Beurtkrag: Só raak dit jou toestelleSuid-Afrikaners kan nie help om te wonder wat die invloed van beurtkrag op elektroniese en elektriese toestelle het. (Foto: Esté Meyer Jansen/Maroela Media.) Beurtkrag is reeds ŉ geruime tyd aan die orde van Suid-Afrikaners se dag, maar, afgesien van die ongerief wat dit kan veroorsaak, wonder mense dikwels ook oor die volle uitwerking daarvan op elektriese en elektroniese toestelle. Virseker en KragDag het die antwoorde hierop en ook ŉ handige beutkragoorlewingsgids om jouself en jou besittings te beskerm. “Daar is ongetwyfeld reeds om talle braaivleisvure gesels oor hoe beurtkrag waarskynlik selfone, geisers, dekodeerders, modems, hekmotors en ander toestelle kan beskadig en hoe jy jouself daarteen moet beveilig,” sê Ricardo Coetzee van Virseker. “Die goeie nuus is dat Suid-Afrikaners hulself, hul besittings en hul beursies wel met genoegsame kennis en slim beplanning goed kan beskerm.” Volgens die span van KragDag verskil die uitwerking van beurtkrag heelwat van een soort toestel na ŉ ander: Toestelle wat suiwer weerstandslaste dra, soos stowe, geisers, ketels en verwarmers: In hierdie gevalle is daar geen effek op die toerusting as die krag afgeskakel of aangeskakel word nie. Toestelle wat reaktiewe laste dra, soos yskaste, tuimeldroërs, grassnyers, skottelgoedwassers, wasmasjiene, haardroërs en hekmotors: Hierdie toestelle het gewoonlik ŉ elektriese motor wat, wanneer die stroom onderbreek word, blootgestel word aan ŉ spanningstuwing. Hoewel onbeskermde toestelle – veral modelle van ’n ouer generasie – in hierdie klas met spanningstuwings beskadig kan word, is daar gewoonlik beskermingsmaatreëls ingebou om elektroniese komponente teen hierdie stuwings te beskerm. Skade weens die aan- en afskakel van krag kom gevolglik min in die praktyk voor. Toestelle soos selfoonlaaiers, dekodeerders, rekenaars, radio’s en modems gebruik relatief min energie en is gewoonlik gekoppel aan ŉ kragbron wat die hoë lyntoevoerspanning verminder tot ŉ lae gelykstroomspanning. Hierdie kragbronne is meestal robuus en laat nie spanningstuwings deur na die elektroniese toerusting nie. Verder het hierdie toerusting, soos selfone en rekenaars, batterye wat moontlike nagevolge van aan- en afskakel verder verminder. Sou ŉ stuwing skade aanrig, is dit gewoonlik net die kragbron wat in die slag bly. Verkoelingstoerusting soos yskaste, vrieskaste en lugversorgers is in een opsig wel kwesbaar vir beskadiging met kragonderbrekings: Toestelle soos dié werk meestal met kompressors, waar gas onder druk ŉ weerstand kan bied wanneer krag weer aangeskakel word en so die toestel se motor kan uitbrand. Driefase-kragstelsels is kwesbaar vir beskadiging met beurtkrag omdat dit dikwels gebeur dat een of meer fases verlore is wanneer kragtoevoer herstel word. Dit het ŉ effek dat twee of meer fases nie op werkspanning is nie, maar ŉ laer spanning het. Die gevolg is dat driefase-motors ongebalanseerd loop en kan uitbrand. Omdat sommige fases dan ŉ laer spanning het, kan dit, wanneer dit as enkelfase aangewend word, ook tot gevolg hê dat sommige enkelfase-toerusting, veral dié met motors, beskadig word. Batterye – wat in enigiets van selfone tot hekmotors en alarms se rugsteunstelsels gebruik word – is ook kwesbaar met beurtkrag. Weens batterye se chemiese samestelling is dit vir chemiese batterye nodig om altyd ŉ sekere minimum lading te behou. Sou die volle batterylading van die battery gebruik word, sal die batterylewe aansienlik verkort word. Batterye se lewensduur word ook deur vervaardigers in terme van die aantal laaisiklusse gewaarborg. ŉ Battery se vermoë om lading te behou (kapasiteit) neem geleidelik af met gebruik. ŉ Gevolg van beurtkrag is dus ŉ verkorting van die lewensduur van batterye, waaronder dié van hekmotors en alarms se rugsteunbatterye. Foto: NRD/Unsplash Virseker en KragDag het die volgende wenke vir beurtkrag: Foto: Matias Wong/Unsplash Doen verder ook jou deel om energie te bespaar en druk op die stelsel te verlaag: “Die goue reël is om proaktief te dink aan al die maniere waarop dinge kan skeefloop en deeglik daarvoor te beplan,” sluit Coetzee af. “Dit is ook van uiterste belang om genoegsame versekering gereed te hê ingeval teëspoed jou wel tref tydens beurtkrag.”