Maak só met grondbesettings - Bladsy 4
Nuusflitse – Julie 2018 - Maak só met grondbesettings
Indien 'n eienaar van grond enige inligting of dreigemente ontvang wat dui op 'n moontlike grondbesetting, moet hy of sy dit onmiddellik aan die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) rapporteer en ook aan strukture van georganiseerde landbou deurgee. Dit is volgens Dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van Vrystaat Landbou (VL), een van 'n paar stappe wat landbouers kan neem te voorkoming van grondbesetting.
Ná onlangse uitsprake deur die ANC oor grondonteiening sonder vergoeding, het grondbesseting ook in die Vrystaat plaasgevind. "Landbouers moet weet wat op hul grond aangaan en kan selfs kennisgewings op grensdrade aanbring wat sê: 'Betreding is 'n kriminele oortreding, oortreders sal vervolg word,'" sê sy.
Volgens haar word grondeienaars ook versoek om Agri SA se plaasprotokol-borde by toegangshekke aan te bring. "Indien 'n eienaar vir 'n bepaalde tydperk nie op sy grond teenwoordig gaan wees nie, kan hy volmag dokumentasie aan die toesighouer en/of prokureur verskaf wat sal optree indien dit blyk dat 'n moontlike onwettige okkupasie tydens sy afwesigheid kan plaasvind."
VL en die SAPD se grondbesettingswerkswinkels kan ook op versoek van landbouverenigings of gebiedskantore weer aangebied word om landbouers te bemagtig. Dit sal hulle help om in ondersteuning die SAPD behulpsaam te wees binne die Landelike-beveiligingsplan (LBP) om grondbesettings doeltreffend aan te spreek.
Volgens Buys het VL hulpmiddels saamgestel as breë riglyne wat landbougemeenskappe kan gebruik wanneer 'n grondbesetting plaasvind. Dit is ook in die Veiligheidshandleiding van 2018, wat in samewerking met die SAPD se provinsiale en nasionale instruksies wat onwettige besetting van grond reguleer in terme van polisieoptredes en –aksies saamgestel is, vervat.
Sy sê VL het die afgelope twee tot drie jaar saam met die SAPD grondbesettingswerkswinkels in al die clusters in landbougemeenskappe aangebied om landbouers te bemagtig om die probleem doeltreffend aan te spreek.
Riglyne wanneer grondbesetting plaasvind:
Eerstens moet 'n betredingsklagte so gou moontlik by die naaste polisiestasie aanhangig gemaak word deur 'n verklaring af te lê waar die elemente van die misdryf duidelik uitgespel word.
Tweedens om waar moontlik en na gelang van unieke omstandighede (wanneer dit wil voorkom asof die SAPD 'n rukkie gaan neem om op te daag en om sodoende die besetters te verhoed om strukture op te rig) die LBP te aktiveer. Dit beteken observasieposte word beman en 'n Gesamentlike Operasionele Sentrum (GOS) word gestig wat volledige rekordhouding van optredes, aksies, foto's, videomateriaal en voorvalleboek sal reguleer. Indien daar 'n groot groep besetters is, moet Openbare Orde Polisiëring (POP) ontbied word.
Derdens kan siviele arrestasies op wetlike maniere uitgevoer word (Strafproseswet 51 van 1977) met die nodige kettingverklarings, waarna sodanige persone aan die SAPD oorhandig word.
Vierdens kan die grondeienaar ook deur 'n prokureur aansoek doen vir 'n uitsettingsbevel of interdik om sodanige besetters te verhoed om grond te beset en/of strukture op te rig.
Onmiddellike optrede en mobilisasie van die LBP deur landbouers moet gepaard gaan met beredeneerde optrede en kalmte sodat die situasie onder bedwang gehou kan word totdat die SAPD of POP opdaag.
Indien die SAPD of POP opdaag word die toneel aan hulle oorhandig en neem hulle beheer oor met gekoördineerde aksies wat hul sal uitvoer om die situasie onder beheer te bring.