Hierdie Sondag se fokusteks gee inhoud aan die boodskap van die profeet. Wat kom Jesus doen? Dit is 'n gepaste vraag juis op Versoeningsdag. Johannes doen 'n oproep tot bekering op verskeie lewensterreine en sê Jesus kom met die Heilige Gees en vuur doop.
Dit is Gaudete Sondag: "Wees bly!" Dit is op die Sondag wat die pienk/ligroos kers aangesteek word.
Ek gee aan julle roem en eer
14Sing, Sion! Juig, Israel!
Wees met alles wat jy is, vrolik en bly,
15Die Here het 'n einde gemaak
aan jou straf,
Hy het jou vyande laat padgee.
Die Koning van Israel,
die Here, is by jou;
jy hoef geen ramp meer te vrees nie.
16Daardie dag sal daar
Moenie bang wees nie, Sion,
moenie jou hande moedeloos
laat hang nie!
Hy jubel en juig oor jou:
18Ek maak dié bymekaar wat treur,
ver van die feestelikheid af,
dié wat uit jou uit kom
en ter wille van jou
die smaad gedra het.
19Ek gaan nou optree teen almal
wat jou verdruk het,
Ek gaan die kreupeles help,
die verstrooides bymekaarmaak
en die vernedering
wat hulle moes ondergaan,
in eer verander,
in roem oor die hele aarde.
20Wanneer die tyd daar is,
laat Ek julle kom,
maak Ek julle bymekaar
en gee Ek aan julle roem en eer
onder al die volke op aarde;
dit is die tyd wanneer Ek
julle lot verander,
julle sal dit met julle eie oë sien,
7Die mense het in groot getalle uitgegaan om deur Johannes gedoop te word. Hy het vir hulle gesê: "Julle slange, wie het julle wysgemaak dat julle die dreigende toorn kan ontvlug?
8Dra liewer vrugte wat bewys dat julle bekeer is. En moenie by julleself sê: 'Ons het Abraham as voorvader' nie, want dit sê ek vir julle: God kan uit hierdie klippe kinders vir Abraham verwek.
9Die byl lê al klaar teen die wortel van die bome. Elke boom wat nie goeie vrugte dra nie, word uitgekap en in die vuur gegooi."
Derde Sondag in Advent – Sondag van Vreugde; Versoeningsdag
Toetrede: Lied 320
Votum en Seëngroet: (n.a.v. Sef 3)
Lofsang: VONKK 256 of Lied 345 of Flam 277
Wet en Skuldbelydenis: (n.a.v. Filippense)
Genadeverkondiging: Filippense 4:7; Lied 492 of VONKK 124
Geloofsbelydenis: (n.a.v. Die Belydenis van Belhar)
Gebed: VONKK 272 [bekende melodie]
Slotsang: Lied 284
Respons: Lied 284 refrein of Lied 320 refrein
Voorganger: Jubel van vreugde, dogter van Sion!
Roep dit uit, Israel!
Verbly en verheug jou met jou hele hart, dogter van Jerusalem!
Die Here jou God is in jou midde.
Aansteek van die eerste, tweede en derde Adventkers. (Indien die gemeente 'n liturgiese dansgroep het, kan 'n lofdans met die aansteek van die kerse gekombineer word.)
Die Here jou God is in jou midde
'n held wat bevry.
Gemeente: Wees bly! Wees bly!
Voorganger: Hy verheug Hom met blydskap oor jou!
Voorganger: Hy maak jou nuut met sy liefde!
Voorganger: Hy sal met uitroepe van vreugde oor jou jubel.
Voorganger: Die Here kom en Hy sal met die Heilige Gees en met vuur doop.
Gemeente: Die Here kom. Wees bly!
Almal: Amen (uit Sef 3) óf Lied 320 Refrein (sonder aankondiging): "Wees bly, wees bly, o Israeal – Hy is naby, Immanuel."
[Uit Bybel-Media se "Woord en Fees 2018-19"]
VONKK 256 "Vol van vreugde wil ons jubel" [bekend – dieselfde melodie as "Herders op die ope velde"] of
Lied 345 "Kom, alle getroues" [eintlik 'n Kersfees-lied] of
Flam 277 "Die Blydskap In Die Heer"
Wet en Skuldbelydenis
Voorganger: Filippense 4:4-6
4Wees altyd bly in die Here! Ek herhaal: Wees bly! 5Wees inskiklik teenoor alle mense. Die Here is naby. 6Moet oor niks besorg wees nie, maar maak in alles julle begeertes deur gebed en smeking en met danksegging aan God bekend.
V: Here, ons is nie inskiklik teenoor alle mense nie.
V: Here, ons is nie eensgesind nie, nie een in liefde, hart of strewe nie. Ons leef onversoend in onvrede met ons naaste.
V: Here, ons selfsugtig. Ons dink meer aan ons eie belange as aan dié van ons naaste.
V: Here, ons sien dikwels die mense rondom ons nie eens raak nie en luister nie in liefde na hulle nie.
VONKK 124 "Jesus Bring Vreugde" [bekend – dieselfde melodie as Lied 492]
Ons glo dat God aan sy kerk die boodskap van versoening in en deur Jesus Christus toevertrou het; dat die kerk geroep is om die sout van die aarde en die lig van die wêreld te wees; dat die kerk salig genoem word omdat hulle vredemakers is; dat die kerk deur woord en daad getuies is van die nuwe hemel en die nuwe aarde waarop geregtigheid woon;
dat God deur sy leweskeppende Woord en Gees die magte van sonde en dood, en daarom ook van onversoendheid en haat, bitterheid en vyandskap, oorwin het; dat God deur sy leweskeppende Woord en Gees sy volk in staat stel om te leef in 'n nuwe gehoorsaamheid wat ook in die samelewing en wêreld nuwe lewensmoontlikhede kan bring;
(N.a.v. Die Belydenis van Belhar)
(RUBRIEK: Kersvlam – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Gerhard van Rensburg © 2008 MAR Gospel Music Publishers
sal jou beskerming wees.
jou vernuwe deur sy Gees.
Verbly jou in Hom!
bedink hierdie dinge.
En die God van vrede sal met jou wees. (x4)
Teks: Jacques Louw 2013 © Musiek: BLAENWERN – William Rowlands 1905
© Teks: 2013 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media) © Musiek: Openbare besit
RUBRIEK: Klassiek – Gebede
Sien voorstel by Familie-oomblik
Carolyn Brown stel voor [dankie Wicus Wait vir die verwysing] dat die gemeente deelneem aan vandag se skriflesing. 'n Gedeelte van die gemeente is die "mense", 'n gedeelte die tollenaars, ander die soldate. Nog iemand (dalk die liturg) is die verteller. Iemand anders is Johannes. Johannes moet vooraf voorberei om dramaties te lees soos vir 'n groot skare buite.
Ons het verlede week by die eerste ses verse van hierdie hoofstuk stilgestaan. Ons het diep onder die indruk gekom van die verlossing wat Jesus Christus in ons geskiedenis vir mense soos ons bewerk. Ons het ook gefokus op Johannes die Doper se rol as wegbereider, en oor die volle inhoud van die heil wat deur die evangelie ons deel word. Veral 'n lang aanhaling uit die profeet Jesaja dui op die omvang van die verlossing wat God bring.
Lukas 3:7-18 is 'n voortsetting van vers 1-6:
In verse 1 tot 6 verneem van die Woord van God wat tot Johannes gekom het en dat Johannes belydenis en vergifnis van sonde deur Christus verkondig.
In Lukas 3:7-18 gaan Johannes verder en verduidelik die implikasie van sy boodskap. Soos hy die mense toegespreek het, spreek Lukas op sy beurt, deur die verwysing na Johannes, tot die kerk van sy tyd.
Vandag fokus ons dus dieper op die inhoud van Johannes die Doper se prediking. Ons gaan eerstens deur die teks stap, en daarna oor die betekenis daarvan vir ons nadink.
In vers 7 vertel Lukas Johannes se prediking het groot belangstelling getrek: "Die mense het in groot getalle uitgegaan." Hulle het na Johannes gegaan om gedoop te word. Dit is duidelik dat die mense se "uitgaan" na die woestyn reeds 'n sigbare bewys is dat hulle gemeenskap met God nie in orde was nie.
Dit is merkwaardig dat Johannes so "suksesvol" is met 'n bediening in die woestyn. Mense het hom duidelik beleef as iemand wat in kontak met God was, en deur wie se bediening hulle gehelp kon word om God te ontmoet, of hulle verhouding met God te herstel.
Daar in die woestyn het hulle Johannes se bekeringsdoop ondergaan (iets anders as die Christelike doop wat Jesus in Matteus 28 sou instel). Die bekeringsdoop van Johannes is direk aan sy boodskap gekoppel:
Eerstens is die doop soos 'n drumpel wat mense oorsteek, 'n soort "initiatory rite of passage" in sosiologiese taal: dit is as mense wegkom van hulle gewone lewe en deur die doop deelneem aan Johannes se bediening.
Tweedens dui die mense se opdaag vir die doop daarop dat hulle hulle opnuut aan God verbind.
Derdens is die bekeringsdoop 'n aanduiding daarvan dat hulle na hulle doop na hulle gewone lewe kan teruggaan en so lewe dat hulle lewenswyse hulle ware kindskap van vader Abraham reflekteer.
Johannes se prediking verseker dat sy doop onder meer verstaan moet word as kritiek op die status quo. Om in sy doop te deel, was ook 'n keuse om 'n lewenswyse te omarm wat gegrond is op 'n radikale herordening van hulle lewe in lyn met die doel van God vir hulle lewe. In dié sin is vers 7-18 'n opvolg op vers 3.
Johannes was 'n egte boeteprediker wat in sy prediking wys op die dreigende toorn van God. Daarom beklemtoon hy die noodsaaklikheid van bekering. Johannes spreek die volk hard aan as hy na hulle verwys as "slange", wat kinders van Satan beteken. Hiermee onderstreep Johannes hulle hopelose posisie sonder die doop wat hy aan hulle verkondig.
Die mense mag van mening wees dat hulle kinders van Abraham is, maar hulle gedrag weerspreek hulle verbintenis met Abraham. Die verhouding tussen die slang en die duiwel is suggestief (Op 12:9), veral omdat Lukas reeds begin het om die fundamentele stryd tussen die magte in sy verhaal te beskryf; lig (God en Jesus – sien Luk 1:78-79; 2:8-9) en donkerte (wat met Satan identifiseer word).
Selfs sonder die duidelike identifikasie of assosiasie met slang – giftig, vyandig teenoor die lewe, kwaadwillig – is daar genoeg rede vir Johannes om aan die mense te vra: "Wie het julle wysgemaak dat julle die dreigende toorn kan ontvlug?" Dit gee te kenne dat die mense duidelik bestem was vir die oordeel wat aan die kom is.
In vers 8a dui Johannes aan die enigste manier om die oordeel wat kom vry te spring, is om 'n nuwe lewe te begin, die lewe wat die vrug van bekering vertoon. In vers 8b wys Johannes hulle daarop dat om hulle te wil beroep op hulle kindskap van Abraham waardeloos en nutteloos sal wees juis omdat God mense soek wat van harte verander het. Dit word verder versterk deur die feit dat Johannes noem dat God uit klippe seuns van Abraham kan en sal verwek.
In vers 9 sê Johannes: "Die byl lê al klaar teen die wortel." Dit beklemtoon die erns en dringendheid van die oproep tot bekering.
Johannes is vervolgens in gesprek met verskillende groepe mense:
Vers 10-11. Die vraag van die mense, "wat moet ons doen?", word herhaal deur die tollenaar en die soldate. Johannes as boetprediker was ook prakties en konkreet in die toepassing van sy boodskap. Hy antwoord hulle dat hulle mededeelsaam en medemenslik moet wees.
Vers 12-13. Die tollenaars as die invorderaars van belasting vir die Romeinse owerhede, was oneerlik en is as ontrou aan hul eie mense beskou. Ook hulle wil 'n ander koers (lewe) inslaan. Johannes se antwoord is om eerlik met geld om te gaan en naasteliefde te beoefen.
Vers 14. Die soldate was vermoedelik Jode wat vir Herodes Antipas diens gedoen het (Groenewald). Dit is moontlik dat daar ook heidene onder hulle was. Ook hulle wil 'n nuwe koers (lewe) inslaan. Hulle was bekend daarvoor dat hulle mense met geweld en valse beskuldigings afgepers en afkoopgeld ontvang het. Dié praktyke, sê Johannes, moet gestaak word. Hulle moet met hulle vergoeding tevrede wees.
Dalk die Christus?
Johannes se prediking het beslis effek gehad en verwagtinge gewek(15-17). Dit kan gesien word in die vraag of Johannes nie dalk die Christus is nie. Dit maak dit vir hom nodig om die Messias te beskryf. Hy is sy "meerdere", en Johannes is nie waardig om eens sy skoene los te maak nie; Hy sal doop met die Heilige Gees en vuur. Die vuur is hier simbool van die eindoordeel.
Die "skop in sy hand" verwys na 'n langsteelhoutgraaf, waarmee koring en kaf saam opgeskep word om dit in die wind op te gooi sodat die skeiding tussen koring en kaf kan plaasvind. Die koring word in die hemelse skure versamel, terwyl die kaf met onblusbare vuur verbrand word. Johannes se bediening het figuurlik die rol van die wind gespeel, Dit wys Jesus se rol as regter wat gaan oordeel uit.
Alhoewel Johannes aan die volk die komende oordeel gepreek het, het hy belydenis van sonde en vergifnis verkondig (18). Daarom kan sy boodskap ook as "goeie nuus" getipeer word.
Kom ons dink nou dieper na oor die betekenis van ons teks vir ons tyd.
Erg, maar nie sonder hoop
Die verwysing na die "slang" herinner ons aan Genesis wat die slang as 'n slinkse dier teken wat die verbod wat God plaas op die boom van die lewe as goed vir die mens voorhou en die mens aanmoedig om nie na God te luister nie. Die feit dat die mense in groot getalle uitgekom het, kon dalk uit reaksie op die prediking van Johannes gewees het. Dalk het hulle uit vrees of selfbelang gekom. Dit kan selfs wees dat hulle uitgekom het omdat Johannes hulle gewaarsku het dat die oordeel aan die kom is. En alhoewel die aanspreek van slange daarop dui dat hulle situasie erg was, was hulle nooit sonder hoop nie, juis omdat God die onmoontlike moontlik kan maak; uit klippe kan God kinders vir Abraham verwek.
Ons val ook dikwels vas in ons eie lewens. Ons is blind of ongehoorsaam en doen dinge wat ons in hoeke vas verf. Tog kom God telkens weer na ons en kan ons deur bekering reageer. Al is ons letterlik en figuurlik vol knoppe en duike, by God is daar hoop. God skep nuwe lewe uit ons doodsheid.
Hieruit vloei twee waarskuwings.
Eerstens herinner Johannes hulle dat hulle vervang kan word; God kan kinders uit klippe vir Abraham verwek.
Die tweede waarskuwing hou verband met die oordeel. Om die erns en dringendheid van die oordeel asook die nodigheid vir bekering te demonstreer, gebruik Johannes twee beelde of metafore:
die byl wat reeds teen die boom lê om dit enige tyd af te kap, en
dié van vuur, 'n bekende beeld uit die Ou Testament, waar vuur verbind word met die oordeelsdag, die dag van die Here, wat soos 'n brandende oond is (Mal 4:1).
Die bekering wat Johannes verkondig soek die vrugte van mededeelsaamheid en medemenslikheid (11), die vrug van eerlike en verantwoordelike omgaan met geld, asook naasteliefde (13) en die vrug van vrede en tevredenheid soos om vergenoegd te wees (14).
Bekering is al manier om die verkeerde lewenswyse die hoof te bied en om die komende oordeel vry te spring. Lukas sluit af deur te noem dat Johannes ook oor ander dinge met hulle gepraat en die evangelie aan hulle verkondig het. Selfs al het Johannes met 'n dringendheid gepreek en sterk beelde soos satan, byl en vuur gebruik wat dalk eerder vrees by mense kon ontlok, is sy prediking getipeer as evangelie, die goeie nuus.
Mense het "in groot getalle uitgegaan het om deur Johannes gedoop te word". Dit moedig ons ook aan om gunstig op die hoor van die evangelie te reageer.
Die groot getalle mense wat uitgekom het, dui weliswaar op die effektiwiteit van Johannes se prediking, maar dit toon ook dat die mense sensitief vir die evangelieboodskap was en meer as gereed was om 'n nuwe boodskap van hoop, vergifnis en nuwe lewe te ontvang en te aanvaar.
Ons lewe in tye waar die evangelieboodskap betwyfel, geminag, gereduseer en selfs geïgnoreer word. Mense word blootgestel aan verskillende stemme wat beweer hulle het antwoorde op 'n goeie, beter en suksesvolle lewe.
Die evangelie bied egter 'n alternatiewe keuse. Dit is die weg van bekering wat ons laat wegdraai van ons selfgerigtheid, eiegeregtigheid en selfvoldaanheid. Dit laat ons na ander mense kyk as ons gelyke. Indien hulle boonop in nood verkeer, maak hulle aanspraak op ons menslikheid en mededeelsaamheid. Hulle vra ons sorg en eerlike omgaan met ons geld. Ons medemens vra dat ons elke vorm van geweld teen ons naaste afsweer.
Die feit dat mense in groot getalle uitgekom het en daar beide tollenaars en soldate onder hulle was, is genoeg bewys dat die weg van bekering inderdaad 'n alternatiewe en betekenisvolle weg is om te kies en te volg. Bekering laat ons ons sosiale verantwoordelikhede besef en ernstig opneem.
Ernstig en dringend
Die erns en dringendheid van 'n besluit om bekering word in ons teks beklemtoon. Die byl wat reeds teen die wortels van die boom lê, die feit dat die boom uitgekap gaan word asook die verbranding in die vuur, dien juis om te waarsku dat die oordeel aan die kom is. Dit is as 't ware op hande. Daar is nie eintlik baie tyd oor om 'n keuse te maak nie. Baie mense besef nie dat ons in die laaste dae lewe nie. Baie mense steur hulle nie baie aan die feit dat die wederkoms naby is nie.
Ander sake geniet maklik ons onmiddellike aandag. Daarom moet ons dringend aandag gee aan die wegdraai van ons verkeerde lewe en seker maak ons besluit vandag om die geloof in Jesus te aanvaar.
In vers 15 noem Lukas dat die "volk vol verwagting" was en begin vra het of Johannes nie dalk die Christus is nie. Hulle sien hoe Johannes sy roeping uitleef om die evangelie te verkondig en as wegbereider vir die Christus, die Messias wat sou kom, op te tree.
Johannes se leefwyse en toewyding aan die prediking van die evangelie moes mense inderdaad beïndruk en nader getrek het. Johannes was die voorloper vir die koms van Jesus se bediening.
Die vraag wat ons moet vra is: Hoe lewe, praat en beoefen ons ons roeping as Christus-volgelinge by die huis, werk en in die openbare lewe? Trek ons gedrag en lewe mense nader en wek dit by hulle belangstelling in die evangelieboodskap? Johannes se lewe, toewyding tot die evangelie en roeping het alles en alleen na Jesus gewys. Johannes is so nederig dat hy homself nie werd ag om die skoene van sy "meerdere" (Jesus Christus) los te maak nie.
Die versoeking in die bediening en kerklike ampte waarin ons staan, selfs sekulêre werke wat ons beklee, kan ons maklik hoogmoedig maak en laat dink alles draai om ons self. Dit kan lei tot 'n verwaande houding, 'n beterweterige gesindheid, wat neersien op ander. Hierdie eienskappe hoort natuurlik nie by 'n Christen en dienaar van die kerk of navolger van Christus nie.
Dit is vandag versoeningsdag. Ons dink aan 'n diep verdeelde samelewing waar sommige se verwagtinge bots met ander se vrees. Ons word uitgedaag om na te dink oor ons eie lewensverhaal in die lig van Johannes se prediking.
Wat sou Johannes vir ons sê as ons hom in die woestyn gaan besoek het? Hoe sou hy ons lewensstyl en ons ideale aangespreek het?
Ons vier ook Adventstyd. Ons sien vooruit na die viering van die koms van die Kersbaba. Ons vier God wat mens geword het en ons kom genees het.
Johannes leer ons dat diegene wat die genade vier nie daardeur onaangeraak mag bly nie. Die genade verander ons, bekeer ons, laat ons genadige lewens lei, lewens wat pas by God se bedoeling ons ons.
Gebed: VONKK 272 "Heer, ons bid as reënboognasie" [bekende melodie]
Slotsang: Lied 284 "Laat, Heer, u vrede deur my vloei"
Lied 284 refrein:
O Heer, help my om altyd so te leef – om ander hoër as myself te ag, ja, om lief te hê – ander bo myself – en ook eerder te gee as te verwag Of