PressReader - Beeld: 2017-04-21 - Werk­ge­wers gaan nog kop­krap oor dié dag­ga­din­ge
Werk­ge­wers gaan nog kop­krap oor dié dag­ga­din­ge
- Nel­lie Brand­Jon­ker
As dag­ga wel oor twee jaar vir pri­va­te ge­bruik ge­wet­tig word, gaan dit tal­le kops­or­ge vir werk­ge­wers mee­bring, sê Jo­se Jor­ge en S­te­ven A­dams, regs­lui van C­lif­fe Dek­ker Hof­meyr.
In die laas­te paar we­ke is wyd be­rig dat die ge­bruik van dag­ga nou wet­tig is. Dit is eg­ter nie wat die hoog­ge­regs­hof be­slis het nie, sê Jor­ge en A­dams.
Die hof het de­le van die Wet op D­welms en D­welm­han­del en die Wet op die Be­heer van Me­di­sy­ne en Ver­wan­te S­tow­we stry­dig met die Grond­wet ver­klaar so­ver dit in­breuk maak op die pri­va­te ge­bruik van dag­ga vir per­soon­li­ke doel­ein­des.
Die hof het die on­gel­dig­heid van die wets­ar­ti­kels vir twee jaar op­ge­skort om die par­le­ment kans te gee om die ge­bre­ke in die wet­ge­wing reg te stel.
Vroe­ër is be­rig reg­ter Den­nis Da­vis het op Vry­dag 31 Maart be­slis men­se mag dag­ga in die pri­vaat­heid van hul huis rook en dat die par­le­ment se­ke­re ar­ti­kels van die D­welm­wet en die Me­di­sy­ne­wet moet wy­sig.
Die par­le­ment het 24 maan­de om die wet­ge­wing te ver­an­der.
Die ei­sers, on­der wie Ga­reth P­rin­ce en Je­re­my Ac­ton (voor­sit­ter van die Dag­ga Par­ty), het ’n aan­soek by die hof in­ge­dien om die ge­bruik van dag­ga te wet­tig. P­rin­ce is ’n Ras­ta­fa­ri­ër en was voor­heen by soort­ge­ly­ke sa­ke be­trok­ke.
As die par­le­ment die re­le­van­te wet­ge­wing wy­sig so­dat dag­ga ge­wet­tig word, “sal werk­ge­wers moet be­sluit hoe hul­le die ge­bruik van dag­ga deur wer­kers gaan han­teer. Dit kan lei tot ’n gro­ter fo­kus op die uit­wer­king daar­van in die werk­plek”.
Dit sal vir werk­ge­wers moei­lik wees om te be­wys dat ’n werk­ne­mer se ver­moë om te werk aan­ge­tas is of dat ’n werk­ne­mer on­der die in­vloed was ter­wyl hy ge­werk het.
Die mees­te werk­ge­wers het ’n be­leid oor hoe om al­ko­hol en dwelm­mis­bruik te han­teer. Af­han­gen­de van die be­dryf en die plig­te van ’n wer­ker, ver­skil die Met dag­ga­e­bruik wat moont­lik oor die vol­gen­de paar jaar wet­tig gaan word, sal ba­se dalk hul han­de vol hê met werk­ne­mers wat in ’n rook­wolk van pro­ble­me dren­tel.
be­na­de­ring van werk­ge­wers hier­oor. “Die feit dat ’n werk­ne­mer in die toe­koms dag­ga by sy huis kan ge­bruik, be­te­ken nie ie­mand is daar­op ge­reg­tig om
on­der die in­vloed te werk nie. Die werk­ne­mer moet steeds aan die werk­plek se re­ëls vol­doen.”
Vol­gens Jor­ge en A­dams is dit mak­li­ker om te toets of ie­mand
on­der die in­vloed van al­ko­hol is, by­voor­beeld met ’n a­sem­klik­ker. Spo­re van dag­ga­ge­bruik kan tus­sen tien dae en ses maan­de in toet­se op­ge­tel word. Al­ko­hol ver­laat die bloed­stroom bin­ne ure ná ver­bruik. Die uit­wer­king van dag­ga op men­se se ver­moë om hul werk te doen, is nie wel­be­kend nie en die toet­se hier­voor gaan waar­skyn­lik kom­pleks en tyd­ro­wend wees.
“Dit wil voor­kom of toet­se vir dag­ga nie ak­ku­raat be­paal in wat­ter ma­te ie­mand aan­ge­tas is om sy werk te doen nie. ’n Sub­tie­ler be­na­de­ring as vir al­ko­hol gaan no­dig wees om die ge­bruik van dag­ga te han­teer.
“’n Wer­ker wat ’n teug in die og­gend voor werk neem, kan dalk op­ti­maal funk­si­o­neer, selfs al is hul­le teg­nies on­der die in­vloed. ’n Wer­ker wat wet­tig die Vry­dag­aand dag­ga rook, kan dalk die Maan­dag steeds po­si­tief toets daar­voor, al is hul­le nie meer on­der die in­vloed nie en waar­skyn­lik nie aan­ge­tas nie.”
Jor­ge en A­dams sê die voor­beel­de toon hoe moei­lik dit gaan wees om ’n wer­ker in sul­ke om­stan­dig­he­de af te dank.
“Hoe­wel ’n werk­ge­wer die ge­bruik van dag­ga by die werk kan ver­bied, sal dit moei­lik wees om die wet­ti­ge ge­bruik daar­van te po­li­si­eer.”
’n Be­leid oor die ge­bruik van dag­ga en die uit­wer­king op ie­mand se werk moet ver­skeie fak­to­re in ag neem, soos die toe­stem­ming om ge­toets te word, die ma­nier van toet­sing, die aard van die werk, die om­stan­dig­he­de waar­in die oor­tre­ding be­gaan is en die ge­skie­de­nis van die per­soon se oor­tre­dings in dié ver­band.
Die toet­se sal moet vol­doen aan die ver­eis­tes van die Wet op Bil­li­ke In­diens­ne­ming. Krag­tens art. 7 van dié wet moet die toets on­der meer wet­tig wees of ge­reg­ver­dig wees in die lig van me­die­se fei­te en werk­toe­stan­de.
“’n Werk­ge­wer wat luk­ra­ke toet­se vir dag­ga wil be­gin, sal moet se­ker maak dit word vry­wil­lig en ver­trou­lik ge­doen en nie met die doel om teen ie­mand te dis­kri­mi­neer of van ie­mand ’n slag­of­fer te maak nie.”
As ’n werk­ne­mer ver­slaaf is aan dag­ga, sal die werk­ge­wer be­ra­ding en re­ha­bi­li­ta­sie moet oor­weeg.