September | 2018 | MaanKind
Ons is Alles – Alteïsme
22 Saterdag Sep 2018
Mense wil alewig weet waarin/waaraan ons glo. My Christenvriende dink ek is ‘n Ateïs, en omgekeerd. Die wat weet ek is nie Ateïs óf Christen nie, wil my dadelik weer klassifiseer as iemand wat sommer in spoke en conspiracies glo. Op ‘n groep elders, waar dominees en ateïste saamgesels, het ek verskil van die definisie waaruit die groep bestaan. Kortliks het die ou gesê: Gelowiges, Ateïste, Agnostici en Post-teïste. Ek het gesê hy kan nog ‘n groep byvoeg, vir die mense wat glo aan ‘n goddelikheid, maar nie in God as entiteit nie. Ek het toe ‘n naam daaraan gekoppel, Alteïs, en in Engels Alltheism. (My eie woord, daar bestaan nie elders ‘n definisie daarvan nie.)
Vir myself is ‘n godsbegrip ons globale menswees, in interaksie met alles in en om ons, die natuur, plant en dier. Daar was ‘n interessante lesing by die 11e Wêreldkongres van die Theosophical Society deur Krista Umbjarv van Estonia, oor die moeilike pad na selfontwikkeling. “One of the most difficult things on the path, is to unlearn.” Hoe waar is dit nie? Dat ons eers alle idees, teorieë en konsepte wat ons met die jare aanvaar het as die waarheid, wat soms aan ons opgedring en afgedwing is in ons vormingsjare, moet aflê, om as’t ware met ‘n skoon lei te begin. Dan eers kan spirituele ontwikkeling vorder. Haar slotwoorde soos deur Helena Petrovna Blavatsky was baie interessant:
“All human beings seek happiness and try to avoid suffering. The question is just how we define it, be it consciously or unconsciously. No spiritual progress at all, is possible except by and through the bulk of Humanity. It is only when the whole of Humanity has attained happiness that the individual can hope to become permanently happy — for the individual is an inseparable part of the Whole.”
Ek glo tog immers ek is deel van Alles, so dit maak sin dat ek nie iets kan wees wat die geheel nie is nie.
Ek glo aan ‘n Universele Bewussyn waarvan ons almal klein fragmentjies is. (Ander mense noem dit God, maar die woord “God” het vir my te veel konnotasies van ‘n messias-figuur, ek glo eerder in Alles.) Ek sien dit nie as ‘n entiteit nie, maar soos die oseaan. Ons is die druppels water wat spat as ‘n golf slaan. Elke druppel bevat volledig alle elemente van die groter entiteit, en word maklik weer deel van die geheel. Ons is die oseaan, ons is Alles. Dit is vir my die samevatting van alles wat is, ons ook. Vir myself is ‘n godsbegrip van Alles ons globale menswees, in interaksie met alles in en om ons. So maak dit dan vir my ook sin dat ons nie iets kan wees wat die groter geheel, nie is nie. Vir onsself om gelukkig en tevrede te wees, moet ons dus ook moeite doen om ander om ons, gelukkig en tevrede te hou. Natuurlik kan een persoon nie die wêreld as geheel red nie, maar elkeen van ons kan in ons eie klein kringetjies invloed hê.
Dit is ‘n idealistiese siening om te dink dit kan iets in die groter prentjie van ons toekoms wat betref mens, natuur, plant en dier verander, maar dan is die resultate van die geskiedenis tot dusver nou ook nie iets waarop ons juis wil voortbou nie, of hoe?
Daar is seker nie ‘n beter tyd vir biegstories as enige ander tyd nie, maar sedert gister se hofuitspraak oor die wettiging van dagga vir privaatgebruik, is daar soveel stories daaroor, dat nog ‘n skandelikheid of twee seker in orde is.
Voorheen het ek al geskryf oor tronkbendes en naïewe vroutjies toe ek die eerste keer as jonggetroude kennis gemaak het met dagga, maar biegstories het mos ‘n bietjie meer van ‘n skandelike klank.
Noudat ek ouer is, is ek glad nie meer skaam oor enige iets nie, so as die kleinkinders ‘n probleem het, moet hulle nou maar net daaroor kom.
Ontmoet Esmerelda. By die RGN was ons ‘n klomp mal sielkundiges en navorsers, waar ons baie pret saam gehad het. Een kollega, Nigel, was ‘n alleenloper. Hy het vir Esmerelda gekweek en ons het haar grootword, groei en vordering met belangstelling dopgehou, met beloftes van deel in die vrug van haar groei.
Uiteindelik het die dag aangebreek en is drie van ons vroeg by die werk weg, waar Nigel ons ingelei het in die geheimenisse van die bak van koekies en die rol en rook van ‘n zol. Dit was ‘n heerlike ervaring, maar ek was verbaas omdat dit my nie soos ‘n druggie laat voel het nie. Ongelukkig het ek net ‘n foto van Ersmerelda self, en nie van ons vier nie…
Die ander ervaring was ‘n bietjie swakker beplan en minder wetenskaplik uitgevoer. Dit was ‘n paar jaar later, toe ek ses Gold Crest boompies by my jong haarkapper gaan aflewer het, op pad huis toe van ons kwekery af. Sy gooi toe wyn en sê ons laai later die boompies af. Haar broer en sy vriend en vriendin was ook daar en die paartie daar om haar swembad raak toe lekker, toe sy vertel van die daggaplante wat die tuinier die dag uitgetrek het. Ons het almal saamgestem dat dit mors sou wees om dit met die tuinvullis te laat wegry, want dit was ryp en gedroog in die son. Die broer was baie behendig en het Rizla’s uit sy sak gehaal vir die rollery. Nou weet ek nie of dit die wyn of die gerokery was nie, maar toe ons almal op ‘n stadium amper in die swembad beland, onthou ek net ek het geskree: Nee, my rok, ek kan nie nat by die huis aankom nie… Nou trek hom uit, het almal gejil. Kan julle glo, al waaraan ek gedink het toe ek my rok uitpluk, was dat ek ten minste ‘n mooi bypassende ligblou stelletjie onderklere aangehad het. Asof iemand omgegee het!
Nou ja. Goeie betrekkinge met jou kollegas is uiters belangrik, het ek met Esmerelda gereken. En besigheid is besigheid, ses Gold Crest boompies is ses Gold Crest boompies. Nè?
Deesdae voel ek skatryk, en word steeds daagliks verryk. Gister was ek net skielik intens bewus van watse voorreg dit is om bewustelik te kan lewe, en bloot deur waarneming en meelewing, jou eie leefwêreld te kan verruim.
Daar was ‘n tyd wat ek geestelik verryk gevoel het deur teater. Teaterproduksies in Pretoria en Johannesburg was toeganklik en bekostigbaar, die kinders is saamgesleep en ek het gevoel ek is ‘n verantwoordelike ouer om hulle hieraan bloot te stel. My flieksmaak het ontwikkel saam met die ontstaan van die Nouveau-teaters in Johannesburg en ek het elke enkele nuwe een gaan kyk.
Later jare was ons bevoorreg om meer te kon reis. As ons reis, beleef ons so baie. Alles is vreemd. Tog is alles op ‘n manier so bekend as jy uiteindelik op ‘n plek staan wat voorheen net ‘n prentjie op die internet of ‘n beskrywing in ‘n boek was, dat mens baie klein voel as jy dink aan jou eie spikkeltjie in die grote Universe. Hoe onbenullig jyself eintlik is. Daar is wêrelde buite jouself wat aanhou draai, terwyl ons elkeen op ons eie klein eilandjie bly woon. Dis op my eilandjie wat ek kyk en lees en leer, wil weet van dinge. Dan die oomblik wat jy dit beleef, dit waarvan jy voorheen gelees het. Dit werk ook andersom, as jy iets in ‘n boek of op TV raaksien waar jy was, dan beleef jy ‘n oomblik waar wêrelde bymekaarkom.
Maar altyd, sedert my kinderjare tot nou, was die goue draad deur alles, boeke. Met tegnologie se ontwikkeling het ander inligtingsbronne en die internet bygekom, maar dis deur lees op enige medium wat my wêreld verruim en verryk word.
Daar sal altyd iewers, iets of iemand wees wat jou inspireer tot meer, wat jou laat ontwaak en ontwikkel in die beste weergawe van jouself en dis eers dán dat jy besef hoe diep was jou slaap. Dan eers is jy reg om ryk te word.
Ek het voorheen geskryf van daardie oomblik wat jy aanklank vind by iets of iemand, dit laat mos jou hele lyf in ekstatiese verrukking, dat jy één voel met die lewe en die Universe. Namate ons ouer word gebeur dit nou al hoe meer dat ons emosioneel geraak word deur iets wat ons beleef. En om dit te beleef, om een te word met die emosie en die Déjà vu. Dan voel jy vir een oomblik, jy ken jouself, jy is jouself, jy behoort. Jy is een met alles.
Om hierdie gevoel te beleef kry ook ‘n dieper dimensie as jy dit kan deel, as daar iemand na aan jou is met wie jy jou ervarings kan deel, wat aanklank vind by dieselfde plekke, boeke en flieks. Dit gee net soveel meer sin aan alles as jy dit kan deel. Deesdae is ek intens bewus van die voorreg om ‘n lewensmaat te kan hê, wat dit wat vir my belangrik is, soms saam met my te beleef, maar altyd daar is om dit mee te deel.
A generation after Kafka wrote to his best friend that “a book must be the axe for the frozen sea inside us,” 28-year-old Anaïs Nin writes in December of 1931:
“You live like this, sheltered, in a delicate world, and you believe you are living. Then you read a book (Lady Chatterley, for instance), or you take a trip, or you talk with [someone], and you discover that you are not living, that you are hibernating. The symptoms of hibernating are easily detectable: first, restlessness. The second symptom (when hibernating becomes dangerous and might degenerate into death): absence of pleasure. That is all. It appears like an innocuous illness. Monotony, boredom, death. Millions live like this (or die like this) without knowing it. They work in offices. They drive a car. They picnic with their families. They raise children. And then some shock treatment takes place, a person, a book, a song, and it awakens them and saves them from death.”
07 Vrydag Sep 2018
“Barbie was een van my rolmodelle …” Die nou ‘n vrou van Johannesburg wat ‘n weelderige lewe lei en 1 000 paar skoene besit, baie trots dat dit netjies georden volgens kleur is. Sy maak afsprake met haar man om gehaltetyd deur te bring. Kry vir jou, my pop, kry jou lewe vir jou…
Dan het ek veel eerder respek vir Dolly Parton wat sing: “I’m just a backwoods Barbie in a push-up bra and heels. I might look artificial, but where it counts I’m real.” Daar word vertel sy het die dorp se prostituut met haar bottelblonde hare en kunsmatige glans bewonder en besluit sy wil ook so lyk. Ek het net vanoggend weer na Clark Gable gekyk en gedink hoe het hy as Rhett Butler Belle Watling se goue hart raakgesien.
Daar is iets wat my al die hele week pla en hierdie is dalk ‘n goeie plek om dit van my hart af te kry. Ons dorp het onlangs tydens ‘n verwoestende storm meer as 40 mense dakloos gehad, hulle huise het met al hulle besittings uitgebrand. ‘n Groepie vroue het eenvoudig saam met ons plaaslike raadslid (dit is nie eers in sy wyk nie!) ingeklim en begin sorg. Die mense is in die nag half verkluim met net die klere aan hulle lywe in die Gemeenskapsaal geherberg. Ons plaaslike Spar het vroeg-vroeg groot potte sop begin kook, maar daarna? Daarna het ‘n paar mense eenvoudig begin reël en kook en insamel en aanry en uitdeel. Totdat hulle nuwe strukture weer gebou is en daar genoeg was om weer hulle huishoudings aan die gang te kry en elke kind weer skoolklere, skryfbehoeftes en ‘n skoolsak het. Tussenin is een vrou se beste vriend oorlede, maar wat het die vrou gedoen? Genoeg begrafniskos gemaak dat die weerlose mense ook elkeen ‘n bord kon kry. Self het ek ‘n klein rol gespeel, maar ek moes ook opdaag vir die foto en berig in ons plaaslike koerant. Angels is ons genoem! Nogal.
Hierdie is wat ek die dag van die foto vir iemand per WhatsApp geskryf het: Ek kyk ons spulletjie vandag so, elkeen verinneweer op ‘n ander manier, een is vol hondehare, ek kom gesweet en gehawend na oefenklas aangejaag, een is daar met uitgerafelde skoene, een het ‘n kopdoek oor ‘n ongewaste kop, elkeen het net gelos waarmee hy besig was, gou kom cheeze vir die foto en weer aangegaan met hulle dag, en die absolute laaste ding waaroor enige een bekommerd was, was voorkoms en grimering. En dan kyk jy die verskil wat die klomp verkeerdeveerhoenders gemaak het. Julle, met hierdie klomp gaan ek enige dag oorlog toe. Enige dag. Daar was anonieme skenkers, anonieme helpers, maar wat hierdie handjievol mense reggekry het, is eenvoudig ongelooflik. Never judge a book by its cover. Ever.
Natuurlik was daar ook kritiek, oor “hulle” volgende week weer als afbrand. Dis ons eie mense hier en die vyand daar. Reg geraai, dit het gekom van die styweliptannies met die mooi haartjies en die rooi lippies. Dié wat die kerk se banke blink sit. Maar in die geheel gesien is ek bitterlik trots op hoe mense in ons gemeenskap saamgestaan het en brûe gebou en vriendskappe gesmee is, hoe daar uit ‘n tragedie ook waardevolle lesse geleer is.
02 Sondag Sep 2018
Mense wat my ken, weet van my fobie oor die W-woord. Dis so erg, ek wil dit nie eers uitskryf nie.
In my jonger jare het ek ‘n aaklige ervaring gehad, ons het gekamp by ‘n baie groot familiesaamtrek en die karavaantent waar ons geslaap het, het op ‘n pragtige grasperk gestaan. Toe ek die oggend wakker word van ‘n krieweling op my maag en ek so kyk, sit daar mooi ‘n graswurm op my maag, en twee op Anria se voorkoppie (sy was ‘n baba). Toe ek weer van my histerie bykom, sit ek met ‘n beker skoon brandewyn wat die ooms aandra, net in ‘n panty buite die tent, pens en pootjies bo-op ‘n kampstoel.
By ons kwekery het ek weer op ‘n dag vir ‘n seuntjie ‘n mooi insek op ‘n plant uitgewys, maar hy sien toe ‘n groot vet wurm daar naby raak. Toe ek skrik vir die ding so naby, sê die ma mooi vir die kind: The aunty is scared of worms, chase her with it… Kyk, ek is bekend dat ek kalm bly in tye van trauma en kan voorvat en reël en organiseer, maar toe die klein snuiter ewe gehoorsaam die wurm gryp en na my toe mik, toe hardloop ek vir my blindweg met my voorkop teen ‘n paal vas. Lights out. Ek het ‘n mooi netjiese snytjie op my wenkbrou gehad en ‘n bloedsak vir ‘n oog – vir weke het dit daar gesit, in alle skakerings van pers en groen en swart. My arme man. Mense het dit probeer miskyk agter die sonbril wat ek nooit andersins gedra het nie, en onderlangs na sy kneukels geloer. Selfs ons heel beste vriend het my nie geglo nie, en toe ek een goeie dag sê dit pla my dat hy dit van sy vriend kan dink, het hy gesê, yea right. Dit pla my steeds, 20 jaar later.
Daar was ander insidente ook, maar hierdie twee grotes bly by my.
Nou het ek gisteraand twee nagmerries gehad, van wurms. In beide drome het hulle krioel oor my arms, in die een selfs vasgekleef. Ek het elke keer geskree vir hulp, maar niemand het my ernstig opgeneem nie. Die verklaring daarvan is oor die algemeen: To dream that the worm is crawling on your body indicates that you feel someone around you is taking advantage of you and feeding off your kind heartedness.
Ek het dadelik gevoel dan is die betekenis seker dat ek voel asof die héle wêreld my leegsuig (die groot getalle wurms) en dat ek magteloos daarteen staan en misbruik voel, maar ek het bietjie oë toegemaak en gemediteer daaroor. Ek het gewonder oor die ironie dat dit nie grillerig was nie, ek het in al twee drome geskrik bloot omdat dit skielik was, maar dit het my glad nie vreesagtig en angsbevange laat voel soos wat ‘n enkele nommer my in werklikheid laat voel nie. Dit was doodgewoon, kyk hoe sit hier duisende van die goed op my arms. Dit het agterna gevoel of dit ‘n soort skoonmaakdroom was. Ek laat nie meer vir my misbruik nie, op geen vlak nie. Klaar.
(Geen foto by hierdie blog nie, om voor die hand liggende redes.)