Wat die titel en die voorbladontwerp betref, merk hy in ’n onderhoud teenoor René Bohnen op: “Dalk is hierdie kommen skoene juis die perfekte metafoor om te verduidelik wie ek nou is en wat vir my deesdae, op die ouderdom van 63, belangrik is?”
Die uitgewer het seker ook gedink hulle gaan hier ’n scoop hê met Koos Kombuis se “ryp-word-bundel” wat hy sy geskenk aan homself noem. Dit is ook sy eerste bundel in twintig jaar en hierin voel hy soos ’n wafferse “don quichot op sy malteserpoedel” (12) wat windmeule bestorm. In “ek lê nou anders” (18) beskryf hy dat hy tot selfinsig gekom het:
Maar helaas, die ouderdom en die voorskrifte van die “diktatuur van dig” (6) het hom ingehaal. Tam beelde, geykte en vreemde beeldspraak (“weer sonsopkomste brei soos ’n nuwe trui”), oordadige alliterasie, rymdwang en dieselle ou storie, oor en oor. Vergelyk die volgende:
Selfs die satiriese inslag van die verse is nie skerp genoeg nie. Soms is die taalgebruik te omslagtig vir ‘n gevestigte digter. Waarom tog skryf oor die “pleine van ongeregtigheid” of die “spelonke van vergete individualisme”? Of ’n gedig soos “soos ’n mens” (28) kan net as ’n parodie gelees word, want ernstig kan mens dit beslis nie opneem nie:
Benewens ’n bestekopname van sy lewe is daar ook in die bundel heelwat selfspot en selfrelativering en die kenmerkende ontnugtering met die ouderdom. Dit verwoord hy in die slotgedig “dis my laaste gedig …” soos volg:
Die persverklaring stel dit as volg: dat weer-lig ’n “metamodernistiese” bundel is waarin die digter aangehaal word om te sê dat woord en beeld “interverweef” is en daarom “’n unieke en kunssinnige leeservaring” uitmaak. Ongelukkig word die leser nie ingelig wat presies met “metamodernisties” bedoel word nie. Ek is nie seker daarvan dat ’n digter haarself ooit moet etiketteer nie. Kategorisering kom gewoonlik na vore uit resensies en wanneer die digter tot die kanon toetree. Selfs dan hoef ’n digter geensins saam te stem met etikettering nie.
Luidens die verklaring spreek die bundel ook “die positiewe sy van die transformasieproses in Suid-Afrika” aan. Behalwe een of twee gedigte is hierdie nie ’n daadwerklike tema wat deur die bundel resoneer nie.
Die titel sinspeel natuurlik op verskeie elemente van transformasie, soos onder andere die metaforiese blink toekoms wat Suid-Afrika inwag indien die betrokkenes die “ligte” sy van sake kan insien. Dit spreek van hoop en versoening. Lig troef immers die donker.
Laastens word Nieuwoudt aangehaal oor die inspirasie vir die bundel wat volgens haar Goethe se kleurteorie was: “Hy het nie donkerte gesien as die afwesigheid van lig nie. Lig en donker werk op mekaar in. Speel met mekaar en in daardie tussenspel verskyn kleur”. Behalwe die digter se aanhaling hieroor, kom Goethe se kleurteorie nooit werklik na vore nie: die verwysing na skadu, lig, kleur of die afwesigheid daarvan bly vaag en die leser kry nie daadwerklike verwysings deur middel van motto’s of ander intertekstuele gegewe nie.
“paneel” (17) is nog ‘n voorbeeld van ‘n vers waarin die bondigheid ‘n veertjie in die digter se hoed is:
Nog ’n kwessie wat die digter duidelik aan gearbei het, is die lukrake gebruik van leestekens wat Hambidge in haar resensie noem: behalwe een of twee gedigte word die enkele leestekens in weer-lig spaarsamig gebruik en met ’n doel. Meestal word geen leestekens gebruik nie, wat verder bydra tot die kohesie van die bundel.
’n Mens sou graag wou sien dat die digter met haar tweede bundel vele van die debuutbundel se hebbelikhede sou kon uitskakel. Daar is egter talle poëtiese jakkalsies wat steeds die wingerd van die tweede digbundel verniel. Hierdie word in die volgende afdelings bespreek.
Die eenvoudige vraag is hier: hoe laat engele hul “eiers” val in ’n “genese reuseskrede”? Die digter mag dalk ’n goeie verklaring hiervoor hê maar dit skakel steeds nie die eienaardige of selfs karikatuuragtige beeld uit nie.
“ewige” (57) kon ’n allerlieflike gedig gewees het met die troop van die ouma as “nou-weer-die-boom” en die “windharp” van takke. Ongelukkig ondermyn die digter die eerste twee versreëls met die volgende (sien vetdruk):
Hierdie gedig dien ook as goeie voorbeeld van hoe ’n digter nie verby die slot van ’n gedig moet skryf nie. “teen stoflike bas” sou as ’n heel skaflike einde kon dien of selfs “’n laaste noot”. Die uitbasuin van nog ’n neologisme (“crescendo-bel”) en die té konkreetheid van die spasiëring van “lugruim” versaak die gedig. Eksperimentele bollemakiesies kan alte maklik geforseerd voorkom.
Die verloop van die gedig is meestal ingebed in ’n onlogiese poëtikale verloop. As ’n mens hierdie verloop van beelde en metafore sou plot, sou dit soos volg kon lyk:
Die beelde bots soos volg: het pêrelsborsswaels en tortels (tortelduiwe?) iets te make met die see; hoekom “koraaldigtebome” opstapel as beelde en nie “koraal so dig soos bome” of iets in dier voege nie? Hoe bind die koraal met peule wat skielik wind inlaat wat die leser dan na ertjies uitbring en sfere? Is ’n sfeer nie meer ellipties van aard nie en as dit wel die idee van rondheid bevat, korreleer ’n sfeer werklik op ’n effektiewe manier met ’n ertjiekorrel?