Die mites waarin ons glo | Netwerk24
Deur Rhynie Greeff 23 November 2019 00:00
Die Springbokkaptein Siya Kolisi bekyk die Webb Ellis-trofee nadat die Bokke vroeër die maand die Wêreldbeker-rugbytoernooi in Japan gewen het. Foto: getty images
Dit was vir my meer asof ek in ’n dieretuinhok was en die politikus ’n besoeker aan die dieretuin.
Voor die staatsdinee in die Buckingham-paleis besoek ek die banketsaal. Skielik kom koningin Elizabeth onverwags daar aan.
’n Paleisbeampte jaag my en ’n paar ander joernaliste inderhaas na ’n kombuisgang. Daar staan Haar Majesteit 3 m van my af en praat met ’n man. So nou en dan loer sy verby die man na my wat daar ingehok staan. Dit was ’n aardige gevoel om te kyk in die oë van ’n legende wat na mý kyk.
In Downingstraat 10 sit ek en ’n troppie mediagediertes in ’n mediakonferensie. Ek bestudeer premier Gordon Brown se verveelde gesigsuitdrukking terwyl hy luister na Zuma se staccato-uitspraak met daardie klem op onverwagte plekke in elke sin: Dit was. So. Al. Uhm. Kug-kug.Asof. Hy in. Kug-kug. Een woord-sinne. Uhm. Praat.
Allermins die spraakstyl van Nommer 10 se legendariese Winston Churchill.
Sint Joris en sy fantasie-draak
Skielik ondervind ek ’n Monty Python-oomblik, want die kunswerk is absurde fantasie verwyder van die werklikheid. Daar is twee bronsbeelde – “Die Heilige Sint Joris (St. George) wat die Draak Doodmaak” en “Die Heilige Sint Michiel wat Satan Verslaan”.
Sint Joris se embleem van ’n rooi kruis op wit het die Engelse vlag geword, ten spyte daarvan dat Joris in Turkye gebore is, nooit sy voet in Engeland gesit het nie en (sonder om draad te steek) nooit eens ’n draak gesien het nie.
Sint Joris en sy fantasie-draak het onlangs die see van rooi-en-wit in die Jokohama-stadion by die eindwedstryd van die Wêreldbeker-rugbytoernooi geskep.
Die Robing Room het verskeie reusemuurskilderye van koning Arthur, Camelot, sir Lancelot, sir Tristram en ander ridders van die ronde tafel.
Die legende van koning Arthur word ook uitgestal in 18 uitgekerfde eikehoutpanele.
Hoe amusant is dit dat die Britse monargie en die parlement ’n mitologiese koning met ’n towerswaard vier waarvoor geen bewyse bestaan nie. Engelse heersers – van Hendrik VIII tot koningin Victoria – het net eenvoudig die legende van Arthur en sy Camelot toegeëien vir hul eie doeleindes. En hoekom nie?
Ons almal beleef ons eie waarhede, maar ’n mite is ’n storie wat nie eintlik waar is nie en nogtans ons almal op ’n manier roer. Dis ’n storie wat ons met ons verbeelding verder aan die lewe hou.
Tuinvullis in die kruik?
Dit is soms moeilik om mite van waarheid te onderskei.
In 1883 het dames van Melbourne ’n klein terracotta-kruikie met die as van ’n krieket-dwarsbalkie aan die Engelse kaptein, Ivo Bligh, oorhandig — die As.
Tot vandag is dit egter onseker watter as in die kruik is.
In sy boek Feite, flaters, fiksie skryf Anton Prinsloo dat Bligh die kruik laat val, die asinhoud verloor, en toe met sy eie uitgebrande tuinvullis vervang het. Oeps.
Maar, nou ja, soos met Kersvader maak dit nie saak wat waar of nie waar is nie. Elke twee jaar of so is die Engelse en Australiërs in emosionele vervoering oor die reeks om die As en daardie kruikie.
Ellis ‘was a bit of a cheat’
Dit bring ons by rugby en die Webb Ellis-trofee wat die Springbokke in Japan teen Sint Joris se mense gewen het.
Ons het gejuig toe Siya Kolisi die Webb Ellis-trofee in die lug hou, ’n trofee ter ere van die mannetjie wat vir die eerste keer tydens ’n sokkerwedstryd by ’n skool genaamd Rugby met die bal begin hardloop het.
In 1876 het Mathew Bloxam, ’n oudleerling van die Rugby-skool, wat nie eens ’n tydgenoot van William Webb Ellis was nie, geskryf dat Ellis in 1824 met die bal gehol het.
Toe sê Bloxam dit was in 1823 en weer later dat dit in 1825 was. Deesdae word 1823 as datum aanvaar maar niemand weet regtig nie, want – fluitjie vir ’n strafskop! – Bloxam was die enigste bron van die storie oor Ellis, wat toe al vier jaar dood was.
Twintig jaar lank was Bloxam se storie so vergete soos ’n stadige senter langs ’n skoppende losskakel.
Tot 1895, toe ’n groep oudleerlinge van die Rugby-skool, Old Rugbeians, besluit om die vae gerug na te vors. Teen daardie tyd het die eindfluitjie nie net vir Ellis nie, maar ook vir Bloxam geblaas.
Lancelots in Rassie se Camelot
Thomas Hughes, skrywer van die boek oor die Rugby-skool, Tom Brown’s School Days, het met die 1895-ondersoek verklaar dat die eerste bal-hardloper by die Rugby-skool eintlik ene James Mackie was – 15 jaar ná Ellis se 1823-datum.
Ongelukkig is Mackie uit die skool geskors en hy was dus ’n ongewensde rolmodel. Op dié manier het Ellis, ’n beter rolmodel wat ’n predikant geword het, toe die hardloop-eer gekry.
Dís die basis van ons waarheid oor koninklikes, fantasie-ridders, Kersvader en die As-kruikie.
Só het die legendariese mite van William Webb Ellis ons gekoesterde waarheid geword, die trofee ons plesier, en ons Springbokke almal Lancelots in Rassie se Camelot.
Meer oor: Glo | Waarheid | Mites