Nuwe taalbeleid by UFH open deure vir Afrikaans - FAK
Nuwe taalbeleid by UFH open deure vir Afrikaans
deur prof SUSAN SMITH.
Die hersiene taalbeleid wat aan die einde van 2013 eenparig deur die Senaat van die Universiteit van Fort Hare aanvaar is, berus op 'n beginsel van inklusiwiteit en meertaligheid en is 'n oorwinning vir 'n multitalige en multikulturele benadering, wat in ooreenstemming is met beide die nasionale en provinsiale taalbeleide. Wat veral belangrik is vir die Afrikaanse gemeenskap, is die insluiting van Afrikaans, naas Engels en Xhosa, wat 'n weerspieëling is van die multikulturele en multitalige demografie van die Universiteit en 'n bewustelike houding van insluiting kommunikeer.
Belang vir Afrikaans
In 'n tyd wat Afrikaans toenemend onder druk kom by talle tersiêre instansies en Afrikaanse departemente selfs sluiting in die gesig staar, is die erkenning wat by die Universiteit van Fort Hare aan Afrikaans gegee word, beduidend en moet besonder hoog geprys word. Dit beteken onder andere die insluiting van Afrikaans (saam met Xhosa) tydens universiteitsgeleenthede, op amptelike dokumente, korrespondensie en beleidstukke – en dit by 'n universiteit wat huidig uitsluitlik Engels vir al hierdie funksies gebruik het. Die groot uitdaging vir die Universiteit sal die effektiewe toepassing van die nuwe taalbeleid wees, 'n voortdurend ontwikkelende proses wat sal afskop met die totstandbring van 'n Taalsentrum. Dit vra om 'n daadwerklike verbintenis tot, 'n betekenisvolle implementering en 'n toegewyde bestuur van die beleid.
Amptelike status dra by tot oorlewingskrag
Die amptelike status wat deur die Universiteit aan onder andere Afrikaans gegee is, is belangrik om velerlei redes. Die oorlewingskrag van 'n taal word nie net gemeet aan die hoeveelheid sprekers wat die taal op 'n informele en spontane wyse gebruik nie; soveel meer is op die spel. Dit is veral die sogenaamde hoër funksies van 'n taal wat bepalend is vir lewenskrag: dit sluit in die gebruik van 'n taal op 'n formele vlak soos byvoorbeeld in staatsinstansies, in kerke, in howe, as onderrigtaal en in die openbare media; ook as taal waarin belangrike literêre tekste gepubliseer word. Dit het veel te make met die amptelike status wat 'n taal beklee, dit wil sê die waarde en erkenning wat aan 'n taal toegeken word.
Daar moet onderskeid getref word tussen die amptelike status van taal en die taal van onderrig (LoTL – Language of Teaching and Learning). Engels sal by die Universiteit van Fort Hare steeds die rol van LoTL speel, terwyl kursusmateriaal volgens die riglyne van die taalbeleid in Xhosa en Afrikaans beskikbaar gestel sal word waar benodig en waar prakties uitvoerbaar. Informele vertaling en vertolking gedurende lesings sal aangemoedig word.
Afrikaans en Xhosa vat hande
Een van die oogmerke van hierdie nuwe taalbeleid is die doelgerigte en aktiewe ontwikkeling van Xhosa en sy funksies tot volwaardige akademiese taal. 'n Erkenning van die waarde en status van hierdie taal sal 'n belangrike komponent van die toepassing van hierdie taalbeleid uitmaak. So tree die Afrikatale ook toe tot die meertaligheidsdebat en word 'n belangrike vennootskap met Afrikaans gesmee, wat tot wedersydse voordeel sal lei. Die Universiteit is daartoe verbind om al die taaldepartemente te ondersteun en uit te bou, en om aan al sy amptelike tale erkenning en beskerming te gee.
Die taalbeleid van die Universiteit van Fort Hare bied aan die Universiteit 'n unieke geleentheid vir die daarstelling van 'n omgewing wat binne 'n meertalige konteks tot die akademiese groei van sy studente sal bydra. Dit bied die geleentheid vir die ontwikkeling en bevordering van Xhosa as volledige akademiese taal en die verdere ontwikkeling van die ander amptelike tale.
Die nuwe taalbeleid is die produk van onderhandelinge en gesprekke met talle rolspelers, soos PanSAT, die Departement van Kuns en Kultuur, die Departement van Hoër Onderwys en verskeie ander universiteite. Die beleid demonstreer insig in die belangrikheid van die behoud van linguistiese en kulturele diversiteit en wil toesien dat tale 'n brug vorm tot die beskikbaarheid van inligting, dienste en hulpbronne aan almal. Dit wil bydra tot 'n bewussyn van, sensitiwiteit tot en respek vir die multitalige aard van sy gemeenskap. Die taalbeleid en sy implementering moet gesien word as samebindende krag waarin multitaligheid en multikulturalisme die wenner is.