Ware en valse wysheid
Die Jakobusbrief is 'n praktiese brief. Dit leer 'n mens hoe om as 'n Christen te lewe. Reg deur die brief is Jakobus besig om toetse in plek te sit vir gelowiges om te sien of hulle werklik soos gelowiges lewe. - In 1:2 sê hy byvoorbeeld dat 'n gelowige iemand is wat reg optree wanneer hy beproef word. In 1:9 sê hy 'n gelowige is iemand wat sy ekonomiese omstandighede reg hanteer. In 1:12 sê hy 'n gelowige is iemand wat versoeking en verleiding kan weerstaan. In 1:19 'n gelowige is iemand wat nie net na die evangelie luister nie, hy word deur die evangelie verander! In die eerste verse van hoofstuk twee sê hy dat 'n ware gelowige iemand is wat nie volgens die uiterlike oordeel nie. In Hoofstuk drie sê hy dat 'n gelowige iemand is wat in beheer van sy tong is en so voorts en so voorts. In ons teksgedeelte sit Jakobus nog so 'n geloofstoets op die tafel neer; "'n gelowige is iemand wat oor wysheid beskik"
Die groot vraag wat natuurlik by ons opkom is: wat is wysheid? Dit is net iemand wat in die 21e eeu lewe, wat so 'n vraag sal vra. Iemand wat in Jakobus se tyd geleef het het presies geweet wat wysheid is want wysheid was baie gesog in Jakobus se tyd. Cicero, die Romeinse filosoof het byvoorbeeld gesê dat wysheid die gode se beste gawe aan jou is. Dit is die moeder van alles wat goed is, het hy gesê. Dit is die beste ding om te besit en dit genereer die beste in jou lewe. Die aanhangers van die gnostiek het selfs geglo dat 'n mens die ewige lewe kan beërwe as hy het oor kennis en wysheid beskik het. As ons dan 'n definisie van wysheid sou waag sou ons moet sê wysheid is toegepaste kennis. Ons kan sê wysheid is om altyd onder alle omstandighede te weet wat die regte ding is om te doen. Kom ons maak 'n witkerk definisie van wysheid; "wysheid is geloof met opgerolde moue"
Tipies van Jakobus tree hy in die gedeelte na vore en sê: "moenie vir my vertel dat jy die vermoë het om jou geloof in die daaglikse lewe kan toepas nie, wys my!" Wys vir my jou toegepaste geloof in die manier wat jy daagliks lewe en ek sal vir jou sê watter soort wysheid jy het.
Jakobus praat van die soort wysheid, want, jy sien, daar is twee soorte wysheid: Ware wysheid wat van God af kom en valse wysheid wat die duiwel nagemaak het en waarmee hy die mens verlei. Kom ons kyk hoe lyk die duiwel se namaaksel van wysheid.
Valse wysheid word deur een enkele ding gedryf; en dit is liefde vir jouself. Die eie ek. Jakobus sê iemand wat sy eie bevrediging die belangrikste ding in sy lewe gemaak het, wat altyd daarop uit is dat sy eie drifte en drange en drange bevredig moet word, kan nie aanspraak maak op wysheid nie. Hy stel dit baie duidelik in 3:14 dat ... Terwyl daar bittere naywer en selfsug in julle harte is, moet julle nie daarmee spog dat julle wysheid het nie, want dan praat julle nie die waarheid nie.
Tipies aan Jakobus se brief, kom ruk hy vir ons tot stilstand en hou 'n spieël voor ons op en sê: "As jy deur selfsug, en eersug en naywer gedryf word, moet jy nie eers daaraan dink om aanspraak te maak op wysheid nie.
Hoe lyk valse wysheid? Baie eenvoudig: - God speel geen rol daarin nie. En weet jy waarom God nie 'n rol daarin speel nie? Want Hy is onttroon! Jy het vir God van die troon van jou lewe afgehaal en jy het jouself in sy plek gekroon! Dit gaan in die persoon wat valse wysheid vertoon, oor niks anders as oor homself nie! Valse wysheid gun nie 'n ander ou die son wat oor sy kop skyn nie! - Iemand wat oor valse wysheid beskik is altyd besig om te kyk hoe hy meer en meer kan inpalm en dit om op homself te spandeer. Iemand wat oor valse wysheid beskik is in konstante kompetisie met al die ander mense rondom hom! Dit is wat Jakobus naywer noem. Die prentjie wat by my opkom as jy die woord naywer noem is die van ouens wat resies hardloop. Maar hulle hardloop nie volgens die reëls nie. Hulle baklei met mekaar, hulle trek aan mekaar hulle pooitjie mekaar terwyl hierdie wedloop aan die gang is net sodat hy eerste kan kom! In 'n naywerige mens se lewe is daar net twee soorte mense; mededingers, mense wat hy moet uitskakel en mense wat hy kan aanwend sodat hy die eerste prys kan behaal. Ware vriende het so iemand nie in sy lewe nie. Vir iemand wat oor valse wysheid beskik is dit pynlik as iemand naby aan hom voorspoed geniet. Dit pynig hom as iemand naby aan hom byvoorbeeld 'n besigheids-geleentheid sou raakloop wat vir hom goed doen en goeie opbrengs bring! Hy is dikbek! Hy is jaloers! Hy is die hoenders in dat hy nie die geleentheid eerste gesien het nie. Hy gun die mense rondom hom nie die son wat oor hulle skyn nie! Iemand wat selfsugtig en naywerig is se prokureur kry nie 'n oomblik se rus nie hy is konstant besig om die mense rondom hom aan te vat!
Jakobus sê dat valse wysheid aards is. Hy bedoel daarmee dat iemand wat valse wysheid vertoon hoegenaamd geen geestelike of ewigheids-motivering het met wat hy doen nie. - dit gaan vir so 'n persoon net oor hierdie wêreld. Oor die hier en die nou. Hy is hoegenaamd nie gepla oor wat die implikasies van sy dade vir die toekoms of vir die ewige lewe inhou nie want sy fokus is op die voordeel vir hom vir hierdie wêreld. Met geestelike sake en geestelike motivering en die ewigheidswaarde van sy besluite het hy geen saak nie.
Jakobus sê ook dat valse wysheid sinlik is. Dit kan ook vertaal word met sensueel, vleeslik, menslik. Met ander woorde gaan dit net oor hierdie wêreld en kom dit net van hierdie wêreld. Dit gaan oor wat jy vat en voel en ervaar. Dit heg hoegenaamd geen waarde aan die nagevolge van sy dade nie. As dit nou vir hom goed voel en sy begeertes bevredig dan is dit vir hom goed, maar met die prys wat hy later moet betaal. Met die ewige, die hemelse het hy nie 'n saak nie!
En dan klink Jakobus die spyker om as hy sê dit is demonies! - dit kom van die Satan en sy trawante! - Hoor jy wat die Woord van die Here vanmore vir jou sê? Die Satan se grootste bondgenoot bly binne in jou hart! Sy naam is eie ek! Elke keer wat jy iets doen om jouself bo ander mense te bevoordeel speel jy in die Satan se hand. Elke keer wat jy iemand anders probeer uitoorlê, iemand anders probeer te na kom ter wille van jouself, verstewig jy hierdie bondgenootskap tussen jou en die Satan! Johannes bevestig dit in 1Johannes 2:15 Moenie die sondige wêreld en die dinge van die wêreld liefhê nie. As iemand die wêreld liefhet, is die Vader se liefde nie in hom nie. 16 Die wêreldse dinge – alles wat die sondige mens begeer, alles wat sy oë sien en begeer, al sy gesteldheid op besit – kom nie van die Vader nie, maar uit die wêreld. :17 En die wêreld met sy verleidelike dinge gaan verby, maar wie die wil van God doen, bly ewig lewe.
Wat is die resultaat van die valse wysheid? "Wanorde en so veel as moontlik gemene dade." Dis letterlik hoe die Grieks dit stel. Onstabiliteit en Chaos! Niks is meer in plek nie. Niks werk meer volgens God se bedoeling nie. Niemand is meer veilig nie en die mees weerlose van mense is gewoonlik die eerste slagoffers. Dis hoe dit lyk as elke een uit is om net homself te bevredig en niemand bereid is om bes te gee nie? - Gaan stap jy maar na ons land se hofsale toe en dan sien jy wat daar aan die gang is. - jy sal egskeidings sien en regsgedinge. Jy sal gemene spel en misdaad sien. Jy sal onreg in die hoogste graad sien en dit omdat ons wêreld lankal nie meer deur ware wysheid gestuur word nie maar deur valse wysheid wat van die duiwel self kom. Weet jy wat vir my die meeste hartseer maak? Dit is dat hierdie valse wysheid gesinne vernietig! Ouers tree nie met wysheid teenoor hulle kinders op nie en so word die kinders die slagoffers. Ouers is besig om te fokus op hulle genot, gemak, geluk en bevrediging. En in so 'n demoniese gejaag na persoonlike genot, is die kinders die eerste slagoffers.
Kom ons kyk vir 'n oomblik hoe lyk Ware wysheid.
Ware wysheid is sonder bybedoelings. Daar staan in die Grieks dat hierdie wysheid gemotiveer word deur 'n rein hart. Met ander woorde, iemand wat oor ware wysheid beskik is iemand wat se motivering suiwer is. Hy het nie verskuilde agendas nie. Hy het nie agterbakse planne nie "what you see is what you get". Hy laat alle sake aan God se beheer oor. Volgens Filippense 4:6 maak hy sy begeertes aan God bekend en ontspan. En dan kom die vrede van God en heers oor sy hart en sy gedagtes. Hoor jy wat ek vandag vir jou sê? Die persoon wat aan valse wysheid vashou ken nie 'n oomblik se rus in sy lewe nie, want hy is in konstante kompetisie met alles en almal rondom hom. Ware vrede is die uitstaande kenmerk van iemand wat in ware wysheid lewe.
Die persoon wat ware wysheid het word gemotiveer deur God se eer en verheerliking. Hy is nie gefokus op homself, op sy eie voordeel nie. Hy sien nie die mense rondom hom as teenstanders in die groot wedloop wat hy moet uitoorlê en oorwin nie. Hy sien hulle as boeties en sussies wat hy moet liefhê.
Wat is die eienskappe van hierdie soort vrede? - Dit het vrede lief! Iemand wat oor ware wysheid beskik is 'n vredemaker. Omdat hy nie altyd daarop uit is om ander uit te oorlê tot voordeel van homself nie, is hy nie konstant in konflik gewikkel nie. Omdat hy nie gemotiveer word deur sy eie voordeel en eie genot eie geluk nie, geniet hy dit om by mense te wees. Hy geniet dit om te gee, om te dien, om lief te hê, en soos Jakobus dit stel: hy maak vrede tussen mense.
Verder is hy inskiklik! - Met ander woorde is hy 'n maklike mens om mee oor die weg te kom! In die gelowige se lewe is die groot struikelblok, die eie ek, uit die weg geruim. Dit is saam met Christus aan die kruis vasgespyker en aan God onderwerp. God en Sy eer is nou in die sentrum van die persoon se lewe. Dit maak van so 'n persoon 'n inskiklike mens! - dit gaan nie meer oor homself nie. Hy is nie konstant besig om vir homself en sy eie posisie te veg nie! En dit maak van hom 'n maklike en lekker mens om mee oor die weg te kom. - Hoor jy wat die woord van die Here vandag vir jou sê ? - jou ewige preokkupasie met jou eie ek, jou konstante gejaag na jou eie voordeel, eie genot eie gemak eie tevredenheid, maak van jou 'n monster! - dit maak van jou 'n moeilike mens om mee oor die weg te kom. Dit maak jou onaanvaarbaar. Dit maak jou eensaam. En dit is 'n bewys dat jy nie oor ware wysheid beskik nie. Ons het die volle sirkel gemaak en ons is terug by die bergpredikasie as Jesus sê in Mat 5:5 Geseënd is die sagmoediges, want hulle sal die nuwe aarde ontvang.
Die tweede eienskap van ware wysheid is dat dit bedagsaam is. - bedagsaam beteken dood eenvoudig dat jy ander in ag neem en nie net jouself nie. 'n Bedagsame mens is nie net gesteld op sy eie voordeel nie, sy oë en ore is oop vir die hartseer, pyn en lyding van ander mense! Jy is so oop vir die mense rondom jou dat jy ook hulle opinie en wysheid in ag neem in alles wat jy doen. Dit beteken dat 'n bedagsame mens 'n leerbare mens is.'n Bedagsame mens is nie hardkoppig nie, hy luister ook na ander mense se raad en neem dit in ag.
Ware wysheid is in die derde plek vol medelye. Dit is half natuurlik as ware wysheid jou bring op 'n punt wat jy meer bekommerd is oor ander mense as oor jouself. Dit word nie in soveel woorde hier gesê nie, maar dit is tog logies dat ware wysheid jou dan 'n vergewensgesinde mens maak. Ware wysheid maak nie sommer vyande nie, en as daar spanning kom waar ware wysheid is dan is ware wysheid bereid om te herstel om te vergewe en nie 'n wrok te koester nie.
Luister 'n bietjie hoe naby kom Jakobus aan ons vel hier as hy sê dat ware wysheid vol goeie vrugte is. Dit laat my dink aan Johannes 14 wat ons twee weke gelede bestudeer het. Daar het ons duidelik kennis geneem dat God goeie vrugte van ons verwag. Dat ons nie sonder goeie vrugte die ewige lewe sal sien nie. Hier kom Jakobus en vat dit saam as hy sê goeie vrugte is slegs moontlik as jy in lewe van ware wysheid leef. Valse wysheid bring geen enkele goeie vrug te voorskyn nie.
Daar word ook gesê dat onpartydigheid 'n eienskap van hierdie ware wysheid is. Jakobus het nou al reeds vir ons in hoofstuk 2 gesê dat 'n ware gelowige nie iemand is wat volgens die uiterlike oordeel nie. Ons takseer mense op hulle baadjies omdat ons vinnig opsom of daardie persoon vir ons van nut kan wees of nie. Die oomblik wat ons dink dat so 'n persoon vir ons persoonlik geen voordeel inhou nie, dan skryf ons hom af! - raak ons ontslae van hom want vir die groot ek in die lewe het hy geen nut nie! - Ware wysheid doen nie dit nie. Hy behandel alle mense op dieselfde manier, of hulle vir hom voordeel inhou of nie.
Ware wysheid is in die laaste plek opreg. - Die kinders noem dit graag "genuine". - iemand met are wysheid se "Ja" is jy ja en sy "nee" is sy nee. Hy is nie iemand wat met valsheid en pretensies deur die lewe gaan nie. Bedrog maak nie deel uit van sy karakter nie. Omdat hy nie ander mense probeer beïnvloed of manipuleer nie is hy net homself.
Wat is die resultaat van ware wysheid? - hier moet jy mooi luister, want hier word alles bymekaar gevat. - die resultaat van ware wysheid is dat dit jou in die regte verhouding met God bring, en as ons tussen die lyne hier lees, beteken dit dat dit jou ook in die regte verhouding met God hou. Die Grieks is hier moeilik om te vertaal. Daarom het die OAV dit vertaal met: "En die vrug van die geregtigheid word gesaai in vrede vir die wat vrede maak." - Wat hy eintlik hier bedoel is dat ware wysheid vrug voortbring. - Ons het nou net na al die vrugte van ware wysheid gekyk. En dat daardie vrug weer saad voortbring wat weer nuwe vrug gaan voortbring. Sien jy waarvan praat hy hier? - van 'n vrug wat lei tot nuwe vrug. Van groei wat die saad is van die nuwe groei. Van voorspoed wat nuwe voorspoed te weeg bring. - Hy praat hier van 'n turbo aksie.
Is dit nie interessant nie. - Die duiwel kom en sê vir ons: "pasop! Jy moet uitkyk vir jouself. Jy kan nie wag nie. Jy moet sorg dat dit met jou goed gaan" – en in die proses verloor jy alles. Ware, goddelike wysheid sê - ontspan! Maak God en sy eer die hoogste strewe in jou lewe. Laat jou voorspoed aan God oor, hy sal sorg. En in die proses wen jy alles!
Waarom het God ons na Jakobus 3 gelei? - Sodat ons kan toets en sien of ons werklik nog op die pad is. - Ek hoop jy het vandag inventaris geneem! My gebed is dat jy sal identifiseer watter wysheid jou lewe dryf. Ek bid dat jy jou lewe aan God sal oorgee om volgens Sy wysheid te leef. Ek bid dat hierdie ware wysheid sigbaar sal word in jou daaglikse lewe en dat jy die vrug daarvan reeds hier en nou begin smaak wanneer die vrede wat alle verstand te bowe gaan oor jou lewe begin heers.