Duur munisipale dienste knou gehalte-onderrigMelanie Buys, hoof van ontwikkeling by SOS, tydens die bekendstelling van die SOS se navorsingsverslag oor skole se munisipale rekeninge by die Hoërskool Pretoria-Noord in die hoofstad. Foto: Verskaf. Skole word onder geweldige finansiële druk geplaas omdat munisipale dienste soos water en elektrisiteit jaarliks vinniger as inflasie styg. Hierdie druk het ook ŉ direkte gevolg op die jaarlikse styging in skoolgeld. Dit is van die bevindinge wat die Skoleondersteuningsentrum (SOS) Woensdag bekendgemaak het oor Afrikaanse skole en die tariewe wat hulle vir munisipale rekeninge moet opdok. Die skole wat aan die navorsing deelgeneem het, het verder gesê astronomiese munisipale rekeninge veroorsaak ook dat minder geld aan noodsaaklike uitgawes soos onderwysers se salarisse en die opknapping van infrastruktuur bestee kan word. “Navorsing toon wel dat skole in die Wes-Kaap minder bestee aan munisipale dienste as in Gauteng,” het Melanie Buys, hoof van ontwikkeling by SOS, gesê. Volgens Buys is dié navorsing onder 156 Afrikaanse skole oor die hele land gedoen. Vraelyste is landwyd gestuur aan skoolhoofde en voorsitters van skole se beheerliggame wat lid is van die SOS se leierskapvereniging. Die meeste skole wat die vraelys voltooi het, is in Gauteng en die Wes-Kaap geleë. Heelwat skole in Noordwes en die Vrystaat het ook deelgeneem. Die meeste deelnemende skole is kwintiel 4- en 5-skole, wat beteken dat die skole skoolgeld hef en in woongebiede geleë is waar ouers veronderstel is om dit te kan bekostig. Bevindings van die SOS se navorsing is by die Hoërskool Pretoria-Noord bekendgestel. Uit die navorsing blyk die volgende: Volgens Gerda Senekal, raadslid van die Vryheidsfront Plus in Emfuleni, kan hoë munisipale tariewe toegeskryf word aan onreëlmatige of verkeerde meterlesings deur die munisipaliteit en onbillike tariewe vir skole. Morné Mostert, AfriForum se hoof van plaaslike regering, sê skole se munisipale rekeninge word beïnvloed deur bloktariewe. Hoe meer water en elektrisiteit verbruik word, hoe hoër is die tariewe wat skole moet betaal. Mostert sê die verskil in tariewe in die Wes-Kaap en Gauteng kan toegeskryf word aan beter politieke bestuur in die Wes-Kaap. “Hier is nog ’n mate van professionaliteit in munisipale administrasie, wat dit moontlik maak dat tariewe in baie munisipaliteite op die regte manier benader word. Dit is ongelukkig nie oral in die Wes-Kaap die geval nie.” Die SOS het ’n aantal aanbevelings gemaak aan skole wat sukkel met hoë munisipale koste. Dit sluit in dat skole hul betrokke raadslede moet nader om hulp met foutiewe munisipale rekeninge. Skole moet onmiddellik ’n dispuut met die munisipaliteit verklaar indien hulle meen die rekening is foutief. Om skole hiermee te help, is ’n konsepdispuutbrief beskikbaar by Skole.co.za. Skole word aangemoedig om met hul onderskeie munisipaliteite te onderhandel om beter elektrisiteit- en watertariewe te beding. Deur te verseker dat waterpype en veral toilette geen lekkasies het nie, kan skole onnodige waterverbruik beperk. Die SOS doen ’n ernstige beroep op die regering om wins op skole se munisipale tariewe te sny, en gehalte-onderwys op dié manier te ondersteun.