Versindaba » Digbundels (2016)
by die nag se wit kant in
In hierdie debuutbundel kom 'n groot verskeidenheid onderwerpe, versvorme, emosies en toonaarde aan die bod. Die digter maak soms ook van spesifieke variante van Afrikaans gebruik: streektaal, akademiese taal en wetenskaplike taal. Die digter skryf oor die Suid-Afrikaanse werklikheid, die natuur en wildernisgebiede waar hy ontspan en na voëls en skoenlappers kyk, ook na die werklikheid van sy werksomgewing op Potchefstroom en plekke soos Indië waar hy gereis het. Hy slaag daarin om sulke bekende onderwerpe in die digkuns soos die liefde en vriendskaps- en familie-verhoudinge op 'n nuwe, speelse en soms ook diepsinnige wyse te verwoord. 'n Treffende voorbeeld is "Die digter sing vir sy beminde" waar die konkrete, bekende wêreld omtower word: die geliefdes vlieg weg van die alledaagse, deur die deur van die maan en saam weer oor die kombuis tot in 'n nuwe land. Maar vir hierdie digter klink liefdesmusiek ook in die Bosveld en die rooigras van die Vrystaat op. Daar is ook pragtige gedigte oor sy ouma en haar unieke wyse van praat, die platteland en sy mense en ook meer eksotiese plekke soos Moembaai en Stockholm. Die akademiese wêreld en die literatuur kom ook in die bundel ter sprake.
Etienne Terblanche is 'n professor in Engelse Letterkunde aan die NWU se Potchefstroomkampus. Hy het reeds akademiese publikasies agter sy naam, maar by die nag se wit kant in is sy eerste digbundel. [PRYS: R160.00 (BTW ingesluit), Protea Boekhuis,2016. ISBN:978-1-4853-0601-6 (gedrukte boek); 137 x 213 mm, Sagteband , bls.100]
Hunkering se grein
Die kleur van water
Tussen die bundel se blou voor – en agterplat vervloei leitmotiewe van kleur en water; die tematiek berus op die vasvang van die erotiese oomblik wat nie net sintuiglik ervaar word nie, maar ook deur 'n ryk tekstuur van kuns, mitologie en milieu. Die verkenning van die self en die geliefde word ontgin in die uiteenlopende landskappe van drie kontinente – Europa, Afrika en Australië – wat in drie tale verwoord word: Afrikaans, Engels en Frans.
Die metaforiese vertrekpunt is Horace-Bénédict de Saussure se cyanometer, 'n instrument waarmee blouheid gemeet word. Nie net bied die bundel lesers genuanseerde verwoording nie, maar ook die visuele impak van Jansen van Vuuren se kuns. Elke gedig word afsonderlik deur 'n oorspronklike Jansen van Vuuren kunswerk/skets vergesel. Die kleur van water word in sewe afdelings verdeel: Blavus, Smalt, Turchino, L'Heure Bleue, Cyanometer, Ekraka en Vlamblou. Die bundel eksploreer ook motiewe soos flora as mikrokosmos en metafoor; die liefde vir astronomie en die nostalgie van die digter-spreker.
In Scrovegni se kranskapel
die hemel, blou gefresko.
Lapis lazuli salf ons.
Adam sak sy kop
Eva bedek haar borste.
Tien gerubyne, bedroef.
Ek herken jou, Oerman,
Onse Vader met oë
die kleur van water.
Ons herken jou, Moeder,
jy met oë die kleur
Die bundel is self uit gegee en gedruk deur Scanshop, 2016. R300. (BTW ingesluit.) ISBN: 978-0-620-71075-6. 21 cm x 21 cm, Sagteband, pp 112. Slegs beskikbaar by Protea Boekwinkel, Stellenbosch.
Martjie Bosman was van 2000 tot 2004 as Argivaris (Arikaanse radioprogramme) by die SAUK se Klankargief werksaam. In Augustus 2004 word sy as redakteur by Protea Boekhuis aangestel.Sy publiseer sedert 1990 gereeld gedigte in literêre tydskrifte en debuteer in 2003 met die bundel Landelik. (Protea Boekhuis, 2016; R160.00 (BTW ingesluit), ISBN 978-1-4853-0584-2, E-boek: 978-1-4853-0585-9, ePub: 978-1-4853-0586-6; FORMAAT: 137 x 213 mm, Sagteband, BLADSYE: 80)
"Die digter se taak is om die verborge te ontbloot. Elke gedig is 'n uiting van die sibille." Dié woorde van Sowjet-digter Marina Tswetajewa eggo in Juanita Louw se debuutbundel, In die grot van die sibille, waar digkuns gelykgestel word aan die magiese woord wat deur die mitologiese profetes in haar grot gespreek is.
Die leser gaan as 't ware die trapesoïdale ingang van die grot binne waar klankryke, evokatiewe verse met droomagtige, eksotiese beelde die menslike kondisie belig. Louw werk met fassinerende stof uit ander kulture wat selde in Afrikaanse digkuns op hierdie prikkelende, meevoerende manier ontgin word. Die bundel word verryk deur 'n uitgebreide verwysingsveld, insluitende fabels, mitologie, kuns, literatuur, films, musiek en natuurlik digkuns – produkte van die mistieke skeppingsdrang. [ISBN: 9780795801235, sagteband, 88 ble., Queillerie, RR175.00]
Homeros. Fragmente uit die Odusseia
Vert. deur Cas Vos
Die inleidende gedeelte bied heelwat informasie waarin die invloed van die Odusseia op talle kunswerke afgedruk is. Benewens onder andere James Joyce, Sándor Márai, Alfred Tennyson, Frederico Garcia Lorca, Konstantinos Kavafis en Giorgos Seferis wat deur Homeros beïnvloed is, het Homeros sy stempel ook op talle Afrikaanse digters soos byvoorbeeld N.P. van Wyk Louw, Sheila Cussons, D.J. Opperman, Breyten Breytenbach, Petra Müller, Dolf van Niekerk, Marius Crous en Adam Small afgedruk.
Cas Vos maak in sy vertaling van Fragmente uit die Odusseia keuses om die verhaalgang te laat vloei. Hierdie vertaling sing 'n eie lied met die Griekse teks wat oral eggo – oor die wynrooi see, berge, dale, grotte en diep slote. Afrikaans as ontvangtaal het sy eie musikaliteit, bekoring, verbeeldingsvlugte en metaforiese plofkrag.
Saam met Odusseus word die leser uitgenooi om die opwindende en gevaarlike reis na Ithaka mee te maak. Liefde, verlange, verraad, magsmisbruik, haat en ontrou was toe al deel van menswees.
Die teks vloei heerlik soos die golwe van die grys see waaroor Odusseus se swart skip vaar. Die taal is Afrikaans in vlees en bloed, hoewel dit geskryf is in 'n register wat selde in Afrikaans gehoor word. Hierdie vertaling is 'n skat vir Afrikaans en 'n bewys dat die taal nimmer sal sterf terwyl dit nog so geskryf kan word nie.
Cas Vos het reeds agt digbundels op sy kerfstok en het naas poësie ook teologiese publikasies die lig laat sien. Sy vertaling uit klassieke Grieks, Fragmente uit die Ilias (2014), is baie goed deur resensente en die publiek ontvang. (PRYS: R180.00 (BTW ingesluit). Sagteband, pp 180, ISBN: 978-0-9922057-5-1 (gedrukte boek). Cordis Trust Publikasies, 2016.
In sy jongste bundel kom ons weer onder die indruk van Breytenbach se skerpsinnige én aangrypende digterstem. Die titel verwys na die tyd digby die dood maar ook ná die dood – vir Breytenbach ook Dina Dood – en roep op vernuwende wyses kenmerkende leitmotiewe op uit sy werk. Die digter is deurgaans bewus van die asimptotiese aard van skryf en tog word die verse 'n poging om die niesêbare op te roep ("daar jou taak, leesskrywer, kyk:/ om die niet se oopgaanwond/ stekie vir stekie met woorde /toe te werk."). Tegelykertyd bied dié laatwerk 'n troos teen die dood wat wag, vir die digter én leser. Onthou word "'n bevrugting van die verlede", en skryf uiteindelik "diep bevredigend/ om die laaste duisternis in jou asem te mag mond in Afrikaans".
(Human & Rousseau, 2016. Prys : *R240; pp 216; Sagteband; Illustrasies : Ja; ISBN-13 : 9780798172462, Epub-ISBN : 9780798172479, Mobi-ISBN : 9780798172486.)
´n vlerkslag van kleur
"Fransi Nieuwoudt verken die wêreld in digverpakte, beeldende gedigte. Aan die hand van mites, geestespraktyke, soms paganistiese invloede, soms akademiese teorieë, ondersoek sy die emosionele belewenisse van verontregte mense, van wandade in die geskiedenis, van gender-rolle en van die liefde.
Nuutskeppinge en ryk benutting van taal is kenmerkend in die bundel. Alhoewel dikwels met die eerste oogopslag kripties, ontvou die verse vir die sensitiewe en nuuskierige leser in ragfyn maar kragtige veelvlakkige perspektiewe. Die digter skroom nie om standpunt in te neem nie en is baie duidelik in haar wêreldbeskouing."
~ René Bohnen
Biografiese inligting: Fransi Nieuwoudt is in 1982 in Polokwane gebore. Sy verwerf Golden Key International Society-lidmaatskap (2002) en 'n honneurs-graad in Media Studies aan die Universiteit van die Vrystaat (2004).
Fransi is 'n simboliese kunstenaar. Sedert 2011 neem sy deel aan kunsuitstallings, veral op Lichtenburg. Sy woon saam met haar man, drie katte en 'n hond. (Cordis Trust Publikasies, 2016; prys: R140; formaat: sagteband; 74 pp.; ISBN: 978-0-9922057-8-2)
gisterbome poseer kaal
ek vlieg hoog verby
vir die diepte
van klowe wat in verwronge
onder die struktuur van 'n rotsreeks
my horison is die brandende rug
van 'n feniks
duik die heelal wyer
elke hemelboog spiraal op eie kontinuumlyn
ons Melkweg rus haar ken
op suidste knieë
haar arms is twee oseane
voor die inkring van hierdie vlug
sluk ek water lig seesterarms
(Uit: 'n vlerkslag van kleur. fransi nieuwoudt)
Hierdie verrassende debuutbundel is een van die eerlikste sienings in Afrikaans van die werklikheid van die emigrant of expat wat Suid-Afrika verlaat het, maar nog steeds worstel met identiteit in 'n nuwe omgewing. Die kinderjare van die digter word byna deurlopend gekontrasteer met haar nuwe lewe in die buiteland. Die herinneringe is skrynend eerlik en brose familiebande word sonder skroom ondersoek. Klein besonderhede kry reusegestalte in die herinneringe van haar kinderjare en staan skerp afgeteken teen die besef van nietigheid wanneer die ek-spreker in ander kontekste beland. Die belewenis van die grootstad Londen het soms 'n byna onwerklike en dromerige kwaliteit, asof die digteres sukkel om tot 'n vergelyk te kom met die verplaasde self. Afstand, afsondering en verlange word egter teengewerk deur vlugtige kontak met ander mense, objekte en herinneringe. Die stad met sy glas en beton word byna ook 'n persoonlikheid en word soms direk aangespreek, maar dit is veral die waarneming van die gewone lewe in teenstelling met die bekende toeristiese gesig van die stad wat uitstaan, soms morbied, onverskillig en smerig, maar dikwels ook warm en verwelkomend. Deurgaans is daar sprake van die spreker se kamera-oog wat objektief probeer waarneem en registreer, maar die ondertoon van melancholie verseker dat die gedigte die leser nie ongeraak laat nie.
Hilda Smits is 'n boorling van Potchefstroom, maar het haar nagraadse studie in Sielkunde in die VSA gedoen. Van haar gedigte het in Nuwe stemme 5 verskyn. Sy woon tans in Nashville, VSA. Sy lewer gereeld bydraes aan Versindaba.co.za (Protea Boekhuis, 2016. 213 x 137 mm; Sagteband; 80 pp; ISBN (gedrukte boek): 978-1-4853-0640-5; ISBN (e-boek): 978-7-4853-0641-2, ISBN (ePub) 978-1-4853-0642-9)
een keer verdwaal ek was 6
julle almal lawaaierig huis toe
maar ek het op die swaai bly sit
later het die park 'n geheime taal begin praat
die lig geluidloos soos deur Ma se sif geval
die gras stil geword
soos as stemme ophou praat
soos as mens jou ore moet prik
skemer toe staan ek op
want alles was anders toe stap ek verkeerdom op
in die pad verby die huise van vreemdelinge
slaphangheinings tuindwerge 'n ou Corvette op blokke sonder binnegoed
en al die tyd die lig wat opraak
vir Ma gesien soos 'n groot wit mot
sproei sy die gras in blink strale
en julle en die sproeier hol kaalbas oor die gras
en Ma met haar rooi lipstiffie en groot lag wat sê versiekind,
ek het gewonder waar jy was
[Uit: die bome reusagtig soos ons was, deur Hilda Smits; Protea Boekhuis, 2016]
Die singende hand: Versamelde gedigte 1984 – 2014 is Breyten Breytenbach se derde versamelbundel, en bevat nie minder nie as elf bundels van Breytenbach se verse. Dit vorm 'n drieluik met die vorige twee bande, Ysterkoei-blues: Versamelde gedigte 1964 – 1975 en Die ongedanste dans: Gevangenisgedigte 1975 – 1983. Die bundels wat in Die singende hand opgeneem word, sluit in: Soos die so: Toktokkie se nagregister (Taurus, 1990); Nege landskappe van ons tye bemaak aan 'n beminde (hond/intaka, 1993); Oorblyfsels:'n Roudig (onder Jan Blom) (H&R, 1997); Papierblom (onder Jan Afrika) (H&R, 1998); Die "(Lady One)"-siklus van nege nuwe gedigte uit Lady One: 99 liefdesgedigte (H&R, 2000); Die windvanger (H&R, 2007); Oorblyfsel / Voice over: Op reis in gesprek met Magmoed Darwiesj (H&R, 2009); Die beginsel van stof (H&R, 2011); Katalekte (H&R, 2012); Vyf-en-veertig skemeraandsange (H&R, 2014) en Oorblyfsel (onder Blackface) (Island Position/hond, 2014).
Breyten Breytenbach woon al dekades lank in Parys, Frankryk en is ook 'n bekende skilder. Sy poësie en prosa het in verskeie tale verskyn, maar sy werk is veral bekend in Suid-Afrika, Frankryk, Nederland en Amerika. Hy het twee keer die Hertzogprys vir poësie ontvang. Hy word met reg beskou as een van die belangrikste lewende digters in Afrikaans.[Human & Rousseau, 2016. Prys : R400, Bladsye : 744, Formaat : 213 mm x 137 mm, Sagteband. ISBN-13 : 9780798172134, Epub-ISBN : N/A, Mobi-ISBN : N/A.]
Fanie Olivier (Samesteller)
Die heel mooiste Afrikaanse liefdesgedigte is 'n versamelbundel van die gewildste en bekendste liefdesgedigte in Afrikaans. Die bundel volg op Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte wat oorspronklik in 1986 verskyn het en in 1992, 2001 en 2010 bygewerk en heruitgegee is. Die bundel bevat nie slegs gedigte uit die kanon nie, maar nou ook verse wat sedert 2010 verskyn het; van Boerneef tot Philip de Vos. 'n Toeganklike bundel, perfek vir Valentynsdag.
Fanie Olivier is in 1949 in Pretoria gebore. Hy verwerf 'n MA-graad aan die Universiteit van Stellenbosch (1972), die graad Litt Drs in Literatuurteorie aan die Universiteit van Utrecht en die graad D Litt aan die Universiteit van Potchefstroom. Hy is professor in Afrikaans aan die Adam Mickiewicz-universiteit in Poznan, Pole.
[Human & Rousseau, 2016. Prys : *R250, Bladsye : 320, Formaat : 234 mm x 152 mm, Sagteband, ISBN-13 : 9780798170406, Epub-ISBN : 9780798170413, Mobi-ISBN : 9780798170420.]
Ronelda S. Kamfer debuteer in 2009 met Noudat slapende honde, en Grond/Santekraam volg in 2011. Haar jongste bundel, Hammie, verskyn in Februarie 2016. Die titel, Hammie, is 'n Kaapse troetelwoord vir "mammie": die bundel ondersoek dus die komplekse en intieme verhouding tussen ma en dogter. Die verse eggo temas uit Kamfer se vorige werk en het 'n sterk outobiografiese inslag: sy herbesoek haar grootwordjare in die Kaap en dig oor sosiale kwessies rondom taal, kultuur en geskiedenis. Bowenal gaan die bundel oor verlies, oor dinge wat ongesê bly, oor die woorde tussen woorde:
Dis Ronelda S. Kamfer op haar beste.[Kwela, 2016. R200; 96 pp; Formaat : 198 mm x 130 mm, Sagteband; ISBN-13 : 9780795707575, Epub-ISBN : 9780795707582, Mobi-ISBN : 9780795707599
Biografiese inligting: Ronelda Kamfer is op 16 Junie 1981 in Kaapstad gebore. Sy bring haar grootwordjare deur in Blackheath en Grabouw en in 1999 matrikuleer sy aan Eersterivier Sekondêr. Sy was verpleegster, kelner en administratiewe assistent by 'n bemarkingsmaatskappy.