Mense bevind hulle vandag in 'n soortgelyke, maar heel waarskynlik 'n baie meer intense situasie, as in die aanloop tot die Renaissance. Hul lewens- en wêreldbeskouing is daagliks, beide implisiet en eksplisiet, onder toenemende druk van nuwe wetenskaplike en tegnologiese kennis asook politieke, ekonomiese en moreel-sosiale verwarring.
Die metafisiese element van godsdiens, en nie soseer die dogma nie, is sonder twyfel, die kragtigste eksterne element in die vorming van die karakter van die individu en gevolglik ook die groep. Dit is ekstern, want dit kan nie ervaar word nie: dit word aangeleer. Dit is die kragtigste element omdat dit aangeleer word gedurende die vroeë vormingstadium van die brein wanneer die kognitiewe fondasie gelê word waarmee alle verdere kennis geïntegreer word.
Die metafisiese element is die idee van 'n dualistiese wese van die werklikheid. Die gode, of God, bewoon die een (ideale en perfekte) werklikheid, terwyl die mens in onvolmaaktheid die ander (onvolmaakte) werklikheid beset. Menslike onvolmaaktheid sluit menslike kennis in: die mens ken ten dele en weet dit, want hy word geleer om te glo, en nie te bevraagteken nie; wát om te dink en nie hoé hy dink nie.
Die verwerping van die reformasie teologie is 'n universele verskynsel. Die dogmatiek het irrelevant geword en mense word toenemend bewus dat demokrasie, as produk van die reformasie teologie, nie 'n oplossing vir sosiale probleme bied nie, maar inderdaad die probleme skep.
In die voorafgaande word geargumenteer dat die rasionele proses (teologie) wat na 'n bepaalde praktiese toepassing (dogma/konklusie) lei, verwerp word, omdat die konklusie misluk. Wat egter in die kontemporêre soeke na spiritualiteit nie verwerp word nie, is die premis waarop die argument berus. Daar word steeds vasgehou aan die idee dat die werklikheid in wese dualisties is – dat dit 'n fisiese en 'n meta-fisiese vorm het. Die teologiese argumente wat hierop gebou word, is logies konsekwent, maar die konklusie is vals, nie omdat die logiese proses misluk nie, maar omdat die premis vals is.
Die soeke na eietydse 'spiritualiteit' en sin, moet hierom noodwendig misluk, omdat dié wat voorgee dat hulle soek én die wat wel soek, hulself nie kan of wil losmaak van die rugsak konsepte van die godsdiens en hul verkorste lewens- en wêreldbeskouing nie. So 'n ontkorsting is nie maklik nie, en vir die meeste mense nie moontlik nie, omdat dit deel is van die kognitiewe fondasie in die brein, waarmee alle verdere kennis geïntegreer word en omdat aangeleerde kennis nie struktureel uit die brein verwyder kan word nie.
Die beste voorbeeld van die rigting-gewende invloed van die kognitiewe inhoud van die menslike brein op sy denkproses, is sonder twyfel, die Oordenkinge van René Descartes. Descartes verhef die denke tot absolute en kom tot die gevolgtrekking dat, alhoewel hy sy bestaan as fisiese voorwerp kan betwyfel, hy nie sy denke in twyfel kan trek nie en hy lei hieruit af dat hy bestaan omdat hy dink – ("Ek dink, daarom is ek.")