Wat van die kaderkaping, Cyril?James Kemp (Foto: Verskaf) “Min mense sou kon raai tot watter dieptes die land getrek sou word weens gierigheid, selfsugtigheid en magsmisbruik. “Min mense sou kon raai dat onder die leierskap van ons openbare instellings, van binne ons sakekringe, vanuit ons openbare ampsdraers en amptenare, ŉ netwerk met ŉ kriminele agenda na vore sou tree. “Min mense sou kon raai dat dié groep mense sleuteldepartemente van die regering, staatsbeheerde ondernemings, privaat maatskappye, wetstoepassingsagentskappe en veiligheidsdienste sou infiltreer om openbare fondse in groot bedrae te plunder en staatsinstellings te verswak en te vernietig en sodoende die regering se uitvoerende vermoë verminder.” Met hierdie inleidende woorde het president Cyril Ramaphosa bevestig tot watter mate van ontkenning hulle geleef het in die era van staatskaping. Nie in ontkenning oor die feit dat staatskaping plaasvind nie, maar in ontkenning oor die ingeligtheid van die publiek. Daar was talle nuusberigte en parlementêre vrae wat navraag gedoen het oor verdagte aanstellings en vreemde staatskontrakte wat dit duidelik uitgewys het dat die media en opposisiepartye nie onbewus was van die ongerymdhede wat op die hoogste vlak plaasvind nie. Die president en sy ANC-kaders was egter in ’n staat van ontkenning oor die hoeveelheid inligting wat buite die ANC-bende se kring beskikbaar was. Ramaphosa het Sondagaand aangekondig watter aanbevelings van die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping in werking gestel sal word. Dit sluit in dat ministers en lede van staatsbeheerde ondernemings se rade verbied sal word om direk by verkrygingsprosesse betrokke te wees. Raadslede en uitvoerende amptenare van staatsbeheerde organisasies sal ook nie meer goedsmoeds verwyder en aangestel word nie. Leefstyl-oudits van die president, adjunkpresident, ministers en adjunkministers sal deur ’n onafhanklike entiteit gedoen word. Die kommissie se aanbevelings oor die kiesstelsel sal eers breedvoerig in die parlement bespreek moet word omdat dit sal vereis dat wette en die Grondwet verander. Die kommissie het onder meer gevra dat die kiesers van die land die president regstreeks verkies. Daar was verskillende reaksies op Ramaphosa se aankondiging met die oorgrote meerderheid wat duidelik vertroue in die regerende party verloor het en nie meer opgewonde raak as daar beloftes oor die uitroei van kriminele aktiwiteite in die regering gemaak word nie. Niemand hou meer asem op dat die tronkdeure eersdaags agter staatskapers sal toeklap nie. Ons het geleer om nie te veel te verwag nie. Ook nie van die ridder Ramaphosa wat vyf jaar gelede op sy wit perd aangery gekom het om die land en sy mense te red nie. Ons moet onthou dat die “ridder op die wit perd” ook in die saal was as adjunkpresident van die ANC en die land toe staatskaping hoogty gevier het. Nog belangriker was hy voorsitter van die kaderontplooiingskomitee wat verseker het dat die regte mense, of dan die regte lojaliste, in strategiese posisies beland het. Iets wat Ramaphosa gerieflikheidshalwe verswyg het, is dat die Zondo-kommissie bevind het dat staatskaping gefasiliteer is deur die aanstelling van beïnvloedbare individue in sleutelposisies by staatsinstellings. As Ramaphosa werklik ernstig was daaroor om staatskaping uit te roei sou hy die onderneming uitgespreek het dat kaderontplooiing iets van die verlede is en dat die ANC hom daartoe verbind om die beste persoon en nie die lojaalste kader in ŉ posisie te plaas nie. Hy het dit egter nie gedoen nie, want uiteindelik is Cyril self steeds ŉ ANC-kader wat hom beywer om aan die einde van die jaar weer in die topposisie van sy party verkies te word.