van beide natuurlike en regspersone. ‘n Bekende definisie van reputasie is van De Villiers CJ in O’Keefe v Argus Printing and Publishing Co Ltd: “Reputasie is ‘n persoon se karakter, die morele of sosiale stand waarop hy geregtig is onder sy medemens.” In ander woorde, dit is wat ander dink van jou as persoon. Waardigheid, aan die ander kant, is dit wat jy van jouself dink. Die Grondwet beskerm reputasie via die reg tot menswaardigheid.
Laster is die onregmatige en opsetlike publikasie van lasterlike materiaal wat verwys na die persoon wat nie die verklaring maak nie. Die reg tot reputasie word dikwels ontpit teen die reg tot vryheid van spraak, beide hierdie regte word ewe waardeer deur die samelewing en word dit dus ‘n balans om reputasie te beskerm in ‘n manier wat nie die reg tot vryheid van spraak belemmer nie.
Daar is tans geen wetgewing wat spesifiek handel met sosiale media nie, ons moet dus kyk na ander wette en die gemene reg om te bepaal wat sosiale media wetgewing is tot hierdie deel van die reg meer ontwikkel word.
In H v W 2013 (5) BCLR 554 (GSJ) het Regter Willis ‘n aansoek behandel om ‘n interdik teen die respondent te bekom, en ‘n bevel om alle material op Facebook te verwyder wat handel met die applikant. Die Respondent het kommentaar op Facebook geplaas wat sinspeel daarop dat die aansoeker ongeskik is om ‘n vader te wees, asook dat die applikant ‘n dwelm en drankprobleem het.
Die hof het beveel dat die respondent alle plasings op Facebook wat verband hou met die Applikant moet verwyder, en die kostes van die applikant betaal. Daar was geen eis vir skadevergoeding in hierdie saak nie.
Verdermeer het die KVBA versending van beledigende en neerhalende kommentaar op sosiale media deur werknemers erken as ‘n billike rede vir werkgewers om hulle te ontslaan. Die KVBA het aangedui (deur onlangse sake) dat dit wat ‘n werknemer aanlyn sê ‘n rol speel in die bepaling van of ‘n ontslag billik was of nie.
Behalwe die moontlikheid dat jy regsaksie of moontlike ontslag in die gesig staar deur jou aanlyn kommentaar, is dit noodsaaklik om te onthou hoe jou digitale CV lyk. Voornemende werkgewers is altyd (en as hulle nie is nie, moet hulle) besig om te kyk hoe jou digitale voetspoor lyk. As jy iets aanlyn pos sal ‘n eenvoudige Google-soektog dit van die internet trek en onder die aandag bring van ‘n belangstellende werkgewer. Hoe sal jy wil hê jou digitale voetspoor moet lyk as jy oor 5 jaar terugkyk?
Geskryf deur Kestrel Carstens
“THINK BEFORE YOU SPEAK, THINK TWICE BEFORE YOU WRITE, THINK THREE TIMES BEFORE YOU POST ON FACEBOOK”
We have ancient common law rights both to dignity and freedom of expression, both of which have been enshrined in our Constitution. Social media has caused tensions between these rights in ways that could not have been foreseen by our legal forefathers. The question then remains, is our right to freedom of expression untouchable? Or can we still find ourselves liable for defamation by sending our thoughts into the world wide web…?
The law of defamation is mainly concerned with protecting the good name or reputation of both natural and juristic persons. A well known definition of reputation is from De Villiers CJ in O’Keefe v Argus Printing and Publishing Co Ltd: “A person’s reputation is that character for moral or social worth to which he is entitled amongst his fellow-men.” In other words, it is what others think of you as a person. Dignity, on the other hand, is what you think of yourself. The Constitution protects reputation via the right to dignity.
Defamation is the wrongful and intentional publication of defamatory material that refers to the person not making the statement. The right to reputation is often pitted against the right to freedom of speech and expression, both these rights are equally esteemed by society and it therefore becomes a balancing act to protect reputation in a way that does not frustrate freedom of communication
There is currently no legislation dealing specifically with social media, we need to therefore look to other statutes and the common law to determine what constitutes social media law until this part of the law is more developed.
In H v W 2013 (5) BCLR 554 (GSJ) Judge Willis dealt with an application for an order interdicting and restraining the respondent from posting on Facebook information pertaining to the applicant on Facebook. The respondent had posted a comment on Facebook that insinuated that the applicant was an unfit father and user of drugs and alcohol.
The court ordered the respondent to remove all postings that she had posted on Facebook that referred to the applicant, and pay the applicant’s legal costs. There was no claim for damages in this matter.
Furthermore, the posting of offensive and derogatory comments on social media by employees has been recognized as a fair reason for employers to dismiss them. The CCMA has indicated (through recent case law) that what an employee says online plays a role in determining the substantive fairness of a dismissal.
Apart from the possibilities of facing legal action or being dismissed by your current employer, it is essential to remember what your digital CV looks like. Prospective employers are always (and if they are not, they should be) looking at your digital footprint. If you post something online a simple Google search will pull it out of the internet and to the attention of an interested employer. How would you prefer your digital footprint looks like should you look back on it in a few years?
Written by Kestrel Carstens