Five Guys Burgers and Fries Delivery • Order Online • Wilmington (3234 B Kirkwood Hwy.) • Postmates
3234 B Kirkwood Hwy. (NaN mi) Die gespikkelde fenomeen van
sy kaal kop, spikkels en �horing� op die kop draf hy sy
haastige draf agter sade en plantbolle aan. Maar hy is ook lief vir
insekte, en bosluise is sy poeding. As jy jou hond luisvry wil hou, s�
hulle, ontbied �n tarentaal!
BO: Kos onder elke bos en nagereg agter elke klippie... tarentale is nie alte kieskeurig oor hul �weiveld� nie. Waar daar �n groenigheidjie en �n insekte-doenigheidjie is, sal hulle al pikkende aanstap soos dit propperse lede van die hoenderfamilie betaam (hoewel hulle en ons mak hoenders glo nie juis maats is nie). Hierdie twee gehelmde kalante (Numida meleagris meleagris) wei in die Mpila-kamp van Imfolozi-wildtuin in KwaZulu-Natal.
Foto met spesiale vergunning aan Mieliestronk.com: �
Sy tarentaal-foto is hier te kry by flickr op die w�reldwye web. Besoek ook Francois se indrukwekkende foto-album op flickr by hierdie skakel:
http://www.flickr.com/photos/francoisdreyer/ BO: Tarentale is eintlik van Afrika, maar is lankal ook plek-plek elders op aarde geen onbekendes nie.
Gravure uit The American Poulterer's Companion, 1863
storietjie skuins regs hieronder word vertel van �n vernuftigtige
tarentaal�wat �n haas, van alle diere, ore aangesit het! Dit is �n
fabel uit Wes-Afrika en bevat �n belangrike les teen oneerlikheid. Jy
kan wel ook s� dat die tarentaal toe vir die haas kaalkop die waarheid
Tarentaal wys Haas wie�s baas
TARENTAAL kan dit maar net nie aanvaar dat Haas hom so ingeloop het nie. Hy wat Tarentaal is, het hom oor �n boeg gewerk om �n goeie oes van eetbare knolle op sy plaas te verseker, en toe kom die luie lummel van �n Haas en hy vat Tarentaal se plaas.
Sommer net so!
Haas het naamlik die hoofman van die stat bedrieg. Die hoofman moes skeidsregter speel en besluit wie die ware baas van die plaas is. Maar Haas en sy gesin het vantevore heimlik �n voetpad van sy huis af uitgetrap na die landerye waar die knolplante gegroei het. En as gevolg van die voetpad is Haas toe deur die hoofman as die plaaseienaar aangewys. Die voetpad sou mos bewys dat Haas die eintlike plaasboer is!
Tarentaal, wat altyd na sy plante gevlieg het, het in die proses natuurlik geen spoor nagelaat wat as bewys van sy harde werk en dus van sy eienaarskap van die plaas kon dien nie.
Hierdie fabel uit Wes-Afrika het darem �n gelukkige einde vir Tarentaal. Telkens wanneer Haas daarna van die knolle oes, kom Tarentaal aangevlieg en laai die mandjies knolle op sy kop en vlieg summier daarmee weg na sy eie huis. Weer moet die hoofman beslis�hierdie keer aan wie die baie mandjies knolle dan behoort.
Die hoofman se uitspraak: As iemand in sy lewe al baie mandjies op sy kop gedra het, moet sy kop vanselfsprekend die bewyse daarvan toon. En, ja kyk, Tarentaal het �n kaal kop, maar Haas se kop is vol hare. Daarom behoort die knolle alles aan Tarentaal! Jy kan wel s� dat Tarentaal toe vir Haas kaalkop die waarheid vertel het! Kaalkop?
Inderdaad. Die veerlose kop van een van Afrika se interessantste vo�ls is
een van sy vernaamste kenmerke�tesame met die helm, �n
eienaardige horingagtige uitsteeksel bo-op die kop. Voorts
het hy �n fisantagtige voorkoms: �n blougrys en witgespikkelde
die tarentaal is eintlik �n verstommend vinnige hardloper en sal eerder
vir sy roofvyande weghardloop as om van hulle af weg te vlieg. Dit is dus
amper verbasend dat hy sy vlerke en nie sy pote nie gebruik het om die
onderduimse haas in die fabel op sy plek te sit.
hoendervo�l�werklik byna so groot soos �n hoender�is �n tipiese
Afrika-vo�l. �n Stuk of sewe spesies kom verspreid oor die hele
vasteland van Afrika, op Madagaskar en op ander eilande in die Indiese
lid van die familie is die 60 cm groot aasvo�l-tarentaal, Acryllium
vulturinum, van die tropiese Oos-Afrika. Daar
is egter vo�lkenners wat reken dat Wes-Afrika die tarentaal se
oorspronklike hougebied was�einste die plek waar die fabel ontstaan het
wat ons in die donkerblou gekleurde raam hierby opgesom het.
Suid-Afrika kry ons slegs twee soorte. In KwaZulu-Natal tot by die Zambezi
tref ons die Zambezi-kuifkop-tarentaal aan,
terwyl ons in verskillende dele van ons land ook �n paar ondersoorte van
die Madagaskar-tarentaal vind.
is in Suid-Afrika gewilde jagvo�ls. Hulle is lief vir bosw�reld en leef
van insekte, sade en plantbolle.
twee geslagte se kleure is dieselfde. Trouens, dit is moeilik om die
volwasse mannetjies en wyfies van mekaar te onderskei. Die mannetjies is
geneig om �n growwer kop en groter helm te h�, asook dikker belle.
roepe wat tarentale maak nadat hulle ouer as twee maande is, kan ook help
om die vo�ls se geslag te bepaal. Die wyfie maak �n tweelettergrepige
geluid wat soos "bak-kwiet", "bak-kwiet" klink, terwyl
die mannetjie s�n �n eenlettergrepige gil is. Opgewonde wyfies gil
Afrikaanse dertiger-digter Totius het in een van sy bekende gedigte die
roep van die tarentaal baie beskrywend met �n kruiwawiel se skreeugeluid
hy eintlik van ons w�reld is, het die tarentaal ook ge�migreer en hom
selfs �n gewilde huisdier in Amerika en Europa gaan bewys. Plek-plek
loop die tarentale daar saam met die hoenders en kalkoene, ofskoon hulle
ook weer maklik wild word. Om die waarheid te s�, mak tarentale is
eintlik maar senuagtige raasbekke en dus word hulle nie in baie lande op
groot skaal kommersieel geteel nie. Uitsonderings is lande soos Frankryk,
Itali� en Belgi�, waar met groot getalle geboer word, asook Kanada.
broei binne 26 tot 28 dae uit. Tarentaalboere gebruik hoenderhenne om met
die broeiwerk te help, omdat die tarentaalwyfie dikwels haar nes sal
verlaat nadat slegs �n paar tarentaalkuikens uit die eiers gekruip het.
Twintig eiers kan onder �n groot hoenderhen geplaas word.
die drie makgemaakte tarentaal-vari�teite�die p�rel-tarentaal, die
wit tarentaal en die laventel-tarentaal�is die pers-grys p�rel-tarentaal
die algemeenste. ���
�n interessante legende oor die naam van ons bekende
Madagaskar-tarentaal. Sy wetenskaplike naam is Numida mitrata, maar hy word ook Numida meleagris
genoem. Meleager was �n figuur in die Griekse miologie en die seun van
Oideus. Toe Meleager dood is, was sy suster so bedroef dat sy verander het
in �n vo�l waarvan die vere met trane bedrup was. Hierdie vo�l was die
hierdie ou legende en ander beskrywings weet ons verseker dat die
tarentaal reeds in ou Griekeland bekend was. Trouens, die ou skrywers
beskryf die tarentale so goed dat �n mens maklik die verskillende soorte
kan herken. Maar n� die Romeinse tyd is daar in die Griekse letterkunde
baie minder verwysings na hierdie soort vo�ls, wat kan beteken dat hulle
baie minder kon geword het of selfs in daardie w�relddeel uitgesterf het.
is einste die Madagaskar-tarentaal wat kort n� die Westerlinge se
ontdekking van Amerika in die Nuwe W�reld ingevoer is. Die mak tarentale
het so goed in daardie geweste geaard dat hulle gou aangeteel en naderhand
weer heeltemal wild geword het.
word as gesellige vo�ls beskryf. Hulle kom altyd in troppe voor. Hulle
word geredelik mak, maar hou van ruimte en �n mens moenie probeer om
hulle op hok te hou nie. Hulle hou ook nie r�rig van hoenders nie en
baklei met hulle, word vertel.
In Engels word
die tarentaal �n guinea-fowl genoem, en dit is waarskynlik
geregverdig om af te lei dat dit iets met Guinee in Wes-Afrika te doen
het. Die Nederlandse benamings vir die vo�l is poelepetaat,
poelepintade of poelepetane. Dit kom uit die Frans: poule
pintade (poule beteken hoender en pintade beteken
In Afrikaans ken ons ook poelpetaan
en poelpetater, maar oor die benaming tarentaal is daar
veral �n interessante teorie. Die vo�l sou aanvanklik as die Terra
Natal-vo�l bekend gestaan het (die vo�l van die land van Natal), wat
toe volksetimologies tot tarentaal vervorm is.
Terra Natal ... tarentaal. Die
laasgenoemde l� mos heelwat lekkerder op die tong!
� Tarentale word ingedeel in die phylum Chordata, subphylum Vertebrata, klas
Aves, orde Galliformes, familie Numididae.
BO: Vere van tarentale wat in �n Kaapstadse voorstad wild op die oop veldjies tussen die woonhuise rondloop.