Tlhaganelo ye e laolago mošomo sehleng sa pšalo sa selemo e fodile mme motšweletši o na le sebaka sa go lekola dibjalo tša gagwe mašemong. O holofetše gore palo ya dibjalo e lekane, gore mmala wa tšona ke botala bjo bo fifetšego bjoo bo nyakegago, gore ga go na mengwang ye e phadišanago le dibjalo - ka boripana, o holofetše gore se sengwe le se sengwe se šupa puno ye botse.
Le ge go le bjalo, gantši dilo ga se tša sepela go ya ka moo go letetšwego, mme dibjalo tše di lego mašemong ga di tshepiše ka moo go holofetšwego. Gonabjale ke nako ye botse ya go nyakišiša dilo tšeo di ka bego di fošagetše.
Palo ya dibjalo - na e tloga e le bohlokwa?
Ge a bjala dibjalo motšweletši o swanetše go akanya go mediša palo ye e itšego ye e nyakegago ya dibjalo. Sebjalo se sengwe le se sengwe se na le maamušo a a itšego a go tšweletša mabele - dintlha tše di laolago poelo ke go hwetšagala ga meetse mmung, phepo, seetša le borutho. Palo ya dibjalo tše di ka golago lefelong le le itšego tšhemong (unit area of land) e laolwa gagolo ke bokaakang bja meetse a a hwetšagalago mmung. Palo ya dibjalo tše di melago lefelong le le itšego tšhemong e bohlokwa go feta katologano ye e itšego ya direi, ka ge dibjalo di kgona go bušetša (compensate). Mašemong ao a sa nošetšwego, katologano ya direi e ka ba sebaka sa 0,9 m, 2,1 m goba 2,3 m go ya ka ditlhamo tša semotšhene tše di hwetšagalago le mekgwa ya go lema ye e dirišwago. Katologano ya sebaka se segolo e swanela fao poelotebanywa (target yield) e lego ya fase, fao palo ya dibjalo ye e nyakegago e lego ye nnyane, fao pula e sa nego kudu, fao phefo e hlolago mathata a kgogolegommu, le ge e ka ba fao mengwang gare ga direi e tlogo laolwa ka mokgwa wa semotšhene.
Direi di swanetše go batamelanywa fao poelotebanywa e lego ya godimo, fao pula e nago bokaone, fao go nago le motheoga tšhemong, le ge e ka ba fao mengwang e laolwago sekhemikhale (fao direi di batamelanego kudu mengwang ga e kgone go laolwa semotšhene ka ge go se na sebaka sa go sepediša trekere gare ga direi).
Poelotebanywa e kgatha tema ye bohlokwa kgonthišong ya palo ye e nyakegago ya dibjalo. Palo ye nnyane go feta ya dibjalo e šitiša kgonagalo ya poelo ye botse, mola palo ye kgolo go feta le yona e di swariša bothata, seo le sona se fokotšago poelo. Dibjalo tše di kitlanego di atiša go swarwa ke malwetši (go swana le go bola ga thito) le gona bothata bja go wela fase (lodging) bo tšwelela gantši.
Lefelo le lengwe le le lengwe, le ge e ka ba khalthiba ye nngwe le ye nngwe e sepelelana le palo ye e nyakegago ya dibjalo. Ge palo ye e nyakegago e sa phethagatšwe, kgonagalo ya poelo ye botse e tla huetšwa gampe (ka boripana: go ka se be le dibjalo tše di lekanego go tšweletša bokaakang bjoo bo nyakegago bja mabele).
Mabaka ao a hlolago palo ye e hlaelago ya dibjalo e ka ba ke afe?
Go na le dintlha tše mmalwa tšeo di ka hlolago palo ye e hlaelago ya dibjalo mme mabaka a a sepelelana le dikgato tše di fapafapanago tlhabologong ya dibjalo.
Momelo wo o fokolago ke se sengwe sa dibakwa tše kgolo tša palo ye e hlaelago ya dibjalo tše di medilego.
Peakanyo (calibration) ya plantere e ka be e fošagetše mme gwa bjalwa peu ye e hlaelago.
Bogolo bja peu bo ka be bo feta bogolo bja mašobana a dipolata tša plantere (planter plates).
Peu e ka be e le ye nnyane kudu mme ya tsena mašobaneng a dipolata ka pedi ka pedi - ya patagana mašobaneng mme gwa se bjalwe selo.
Karolwana ya plantere ye e bitšwago "ticker mechanism" e ka be e fošagetše mme ya pšhatla peu ge e feta go yona.
Diplantereng tše di šomago ka moya go ka be go hlokega maatla a go swara peu maemong a a nepagetšego go fihla ge e bjalwa (vacuum may not be strong enough).
Ka kakaretšo plantere ye e sa hlokomelwego ka tshwanelo e hlola mathata a a fapafapanago a semotšhene ao a dirago gore go bjalwe peu ye e sa lekanego goba peu ye e pšhatlegilego.
Boleng bja peu bo ka be bo fokola - peu ya kgale goba ye e rwelego malwetši ga e mele gabotse (poor germination percentage).
Mmung wo o kolobilego peu ye e melago e ka be e hloka oksitšene ye e nyakegago.
Mmung wo o omilego kudu peu e ka be e hlaela monola wo o nyakegago go thomiša momelo.
Mola peu e bjetšwe, pula ye e nago ka maatla e ka kgohlaganya mmu gwa bopega legogo le lethata leo le ka šitišago dibjalwana tše nnyane go tšwelela mmung.
Go ka be go na le mašaledi a dikhemikhale mmung, ao a bolayago sebjalo seo se melago.
Mathomong a sehla sa pšalo peu e ka be e bjetšwe mola thempheretša ya mmu e le ya fase kudu mme ya šitiša momelo.
Peu e ka be e bjetšwe botebong bjo bo fetišago bjoo bo šitišago dibjalo go tšwelela mmung.
Dikhunkhwane, dinonyana goba diphoofolwana di ka be di jele peu pele ga ge e mela.
Bjo bongwe bja mathata a kakaretšo morago ga ge sebjalo se thomile go mela, ke dikhunkhwane tše di senyago - kudu dibokosegi tšeo di ripago sebjalo mo se tšwelelago mmung.
Dinonyana di ka ja dibjalwana tše nanana (le ge ka tlwaelo bjo e se bothata bjo bogolo).
Mašemong a a omilego a sehlaba phefo ye e fokago (kgogolegommu ka phefo) e ka epela dibjalwana tše di lekago go tšwelela mmung.
Sefako se ka senya dibjalwana kudu.
Phišo ye e fetišago e ka omiša dibjalwana ka botlalo.
Tšhwaane (šobane) ye e wago mathomong a sehla e ka bolaya dibjalwana.
Mašemong a mangwe, go swana le a sonoplomo, ke tlwaelo go diriša egetikologi (roleg, disc harrow) go pšhatla legogo leo le ka bego le bopegile bokagodimong bja mmu ka baka la pula ye e nelego ka maatla. Ege e ka senya dibjalwana tše nnyane.
Diruiwa tše di fulago dibjalo ke bothata bjo bogolo mafelong a mantši.
Taolongwang ya semotšhene gantši e hlola tshenyego ya dibjalo - ge dikara tša sehlagodi di se tša beakanywa ka tshwanelo le gona mootledi wa trekere a sa hlokomele (ge pšalo e sa phethagatšwe ka kelohloko gore direi di lekane le gona di bjalwe thwii, tlhagolo e ba boima mme dibjalo di a senyega).
Malwetši a ka hlola tahlego ya dibjalo.
Phadišano ye kgolo gare ga dibjalo le mengwang e ka di senya.
Tharollo mabapi le palo ye e hlaelago ya dibjalo ke efe?
Ge nako e dumela pšalo e ka boeletšwa (le ge go le bjalo, taba ye e sepelelana le ditshenyegelo tše kgolo).
Ge go hlaela rei e tee (ka baka la go se šome gabotse ga plantere) rei ye e ka bjalwa gape mola bothata bjo bo seno lemogwa.
Go bohlokwa kudu gore mabaka a a hlodilego palo ye e hlaelago ya dibjalo a hlaolwe le go fedišwa gore a se ipoeletše gape sehla se se tlago.