15 Januarie 1945 (1945-01-15) (75 jaar oud)
Unisa, Universiteit van Pretoria
5.2 Artikels in boeke
5.3 Artikels in geakkrediteerde tydskrifte
5.4 Tydskrifte en koerante
5.6 Ongepubliseerde dokumente
Hans Georg Wilhelm du Plessis is op 15 Januarie 1945 in Pretoria gebore as een van vier seuns. Hy word in Silverton groot waar hy vanaf 1951 sy skoolopleiding aan die Laerskool Silverton ondergaan, waarna hy in 1962 matrikuleer aan die Afrikaanse Hoër Seunskool in Pretoria. Na voltooiing van sy B.A.-graad aan die Universiteit van Pretoria, met Geskiedenis en Noord-Sotho as hoofvakke, begin hy in 1966 vir ses jaar skoolhou. In 1966 gee hy onderwys in Noord-Sotho aan Roodepoort Hoërskool en in 1967 is hy Afrikaans onderwyser aan Athlone Boys High School. Vir vier jaar hierna gee hy onderwys aan die Hoërskool Evander, eers in Geskiedenis en later ook in Afrikaans. Eers tydens sy skoolhoujare voltooi hy Afrikaans III en hy verwerf later al sy nagraadse grade in Afrikaans-Nederlands. Hy skryf in as deeltydse student aan die Universiteit van Suid-Afrika en behaal in 1969 die Universiteits Onderwysdiploma (met onderskeiding in Afrikaans) en in 1970 die B.A. Honneurs-graad (met lof). In 1971 word die Magisterbeurs deur die Universiteit van Suid-Afrika aan hom toegeken en in 1972 verwerf hy die M.A.-graad (met lof) met ’n verhandeling oor “Die deeltjiewerkwoord in Afrikaans”. In 1975 word die D.Litt. et Phil.-graad in Afrikaanse Taalkunde aan hom toegeken op grond van sy proefskrif “Komplementwerkwoorde en werkwoordkomplemente: ’n beskrywing van die struktuur van die werkwoord-komplement-konstruksie in Afrikaans”. Hy ontvang in 1976 die senior beurs van die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing en studeer hiermee verder aan die Harvard Universiteit onder die taalkundige Susumu Kuno en aan MIT in Amerika onder die wêreldbekende Noam Chomsky, grondlegger van Transformasioneel Generatiewe Grammatika (TGG). In 2005 is hy gasprofessor in Afrikaans aan die Universiteit van Antwerpen in België.Hy is op 5 Oktober 1968 getroud met Maria Magdalena Potgieter en die egpaar het vier seuns, Barend Rudolph, Johannes Lodewicus (Louis), Hans Georg Wilhelm (Hansie) en Tjaard. Al vier seuns is getroud en daar is nege kleinkinders.
Na ses jaar in die onderwys word hy in 1972 aangestel as lektor in Afrikaanse Taalkunde aan die Universiteit van Suid-Afrika en vanaf Julie 1977 tot 1980 is hy senior lektor aan die Randse Afrikaanse Universiteit. In Januarie 1981 word hy professor in Afrikaanse Taalkunde aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys. In sy intreerede, “Die Afrikaanse taalwetenskap as besondere taalwetenskap”, bepleit hy ’n instituut vir eietydse Afrikaans, omdat ’n opname en behoud van kwynende vorme soos Griekwa-Afrikaans en Johannesburgse Afrikaans noodsaaklik is. Sedert 1980 doen hy dan self intensief navorsing oor dialektologie en werk onder leiding van Christo van Rensburg mee aan ’n omvattende navorsingsprojek oor die Afrikaans van die Griekwas. Hierna publiseer hy verskeie artikels en handboeke oor die sogenaamde Oranjerivier-Afrikaans, waarvan Griekwa-Afrikaans een subdialek is. Hy skryf ’n verslag hieroor aan die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing in 1983 en is ook leier van ’n projek oor die Afrikaans van Namibië in 1985. Uit hierdie studieveld verskyn later sy Griekwapsalms en Griekwagedigte, wat onder andere deur Randall Wicomb getoonset en gesing word. Sy belangstellingsveld lei ook in 1983 tot ’n aanstelling as ’n Direkteur van die Instituut vir Taal en Letterkundige Navorsing.
Hy woon in 1991 kursusse in kreatiewe skryf in die Verenigde State van Amerika by. By die Oklahoma Arts Institute word hy onderrig in die skryf van fiksie en daarna deurloop hy ook Syd Field se kursus in draaiboekskryf. Sy professionele lidmaatskappe sluit in die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, die Taalkommissie, die Linguistiese Vereniging van Suid-Afrika, die redaksionele komitee van Literator en hoofbestuurslid van die Afrikaanse Skrywersgilde. Hy dien ook op die direksies van die ATKV (en word onder andere in 2000 verkies tot ondervoorsitter van hierdie organisasie, ’n posisie wat hy tot 2008 beklee), Lapa Uitgewers (ook as voorsitter) en die Aardklop Nasionale Kunstefees. Hy was ook voorsitter van die FAK se Taalkomitee, een van die trustees van die Arts and Culture Trust van die President en trustee van die Kanselierstrust van die Potchefstroomse Universiteit.
By verskeie geleenthede gee hy belangwekkende openbare redes. By ’n FAK-byeenkoms in 1977 op Sasolburg sê hy reeds dat die bruin mense deel is van die Afrikaanse gemeenskap, ’n baie polities onpopulêre stelling tydens die apartheidsbewind. Tydens 2000 se Aardklop-Kunstefees lewer hy ’n lesing oor “Sol Plaatje en Totius”, waarin hy die ooreenkomste tussen hierdie twee uiteenlopende figure uitlig, wat albei in 1877 gebore is en albei doktorsgrade verwerf het. In 2002 lewer hy die Hoërskool D.F. Malherbe se sewende gedenklesing onder die titel “Afrikaanses en Afrikaans: van Malherbe tot Mbeki”. Hierin bepleit hy dat Afrikaans inklusief moet wees van almal wat hom praat, ook vir daardie mense vir wie dit ’n tweede of derde taal is. Op 18 Junie 2014 skryf hy saam met Bernard Odendaal, Christo van Rensburg en J.C. Steyn ’n brief aan die pers, waarin hulle pleit vir die bestaan van ’n Afrikaanse universiteit wat sonder druk Afrikaans as onderrigtaal kan gebruik. Daar hoef nie diskriminasie te wees nie en anderstaliges is welkom, solank hulle aanvaar dat die ankertaal vir onderrig Afrikaans is. Oor die jare lewer hy ook gereeld rubrieke vir koerante en tydskrifte, veral vir die Potchefstroom Herald, en ’n keur hieruit word later gebundel as “Splinters”. Hy lewer die eerste Christo van Rensburg-gedenklesing in Mei 2018 getiteld "Taalverskeidenheid en die dekolonisering van Afrikaans".
Hierna publiseer hy self die bundel “Die Griekwapsalms en annerlike goeterse yt die Woord yt”, wat die voorloper is vir die bundel “Innie skylte vannie Jirre”. Hierdie bundel is gebaseer op Bybelgedeeltes uit veral die Psalms en Spreuke maar ook uit ander Bybelboeke, wat hy self in Griekwa-Afrikaans verwerk. In 2002 ontvang “Innie skylte vannie Jirre” die prys vir die beste Algemene Christelike Boek van die CBSA (die Christian Booksellers Association of Christelike Boekhandelvereniging). Die sukses van hierdie bundel word opgevolg met die soortgelyke “Boegoe vannie liefde” (omdigting van Hooglied in Griekwa-Afrikaans) en “Hie neffens my”. “Karos orie dyne” verplaas weer die Bybelse agtergrond na die wêreld van die Griekwas, waar hierdie dialek se treffende uitsprake en beelde in knap verse geboekstaaf word. Die gedigte bevat die Dawidpsalms en ander Bybelgedeeltes, insluitende gelykenisse. Randall Wicomb toonset verskeie van Hans se Griekwa-gedigte, bied landswye konserte aan en verewig die liedjies ook op CD. “Boegoe vannie liefde” word in ’n musiekproduksie verwerk en by die Stellenbosch Woordfees opgevoer in 2011, waar dit spesiale vermelding kry met die toekenning as die beste musiekproduksie. Die produksie Boegoe vannie Liefde, getoonset en uitgevoer deur Lize Beekman was deel van Radio Sonder Grense se Kunstefees op die lug. Kruis van Liefde, saam met Bernard Odendaal, is 'n Paasspel van 'n bundel gedigte wat in 2020 verskyn en wat as oratorium deur Franco Prinsloo gekomponeer is en deur Lizanne Barnard getoonset word as musiekteater onder die titel Barabas by die Kruis. Sy gedigte word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder “Groot verseboek”, “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”, “Goudaar”, “Digters en digkuns” en die “Versindaba” bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word.
"Tussen die Klippe" is ook 'n historiese roman wat afspeel in die onsekere oorgangsjare rondom die 1850's in die omgewing van te stigte Pretoria. Die verteller, Johannes, word as onwillige heemraadslid gedwing om te oordeel oor die beeldskone jong vrou, Susanna Marais, wat van veelmannery beskuldig word, en soos die Apostel worstel Johannes met die betekenis van die liefde.
"Drie Vroue en 'n Meisie" vertel die verhaal van die nageslag van die Skotse delwer wat sy geluk op die diamantdelwerye van die Wes-Transvaalse Hoëveld kom soek, maar sy vrou verloor en sy baba agterlaat om deur 'n ongenaakbare gemeenskap en kerk in die steek gelaat te word - tot in die derde geslag...
"Die Opstand van Poppie Nel" verskyn in 2020 en handel oor die genesing van 'n jong vrou wat oor baie jare deur hulle pastoor seksueel gemolesteer word. Kan so 'n mens ooit weer opstaan, want die wreedste moord is die waar die slagoffer na die moord moet bly lewe.
2016 Tussen die Klippe
2017 Drie Vroue en 'n Meisie
2020 Die Opstand van Poppie Nel
2020 Kruis van Liefde
Artikels in boekeWysig
1981 Musiek: 'n sintaktiese analise. Hulsels van kristal. Red. A-J. Coetzee, Kaapstad.
1982 Resensies. Oor skrywers en boeke. Red. F.I.J. van Rensburg, Johannesburg, Perskor.
1983 Taalvariasies in die Afrikaans van Johannesburgers. Taalverskeidenheid. Reds. G.N. Claassen en M.C.J. van Rensburg. Pretoria: Academica.
1983 Die voorgraadse onderrig van die Afrikaanse sintaksis. Afrikaans: objek en metode. Reds. LC. Eksteen en R. Pretorius. Pretoria: J.L. van Schaik.
1984 Die handhawing van Afrikaans. Afrikaans: stand, taak en toekoms. Reds: K.P. Prinsloo en M.C.J. van Rensburg. Pretoria: HAUM.
1984 Die verband tussen taal-en letterkunde. Huldigingsbundel: G.S. Nienaber. Red. AL Sinclair. Kaapstad: UWK.
1984 Het Afrikaans die Afrikaner ontgroei? Skrywer en gemeenskap. Red. C. Malan. Pretoria: HAUM-Literêr.
1985 Die grammatika van die prosa. Gids by die literatuurstudie. Reds. E. Botha en T. T. Cloete. Pretoria: HAUM-Literêr
1985 Afrikaans in Johannesburg. Die vertaling van nie-standaardtaal. Pretoria: Unisa.
1987 Die Afrikaner en Afrikaans. Afrikaans en taalpolitiek. Reds. H. en T. du Plessis. Pretoria: HAUM.
1989 Die Afrikaanse taalgemeenskap. Inleiding tot die taalkunde. Red. T.J.R. Botha. Pretoria: Academica.
1990 Die taalaanbod van die universiteit. Taal en bedryf. Red. I.R. Ribbens. Pretoria: RGN.
1992 Die Afrikaanse woordelys en spelreëls. Taalkommissie, Suid-Afrika Akademia. Kaapstad: Tafelberg.
1992 Nadruk, Diepte - en oppervlaktestruktuur. Literêre terme en teorieë. Red. T.T. Cloete, Pretoria: HAUM-literêr.
19994 Taalkontakvariasie in Afrikaans. In: Nuwe perspektiewe op die geskiedenis van Afrikaans. Reds. G. Olivier en A. Coetzee. Halfweghuis: Southern Boekuitgewers.
1995 Skryfkuns as literêre teorie. Vernuwing in die Afrikaanse letterkunde, geredigeer deur M. Hattingh en H. Willemse. Kaapstad: UWK.
1998 Die sin van sintaksis vir die skryf van skryfkuns. Sintaksis op die voorgrond. Rufus Gouws & Ilse Feinhauer (reds.). Pretoria: van Schaik. 68 - 77.
1999 Taalbeplanning. Taal en stryd, Theo du Plessis & Alwyn van Gensen (reds). Pretoria: van Schaik.
2001 Die ontwikkeling van die Afrikaanse variasietaalkunde. Taallandskap. Reds. Carstens & Grabe, H. Pretoria: van Schaik. 69 - 80.
2003 Afrikaans and Khoi: Languages in Contact. In CASAS publication series 43, Silent Voices.
2012 Kom ons skryf 'n gedig. In: Die Afrikaanse skryfgids. Riana Scheepers en Letti Kleyn (reds.) Johannesburg: Penguin Books.
2012 Skryfskool toe of nie? In: Afrikaanse skryfgids. Riana Scheepers en Letti Kleyn (reds.) Johannesburg: Penguin Books.
Artikels in geakkrediteerde tydskrifteWysig
1975 Die hoërskool en die taalwetenskap. Klasgids , 10:2. Augustus. 61-74.
1977 Oor daar in Afrikaans. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, 17. 134-245.
1977 Die vergelykingskonstruksie in Afrikaans. Taalfasette, 22(2). 1-17.
1977 On wh-movement in Afrikaans. Linguistic Inquiry, 8.
1978 'n Funksionele benadering tot NS-uitbreiding in Afrikaans. Taalfasette, 24 (1).
1981 Verskuiwing of verdwyning: 'n sintaktiese kwessie. Taalfasette, 27(1).
1981 Afrikaans in Johannesburg. Taalfasette 27(2). 1-14.
1981 'n Grammatiese manifestasie van 'n nie-grammatiese kwessie. Taalfasette, nuwe reeks 1:1.
1983 Het Afrikaans die Afrikaner ontgroei? Standpunte 168, XXVI:6. 23- 29.
1983 Die analise van 'n Griekwavertelling. LVSA-kongresreferate.
1983 Hoe Afrikaans is Afrikaans-Nederlands? Koers, 48,2. 93-99
1983 Iets oor sprekersempatie. Literator, 4,1. 3-9.
1984 Resensieartikel: Wat sê jy? S.A. tydskrif vir taalkunde, 2,1. 83-85.
1984 Die onderrig van die Afrikaanse taalkunde. Klasgids, 19:2. 80-84.
1984 Drie benaderings tot die moderne taalwetenskap: 'n metodologiese besinning.
1985 Aspekte van taalonderrig. Logos, 4,1. 1-10.
1985 Afrikaans as "imposed" of "colonial" in SWA/Namibië. S.A. tydskrif vir taalkunde, 3,1. 43-57.
1985 Suidwesafrikaans. S.A. tydskrif vir taalkunde, Geleentheidsuitgawe, nr. 1
1985 Resensieartikel: woorde as dade. Tydskrif vir literatuurwetenskap, 1, 4.
1986 Taalvariasie in die Afrikaanse letterkunde. Tydskrif vir letterkunde, XXIV, 3. 74-79.
1986 'n Afrikaanse chronolek? S.A. tydskrif vir taalkunde, 4.4. 15-49.
1988 Saam met S.M.C. Prinsloo. 'n Struktuuranalise van die spontane mondelinge vertelling in Afrikaans aan die hand van 'n voorbeeld. Tydskrif vir geesteswetenskappe, 28,4. 327-335.
1988 Wat is reg en wat is verkeerd in Afrikaans? Fasette, 7:2. 30-33.
1989 Die anatomie van taalbeplanning. Koers, 54,3. 272-289.
1990 Die beskrywing van sintaktiese variasie in Afrikaans. Acta Academica, 22,3 145-156.
1990 Die skakelwerkwoorde loop en kom. S.A. tydskrif vir taalkunde, 8,2. 69-74.
1990 Die TV-draaiboek en die drama as leeservaring. Tydskrif vir letterkunde.
1990 Die konsolidasie van die Afrikaanse taalgemeenskap. Literator, 13,2. 69-75. '7
1992 Taalgebruik in godsdiensuitsendings. In die Skriflig, 26,3. 419-422.
1992 Saam met D.P. Wissing. Die fonologie van -de en -te in Afrikaans. S.A. tydskrif vir taalkunde, supplement 13. 185-204.
1993 Skryfkuns as graadvak. Literator, 14,1. 107-116.
1994 Saam met Leentjie Theron. Die ontwikkeling van 'n paradigma by die skryf van 'n kinderverhaal. In: Literator, 15,3 November, 21-40.
1994 Brontaal- of ontvangtaalagensie in Oranjerivierafrikaans en die ontstaanvanAfrikaans. In: Literator, 15,3, November. 93-106.
1995 Taalverskeidenheid in Afrikaans as spieël van sy kontakgeskiedenis. In: Ester, Hans (red) Afrikaans in een veranderend context. Amsterdam: Suid-Afrikaanse Instituut – Amsterdam 144-160.
1996 S Skryfkuns literêre teorie. In: Tydskrif vir letterkunde. Januarie. 81-93
1996 De christen als creatief schrijver. In: Woordwerk, November, jg. 16,15. 29-34.
1998 `n Wetenskaplike perspektief op die begrip “Gebruiksafrikaans”. In: S.A. Tydskrif vir taalkunde. Supplement 35. 3-14
2000 Die oorbrug van `n generasiegaping: die volwasse jeugboekskrywer in gesprek met die jeug. In: Literator 21,2. 51-62.
2000 Teksheid: die kreatiwiteitsgraad van `n teks as aanduiding van die grense tussen taaldissiplines. In: Literator 21,2. 133-144.
2000 Saam met Franci Greyling. Karakters vir jeugdige lesers. In: Literator 21,2. 145-162.
2011 Die romansier en die verlede. Litnet Akademies, Augustus, Jaargang 8,7
2013 Die Groot Trek 175L storie of historie. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 53,3, September 2013, 15pp.
2013 Die skep van ruimte in 'n roman, met verwysing na die drie Koepelromans vanHans du Plessis. Litnet Akademies, Geesteswetenskappe, September 2013. 17pp.
2015 Om gedigte in ŉ Afrikaanse dialek te skryf. Stillet, XXVII:II, September 2015, 17-31
2015 Afrikaans, gekry of gemaak: Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans. 22ste jaargang, 2de uitgawe. 71-89
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Hans_du_Plessis&oldid=2217611"
Last edited on 25 Junie 2020, at 15:04
Die bladsy is laas op 25 Junie 2020 om 15:04 bygewerk.