Wysiging soos op 13:15, 5 Januarie 2018
9 384 grepe bygevoeg , 2 jaar gelede
Besig om artikel uit te brei.
Wysiging soos op 12:03, 5 Januarie 2018 (wysig)
Wysiging soos op 13:15, 5 Januarie 2018 (wysig) (maak ongedaan)
'''Benito Amilcare Andrea Mussolini''' ([[29 Julie]] [] - [[28 April]] []) het [[Italië]] regeer as 'n [[diktator]] vanaf [] tot []. Hy was die stigter van 'n anti-demokratiese, [[Fascisme|fascistiese]] staat deur gebruik te maak van [[propaganda]]; deur die totale beheer van die media, het hy die bestaande [[demokrasie|demokratiese]] regeringstelsel afgebreek.
Italië het in 1870 'n eenheidstaat met 'n parlementêre demokrasie geword. Die politieke stelsel was nie net jonk nie, maar ook vol swakhede; die bestaande partye het probleme ondervind om regeringskoalisies te vorm sodat 'n parlementêre meerderheid verkry kon word. Dit het gelei tot uitgebreide korrupsie, wat die aansien van die demokrasie in die oë van die bevolking geskaad het.
Die onderskeie regerings het min aandag gegee aan die oplossing van die binnelandse sosiaal-ekonomiese probleme, wat veral ná 1918 vererger het. Dit het die sosiale onrus laat toeneem en 'n vrees vir 'n '''Bolsjewistiese''' revolusie by die gevestigde burgery laat ontstaan. Mussolini se optrede het by talle mense die hoop laat ontstaan dat hy die oorsake van hul ontevredenheid en angs uit die weg sou kon ruim. In die vestiging van sy '''Fascistiese staat''' het Mussolini hierdie verwagtinge tot sy voordeel aangewend.
== Jeug ==
Benito Amilcare Andrea Mussolini is op 2 Julie 1883 op die gehuggie Varano di Costa by Predappio in die streek '''Romagna''' in '''Noordoos-Italië''' as die seun van 'n smid en 'n onderwyseres gebore. Sy vader was 'n '''ateïs''', 'n Republikein en 'n '''sosialis'''. Dit, saam met die '''linkse''' tradisie in Romagna en sy armoedige jeug, het in groot mate daartoe bygedra dat Mussolini vroeg reeds rebels en sosialisties geword het. Hy het vir 'n kort tydjie onderwys gegee, maar dit het hom nie bevredig nie. Sy avontuurlus het hom in 1902 na '''Switserland''' laat vertrek, waar hy met '''Marxisme''' in aanraking gekom het. Nadat hy sy militêre diensplig voltooi het, het hy in die destydse Trentino (toe nog in Oostenryk) sekretaris van 'n Italiaanse vakbond geword en 'n sosialistiese blad uitgegee. Dit het later tot sy uitsetting uit '''Oostenryk''' gelei.
As sekretaris van die sosialistiese federasie van die provinsie Forli het Mussolini in 1910 met die weekblad ''La Lotta di Classe'' ("Klassestryd") begin. Hy het tot die linkervleuel van die sosialistiese party behoort en het onder die invloed van '''Friedrich Nietzsche''' en '''Georges Sorel''' (1847-1922) 'n voorstander van aksie en geweld geword. Hy was ook teen parlementêre '''demokrasie''' gekant en het voorgegee dat hy teen nasionalisme en militarisme was.
Mussolini het 'n onstuimige, veglustige persoonlikheid gehad. Hy was onberekenbaar, maklik beïnvloedbaar, egosentries, outoritêr en selfvoldaan. Hy het hom graag as 'n ontwikkelde man voorgedoen, hoewel hy in werklikheid net 'n oppervlakkige kennis gehad het.
In 1908 het hy en Rachele Guidi, dogter van sy vader se minnares, begin saamwoon. In 1916 is hulle in die hof getroud en in 1925 in die kerk. Vyf kinders is uit die huwelik gebore. Hy het egter geen geheim daarvan gemaak dat hy aan sy vrou ontrou was nie en het talle minnaresse gehad. Tydens sy '''premierskap''' is hy in propagandastukke voorgestel as die beliggaming van die Fascistiese ideaal: jeugdig, gesond (hy het aan 'n maagkwaal gely) en selfversekerd.
''Swaai na regs''
Nadat die '''reformiste''' in 1912 uit die Partito Socialista Italiano (PSI) gesit is, het Mussolini hoofredakteur van die partyblad ''Avanti'' ("Vooruit") in Milaan geword. In 1914 het hy van die partybeleid afgewyk deur te pleit vir Italiaanse deelname aan die '''oorlog'''. As gevolg daarvan moes hy afstand doen van die hoofredakteurskap van die koerant. Hy het toe 'n nuwe koerant, ''Pop 010 d'ltalia'' ("Volk van Italië" ), begin. Nouer kontak met nasionaliste en die behoefte aan subsidies vir sy koerant het daartoe gelei dat Mussolini al hoe minder anti-kapitalisties geword het.
Ná die oorlog, waarin hy aan die front gewond is, het hy 'n aantal strydgroepe tot stand gebring wat uit veterane bestaan het: die sogenaamde ''Fasci Italiani di Combattimento''. Dié groepe se eerste aksieprogramme het nog 'n redelike linkse inslag gehad, hoewel daar ook heelparty tegemoetkominge ten opsigte van die regses was. Die nasionalistiese Gabriele d'Annunzio, wat in September 1919 die Dalmatiese stad Fiume met 'n groep vrywlligers beset het, was 'n bron van inspirasie vir die Fascistiese styl: swart hemde, onderskeidingstekens, strydkrete en bulderende toesprake van balkonne af.
Mussolini moes sy laaste sosialistiese idees afsweer toe hy in 1921 leier van die nuwe Fascistiese politieke party, die Partito Nazionale Fascista (PNF), geword het. Dié party het aanhangers uit alle vlakke van die bevolking gehad. Die sogenaamde squadristi of leëreenhede wat op die been gebring is onder die voorwendsel dat hulle teen Bolsjewiste moes optree, het hulle in dié tyd al hoe meer aan terreur begin skuldig maak.
Nadat die Fasciste in 1922 daarop aanspraak gemaak het dat hulle 'n staking wat deur Sosialiste georganiseer is, beëindig het, het hulle die regeringsmag geëis en 'n opmars na Rome georganiseer. Die opmars het sonder teenstand van die regering verloop omdat koning Victor Emanuel 111 geweier het om die noodtoestand af te kondig. Die eerste minister, Luigi Facta (1861 – 1930), het uitgetree en Mussolini is as sy opvolger benoem.
As premier het hy aanvanklik 'n gematigde totalitêre bewind probeer nastreef. Ná die moord op die sosialis Giacomo Matteotti (1885-1924) het hy dié benadering egter laat vaar ten gunste van die standpunt van die squadristi, wat gewelddadige, diktatoriale optrede bepleit het. Van Januarie 1925 af was Italië 'n nasionalistiese diktatuur met talle totalitêre kenmerke. Mussolini was die leier (duce).
Hoewel Mussolini altyd teen die '''Kerk''' gekant was, was hy opportunisties genoeg om ter wille van sy prestige en gewildheid 'n verdrag met die Kerk aan te gaan. '''Pous Pius XI''' (1922-1939), wat die Fascisme as 'n bolwerk teen die Kommunistiese bedreiging beskou het, het in 1929 die Lateraanse Verdrae met Mussolini gesluit. Hiervolgens het die pous die koninkryk Italië erken en self die soewereine mag oor die Vatikaanstad verkry. Rooms Katolisisme het die staatsgodsdiens geword. Die opvoeding van die jeug het egter 'n twispunt gebly: Mussolini het vergeefs probeer om dit geheel en al in die hande van die staat te hou. Mettertyd het die pous hom ook verset teen die voorneme om in navolging van '''Hitler''' die sogenaamde rassewette in Italië in te stel.
Mussolini het na ekonomiese selfbestuur (outargie) en na die uitbreiding van die bevolking gestreef en 'n uitgebreide propagandaveldtog vir groot gesinne is gevoer. 'n Groeiende bevolking sou egter meer ruimte nodig hé, en om hierin te voorsien, het Mussolini die Pontynse moerasse suidoos van '''Rome''' laat drooglê.
Om sy ekonomiese en bevolkingspolitiek te verwesenlik, het Mussolini die Italiaanse grondgebied buite die landsgrense probeer uitbrei. Sy buitelandse beleid is egter in groot mate beïnvloed deur sy wrok ten opsigte van die '''Verdrag van Versailles''' (1919). waarvolgens Italië na sy mening te min ontvang het. Hy het daarna gestreef om die '''Middellandse See''' weer 'n ''mare nostrum'' ("ons see", soos die Romeine in die Oudheid dit genoem het) te maak. Hy het onder meer ook graag na die "grootse verlede" van Italië verwys.
In Oktober 1935 het Mussolini 'n aanval op '''Ethiopië''' gedoen. Die '''Volkebond''' het ekonomiese sanksies teen Italië ingestel, maar dié sanksies is net gedeeltelik toegepas en kon nie voorkom dat Ethiopië in Mei 1936 verower is nie. Die gemeenskaplike vyandskap van die meeste Europese moondhede het daartoe gelei dat Mussolini en Hitler 'n bondgenootskap gevorm het. Dié samewerking het in Oktober 1936 uitgeloop op die '''Spilverdrag''' tussen Berlyn en Rome. Mussolini was later geheel en al ondergeskik aan Hitler, met wie hy in 1939, nadat '''Albanië''' verower is, die militêre '''Staalverdrag''' gesluit het.
''Die Tweede Wêreldoorlog''
Toe Hitler Pole in 1939 binneval, was Italië nie voorbereid op die oorlog nie en hy het tot in Julie 1940 neutraal gebly. Nadat Italië tot die oorlog toegetree het, moes Duitsland Mussolini teen die einde van 1940 in Griekeland en Noord-Afrika te hulp snel. Die Italianers het al hoe meer teen Mussolini gekant geraak en in Julie 1943 is hy ná 'n mosie van wantroue deur die koning uit die Groot Raad van die Fasciste ontslaan. Die invalsleër van die '''Geallieerde Magte''' was toe reeds in die suide van Italië.
Toe die Duitse oorgawe in April 1945 dreig, het hy saam met sy minnares Clara Petacci na Switserland probeer vlug. Digby die grens is hulle egter deur Kommunistiese partisane doodgeskiet. Hulle Iyke is na Milaan gebring en daar by 'n motorhawe in die openbaar onderstebo opgehang.