'Gun Afrikaans ’n lewe sonder polisiemag' | Netwerk24
Deur Danny Titus 06 September 2017 05:00
Mag die stryd tussen standaardtaal en dialek spoedig tot ’n einde kom, skryf Danny Titus.
Dit was Tim du Plessis wat onlangs in Rapport die stelling gemaak het dat die toekoms van Afrikaans in bruin hande is. ’n Mens kan die stelling van alle kante benader, maar dat bruin mense se aandeel tot Afrikaans veel meer erkenning moet kry, is gewis.
In skrille kontras daarmee het die Afrikaanse Taalmonument en -Museum saam met die ATR en ’n byeenkoms oor die herkoms van Afrikaans in die hartjie van die Paarl aangebied.
Die saal het geborrel van mense, die oorgrote meerderheid van hulle bruin mense. Die kultuurprogram ná die gesprek, was gepak met Afrikaanse kultuur uit die rieldanse, die meelewende Afrikaanse liedere van die Kaapse Maleierkoor, die stories van die hoofman Poem Mooney van Oudtshoorn, en ds. André Boezak van Oudtshoorn se voorlesings uit sy eie werk.
Sy het verwys na die stigma van Afrikaans as die taal van die verdrukker teenoor die taal van die bevryding.
As fasiliteerder was Rian Cloete ’n wenner en sy kommentaar tussendeur treffend: Afrikaans is nie net in ons hart nie, maar diep in ons bloed, het hy gesê ná Van Rensburg se lesing. Hy het ook verwys hy na die Afrikaans-band tussen Suid-Afrika en Namibië as “’n bloedstreep tussen Namakwaland en Namibië”.
Die lyn tussen Arabiese Afrikaans en latere Afrikaans het duideliker begin word.
Jy kry standaard-Afrikaans, die dominante taal, en dan kry jy die polilektiese perspektief wat gaan oor die diversiteit van Afrikaans, verskillend en uniek, het sy gesê.
Salie het ook daarop gewys dat daar selfs in die politiek van Arabiese Afrikaans gebruik gemaak word. Hy verwys na ’n politieke plakkaat van 1872 wat in Arabiese Afrikaans geskryf is. En mense uit die slawetyperk van destyds kon hul praktyke boekstaaf lank voor die Afrikaanse Patriotte.
Daarom het hy gevra “erken ons voorouers vir ons Afrikaanse taal”.
En daarop het Rian gesê: “’n Mens staan verstom. Dis soos sop by ’n kaggel.” Vol verskillende bestanddele, maar só lekker.
Sy het gevra vir meer letterkunde in hul eie konteks, hul eie stories wat opgeskryf kan word. Sy het gesê sy doen dit in haar boeke en moedig ander aan om dit ook te doen.
“Mense is baie skugter om hul stories te vertel want dit word gesteel. Wie kry dan die erkenning vir hul stories, word gevra. Ons sal maniere moet vind om mense se vertroue te kry – dalk deur slypskole.”
Die rieldansers en die Maleierkoor het jou hartsnare gepluk.
Dit is baie belangrik dat kultuurorganisasies en die akademie groter erkenning gee aan mense se stories, het sy bygevoeg
Die gesprekke was sterk inhoudelik met enkele skerp kantjies. Dit was ’n belewenis om vir die eerste keer só in die aanskyn van Gariep Afrikaans te kon staan. Gewoonlik is Afrikaans-simposiums maar saai goed met oordosisse van steriele navorsing. Nie dié een nie. Afrikaans het hier sy sprekers sterk gereflekteer.
Die middagprogram het net so geborrel van talent en Afrikaanse pittighede. Poem Mooney het hom met sy spitsvondigheid bewys as uitstekende seremoniemeester en ds. André Boezak se voorlesings uit sy eie werke was voortreflik.
Die rieldansers en die Maleierkoor het jou hartsnare gepluk. Die slimfone is gou uitgehaal om die Young Men Sporting Club-koor se liedjies soos “God bewaar ons moederstad,” die immergroen “Rosa” en die apie wat met die bobbejaan getrou het, digitaal vas te lê.
Mag die stryd tussen standaardtaal en dialek spoedig tot ’n einde kom. Dit is tog so dat ’n dialek eintlik maar ’n standaardtaal sonder ’n weermag is. Die sogenaamde standaardtaal het vir dekades ’n weermag en ’n polisiemag gehad. Mag Afrikaans nou daarsonder klaarkom.
Meer oor: Danny Titus | Afrikaans
Bell Pottinger: ‘Volle waarheid moet oopgekrap word’
'DA versaak Afrikaanse kieser'
Breek jy ’n been op die verhoog in Afrikaans?