Die onderwyssituasie in Suid-Afrika het met die eeuwending unieke kenmerke verkry, onder andere dat die makrokosmos van ’n nuwe organisasie van die samelewing in die mikrokosmos van die klaskamer weerspieël word. Min klassituasies bied soveel potensiaal wat ontgin kan word as die taalklaskamer. Hieronder val Afrikaans as addisionele taal1,
wat ongelukkig nie deur alle opvoeders as ’n taal met hoë prioriteit beskou word nie – enersyds vanweë die negatiewe politieke stigma wat aan Afrikaans kleef, en andersyds omrede die onsekerheid wat met verandering gepaard gaan. Tog skep verandering juis ’n opwindende geleentheid vir vernuwing en oorspronklikheid.
In ooreenstemming met Kamwangamalu (1997:244) se argument vir die onderrig van Engels aan nie-moedertaalleerders, word gepleit vir ’n demokratisering van ’n kurrikulum vir Afrikaans as addisionele taal, wat sal poog om allerlei komponente van verskillende kulture (bv. waardes,
“kulturele ysberg” vir minder duidelike aspekte van kultuur wat juis kan veroorsaak dat taalleerders ’n teks met ’n agtergrond vreemd aan hul kultuur glad nie verstaan nie. Moyo voer aan dat leerders deur middel van tekste wat gesitueer is in ’n (vir hulle) bekende agtergrond, leer om aan te pas in die kultuur van die teikentaalgroep. Dit is betekenisvol vir hierdie argument dat iemand soos Moyo (waarskynlik afkomstig uit ’n nie-Europese kultuur), op hierdie manier Afrika-taalleerders se belang-stelling (of gebrek aan belangbelang-stelling) in tekste analiseer en verklaar.
Behalwe ’n begrip van die konsep “kultuur” se onderskeie betekenisse, moet die taalopvoeder bewus wees van moontlike stereotipering en die invloed daarvan op interpersoonlike kommunikasie om toegerus te kan wees vir die onderrig van interkulturele begrip.
Die uitdaging vir die onderwyser van Afrikaans as addisionele taal is om tekste noukeurig te kies en die stereotipes wat daarin voorkom, op wetenskaplike wyse te analiseer, uit te lig en om geleentheid in die klaskamer te skep vir die verwerking van hierdie verskynsel. Dit is veral die letterkunde wat hiertoe ’n bydrae kan lewer.
(1995:16) is oortuig dat die literatuur oor die aanleer van ’n tweede taal erkenning gee aan die belangrikheid daarvan dat kultureel bekende inhoude in sodanige kurrikula ingesluit word as basis vir die ontwikkeling van leesvaardighede, want
Moyo (1997:48) meen dat die onderrig van letterkunde ook taalonderrig en kultuuronderrig moet insluit, want die beweging van die bekende na die onbekende kan lei tot kritiese en analitiese denke oor kontensieuse sake wat onder die loep geneem word. Hy wys daarop dat, indien die keuse van letterkundige tekste daarin slaag om sterk positiewe reaksies by die lesers uit te lok, dit kan lei tot ’n genoeglike leerervaring. Die uiteinde daarvan kan ’n lang en blywende positiewe ervaring van die teikentaal wees.
• tekste met inligting oor menslike gebeure (insluitend dialoë), met besonderhede oor die alledaagse lewe (bv. gesprek met ’n kelner in ’n restaurant);
’n Metode om harmonie in ons veelvolkige land te bereik, is om die hedendaagse leerder voor te berei om interkulturele sensitiwiteit te ontwikkel. Die onderrig van ’n kernliteratuur kan daartoe bydra. Hierdie konsep verwys na al die aktiwiteite en ervarings van menswees wat gedeel word deur die Suid-Afrikaanse gemeenskap. Dit sluit in die ervaring van die mens wat spreek van sy basiese behoeftes, die vermoë om te groei, te voel, te kommunikeer, die werklikheid deur sy verstand te beheers en ’n geestelike dimensie te beleef. Folklore is só ’n tipe kernliteratuur – dit is die oorgelewerde verwoording van die gebeure en waardes wat inherent deel van die mens as spesie is.
Uiteindelik kan leerders deur middel van ’n bekende agtergrond/inhoud in ’n teks bewus raak van die omvang van die taal self, met al die diepte en inhoud van betekenis daarin opgesluit. As die lees van ’n teks verstaanbaar is, voel die leser persoonlik betrokke – ’n aspek wat kan lei tot die leser se kreatiewe interaksie met die teks. Hierdie interaksie sluit die meganiese aspek van die taalsisteem en die analitiese aspek daarvan in. Op hierdie wyse kan die leerder deelneem aan die drama, storie, gedig, ensovoorts. So kan die leerder ontdek hoe gebeure ontvou, sy/haar emosionele ervarings deel, en persoonlike reaksie meedeel. Hierin lê die relevansie van ’n goeie leesteks (ongeag die oorsprong), omdat die leerder deel word van die teks en taal op hierdie manier deursigtig word (Moyo, 1997:47).
(1996:163) meld dat hierdie verhaal die meeste byval gevind het van al die verhale wat behandel is. Tipiese eienskappe van folklore wat in die verhaal na vore kom, is ’n sterk sin vir die dramatiese, ’n inspeel op die gehoor om meelewing uit te lok, die sang-element en ’n gepaardgaande voorliefde vir herhaling en klankryke frases, die verteller as die wyse ou vrou wat sekere kulturele en sosiale waardes verkondig. Uit Hattingh se verslag is dit duidelik dat hierdie verhaal bygedra het tot kontensieuse gesprekke oor kulturele waardes en persepsies, sowel as die rol daarvan in die hedendaagse samelewing. Sy self meen dat die klemverskuiwing vanaf ’n literêre teksanalise (wat hoofsaaklik kennis van literêre konven-sies vereis), na ’n fokus op ’n verskynsel wat ook in die alledaagse lewe op verskillende wyses na vore kom (stereotipering in hierdie geval), die student in staat stel om uit sy/haar eie lewenservaring te put en te groei tot probleemoplossing en selfstandige redenasievermoë (Hattingh, 1996: 167).
Terwyl die Suid-Afrikaanse gemeenskap steeds verdeel is in verskillende etniese groepe omrede polities-historiese redes, bestaan die Suid-Afrikaanse identiteit uit ’n pluraliteit van Self-Ander-verhoudings met ’n historiese konflik in waardes tussen die verskillende kulture. ’n Kennis en begrip van die Self en die Ander in die veeltalige klaskamer (of selfs die kultuur buite die formele leersituasie) kan bydra tot wedersydse begrip en respek.
Elders (Kruger, 1994) word verslag gedoen van die wyse waarop leerders Wit Oemfaan (F.A. Venter) ervaar het en hoe die gebruik van hierdie teks binne ’n kommunikatiewe letterkunde-onderrigmodel gelei het tot in-diepte-gesprekke oor interkulturele versoenbaarheid. Deur middel van ’n imagologiese analise van die stereotipes in hierdie teks (Kruger, 1996) is die studente aangemoedig om gespreksgenote te word deur aktiewe interaksie en in die proses te ervaar dat die teks hulle
In hierdie artikel word gepoog om vanuit die perspektief van die kritiese wysheid te kyk na die moontlikheid van uit- sprake oor God.. Is daar enigiets wat sonder
In sy belangwekkende voordrag oor ’n m oontlike nuwe paradigm a in die teologie, tydens die bekende C hicago-Tübingen konferensie, het Metz (1986), byvoorbeeld,
'n Volledige studie behoort ook die ander terme en m etafore w at op die kerk in die Nuwe Testam ent betrekking het, na te gaan.* Tog is die volgende m
Dan verdien ons Afrikaanse Vertaling van die Nuwe Testament nog hersiening in 'n ander opsig, namelik die lesinge van die Textus Receptus wat deur die nuwere
Hoewel 'n kruisvalidering met die 24-item toets nie gedoen is nie, kon dieselfde gevolgtrekkings as in die geval van die 16-item toets gemaak word, naamlik dat 'n kombinasie van die