CF Beyers-Boshoff (1926–1989) | LitNet
CF Beyers-Boshoff (1926–1989)
Erika Terblanche ATKV|LitNet-Skrywersalbum 2017-05-16
Sêgoed van CF Beyers-Boshoff
"As jy skryf, moet dit wees soos ’n stuk rou lewer wat jy op wit satyn gooi. Vir subtiliteit is daar in kommersiële skryfwerk min plek." (Die Burger, 20 Desember 1989)
"’n Skrywer se werk klink altyd vreeslik romanties en wonderlik, maar elke woord wat geskryf word, is harde werk." (Transvaler, 12 April 1984)
"Ek doen maar net nog ’n werk. Inspirasie laat dit 'classy' klink. Ek is eintlik ’n storieverteller en as ek die eerste paar idees vir ’n storie neergepen het, loop hy vanself." (Transvaler, 25 Junie 1982)
Sy resep vir ’n gewilde storie is: "iemand om te haat, iemand om voor jammer te kry, iemand wat jou ’n bietjie laat lag en twee wat mekaar liefhet en wat van mekaar af weggehou word. Klits dit goed, gooi genoeg 'padding' soos patos, humor en liefde by en siedaar, die storie is klaar." (Transvaler, 25 Junie 1982)
Christiaan Frederik Beyers-Boshoff is op 8 Mei 1926 in Potgietersrus gebore. Hy kan nie veel van sy geboortedorp onthou nie, aangesien hy redelik jonk was toe die gesin na Pretoria getrek het.
In Pretoria het hy aan die Afrikaanse Hoër Seunskool skoolgegaan, waar hy dan ook gematrikuleer het.
Sy skrywery is iets wat hy van jongs af beoefen het. Dit het begin toe hy op veertienjarige ouderdom sy eerste storie aan Die Jongspan gestuur en hulle dit geplaas het. Van die geld wat hy daarvoor gekry het, het hy ’n koek gekoop, dit met ’n liniaal in die middel deur gesny en met ’n vriend gedeel, het hy aan Zirk van den Berg vertel (Die Burger, 20 Desember 1989).
Ná skool is hy universiteit toe en was hy vir ’n ruk lank joernalis. Hy het vir lank deeltyds geskryf met die idee om sy groot roman die lig te laat sien altyd in sy agterkop.
Hy het hom aanvanklik toegelê op die skryf van kortverhale, waarvan die eerste in 1948 in Die Huisgenoot verskyn het. Hy het sy eerste roman aangepak nadat hy ongeveer 150 kortverhale geskryf het.
Hy is intussen getroud met Petro Maritz, die "nooientjie" (soos hy aan Naln vertel het) wat hy op universiteit ontmoet het, en in 1953 pak hulle saam die verhaal Onderstroom aan. Hulle het ook ’n tweede roman, Nag oor die stad, saam geskryf.
Ná die geboorte van hulle eerste kind, Marí, is Beyers-Boshoff verplig om alleen te sorg dat daar verdere romans verskyn. Nog vier kinders is uit sy huwelik met Petro gebore: ’n tweeling, Marlene en Jenny, Boeboe en ’n laatlammetjie (7 jaar na Boeboe) genaamd Beyers. Hy en Petro is in die vroeë 1970's geskei.
Hy het aan Erika Heunis vertel dat om te skryf nie net ’n middel was om sy brood te verdien nie, maar dat dit hom ook die vryheid gegee het wat ’n 9-tot-5-werksdag nie aan hom kon bied nie. "Ek het juis besluit om heeltyds skrywer te word toe ek jare gelede ’n mossie buite op die draad sien sit het en gedink het: 'As hy kan vlieg waar hy wil, kan ek mos ook doen wat ek wil ..."
Dit was ook nie net romans en ontspanningsromans wat uit sy pen gevloei het nie, maar ook jeugverhale en dan natuurlik ook sy radiovervolgverhale waarmee hy amper ’n hele nasie smiddae vasgenael voor die radio laat sit net.
Sy jeugreeks, die Jasper-verhale, was standaardleesstof vir enige kind wat in die 1960's in Suid-Afrika grootgeword het. Die 11 stories van Jasper en sy bende (Mossie, Giep en Ferdinand) het gou baie gewild geraak en het heelwat herdrukke beleef. In 2015 is die eerste drie titels, Jasper op hoërskool, Jasper die rugbyheld en Jasper se plaasvakansie weer deur Protea Boekhuis gepubliseer. Daneel Swart skryf op LitNet dat hy dit baie geniet het, hoewel daar sekere woorde was (“bloemlesing”, “kladpapier”, “kleilat”, “seepkiskarretjie” en “kleilatoorlog”) waarvan hy nie die betekenis geken het nie.
Zirk van den Berg het in ’n artikel in Die Burger (20 Desember 1989) geskryf dat Beyers-Boshoff die Jasper-reeks sommer so oor sy skouer vir sy sekretaresse by sy destydse werk gedikteer het.
’n Krisis waaroor hy geen beheer gehad het nie, het daartoe gelei het dat hy verwoed begin skryf het. Hy het een aand in die 1960's saam met sy vrou en kinders by hulle huis in Waterkloofrif in Pretoria aangekom en gevind dat die huis dolleeg gesteel is. Niks van hulle goed was verseker nie en hulle het letterlik net die klere aan hulle lywe gehad. Dit was tóé dat hy ’n tikmasjien geleen het en begin skryf het en die res is, soos hulle sê, geskiedenis.
Hy het vandat hy soggens om vieruur opgestaan het, vir 18 uur vas agter sy tikmasjien, later tikmasjiene, gesit. Hy het die twee tikmasjiene gebruik vir die tye wanneer hy aan twee projekte gelyk gewerk het. En op nog ’n latere stadium (1982) het hy drie tikmasjiene gehad: een vir die radioverhale, een vir sy romans en een vir die televisiestukke wat hy vir die Amerikaanse mark geskryf het.
Hy het vir Erika Heunis (Transvaler, 25 Junie 1982) vertel dat wanneer hy moeg raak om saam met een groep karakters te kuier, hy net na die volgende tikmasjien in die ander vertrek loop en dan is hy skielik saam met ander mense in ’n ander situasie en agtergrond.
Hy het soveel ure voor sy tikmasjien deurgebring dat sy een dogter, toe sy op skool moes sê wat haar pa se werk was, onomwonde verklaar het dat hy ’n "tikster" is, vertel Zirk van den Berg. Sy ongelooflike werktempo het weliswaar ’n negatiewe invloed gehad op sy sosiale omgang met mense. Evert Snyman, bekende radiopersoonlikheid en Beyers-Boshoff se skoonseun, het by geleentheid glo gesê: "Daar is net een mens wat met Beyers-Boshoff oor die weg kom, en dis Beyers-Boshoff. En ook nie eens aldag nie" (Die Burger, 20 Desember 1989).
Dit was veral vir sy radiovervolgverhale dat Beyers-Boshoff bekend was. Sy eerste een, Ongewenste vreemdeling, wat smiddae op die destydse Springbokradio uitgesaai is, het aan die radiostasie sy hoogste luistergetalle tot op daardie stadium besorg. ’n Rekordgetal van 836 000 het na die vervolgverhaal geluister. Die luisteraars was gaande oor die verhaal, tot so ’n mate dat luisteraars gebreide babaskoentjies en ander artikels aan die skrywer gestuur het om aan sy karakters se kinders te gee.
Daarna het verhale soos Dans van die flamink, My liedjie van verlange, Vrou van Shangetti en vele ander gevolg. Baie van sy verhale is ook verfilm, waarvan Tant Ralie se losieshuis (1975), Die troudag van tant Ralie (1975), My naam is Dingetjie: die Boere-Trinity (1975), Dingetjie is dynamite (1976) en Ongewenste vreemdeling (1974) enkeles is.
In Januarie 1982 het Die vrou van Shangetti as vervolgverhaal op Springbokradio begin. Teen Junie 1982 het Beyers-Boshoff al 1 600 bladsye van die storie getik. Die verhaal was baie gewild en dit is met ses maande verleng. Aan die einde van die 18 maande sou hy ongeveer 6 000 bladsye getik het.
Elke week het hy vyf episodes vir sy vervolgverhaal geskryf en hierdie vyf episodes is dan gewoonlik op Woensdae opgeneem. Die episodes word ses maande voor die uitsaaidatum opgeneem. In daardie dae het een episode sowat 12 bladsye beslaan en net ’n sekere aantal spelers is per aflewering toegelaat.
Een soort karakter wat hy altyd in sy stories gebruik, is ’n "vrou wat die hel uit ’n man uit druk – ’n soort vroulike JR (Ewing)". Hy het aan Heunis vertel dat daar ’n "deeltjie van myself in elke karakter is. Jy dik dit net aan om dit gekristalliseerd vir die luisteraar aan te bied."
Vir Beyers-Boshoff was sy beste draaiboek dié van Night of the puppets (1979) en hy was baie trots daarop. Zirk van den Berg het geskryf dat dit ’n "aangrypende, fantasieryke stuk romantiek was waarvan ’n goeie regisseur ’n wêreldwye treffer kon maak".
Beyers-Boshoff was egter van mening dat Daan Retief se rolprent nie die draaiboek waardig was nie. "Ek beskou dié fliek as die grootste teleurstelling van my loopbaan. Die teleurstelling was des te groter omdat ek toegelaat het dat die Suid-Afrikaners my ’n gat in die kop praat nadat ’n Amerikaanse ateljee reeds voornemens was om die prent te maak."
Twee van sy rolprente was ’n redelike sukses oorsee. Een was die verbeeldingryke kinderverhaal Catch me a dream (1974) wat ook in Afrikaans uitgereik is as Vang vir my ’n droom. Dit het ’n hele klompie weke in New York se grootste bioskoop gedraai en dié se paar duisend sitplekke vir die eerste keer volgemaak. Nadat Karate Olympia (1976) oorgeredigeer is, is dit onder die titel Kill and kill again oor Amerika versprei, waar dit in die verspreidingsjaar een van die grootste geldmakers was.
Nadat sy twee prente so suksesvol was, is hy genader om voltyds as draaiboekskrywer by van Hollywood se grootste ateljees te gaan werk, maar hy kon dit nie oor sy hart kry om Suid-Afrika te verlaat nie.
Wat Beyers-Boshoff se boeke betref, het hy behalwe sy jeugboeke hoofsaaklik liefdes- en spanningsverhale vir boekklubs geskryf. Hy het ’n paar deurlopende temas gehad waarop hy sy boeke baseer het:
Verhale met ’n geskiedkundige agtergrond: Hieronder tel titels soos Boegspriet teen die wind (1968), wat in Frankryk net voor die uitbreek van die Franse Revolusie afspeel; Goud in die son (1969), wat die gouddelwersdae in Johannesburg as agtergrond het; M'sieur die Kavalier (1973) en Slavin van die kaptein (1976) met die Ou Kaap as vertrekpunt vir die stories; en Wag op die goue môre (1980), wat verskuif na die gouddelwersdae op Pelgrimsrus.
Spanningsverhale: Van die titels in hierdie kategorie is Twee van klawers (1964), Linkerhand van die noodlot (1967), ’n spioenasieverhaal, Twee myl van nêrens (1964) en Die noodlot is ’n vrou (1979).
Verhale met Afrika as agtergrond: Nag oor Afrika (1964) en die twee boeke in sy Afrika-reeks: Die gees van Kilimanjaro (1964) en Duikers van die diepsee (1964).
Die meeste van sy verhale was liefdesverhale met so hier een daar die gewone kinkels in die kabels.
Op 17 Desember 1989 is CF Beyers-Boshoff na ’n kort siekbed in die destydse HF Verwoerd-hospitaal in Pretoria op 63-jarige ouderdom aan hartversaking oorlede. In 1985 het hy griep gehad en het een van sy hartspiere verhard. Daarvoor moes hy behandeling ontvang voordat hy ’n operasie kon ondergaan. Hy het twee dogters en ’n seun agtergelaat.
’n Ou vriend van Beyers-Boshoff, die bekende filmmaker Peers Hartzenberg, was van mening dat hy een van die heel suksesvolste radioverhaalskrywers tot op daardie tydstip was. Beyers-Boshoff was ook topfiks, en het gereeld met gewigte geoefen.
Roelf van Rensburg, sy uitgewer, het aan Die Burger (19 Desember 1989) vertel dat hy voor sy dood veral betrokke was by die skryf van televisiedraaiboeke vir die destydse TV2 en TV3.
Onderstroom (saam met Petro Maritz)
Johannesburg: Drostdy Boekklub
Nag oor die stad (saam met Petro Maritz)
Johannesburg: Goeie Hoop
Die gesig van ’n vrou
Johannesburg: Van Riebeeck-Biblioteekskema
Die nag het skaduwees
Johannesburg: Klub Saffier
Die tydelike glans
Vlug van die wit meeu
Wind deur die denne
Die uur van verlange
Die uur van waarheid
Aan die weersye van die lewe
Jasper op hoërskool
Gericke, Lona: Jasper beleef ’n herdruk
Swart, Daneel: Jeugresensie: Jasper op hoërskool deur CF Beyers-Boshoff
Jasper die rugbyheld
Gister was dit nag
Die gekraakte spieël
Pad van die onbekende: ’n sosiale roman
Pretoria: Eike Romans
Passasier nommer 13
Jasper se plaasvakansie
Jasper en die ruimtemanne
Die hoogste kruin
Die vals lig
Johannesburg: President Uitgewers
Mure van glas
Jasper die atleet
Jasper speel toneel
Die skewe maan
Jasper in die wildernis
Die gees van Kilimanjaro
Duikers van die diepsee
Twee myl van nêrens
Deur die sleutelgat
Sending na Zanzibar
Nag oor Afrika
Twee van klawers
Pad na die son
Nag sonder ure
Herberg van die Rooi Haan
’n Vrou soos Cora
Johannesburg: Willem Gouws
Jasper op kosskool
Vyf teen die dood
Linkerhand van die noodlot
Jasper in gevaar
Die wit pluim
Onder drie sterre
Boegspriet teen die wind
Ou Kaapse verhale
Goud in die son
Vrees is die jagter
Die wilde een
Vlug van die noodlot
Altyd die vreemdeling
Goud en glorie
Waar die reënboog buig
Die vrou in rooi
Jasper se sirkus-avontuur
Kom luister na my lied; Aan jou my minnelied
Glans van die aandster
M'sieur die kavalier
Pretoria: Daan Retief
Tant Ralie se losieshuis
Braamfontein: Siësta Publikasie
Vallei van die reuse
Eendag as jy myne is
Randburg: Prospecta Uitgewers
Slavin van die kaptein
Sommer net iemand
Randburg: Ons Eie Boekklub
Daar's nog altyd drome
Die noodlot is ’n vrou
Eendag, as jy terugkom
’n Meisie so mooi
Wag op die goue môre
Vrou van die noodlot
Liefde vir die najaar
Engel van Angola
Randburg: Pronk Boekklub
Vangnet van die lewe
Kaapse boekanier; Die seerower van Jacqueline; Slavin van die kaptein
Wanneer kom eendag?
Vlinder van die nag
As Dot Malan:
By die fontein
Slangetjies en leertjies
CF Beyers-Boshoff as samesteller:
Avontuur vir seuns. Pretoria: Van der Walt, 1970
Artikels oor CF Beyers-Boshoff beskikbaar op die internet:
US Woordfees 2018: Fotoblad 6
US Woordfees 2018: Fotobl... 496 shares
US Woordfees 2018: Foto's... 487 shares
US Woordfees 2018: Fotobl... 445 shares
Indeks: notas, toetse en... 10 comments