Local time: Laboraro, 26 Lwetse 2018 05:56:49hrs
Batho ba ba nang le mogare wa HIV kana bolwetse jwa AIDS ba ka alafiwa jang?
• Ga gona kalafi ya HIV le AIDS, mme le fa go ntse jalo dipilisi tse di ritibatsang seemo, di a nowa, mme di leelefatse botshelo. Diritibatsi tse fa di kopanetswe o bo o thusiwa ka tsone, thuso eo, e bidiwa “highly active antiretroviral therapy” (HAART)
• Mogare wa HIV o bidiwa “retrovirus”, mme diritibatsi tse di dirisiwa go e lwantsha, ke melemo e e bidiwang “antiretroviral”. Melemo e e mašetla e, e laola mogare, mme e fokotse koketsego ya one, mme ga e alafe mogare. O tshwanetse go nwa melemo e, fela jaaka o laetswe.
• Gore o nwa dipilise tse kae, morago ga sebaka se se kae go laolwa ke mefuta ya melemo e ngaka e e go tlhophelang. Gakologelwa gore molwetse mongwe le mongwe o fiwa mofuta o mo lebanyeng wa HAART. Ga gona o go tweng o botoka go na le e mengwe.
• Tiriso ya HAART, e ka nna ya nna le ditla morago. Wena le ngaka ya gago, buisanyang ka tse di ka nnang teng, gore o di lemoge fa di nna teng. Fa o nna le ditlamorago, le fa di ka se itshupe mo go kalo, itsise ngaka ya gago ka tsone.
• Ngaka ya gago e ka nna ya go kaela melemo e mengwe, go tswa fela mo seemong sa masole a mmele wa gago. Fa go na le ditlamorago buisanya le ngaka ya gago ka tsone. Se fetlole mokgwa o nwang melemo ka one, pele ga o ka buisanya le ngaka. Fa o sa nwe melemo ya gago ka fa tshwanelong e ka nna ya seka ya bereka sentle, e bile mmele wa gago o ka nna wa gana kalafi ya yone. Se se ka baka mathata a mantsi.
• Fa seemo sa gago sa mogare se ka gakala , mme masole a mmele a wela kwa tlase ga palo ya makgolo a mabedi, o ka nna wa tsenwa ke megare e mengwe. Ngaka ya gago e tshwanetse go go kgetlhela melemo e e ka thibelang megare eo, jaaka ya PCP.
Selo sa botlhokwa se o ka se dirang morago ga go lemoga fa o na le mogare wa HIV, ke go dirisana le ba ba go fang tlhokomelo ya botsogo, ka gore, mogare wa HIV, le malwetse aa amanang le one, a farologana go tswa mo mothong, go ya kwa go yo mongwe. Ngaka o tla a go direla lenaneo, le le kgethetsweng wena fela. Go thusa ngaka go go direla ditswetso tse di siameng, mmolelele ka ditlamorago tse o ka tswang o na le tsone.
Diribatsi tse, di dirisiwa botshelo jotlhe. Fa o simolotse go di dirisa sala melawana merago,jaaka go di nwa ka ditaelo, le go sala morago lenaneo la go fiwa thuso go bona ka fa kalafi e tsamayang ka teng.