PressReader - Beeld: 2017-08-04 - Kor­po­ra­tie­we be­lan­ge buit hul­le uit, sê fo­to­gra­we
Kor­po­ra­tie­we be­lan­ge buit hul­le uit, sê fo­to­gra­we
Beeld - 2017-08-04 - Nuus - Fran­cois Williams
Fo­to­gra­we trek al weer aan die kort­ste en tin die jong­ste wy­si­gings aan ko­pie­reg wet­ge­wing, blyk uit ’n voor­leg­ging van die fo­to­graaf Ge­of Ki­r­by aan die par­le­ment se por­te­feul­je­ko­mi­tee oor han­del en ny­wer­heid.
Die ko­mi­tee het die af­ge­lo­pe week ’n o­pen­ba­re sit­ting oor die wy­si­gings­wets­ont­werp oor ko­pie­reg ge­hou.
Ki­r­by sê art. 21 van dié wet be­lem­mer die groei van die fo­to­gra­fie­be­dryf in Suid-A­fri­ka, want dit be­paal dat wie ook al be­taal vir die neem van ’n fo­to of wat in­stem om daar­voor te be­taal, die ei­e­naar van die ko­pie­reg word.
Ki­r­by, ’n lid van die SuidA­fri­kaan­se Vryskut ver­e­ni­ging, sê daar is niks in die her­sien­de art. 21 wat die saak sal be­vor­der van fo­to­gra­we wat vol­gens hom al lank deur kor­po­ra­tie­we be­lan­ge uit­ge­buit word nie.
Die be­taal­te­le­vi­sie-uit­saai­ers Mul­tiC­hoi­ce en M-Net het in hul voor­leg­gings ge­sê daar is niks fout met art. 21 nie en dat dit net so be­hou moet word, maar Ki­r­by sê die ver­wy­sing na fo­to­gra­we moet uit art. 21(1)c ver­wy­der word.
Ki­r­by meen die wets­ont­werp sal die mees­te fo­to­gra­we se ver­moë be­perk om ’n in­kom­ste te ge­ne­reer.
Hy ver­dui­de­lik die Wet op Ko­pie­reg van 1978 het ook eers be­paal dat ko­pie­reg by die skep­per van ’n kuns­werk, fo­to of skryf­werk lê. Maar in 1980 is dit ver­an­der, vol­gens Ki­r­by on­der druk van me­di­a­maat­skap­pye.
Hy sê Suid-A­fri­ka is een van slegs vyf lan­de wat nog die klou­su­le in ko­pie­reg wet­ge­wing het dat die op­drag­ge­wer die ko­pie­reg het.
In lan­de soos B­rit­tan­je, Duits­land, Noor­weë, Ka­na­da, A­me­ri­ka en die Ver­e­nig­de Ara­bie­se E­mi­ra­te be­hoort die ko­pie­reg van e­ni­ge nu­we werk aan die skep­per daar­van.
Suid-A­fri­ka is in dié op­sig uit pas met in­ter­na­si­o­na­le bes­te prak­tyk.
Fo­to­gra­we het vol­gens hom ’n e­wi­ge stryd om deur ad­ver­ten­sie-a­gent­skap­pe be­taal te word vir die her­ge­bruik van hul fo­to’s plaas­lik en oor­see.
Hy meen die wet­ge­wing skep ’n mags­wan­ba­lans in die ver­hou­ding tus­sen ’n op­drag­ge­wen­de kli­ënt en ’n fo­to­graaf.
Die kli­ënt kan die dik­wels on­guns­ti­ge be­pa­lings en voor­waar­des stel en die fo­to­graaf kan dit net aan­vaar of van die hand wys. Son­der ei­e­naar­skap van die fo­to’s het die fo­to­graaf geen be­din­gings­mag nie.
Ki­r­by sê me­di­a­maat­skap­pye het fo­to­bi­bli­o­te­ke wat ook aan an­der kom­mer­si­ë­le en­ti­tei­te be­skik­baar ge­maak word.
Vryskut­fo­to­gra­we wie se fo­to’s in dié fo­to­bi­bli­o­te­ke be­land, kry dik­wels geen ek­stra in­kom­ste wan­neer hul fo­to’s ver­der ver­sprei word nie.
Ki­r­by het die voor­beeld ge­noem van die fo­to­graaf Sam N­zi­ma, wat die be­roem­de fo­to van die s­ter­wen­de Hec­tor Pie­ter­son ty­dens die So­we­to-op­stan­de in 1976 ge­neem het.
N­zi­ma het ja­re lank ge­suk­kel om ko­pie­reg van die fo­to te kry en kon eers teen 1998 daar­in slaag.
Teen daar­die tyd was die ge­raam­de in­kom­ste wat uit die ge­bruik van die fo­to ge­ge­ne­reer is, meer as R27 mil­joen, waar­van N­zi­ma niks ge­kry het nie.
’n Fo­to­graaf neem fo­to’s van die sons­op­koms oor Hak­skeen­pan in die Noord­Kaap.