Sesde Sondag in Lydenstyd - Missio
Die sesde Sondag in Lydenstyd is tradisioneel ook Palmsondag wat al sedert die vierde eeu in Jerusalem gevier word. Dit is die dag waarop Jesus se triomfantelike intog in Jerusalem in herinnering geroep word en, terselfdertyd, is dit ook die Sondag wat die Groot Lydensweek inlei. Hierdie feesdiens het dus 'n tweeledige, teenoorstaande fokus:
Herdenking van Jesus se feestelike intog in Jerusalem.
Nadenke oor Jesus se kruisdood op Golgota.
Palm-/Passiesondag is 'n dag van kontraste wat in die liturgie vasgehou moet word. In hierdie liturgiese voorstel word die laat-Middeleeuse Italiaanse kunstenaar, Giotto di Bondone, se werke benut om die belewenis van die veelkantige verhaal (vreugde met die intog; verslaentheid by die kruis; sorg by die neerlê) uit te beeld.
Kyk na die Tweede Liturgiese voorstel vir 'n moontlike Familietyd
oorgelewer nie;U het my 'n veilige staanplek gegee.
15 Die môre vroeg het die priesterhoofde saam met die familiehoofde en die skrifgeleerdes dadelik as volle Joodse Raad 'n vergadering gehou. Hulle het Jesus geboei en Hom toe weggebring en aan Pilatus uitgelewer.
6Elke paasfees het Pilatus vir die mense een gevangene, die een wat hulle gevra het, losgelaat. 7Daar was 'n man met die naam Barabbas in die tronk saam met ander opstandelinge. Hulle het tydens die opstand moord gepleeg. 8Daar het toe juis 'n klomp mense gekom en Pilatus gevra om vir hulle te doen wat hulle van hom gewoond was. 9Pilatus vra hulle toe: "Wil julle hê ek moet die koning van die Jode vir julle loslaat?" 10Hy het geweet dat die priesterhoofde Hom uit afguns uitgelewer het.
16Die soldate vat Jesus toe in die binnehof van hulle hoofkwartier in en roep die hele afdeling bymekaar. 17Toe trek hulle Hom 'n pers mantel aan en vleg 'n doringkroon en sit dit vir Hom op. 18Daarna het hulle Hom begin begroet en gesê: "Ons groet u, Koning van die Jode!"
19Hulle het Hom herhaaldelik met 'n stok oor die kop geslaan en op Hom gespoeg en hulle knieë gebuig asof hulle aan Hom eer wou bewys. 20Nadat hulle Hom klaar bespot het, het hulle die pers mantel uitgetrek en weer sy eie klere vir Hom aangetrek. Toe lei hulle Hom weg om Hom te kruisig.
22Hulle bring Jesus toe na 'n plek Golgota, wat Kopbeenplek beteken. 23Hulle wou vir Hom wyn gee met mirre daarin, maar Hy wou dit nie hê nie. 24Toe kruisig hulle Hom en verdeel sy klere onder mekaar deur te loot oor wat elkeen moet kry.
25Dit was nege-uur die môre toe hulle Hom gekruisig het. 26En die rede waarom Hy gekruisig is, was op 'n bordjie aan die kruis geskrywe: "Die koning van die Jode."
27Saam met Hom het hulle ook twee rowers gekruisig, een regs en een links van Hom.
40Daar het ook vroue op 'n afstand gestaan en kyk. Onder hulle was Maria Magdalena en Maria die moeder van Klein-Jakobus en Joses, en Salome. 41Toe Jesus nog in Galilea was, het hulle oral saam met Hom gegaan en Hom versorg. Baie ander vroue wat saam met Hom na Jerusalem toe gekom het, was ook daar.
42Dit was Vrydag, dit is die dag voor die sabbatdag, en dit was al die middag laat. 43Josef van Arimatea, 'n vooraanstaande lid van die Joodse Raad en iemand wat self ook uitgesien het na die koms van die koninkryk van God, kom toe daar aan. Hy het dit gewaag om na Pilatus toe te gaan en die liggaam van Jesus te vra.
46Josef het 'n stuk linne gekoop, Jesus van die kruis gaan afhaal, Hom in die linne toegedraai en neergelê in 'n graf wat in die rots uitgekap was. Hy het 'n klip voor die ingang van die graf gerol. 47Maria Magdalena en Maria die moeder van Joses het gestaan en kyk waar Hy neergelê word.
Ons plaas 'n bietjie meer inligting oor beide hoofstuk 14 as hoofstuk 15, omdat die eerste vyf verse van hoofstuk 15 eintlik beter pas by die vorige hoofstuk, en dit 'n beter geheelbeeld gee. Ons gee ook 'n paar opmerkings oor die ander evangelies se weergawes hiervan.
Jesus word gevange geneem: As die gebed van Jesus aan jou hart geruk het in die vorige perikoop, gaan die verdere verloop van die verhaal jou met afgryse vervul. Wat in die duister beplan is, begin nou sy ware kleure wys. Judas kom met 'n klomp mense (soldate en tempelwagte – Johannes) met swaarde en stokke daar aan om Jesus gevange te neem. Hy verraai Jesus met die vooraf afgespreekte teken, die kus van 'n leerling vir sy leermeester.
Jesus voor Pilatus: Matteus voeg net een detail by, dat Pilatus goewerneur was, terwyl Lukas uitbrei oor die aanklag van die Joodse Raad teen Jesus voor Pilatus: dat Hy die volk opgehits het om nie belasting te betaal nie, en dat Hy voorgee dat Hy 'n koning is. Pilatus vind egter geen skuld in Hom nie. Johannes beskryf die ironie van 'n Joodse Raad wat nie die woning van Pilatus wil binnegaan nie, omdat dit hulle onrein sou maak om die paasmaaltyd te eet, terwyl die Paaslam binne die onrein woning van Pilatus is, waarmee Jesus eintlik die boodskap gee dat Hy daar is vir almal. Hy brei uit oor die gesprek met Pilatus wat handel oor die koninkryk en die waarheid.
Maar om die mense hulle sin te gee, laat los hy eerder Barabbas (Jesus Barabbas [seun van Abbas] – volgens Matteus se weergawe) as Jesus van Nasaret. Hy is bang vir nog 'n opstand, aangesien Rome hom vir vorige opstande al voor stok gekry het, soos ons uit die Romeinse geskiedenis kan agterkom. Jesus word met 'n kats geslaan wat uit 'n aantal smal riempies bestaan waaraan stukkies yster en been vasgebind is. So gaan Jesaja 53:5 in vervulling.
Jesus word gekruisig: Die breë trekke van die kruisverhaal is vir ons bekend: Simon van Sirene in Noord-Afrika (pa van Aleksander en Rufus – ons tref 'n Rufus in die gemeente van Rome aan – Rom 16:13) dra die dwarsbalk van Jesus se kruis; Jesus word op Golgota (die heuwel he soos 'n skedel gelyk) gekruisig, waar die regoppaal geplant is; sy klere word onder die soldate met die lot verdeel; die bordjie aan die kruis kondig sy misdaad aan, dat Hy die koning van die Jode is (waarmee die Jode ook eintlik beledig word), ironies genoeg presies wat Hy is; die mense laster Hom met aanhalings wat Hy vroeër gemaak het oor die tempel. Interessant is egter dat Markus wel noem dat daar twee ander rowers saam met Hom gekruisig is, wat Hom ook beledig, maar nie dat Hy met hulle in gesprek tree nie.
1. Die voorhangsel van die tempel (waarskynlik die een tussen die Allerheiligste en die Heilige) skeur van bo na onder oop – wat die boodskap dra a) dat die tempel se einde begin het en b) dat die toegang tot God nou vir alle mense oop is (Hebr 9);
2. Die offisier by die kruis bely dat Jesus werklik die Seun van God was – wat die boodskap dra Jesus se dood reeds vir almal betekenis het.
Jesus word gekruisig: Matteus volg Markus se weergawe met twee byvoegings, die een is dat die mengsel wat hulle Hom gegee het om te drink, wyn en gal bevat het, terwyl Markus sê dat dit wyn met mirre was. Volgens Matteus was daar ook 'n ekstra lyntjie op die aanklag teen Hom geskrywe: "Dit is Jesus, die koning van die Jode." Lukas vertel van die interaksie van Jesus met die vroue waar Hy onder andere uit Hos 10:8 aanhaal en noem 'n ekstra kruiswoord: "Vader, vergeef hulle, want hulle weet nie wat hulle doen nie!" Hy is ook die enigste wat die pragtige verhaal vertel van die een moordenaar wat saam met Hom opgehang is, se erkenning van Jesus waarna hy deur Jesus in die paradys ingenooi word. Johannes brei nog verder uit oor die taal waarin die opskryf bo die kruis geskryf is, in Hebreeus, Latyn en Grieks, en ook oor die verdeling van Jesus se klere met 'n aanhaling uit Ps 22:19. Hy vertel ook van die vroue wat by die kruis was, waarvan die suster van Maria, Jesus se moeder, 'n interessante toevoeging is, en gee ook ekstra inligting oor die ander Maria, dat sy die vrou van Klopas (vir ons onbekend, hoewel moontlik Kleopas, een van die Emmausgangers) was. Dit wil voorkom asof Johannes – die dissipel vir wie Hy baie lief was – die enigste dissipel was wat by die kruis was, wat ook daartoe lei dat Jesus sy ma aan hom toevertrou. Hy plaas die kruisiging ook 'n drie uur later (19:14) moontlik om Jesus se sterwe met die slag van die paaslam te laat saamval (Geulich).
Toetrede, Votum en Seëngroet (responsories)
Lofsang: Lied 223, Lied 175, Flam 171, VONKK 100, Flam 63, Flam 82
Verootmoediging / Geloofsbelydenis: (Gebaseer op die sogenaamde "Stasies van die kruis".)
Respons: Lied 176 en 177, Flam 216
Skriflesing: Markus 15:1-47
Interlude Lied 395, VONKK 28, Flam 208
Slotsang: Lied 391, Flam 207
Geen respons lied
As dit gepas is, kan die gemeente voor die kerkgebou ontmoet en saam die kerkgebou binnegaan. So-nie, reël vooraf dat kinders, jongmense, ouers en 'n paar ouer mense buite (of in die kerk se voorportaal) wag met palmtakke of vlae.
Liturg: Ons het vandag saamgekom om die begin van Jesus se Groot Lydensweek te herdenk – sy intog in Jerusalem. Hy het die stad binnegekom oms y verlossingswerk te voltooi: om te ly, te sterwe en op te staan uit die dood.
Liturg: Kyk, ons Koning kom na ons toe. Hy is nederig en hy ry op 'n donkie, op die vul van 'n pakdier.
Gemeente: Prys die Seun van Dawid! Loof hom wat in die Naam van die Here kom! Prys hom in die hoogste hemel!
Liewe gemeente, ek groet julle in die Naam van die Koning – hy wat in die Naam van die Here kom!
Die gemeente beweeg nou in die kerkgebou in. Of die lidmate wat buite wag, kom die kerkgebou binne. Hulle stap die paadjie(s) af terwyl hulle palmtakke en/of vlae swaai. Die gemeente sing sterk lofsange of sterk orrelspel of sterk musiek soos Handel se Halleluja-koor ("King of kings and Lord of lords") uit die Messias.
Sing lofliedere soos
Lied 223 Aan Jesus, Koning, al die eer ['n Koor kan bv. die liedverse sing, terwyl die gemeente saam die refrein sing, of dit kan wisselsang tussen mans en vroue wees]
Flam 171 Hosanna In Die Hoogste [baie bekend – Hosanna in the Highest]
Flam 82 Hosanna
Verootmoediging / Geloofsbelydenis
(Gebaseer op die sogenaamde "Stasies van die kruis".)
V: Ontbloot en bespot, het U die vernedering verduur sonder om daaroor te kla.
V: Here Jesus, ter wille van u kruis en lyding, is ons vrygespreek deur geloof, skoongewas van ons sonde, en herstel in ons verhouding met God. Ons dank U vir u kruis en vir die diepte van liefde vir ons. Help ons om ons kruis in die wêreld te dra en om U te volg totdat U ons saam met U in die koninkryk van God laat ingaan, waar U saam met die Vader en die Heilige Gees regeer, een God, nou en vir ewig.
Geloofsbelydenis [Jy sou kon volstaan met bogenoemde, maar julle kan ook voortgaan met die geloofsbelydenis na aanleiding van die Apostoliese Geloofsbelydenis en Filippense 2:5-11.)
Gemeente (G): Ek glo in Jesus Christus, die eniggebore Seun van God die Vader.
Voorganger (V): Hy wat in die gestalte van God was, maar Homself verneder het deur die gestalte van 'n slaaf aan te neem en aan mense gelyk te word.
Lied 176 "Halleluja! U is Koning" en 177 "Jesus gróót bo almal"
Flam 216 Heilig, Heilig, Heilig, Heer
(RUBRIEK: Gemeentesang – Lof) Oorspronklike titel: Hosanna in the highest
Teks en musiek: Carl Tuttle Afrikaanse vertaling: Jan de Wet © Mercy Publishing / Universal Songs
(RUBRIEK: Kersflam / Flam – Verwondering) Oorspronklike titel: Holy, holy, holy Lord Teks en musiek: Peter Scholtes
Afrikaanse vertaling: Johan Engelbrecht © 2007 © 1966 FEL Publications (Geadministreer deur Sheer Music Publishing)
Heilig, heilig, heilig, Heer,
U is heilig, Heer.
Hemel en aarde buig voor u grootheid neer.
© 1985 Sovereign Grace Praise CCLI Song No. 24047; CCLI License No. 2048851
Lied 395 "My Verlosser aan die kruis"
Flam 208 U Het Nie Gewag Op My [bekend: You did not wait for me]
Hierdie is weer een van daardie geleenthede waar jy gewoon die verhaal van die Bybel kan vertel. Lees dit uit 'n goeie Kinderbybel. Of gebruik hierdie video's van die Australiese Bybelgenootskap – jy sou dit as deel van jou Skriflesing kon doen. Lees Markus 15:1-21. Laat die gemeente 'n lied sing. Wys dan hierdie video van Markus 15:33-39 en lees dan die res van die Skrifgedeelte.
Hier is 'n "colour by numbers" inkleurprent wat kinders tydens die preek kan inkleur of help hulle om kruisies te maak van palmtakke.
Bybel-Media se Woord-en-Fees stel die volgende voor (as jy hierdie opsie gebruik, oorweeg om die hele liturgie hieraan te wy. Neem die fokus op Palmsondag weg en sing liedere na die verskillende bewegings in die verhaal):
[Nota: Hierdie preekskets werk met Markus 15:1-47 as tekskeuse.]
Ons vier vandag Palmsondag. Dit is die Sondag net voor Goeie Vrydag. Op hierdie dag herdenk ons Jesus se triomfantelike intog in Jerusalem, aan die begin van sy laaste week voor sy dood aan die kruis.
Terwyl Jesus die stad op 'n donkie, 'n nederige dier van vrede en diens, binnegery het, het mense hulle klere en takke voor Hom neergesit om Hom feestelik te ontvang. Opvallend was hy nie op 'n perd, 'n oorlogsdier nie. Tog sou die weerstand teen Jesus binne 'n week só opbou dat Hy op die mees gewelddadige manier tereggestel is.
Op Palmsondag was die skare aan sy voete. Binne een week sou hulle houding omswaai en hulle skree: "Kruisig hom!"
Palmtakke was in die Grieks-Romeinse wêreld waarin die Nuwe Testament afspeel 'n teken van oorwinning. 'n Generaal wat van 'n oorwinning op die oorlogsfront terugkeer, sou met palmtakke ontvang word. Palmtakke is later as simbool vir die Christenmartelare en hulle oorwinning oor die dood gebruik. In Openbaring 7:9 staan die skare wat in die geloof oorwin het voor die troon van God en die Lam met palmtakke.
Palmsondag word in baie kerke gevier met 'n optog van mense wat palmtakke in die kerk indra. In lande waar palmbome nie algemeen voorkom nie, word ander takke gebruik. Die optog vier Jesus as Prins van vrede, sy helde-ontvangs, die oorwinning aan die kruis, maar bely ook ons vermoë om Jesus te verraai en te verloën, net soos die skare voor die einde van daardie week sou doen.
Palmsondag is daarom 'n dag van kontraste. Ons ervaar aan die een kant die vreugdevolle uitbeelding van lojaliteit aan Jesus wat in die Naam van die Here kom (Intog in Jerusalem).
Tog is die Hosanna-uitroepe bedek met die skaduwee van die kruisiging wat voorlê. Die gemeente ervaar opnuut haar eie konfrontasie met die teenstrydighede van ons eie deelname in die triomfantelike intog en lyding (passie) van ons Here. Daar is ook duisternis binne ons.
'n Verhaal in drie bewegings
Markus se evangelie word beskryf as die lydingsverhaal van Jesus met 'n lang inleiding. Van die begin af is dit duidelik dat Jesus gaan sterf. Jesus wil ook sy identiteit regdeur die evangelie geheim hou, omdat Hy weet sy identiteit kan eintlik net reg vanuit die kruis verstaan word.
In hierdie sin is hoofstuk 15 die hoogtepunt van die evangelie se lydingsverhaal. Die verhaal word in drie bewegings vertel:
Jesus se verhoor en die beslissing dat Hý en nie Barabbas nie, gekruisig moet word (1-19);
Jesus word na Golgota gelei, aan die kruis gehang en Hy sterf (20-39); en
die afloop van die kruisiging en versorging van Jesus se liggaam (40-47).
Reeds met 'n eerste lees van Markus 15 is dit opvallend hoeveel karakters in hierdie laaste fase van Jesus se aardse lewe in die verhaal betrek word:
Vers 1 verhaal die vroegoggend vergadering waar besluit is om Jesus uit te lewer. By dié vergadering was verskeie mense betrokke: "die leierpriesters saam met die oudstes en skrifgeleerdes en die volle Sanhedrin".
In dié vers kom die naam van Pilatus ter sprake, as die vergadering besluit om Jesus aan die Romeinse Prokurator uit te lewer. Tot by vers 15 is Pilatus deel van die verhaal.
Die leierpriesters of priesterhoofde kom weer in vers 3 ter sprake met beskuldigings teen Jesus asook in vers 10 waar Pilatus bewus is van hulle motiewe. Hulle tree in vers 11 op as opswepers van die skare. Later, met Jesus aan die kruis, is dit die priesterhoofde en skrifgeleerdes wat Jesus spot omdat Hy Homself nie kan red deur van die kruis af te kom nie (31-32).
Pilatus se rol in die verhoor en teregstelling van Jesus, word in verskillende handelinge beskryf. Hy bring Jesus se identiteit ter sprake met 'n vraag (3). Hy ondervra Jesus verder, dring aan op antwoorde van Jesus en wys op die aanklaers se talle beskuldigings (4). Hy is selfs bewus van die leierpriesters se afguns teenoor Jesus (10). Jesus se stilswye laat Pilatus verbaas (5).
Vers 6 bring 'n gebruik van Pilatus op die Paasfees en fees van die ongesuurde brood (14:1) ter sprake, wat die volgende karakters in die verhaal betrek: Barabbas en 'n klomp mense.
Barabbas was in die tronk omdat hy deel was van 'n groep oproermakers wat tydens die opstand moord gepleeg het. Barabbas word deel van Pilatus se Paasfeesplanne om Jesus vry te laat. Die skare kom as nog 'n karakter in die verhaal op die toneel (8) en Pilatus kies uiteindelik om die skare tevrede te stel (15).
Na die kruisiging is dit Pilatus wat verbaas is om van Josef van Arimatea te hoor dat Jesus reeds dood is (44). Hy wil bevestiging hê van die offisier. Daarna gee hy Jesus se liggaam aan Josef oor (45).
Die skare dring aan op Pilatus se Paasfeesgebruik, naamlik om 'n gevangene vry te laat. Maar anders as wat Pilatus gedink het (9), wil hulle nie vir Jesus laat vry gaan nie. Hulle dring aan op die vrylating van Barabbas.
Pilatus doen selfs moeite om Jesus vry te laat, as hy by herhaling vra of hy Jesus moet laat gaan (13) en by die skare aandring op bewyse van kwaad deur Jesus (14). Die skare reageer egter soos redelose kuddediere, met die histeriese mantra: "Kruisig Hom!" (13, 14). Die skare kry hulle sin by Pilatus as hy Barabbas vry laat, terwyl hy Jesus laat gesel en oorlewer om gekruisig te word (15).
Later, wanneer Jesus reeds aan die kruis hang, ontmoet ons weer die skare as mense wat verbyloop en Jesus laster deur smalend na sy uitspraak te verwys oor die afbreek van die tempel (29; vgl. 13:1-37; 14:58) en Hom uitdaag om van die kruis af te kom (30). Die skare tree ook op as enkele mense by die kruisiging wat Jesus hoor roep. Hulle is verward oor die betekenis van wat Hy sê (35-36). Aan die kruis bring een van die mense selfs vir Jesus suur wyn op 'n stok om te drink (36).
In vers 16 kom die volgende karakters op die toneel. Die soldate lei Jesus weg na die binneplein van hulle hoofkwartier en hulle roep die hele afdeling byeen sodat hulle pret kan hê met Jesus. Die soldate het Jesus bespotlik gemaak deur op sy sogenaamde Joodse koningskap te fokus (17, 18). Die soldate het Jesus fisiek aangerand met 'n rietstok (IB), Hom vernederend gespoeg en spottend aan Hom eer bewys deur voor Jesus te kniel (19).
Nadat die soldate genoeg pret met Jesus gehad het, het hulle Hom geneem om te kruisig (20). Die soldate het Jesus by Golgota gebring (22) en wou vir Hom wyn gee met mirre daarin (23). Die soldate het Jesus gekruisig en sy klere onder mekaar verdeel (24). Een van hierdie soldate was die Romeinse offisier van vers 39. Hy bevestig uiteindelik Jesus se identiteit: "Hierdie man was werklik die Seun van God."
Simon van Sirene
Op pad van die soldate se hoofkwartier na die plek van teregstelling op Golgota kom die volgende karakter in die verhaal op die toneel. 'n Sekere Simon van Sirene, 'n man van die platteland, vader van Aleksander en Rufus (Was hulle bekendes dat hulle name genoem word?), wat net verbygekom het op pad na 'n ander bestemming, word gekommandeer om Jesus se kruis te dra (21).
Op die plek van teregstelling – Golgota (Kopbeenplek) – ontmoet ons nog twee karakters in die drama. Dit was twee rowers wat weerskante van Jesus gekruisig is (28). Hulle het self ook Jesus beledig terwyl hulle in hulle eie ellende aan die kruis hang (32). Daar is ook die vroue wat op 'n afstand toekyk (40). Twee van hulle word by name genoem; Maria Magdalena en Maria die moeder van Klein-Jakobus en Joses en Salome. Hulle het reeds 'n pad saam met Jesus gestap (41). Hulle het ook gekyk waar Josef van Arimatea Jesus se liggaam neergelê het (47).
Nadat Jesus gesterf het, laatmiddag voor die Sabbatdag, verskyn nog 'n karakter op die toneel. Hy was Josef van Arimatea, 'n vooraanstaande lid van die Joodse Raad. Hy het 'n koninkryksverwagting gehad en het vir Pilatus gevra om Jesus se liggaam te versorg (43). Hy doen veel moeite om Jesus se liggaam menswaardig weg te lê (46).
Die groot getal karakters in hierdie vertelling laat mens diep nadink oor met wie jy self identifiseer. Dit roep noodwendig die vraag na vore oor hoe Jesus se karakter en identiteit hier aangebied word.
Volgens die vertelling is Jesus meestal passief en stilswyend (5). Hy gebruik die minimum woorde (2, 34). Hy is geboei en aan Pilatus uitgelewer (1); Jesus bevestig sy identiteit teenoor Pilatus met drie Griekse woorde: legei su legeis ("Dit is soos u sê.") (2); Jesus is van baie dinge beskuldig (3); Hy word ondervra (4); Hy word uit afguns oorgelewer (10); Daar word oor Jesus se lot beslis (9, 12-15); Jesus word gegesel en oorgelewer om gekruisig te word (15); Die soldate vat Jesus (16), bespot Hom (17-19) en lei Hom weg om gekruisig te word (20). Simon van Sirene dra Jesus se kruis (21) en Jesus word by Golgota gebring (22).
In vers 23 bied Jesus wel weerstand as Hy nie die wyn met mirre wil drink nie, maar Jesus word gekruisig en sy klere verdeel (24). Jesus word verder aan die kruis gelaster (29), bespot (30-32) en selfs deur die ander misdadigers beledig (32). Aan die kruis, om drie-uur, uiter Jesus sy laaste vier woorde: "Eloï, Eloï, lemá sabagtani?" (34).
Sy laaste aktiewe handeling –ook aan die kruis – is 'n harde roep en uitblaas van sy laaste asem (37). Jesus se identiteit word deur ander geformuleer (Pilatus – 2; die offisier – 39), asook as motivering vir sy kruisiging, met 'n kennisgewing aan die kruis (26). Jesus se identiteit word misken en daar is verwarring oor wat sy enkele kruiswoorde beteken (35-36).
Ons sleutelteks daag die prediker uit om vanuit Jesus se lyding (passie) te reflekteer oor Jesus se intog in Jerusalem (Palmsondag Feesdiens) en die juigende skare wat met palms en klere Hom begroet: "Baie mense het van hulle klere op die pad oopgegooi en party weer groen takke wat hulle langs die pad afgebreek het. Dié wat voor geloop en dié wat agteraan gekom het, het uitgeroep: 'Prys Hom! Loof Hom wat in die naam van die Here kom!'" (Mark 11:8-9, NAV).
Offisier by die kruis
Die Romeinse offisier wat by die kruis diens gedoen het, herken Jesus se ware identiteit as die Seun van God. In die lig hiervan verstaan mens Jesus se vroeëre verbod dat mense of duiwels oor Hom praat. Jesus wil sê: "Wag eers tot by die kruis. Dan sal julle besef wat dit regtig beteken dat Ek die Messias is."
Niemand kon verstaan wie Jesus regtig as Messias, as Seun van God is, voordat jy Hom aan die kruis sien sterf nie.
Die Romeinse offisier kom juis tot daardie gevolgtrekking, omdat hy gesien het hoe Jesus ly en sterf. Dit is wat hom oortuig Jesus is die Messias.
Dat die Romeinse offisier hierdie belydenis doen, is merkwaardig. Die Romeinse keiser is juis in daardie tyd deur baie as "Seun van God" beskou en vereer. Markus sê egter vir sy eerste lesers binne die konteks van die magtige Romeinse Ryk, dit is nie die Romeinse keiser wat die Seun van God is nie. Hoor net die ironie as die offisier hier bely dat Jesus se ware identiteit is, dat Hy die Seun van God is!
Teoloog Luke Johnson stel dit só:
With consummate irony Mark chooses this moment to have the ultimate outsider, Jesus' executioner, become the only human character in the narrative to identify Jesus properly: 'Truly this was God's son' (15:39). This is hidden revelation, indeed.
Boodskap van ons gedeelte
Die eerste boodskap van ons teks is die lyding van Jesus. Dit loop regdeur dié gedeelte. Dink aan sy verhoor deur die leierpriesters saam met die oudstes en skrifgeleerdes en die volle Sanhedrin, asook in die oorgee aan Pontius Pilatus en deur hom weer aan die mense en aan die soldate. Ook Jesus se lyding en vernedering deur bespotting en fisieke aanranding, om uiteindelik aan die kruis genael te word en in Godverlatenheid sy laaste asem uit te blaas.
In sy lyding gee Jesus Homself egter oor in die hande van sy Vader en daarin lê die troos en verlossing vir die mensdom.
Die lyding word vererger deur die lof wat Jesus by sy intog in Jerusalem ervaar. Terwyl die skare skaars "Loof Hom wat in die Naam van die Here kom!" (11:9) uitgeskree het, swaai hulle houding en gesindheid om wanneer hulle later met dreunsang by Pilatus aandring om Jesus skuldig te verklaar: "Kruisig Hom!"
Tweedens ly Jesus vir elke denkbare mens. Dink aan die groot getal karakters wat deel uitmaak van die verhaal wat Markus oor die gebeure tot ná Jesus se kruisiging vertel. Die ontleding van die rol van die verskillende karakters in die drama, maak mens bewus van die feit dat Jesus se lyding en sterwe vir alle menslike karakters en vir elke vorm van verraad en verwerping bedoel was en is. Die verlossing wat Jesus deur sy vernedering, lyding en dood bewerk het, sluit niemand uit nie. Op die pad na Jerusalem en Golgota kyk Jesus self elkeen van hierdie ja-nee-sêers in die oë, om aan ons elkeen te verklaar dat Hy dit vir my, vir ons, doen!
In die derde plek help ons teks om Jesus se identiteit te openbaar. In ons Skrifdeel is dit Pilatus wat die vraag vra met verwysing na Jesus as koning van die Jode. Hierop antwoord Jesus: "Dit is soos u sê." Jesus se identiteit as koning van die Jode, word ook op 'n bordjie aan die kruis geskrywe, terwyl dit die klag teen Jesus verwoord. Uiteindelik is dit die Romeinse offisier wat Jesus se ware identiteit uitspreek as hy hoor hoe Jesus aan die kruis uitroep, en sien hoe Jesus sy laaste asem uitblaas en sterf. Die "ultimate outsider" kondig Jesus se identiteit aan (39). Hy was toe al die tyd die Een wat in die Naam van die Here kom (11:9).
N T Wright herinner aan die verwarring onder die mense by die kruis toe Jesus uitroep: "Eloï, Eloï, lemá sabagtani?" (34). Hulle het gedink Jesus roep na Elia. Die mense was weliswaar verkeerd, maar volgens Wright gebruik Markus juis dié verwarring om die leser te herinner Elia het inderdaad gekom soos Jesus voorheen gesê het, en hy kom om alles weer reg te maak. "En hoe staan daar ook oor die Seun van die mens geskrywe? Hy moet baie ly en verag word" (9:12).
Die omstanders by die kruis, soos die dissipels voorheen, het steeds vir Elia gewag. Jesus het sy roeping deur die werk van die ware Elia begin, Johannes die Doper, maar het nou die punt van lyding en veragting verbygesteek. Elia het gekom, het die weg voorberei en het self ook daarvoor gely. Nou het die Seun van die mens, deur eie vernedering en lyding, finaal die koninkryk van God gebring.
His work was complete, and with another shout het died. Mark, perhaps, intends us to understand that he was conscious of this being his last breath (Wright).
Lied 391 "Vervul, o Heer, my hart"
Flam 207 U Het U Heerlikheid, O Heer
Geen respons lied, omdat ons die Groot Lydensweek binnegaan. (Oorweeg ook om geen orrelnaspel of musiek met die uitgaan uit die kerk te hê nie)