Ontslag op grond van ras - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Arbeidsreg › Ontslag op grond van ras
Ontslag op grond van ras word geklassifiseer as outomaties onbillike ontslag ingevolge artikel 187(1)(f) van die Wet op Arbeidsverhoudinge (No. 66 van 1995). Dit beteken dat die ontslag inbreuk maak op ’n werker se grondwetlike regte op gelykheid, waardigheid en billike arbeidspraktyke.
In die saak van Bakulu v Isilumko Staffing (Pty) Ltd and others (2018) 27 (LC) is mnr Bakulu ontslaan weens onbevoegdheid, maar Bakulu het beweer dat hy outomaties onbillik ontslaan is op grond van sy ras.
Voordat Bakulu ontslaan is, het hy ’n onderonsie met een van sy bestuurders gehad wat oor sy uurlikse loon gehandel het. Bakulu het agterna beweer dat sy bestuurder rassistiese opmerkings teenoor hom gemaak het en dat hy laer lone verdien as gevolg van sy velkleur.
Nie lank na die onderonsie met een van die bestuurders nie is Bakulu dissiplinêr aangekla omdat hy aan diens geslaap het en dat hy inligting verkeerdelik ingelees het, asook dat hy inligting aan sy werkgewers aangestuur het wat nie konsekwent met mekaar is nie. By die verhoor weens bogenoemde redes is Bakulu alternatiewe poste aangebied, wat hy van die hand gewys het. Bakulu is toe ontslaan op grond van onbevoegdheid. Hierna het hy ’n saak teen die werkgewer aanhangig gemaak op grond van outomaties onbillike ontslag. Hy het beweer dat die ontslag as gevolg van sy ras plaasgevind het en nie weens onbevoegdheid nie.
In die arbeidshof is daar egter geen bewyse gelewer dat die ontslag op grond van Bakulu se ras was nie. Geen bewyse is ook gelewer waar wit werkers in dieselfde posisie as Bakulu beter salarisse verdien het of dat hulle minder gekwalifiseerd as hy was nie. Dus was daar geen vergelyker waarna verwys kon word sodat diskriminasie op grond van ras bewys kon word nie.
Omdat Bakulu geen geldige en relevante bewyse gelewer het wat daarop kon dui dat hy op grond van ras ontslaan is nie, het die hof absolusie van die instansie aan die werkgewer toegestaan. Dus is die ontslag van Bakulu nie outomaties onbillik op grond van ras bevind nie.
Ingevolge artikel 192 van die Wet op Arbeidsverhoudinge is die onus op werknemers om te bewys dat daar ontslag was. Die onus sal dan op die werkgewer lê om te bewys dat die ontslag billik was. Maar in gevalle van beweerde outomaties onbillike ontslag sal die onus op die werknemer lê om te bewys dat ontslag ingevolge artikel 187(1) van die Wet plaasgevind het. As dit nie bewys word nie, sal ontslag nie outomaties onbillik wees nie, soos hierbo bespreek.
Hierdie is egter ’n uitsonderlike saak waar beweerde rassisme nie bewys is nie, dus sal ons alle werkers adviseer om hulself so ver moontlik te distansieer van enige moontlike diskriminasie op grond van ras. Om meer kundige advies in te win oor hierdie onderwerp, skakel gerus ons Dienssentrum op 0861 25 24 23.