Slawiërs of Slawe verwys na ’n groep volke wat ’n Slawiese taal praat en veral in Sentraal- en Oos-Europa woon. Die Slawiese tale vorm naas die Germaanse, Romaanse, Keltiese en Baltiese tale een van die hoofgroepe binne die Indo-Europese taalfamilie in Europa.
Die Slawiese taalgebied het in die Middeleeue in die weste tot in die huidige Duitsland gestrek; beduidende Slawiese minderhede in die Duitse taalgebied is die Sorbe, ’n klein Wes-Slawiese volk in die gewes Lausitz (deelstate Brandenburg en Sakse), asook Kroatiese, Slowaakse en Sloweense minderhede in Oostenryk.
Afgesien van Ptolemaeus se onduidelike verwysing na stamme soos die Slavanoi en Soubenoi, dateer die oudste skriftelike bronne oor die Slawiërs uit die 6de eeu n.C. Die woord verskyn in Bisantynse Grieks met spellings soos Sklabenoi, Sklauenoi of Sklabinoi, terwyl hulle in Latynse dokumente Sclaueni, Sclauini of Sthlaueni genoem word. Die oudste bronne, wat in die 9de eeu in Oud-Kerkslawies geskryf is, verwys na die Slawiese bevolking in die omgewing van Thessaloniki as slověne. Ander historiese bronne sluit Oud-Russiese tekste in wat na die slověně as ’n Oos-Slawiese bevolking naby Weliki Nowgorod verwys. Daarnaas kom dieselfde woordstam ook in riviername soos Slovutich (tans Dnjepr, Rusland) en Slavonica (in Kroasië) voor.
Navorsers het nogtans ook meer gevorderde alternatiewe teorieë oor die oorsprong van die naam ontwikkel. Bohdan Philip Łozinski voer aan dat die term sláva oorspronklik "aanbidder" beteken het en in hierdie samehang na die "aanhanger van ’n gemeenskaplike Slawiese godsdiens" verwys, en eers later tot ’n etoniem ontwikkel het.
Die Slawiese wêreld – wat ’n derde van die huidige Europese bevolking verteenwoordig – het eeue lank geen belangstelling gewek nie. Antieke geskied- en aardrykskundiges het die destyds bekende wêreld in hul werke behandel en ’n verskeidenheid Germaanse en Keltiese stamme noukeurig beskryf. Maar tot in die tyd van die groot volksverhuisings is daar geen verslae oor die bestaan van Slawiese volke nie.
Navorsers noem ’n aantal redes hiervoor. Die Slawiese etnogenese het byvoorbeeld later as in die geval van dié van die Kelte en Germane plaasgevind. Dié proses het dan ook nog in ’n gebied afgespeel wat ver buite die antieke wêreld se belangesfeer geleë was – afgeleë streke van Oos-Europa wat selfs deur destydse avontuurlustige handelslui min besoek is. Kennis oor dié geweste was beperk tot die suidelike dele van die huidige (Europese) Rusland wat na volke soos Skitiërs of Sarmate genoem is.
Herodotos verwys daarnaas na ’n aantal stamme wat streke wes, noord en oos van Skitië bewoon het soos die Agathirsers in die weste (blykbaar ’n stam van Thraciese afkoms wat in die gebied van die huidige Roemenië goud ontgin het); die Neurers (’n redelik onbekende volk verder noord tussen die bo- en middelloop van die Dnjestr-rivier wat spore in die toponimie van die huidige Oos-Pole gelaat het, soos in die riviere Nura, Nurzec en ander, en wat na bewering in ’n bepaalde seisoen in wolwe kon verander – een van die vroegste verwysings na die weerwolfmite van Oos-Europa); die wilde Androphagi of Mensvreters tussen die middelloop van die Dnjepr en Don; die nomadiese Melanchlaine-volk wat so genoem is na aanleiding van hul swart gewade en in dieselfde gebied as die Androphagi gewoon het; en die redelik onbekende Budine, ’n volk met blonde hare en blou oë wat as jagters bekend gestaan het en in huide geklee was – moontlik ’n Finse stam. Dit is nie bekend of een van hierdie stamme moontlik ’n etniese verbintenis met die Slawiërs gehad het nie.
Die eerste historiese verwysings na Slawiese volke kom in die werke van Plinius die ouere, Tacitus en Ptolemaeus voor; hierdie Romeinse en Griekse skrywers het na Slawiese stamme as Veneti of Venedi verwys (vergelyk die latere Duitse benaming Wenden). Bisantynse geskiedskrywers soos Jordanes en Prokopios het vanaf die 6de eeu die term Sklavenoi gebruik om na Slawiese stamgroepe langs die benedeloop van die Donau-rivier en die oostelike Alpegebied te verwys.
In die tydperk van die groot volksverhuising het Slawiese groepe as gevolg van Germaanse migrasies in ’n westelike en suidelike rigting uitgebrei, dikwels ook na yl bevolkte Germaanse gebiede waar bewoners deur die Slawiërs in taalkundige en kulturele opsig opgeneem is. Omstreeks 600 het Slawiese groepe (Abodriete, Veneters, Sorbe en Pomorane) na Oos-Elbiese gebiede, wat deur Germane ontruim is, uitgebrei. Die eerste historiese verwysings na hierdie groepe dateer nogtans eers uit die Karolingiese tydperk – in 805 het Karel die Grote die sogenaamde Limes sorbicus as oostelike grenslyn tussen die Frankiese en Slawiese gebiede vasgelê. Die Duitse kolonisasie van die Donau-vallei, in die Oos-Alpegebied en in die streek oos van die Elbe-rivier, wat in die 9de eeu ná die vernietiging van die Awareryk begin het en die immigrasie van Hongaarse stamme na die huidige Hongaarse Vlakte het ’n einde aan die geografiese en kulturele eenheid van die Slawiese wêreld gemaak – die Wes-Slawiërs in die noorde is van die Suid-Slawiese groepe afgesny.
Die Slawiese godsdiens het die hoop op ’n lewe ná die dood behels, die menslike siel (dusza) is as onsterflik beskou en het na die afsterwe van ’n mens na ’n paradys (nav, ráj) toe gegaan wat as ’n groot weiveld uitgebeeld is. Lykverbrandings het net soos teraardebestellings orals in die Slawiese wêreld voorgekom.