Die finansiële plan met alles in koeverte - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › Die finansiële plan met alles in koeverte
Die finansiële plan met alles in koeverte
Ek het grootgeword in die dae toe plastiekbanksakkies en tjekboeke deel was van ons daaglikse lewens, die dae toe daar nog 5c- en groot 2c-muntstukke bestaan het en kleingeld en kontant in beursies ’n algemene verskynsel was. Ek onthou die aktetas waarin my ouers al hulle belangrike dokumente geberg het. Die tas was vol papiere en ek was nie sommer toegelaat om daarin te krap nie.
Ek onthou dat my ouers selfs die kwitansies van elektroniese toestelle, soos my pa se hoëtroustel (wat destyds nog kassette kon speel) en ons Philips-TV, daarin gebêre het. Dit is gedoen net vir ingeval hulle by ons inbreek en ons die bewyse aan die versekering moet stuur.
Om bank toe te gaan was nie ’n vinnige taak nie. My ouers het in die week gewerk en moes daarom oor naweke die bank besoek. Dit was ook in die dae voor daar winkelsentrums was waar jy vinnig van punt A na B toe kon stap. Ek onthou dat ons gewoonlik aan die einde van die maand op ’n Saterdagoggend vroeg moes opstaan om eerste by die bank te wees, voordat die ry te lank raak. Dit het ook beteken dat my ma parkeerplek moes soek in die middedorp waar sy haar beste moes doen om nie aan die verkeerde kant van Krugersdorp se verkeersbeamptes te kom nie. Sy moes perfek parallel parkeer met ons rooi Volkswagen Jetta en dan moes ek met my kort bene blokke ver stap om saam haar by die bank te kom.
Ek onthou hoe my ouers ’n materiaalsak met die ou Volkskas Bank-kenteken daarop in die tas gehou het. Hulle tjekboek was onder andere daarin gebêre. Hulle sou aan die einde van die maand met my en sussie se slaaptyd saam sit en aan hulle begroting werk. Op daardie stadium het my ma nog vir Sanlam gewerk en my pa vir Krugersdorp se munisipaliteit. My ma het somme gemaak op haar Casio-sakrekenaar wat ek later geërf het toe ek op hoërskool ingewikkelde somme moes doen. Vandag gebruik ek steeds die einste sakrekenaar om my en my vrou se begroting te laat klop.
Soms verlang ek na die eenvoudigheid van die somme wat ek daarmee moes maak op hoërskool. Vandag kan ek self dink dat sommige maande se begroting meer uitdagend was as ander en my ouers moes sekerlik mooi beplan om alles te laat klop. Die lewe is meer ingewikkeld. Dít besef mens gewoonlik eers later wanneer jy as volwassene sélf in die ry by die bank moet gaan staan. Ek verstaan ook vandag waarom my ma dit so verpes het. Geld, hoe nodig ook al dit mag wees, bly mos maar ’n onheilige ding.
Daardie jare was ons moontlik deel van die laer-tot-middelklas van die Suid-Afrikaanse samelewing. Dit was aan die begin van die nuwe demokrasie, die Springbokke het sopas die nuwe wêreldkampioene geword en Leon Schuster mag nog grappies met ons almal gemaak het.
My ma het koeverte gevul met geld en elke koevert het ’n ander naam daarop gehad. Dit was vir elke ding wat betaal moet word. ’n Koevert vir die water en ligte, een vir die skoolfonds, kruideniersware en so het die lys aangegaan. Al die geld is verdeel en daar is selfs vir luukshede begroot. Indien my ma of pa graag iets wou koop, of dit vir hulself en of dit dalk vir ons was, het hulle geld daarvoor uit die koeverte gehaal.
Dit was die dae voordat selfone of selfs internetbankdienste ’n verskyning gemaak het. Dienste was nog persoonlik aangebied en jy kon ’n pad stap met ’n naam en ’n gesig by die plaaslike tak van jou bank.
Al het my ouers voltyds gewerk, het hulle steeds op ander maniere ’n ekstra inkomste probeer maak. Al het ons nie honger gaan slaap nie, was daar vir seker nie geld vir ekstra luukshede nie. Daarvoor moes daarvoor spaar. Ons was bevoorreg om elke jaar met vakansie te kon gaan en het genoeg gehad; meer as net die noodsaaklikste.
My ma het fudge en skuimpies gemaak wat sy by haar kollegas gesmous het. Wie kan dan nee sê vir ‘n soet dingetjie terwyl jy werk? Ek onthou dat sy op ’n tyd selfs klavierlesse aangebied het.
Die geld wat bedoel was vir melk en brood en ander noodsaaklikhede moes hou tot die volgende betaaldag. Ek weet dat my ouers nie onnodig skuld gemaak het nie en dat indien dit nodig was, hulle dit werklik tot die minimum beperk het. Hulle het altyd gesê dat indien daar nie geld is vir ’n ding nie, moet jy spaar, en as jy nie wil of kan spaar nie, dan het jy dit nie werklik nodig nie.
Ek deel graag ’n paar begrotingslesse wat ek by my ouers geleer het en oor hoe hulle hul finansies bestuur het.
Die finansiële lesse
Leef volgens jou inkomste ̶- Nadat jou debietorders en ander uitgawes betaal is, neem wat oor is, en deel die res deur die aantal weke in die maand. Dit is die bedrag waarmee jy moet uitkom tot jy weer salaris kry.
Skep vir jouself beweegruimte, indien jy kan ̶- Dit is soos die ekstra inkomste wat my ma verdien het. Daar sal tye wees wanneer onvoorsiene dinge gebeur, soos ’n kar se battery wat vervang moet word. Die geld wat jy kon spaar, kan daarvoor gebruik word.
Wees absoluut streng met luukshede – Daar is baie dinge wat jy dink jy nodig hetwat eintlik nie noodsaaklik is nie. Tel die kostes van enige luukshede wat jy dink jy nodig het by jou begroting en kyk hoe dit vergelyk met en sonder die uitgawe. Luukshede kom teen ’n prys. Indien jy kontrakte het soos dié vir selfone, moenie dit hernu nadat dit verval het nie. Hernu dit slegs indien jy werklik ’n nuwe selfoon benodig.
Indien moontlik; moenie skuld maak nie – Gebruik slegs kontant om goedere aan te koop. Indien jy nie die nodige kontant het nie, moet jy niks koop nie. Moenie te gretig wees om skuld te maak nie. Skuld moet elke maand betaal word en saamgestelde rente kan ’n pyn wees as dit nie in jou guns werk nie.
Soek geleenthede waarmee jy jou inkomste kan aanvul ̶- Daar is talle maniere waarop jy dit kan doen. Indien jy goed is met jou hande, maak produkte wat by ’n mark verkoop kan word. Brei ’n trui en verkoop dit op sosiale media. Laat jou stokperdjie vir jou werk. ’n Vrugtekoek vir Kersfees is altyd ’n wenner!
Spaar vir ’n reëndag – Spaar elke ekstra sent wat jy het. Moenie dit onnodig uitgee nie, want elke bietjie maak op die ou end baie. Dit is makliker en meer bevredigend om iets te koop met kontant as om skuld te maak.
Doen wat ookal nodig is sélf (of sover as moontlik) – Doen iets self eerder as om iemand anders te betaal om dit vir jou te doen. Sny self jou gras en maak self jou huis skoon. Was self jou kar in plaas daarvan om hom te laat was. Doen jou eie naels en indien jou kinders jou vertrou, sny self hulle hare. My pa het ook sover as moontlik sy eie kar gediens – iets wat ek wens ek geleer doen het.
Moenie mors nie – Vat gisteraand se oorskiet vandag saam werk toe en eet dit tydens jou middagete, hou al die gras, blare en tuinrommel en maak jou eie kompos. Ek onthou dat ons vrugtebome agter in ons erf gehad het. My ouers het nie die perskes, appelkose en pruime op die gras laat val nie, maar het eerder konfyt daarvan gemaak en verkoop.
Ek-het-genoeg-benadering – Baie mense is geneig om ’n nuwe paar skoene te wil koop terwyl hulle nog vyf ander pare in die kas het. Nou is die tyd om jouself af te vra of jy nie dalk reeds genoeg het nie.
Herstel voor jy vervang – Ek is ewig dankbaar dat ek die geleentheid gehad het om te leer hoe om te boor en te verf en hoe om ander doen-dit-self-take te verrig. Ons leef vandag in ’n tyd waar miljoene videos op YouTube beskikbaar is wat jou stap vir stap wys hoe om ’n taak aan te pak en wat jy als daarvoor gaan benodig. Met ’n bietjie geduld is dit nie onmoontlik om ’n nuwe vaardigheid aan te leer nie.
’n Klein bietjie vir jouself – Ons almal hou daarvan om onsself te bederf. Dit moet egter met matigheid voor oë gedoen word. Wanneer jy iets koop hoef dit nie die grootste en duurste item op die rak te wees nie. Die Springbokke wen steeds op ’n kleiner televisie!
Party oomblikke is groter as ander – Dit is soms moeilik om te prioritiseer, maar spandeer jou spaargeld op dinge wat vir jou regtig saak maak. In plaas daarvan om vir jou kinders peperduur klere te koop met die jongste handelsmerke daarop, is dit veel meer lonend om die geld te gebruik om ’n lekker wegbreektyd saam jou kinders te beplan. My gunsteling vakansies was die goedkoopstes waar ons gaan kamp het. Dit was so maklik en eenvoudig, maar ek onthou dit tot vandag toe!