Nuuskommentaar: Etzebeth, beweerde haatspraak en minderheidsregteArgieffoto (Foto: maxlkt, Pixabay) Die geval van Eben Etzebeth is op ’n vreemde manier verbind met ’n kwessie wat al hoe sterker in die Brexit-saak na vore tree, en ook met die nasleep van die ou landsvlag se haatspraaksaak, waar die uitspraak self die oë laat rek. Streng gesproke is Vrydag as nuusdag nie te onderskei van ander weeksdae nie, maar dit gebeur dikwels dat werklike nuuswaardige gebeure effe afplat, en dit kan ’n nuuskommentaarskrywer soos die uwe dan aan sy bas agterkom wanneer onderwerpe gesoek word vir nuuskommentaar. Soms is dit omdat politieke partye en ander instellings vlak voor ’n naweek die kaarte styf teen die bors hou om te probeer keer dat die kat uit die boks kom, want kom dit uit is daar van naweek hou min sprake soos vure doodgeslaan moet word. Maar soms gebeur die teenoorgestelde, en hoewel gister nie ’n Vrydag was nie, het daar laatmiddag genoeg nuus bekend geword wat heelwat mense se naweek gaan versuur. Dit is nie goeie praktyk om meer as een onderwerp in ŉ nuuskommentaar onder die loep te neem nie. Maar wat as die drie gevalle hierbo, na ook ’n informatiewe rit deur internasionale nuusberigte en ander navorsing, duidelike spore begin laat dat daar dwarsliggende faktore is wat hierdie en ander nuusgebeure aan mekaar koppel. Die Etzebeth-saak staan nie net in die kollig weens die komende Wêreldbeker-rugbytoernooi in Japan nie. Dit het ook verhoogde nuuswaarde weens die onlangse besluit van die gelykheidshof wat die algemene vertoon van die ou landsvlag tot haatspraak verklaar het. Dié saak eskaleer omdat al hoe meer kommentators en joernaliste hul asem begin terugkry, en oor die meriete van die uitspraak begin skryf. Van die kommentators is skerp in hul reaksie daarop. Lees byvoorbeeld dr. Leopold Scholtz se reaksie in Maroela Media hier, en Kallie Kriel, grootbaas van AfriForum, se Maroela Media-reaksie hier. Die gemeenskaplike saak wat uitkristalliseer is waarna Scholtz as minderhede verwys, en meer algemeen as die miskenning van minderheidsregte, wat dikwels rondom ras vervleg is. In die Skotse geval waarna hierbo verwys is, speel ras nie ’n rol nie. Al wil premier Johnson die intensiteit nog nie insien nie, of in die openbaar laat blyk dat hy insigte, en nog minder simpatie het, met minderheidsienings nie. Nie alleen is die Skotte en ander Keltiese minderhede “andersdenkend” oor Brexit nie; dit het implikasies wat duidelik onderskat word. Onlangs het die Tories se meerderheid in die Britse parlement tot ’n skrale een afgeneem toe ŉ vakature in Wallis in ’n tussenverkiesing afgestaan is. Drie anti-Brexit-partye het saamgestaan en die Tory-kandidaat verslaan. Een van die partye wat saamgestaan het, was die Walliese Plaid Cymru, ’n Walliese nasionalistiese party. Toe die saamstaan-aankondiging in Julie gedoen is, sou Johnson se meerderheid in die Britse parlement tot drie krimp sou die Tories verloor. Teen die tyd in Augustus toe die verkiesing wel plaasgevind het, was die Tories nog net met een setel voor. Dit lyk in hierdie stadium of Johnson ook geen hond haaraf maak om die krisis van die grens tussen Ierland en Noord-Ierland op te los nie. Dit lyk of ’n erge onderskatting (of dalk minagting) van die Keltiese siening nou ernstige gevolge kan inhou vir Brexit self. Die miskenning, of beweerde miskenning van minderheidsregte skep maklik gevoelens. Ná pres. Donald Trump se mislukte poging om Groenland te koop het minstens een ontleder geskryf dat Trump die reputasie het dat hy minderhede nie na behore ag nie, en dat hy in die Groenland-sage die Groenlanders se eie gevoel oor so iets misken het. Die klag teen Etzebeth is effe losstaande van die ander twee gevalle wat hierbo onder die loep geneem is. Om mee te begin, Etzebeth is (nog) nie aan die klag skuldig bevind nie. Wat Suid-Afrika betref het howe en instansies wat haatspraak en soortgelyke sake moet hanteer, tot dusver skromelik misluk om ewehandig op te tree. Dit vererger die spanning en minderheidsgroepe word al hoe meer blootgestel. Daarom, teen wil en dank, gaan Etzebeth skerp onder die soeklig kom, en die bevinding ’n belangrike rol speel of die afwesigheid van ewehandigheid dinge net verder agteruitwaarts te laat eskaleer.