PressReader - Landbouweekblad: 2018-11-09 - Versnel voor­uit­te­ling met embrio’s
Versnel voor­uit­te­ling met embrio’s
Op die tien­de Al­dam-vee­skool wat in Ok­to­ber ge­hou is, het die klem ge­val op vrug­baar­heid en wins­ge­wend­heid. ’n Reeks in­lig­ting- en werk­ses­sies is daar­oor aan­ge­bied.
Landbouweekblad - 2018-11-09 - Fokus -
Dr. Neil van Zyl, be­stu­ren­de di­rek­teur van In Vi­tro A­fri­ca op Pa­rys en een van Suid-A­fri­ka se voor­ste ken­ners op die ge­bied van vrug­baar­heid en wins­ge­wend­heid, was een van die spre­kers op die Al­dam-vee­skool, aan­ge­bied deur B­reed­plan en Land­bou­week­blad .Hy het ge­praat oor die keu­se van ge­skik­te koeie vir em­bri­o­spoe­ling en e­tie­se be­sluit­ne­ming.
“Wan­neer ’n te­ler be­sluit om een van die twee re­pro­duk­sie­teg­nie­ke te ge­bruik (kon­ven­si­o­ne­le spoe­lings of die in vi­tro-pro­duk­sie van embrio’s), word sken­ker­die­re uit die top-10% van die ras van sy of haar keu­se ge­se­lek­teer. Hier­die ge­ne­ties meer­der­waar­di­ge die­re se na­ge­slag word dan baie vin­nig ver­meer­der.
“Al word slegs tien ge­val­le van drag­tig­heid in een of twee spoe­lings of ver­sa­me­lings ver­kry, is dit ge­lyk­staan­de aan die to­ta­le aan­tal kal­wers wat ’n koei in ’n leef­tyd kan le­wer,” sê Van Zyl.
Die al­ge­me­ne aan­be­ve­ling is dat koeie nie meer as twee tot drie keer ná el­ke kalf ge­spoel word nie. El­ke spoe­ling sal ge­mid­deld ses tot agt embrio’s op­le­wer.
“Dit bied aan die te­ler die op­sie om in een jaar die bes­te na­ge­slag van ’n koei te se­lek­teer en só baie vin­ni­ger te vor­der ver­ge­le­ke met kuns­ma­ti­ge in­se­mi­na­sie of na­tuur­li­ke dek­king.”
In ge­val­le waar em­bri­o­teg­nie­ke ge­bruik word om ’n kud­de van nuuts af op te bou, is die vor­de­ring en voor­uit­gang ook so­veel vin­ni­ger.
Die kos­te van kon­ven­si­o­ne­le spoe­lings of die in vi­tro-pro­duk­sie van embrio’s is vir som­mi­ge te­lers ’n vraag­stuk. Van Zyl ver­dui­de­lik hoe om wins­ge­wend­heid dop te hou.
“Die waar­de van ’n em­bri­o­kalf moet on­ge­veer R4 000 tot R6 000 ho­ër wees as die waar­de van ’n kom­mer­si­ë­le kalf om die pro­ses te reg­ver­dig.”
Se­lek­teer sken­ker­die­re vol­gens dié kri­te­ria: Die vrug­baar­heid van die sken­ker­koei en -bul. Teel­waar­des vir die be­lang­rik­ste pro­duk­sie-ei­en­skap­pe. Is die koei of vers al voor­heen ge­spoel, en wat was die uit­koms van die spoe­ling? Ou­der­dom en al­ge­me­ne ge­sond­heids­toe­stand. Die­re moet voor­af teen die be­lang­rik­ste siek­tes ge­ënt wees. Koeie wat pas ge­kalf het, moet deeg­lik deur ’n vee­arts on­der­soek word om se­ker te maak dat hul­le si­klies ak­tief is. Al­le sken­kers moet voor­af ’n vol­le­di­ge re­pro­duk­sie-on­der­soek on­der­gaan om ge­slag­s­ka­naal-ab­nor­ma­li­tei­te of be­smet­tings uit te ska­kel.
GE­RIE­WE EN TEG­NIEK
’n Ver­skei­den­heid stap­pe word ty­dens die pro­ses ge­volg, en dit is nood­saak­lik om in ge­skik­te ge­rie­we te werk.
“Die voe­ding van die sken­ke­ren ont­van­ger­die­re is waar­skyn­lik die be­lang­rik­ste as­pek van ’n suk­ses­vol­le em­bri­o­pro­gram. Die ge­hal­te van ’n ei­er- of sperm­sel word be­paal deur die 90 dae wat die spoe­ling en oor­pla­sing van ’n embrio voor­af­gaan,” sê Van Zyl.
Die keu­se en voor­be­rei­ding van die ont­van­gers is waar­skyn­lik die fak­tor wat die groot­ste in­vloed op die suk­ses van die em­bri­o­p­ro­ses het.
“Die ras, ou­der­dom, re­pro­duk­sie­sta­tus, tem­pe­ra­ment, fi­si­o­lo­gie­se toe­stand (kon­di­sie­tel­ling), voe­ding­sta­tus en sei­soen moet al­les in ag ge­neem word wan­neer ’n em­bri­o­pro­gram be­plan word.”
Die ont­van­ger­kos­te is op lang ter­myn die duur­ste i­tem in die em­bri­o­pro­gram, sê Van Zyl.
“Be­plan pro­gram­me vol­gens die nor­ma­le dek­tyd van die ont­van­ger­kud­de. Laat ge­noeg tyd toe om die oor­pla­sings op te volg met ’n tyd­perk van na­tuur­li­ke dek­king. Só kan die ont­van­ger bin­ne die be­paal­de dek­tyd drag­tig raak en is daar nie ’n ver­lies aan ’n komm­mer­si­ë­le kalf nie.” Ge­bruik waar moont­lik koeie wat reeds twee of meer kal­wers ge­had het. Ten ty­de van die oor­pla­sing moet die ont­van­ger­koei min­stens 80 dae ná haar vo­ri­ge kalf wees. Ver­my koeie wat ná die dek­tyd oor­ge­slaan het. Ont­van­ger­koeie moet ver­kies­lik in ’n sty­gen­de voe­dings­fa­se wees. Al­le do­se­rings en en­tings moet drie we­ke voor die be­gin van die pro­gram af­ge­han­del word. Ont­van­ger­koeie moet ge­woond wees aan han­te­ring en die han­te­rings­ge­rie­we wat ge­bruik gaan word. “Om­dat die o­ö­sie­te en embrio’s baie ge­voe­lig vir om­ge­wings­fak­to­re is, is dit no­dig om ’n ge­skik­te ver­trek na­by die druk­gang in te rig om as ’n la­bo­ra­to­ri­um te dien waar die uit­soek, se­lek­sie en ver­wer­king van die o­ö­sie­te of embrio’s ge­doen kan word,” sê Van Zyl.
Dié tem­pe­ra­tuur­be­heer­de ver­trek moet stof­dig en vry wees van che­mie­se en an­der ska­de­li­ke dam­pe. Daar moet ook ’n ge­skik­te werks­op­per­vlak wees wat ge­ste­ri­li­seer kan word. Die ver­trek moet e­lek­tri­si­teit en lo­pen­de warm en koue wa­ter hê.
“Die em­bri­o­teg­nie­ke is baie de­li­kaat. E­ni­ge on­no­di­ge be­we­ging ty­dens die ver­sa­me­ling of oor­pla­sing van die o­ö­sie­te of embrio’s kan die re­sul­ta­te be­in­vloed.
“’n Ste­wi­ge druk­gang moet bin­nens­huis of on­der­dak wees, met deur­gan­ge of hek­ke ag­ter die sken­ker­die­re so­dat men­se aan al­bei kan­te kan werk.”
FO­TO: IN VI­TRO A­FRI­CA
Dr. Neil van Zyl