Jesus sien verby jou komvandaan - Joh 1:43-51 - NG Kerk Somerset-Wes
Jesus sien verby jou komvandaan – Joh 1:43-51
06/02/2018 Fourie Rossouw
Wat is jou komvandaan?
Ons almal het 'n plek, 'n verlede, 'n storie wat agter ons, en soms ook voor ons lê.
Ek het groot geword in die Boland en graad gevang op Stellenbosch. Gedurende daardie jare het ek baie spesifieke idees oor Gauteng as provinsie en veral Gautengers as mede landsburgers gehad. Ek het dikwels gespot oor die aksent van Pretorianers en snedig na Johannesburg as 'n lelike, gevaarlike stad verwys.
10 jaar gelede het ek van die Kaap na Johannesburg verhuis. Tot my verbasing het ek in beide Johannesburg en Pretoria mense ontmoet wat nie van die Kaap hou nie. En net soos ek destyd oor Pretorianers se aksent gespot het, moes ek hoor dat my brei Rrre en my platvloerse ekke, hekke vir ander nogals gekkig klink.
"Ek sal nooit daar in Slaapstad kan bly nie, dis te stadig na my sin." het gereeld gehoor.
Dit was vir my die vreemdste ding om te hoor dat mense nie ook so opgewonde is oor my komvandaan soos ek daaroor is nie.
Einde 2015 is ek terug Kaap toe en het ek weer opnuut ontdek hoe Kapenaars dink oor Gauteng. "Jy is seker bly om terug te wees?" Regtig, Joburg? Sjoe, ek hoor dis nogals rof daar."
Die verhaal van Nathaniël se roeping (Joh 1:43-51), eggo iets van ons eie vooropgestelde idees oor mekaar se komvandaan.
In hierdie verhaal is drie momente wat vir my uitstaan.
Nathaniel se vooroordele teenoor Nasaret
Filipus se uitnodiging.
Die kontras tussen Nathaniel se agterdog teenoor Jesus en Jesus se woorde oor Nathaniel.
'n Jong man met die Nataniel hoor by 'n vriend Fillipus dat hulle die Messias, die een van wie Moses en die profete geskrywe het, gevind het. Toe hy hoor van waar hierdie sogenaamde messias afkomstig is, reageer hy dadelik baie skepties:
"Nasaret? Kan daar dan iets goeds uit Naseret kom?"
Nataniel maak hom hier skuldig aan bevooroordeeldheid.
Dit is nie duidelik hoekom hy so 'n negatiewe beeld van Naseret het nie. Wat wel duidelik is, is dat dit 'n groot invloed het op hoe hy sy vriend se getuienis hoor.
Sy opinie (gegrond of ongegrond) kom lê tussen hom en 'n moontlike ontmoeting met die Messias.
Dit is natuurlik die moeilikheid met ons persoonlike opinies en idees oor ander mense van ander plekke. – Die sogenaamde "hulle" en wat ons van hulle dink.
Dit ontneem ons van ons eie groei en ontwikkeling. Selfs al is jou opinie gegrond op feite of genoegsame ervaring, is daar steeds 'n baie goeie kans dat jou sterk opinie jou gaan ontneem van 'n nuwe ontdekking.
Suid-Afrikaners dra swaar aan ons oorgerfde vooroordele. Almal van ons, wit en swart, man en vrou, oud en jonk. Dis deel van die bagasie wat ons almal dra en hard moet werk om van ontslae te raak. Selfs die helde onder ons, sukkel daarmee.
Ons geliefde Nobelpryswenner Desmond Tutu het in 'n onderhoud met Krista Tippet vertel van 'n keer toe hy van Nigerie af na SA gevlieg het. Toe hy in die in vliegtuig klim sien hy dat die twee vlieniers swart is. Aanvanklik het dit hom met trots gevul: Hoe ver het ons nie al gekom nie, het hy by homself gedink. 'n uur of wat later het die vliegtuis erge turbulensie beleef en sy eerste gedagte wat: Is daardie twee swart vlieneers opgewasse om dit te hanteer? Sou dit nie beter gewees het as hulle wit was nie? Hierdie gedagtes het hom laat besef hoe swaar hyself nog dra aan apartheid se nalatenskap van vooroordele teenoor mense op grond van hul velkleur. Desmond Tutu se verhaal is ons almal s'n en strek veel wyer as wit en swart.
Ons dra swaar aan die vooroordele rakende seksualiteit, of geslag, of ouderdom, of inkomste, of geleerdheid, of lengte, of gewig, of liggaamlike vermoens, of haarkleur, of nasionaliteit, of godsdiens.
"Is sy opgewasse? Is hy nie al te oud nie? Maar sy is dan nog 'n kind? Kyk sy tattoos. Ek dink dit is bietjie bo sy vuurmaakplek. Sy soort sal nie sommer die pos kry nie."
In baie gevalle, word ons vooroordele aangevuur deur ons verstaan van God of ons lees van 'n bepaalde godsdienstige teks soos byvoorbeeld die Bybel.
In Nataniel se geval het hy Bybelsegronde gehad om sy agterdog jeens Nasareners te steun. Want volgens die profeet Miga sal die Messias uit Bethlehem kom. Nataniel kon dus houtgerus sy vriend se halfklaarstorie afskryf as ongegrond omdat dit nie met sy verstaan van die Bybel ooreenstem nie en alhoewel dit nie 'n rede is om teen mense van Nasaret te diskrimineer nie, sou dit vir hom genoeg rede gewees het om skepties teenoor Filipus se getuienis te wees.
Heelwat jare later lees ons in die boek Handelinge (10) dat Petrus self gesukkel het om oor sy Bybelsgegronde vooropgestelde idees oor wat (en wie) heilig is, te kom. Selfs nadat Jesus self in 'n droom aan hom verskyn het en hom beveel het om onrein diere te slag en te eet, het Petrus geworstel met sy verknogtheid aan wat die Bybel nou eintlik oor die eet van onrein diere te sê het.
Dit was eers toe Petrus saam met die oenskynlike onrein Kornelius geeet het en Kornelius se opregte geloof in God ervaar het, dat hy tot 'n diep insig gekom het:
"Waarlik ek besef nou dat God nie onderskeid maak nie, maar in enige volk die mense aanneem wat hom vereer en doen wat reg is."
Soms moet die Heilige Gees ons bybelse-korrekte opinies verkeerd bewys, sodat ons God se eintlike hart in die Bybel kan ontdek.
"Kom kyk" – is daar 'n meer kragtige getuienis as dit?
2 woorde is al wat Filippus vir sy vriend hoef te gesê het.
Vooroordele word nie afgebreek met beter argumente nie. Vooroordele word vernietig deur verhoudings te bou.
Dis een ding om op 'n afstand, op grond van jou opinie oor 'n groep of plek, 'n oordeel te vel oor 'n spesifieke mens. Maar wanneer jy in sy of haar teenwoordigheid is en jy laat toe dat daardie persoon tot jou hart spreek, dan is daar eweskielik min vatplek vir die vooroordeel om aan vat te klou.
Nataniel het op Filippus se uitnodiging om op 'n ontdekkingsreis te gaan gehoor gegee en die dit het sy lewe handomkeer verander.
Verder in die evangelies lees ons dat Jesus daarvan gehou het om sy vriende opreis te neem na vreemde plekke en onbekende mense.
Dit is die hart van die evangelie. Dit neem 'n mens oor grense en breek daardeur jou vooroordele af.
Ek luister gereeld op Saterdae na Johan Rademan se reisprogram op RSG. 'n Tema wat gereeld opduik is hoe die gereelde ontdekking van vreemde plekke, lande en kulture 'n mens help om op plaaslike bodem met 'n oper hart teenoor ander mense te leef. Gesoute reisigers is selde rassiste.
Nataniel se voordele teenoor Jesus en sy komvandaan, is in kontras met die ontvangs wat hy van Jesus kry.
Toe Jesus hom sien sê Jesus dat hy 'n ware Israeliet is en dat daar in hom geen bedrog is nie.
Hierdie uitspraak van Jesus en wat dan daarna volg vra 'n dieper kyk. Johannes as evangelieskrywer was net te lief vir simboliek, daarom moet ons hierdie oomblik in die verhaal nie sommer net voetstoots lees nie.
Jesus noem Nataniel 'n ware Israeliet. 'n Nasaat van Israel. Israel was Jakob. Die haakskeengryper, die broerbedreër. Jesus takseer Nathaniel nie op hierdie baadjie van sy komvandaan nie. Hy gee hom 'n nuwe identiteit: Nasaat van Jakob, sonder bedrog. Jesus kyk verby sy kulturele bagasie, en sien hom vir wie hy eintlik is.
In hierdie stelling oor Nathaniel, neem Johannes ons verder. Hier gaan dit nie meer net oor 'n enkele dissipel nie. Hier is die kerk ter sprake. Ek en jy. Ons sien onsself in Nathaniel. Hy word die metafoor vir die kerk wat sal kom. Nathaniel die Isrealiet vir wie Jesus gesien het toe hy onder die vyeboom gesit het. Daar is simboliek in die vyeboom – moontlik 'n herinnering aan Israel, aangesien die vyeboom of boom dikwels as metafoor gebruik word vir Israel. Die dorp Nasaret is ook moontlik afgelei van die Hebreeuse woord wat "loot" beteken.
Nathaniel gee vir Jesus drie eretitels:
Leermeester – die een wat ons wys hoe.
Seun van God – die een wat ons van ons sondes red.
Koning van Israel – die een wat oor ons lewens regeer.
Die groot verrassing in die verhaal vir Nathaniel is nie die ontdekking dat daar wel goeie goed uit Naseret kan kom nie, maar dat die Messias, Die Een wat Goed is, van Naseret af kom.
'n Laaste gedagte oor die Kaap en Johannesburg.
Nadat ek vir 7 jaar in Johannesburg gewoon het, daagliks met my honde in die pragtige parke gestap het, in die Wieg van die Mensdom bergfiets gery het, by stoere Leeuondersteuners gebraai het en hartsvriende in ongewone plekke gevind het, het my vooropgestelde idees oor die plek en sy mense verander. My komvandaan is verbreed. Ek kom nou ook van Johannesburg af.
Wanneer my Kaapsevriende vir my vra oor Johannesburg en dit opvolg met stellings oor hoeveel beter die Kaap as Johannesburg is, dan is my reaksie: "Nee, Johannesburg is nogals 'n baie mooi stad. Die mees boomrykste in die wêreld en die mense is geweldig talentvol en baie gasvry.