Iets wat ek regtig geniet het van vandeesmaand se fokus op die notering van jou onderneming, is hoe-veel welvaart só geskep kan word. Ek weet daar is baie kritici wat aanvoer dat entrepreneurs daardeur beheer oor hul maatskappy verloor, maar dis moeilik om te stry met aanvanklike openbare aanbiedinge van miljarde dollars, soos dié van Glencore, RenRen en LinkedIn.
Dit was 'n ongelooflik moeilike paar jaar in die sakewêreld, en dié suksesverhale stimuleer die belangstelling in entrepreneurskap en welvaartskepping wanneer ondernemings uitgebou word tot bates.
Een van die regtig sterk temas wat my vandeesmaand opgeval het, is hoe belangrik dit is om jou te omring met 'n sterk span wanneer jy noteer. Dis iets wat entrepreneurs wat dinge self wil doen of net wil oorleef, ter harte moet neem.
Op Finweek se onlangse sake-ontbyt het Michael Jordaan, uitvoerende hoof van First National Bank, gesê: "Vergeet van die sterkes, net die innoverendes sal oorleef."
Wenke om 'n aangewese adviseur te kies
Goeie verstandhouding met bestuurspan uiters belangrik
Een van die werklike uitdagings met die notering van 'n onderneming is om seker te maak die mense om jou tree in jou belang op en gee goeie advies.
'n Sleutelrol in die proses is dié van die aangewese adviseur. Hy moet verseker dat die maatskappy aan alle vereistes voldoen en nie valutabeheerregulasies oortree nie.
Dino Theodorou van Grindrod Bank sê die eienskappe van 'n goeie adviseur kan in twee hoofpunte saamgevat word:
1. Vorige ondervinding, getuigskrifte en reputasie as aangewese adviseur; en
2. Die krag van sy netwerk, insluitend die vermoë om kapitaal in die mark in te samel en samesmel-tings en verkrygings te bewerkstellig, asook ander finansiële produk- of diensaanbiedings.
"Nog iets wat nie vergeet moet word nie, is die verstandhouding wat die bestuurspan met die aangewese adviseur het. Dis uiters belangrik dat die maatskappy 'n langtermyn-verhouding met sy aangewese adviseur nastreef en hom as sy vertroude sake-adviseur beskou," sê Theodorou.
'n Voorstel deur ander adviseurs is dat entrepreneurs wat adviseurs soek, 'n idee moet kry van ander maatskappye wat hulle al genoteer het. As jy 'n entrepreneur in byvoorbeeld die eiendomsektor is, vra die voornemende adviseur uit oor die waarde wat hy kan skep ten opsigte van ander eiendomstransaksies en vra besonderhede van ander transaksies waarby hy betrokke was.
Volgens die JSE is die rol van 'n aangewese adviseur om die aansoekermaatskappy op bekwame, professionele en onpartydige wyse te adviseer oor al sy verantwoordelikhede tydens die aansoekproses en sy verantwoordelikhede ná notering.
'n Manier waarop entrepreneurs die lojaliteit van hul adviseurs kan toets, is om na te gaan hoe hulle die aandele ná die notering van 'n onderneming verhandel. As die adviseur 'n langtermyn-siening het en reken daar kan waarde onttrek word, sal hy waarskynlik nie die aandele kort ná notering verhandel nie.
Dié inligting kan verkry word uit openbaarmaking op die JSE se nuusdiens, Sens.
Die notering van 'n onderneming vereis 'n verbintenis van alle partye dat hulle daar is om beduidende waarde op te bou deur 'n volhoubare langtermyn-onderneming uit te bou. Die verkoop van aandele kort ná notering dui daarop dat die adviseur die notering as 'n korttermyn-handeling beskou en nie as 'n langtermyn-vennootskap nie.
jse se sukses
Fokus op uitnemendheid
IN die onlangse IMD-wêreldmede-dingendheidstabel het SA nóg agt plekke teruggesak, van 59 tot 52. In 'n soortgelyke verslag van die Wêreld- Ekonomiese Forum (WEF) het SA van die 45ste tot die 54ste plek teruggesak.
Kortweg: SA maatskappye word minder mededingend.
Die redes wat hiervoor aangevoer word, wissel en sluit ekonomiese beleid op hoër vlak in. Een organisasie wat egter uitstaan, is die beursoperateur, JSE Bpk. In die WEF-verslag beklee die JSE die eerste plek ter wêreld in die kategorie regulering van aandelebeurse.
Die JSE het oor die afgelope dekade ontluik in 'n hoogs suksesvolle onderneming en is 'n interessante rolmodel vir kleiner entrepreneurs.
Een van die hoekstene van die JSE se sukses is sy investering in tegnologie-infrastruktuur. Hy het in die vorige boekjaar R157 miljoen bestee om te verseker dat hy op die hoogte bly van die jongste tendense.
In sy kommentaar by die aanbieding van die groep se finansiële resultate het Russel Loubser, uittredende uitvoerende hoof, opgemerk: "Dit word duideliker dat markte met sterk regulering, stewige infrastruktuur en florerende instellings in 'n wêreldwye mededingende omgewing in 'n beter posisie sal wees om volhoubare kapitaalvloei te lok."
Hoewel die meeste klein maatskappye graag net 1% van dié bedrag aan tegnologie sou wou bestee, is die les selfs op kleiner skaal van toepassing: Investering in tegnologie is nodig om jou onderneming mededin-gend te hou.
Jy word ook nie met swak kliëntedienste een van die mees bewonderde beurse ter wêreld nie, en dis 'n faktor wat ook 'n les vir entrepreneurs inhou. Dis nie net 'n geval van goed wees in SA nie, maar uitstekend op die wêreldtoneel.
Die bemarkingsghoeroe Scott Cundill van Majestic Interactive sê afgesien van tegnologie, hang dit van kliëntverhoudinge af of jy jou onderneming mededingend maak.
Jannie Rossouw, hoof van Sanlam Business Market, reken ook entrepreneurs kan 'n verskil maak deur uitnemende diens.
"Goeie kliëntedienspraktyke is eenvoudig – dink net aan die verwagtinge wat jy het van die ondernemings waarop jy jou geld bestee en pas dit in jou eie onderne-ming toe."
Notering – ja of nee?
Die onlangse aankondiging van 'n aanvanklike openbare aanbod (AOA) deur die wêreld se grootste gediversifiseerde handelaar, Glencore, wys weer eens hoeveel persoonlike welvaart geskep kan word deur notering.
In die proses sal Ivan Glasenberg, uitvoerende hoof, se belang op 'n ste-wige $10,5 miljard te staan kom, wat hom een van SA se rykstes sal maak.
Entrepreneurs soos Mark Zuckerberg van Facebook en Joe Chen van die Chinese mededinger RenRen gaan na verwagting miljarde ontvang uit die notering van hul maatskappye.
Volgens Amerikaanse gegewens was April die bedrywigste maand vir maatskappye wat AOA's doen. Dit wys entrepreneurs is toenemend optimisties om die markte vir groei te benut.
Hoewel die aptyt nie heeltemal dieselfde is nie, oorweeg SA entrepreneurs dit ook weer om tot die plaaslike mark toe te tree, sê Noah Greenhill, senior hoofbestuurder van die JSE. "Daar is op die oomblik heelwat belangstelling en nuwe noterings op eiendomsgebied, maar daar is ook hulpbronmaatskappye en kleiner ondernemings wat die AltX oorweeg," sê hy.
Greenhill het op die Fin24/Sasfin-poduitsending oor entrepreneurskap gesê hoewel die mark ontvanklik is vir nuwe noterings, moet entrepreneurs en die stigters van ondernemings mooi dink oor hul motivering vir notering.
"Mense moet hul rasionaal vir notering goed verstaan; as hulle besluit om hul maatskappy te noteer omdat hul vriende genoteer het of hul fokus net op die aandeelprys gaan wees, moet hulle weer dink," sê hy.
Met toenemend strenger wetge-wing vir maatskappydirekteure, verkies entrepreneurs om nie die noteringsweg in te slaan nie?
"Wanneer die onderwerp van regulering ter sprake kom, wys ek daarop dat baie van die wetgewing van toepassing is, of jy genoteer is of nie," sê Greenhill. Hy noem in dié verband die nuwe maatskappywet en SA belastingwetgewing.