WOORDE WAT WEEG: Polemies | Orakel Gouws
In sy bespreking van Ruan Fourie se debuutbundel ("Digter nie teen homself beskerm", 10 deser) misbruik Tom Gouws die gesiene literator A.P. Grové se naam. Dit is én bly die goeie reg van 'n resensent om sy siening oor 'n boek se gehalte neer te pen, maar wanneer die resensie in 'n onsmaaklike "urban legend" ontaard, moet beswaar aangeteken word.
Ek het professor Grové in 1980 ontmoet toe hy dekaan was aan die UP en ek daar wou begin studeer op 'n nagraadse vlak. Ek het hom hoflik en beskaafd gevind. Daarna het my deur die jare uitstekende verslae oor my bundels geskryf en ek was ook by geleentheid 'n gas aan sy huis.
Dit val te betwyfel dat hierdie literator 'n jong student so 'n banale woord sou toevoeg oor sy werk. Selfs al was hy krities oor 'n bundel was hy altyd beleefd en intellektueel deurdag. Grové kon ook Latyn lees en ek beskou sy studie oor Opperman se Komas uit 'n bamboesstok as 'n besondere insigryke werk. Trouens, min kritici het met soveel eerbied na 'n digter se werk gekyk as hy. En waar hy oordeelsfoute begaan het – o.a. oor Breytenbach se debuut – is sy bydrae tot die literatuurkritiek enorm.
Hy sou bepaald nie die volgende geuiter het nie:
Hoe gaan daardie ou liedjie nou weer? "Vat jou goed en trek Ferreira …". Ons het nie sulke potsierlikhede nodig nie.
Die volledige resensie kan aanlyn gelees word. (Digter nie teen homself beskerm | Netwerk24. Besoek 12 Julie 2017).
Op dieselfde dag lees ons 'n uiters positiewe resensie op die Versindaba oor Johan Myburg se Uittogboek. (Versindaba » Blog Archive » Resensie/ Uittogboek (Johan Myburg). Besoek 12 Julie 2017).
Ek gaan akkoord met die positiewe resensie, maar die volgende stelling laat 'n mens tog nadink:
Johan Myburg is 'n digter wat hom langsaam haas – hy word bepaald nie deur 'n publikasiewaansin gedryf nie.
Is die digter wat lank wag noodwendig "beter" as die digter wat meer publiseer? Sou Gouws dit op Breytenbach, Johann de Lange of Daniel Hugo, o.a. van toepassing wou maak?
Dit neem ons terug na die "intentional fallacy" en "affective fallacy" van Wimsatt & Beardsley. Hierdie twee New Critics het 'n punt beet gehad wanneer dit by letterkundige beoordeling kom.
Wanneer 'n mens snedige en afbrekende resensies lees – soos oor Ruan Fourie - dan verlang 'n mens na literatore wat tekste sien as 'n "verbal icon" of "well wrought urn".
Ongelukkig is die gemiddelde leser van 'n dagblad onbewus van die netwerke van rusies en stryde en ambisies – van resensente wat byltjies te slype het met mede-resensente, keurders of uitgewers – en dan die resensie lees as die Waarheid.
Om iets te weet van die bedoeling van die skrywer of die impak van 'n teks, sal die gehalte moet bepaal en dit is 'n drogredenasie, aldus Wimsatt & Beardsley. Wat jy bedoel het, moet uit die teks spreek; en die impak (of verkope) is tog nie 'n teken van gehalte nie. Dan was Tryna du Toit 'n groter skrywer as Wilma Stockenström.
Om lank te wag op 'n teks wat stadigggggg in die laai stof vergaar is helaas ook nie 'n waarborg vir gehalte nie. 'n Bundel wat lank in die laai lê, mag ook dateer en as "outyds" aandoen.
Daar is ook iets soos die regte tyd en oomblik vir 'n bundel. Laat digters dig soos hulle gebek is. Laat hulle publiseer as hulle iets bydra.