N die hoë woude van die sentrale bergland van die Australiese staat Victoria leef hy—een van die mees bedreigde diere onder die talle unieke skepsels wat in die wêreld Doer Onder bestaan. Hy is ’n engelgesiggie met koeëlronde oë, ’n donker streep op sy rug langs en ’n lang, donserige stert, wat soos ’n bofbalkolf gevorm is. Sy naam is Leadbeater se buidelrot (Gymnobelideus leadbeateri).
LINKS: Leadbeater se buidelrot, ’n gewysigde afbeelding van een wat op ’n Australiese posseël verskyn het.
Intussen is Leadbeater se buidelrot ook tot ’n uitgestorwe spesie verklaar. Maar toe, in 1961, gebeur daar so ietsie van ’n wonderwerk. ’n Enkele buidelrot word deur ’n toegewyde en onvermoeide natuurkundige raakgesien en afgeneem. Leadbeater se buidelrot het uit die dood teruggekeer. Nou moes daar na nog van die diertjies gesoek word.
DAAR is min woude in Australië. In die grootste deel van die land is slegs woestyne en dorre landskappe. En wat dit des te vreemder maak, is dat die woude wat wel bestaan, onder die kolossaalste op aarde is. In hierdie bergland van Victoria is die einste bergbloekoms nie net die hoogste bloekombome nie, maar inderdaad die hoogste blomplante ter wêreld. Die Kaliforniese rooihoutbome, ’n soort den, die aarde se hoogste bome, is slegs ’n paar meters hoër as die bergbloekomreuse.
Ná al die navorsing sedert die herontdekking van Leadbeater se buidelrot in 1961, het die wetenskaplikes besef dat die diertjie baie afhanklik van die bergbloekoms is. Hy kry nie kos van hierdie bome nie, maar beskutting. Sodra ’n bergbloekom minstens tweehonderd jaar oud is, kan hy die groot holtes, hoog bokant die woudvloer, verskaf wat die buidelrot-gesin nodig het.
Leadbeater se buidelrot is omtrent 10 cm lank en het ’n massa van ongeveer 90 gram—hy is dus min of meer so groot soos ’n klein rotjie. Die diertjies lewe saam in ’n vreemde gemeenskap van gesinsgroepe wat uit tot twaalf enkelinge bestaan. In só ’n groep is ’n dominante teelwyfie, haar maat, hul onvolwasse spruite en nog twee of meer onverwante en volwasse nie-teelmannetjies.
Sodra die groep klaar is met hul nagtelike kossoekery in die woud—hulle vreet akasia-gom en insekte—keer hulle terug na ’n groot boom, dikwels ’n dooie een wat nog staan, met ’n holte diep in sy kern waar die hele groep lekker saam kan verkeer.
Want talle van die oorblywende bergbloekoms is al afgekap vir hout en om as papier verwerk te word. Houtkappers weet hulle moet die baie ou bome met rus laat—hulle het in elk geval nie meer goeie hout nie. Ongelukkig is daar die alewige stootskrapers wat plekke in die woud van elke greintjie lewe stroop, ook van die omringende akasiabome wat die voedende gom maak waarvan die buidelrotte so afhanklik is.
Die gevolg is dat die bevolking van Leadbeater se buidelrotte, wat in die vroeë 1980’s darem tot ’n geraamde sowat 7500 aangewas het—vandag op ’n geringe sowat 2000 geskat word. En die kans dat daar spoedig vorentoe weer ’n groot toename in hul getalle gaan wees, lyk bedroewend gering. Slegs drie present van die leefgebied van hierdie diertjies is immers in wildtuine.