COVID-19 herstel: hoe gaan dit met mense na 'n siekte? - Nuus - 2021
COVID-19 herstel: hoe gaan dit met mense na 'n siekte?
Hoe geraak mense is volgens COVID-19
Die rapportering van die SARS-CoV-2-koronavirus word gekenmerk deur infeksiegetalle en sterftes. Die oorgrote meerderheid van diegene wat geraak word, oorleef egter die siekte onbeheers. Hoe gaan dit met mense met ernstige COVID-19-siektes? Is daar gevolglike skadevergoeding bekend?
Tientalle miljoene mense wêreldwyd het 'n infeksie met die korona-virus oorleef. Die aantal ongerapporteerde gevalle word as hoog beskou, ook omdat SARS-CoV-2 dikwels min of geen simptome veroorsaak nie. As die COVID-19-siekte wat deur die virus veroorsaak word, egter ernstiger verloop, is die pasiënte dikwels na weke nog nie heeltemal herstel nie. Is daar waarskynlik lewenslange gevolge vir die langtermyn?
Oor die algemeen is min bekend oor die laat- en langtermyngevolge van 'n korona-infeksie, sê Peter Berlit, sekretaris-generaal van die Duitse Neurologievereniging. Aanvanklike kennis oor moontlike neurologiese gevolge is eers in die afgelope paar weke versamel. 'Hulle was nog nie bekend nie, want die siekte is nog jonk.' Namate die pandemie vorder, vind navorsers meer en meer uit oor die verloop van die siekte en die gevolglike skade by diegene wat geraak word deur Covid 19. Patrone en verhoudings word herkenbaar. Hier is 'n oorsig:
Lyers met 'n ligte loop sonder hospitalisasie
Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) skat dat die persentasie ligte gevalle ongeveer 80 persent van alle gevalle is. Volgens die Robert Koch Instituut (RKI) is die hoes (49 persent) en koors (41 persent) die algemeenste simptome - soortgelyk aan 'n griepinfeksie.
"Die pasiënte met wie ons gepraat het, het gesê dat die simptome soms baie ernstig was," sê Matthias Kochanek, senior geneesheer van die Keulen-universiteitshospitaal. Hulle sou meer as tien tot 21 dae geduur het. "By baie pasiënte voel die tydsduur langer as wat byvoorbeeld by normale griep bekend is," sê die intensiewesorgdokter. Hierdie waarde kan egter nog nie as verseker beskou word nie.
Dit is bekend dat baie lyers vinnig weer fiks voel na 'n ligte infeksie. "Die meeste van die pasiënte het ook daarna aan ons gerapporteer dat hulle weer heeltemal veerkragtig is," het Kochanek gesê. Die herstel hang ook af van die individuele geval en moontlike gepaardgaande siektes.
Tot dusver is min bekend oor die veranderinge in smaak en reuk wat sommige van die lyers opgemerk het, selfs met 'n ligte vlek. "Waarnemingsstudies wys dat hierdie probleem binne twee tot drie weke by die meerderheid van die pasiënte sal regruk," sê neuroloog Berlit. In ongeveer vyf tot tien persent van die gevalle duur die versteuring langer.
Volgens 'n ontleding waarby die Dresden Universiteitshospitaal betrokke is, is 'n interpretasiefout dat baie siek mense na bewering veranderinge in smaakpersepsie in verband met reukversteurings meld. Die meeste respondente kan dus min of meer betroubaar onderskei tussen die vier geure soet, suur, bitter en sout - maar nie geure wat 'n wisselwerking met die reuksintuig benodig nie.
Geraak met ernstige siekte sonder ventilasie
Volgens die WGO is ongeveer 20 persent van die korona-infeksies so ernstig dat behandeling in die binneland nodig is. Die behandeling verskil afhangende van die verloop van die siekte. Sommige het suurstof nodig as gevolg van kortasem, maar kan in 'n normale afdeling behandel word. "Hierdie pasiënte het ongeveer dieselfde verloop as die pasiënte met 'n ligte loop," verduidelik Kochanek, 'n intensiewesorgdokter. 'Soms het jy net 'n bietjie langer nodig om te herstel.'
Ander raak 'n bietjie ernstiger en het 'n bietjie meer suurstof nodig - byvoorbeeld deur 'n klein plastiekbuis onder die neus. In vergelyking met 'n ligte loop, sal diegene wat geraak word, aansienlik langer, ongeveer drie tot vier weke, nodig hê om weer fiks te wees, sê Kochanek. "Nadat hierdie pasiënte die hospitaal verlaat het, het hulle ons vertel dat hulle nog lank moeg en moeg was en nie so doeltreffend was vir 'n lang tyd nie."
Pasiënte met intensiewe sorg met ernstige siekte en ventilasie
As die longfunksie van COVID-19-pasiënte so erg beperk word dat so 'n toevoer van suurstof nie meer voldoende is met toenemende asemhalingsprobleme nie, word dit na die intensiewe sorgeenheid oorgeplaas, in 'n kunsmatige koma geplaas en ventilasie via 'n buis in die lugpyp ontvang. Sulke intubasie hou risiko's in.
Byvoorbeeld, opheffing van ventilasie is 'n moeilike proses - hoe langer dit duur, hoe meer word die spiere wat nodig is om asem te haal verminder. Met veral ouer mense is dit moeilik om hulle weer op te bou na hul vorige toestand. Die longe is ook sensitief vir oormatige druk en die suurstof wat bygevoeg word aan die ventilasie-lug. Longweefsel kan onherstelbaar beskadig word. Kunsmatige ventilasie kan ook ander organe beskadig.
Benewens die virussiekte, kan die buise ook 'n bakteriële infeksie in die longe veroorsaak. Byna alle COVID-19-lyers by die Keulen-universiteitshospitaal het so 'n tweede of selfs derde longontsteking-geïnduseerde longontsteking, berig Kochanek.
Langtermyngevolge van longontsteking
Volgens kenners kan daar nog geen betroubare verklarings gemaak word oor die langtermyngevolge van sulke longontsteking nie. Met ernstige kursusse, soos ernstige longversaking en lang ventilasie, kan residuele simptome soos 'n verlaagde longvolume verwag word, sê die dokter Sven Brille van die Vivantes-kliniek in Neukölln.
'N Patroon kan gesien word, sê Kochanek: Erge siek COVID-19-lyers sal baie langer nodig hê om te herstel, vergeleke met dié met ander vorme van longontsteking. Een van sy eerste pasiënte, 80 jaar oud, is eers onlangs in 'n rehabilitasiekliniek ontslaan. Sy het ongeveer drie weke na Karnaval - in die middel van Maart - na die kliniek gekom.
Skade aan die brein
Sommige pasiënte ervaar ook ernstige neurologiese siektes - sogenaamde enkefalopatie, dit wil sê skade aan die brein. "Dit kom tot uitdrukking in rusteloosheid en verwarring, en die geheue se prestasie kan ook benadeel word," verduidelik Berlit. Daar is ook 'n gebrek aan langtermynkennis. Daar moet egter gevrees word dat sulke beperkings nog lank kan bly.
Trombose en beroertes
'N Ander risiko is die langtermyngevolge van beroertes, wat volgens Berlit nie net gereeld by COVID-19-lyers waargeneem word nie, weens 'n groter geneigdheid tot trombose. Watter simptome oorbly, hang hoofsaaklik van die aangetaste area van die brein af. Die gevolge van epileptiese aanvalle, wat waargeneem is in verband met 'n sitokienstorm, 'n immuunrespons op die korona-infeksie, was ook onduidelik. Kan epilepsie 'n permanente gevolg van die infeksie wees? "Dit is denkbaar, maar ons weet dit nog nie," sê Berlit. (vb; bron: Lennart Stock, dpa)