Die toneel speel hom af in ’n nagemaakte saal van die Kangogrotte waar Preek ŉ regstreekse opname doen vir KTV en Intertass. Sy gaste by hierdie spesiale uitsending is Steph Hofmeijr en Beesstert *issing. Die akteurs is nie outentiek nie, want die oorspronklike Steph is persona non grata by die KKNK en die oorspronklike Beesstert kan nie Afrikaans praat nie. Sagte gekleurde liggies skyn deur die nagemaakte stalagmiete en stalaktiete wat deur die Graad 3’s van die laerskool Neelsie gebou en blink gepolitoer is. Daar is nie veel mense in die gehoor nie, want Steph se ondersteuners boikot mos die KKNK.
Steph gee vir Beesstert ’n sn*tklap dat daar ŉ yslike wit kraak oor Beesstert se voorkop verskyn. “Lyk my jy weet nie dat ek hier by die KKNK nogal knap is om mense se bril van hul koppe af te klap as hulle k** kwytraak nie.”
Steph: “En wat van vryheid om te twiet? Namens wie praat jy nogal? Namens die swart van jou vel, of die wit wat deur die kraak wys? Jy’s ŉ coconut man!”
Die “uitbeelding” hierbo is so absurd dat dit stellig nie tot die satire gereken kan word nie, maar dit raak die aan ’n paar werklikheidslyne wat deur die land loop. Die beurtkrag en nie ideologie nie, slaan bykans oral, behalwe Nkandla, ewe hard. Links, regs en die middelgrond is hartlik siek van Zuma.
Maar wat nog grootliks as ’n relletjie buite die hoofstroom voorgehou word, is daar ’n veldtog hoofsaaklik in die kuberruim om die KKNK te boikot.
Die ideologie, uitgangspunte, motiewe en ander oorwegings agter die hele debakel is kompleks, baie kompleks. Die feit dat dit in ’n kunste-omgewing plaasvind waar die grense van wat te banaal, te gewaagd is, baie verder as in die “gewone” samelewing lê, maak dit nog komplekser.
Die baie duisende mense wat reeds hul steun aan die Boikot KKNK-veldtog toegesê het, moet reeds gevaarligte laat flikker. Oudtshoorn se ekonomie reken op die stewige inspuiting wat die KKNK jaarliks bring. Dit wissel van afgetredenes wie se huise ’n ruk lank as gastehuise dien, tot bitter armes wat hetsy as deel van die hoofstroomverrigtinge of daarbuite handewerkies en ander ten toon stel. Selfs net ’n gedeeltelike suksesvolle boikotaksie gaan nie net die organiseerders hard slaan nie, maar ’n massa onskuldige mense wat niks met die hele saak uit te waai het nie.
Uiteindelik is die meriete of Steve toegelaat moes gewees het ’n bysaak. Hy het immers self weens ander planne nie ’n voorstel voorgelê om deel te neem nie. Die organiseerders het dit egter op ŉ uiters onvolwasse manier nodig geag om aan te kondig dat Steve in elk geval nie welkom sou wees nie.
Om bloot te ontken iemand is ’n rassis, is duidelik nie meer genoeg nie. Die persoon hoef maar bloot deur (’n deel van) die media skuldig bevind te word, soms deur die opperste vorme van hoernalistiek, en die skuldigbevinding geld oor die hele samelewing, en die vonnis is elke moontlike vorm van verguising.
Selfs waar die beskuldigde dadelik en onvoorwaardelik om verskoning vra, sal die verguising nie in hul spore stuit nie. Die lyk moet eers opgegraaf en agter ’n perd aan deur die strate gesleep word om die boodskap duidelik tuis te bring.
Of het die KKNK se ringkoppe ’n geheime formule ontrafel om net halfpad rasbehep te wees? Daardie helfte wat op ’n manier aanvaarbaar en selfs wenslik geromantiseer word? So ver bekend het die ANC-regering nog die alleenmandaat daarop.
Dit is nie een of twee keer al gesê nie, maar van ongeveer 1991 het die Afrikaner-hoofstroom afgestap van ras as norm, en probeer om die internasionale norm, soos vervat in die internasionale reg en in artikel 235 van die grondwet vir die identifikasie van minderhede toe te pas. Dit is egter van ANC-kant beantwoord met ’n stel rassewetgewing en -praktyke wat in blote getal waarskynlik ongeëwenaard in die geskiedenis van die wêreld is, met beloftes van verskerping. Dit geld van die wieg tot die graf.
Wanneer die KKNK-ringkoppe die kunste wil reguleer om die opwelling van rassisme hok te slaan, is die blote klap na simptome (aan die een kant) ’n baie oppervlakkige manier van doen. Daar moet eerder na ’n veel omvattender strategie gekyk word wat die kunste se bydrae tot die oorsake, soos of die kunste plaasaanvalle wat byna altyd oor rassegrense heen plaasvind, voldoende aanspreek. En net soos die kunste in die dae van apartheid na die wortel – die regering – geslaan het, so moet die leiers nou ook daarvoor voor stok gekry word.
Dan, en dan eers, word ’n geskryf werklike letterkunde, word skilderye meer as net mooi (en soms ook nie so mooi nie) prentjies, en slaan die uitvoerende kunste die relevansiespyker op sy kop.