In BY van Beeld (Saterdag, 14 Mei 20011) het ‘n artikel oor die Suid-Afrikaanse Beat-digter Sinclair Beiles verskyn wat hier gelees kan word. As toevoeging word die gedig Terrible Dreams van die digter hierby gevoeg. Die koerant het nie daarvoor plek gehad nie, maar dit sê vir my baie oor die tragedie van sy lewe.*
En dis nog nie naastenby so ekstreem soos die beroemde Franse skrywer en filosoof Jean-Paul Sartre wat in 1964 in sy boek Les mots (Words) vanweë polities-morele oortuigings die literatuur heeltemal afgesweer het nie. Hy het tot die slotsom gekom dat die literatuur funksioneer as ‘n burgerlike plaasvervanger vir ware betrokkenheid in die wêreld. Sartre het in dieselfde jaar daad by die woord gevoeg en die Nobel-prys vir Letterkunde van die hand gewys.
Fuentes antwoord egter sonder ‘n sweempie van huiwering: “Die skrywer se enigste verpligting is teenoor die taal en die verbeelding. Wanneer ‘n skrywer sy sout werd is, verander hy die kopermunte van gewone woorde in goud. Die krag en waarde van ‘n skrywer se werk lê alleen in die gehalte van die taalgebruik en die oorspronklikheid van die skrywer se verbeelding.”
So gesien, is die waarde van die literatuur en die waarde van vriendskap baie dieselfde. Dit is die literatuur wat jou laat weet dat jy nooit so alleen was soos jy gedink het nie – êrens in ‘n ander plek en tyd was daar iemand wat die lewe en die Geskiedenis nes jy deurly het.
Ek het vier gerekende skrywers die volgende twee vrae oor die kwessie van skryfwerk en moraliteit gevra:
1. Sonder die hele teks is ek nie seker wat Pound bedoel nie. Hy bedoel sekerlik nie ‘n letterlike “accuracy of statement” nie, en dus praat hy nie oor waarneembare feite nie. Is dit nie Pound wat ook die estetiese as ‘n morele verpligting in literatuur voorstel nie?
1. Die teks wat deur kreatiewe skryfwerk ontstaan, is ‘n subjektiewe dokument en ‘n enorme verheldering van ‘n afgebakende gebied van die skrywer se keuse. Ek glo die eerste morele verpligting van die skrywer lê nie teenoor die sogenaamde werklikheid nie, maar teenoor die outentiekheid van sy skepping. Daar behoort ‘n onvrede tussen die skrywer en die werklikheid wat hy/sy beskryf, te heers. Skrywers moenie, kan nie, agente vir ‘n saak wees wanneer hulle waarlik kreatief skryf nie. Pound maak ‘n aanvegbare stelling, maar ek stem saam dat die skrywer nie ‘n plig teenoor die samelewing of moraliteit in sy skrywershoedanigheid het nie. Sy/haar burgerlike pligte is egter dieselfde as enigiemand anders s’n.
2. Ek was 20 jaar gelede in standerd 8 en toe wou ek ‘n dokter word, maar ek was bekommerd oor die manier waarop dit my handskrif sou verwring. Ek hoop egter dat my antwoord dieselfde sou wees.
Hierdie is reeds die tweede Woordfees-program waarby jy betrokke is as Woordkunsprojekbestuurder. In welke mate voldoen vanjaar se fees aan die persoonlike doelwitte wat jy daarvoor in die vooruitsig gestel het?
My persoonlike doelwitte stem ooreen met die Woordfees sŉ; juis daarom bly my werk my passie. Ons streef daarna om ŉ platform vir woordkunstenaars te skep sodat die breë publiek kennis kan neem van hul werk en dit geniet. Vir my is dit belangrik dat skrywers en kunstenaars op ŉ fees soos hierdie geakkommodeer word met die respek wat hulle verdien. Daarom lê veral die profielaanbiedings, waar skrywers gehuldig word vir hul bydraes tot ons letterkunde, my na aan die hart.
Nog ŉ besonderse item is die gesprek wat die twee Marais’s, Danie en Loftus, tydens ŉ noenmaal op 8 Maart by De Vette Mossel gaan voer oor die indringende vraag “Hoe vry is die vrye vers?” Wat vermoed jy kan ons van dié gesprek te wagte wees?
Danie en Loftus het ingestem om vanjaar se LitNet-skryfskool, wat moontlik gemaak word deur Sanlam, aan te bied. Tussen die skryfskool-sessies word daar by De Vette Mossel oor middagete gesprek gevoer oor die onderwerp “Hoe vry is die vrye vers?” Ek vermoed dit gaan ŉ baie interessante gesprek wees. Die kwessie van die praatvers, waaroor daar gereeld hier op Versindaba rede gevoer word, sal sekerlik aangeroer word.
Baie dankie vir hierdie gesprek, Melt. Mag vanjaar se fees vir jou nie net ŉ kroonfees wees nie, maar ook ŉ persoonlike vreugde.
Ek en Danie Marais het gisteraand in die Sasol Kunsmuseum in Stellenbosch so ‘n bietjie gesels oor wat die digkuns en die sielkunde vir mekaar te sê het (of nie te sê het nie, of nie vir mekaar behoort te sê nie) oor die tema ouers en kinders. Danie het gedigte oor pa’s, ma’s en kinders voorgelees — van sy eie gedigte, maar ook klassieke uit die wêreldliteratuur — en ek het natuurlik woorde soos ‘Freud’, ‘Lacan’ en ‘Oedipus’ heel onverantwoordelik rondgegooi…