PressReader - Beeld: 2016-05-11 - Werk­loos­heid: Ken­ners maan
Werk­loos­heid: Ken­ners maan
Beeld - 2016-05-11 - Sake - Vi­da Booy­sen
Bloem­fon­tein. – Die skok­ken­de werk­loos­heid­sy­fers wat Maan­dag be­kend ge­maak is, be­klem­toon dat Suid-A­fri­ka nie ge­noeg doen om werk te skep nie. Maar dit is dalk ook ’n voor­te­ken van selfs ’n moei­li­ker tyd wat voor­lê, waar­sku e­ko­no­me, ar­beids­ken­ners en sa­ke­lei­ers.
Die nuus dat Suid-A­fri­ka nou die hoog­ste amp­te­li­ke werk­loos­heids­koers het se­dert min­stens 2008 strook met wer­loos­heid­sy­fers wat net voor die re­ses­sie in daar­die jaar uit­ge­reik is, sê Gi­de­on du P­les­sis, se­kre­ta­ris van die vak­bond So­li­da­ri­teit.
“Dit be­gin lyk of ons is op die rand van nog ’n re­ses­sie is.”
Suid-A­fri­ka het toe 1 mil­joen werk­ge­leent­he­de ver­loor. Die jong­ste sy­fers dui daar­op dat e­ni­ge werk­wins wat se­dert­dien be­haal is, nou vin­nig ver­dwyn.
Af­han­gend van hoe breed jou de­fi­ni­sie van werk­loos­heid is, is daar tans 5,7 mil­joen of 8,9 mil­joen werk­lo­se Suid-A­fri­ka­ners, en die spi­raal van maat­skap­li­ke on­rus wat dié reu­se-ge­tal werk­lo­ses skep, ver­diep by die dag.
“Ons kyk eint­lik na ’n dub­be­le slag waar die werk­loos­heid ’n ge­vaar vir maat­skap­li­ke sa­me­ho­rig­heid skep, ter­wyl die re­ge­ring se on­ver­moë om nog men­se in die be­las­ting­net in te trek be­te­ken dat hy selfs min­der geld het om ’n suk­ke­len­de sa­me­le­wing te help,” sê die po­li­tie­ke ont­le­der Da­niel Sil­ke.
Hy waar­sku dat net ’n al­ge­he­le her­oor­we­ging van re­ge­rings­be­leid die werk­loos­heids­pro­bleem die hoof sal bied, as­ook ’n be­reid­wil­lig­heid van die ge­or­ga­ni­seer­de ar­beid­sek­tor om deel van die o­plos­sing te wees. “Die re­ge­ring moet sy i­de­o­lo­gie­se trots sluk en die pri­va­te sek­tor om­arm om e­ko­no­mie­se sen­ti­ment te ver­be­ter. Dit kan huis­hou­de­li­ke be­leg­gings ont­sluit en werk­skep­ping aan­help.”
Dit is ook die wens van sa­ke­lei­ers soos Ja­ni­ne My­burgh, pre­si­dent van die Kaap­se Ka­mer van Han­del en Ny­wer­heid.
“Ons pri­o­ri­teit moet wees om al­le strui­kel­blok­ke in die pad van werk­skep­ping te ver­wy­der, maar in plaas daar­van om te vra hoe hy die sa­ke­sek­tor kan help om meer men­se in diens te neem, is die re­ge­ring se be­na­de­ring om te kyk hoe hy kan voor­skryf en re­gu­leer.”
Mis­kien lê die pro­bleem ook deels by die pri­va­te sek­tor self, sê Du P­les­sis. “Uit­voe­ren­de hoof­de be­hoort meer uit­ge­spro­ke te raak oor strui­kel­blok­ke. Maat­skap­pye is so bang vir ’n teen­re­ak­sie dat hul­le af­skaal of dis­in­ves­teer eer­der as om werk­lik te sê waar­om hul­le nie die ver­troue het om te be­lê nie.”
Die re­ge­ring se tei­ken vir en­kel­sy­fer-werk­loos­heid teen 2030 is nie meer haal­baar nie, sê Mi­ke S­chüs­sler, hoof­e­ko­noom van e­co­no­mis­ts.co.za.
“Ons moet el­ke jaar min­stens 1 mil­joen nu­we werk­ge­leent­he­de skep, iets wat ons nog nooit kon reg­kry nie en te mid­de van ’n lae kom­mo­di­teits­prys­si­klus nog min­der kan doen.”
S­chüs­sler maan dat ons op pad is na 10 mil­joen werk­lo­ses in 2020. “Die re­ge­ring kan nie werk skep as daar nie wins is nie. En sy e­ko­no­mie­se be­leid help on­der­ne­mings nie om geld te maak so­dat hul­le werk kan skep nie.”