Gerrit Maritz - Bloedrivier.org 2017
Gerhardus Marthinus Maritz 1797-1838
Gerhardus Marthinus Maritz (Gert, Gerrit) (gebore dist. Graaff-Reinet, Maart 1797 - oorlede Maritzdam (Sooilaer), Klein-Tugela, Natal 23.9.1838), Voortrekkerleier, was die tweede seun uit 'n gesin van sewe kinders en is gebore ten weste van die onderloop van die Groot Visrivier, in die Suurveld, destyds die suidoostelike uithoek van die Graaff-Reinetse distrik wat die swaarste moes ly onder die Xhosa-beroeringe. Sy vader was Salomon Maritz (1769? - 7.8.1828), kleinseun van die stamvader van die familie Maritz in Suid-Afrika, Jan Moritz Marits, wat in 1718 uit Barntrup, in die graafskap Lippe, Wes-Duitsland, aan die Kaap in diens van die V.O.C. aankom. Sy moeder was Maria Elisabeth Oosthuijsen (3.8.1777- 17.3.1846), dogter van Gerhardus Oosthuijsen, 'n boer in die wyk Swartkopsrivier van die distrik Graaff-Reinet.
Ofskoon Maritz se loopbaan toon dat hy belangrike militêre prestasies behaal het, is sy vernaamste betekenis vir die Groot Trek geleë in die werk wat hy in verband met bestuur, administrasie en regspraak doen. Telkens tree hy op wanneer daar nuwe bestuurs-reëlings deur die Voortrekkers getref word; in die loop van die Groot Trek ondersoek hy die geldigheid van voorgenome huwelike, beredder boedels (wat veral na die Groot Moord baie nodig geword het), en oefen die regspraak uit. Hy is 'n godsdienstige mens, demokraat in murg en been, en bowenal ook man van wet en orde. As besliste demokraat bots hy soms met Potgieter, die onverskrokke baanbreker, wat kind van die veld was en aan die eise van 'n gevestigde maatskappy minder gewoond was. Dit is ook verstaanbaar dat daar soms wrywing voorkom tusen Maritz en Uys, want 'n man met die oortuigings van Maritz kry uit die aard van die saak soms meningsverskille met Uys, 'n dinamiese gees, maar iemand wat van die begin af 'n eie koers volg.
Gert Maritz was 'n man met 'n sterk persoonlikheid, maar, soos met sulke mense dikwels die geval is, minder buigsaam van gees. Hy was ook nie 'n man van baie geduld nie. As hy herhaaldelik teengestaan is in wat hy as sy goeie reg beskou het, of wat vir hom reg en behoorlik voorgekom het, kon hy opvlieënd word.
In die geskiedenis van die Groot Trek, daardie magtige gebeure van die Suid-Afrikaanse volksverlede, munt Maritz uit as ontwikkelde man van sy tyd, en simbool van wet en orde. Hy het sy dagtaak goed gedoen, al was dit ook dat hy op die oewers van die Klein Tugela hom ten slotte sterwend die versugting laat ontval het: 'Dit is my gegaan soos Moses, ek het die beloofde land gesien, maar bewoon sal ek dit nie'.