Ek vertel hierdie goed sodat ons onsself kan voorberei. Weerstand bied is nie ’n opsie nie. Ons gaan niks aan die veranderings wat kom, kan doen nie. Die magte wat die veranderings bestuur is te groot vir ons en die beste wat ons kan doen, is om daarvoor voor te berei.
Swartberg en Medupi was die afgelope tyde redelik in die nuus. Ons het die afgelope tyd ongeveer sewe sulke stakings voorkom. Dit is ook die rede waarom die mense wat Eskom tot stilstand wil dwing, so koorsagtig is om ons uit die weg te kry.
Luister so bietjie mooi waaroor die stakers baklei. Hulle voel verneuk. Dit is nie ’n geval dat hulle so voel nie. Hulle is verneuk. Nie deur Eskom nie maar deur die kontrakteurs. Nie al die kontrakteur nie net die kontrakteur wat tot op hede by al die Mynstakings ook kontrakte gehad het.
Hulle verduidelik byvoorbeeld ’n ingewikkelde finansiële bonus pakket aan die werkers op so manier dat die werkers dit verkeerd verstaan. Dan vat hulle so bietjie geld van die werkers deur byvoorbeeld ’n “onskuldige” administratiewe fout te maak. Die fout is net groot genoeg dat die werkers dit agterkom en ongelukkig word. Wanneer die werkers omgekrap raak, word die werkers gedwing om ’n vredes ooreenkoms te teken waar die werkers gedwing word om van die fout te vergeet en aan te gaan met werk. Na ’n paar keer, steek die werkers vas en staan op hulle regte of wat hulle dink hulle regte is. Die belhamels word verder aangehits en voor jy weer sien is daar ’n staking.
Al wat die kontrakteurs dan moet doen, is om die werkers wat wel gewerk het en die wat verder wil werk, ook vir die oortredings van die paar belhamels te straf. EN voor jy jou oë uitvee is daar anargie.
Of die bouers nou bou of nie bou nie, dit kos die kliënt elke dag ’n klomp geld. Al wat die kontrakteurs moet bewys is dat hulle as gevolg van stakings nie die werk kan doen nie. Wanneer die kontrakteurs kan bewys dat hulle onskuldig is, is Eskom verplig om die kontrakteurs te betaal. Elke dag wat Medupi staan, kos dit vir Eskom ’n biljoen Rand. Vir elke dag wat die projek later klaarmaak, styg die projek se prys met ’n biljoen Rand. Met elke biljoen Rand wat die projek styg, betaal ons meer vir ons elektrisiteit.
Ons oningeligte burgers sien net een ding op die kassie. Ons sien ’n klomp swart mense wat die dorp wil omkeer en wat onskuldige mense se voertuie met klippe gooi. Ons ontsteltenis met die barbaarse optrede is nie verkeerd nie. Maar die oorsaak wat hierdie optredes veroorsaak het, word nooit verduidelik nie.
Die uiteinde is dat ons verkeerdelik ’n wit swart ding hiervan wil maak terwyl dit eintlik ’n lig duister probleem is. Ongelukkig ervaar die swart werkers op Medupi ook die probleem as ’n wit swart probleem. Hulle kontrakteurs se direksie bestaan uit wit mense en vir die werkers is dit eenvoudig. Dit is die wit mense wat hulle geld steel en hulle te na kom.
En voor ons oë uitvee, het ’n slinkse kontrakteur met slinkse oneerlikheid ’n wig tussen wit en swart ingedryf.
Ek dink dat dit help om net eers te verstaan wat aan die gebeur is. Wanneer ’n mens kan verstaan, verdwyn die vrese genoegsaam sodat ons helder besluite kan maak.
Ons weet ook wat die rede vir die ongelukkigheid in Medupi is. Wanneer ons dit verstaan en empatie aan die verontregtes betoon, sal jy wat wit is, waarskynlik nie as ’n sondebok ervaar word nie. Ongeregtigheid en onregverdigheid was nog nooit in nie en dit is goed om jou daaroor uit te spreek.