Gae Setswana go ya go Sekgoa sôkêtê
Thanolo ya sôkêtê ka Sekgoa
leina (class 9, bontsi disôkêtê) Gae Setswana go ya go Sekgoa koama
Thanolo ya koama ka Sekgoa Gae Sekgoa go ya go Setswana undertaker
Thanolo ya undertaker ka Setswana Gae Sekgoa go ya go Setswana chaff
Thanolo ya chaff ka Setswana Gae Setswana go ya go Sekgoa benya
Thanolo ya benya ka Sekgoa Gae Sekgoa go ya go Setswana shape
Thanolo ya shape ka Setswana
seêmô kgotsa popêgô e e siameng Gae Setswana go ya go Sekgoa lekgasana
Thanolo ya lekgasana ka Sekgoa
leina (class 5, bontsi makgasana) likhoeli 11 1 bekeng e fetileng #881 by dylviutter
Motsamaisi Sim 737-200 (kapa keletso) Kgaolo 2: Bili ya Ditokelo (7-39)
Ditokela tse Biling ya Ditokelo di tlamehile ho ikamahanya le meedi e teng kapa tse lebisitsweng ho karolo 36, kapa tse boletsweng ka hara Bili.
Bili ya Ditokelo e tlama melao yohle, ketsamelao, phethahatso, tsa toka le dikarolo tsohle tsa mmuso.
tle le fane ka ho sebetsa ka tokelo ka hara Bili, e sebetse kapa e bang ho hlokahala le ntshetse pele molao o tlwaelehileng ho kwala sekgeo se sehilweng ke molao o etswang tebang le tokelo eo; hape
o ka ntshetsa pele molao wa naha ho fokotsa tokelo, ha feela phokotso eo e dumellana le dipehelo tsa karolwana 36(1).
Batho bohle ba lekana ka pela molao mme ba na le tokelo e tshwanang ya ho sireletswa le ho una melemo ya molao.
Puso e se kgetholle mang kapa mang ka baka la botjhaba, bong, botona le botshehadi, boimana, lenyalo, morabe kapa mofuta, mmala, motho wa bong bo bong, dilemo, boqhwala, bodumedi, monahano o itseng, tumelo, setso, puo, le tswalo.
12. Bolokolohi le tshireletso ya botho
Motho e mong le e mong o na le tokelo ya tokoloho le tshireletso, e kenyeletsang tokelo ya—
ho se be le mofuta ofe kapa ofe wa dikgoka ho tswa setjhabeng kapa mafapheng a ikemetseng;
ho se hlokofatswe ka tsela efe kapa efe; le
tshireletso le taolo mmeleng ya bona; le
14. Ho phela o sa tshwenngwe
leruo la hae le se nkuwe ka mahahapa; kapa
ho se be le ho mamelwa ha dipuisano ha motho a bua le ba bang ka tsela ya kgokahanyi.
15. Bolokolohi ba bodumedi, tumelo le maikutlo
E mong le e mong o na le tokelo ya ho iphelela ka moo a batlang ka teng, le ka tumelo, mehopolo, bodumedi le tjhadimo ya hae.
Ditshebeletso tsa bodumedi di dumelletswe mesebetsing ya puso kapa e tsheheditsweng ke puso; ha feela—
ditshebeletso tseo di phethisa melao e behilweng ke bolaodi ba setjhaba bo nang le tokelo;
di tshwarwa ka ho tshwana; le
karolo ha e thibele ho etswa ha molao, ho akaretsa—
ho nyadiswa ka moetlo ofe kapa ofe kapa ka tsamaiso ya bodumedi, boikgethelo kapa molao wa lelapa; kapa
ditsamaiso tsa boikgethelo le molao wa lelapa ka moetlo ofe kapa ofe kapa o latelwang ke batho ba bodumedi bo itseng.
16. Bolokolohi ba ho hlahisa maikutlo
bolokolohi ba ho qapa eng kapa eng ya bokgabane; le
Tokelo e ngotsweng karolwaneng (1) ha e kenyeletse—
kgothaletso ya lehloyo le itshetlehileng ho mofuta o mong, morabe, bong kapa bodumedi, mme hoo ho kgothalletsa ho baka kotsi.
17. Dikopano, mekoloko ya boipelaetso, ditletlebo, phethishene
Motho e mong le e mong o na le bolokolohi ba kamano le mekgatlo.
ho tswela mokga wa dipolotiki letsholo, le ho jala mehopolo ya lona.
Moahi e mong le e mong o na le tokelo ya ho kenela dikgetho tse se nang dithibelo, tse sa kgetheng, tse etswang nako le nako tsa ho etswa ha molao o thehilweng ka Molaotheo.
ya ho kgetha dikgethong tsa ho etswa ha molao o thehilweng ka Molaotheo, mme a etse jwalo ka sephiri, a be a
kenele ho kgethelwa merero ya setjhaba mme ha a kgethwa a nke maemo ao a a kgethetsweng.
Motho e mong le e mong o na le bolokolohi ba ho itsamaela ka moo a ratang.
22. Bolokolohi ba kgwebo, mosebetsi le botsebi
Moahi e mong le e mong o na le tokelo ya ho ikgethela kgwebo, mosebetsi kapa botsebi. Tshebetso ya kgwebo, mesebetsi kapa botsebi ho ka laolwa ka molao.
ya ho theha e bile e ba setho sa mokgatlo wa basebetsi;
ya ho kenela merero le mesebetsi ya mokgatlo wa basebetsi; le
ho kenela merero le mesebetsi ya mokgatlo wa boramosebetsi.
Mokgatlo o mong le o mong wa basebetsi, mokgatlo wa boramesebetsi le ramosebetsi ba na le tokelo ya ho buisana e le sehlopha. Molao wa naha o ka etswa hore o laole dipuisano tsa sehlopha ho fihlela maemong ao e leng hore molao o entsweng o ka fokotsa tokelo Kgaolong ena, mme phokotso e tshwanetse e dumellane le karolo 36(1).
Molao wa naha o ka amohela ditlhophiso tsa tshireletso ya mokgatlo wa basebetsi jwalo ka ha dihlahella ditumellanong tsa dipuisano tsa sehlopha. Ho fihlela maemong ao e leng hore molao o entsweng o ka fokotsa tokelo Kgaolong ena, mme phokotso e tshwanetse e dumellane le karolo 36(1).
ya tikoloho e seng kotsi bophelong ba bona kapa boiketlong ba bona; le
ya ho sireletsa tikoloho, molemong wa meloko ya kajeno le e tlang, ka ho etswa ha molao le mekgwa e meng e—
ho fumana ntshetso pele ya tlhaho e ka sebediswang le tshebediso ya mehlodi ya tlhaho ho ntse ho kgothalletswa tswelopele e amohelehang ya moruo le phedisano.
Thepa e ka nkuwa mothong feela ka tlasa taelo ya molao o sebetsang ka kakaretso—
bakeng la merero ya setjhaba kapa molemong wa setjhaba; le
ho ya ka ho putswa, tefello eo le nako le mokgwa wa ho lefella, mme o tla dumellwa ke bao ba amehang kapa nahanelwang kapa ba amohetswe ke lekgotla.
Tefello, nako le mokgwa wa ho lefa di tshwanela ho sebetswa ka toka mme di tshwane di lekane le ho bontsha tekano mahareng a kgahleho ya setjhaba le ditabatabelo tsa ba amehang, ho ntse ho hlokometswe mabaka ohle a amehang, mmoho le—
tshebediso ya thepa nakong ena;
nalane ya phumaneho le tshebediso ya thepa;
hore puso e tsetetse ho le hokae le hore thepa eo e tla ntlafatswa ka tjhelete e kae; le
Mabapi le karolo ena—
ditabatabelo tsa setjhaba di kenyeletsa maikemisetso a setjhaba a tjhadimo e ntjha ya ntlafatso ya lefatshe e le hore ho be le phihlelo e lekaneng ya mehlodi ya tlhaho ya Afrika Borwa; le
Puso e lokela ho etsa matsapa ohle a molao le mekutu e meng, maemong a teng a mehlodi, ho kgothaletsa maemo a dumellang baahi ho ka fumana naha ka ho lekana.
Motho kapa setjhaba seo ho tshwareng ha sona naha ho sa lokang ho ya ka molao ka lebaka la melao ya kgethollo ka mmala kapa ditlwaelo, jwalo ka ha e behetswe Molao wa Palamente, ekaba ka ho tshwara naha eo e sireleditsweng ka molao kapa ka ho kgutlisetsa ho lekanang.
Motho kapa setjhaba se amohilweng naha ya sona ka mora 19 Phupjane 1913 ka lebaka la melao ya dilemo tse fetileng tsa kgethollo ka mmala kapa ditlwaelo, o na le hona ho ka kgutlisetsa thepa ho monga yona kapa ho nehelwa ka ho lekana jwalo ka ha ho behetswe Molaong wa Palamente.
Ho se be le pehelo efe kapa efe ya karolo ena e ka sitisang puso ho ka sebetsa ka molao ho fumana naha, metsi le diphetoho tse ding tse tsamaelanang le tseo e le ho lokisa bophelo ba kgethollo e fetileng ya mmala, ha feela ho ke ke ha sebetswa ka dipehelo tsa karolo ena di itshetlehile hodima dipehelo tsa karolo 36 (1).
Palamente e tlameha ho etsa molao o hlaloswang karolwaneng (6).
Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho ba le ntlo e tshwanelehang.
27. Bophelo bo botle, dijo, metsi le tshireletso ya setjhaba
ditshebeletso tsa bophelo bo botle, ho kenyeletswa le ditshebelletso tsa thari;
dijo le metsi a lekaneng; le
tshireletso ya phedisano ho kenyeletswa, ha eba ba sitwa ho iphedisa le bohle ba matleng a bona, ba fumane thuso e lokelang ya phedisano.
Ho se be le motho ya hanelwang phekolo nakong ya tshohanyetso.
Ngwana e mong le e mong o na le tokelo ya—
ho ba le tlhokomelo ya lelapa kapa ya batswadi kapa tlhokomelo e nngwe feela e lokileng ha a tloswa tlhokomelong ya lelapa;
ho fumana phepo ya sebele, bodulo, tshebeletso ya bophelo bo botle le ditshebeletso tsa setjhaba;
sa lokelang motho wa dilemo tsa ngwana eo; kapa
ka beang ngwana kotsing, thuto ya hae, mmele kapa ya bophelo bo botle ba boko, bodumedi kapa boitshwaro kapa phedisano;
ho se kwallwe tjhankaneng ka ntle ha ha eba ha ho na tsela e nngwe, ha eba ho jwalo, ha ho kenyeletswa ditshwanelo tseo ngwana a di fumanang ho latela dikarolo tsa 12 le 35, ngwana a ka kwallwa tjhankaneng nako e nyenyane feela e loketseng, mme o na le tokelo ya ho—
behwa moo ho se nang batho ba boholo ba dilemo tse fetang 18; le
tshwarwa ka tsela e, le ho bolokwa maemong a, tsamaelanang le dilemo tsa ngwana;
ho be le ramolao ya hlokometseng ngwana ka mong, ka ditshenyehelo tsa mmuso, ha a hlaha lekgotleng, ha eba mohlomong ho sa ahlolwe ka toka; le
Ditabatabelo tsa ngwana ke tsa bohlokwa mererong yohle e tadimaneng le yena.
Karolong ena, ha ho buuwa ka”ngwana”ho bolelwa motho eo dilemo tsa hae di leng ka tlase ho tse18.
tlhokeho ya ho lokisa ditlamorao tsa diketsahalo tse fetileng tsa molao wa kgethollo.
Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho theha le ho boloka, ka ditshenyehelo tsa hae, mokgatlo wa thuto o ikemetseng o—
bolokang maemo a seng tlase le ha ho bapiswa maemo a mekgatlo ya thuto ya setjhaba.
Karolwana (3) ha e kgetholle ditshehetso tsa puso tsa mekgatlo ya thuto e ikemetseng.
30. Puo le setso
31. Ditjhaba tsa setso, bodumedi le puo
Batho bao e leng ditho tsa setjhaba sa setso, bodumedi kapa puo ba se ke ba hanelwa tokelo le ditho tse ding tsa setjhaba—
Ditshwanelo karolwaneng (1) e ke ke ya sebediswa ka tsela eo e sa tsamaelaneng le pehelo ya Bili ya Ditokelo.
Molao wa naha o tshwanetse o etswe ho nehelana ka ho kenngwa tshebetsong ha tokelo ena mme o ka fana ka metjha eka ka imollang morwalo wa taolo le tjhelete pusong.
33. Ho phethahatswa ha taolo e lokileng
Motho e mong le e mong o lokelwa ke tshebetso ya taolo e molaong, e utlwahalang e bile e tsamaiswa ka toka.
Motho e mong le e mong eo ditshwanelo tsa hae di amehileng ka lebaka la phethiso ya taolo o na le tokelo ya ho fumana mabaka a ngotsweng.
nehele lekgotla ho ka hlahloba setjha tshebetso ya tsamaiso kappa, moo ho lhokahalang, lekgotla le ikemetseng le hlokang leeme;
tlame puso hore e phethahatse ditshwanelo tse karolong (1) le (2); le
kgothalletse tsamaiso e matla.
Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho ba le tletlebo e ka rarollwang ka molao ka pela bohle lekgotleng kapa moo ho lokelang ho ka ba le lekgotla kapa kopano e nngwe e ikemetseng e sa sebetseng ka leeme.
35. Batho ba tshwerweng, ba tjhankaneng le ba qositsweng
Motho e mong le e mong ya tshwerweng hobane ho thwe o tlotse molao, o na le tokelo ya—
ka tse tla etsahala ha a sa thole;
ho ikgethela le ho buisana le moemedi wa molao mme a tsebiswe ka pelepele ka tokela ena;
hore puso e be le moemedi wa molao ya emelang motho ya tshwerweng ke mmuso, ka tefello ya mmuso, ha a sa sebetswe ka toka, mme a tsebiswe ka pelepele ka tokelo ena;
ho batlisisa ka boyena lebaka la ho iswa tjhankaneng ka lekgotleng, mme ha eba ho kwallwa ho se molaong, a lokollwe;
ho kwallwa ka tlasa maemo a dumellanang le tshwaro ya batho, ho kenyeletswa bonyane ho phetha le pehelo, ka ditshenyehelo tsa mmuso, ho fumana kgoleho e lokileng, phepo e ntle, ho ka bala dingolwa le thuso ya booki; le
ngaka ya boikgethelo.
hore mmuso o batlele moqosuwa mmuelli, ka ditshenyehelo tsa mmuso, ha eba ho ka ba le ho se ahlole ka toka, mme a be a tsebiswe ka tokelo ena ka potlako;
hore nyewe e tsamaiswe ka puo eo moqosuwa a e utlwisisang kapa ha ho sa kgonahale ho tolokwe ka puo eo moqosuwa a e utlwisisang;
ho se ahlolelwe ketso kapa ho se phethise ketso e itseng nakong eo ketsahalo e neng e se tlolo ya molao kapa e sa phethwang molaong wa naha kapa wa matjhaba;
ho se tsekiswe tlolo ya molao eo motho a seng a ile a lokollwa kapa a fumanwa a le molato wa yona;
ho fumantshwa molemo wa kotlo e tlase e hlalositsweng e bang kotlo eo e bakeng la molao o tlotsweng e fetotswe mahareng a nako eo tlolo ya molao e neng e phethwa ka yona le nako ya kahlolo; mme
ya ho etsa boipiletso, ho kopa hore lekgotla le tadime nyewe eo hape, lekgotleng le phahameng.
Ka mehla ha karolo ena e hloka hore lesedi le nehelwe motho, lesedi leo le tshwanetse le nehelwe ka puo eo motho eo a e utlwisisang.
Bopaki bo fumanweng ka mokgwa o kgahlanong le tokelo efe kapa efe e ngotsweng Biling ya Ditokelo bo lokelwa ho qhelelwa ka thoko e bang ha bo ka amohelwa bo ka tshwaetsa nyewe kapa bahlahella bo le kotsi tsamaisong ya toka.
kamano pakeng tsa pehelo ya moedi le sepheo sa yona; le
37. Maemo a qomatsi
Maemo a qomatsi a ka nna a phatlalatswa feela ka Molao wa Palamente, ha feela—
ha setjhaba se le kotsing ya ntwa, tlhaselo, merusu, pherekano, koduwa kapa tlokotsi efe kapa efe ya setjhaba; le
kgweletso e loketse ho boloka kgotso le tsamaiso e ntle.
Kgweletso ya maemo a qomatsi le molao o entsweng kapa ketso efe kapa efe e entsweng ka lebaka la se etsahetseng ka mora moo, e ka etsahala feela—
Lekgotla lefe kapa lefe le nang le tshwanelo le ka etsa qeto ka matla a—
keketso efe kapa efe ya maemo a qomatsi; kapa
Molao o entsweng kapa bohato bo nkuweng kgahlano le phatlalatso ya maemo a qomatsi o ka fapana le Bili ya Ditokelo ho fihlela feela—
molao o etswang—
o dumellane le karolo (5); mme
o phatlalatswa Gazeteng ya Mmuso ka pele ka moo ho ka kgonehang ka teng ho phethwa.
Ha ho Molao wa Palamente o dumellang kgweletso ya maemo a qomatsi, mme ha ho molao o entsweng kapa ketsahalo e ka etswang ho latela kgweletso, e ka dumella—
Kgeloho efe kapa efe e karolong e boletsweng lenaneng la 1 ya Lenaneo la Ditokelo tse ke keng tsa Tlolwa jwalo ka ha ho bontshitswe ka thoko ho karolo ya lenane la 3.
Palo ya karolo
Sehlooho sa karolo
9 Tekano Mabapi le kgethollo e sa lokang ya bong, mmala, morabe kappa karolo ya botjhaba, bodumedi kapa puo
12 Tokoloho le tshireletso ya motho Ho latela karolwana (1)(d), (e) le (2)(c)
28 Bana Mabapi le:
- ditokelo tse seratswaneng (i) le (ii) sa karolwana (1)(g); le
- karolwana 1(i) bakeng la bana ba dilemo di 15 ho ya tlase.
Ha motho a kwalletswe ka ntle ho qoso ka lebaka la kgotsufatso ya ditokelo ho tswa phatlalatsong ya maemo a qomatsi, maemo a latelang a tshwanetse ho elellwa:
motho e moholo eo e leng setho sa lelapa kapa motswalle wa moqosuwa a tsebiswe ka pelepele ka moo ho ka kgonahalang ka teng hore motho eo o kwalletswe.
ho phatlalatswe tsebiso Gazeteng ya Mmuso wa Naha matsatsing a mahlano ao motshwaruwa a kwalletsweng ka ona, ho bolelwe lebitso la motshwaruwa le sebaka seo a kwalletsweng ho sona mme ho bolelwe le molao wa qomatsi oo a tshwerweng ka ona.
motshwaruwa a dumellwe ho ikgethela a be a etelwe ke Ngaka neng kapa neng ha ho kgonahala.
motshwaruwa a dumellwe ho ikgethela a be a etelwe ke leqwetha neng kapa neng ha ho kgonahala.
lekgotla le hlahlobisise ho kwallwa ha motshwaruwa ka potlako e kgonahalang empa e seng ka mora matsatsi a 10 ka mora hore motho a tshwarwe, mme lekgotla le lokela ho mo lokolla ka ntle ha eba ho a hlokeha ho boloka kgotso le botsitso ha a ntse a kwalletswe.
motshwaruwa o lokela ho dumellwa ho hlaha ka pela lekgotla le leng le le leng ka boyena ha ho lekolwa ho kwallwa ha hae, a emelwe ke leqwetha dipuisanong tseo mme a be a etse kopo e kgahlanong le ho kwallwa ha hae.
mmuso o lokela ho hlahisa mabaka a ngotsweng lekgotleng la dinyewe a hlalosang ho kwallwa ha motshwaruwa nako e telele mme e be e nehe motshwaruwa kgatiso ya mabaka ao bonyane matsatsi a mabedi pele lekgotlale lekodisisa ho kwallwa ha hae.
E bang lekgotla le lokolla motshwaruwa, motho eo a ke ke a boela a tshwarwa hape ka lebaka la mabaka ao ka ntle ha eba mmuso o ka bontsha ka mabaka a utlwahalang hore motho eo a kwallwe hape.
Karolwana (6) le (7) ha di sebetse bathong bao e seng baahi ba Afrika Borwa ba tshwerweng ka lebaka la dibetsa tsa ntwa tsa matjhaba. Feela, mmuso o lokela ho itshetleha ka dipehelo tsa molao wa botho wa matjhaba bathong bao.
Mang le mang ya hlahellang karolong ena o na le tokelo ya ho ya lekgotleng le tshwanelehileng ka tlaleho ya hore tokelo e Biling ya ditokelo e tlotswe kapa o tshositswe mme lekgotla le ka nehelana ka kimollo e tshwanetseng e akgang ka hare tsebiso ya ditokelo. Batho ba ka yang lekgotleng ke—
motho e mong le e mong ya ipuellang;
motho e mong le e mong ya emelang e mong ya ke keng a ikemela ka mabitso a hae;
motho e mong le e mong ya emetseng motho e mong ya ke keng a ikemela, sehlopha kapa mokgopi wa batho; le
motho e mong le e mong ya emelang ditabatabelo tsa setjhaba; le
mokgatlo o emelang ditabatabelo tsa ditho tsa ona.
Ha ho hlaloswa Bili ya Ditokelo, lekgotla kapa ditho tsa lekgotla—
di lokela ho kgothalletsa boleng ba setjhaba sa demokrasi se itshetlehileng hodima botho, tekano le bolokolohi;
di ka nna tsa nahan ka molao wa kantle.
When interpreting any legislation, and when developing the common law or Ha ho hlaloswa molao, le ha ho thehwa molao kapa molao wa setso, lekgotla le leng le le leng, pitso kapa seboka se lokela ho kgothalletsa maikutlo, sepheo, le maikemisetso a Bili ya Ditokelo.
Bili ya Ditokelo ha e thibele boteng ba ditokelo tse ding kapa bolokolohi bo bong bo ananelwang kapa bo beilweng hodima molao wa setso, kapa molao o etswang ho fihlela moo di seng di tsamaelana le Bili.