Soeke na gas, olie aan kus ‘mors van geld’Die skip gaan kort-kort klankskote afvuur. (Foto: Steven Watkins/MarineTraffic.com) Die gas-en-oliereus Shell se planne om eersdaags vir aardgas en ruolie aan die Wildekus van Suid-Afrika te soek, is volgens energiekenners nie die moeite en geld werd nie, aangesien die vraag na hernubare energiebronne nou al hoe groter word. Omgewingsbewaarders waarsku boonop dit kan katastrofiese gevolge vir die seelewe in dié gebied inhou. Dit hou wel ook beduidende voordele vir die plaaslike ekonomie in, sou olie en gas hier ontdek word. Shell is onlangs oor die kole gehaal oor sy planne om van 1 Desember af seismiese opnames van Morgansbaai tot by Port St. Johns te laat uitvoer, op soek na gas en olie op die seebodem. Die proses behels dat ŉ skip, wat daagliks miljoene rande kos om te bedryf, heen en weer oor ŉ gebied van 6 011 km² beweeg en kort-kort klankskote afvuur. Gespesialiseerde toerusting sal dan die beweging van klankgolwe volg en ŉ beeld vorm van wat onder die seebodem aangaan. Hierdie skokgolwe sal dag en nag, elke 10 sekondes, vir sowat vyf maande afgevuur word. ŉ Onafhanklike energiekenner, Roger Lilley, het aan Maroela Media verduidelik dat die moontlikheid om gas en olie plaaslik te myn beslis beter sekerheid en stabiliteit vir onder meer die prys van ruolie in die land sal beteken. “Indien Suid-Afrika sy eie bron van gas en olie kan kry, sal ons nie geraak word deur invoerkoste of kwessies wat verband hou met buitelandse valuta nie. Ons sal ten minste met ons gasvoorraad selfonderhoudend kan word.” Ondanks die moontlike voordele wat Shell se bedrywighede vir die land inhou, bieg Lilley dat hy steeds gekant is teen die verkenning van ŉ gebied wat dalk nie eens die nodige hulpbronne sal oplewer nie. “Gas is ŉ fossielbrandstof en hoewel dit beter is as die meeste energiebronne en talle lande steeds daarvan gebruik maak, word daar al hoe meer klem geplaas op die ontginning en gebruik van herwinbare energiebronne.” Pres. Cyril Ramaphosa het juis enkele weke gelede aangekondig dat Suid-Afrika ŉ R130 miljoen-hulppakket van eerstewêreldlande ontvang om oor te skakel van die gebruik van steenkool en gas na natuurlike maniere van kragopwekking, soos son- of windkrag. “Dit is dus onverstandig om soveel geld en tyd aan die ontginning van fossielbrandstowwe te bestee, wanneer hulpbronne eerder aan nuwe en moderne ontwikkeling bestee kan word.” Volgens Lilley is die regering gretig om ŉ gasprogram van stapel te stuur om die land self te onderhou. Dit sal die regering egter miljoene rande kos indien Shell wel die nodige hulpbronne vind. Dan moet die infrastruktuur vir die projek nog gebou word. “Ek stem saam dat Suid-Afrika moet wegbeweeg van ingevoerde hulpbronne, maar die land het nie fossielbrandstof nodig nie. Die geld kan eerder aan batterybergingsfasiliteite bestee word of hernubare energiebronne soos hidro-energie wat elektrisiteit met behulp van water kan opwek,” sê hy. Dr. Wynand Boshoff, VF Plus-LP van minerale hulpbronne en energie, deel Lilley se sentiment en meen dat hernubare energie, veral in die produksie van groen waterstof, groot belofte toon om die hedendaagse ekonomie se afhanklikheid van fossielbrandstowwe te beëindig. Hy sê die wêreld se ruolievoorraad sal na raming vir die volgende 47 jaar voldoende wees en aardgas vir nog 52 jaar. “Die ontdekking van nuwe olie- en gasvelde het dus nie dieselfde dringendheid as enkele dekades gelede nie.” Grootskaalse gevolge vir die omgewing (Foto: Francesco Ungaro/Unsplash) Die bewaringsorganisasie Oceans not Oil het ŉ petisie teen die beplande projek opgestel, juis omdat hulle meen dat die opnames ŉ katastrofiese uitwerking op die gebied se seelewe en groter omgewing kan hê. Die petisie het reeds derduisende handtekeninge gewerf. “Alle seelewe in die gebied en omliggende omgewing, van groot tot klein, sal hierdeur geraak word,” sê Janet Solomon, stigter van Oceans not Oil. “Noodsaaklike organismes soos plankton en koraal sal heeltemal uitgewis word, terwyl dit ook noodlottig vir groter diere kan wees.” Volgens Solomon kan skokgolwe veroorsaak dat seediere wat afhanklik is van hul gehoor om te kommunikeer, rigting te bepaal, kos te vind of vroegtydig van roofdiere te ontsnap, eindelik doof word en stadig vrek. Die skokgolwe kan daartoe lei dat seediere wat maklik skrik, vinnig na die oppervlak swem en só beseer word. Die onophoudelike skokgolwe kan boonop visse wegjaag, wat talle visserye in die gebied sal benadeel. “Die lys van nadele is oneindig lank, van nuutgebore en bedreigde seeskilpaaie wat byna onmiddellik tot sterwe sal kom, tot migrerende diere wat liefs die gebied sal vermy en die ekosisteem omver sal gooi. Die gevolge van die opnames kan jare lange skade aan die omgewing, asook ondernemings in die gebied verrig,” sê sy. Die probleem met enige soort verkenningsprojekte soos dié is dat dit dalk nooit sal ophou nie en net verder na ander gebiede uitbrei, waarsku Lilley. “Dit het reeds gebeur met verskeie myne en daar is geen waarborg dat dieselfde nie met hierdie soektog gaan gebeur nie.”