GU: Eerstens is dit belangrik om die integriteit van die oorspronklike gedig te behou: vir my beteken dit om die ‘atmosfeer’ daarvan raak te lees en te verstaan. Dit help weinig as die vertaler op woord-truuks staatmaak. Literêre vertaling is ‘n meditasie: die digter se intensie moet behoue bly. Daarom geskied die proses nie oornag nie.
AR: Albei van julle skryf self ook gedigte. In watter mate kan die vertalings van gedigte gesien word as ’n leerskool by die skryf van oorspronklike gedigte?
GU: Om ’n gedig na Engels te vertaal help om prosesse in my kop ten opsigte van my eie gedigte oop te beitel. Dit leer jou die haakplekke van taal en klank asook die nodige woord-dissipline wat poësie vereis. Vertaling help jou om met ‘n strenger oog na jou eie gedigte te kyk. Of dis in elk geval wat ek myself wysmaak…
Die enigste plek waar ek die afgelope jaar na die sterre gekyk het, was rondom die braaivleisvuur. By ‘n onlangse verjaardagbraai sê die gasheer uit die bloute: Hierdie jaar gaan ‘n goeie jaar wees, want ons gaan dit n goeie jaar maak. Ek ken hom nog nie lank genoeg om te besluit of dit n manier was om homself op te beur en of hy werklik daarin sou glo nie. Ek hou egter van die stelling. Ons is meer verantwoordelik vir ons eie geluk as wat ons dink, maar ons is ook nie op ‘n eiland nie. Ek neem aan dat die meeste mense nie eers weet dat die voorspellings op werklike sterre-konstellasies gebaseer is nie. Die Babiloniërs het die tekens wat ons in astrologie gebruik eintlik in primitiewe astronomie gebruik om sin te maak uit hul studies. Dis net makliker om n plekhouer te volg in n Wiskunde-formule of in die naghemel. Jy kan jouself vinniger oriënteer en sin maak uit wat jy voor jou sien gebeur. Daar is dus ‘n primitiewe lyn tussen astrologie en astronomie.
Die Chinese-zodiak is interessant omdat dit nie oor twaalf maande strek nie, maar eerder oor twaalf jaar. Die beeldhouer Ai Weiwei se Chinese zodiak-beelde skuif oor die wêreld amper soos die son of die maan deur die tradisionele zodiak. Dit vestig miskien ons blik tydelik op die manier waarop ons na die seisoene en sirkels in ons daaglikse bestaan kyk. ‘n Fratsgolf by Durban het die afgelope feestyd een persoon laat verdrink en 150 mense diep die see in getrek. Die springgety het die fratsgolf veroorsaak. Ons word dus meer deur die maan beïnvloed as wat ons oor dink. Ons satelliet- en ander kommunikasie word ook deur son-uitbarstings geaffekteer. Ek sien die tuinbou tydskrifte gebruik die maan om te bepaal wanneer gewasse geplant en ge-oes moet word. Die lyne tussen die son, maan en aarde is duidelik sigbaar.
By n ander braai vertel n pêl my dat hy nie kan verstaan waarom die wynmakers die planne so diep in die bottels bêre nie. Tong in die kies laat hy my verstaan dat die planne eers ordentlik uitkom as die bottel amper leeg is. Dis ongelukkig die dapper planne en die simpel planne en die roekelose planne wat so diep in die bottel wegkruip. Ek wonder hoeveel sulke planne het die sterrehemel al gehoor en beleef. Nie al die dinge wat in die nuwe jaar gaan gebeur, gaan noodwendig wees soos wat n mens dit sou wou hê of hoe dit beplan is nie. Die oplossing is somtyds binne die probleem self opgesluit. Die uurglas wat leegloop word omgedraai wanneer die tyd verstryk het. Die lyn tussen ‘leeg’ en ‘vol’ is vasgevang in ‘n glasbuis wat jy self kan omdraai.
Vir sommige mense is die beelde wat Ai Weiwei maak net mooi handwerk, vir ander is dit ‘n manier om dit wat hul in die naghemel sien op aarde te interpreteer. Ons word so oorlaai met seine en boodskappe en beelde op skerms. Ek werk daagliks met ongelooflike tegnologie en sien die voordeel daarvan in, maar somtyds wil ek my lyne bepaal deur na die sterre en beelde in die naghemel te kyk en deur te dink aan nuwe beelde wat my gedagtes kan verbind en nuwe lyne wat ek kan trek.
Daar is lyne tussen dieselfde gedig in ‘n ander taal en miskien maak dit die gedig nuut vir jou oë, hart en verstand: