Gratis portaal 'n skatkis van taal se grammatika
Geplaas deur	Gerhard van Huyssteen Saterdag 28 Oktober 2017
So stil-stil, iewers op die oop see, is die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) se vlagskip besig om al nader en nader aan sy tuishawe te kom. Ongesiens en onopvallend – maar met die belofte van grootse impak – word gewerk aan 'n nuwe Geheime Wapen: die Taalportaalprojek.
In 2010 het die Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek so 'n stewige €1.7 miljoen (ongeveer R28 miljoen) bewillig om 'n omvattende, vergelykende, aanlyn grammatika vir Nederlands en Fries op te stel. Aangesien Afrikaans ook verbonde is aan dié twee tale, het 'n klompie waagmoedige Afrikaanse taalkundiges hulle hande opgesteek en gesê: "Voeg Afrikaans by, ons wil/kan/moet ook saamgesels!"
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, ATKV, Noordwes-Universiteit en Trust vir Afrikaanse Onderwys waagmoedig diep in hulle sakke gegrou en genoeg finansiering verskaf om die Afrikaanse Taalportaalvlagskipprojek in 2014 … uhm … te water te laat.
As jy na viva-afrikaans.org gaan en op [Portale > Taalportaal] klik, beland jy op 'n webblad waar jy reeds 'n hele wavrag vol stukke oor die Afrikaanse fonologie (klankleer), morfologie (woordbou) en sintaksis (sinsbou) kan lees – natuurlik náás en in vergelyking met Nederlandse en Fries. Byvoorbeeld:
Hoekom sê ons "gehard" (klem op "hard") maar "Gerhard"? Lees in die fonologiegedeelte oor uitsonderings op Afrikaans se sogenaamde hoofklemtoonreël.
Is daar 'n verband tussen die agtervoegsel -baar (soos in "drinkbaar") en die werkwoord "baar" ('geboorte gee')? In die morfologiegedeelte word hierdie agtervoegsel uitvoerig bespreek.
Op skool het ons geleer dat 'n mens allerhande omskakelingstoertjies moet doen tussen die direkte en die indirekte rede. Byvoorbeeld:
Ismail het gesê: "Vandag is dit my verjaardag."
moet kennelik word
Ismail het gesê dat dit daardie dag sy verjaardag was.
Maar gebeur dit in werklike taalgebruik, of is dit Skoolboekafrikaans? Gaan lees wat die kundiges in die sintaksisgedeelte oor die indirekte rede sê.
As dié grammatikale kwessies vir jou 'n hoë gaapgehalte het, hoop ek dat 'n paar ander (newe-)aspekte van die projek jou ten minste opgewonde sal maak.
Die grammatika word in Engels geskryf ten einde by te dra tot die internasionalisering van Afrikaans as objek van wetenskaplike navorsing. Amsterdam University Press het reeds belangstelling getoon om van die dele as boeke te publiseer, wat Afrikaans verder internasionaal onder navorsers se aandag sal bring.
Ons het pas ook begin met aangepaste Afrikaanstalige weergawe wat veral op onderwysers en studente gerig is. Die eerste gedeelte – oor woordsoorte – sal vroeg in volgende jaar aanlyn beskikbaar gestel word. (Die Engelse en Afrikaanse dele van die projek word eers teen 2020 afgehandel.)
Alle inligting word onder 'n oopdatalisensie beskikbaar gestel. Enigeen kan dus die inligting vrylik gebruik om handboeke, reistaalgidse of aanleerdersboeke te skryf. En dis alles gratis, danksy die vrygewige finansiers.
Die skrywers is van die gerekendste (en oudste? #hiehiehie) Afrikaanse taalkundiges. Om die vergrysing van die Afrikaanse taalkunde teë te werk, word jong, opkomende taalkundiges as moderatore gebruik. Boonop stel VivA jaarliks beurse beskikbaar aan voorgraadse en honneursstudente wat in taalkunde spesialiseer. Om aansoek te doen en deel te word van die opbloeiende Afrikaanse taalkunde, gaan na viva-afrikaans.org en klik op [Portale > Inligtingsportaal > Taalkundebeurs]; die sluitingsdatum is 30 November deser.