PressReader - Kuier: 2018-12-12 - Me­ning
Dis daai tyd van die jaar wan­neer baie men­se in die win­kels se vi­be op­ge­sweep raak, maar hy voel ons moet eer­der na­dink oor hoe hul­le met ons brei­ne smok­kel.
Kuier - 2018-12-12 - Contents - B­ren­den Rui­ter is ’n voor­ma­li­ge Kui­er­joer­na­lis. Hy is tans joer­na­lis by Ty­gerBur­ger in Kaap­stad.
My elf­ja­ri­ge klong was klein toe hy een­dag sy ne­fies en nig­gies se bub­ble bars deur vol bra­va­de te ver­klaar dat Kers­va­der nie be­staan nie. “Dis jul­le ma en pa wat die ge­sken­ke koop,” het hy ge­sê. Met hier­die woor­de het hy daar­die kin­der­tjies se on­skuld vir e­wig ver­woes, maar ook een van die groot leu­ens van ons tyd nek om­ge­draai: Die leu­en dat Kers­va­der ’ n be­lang­ri­ke rol te speel het in die vie­ring van Kers­fees. Die waar­heid is Kers­va­der het sy ont­staan ge­had in ’ n koel­drank-ad­ver­ten­sie om ’ n ge­wil­de gas­koel­drank te be­mark, maar van­dag kry hy meer aan­dag as Je­sus Chris­tus, oor wie se ge­boor­te Kers­fees eint­lik gaan. Ie­mand in ’ n ver land, het dit goed ge­dink dat ’ n vet kê­rel met ’ n grys baard die sim­bool moet wees vir al­les waar­oor Kers­fees gaan. En ons het in­ge­koop in hier­die klug­spel. Net vir in­te­res­sant­heids­hal­we lees ek ie­wers op die in­ter­net dat sou Kers­va­der werk­lik be­staan het, hy op Ou­kers­aand ten min­ste 500 mil­joen ki­lo­me­ters moes af­lê om by al­le kin­ders uit te kom wat hul­le deur die jaar goed ge­dra het. Dit sal hy teen ’ n on­ge­loof­li­ke spoed van 10 703 437 ki­lo­me­ter per uur moes af­lê. Ek sê bo­ge­noem­de net om te il­lus­treer hoe ver ons, mil­joe­ne men­se die wê­reld DEUR B­REN­DEN RUI­TER oor, mee­ge­sleur is deur die ver­brui­kers­dui­wel wat die Kers­sei­soen oor­ge­neem het.
Ons is al so ge­brein­spoel dat ons nie eens meer be­sef dat ons on­be­wus­te­lik deur groot on­der­ne­mings aan die neus rond­ge­lei word nie. Hul­le laat ons glo ons het goed no­dig wat ons nie reg­tig no­dig het nie en laat span­deer ons geld wat ons nie reg­tig het nie.
Gaan kyk net na wat die re­ke­naar-en sel­foon­reus, Ap­ple, op be­mar­king span­deer. Ap­ple span­deer meer as $2 mil­jard per jaar aan be­mar­king.
Groot de­le van hier­die geld word ge­bruik om na­vor­sing te doen oor hoe om men­se se denk­pa­tro­ne só te be­ïn­vloed dat hul­le keu­ses maak wat hul­le dink hul eie is, maar eint­lik word hul­le on­der­be­wus­te­lik be­ïn­vloed om daar­die keu­se te maak. In ge­wo­ne taal be­te­ken dit daar word met ons brei­ne ge­smok­kel.
Wan­neer laas het jy stil­ge­staan om te dink oor die wa­re rol van Kers­fees? Wan­neer laas het jy ge­won­der hoe­kom jy jou­self in gel­de­li­ke knyp gaan sit om­dat jy kon­suis duur kle­re en ge­sken­ke moet koop? Hoe­veel keer het jy al hier in Januarie be­sef dit wat jy in De­sem­ber ge­koop het, is nie meer so ou­lik nie?
Soek jou fa­mi­lie lief­de eer­der as duur ge­sken­ke? Wil jou kin­ders op Kers­aand in jou arms lê eer­der as om te sien hoe dronk vol­was­se­nes te­ke­re gaan?
As jy net vir ’n oom­blik stil­staan, sal jy be­sef jy word rond­ge­slin­ger in die dwaal­kolk van kuns­ma­ti­ge op­ge­wekt­heid, fees­vie­rin­ge en kam­sti­ge bly­moe­dig­heid. Jy is hoog op die op­ge­won­den­heid wat die groot win­kels wil hê jy moet er­vaar so­dat jy jou geld aan hul­le kan oor­han­dig. Ek lees on­langs die uit­druk­king: “Jy koop goed met geld wat jy nie het nie om­dat jy men­se wil be­ïn­druk wat nie eens vir jou om­gee nie.” Hoe waar is dit nie?
Ba­rack O­ba­ma het on­langs in ’n toe­spraak oor Nel­son Man­de­la ge­vra: “Hoe­veel kos kan een mens nou eint­lik eet?” Wat hy daar­mee be­doel het, is hoe­kom moet ons al­les pro­beer koop om­dat ons dit kan be­kos­tig? Ver­le­de Kers­fees was dit die guns­te­ling­pro­duk op die mark, maar van­jaar is dit net nóg ’n ding wat plek vol­maak. Hier­die jaar soek jy die nu­we ding wat die win­kels jou oor­tuig het jy kan nie son­der klaar­kom nie. En só gaan die bo­se kring­loop net aan en aan.
Wat is die waar­heid? Die waar­heid is dat ons Kers­fees moet te­rug­vat by die win­kels en dit moet maak soos wat dit ver­on­der­stel is om te wees. Kom ons her­in­ner ons­self daar­aan dat Je­sus ge­bo­re is om ons van die wê­reld se din­ge te ver­los. Kom ons her­in­ner ons­self daar­aan dat ons nie ons kin­ders be­na­deel as ons hul­le ver­tel Kers­va­der is ’n klug nie. Jy kan vir jou kind ’n ge­skenk koop son­der om te jok dat ’n vet man dit ge­gee het. Jy mag lek­ker eet om­dat jy Je­sus se ver­jaar­dag vier. Die waar­heid is eg­ter dat net Je­sus Chris­tus ge­sken­ke gee wat reg­tig waar­de­vol is en dit is lief­de en vre­de.
Soek jou fa­mi­lie lief­de eer­der as duur ge­sken­ke?