Die wet en die sonde
7Wat is dan ons gevolgtrekking? Dat die wet van Moses sonde is? Beslis nie. Inteendeel, ek sou nie geweet het wat sonde is nie, as dit nie deur die wet was nie. Ek sou byvoorbeeld nie geweet het dat dit sonde is om te begeer nie as die wet nie gesê het: "Jy mag nie begeer nie." s8Maar deur hierdie gebod het die sonde 'n vastrapplek gekry en elke soort begeerte in my aan die gang gesit, want sonder die wet is die sonde dood. 9Voorheen, toe die wet nie daar was nie, het ek gelewe, maar toe die gebod gekom het, het die sonde begin lewe, 10en ek het gesterwe. Dit het geblyk dat die gebod wat bedoel was om vir my die lewe te bring, vir my die dood beteken. 11Die sonde wat deur die gebod 'n vastrapplek gekry het, het my deur die gebod mislei en my doodgemaak.
12Die wet is dus heilig, en sy voorskrifte is heilig en reg en goed.
13Beteken dit dat iets wat goed is, vir my die dood gebring het? Beslis nie. Inteendeel, die sonde het vir my die dood gebring. Dit het die sonde gedoen deur iets wat goed is, sodat die sonde in sy ware aard as sonde bekend sou word en dit deur die gebod sou blyk hoe skrikwekkend die sonde werklik is.
14Ons weet tog die wet is geestelik, maar ek is aards en soos 'n slaaf aan die sonde verkoop.
Ons gee die volle konteks van hoofstuk 11 om die konteks vir die twee perikope te verskaf.
2Johannes het in die tronk gehoor wat Christus alles gedoen het, en het toe deur sy volgelinge 'n boodskap aan Hom gestuur om te vra: 3"Is U die Een wat sou kom, of moet ons 'n ander een verwag?"
7Toe hulle weggaan, het Jesus met die mense oor Johannes begin praat en gesê: "Waarna het julle in die woestyn gaan kyk? Na 'n riet wat deur die wind heen en weer gewaai word? 8Nee? Maar wat het julle dan uitgegaan om te sien? 'n Man met deftige klere aan? Nee, kyk, dié wat deftig aantrek, kry 'n mens in koninklike paleise. 9Maar wat het julle dan uitgegaan om te sien? 'n Profeet? Ja, Ek verseker julle, nog meer as 'n profeet. 10Dit is hy van wie daar geskrywe staan:
11"Dit verseker Ek julle: Onder die mense op aarde is niemand gebore wat groter is as Johannes die Doper nie, en tog is die geringste in die koninkryk van die hemel groter as hy. 12Sedert die dae van Johannes die Doper tot nou toe breek die koninkryk van die hemel vir homself 'n pad oop, en mense wat hulle kragtig inspan, kry dit in besit. 13Al die profete en die wet het tot op Johannes geprofeteer, 14en as julle dit wil aanvaar: Johannes is die Elia wat sou kom. 15Wie ore het, moet luister.
Hier is 'n ekstra bydrae oor hoofstuk Matteus 11. Dit plaas die perikope vir dié Sondag in die konteks van gemengde ontvangs van die koninkryk. Dit is te midde van die aanstoot van die Joodse volk aan Jesus se bediening aan tollenaars en sondaars sowel as die feit dat die stede nie tot bekering gekom het nie, al het Jesus kragtige dade daar gedoen, wat Hy sy Vader loof vir dié wat ontvanklik is vir God se boodskap en vir wie Hy rus beloof.
Matteus fokus in hoofstuk 11-13 op die gemengde ontvangs van die koninkryk. Hoofstuk 11 fokus op die teenstand van die Joodse volk wat manifesteer in die aanstoot wat hulle neem aan Jesus se bediening aan tollenaars en sondaars (11:2-19), sowel as in die feit dat die stede nie tot bekering kom nie ten spyte van die kragtige dade wat Jesus daar gedoen het (11:20-24).
In skerp kontras met hulle kan die Here Jesus sy Vader loof vir "kindertjies" wat God ontvanklik vir die boodskap van die koninkryk gemaak het. Vir almal bied Jesus in elk geval rus vir hulle gemoed aan in 'n persoonlike verhouding met Hom (11:25-30).
Eugene Peterson parafraseer dié laaste drie verse só pragtig in The Message, met veral die frase "Learn the unforced rhythms of grace" wat mens tref:
Toetrede: Lied 551 of Flam 412
Votum: Vonkk 116 "Laat Jou Lewe Aan Die Here Oor (Psalm 37)"
Lofsang: Lied 514 of Flam 373
Wet: Romeine 7:15-25
Genadeverkondiging: Romeine 7:24-25a
Toe-eiening: Lied 244 of Vonkk 14 of Flam 5
Slotsang: Lied 577 of Vonkk 43
Respons: Lied 577 vers 5 twee laaste strofes of Vonkk 58 of Flam 361
Lied 551 "Jesus nooi die kindertjies"of
Flam 412 "Kinders Klap, Klap, Klap Julle Hande"
Vonkk 116 "Laat Jou Lewe Aan Die Here Oor (Psalm 37)"
Lied 514 "Ek weet vir seker" of
Flam 373 "Elke Knie Sal Buig"
F412. "Kinders Klap, Klap, Klap Julle Hande"
Kinders klap, klap, klap julle hande
draai dan om en stamp julle voete.
Dans en draai, sing en spring
sing 'n liedjie vir die Heer.
Teks: Driekie Jankowitz 2009 (Pro Deo) Musiek: JACUS – Jacus Krige 2009
Kantoryverwerking (keervers): Albert Troskie 2010 (Pro Deo) en Gerrit Jordaan 2010
Laat jou lewe aan die Here oor,
vertrou op Hom, Hy sorg vir jou.
Vertrou op die Here en / doen wat goed is, dan / woon en werk jy / in ware vrede./ Wees / bly in die Here, Hy / gee jou sy gawes. / Jou / diepste wense sal / Hy vervul.
Wees stil in die Here; wag / rustig op Hom, want / dié wat Hom dien, sal / alles besit. /
Bly af-/-hanklik van God, ver-/-trou net op Hom – / dan sal jy sy vrede en / voorspoed ervaar.
As jy / min besit en die / Here dien, is jy / ryker as skelms met / sakke vol geld. Die / Here versorg; Hy be-/-skerm sy kinders; Hy / gee hul 'n land waar hul / altyd kan woon.
Die / Here beplan die / koers van sy kinders en / Hy sal ook sorg dat dit / goed gaan met hul.
Ja, / selfs as hul struikel, sal sy / hand hul vashou, dan / sal hul nie val of bly / lê in hul nood.
Ek het / nog nie gesien dat / dié wat God dien
op / straathoeke staan om te / bedel vir kos,
want die / Here red dié wat / Hom / soek in hul swaarkry – / Hy help almal wat / by Hom / skuil.
vertrou op Hom, Hy sorg vir jou
F373. "Elke Knie Sal Buig" T240
(RUBRIEK: Flammikidz – Geloofsbelydenis; Toekomsverwagting) Teks en musiek: Cor Uys © Brettian Productions
Elke knie sal buig elke tong sal sê
Jesus, U is Heer.
En die kinders sê (2x)
Jesus U is Heer.
En die ouers sê (2x)
En ons almal sê (2x)
Jy kan die wet in die familie-oomblik inkorporeer. Verduidelik Romeine 7 met behulp van 'n yo-yo. Partykeer voel ons ook of ons so op en afgetrek word. Ons sien goed wat ons moet doen en doen dit nie (vra voorbeelde, soos bv. kamer skoonmaak). Of goed wat ons nie moet doen nie, wat ons tog doen (vra weer vir voorbeelde – soos kleinboet afknou). Onthou, terwyl ons so op en afgetrek voel, is God steeds lief vir ons. God se liefde is nie gebaseer op of ons iets doen of nie.
Sing en dans! Gebruik 'n lied soos Flam 412 (bo by toetrede) met bewegings. Laat die kinders dit eers sing met bewegings – en kyk of julle die grootmense kan kry om saam te sing en dans!
Sermons4kids gebruik die beeld van 'n gewigopteller en 'n "spotter". Wanneer iemand gewigte optel, is daar altyd iemand by die gewigopteller se kop wat help om die gewig vas te hou en te lig. Dit is hoe Jesus met ons maak. http://www.sermons4kids.com/come_to_me.htm
As jy 'n juk in die hande kan kry, kan jy die simboliek daarvan verduidelik. (Toe ek 'n kind was, het my pa 'n miniatuur een gemaak, waarmee die kinders kon speel en duidelik sien hoe dit werk.)
'n Fotograaf is besig om skoolfoto's van die Graad Eentjies te neem by die plaaslike laerskool. Hy knoop allerhande geselsies met die kinders aan om hulle op hulle gemak te stel.
"Wat gaan jy wees as jy groot is?" vra hy 'n dogtertjie.
"Moeg," kom die eerlike voorspelling.
Kindertjies op die markplein
Jesus vertel 'n mini-gelykenis in ons teks (verse 16-17). Die mense van sy tyd is soos kinders. Hulle is soos kindertjies wat op die dorp se markplein ronddrentel. Die grootmense is hard besig om te werk. Hulle koop en verkoop. (Hulle is sekerlik moeg!)
Die kinders, aan die ander kant, is verveeld. Hulle wonder hoe hulle die tyd gaan omkry. Sommige van die kinders begin musiek maak en nooi die ander om saam met hulle te begin dans. Maar die ander kindertjies wil nie saam fluit en dans nie. Hulle is nie lus nie.
Goed, sê nog 'n groepie kinders, ons is duidelik nie lus is vir dans en sing nie. (Seker omdat die kinders die oggend baie huiswerk gekry het en reeds moeg is as hulle dink aan wat hulle alles vir more moet doen.) Kom ons treur dan liewer. Kom ons sing 'n treurige liedjie.
Weer wil die kinders nie meedoen nie. Hulle is nie lus vir vrolike musiek nie, en ook nie vir hartseer klanke nie.
Hulle is moeg. Hulle is vir niks lus nie.
Jesus vertel hierdie mini-gelykenis as deel van 'n gesprek oor die bediening van Johannes die Doper, asook Sy eie bediening. Op hierdie stadium is Johannes die Doper reeds in die tronk. Hy hoor berigte oor wat Jesus doen, en wil dan weet of Jesus die Messias is wat sou kom, en of hulle 'n ander Een moet verwag (11:2-3).
Waarskynlik het Johannes onseker oor Jesus se bediening begin voel. Doen Jesus die regte goed wat van die Messias verwag kon word? Om mee te begin sit Johannes onregverdiglik in die tronk, en Jesus kom bevry hom nie. Verder lyk dit nie of Jesus die korrupte Joodse koningshuis aanvat, of die Romeine uitsorteer nie.
Jesus antwoord Johannes dat blindes sien, lammes loop, melaatses gereinig word, dowes hoor, dooies word opgewek en armes hoor die evangelie. Hierdie is alles die tekens van die bediening van die ware Messias wat reeds in die Ou Testament aangekondig is. Johannes moenie in Jesus twyfel nie (11:4-6).
Daarmee beklemtoon Jesus dat Hy besig is om die werk van God te doen. Hy, Jesus, is inderdaad die Gestuurde van die Vader. Deur Jesus se bediening is God inderdaad besig om na die hart van sy volk te gryp. Jesus is inderdaad die Een wat die geestelik en polities verflenterde Israel weer kom optel en help om Israel se Godgegewe roeping uit te voer.
Na sy antwoord aan Johannes, praat Jesus verder met die mense oor Johannes. Johannes was 'n profeet, maar ook meer: hy was die een wat voor die Messias uitgaan om die pad vir Hom reg te maak. Johannes is die Elia – vir baie Jode die grootste profeet – wat voor die Messias uitgaan.
Jesus sê daarmee dat God deur Johannes werksaam is. As voorganger van die Messias is Johannes se bediening ook deel van God se gryp na die hart van sy volk. Beide Johannes en Jesus is God se uitnodiging aan sy volk om aan te sluit by God se werk. Om God se roeping en God se geopenbaarde bedoeling met Israel te begin uitvoer.
Ja, God roep in Johannes en Jesus na sy volk. God reik in liefde uit na die hart van sy volk. God nooi hulle tot vergifnis, genesing en roepingsherstel. Tog reageer hulle nie.
Om die waarheid te sê, die volk kritiseer eerder vir Jesus en Johannes:
Johannes het 'n asketiese lewenswyse in die woestyn gevolg – hy het nie geëet of gedrink nie, en die volk sê hy is van die duiwel besete (11:18).
Jesus, die Seun van die Mens kom, eet en drink, en die mense sê Hy is 'n vraat en 'n wynsuiper, die vriend van tollenaars en sondaars (11:19).
Die volk is duidelik nie lus om mee te doen aan God se aktiwiteit nie. Hulle skryf God se aksie krities toe aan onoordeelkundige optrede deur Johannes en Jesus.
Waarmee sal mens Johannes en Jesus se tydgenote vergelyk? Hoe lyk die geslag Jode in Jesus se tyd? Jesus is duidelik daaroor. Hulle is soos kinders wat op die markpleine vir mekaar sit en roep: "Ons het vir julle op die fluit gespeel, en julle het nie gedans nie! Ons het 'n treurlied gesing, en julle het nie gehuil nie." (11:17).
Waarom geen reaksie?
Waarom reageer die volk nie op God se liefde soos beliggaam deur die bediening van Johannes en Jesus nie? Verskeie moontlikhede word deur Skrifuitleggers genoem:
'n Toeskouermentaliteit? Dalk wil die volk bloot vir Johannes en Jesus kommandeer om hulle voorkeure uit te voer, of hulle kritiseer. Self wil hulle nie inval en speel nie. Ten spyte van aanmoediging en uitnodiging bly die kinders sit as toeskouers. Hoewel hier 'n element van waarheid mag wees, moet ons nog dieper delf. (Hierdie moontlikheid is natuurlik baie verleidelik vir predikers en kerkrade, want dan kan onbetrokke lidmate aangevuur word om 'n slag betrokke te raak by wat ook al die prediker of ringkoppe belangrik ag.)
Onvermoë om die erns van die oomblik te peil? Die sg. toeskouermentaliteit moet 'n dieper oorsaak hê. Sommige Skrifuitleggers sê die volk het nie die vermoë om die erns van die oomblik te peil nie. Die volk is in 'n krisis, God praat met beslissende erns deur Johannes en Jesus, maar hulle baklei soos kinderagtig oor allerlei bysake en beuselagtighede. Die volk hanteer beslissende lewensvrae asof dit kleinighede is. Israel speel terwyl hulle ernstig moet wees oor diep sake. Hierdie klink na 'n belangrike motief by die volk, maar die eintlike probleem lê selfs nog dieper.
Die onwil om God se aansprake in Johannes en Jesus te herken! Dit is die hart van die saak. Die wysheid van God (11:19) tree in Johannes en Jesus op, maar die volk herken dit nie, en – as hulle dit herken – wil hulle nie meedoen nie. God se oproep tot belydenis van sonde, bekering en lewensvernuwing, word geweier. Prof Dirkie Smit skryf:
Die kragtige dade wat onder hulle plaasvind, roer hulle nie. Hulle regverdig God nie. Hulle gee Hom nie gelyk nie. Hulle het hulle eie idees en godsbeelde. Hulle weet – beter as Hy! – hoe Hy eintlik behoort te wees en hoe sy boodskappers behoort te lyk en op te tree! In terme van dié idees is Johannes en Jesus vals, dwaalleraars, erger nog: duiwels! …. Daarmee ontmasker hulle uiteraard hulleself. Hulle is nie kinders van die wysheid, familie van God nie. Hulle verstaan nie sy hartklop nie, dink nie oor mense soos Hy nie. Maar dit stel hulle skuldig: Ten diepste weier hulle om hulle te bekeer, hulle klee hulle nie in sak en as nie. Daardeur word die oordeelsdag vir hulle 'n bedreiging. (Uit: Woord teen die lig, II/2, bl. 31)
Waar pas ons in die prentjie?
Mens begin onmiddellik oor jouself en jou gemeente na te dink by die hoor van hierdie woorde. Kan dit wees dat ons die Here se boodskappers misken? Verskyn God op maniere aan ons wat ons miskyk en waarteen ons ons verset? Weier ons om saam te speel?
Die teks roep ons tot ernstige selfondersoek, tot selfkritiek, berou en bekering. Dit is nie eerstens ander wat aangespreek word nie. Dis ons, dis ek. Dis die balk in my eie oog wat ek moet raaksien.
Die belangrike vraag is natuurlik hóé en waarin God vandag aan ons verskyn? Watter uitnodigings is daar wat ons nie raaksien nie? Waarteen ons ons verset, sonder selfs om te besef wat ons doen?
Ons eie insigte is veels te beperk om hierdie vrae op ons eie te beantwoord. Dit is nodig om met ander Christene, spesifiek van buite ons eie kring, oor hierdie groot vrae te gesels. Ons kan mekaar geweldig help met verskillende vrae en perspektiewe. Gebed speel natuurlik ook 'n geweldige belangrike rol. Die biddende, selfondersoekende en selfverloënende soeke na die wil van God is onvervangbaar.
Verder het die teks natuurlik ook troos. Christene beleef dikwels verwerping en minagting. Ander kyk op ons neer oor ons waardes en keuses. Ons word dikwels belaglik gemaak. Die teks troos ons, want as dit met Jesus en Johannes gebeur het, waarom sal ons gespaar word?
Geroep om te speel?
Ons moet versigtig wees om Jesus se woorde nie as 'n veroordeling van spel en speelsheid te lees nie. Dis nie asof Jesus spel veroordeel nie. Dit is nie asof die Christelike geloof, en die doen van God se wil, erns idealiseer en spel afwys nie.
Miskien moet ons eerder meer speel in die navolging van Christus. Spel is iets wat kinders so uitstekend doen. In 'n speletjie word 'n stukkie hout die swaard waarmee die ridder die heldin red. 'n Besemstok word 'n perd waarop 'n ruiter jaag. 'n Houtblokkie op 'n bord word 'n kasteel, koning, koningin, biskop of pion wat ure se vermaak optower.
'n Mens se ruimtes word vergroot wanneer jy speel. Jy kan die onsienlike beter sien, veral die onsienlike God. Al die verskonings waarom jy die Here nie kan dien nie, word opgehef as die verbeelding wat spel oproep weer lewendig in jou gemoed word en jy nuwe moontlikhede van gehoorsaamheid kan begin raaksien.
Mens kan God se uitnodiging verwerp omdat jy so vasgeval is in die sogenaamde onoorkomelike realiteite van die lewe. Jesus is die Een wat ons voortdurend nooi om te droom, nuut te dink, te hoop, te reken met Hom as die Een wat die onmoontlike kan vermag.
In ons teks is die verwyt dat God mense oproep om saam te dans, en hulle wou nie. God gee 'n ritme aan, God dans, en nooi ons om dié ritme ons eie te maak en in harmonie met God te dans in die spel van gehoorsaamheid.
Só sien Sydney Carter dit. Hy skryf in 1963 die woorde van die deesdae bekende "Lord of the dance." Dit word veral bekendgemaak deur die Ierse produksie van Michael Flatley wat beide die titel en die woorde van die lied benut.
In hierdie lied word Jesus voorgestel as die Een wat dans, op verskillende tye en plekke, ook op aarde. Jesus is in die lied aan die woord. Hy hou die dans lewend deur siekes te genees, die dood te verduur, en dit te oorwin deur dansend hoog op te spring. Nie almal wil saam dans nie. Die eerste dissipels het egter wel die uitnodiging aanvaar, en so gaan die dans deur die eeue voort.
Jesus lei ons steeds in die dans, Hy nooi ons om saam te dans, Hy maak ons nuut deur die lewensdans:
Die dans saam met Christus is die dans van mense wat deur God se ritme aan die hart gegryp is, en hul lewe daarvoor gee. Soms is dit gedug om die ritme vol te hou, veral met die bose op jou rug (Dirkie Smit). Dis soms uitdagend om te reageer op die fluitspel van die lewende God. Dis asof ander agendas wil oorneem. Mens raak uitgeput en moeg.
Baie mense word inderdaad moeg soos hulle grootword. Die dogtertjie het reg vir die fotograaf gesê. Die Here van die dans het egter ook hiervoor raad.
Die krag om op te staan en te dans is nie iets wat onsself hoef te skep nie. Jesus se wonderlike uitnodiging, nadat Hy oor die passiwiteit en onbekeerlikheid van baie gepraat het, is immers:
Kom na My toe, almal wat uitgeput en oorlaai is, en Ek sal julle rus gee. Neem my juk op en leer van My, want Ek is sagmoedig en nederig van hart, en julle sal rus kry vir julle gemoed. My juk is sag en my las is lig (11:28-30).
Eugene Peterson gee hierdie woorde as volg in The Message weer:
Die Here van die dans vat ons laste weg, en gee ons die krag om ten volle vir Hom, en saam met Hom, te lewe.