'n Mens kan net self sy eie identiteit bepaal! – Die Afrikaanse opinieplatform
(Foto: Böhringer Friedrich / Wikimedia Commons)
Die debat oor identiteit gaan maar voort. Die debat maak egter nouliks vordering. Steeds gaan dit weer oor die onmoontlike vraag van Wat is die Afrikaner? Op hierdie blog is daar reeds voorstelle gedoen om nie DIE Afrikaner te definieer nie, maar om 'n meer gemiddelde Afrikaner te soek. Afrikaners is mos divers.
Steve Hofmeyr het in die debat 'n baie belangrike opmerking gemaak oor die reg op vryheid van assosiasie:
Die beperkte definisie van die Afrikaner kom voort uit apartheid, waar die reg van assosiasie nie bestaan het nie. Sommiges sal sê die reg was verpligtend uitgevoer, maar ek sal antwoord dat 'n reg verskil van 'n plig, juis omdat 'n burger kan kies om dit te gebruik of juis nie te gebruik nie.
Die positiewe reg soos in die reg op assosiasie beteken dat die regering hom moet weerhou om enige invulling aan die reg te gee, want inmenging van die regering beteken 'n beperking in die vryheid van die uitoefening van hierdie reg. 'n Negatiewe reg in soos in die verbod op marteling beteken dat die regering daarvan weerhou moet word om dit te doen.
Hoewel die stelsel van menseregte, waarvan die reg op vryheid van assosiasie een is, ontwerp is om tussen state onderling en tussen state en burgers te dien, het die Europese Hof van Justisie bepaal dat menseregte ook tussen burgers onderling geld.
Dit het verregaande gevolge vir die burgerlike samelewing en die reg op assosiasie. Dit beteken dat 'n mens mag assosieer met ander mense en verbande met hierdie mense kan oprig, sonder dat die verband of groep ander mense mag weier wat wil aansluit.
Dit beteken dat die definisie op groepvlak nie saak maak nie, want elkeen kan by die groep aansluit as hy/sy dit wil. 'n Sterk definisie van identiteit in groepsverband is darem seker onhoudbaar, omdat die identiteit van die groep voortkom uit die identiteit van die individue wat tot die groep behoort. Sien byvoorbeeld hoe die identiteit van skole verander na transformasie.
Dit is dus belangrik om te weet wie jy is. Wat maak jou? Wat is jou belangrike eienskappe? Jy sal dit onafhanklik van ander mense moet bepaal – self doen, want as jy in 'n ander omgewing kom, gaan jy nog steeds dieselfde persoon wees.
As net die individu kan besluit wie hy is, maak dit tewens die vraag Wie is die Afrikaner? oorbodig, omdat dit onmoontlik is om ander mense te definieer.
Dit beteken dat net jy kan beslis wie jy is. Dit sal mede bepaal wie jou vriende sal wees, want ook dit is 'n vorm van assosiasie.
Maar dit beteken nie dat groepe en verbande heeltemal inklusief moet wees nie. Want die tweede aspek van vryheid van assosiasie is 'n sekere mate van eksklusiwiteit. Maar hoe kan 'n mens daardie eksklusiwiteit bereik as die groep geen definisie kan forseer nie? Soos hierbo gesê ontleen die groep sy identiteit aan die identiteit van sy individuele lede. As die gesamentlike identiteit van die lede sterk genoeg is, lei dit tot 'n sekere mate van eksklusiwiteit.
Wat egter onthou moet word, is dat hierdie identiteit net vasgestel kan word op veranderlike eienskappe. Dit is mos sinneloos om 'n gemeenskaplike identiteit op onveranderlike eienskappe te bou, want dit is diskriminasie in die sin dat dit onmoontlik is om daaraan te ontsnap en dit teen die beginsel van gelyke regte vir almal is. Om 'n gemeenskaplike identiteit te bou op onveranderlike eienskappe is mos teenstrydig aan die konsep van vryheid van assosiasie self!
Om 'n groep so te definieer dat dit net toeganklik is op basis van die juiste ras of geslag, is dus onmoontlik. Dit is dus net moontlik eksklusief te wees op basis van taal, kultuur, geloof, norme, waardes ens. Want iemand van buite die groep kan besluit om die eienskappe van die groep aan te neem en vervolgens deel van die groep te word: Daardie persoon het mos die reg op assosiasie met jou groep.
Die eksklusiwiteit van groepe lê dus daarin dat die gemeenskaplike eienskappe van die verskillende individue tot die volledige wasdom kan kom, eerder as 'n verbod op toetreding deur derdes. Juis deur die volle gebruik van dié gemeenskaplike eienskappe word 'n wal opgewerp teen deelneming van mense wat nie werklik wil assosieer nie.
In die volgende artikel word gekyk watter implikasies hierdie stellings spesifiek vir die vraagstuk rondom Afrikaner-identiteit het.