‘RAU TEM’ – Twee raaiselmoorde en ŉ spoor van agterdog‘n Argieffoto van Robert Smit. Meer as 20 jaar lank al volg die bewerings vir Roy Allen soos ŉ skaduwee. Het hy, of het hy nie? Allen, ŉ voormalige polisielid, is in 1997 in die media uitgewys as ŉ vermeende betrokkene by die opspraakwekkende en raaiselagtige moorde op dr. Robert Smit en sy vrou, Jeanne-Cora. Die Smit-egpaar is in November 1977 in hul huis in Springs vermoor. Smit, ŉ voornemende Nasionale Party-kandidaat in die komende verkiesing, is drie keer geskiet en het verskeie steekwonde in sy rug gehad. Jeanne-Cora is vier keer geskiet en het 14 steekwonde gehad. Teen die muur – in rooi spuitverf – was die woorde “RAU TEM”. Nie net is Allen betrek by die Smit-moorde nie, hy is ook beskuldig van betrokkenheid by die sluipmoord, jare later, op die destydse Sweedse eerste minister, Robert Palme. Palme is op 28 Februarie 1986 in die middernagtelike ure op kort afstand in Stockholm doodgeskiet. Palme was openlik gekant teen apartheid en die destydse Sweedse regering het heelwat geld na burgerregtegroepe in Suid-Afrika laat kanaliseer, hoewel nooit amptelik nie. In ŉ onderhoud met Pretoria FM vertel Allen dat sy vrou destyds ŉ paar maande lank vir Smit gewerk het. Dit, sê hy, was een van die enigste goed wat hom moontlik met die moorde kon verbind. Allen sê hy was tydens die Smit-moorde ŉ gewone lid van die spesiale taakmag. In 1986, toe Palme vermoor is, was hy die bevelvoerder van die koverte insamelingstak in Oshakati in Namibië (destyds Suidwes-Afrika). Hy het die nuus oor Palme se dood oor die radio gehoor. Allen is in 1996 die eerste keer oor sy vermeende betrokkenheid by die Smit-moorde ondervra – kort voor die moorde sou verjaar (die wet oor verjaring het intussen verander). In 2000 het ŉ oudkollega van Allen, wat intussen na Australië verhuis het, gesê dat sy naam weer in verband met die moorde genoem word en ŉ ondersoekspan het in Bangkok met hom ŉ onderhoud daaroor gevoer. Daar was onder meer bespiegeling dat die R en A wat teen die muur van die Smitte se huis geverf was, vir Roy Allen staan. “Toe ek in die veiligheidstak in Kaapstad was, was ek ŉ bietjie van ŉ moeilikheidmaker. Ek het die oorlog na die vyand geneem sonder die toestemming van hoofkantoor. “Waar ek nou moeilikheid gemaak het, sê nou maar waar ek ŉ kar beskadig het of iets aan die brand gesteek het, het ek my handelsmerk – ŉ hamer en sekel in rooi spuitverf – daar gelos. Ek dink die polisie het twee en twee bymekaar gesit. “Daar was rooi spuitverf teen die muur van die Smitte se woning en ek meen jy bemors nie jou eie voorstoep as jy by ŉ moord betrokke was nie. Ek sou ŉ simboliese ding agtergelaat het, maar nie my voorletters en van nie. Poligraaftoets Allen sê bewerings oor sy betrokkenheid by die Smit-moorde en die sluipmoord op Palme volg hom al langer as 20 jaar. “As enige storie genoeg herhaal word, is mense geneig om dit te glo. Selfs wanneer goeie, oudkollegas wat ek al langer as 20 jaar ken ŉ paar kappe inhet, lag hulle en sê, ‘Roy, was jy werklik betrokke?’, want waar ŉ rokie is, is ŉ vuurtjie. “Ek wil dit graag van my lyf afkry en onomwonde bewys dat ek glad nie betrokke was nie. Ek wil ook aan die Smit-kinders berusting gee wat met vertwyfeling in hulle hart loop. “Persoonlik het ek geen probleem met my gewete nie, want ek weet uit die staanspoor uit was ek nie betrokke nie.” Om dié rede het Allen besluit om ŉ poligraaftoets oor sy vermeende betrokkenheid by die moorde te ondergaan. Hy het gelees dat Pretoria FM ŉ poligraaftoets op ŉ beweerde belanghebbende by die Bird Island-sage laat doen het en hy het aangebied om ook ŉ toets te ondergaan. Die toets is oor twee dae gedoen en Allen is prontuit gevra of hy by die beplanning of uitvoering van enige van die moorde betrokke was. Joanette Carsten, ŉ direkteur verbonde aan die PISA-integriteitsassesseringsentrum, sê ŉ poligraaftoets is ŉ gestandaardiseerde wetenskaplike toets wat die waarskynlikheid meet of ŉ persoon eerlik antwoord, al dan nie, op ŉ spesifieke stel vrae. Oor die Palme-sluipmoord moes Allen drie vrae beantwoord: Het hy saam met enigiemand help beplan aan die sluipmoord? Het hy enigiemand doelbewus daarmee gehelp? Het hy die sluipmoord uitgevoer. Dieselfde vrae is oor die Smit-moorde aan hom gestel. Hy het elke keer nee geantwoord. Carsten sê daar was volgens die toets geen beduiende aanduiding van misleiding by Allen nie. “Dit beteken hy het eerlik geantwoord en was nie betrokke nie.” Vir Allen was die uitslag ŉ enorme verligting. “Dit was die eerste keer dat ek ŉ poligraaftoets doen. Dit is ŉ menslike ding en is feilbaar, so ek was gespanning tydens die toets. Dalk het daar ŉ verkeerde grafiek uitgekom wat twyfel kon skep? “Dit is onomwonde bewys dat ek nie daarby betrokke was nie. Dit gee vir my berusting en vir veral my vriende en die Smit-kinders dat ek nie betrokke was nie.” Wie is dan verantwoordelik? Allen sê oor die Palme-sluipmoord het hy geen idee nie. “Dis ongehoord dat ŉ regering ŉ opponent in ŉ ander regering laat uithaal. En kyk, die Suid-Afrikaanse regering met al sy beweerde foute, het hoë morele standaarde gehandhaaf. Ek kan nie sien, in ŉ Christelik-nasionale tydperk, dat hulle dit sou oorweeg om so ŉ stap te doen nie. “Hulle sal ŉ Joodse voorbeeld, met ŉ oog vir ŉ oog en ŉ tand vir ŉ tand, volg – soos die Israeli’s doen – maar Palme het ons nooit eintlik sulke skade gedoen dat dit die moeite werd was om ŉ ander eerste minister van ŉ soewereine land te vermoor nie.” En Robert Smit en sy vrou? “Ek dink Robert Smit het snuf in die neus gekry oor ongerymdhede met staatsgeld, met die geheime fonds. Daai tyd het hulle geld na die buiteland gevat vir omseiling van sanksies en so aan. Met enige fonds, net soos in die nuwe Suid-Afrika, is dit baie blootgestel aan misbruik. “Ek sluit aan by die vermoedens dat hy snuf in die neus gekry het oor ongerymdhede en dit met die destydse eerste minister, John Vorster, wou bespreek … “Ek dink nie hy en sy vrou is doodgemaak omdat hulle die TV of die VCR wou steel nie. Daai gewelddadige wyse waar sy vrou postuum soveel keer in die rug gesteek is met ŉ dolk, was dalk ŉ duidelike boodskap van ‘don’t mess with us’ vir onbekendes in die regering wat dalk geweet het van die kanaal waar geld die land uitgaan. “Dis my leke-benadering. Ek het ŉ redelik goed ontwikkelde sesde sintuig en dit beaam my gevolgtrekking.” Intussen bly die naam van die Smit-egpaar én Palme se moordenaar of moordenaars, steeds van die bes bewaarde geheime. Die berig is saamgestel uit ŉ insetsel van Klankkoerant op Pretoria FM wat Vrydag uitgesaai is.