Jesaja 5:1-7 Preek » Somerstrand Gemeente
Jesaja 5:1-7 Preek
'n Mens besef nie altyd wanneer jy midde-in geskiedenis leef nie. Dat die oomblik wat jy nou beleef, 'n oomblik is waaroor die wêreld vir jare gaan praat nie. Maar ek dink die twee laaste weke was so 'n tyd. Suid-Afrika het opgestaan en begin sê: "Nie weer nie. Genoeg." En in 'n ikoniese beeld wat waarskynlik vir altyd in ons kollektiewe geheue geëts sal wees, het vier vroue bewend opgestaan – tjoepstil – en mag op sy kop gekeer en onreg ontbloot. So op die vooraand van vrouedag, wat ons herinner aan die onreg van ons verlede en die vroue wat opgestaan het en gesê het: "genoeg." Vrouedag. Vier vroue met handgeskrewe plakkate wat ons herinner dat 1 uit 3 vroue in SA verkrag word (sommige statistieke sê 1 uit 2), dat daar elke 6 dae 'n vrou in SA deur haar lewensmaat vermoor word.
Wat 'n ironiese tablo was die afgelope twee weke nie! Die skrille kontraste wat in gelid staan.
Die Here het verwag dat daar reg sou wees, maar daar was net onreg, dat daar geregtigheid sou wees, maar daar was net die hulpgeroep van veronregtes.
sê Jesaja 5.
Flam 387 Hier is U kerk (staan)
Ps. 41 sê:
2Dit gaan goed met die mense wat omsien na die swakke. Die Here sal hulle redop die dag van nood, 3die Here sal hulle beskerm en in die lewe hou; die hele land sal praat oor hoe goed dit met hulle gaan. U sal hulle nie uitlewer aan die wraaksug van hul vyande nie. 14Aan die Here, die God van Israel, kom die lof toe tot in die allerverste toekoms. Amen, ja, amen.
Ps. 33 vers 1 en 7 almal, v2 koor (staan)
F105 Hy's die een wat ek lief het (staan)
Ons Skrifgedeelte vanoggend – Jesaja 5 – gebruik die beeld van 'n wingerd. Dit vertel van God se teleurstelling wanneer die wingerd nie goeie vrug dra nie.
Chris skryf in die stiltetyd-boekie: Let op hoe die suur druiwe net met een ding verbind word, die onreg wat in die samelewing plaasvind. Dit is 'n noodsaaklike boodskap vir ons – daar kan baie goeie dinge in 'n gemeenskap of 'n land wees, lofwaardige dinge, maar as die reg nie in stand gehou word nie – en baie spesifiek die reg van verontregtes (5:7) – is die dood in die pot.
Dit is wat God vra – in die Jesaja teks vandag, maar regdeur die hele Bybel: dat ons reg sal laat gesied, spesifiek aan verontregtes.
God se wil (wat ons sou wou wet noem), word so aangrypend saamgevat in Miga:
8Mens, die Here het jou bekend gemaak wat goed is: Hy vra van jou dat jy reg sal laat geskied, dat jy liefde en trou sal bewys, dat jy bedagsaam sal lewe voor jou God.
Gebruik so 'n paar oomblikke om na te dink: Wat is die onreg, wie is die verontregtes wat ons nie raaksien nie, aan wie ons nie reg laat geskied nie?
Die Huisgodsdiensmateriaal van die afgelope week praat van "van omstanders na opstanders". Om nie stil te bly as jy onreg sien nie, maar om op te staan daarteen. Hoe sal dit lyk as ons reg laat geskied, liefde en trou bewys, bedagsaam lewe voor God? As ons opstanders eerder as omstanders is?
V: Here, ons is so besig dat daar in ons lewe nie 'n tyd vir alles is nie.
V: Here, ons leef grotendeels net vir ons eie belange.
V: Here, ons kyk die seëninge wat U vir ons gee so dikwels mis.
V: Here, ons dink groter, vinniger en meer is altyd beter.
V: Here, ons is dikwels te gejaag en te moeg om vir ander om te gee.
V: Here, ons sien dikwels die mense rondom ons nie eens raak nie
en luister nie in liefde na hulle nie.
V: Here, help ons dat ons nie die lewe self en vir U daarin misloop nie.
V56 My God, Hoe Doelloos, Hoe Verward (sit)
In Johannes 15 sê Jesus:
"Ek is die ware wingerdstok en my Vader is die boer. 2Elke loot aan My wat nie vrugte dra nie, sny Hy af; maar elkeen wat vrugte dra, snoei Hy reg, sodat dit nog meer vrugte kan dra. 3Julle is alreeds reg gesnoei deur die woorde wat Ek vir julle gesê het. 4Julle moet in My bly en Ek in julle. 'n Loot kan nie uit sy eie vrugte dra as hy nie aan die wingerdstok bly nie; en so julle ook nie as julle nie in My bly nie.
5"Ek is die wingerdstok, julle die lote. Wie in My bly en Ek in hom, dra baie vrugte, want sonder My kan julle niks doen nie. 6As iemand nie in My bly nie, word hy weggegooi soos 'n loot en hy verdroog. Die mense maak sulke lote bymekaar en gooi dit in die vuur, en dit verbrand. 7As julle in My bly en my woorde in julle, vra dan net wat julle wil hê, en julle sal dit kry. 8My Vader word juis daardeur verheerlik dat julle baie vrugte dra en my dissipels is."
F104 Weet jy nie (staan)
Here, met ons harte vrugbaar en gereed vir u Woord
bid ons vir aandag en wakkerheid van die heilige soort.
Hemelse Vader, U kan maar plant in my hart se grond,
want wat ek hier binne glo en bely met my mond
is dat u Woord nooit leeg na U toe terug sal keer nie
so ek is gereed, Here Jesus, om by U te leer
en U kan maar aan God se wingerdtjie snoei
sodat ek met my hele wese na U toe sal groei.
Amen [deur André Aggenbag]
God se sorg
'n Mens kan maklik so vaskyk in die oordeel wat in Jesaja 5 staan, dat jy die liefde miskyk. Dat jy nie die aangrypende, brose beeld wat dit van God skep, raaksien nie. Maar kyk die boer!
Brueggemann wys op die liefde en teerheid wat hierdie lied kenmerk, op die diepe toewyding van die boer teenoor sy wingerd. Met groot sorgsaamheid en rugbreek werk doen die boer alles moontlik om die wingerd se welstand te verseker.
Hy kies 'n vrugbare heuwel. Dan word die grond bewerk om van die klippe ontslae te raak. Daardie klippe word rondom die skoongemaakte grond gepak om die wilde diere uit te hou. Van die klippe wat oorbly, word 'n wagtoring gebou.
Die wingerd word geplant, versorg, om na twee jaar die eerste oes te lewer.
Dis 'n pragtige beeld van genade, liefde, trou en vormingswerk
En die boer doen dit nie belangeloos nie. Hy is nie bloot 'n arbeider wat geen belang het by die wingerd nie. Hy stort homself in die wingerd in, hy het omgespit, verwyder, beplant, gebou, uitgekap omdat hy 'n verwagting gehad het.
Die teleurstelling is oorweldigend. Die kontras slaan jou asem weg. Na alles, al die tyd, die jare, die harde werk, die bloed-sweet en liefde, lewer die wingerd presies die teenoorgestelde van wat daarvan verwag word.
In die Hebreeus word dit baie treffend gestel:
onreg – reg
geregtigheid – hulpgeroep
mišpah מִשְׂפָּח – mišpat מִשְׁפָּט
sědaqâ צְדָקָה – sě'aqâ צְעָקָה
So naby en tog so ver.
Die sonde, as jy dit so wil noem, wat hier ter sprake is – en regdeur die Ou Testament en regdeur die Nuwe Testament – is die uitbuiting van die medemens.
Die res van Jes. 5 spel dit helder uit:
(v8) gulsigheid: huis na huis inpalm, alleen grondeienaars, totdat daar nie meer plek vir ander is nie.
(v23) Die regstelsel – wat armes moes beskerm, maar weerloses word uitgebuit
Reg – maar onreg. Geregtigheid – maar hulpgeroep.
Hierdie teks is soos handgeskrewe plakkate wat in stilte voor ons opgehou word en ons huigelary ontbloot. Die skrille kontras tussen God se sorgsame liefde en ons korrupte onreg slaan 'n mens se asem weg.
Ons kan nie hierdie teks lees, 5 dae na Vrouedag, sonder om te dink aan die manier wat vroue wêreldwyd, maar veral in ons land uitgelewer is nie. Ons kan nie hierdie teks lees sonder om te dink aan die rassisme wat soos 'n breeklyn deur ons nasionale DNA loop nie. Ons kan nie hierdie teks lees sonder om te dink aan die mense wat verkiesingsplakate gebruik vir skuiling en kos uit ons asblikke grawe nie. Ons kan nie hierdie teks lees sonder om te dink aan skole wat brand, onderwysers wat nie betaal word nie en kinders wat nie geleer word nie.
Dis skreiend. Die hulpkreet van verontregtes. Onreg waar daar geregtigheid moes wees.
En dan is die woorde van oordeel in vanoggend se teks skrikwekkend. Want wanneer ons dit lees dan wéét ons: dis wat ons toekom! Soms is ons die verontregtes, maar terselfdertyd is ons deel van die sisteem van verontregting, is ons doof vir die hulpkrete, ry ons blind by die vrou verby wat styf teen 'n kragboks lê vir skuiling teen die wind en die reën en die koue.
En die boer sê: "4Wat kan Ek nog vir my wingerd doen wat Ek nie reeds gedoen het nie?"
Ek het álles gedoen.
Behalwe, hy het nie. Daar is nog 'n moontlikheid. 'n Ekstreme volgende stap om te verseker dat die wingerd goeie vrugte dra.
En dis hoekom dit belangtrik is dat ons die hele Bybel lees, nie net enkele teksverse op hulle eie, uitgehaal uit die res van Woord nie. Want dan moet ons vreesbevange bewe, wetende dis tickets met ons. Dan is God se heiligheid 'n vreesaanjaende onpersoonlike krag wat dreig om ons te vernietig.
Maar dan kyk ons die sorgsame arbeid van die boer mis. En dan vergeet ons dat hy toe tog meer kon doen – en dit gedoen hét. God gaan verder, verder as wat 'n mens jou kan indink… en hy word self die wingerd.
Jesus, die Seun van God, wat self God is, stap saam met sy dissipels van die bovertrek na die tuin van Getsémané en sê:
5"Ek is die wingerdstok, julle die lote.
Die boer het soveel omgegee vir die wingerd dat hy self die wingerd geword het, sodat die wingerd kan vrug dra: liefde, reg, geregtigheid.
En sien jy wat jy moet doen, wat die opdrag aan jou is? Nie om vrugte te dra nie! Maar om in Jesus te bly. Om in sy liefde te bly. Jy kan nie vrugte forseer nie. Jy kan in die wingerdstok bly.
En dán sal die lewe deur jou vloei, sal die boer jou snoei, sal jy groei en vorm aanneem totdat jy vrugte dra; soet, veredelde vrugte, vrugte van reg teenoor onreg, liefde teenoor haat. Dan sal ons opstaan teen onreg, hetsy deur 'n kruisie op papier, of 'n A4 vel wat in stil protes opgehou word, of deur haweloses te versorg, of deur oor grense heen rassisme te beveg, of deur vol te hou om seker te maak leerders en studente kry kwaliteit opleiding, ten spyte van teenstand en uitdagings. Nie omdat ons so besluit het nie, maar omdat ons verbind is aan die wingerd; omdat ons biddend God se wil gesoek het en deur die Gees gelei is om dáárdie kruisie te trek, om dáárdie werk te doen, om dáárdie mense te versorg.
Elie Wiesel het gesê:
Een persoon – 'n Raoul Wallenberg, 'n Albert Schweitzer, 'n Martin Luther King Jr. – een persoon met integriteit kan 'n verskil maak, 'n verskil tussen lewe en dood.
Ek wil sy aanhaling so effens aanpas en sê: Een persoon – een persoon wat in Christus bly, God se wil soek, gehoorsaam is aan God se roeping – een persoon kan 'n verskil maak – 'n verskil tussen reg en onreg, tussen lewe en dood.
L273 1,2,4 almal, 3 koor Laat my met U verenig lewe (staan)
Mag die Here jou seën met trane om te stort vir mense wat pyn, verwerping, honger en oorlog ervaar sodat jy 'n hand kan uitreik en hulle pyn in blydskap kan verander.
En mag God jou seën met genoeg dwaasheid om te glo dat jy 'n verskil kan maak in hierdie wêreld, sodat jy dinge sal kan doen wat ander mense dink nie gedoen kan word nie. Amen.