≥ Iphone 5/5s covers - Mobiele telefoons | Apple iPhone - Marktplaats.nl
Iphone 5/5s covers apart te koop of samen Afrikaner | minderheidsverslag - Part 4
Die 1992 Referendum: slapriem of flater?
Die huidige situasie waarin blankes in Suid-Afrika verkeer, is direk as gevolg van die Referendum van 17 Maart 1992. Almal wat toe nog nie kon stem nie, dit wil sê almal wat in 2018 nie ouer as 44 is nie, is dus nie verantwoordelik daarvoor dat ons nou in tamatiestraat sit nie. Die van ons wat toe kon stem, almal ouer as 44, moet ons verantwoord teenoor die jonger geslag.
Sedert 1992 het blankes bykans alle politieke mag verloor. Baie het ook hul werk verloor of het na die buiteland geëmigreer. Daar is deesdae etlike plakkerskampe waar witmense woon. Hulle is geheel en al afhanklik van private skenkings van voedsel en klere. Die nuwe grondwet van FW de Klerk, ‘n beloofde regstaat, bied weinig beskerming aan minderheidsgroepe. Baie blankes voel dat hulle tenagekom is en deur hulle eie mense uitverkoop en verraai is. Afrikaans as ampstaal is bykans volledig afgeskaf ten gunste van Engels. Dit word alhoemeer duidelik dat ons die slagoffers van volksmoord geword het. Die moord, verkragting en marteling van blankes is steeds aan die toeneem. Die referendum het die Boerevolk tot op die rand van uitwissing gebring.
Sedert die Nasionale Party (NP) in 1948 aan bewind gekom het, het hy met elke verkiesing net sterker geword. Teenstanders het besef dat hulle nooit op ‘n demokratiese manier die NP tot ‘n val sou bring nie. Gevolglik het hulle die NP begin rysmier en kort voor lank is die party van binne verander tot iets anders as wat dit oorspronklik was. Dit het in die geheim gebeur en die meeste NP-ondersteuners het dit nie agtergekom nie. Dit is gedoen onder die dekmantel van “hervorming”. Die wat nie hiermee wou saamgaan nie, het geen ander keuse gehad as om pad te gee uit die NP en om nuwe politieke partye en organisasies te stig nie. Onder die leierskap van FW de Klerk het die NP die dienaars van internasionale belange geword. Die NP het aansienlike steun van sy oorblywende ondersteuners verloor en daar het ‘n wesentlike gevaar ontstaan dat die Konserwatiewe Party (KP) die volgende algemene verkiesing kon wen. Indien dit gebeur, sou nie net die NP se “hervormings” daarmee heen wees nie, dit sou ook ‘n terugslag vir die internasionale belange wees.
De Klerk en sy raadgewers het ‘n briljante oplossing gekry en ‘n referendum uitgeroep. Slegs blankes kon stem en moes die volgende vraag goedkeur of afkeur: Ondersteun u die voortsetting van die hervormingsproses wat die Staatspresident op 2 Februarie 1990 begin het en wat op ‘n nuwe grondwet deur onderhandeling gemik is? Hierdie keuse voor blanke kiesers sou onherroeplik wees, daar sou nie weer ‘n geleentheid wees om hieroor te stem nie. Omtrent 86% van die blankes het in hierdie referendum gestem en 68% van hulle het “ja” gestem. Hierdie uitslag het almal, binnelands en buitelands, verras.
Dit was verbasend dat veral die Afrikaanssprekende blankes, wat altyd as rassiste voorgehou is, vrywillig hulle politieke mag en voorregte prys gegee het. Daar was selfs persone wat dit as ‘n wonderwerk beskou het. Wat het die meerderheid blankes oortuig om so ‘n besluit te neem? Het hulle so ‘n blindelingse vertroue in die bekwaamheid van de Klerk en sy span gehad? Het niemand hulle gewaarsku dat hulle ‘n fout sal maak om aan de Klerk ‘n blanko tjek te gee nie? Of was dit hul christelike naasteliefde wat hulle so laat besluit het?
Een moontlikheid waarom die blankes “ja” gestem het, kan wees omdat hulle inherent goedhartig en mensliewend was. Dat hulle aan nie-blankes dieselfde gegun het as wat hulle self gehad het. Daar was, en is moontlik nog steeds, ‘n kerklike leerstelling van sosiale geregtigheid (social justice) onder die naam van christelike naasteliefde. Dit moet onthou word dat dit nie die blanke publiek was wat allerlei apartheidsvergrype gepleeg het nie, dit was die staat, onder beheer van die Nasionale Party, wat dit gedoen het. (Let daarop dat die grootste vergrype plaasgevind het nadat die “verligtes” beheer oor die NP verkry het.)
Nog ‘n moontlikheid is dat die blankes vir FW de Klerk geglo en vertrou het. Hy is gesien as een van ons mense wat nie sy eie mense in die steek sal laat nie. Hy het op televisieskerms voorgekom as ‘n redelike en beredeneerde persoon. Die media het vertel dat hy, ‘n gewone prokureur, ‘n briljante regsgeleerde was en dat sy konsep van ‘n “regstaat” die oplossing vir die toekoms was. Daar is geglo dat hy, vanweë sy posisie, oor inligting beskik wat die publiek nie het nie en dat hy dus beter weet. Hy is voorgehou as ‘n eerbare persoon wat sy bes gedoen het, maar wat deur sy onderhandelaars in die steek gelaat is.
‘n Verdere moontlikheid is dat blankes “ja” gestem het as gevolg van intimidasie. Dat hulle bang was vir die gevolge indien hulle “nee” sou stem. Dat hulle, hulle gesinne, hulle loopbane en hulle besighede teenspoed gaan kry. Andersins kon dit wees dat hulle, oor baie jare, ‘n soort “breinspoeling” ondergaan het wat hulle denke gekondisioneer het. Of dalk was hulle slagoffers van doeltreffende propaganda.
Die NP se “ja” veldtog was iets wat nog nooit voorheen in Suid-Afrika gesien was nie. Die NP het groot vergaderings gehou, advertensies in koerante en op televisie geplaas. Die koerante het spesiale afslag op die advertensies gegee. Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (deesdae die SABC) was ‘n staatsbeheerde korporasie en het die NP gesteun. Hulle het allerlei metodes gebruik om die NP gunstig en sy opponente ongunstig te laat lyk. Die NP se veldtog is deur die media, die Demokratiese Party (DP), die internasionale gemeenskap en die groot korporasies gesteun. Verskeie groot maatskappye (Anglo-American, Barlow Rand, BP, Caltex, FNB, Murray & Robberts, Shell, Standard Bank) het openlik hulle werknemers bearbei om “ja” te stem. Verskeie sakeleiers het die Private Sector Referendum Fund gestig en omtrent R1-miljoen ingevorder om die NP te ondersteun. Daar was ook klagtes dat sommige werkgewers gedreig het om werknemers wat “nee” stem te ontslaan. Verder was daar predikante wat tydens eredienste hulle lidmate aangemoedig het om “ja” te stem. Daar is persone wat meen dat sport ‘n deurslaggewende rol gespeel het in die keuse om “ja” te stem. Suid-Afrikaanse blankes het ‘n beheptheid met sport en hulle wou die sportboikot beëindig. Bekende professionele sportlui het op televisie verskyn en die kiesers aangemoedig om “ja” te stem.
Die enigste werklike bedreiging vir de Klerk en sy bondgenote was die “regse gevaar”. Baie tyd, energie en geld is spandeer om die KP en ander konserwatiewe groepe te bestry. Hulle was ‘n groter gevaar vir de Klerk as die ANC en die SAKP met hulle gewapende magte. Een plakkaat het ‘n foto vertoon van ‘n gemaskerde en gewapende blanke met die woorde: “Jy kan hierdie man stop!” Dit was in ooreenstemming met die propaganda wat konserwatiewes as onbeskaafde geweldenaars voorgestel het. De Klerk het by herhaling die versekering gegee dat hulle nie mag gaan prysgee nie, maar dat hulle magsdeling gaan instel. Die “nee” veldtog het min geld gehad, het nie afslag by koerante gekry nie, het geen ondersteuning by die media gekry nie en moes hoofsaaklik deur plakkate hulle boodskap oordra. Die “nee” veldtog het gewaarsku dat die NP se onderhandelings op ‘n swart meerderheidsregering gaan afstuur. Hulle het ook selfbeskikking vir blankes voorgestaan. Dit was eers na die referendum dat die KP vir ‘n volkstaat te vinde geword het.
Vandag weet ons een ding met sekerheid. Om “ja” te stem was die verkeerde besluit. Daaraan kan niks gedoen word nie, ons kan dit nie herroep nie.
Die wêreld praat van die 1992 Referendum as die einde van apartheid. Gaan daar in die toekoms ook gesê word dit was die einde van die Boerevolk?
Author Wilco LabuschagnePosted on 9 Februarie 2018 Categories GeskiedenisTags Afrikaner, Boerevolk, Geskiedenis, Volkskunde1 Kommentaar op Die 1992 Referendum: slapriem of flater?
Die Boerevolk en sy handewerk
Jy weet hoe dit is met toeriste. Mens wil graag ‘n aandenking koop van die plek waar jy was of van die mense wat jy daar ontmoet het. Is daar toeriste wat aandenkings van die Boerevolk wil hê? Is daar iewers plekke waar sulke aandenkings te koop is? Ons praat nie van Suid-Afrikaanse aandenkings nie, ons praat van Boerevolk aandenkings.
Hier en daar is daar lede van die Boerevolk wat tradisionele handwerk doen, handgemaakte items uit ons eie kultuur. Nogtans kom dit my voor asof ons nie ‘n eie volwaardige handwerkkultuur ontwikkel het nie. Niks waaraan ons uitgeken kan word nie. Daar is vandag winkels wat handwerk benodigdhede verkoop en kunsmarkte waar handwerk produkte verkoop word, maar dit is nie noodwendig tradisionele produkte van die Boerevolk nie. Niks vergelykbaar met die kantbereiding van die Faroërs nie. Ook niks soos die Afrikavolke se handwerk wat by toeristeplekke verkoop word nie.
Ons kultuur is op die voorposte van die Kaap van Goeie Hoop gevorm. Op die voorposte moes ons voorgeslagte selfonderhoudend wees. Hulle moes velle brei, rieme maak, velskoene maak en swepe vleg. Dit was alles alledaagse gebruiksitems en daar was nie versiering en kunstigheid by betrokke nie. Hulle het self tabakpype gemaak en die vrouens het soms mooi tabaksakkies vir die mans gemaak, maar dit het verlore gegaan. Die meubels en huisraad was meestal eenvoudig en funksioneel. Tuisgemaakte klere was alledaagse werksklere, kisklere was aangekoop.
‘n Pionier moes noodgedwonge vele ambagte beoefen. Hy moes boer en het van sy gereedskap self gemaak, hy moes ook self alle herstelwerk doen. Tot om en by 1920 was landbouwerktuie van hout. ‘n Ploeg sal van hout wees, maar die skare van yster. Hooivurke is self gesny. Die regte hout kan heelwat slyt voordat dit onbruikbaar word. Hy was ook ‘n bouer, klipwerker, smit en leerlooier. Hy moes ook koeëls giet en brandewyn (mampoer) stook. Die pionier se vrou moes broodbak, konfytkook, bottermaak, kerse maak en koskook. Mure afwit, patrone maak met blousel, misvloere smeer, naaldwerk en velwerk is ook gedoen. Vrugte is ingelê en gedroog.
Die pionier moes meestal sy eie meubels maak, van melkstoeltjie tot katel. Sulke tuisgemaakte meubels was eenvoudig en funksioneel. Dikwels was dit opvoubaar sodat dit saam geneem kan word as getrek word. Sitplekke was met riempies gevleg. Indien meubels versier word, was inlegwerk gewild. Daar was ‘n voorliefde, saamgebring uit die stamlande, om ligkleurige en donkerkleurige hout saam te gebruik. Verskeie soorte kiste is as huisraad gebruik: meelkiste op hoë pote wat ook as tafel diens gedoen het, wakiste vir pakplek (in die huis en op die wa) en voetstofies van hout. Kuipe en balies is vir verskillende gebruike gemaak. Botterbakke is met ‘n knipmes uitgekerf.
Om al hierdie dinge te kon doen moes die pionier vindingryk wees. Dit is waar ons idioom ‘n Boer maak ‘n plan vandaan kom.
Die ontwikkeling van die kakebeenwa was ‘n besonderse prestasie. Die Nederlandse boerewa was nie opgewasse vir die plaaslike omstandighede nie. Die kakebeenwa was so ontwerp dat dit uitmekaar gehaal kon word en weer aanmekaargesit kon word. Dit het ‘n kaptent gehad en die uitleg was met die oog op praktiese behoeftes. Dit was groter en sterker as die boerewa. Dit was moontlik die sterkste en duursaamste wa wat in daardie tyd gebou is. ‘n Wa het maklik 50 jaar gehou. Die kakebeenwa was vir 200 jaar sonder verandering gemaak en het eers met die opkoms van transportry in onbruik geraak. Niemand weet wie se idee die kakebeenwa oorspronklik was nie, maar dit was sekerlik een van ons belangrikste kultuurprodukte.
In Europa, en in Amerika, was waens getrek deur perde. Aan die Kaap was daar te min perde en moes osse noodgedwonge as trekdiere gebruik word. ‘n Bulkalf is in die eerste winter na sy geboorte geknip. Op 3 jaar is daar begin met die leerproses. Osse moes geleer word om hulle name te ken, elkeen het ‘n spesifieke plek in die span gehad en elkeen was met ‘n ander os gepaar. ‘n Span osse se uithouvermoë was 4 ure sonder vrag, hulle het 5 kilometer per uur beweeg en met 2 spanne kon 32 kilometer per dag getrek word. Ook die os het deel van ons kultuur geword.
Sonder water kan niemand nie. Die selfonderhoudende pionier kon ‘n put grawe, studamme en keerwalle bou en waterkanale en besproeingsvore grawe. In later jare het die windpomp gehelp met watervoorsiening.
Daar is vandag nog mense wat belangstel om meer selfonderhoudend te wees. Voordat daar elektrisiteit was, het mense ‘n houtskool koelkas gebou om voedsel langer te bewaar. Inderwaarheid moes daar minstens 2 wees: een vir suiwel en ‘n ander vir vleis. Die vleishuisie was met stene gebou met openinge tussenin vir ventilasie. Die openinge is met houtskool gevul en met sifdraad bedek. Die huisie word dan natgehou deur water van bo af te laat drup. Nadat staaldromme beskikbaar geword het, is ‘n donkie gebou vir verwarming van water. ‘n Struktuur is gebou waarop ‘n staaldrom gemonteer is en ‘n vuur is daaronder gemaak. Pype is aangelê om die warm water binnenshuis te gebruik.
Die selfonderhoudende pionier het oor die vaardighede beskik om ‘n groot verskeidenheid dinge te kon doen. Voordat daar by die Boerevolk ‘n eie vakmanskap kon ontwikkel, het die Britte gekom met hulle stelsel van vakleerlinge, gildes en vakunies. Mens kan net wonder hoe ‘n eie ontwikkelde vakmanskap sou gelyk het.
Hierdie selfonderhoudendheid het by baie lede van die Boerevolk oorgegaan in ‘n doen-dit-self kultuur. Een rede waarom mens die doen-dit-self opsie kies kan as gevolg van die produk self wees: dit is te duur, dit is nie beskikbaar nie, of dit voldoen nie aan die vereistes waarvoor dit benodig word nie. ‘n Ander rede is vir persoonlike bevrediging: iemand het ‘n skeppende drang, dit is ‘n uitdaging om iets self te kan doen, of dit is inherent aan iemand se eie aard. Baie verskillende aktiwiteite kan as doen-dit-self beskryf word: Verbeterings en instandhouding in en om die huis en ook verskillende soorte handwerk. Die “gereedskap” van die doen-dit-self praktisyn bestaan uit inligtingsbronne (boeke, video’s, kursusse) en gespesialiseerde gebruiksitems (handgereedskap, kraggereedskap, kombuisgereedskap, kunsgereedskap, ensovoorts).
By doen-dit-self gaan dit om eie gebruik, om eie behoeftes. By handwerk gaan dit om produkte te maak om te verkoop of om as geskenke te gee.
Kultuurprodukte word gemaak vir kommersiële winsbejag of om tradisie en kultuur te bewaar. So kan een persoon mampoer stook om aan drankwinkels te verkoop terwyl ‘n ander persoon mampoer stook om op volksfeeste te verkoop. Dieselfde produk maar met verskillende motiewe. Daar is fabrieke wat produkte, wat kultuurprodukte was, op groot skaal vervaardig en verkoop. Kommersiële produkte voldoen ook aan ander vereistes (byvoorbeeld wetgewing) en dit veroorsaak dat dit nie meer ‘n kultuurproduk is nie.
So gebeur dit dat jy ‘n plek soos Krugerhuis besoek en daar allerlei Suid-Afrikaanse goedjies kan koop. Jy kan net nie enige iets van jou eie kultuur daar kry nie – want jy het jou eie museums weggegee. Andersins kan jy by die supermark van jou eie kultuurprodukte koop – onder ‘n Engelse naam en volgens ‘n aangepaste resep. Maar alles is nie verlore nie – miskien is daar iewers ‘n tannie wat waatlemoenkonfyt kook of ‘n oom wat ‘n karwats vleg. Maar miskien ook nie, dalk is hulle al oorlede.
Author Wilco LabuschagnePosted on 31 Januarie 2018 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, Kultuurfeeste, VolkskundeLeave a comment on Die Boerevolk en sy handewerk
Author Wilco LabuschagnePosted on 24 Desember 2017 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Boerevolk, Familiegeskiedenis, Gelofte, Geskiedenis, Geslagsregisters, Volkskunde5 Kommentare op Die penvoerder van die Boek van die Gelofte
Kan ons nog werk?
Ek het al verskeie kere, uit verskillende bronne, gehoor dat lede van die Boerevolk wat in die buiteland werk, ‘n goeie naam het as werkers. Hulle is hoog in aanvraag. Hulle is ou skool: goed opgelei, het goeie ondervinding en hulle skrik nie vir harde werk en lang ure nie. Hierdie mense is meestal van die ouer garde wat nog diensplig verrig het. Dit is nie noodwendig waar van almal nie, tog is dit die indruk wat by buitestaanders gewek word. Dit is goed om te hoor dat die Boerevolk nie net ‘n plan kan maak nie, maar ook goeie werk kan lewer.
Die toekoms van die Boerevolk kan deur ons werkvermoë gemaak of gebreek word. Wanneer ‘n volkstaat realiseer, sal die sukses en voortbestaan daarvan bepaal word deur volkseie arbeid en selfwerksaamheid. As ons dit kan regkry, sal dit ‘n ingrypende verandering in ons volksaard veroorsaak. Dit sal heel moontlik ook traumaties wees.
Die gebruik van goedkoop vreemde arbeid is by ons so ingeburger dat dit moeilik gaan wees om daarvan af te sien. Reeds van vroeg in ons geskiedenis af was die gebruik van vreemde arbeid algemeen. Die Khoi en die San wou nie eintlik arbeiders wees nie, gevolglik moes die Kompanjie slawe invoer. Later, na die vrystelling van slawe, het ons voorouers swart arbeiders begin gebruik. Een van die nadele daarvan was dat daar ‘n houding by ons ontstaan het dat sekere soorte werk benede ons is. Ons eie mense het nie meer ongeskoolde werk verrig nie, dit was gegee aan vreemdes wat bereid was om vir minimum lone te werk.
Volkseie arbeid sal ‘n grondbeginsel moet wees met die stigting van ‘n volkstaat. Heel moontlik iets wat in die volkstaat se grondwet verskans sal moet word. Die regering van daardie volkstaat sal streng wetgewing in plek moet hê en dit doeltreffend moet kan toepas. Die gebruik van vreemde arbeid sal op een of ander manier gepenaliseer moet word. Terselfdertyd sal gebruik van volkseie arbeid en selfwerksaamheid beloon moet word. Hoekom? Want as jy vreemde arbeid toelaat, verswak jy die samestelling van die bevolking en laat jy vreemde kulture toe in jou eie land. Dit lei ook tot toelating van vreemdes om in jou land te woon en jy sal behuising moet voorsien. Dit sal ook die brood uit jou volksgenote se monde neem want werkgewers gaan goedkoper werkers verkies. Dit is presies wat voorheen gebeur het.
Die gebruik van vreemde arbeid het ook ekonomiese implikasies. Die probleem is die koste van arbeid. Om winsgewend te wees, moet ondernemings hulle salarisse en lone so laag as moontlik hou. Vir ‘n onderneming is goedkoop vreemde arbeid die oplossing vir sy probleme. Daar sal dus ‘n konflik tussen die volkstaat se regering en die ondernemings binne die volkstaat wees – veral groot ondernemings – wat dan weer nadelig kan wees vir noodsaaklike buitelandse beleggings.
Selfwerksaamheid beteken dat elkeen sy eie vuilwerk self sal moet doen. Veral gesinne moet sonder bediendes klaarkom en alles in en om die huis self kan doen. Dit sal ook op plase en besighede toegepas moet word. Daar is ook metodes, soos meganisasie, wat gebruik kan word om selfwerksaamheid te bevorder. Dit mag egter duur wees.
Om oor te skakel na volkseie arbeid sal ‘n revolusie moet plaasvind. Beide werkgewer en werknemer sal ‘n groot verandering in denke moet maak. Die werkgewer, wat ‘n volksgenoot is, sal nie sy werknemer, wat ook ‘n volksgenoot is, dieselfde kan behandel as wat hy ‘n vreemde werker behandel nie. Die afstand tussen werkgewer en werknemer sal baie nader wees. Aan die ander kant, sal die werknemer moet besef dat daar meer van hom verwag sal word. Natuurlik is daar ook die kwessie van vergoeding. Werknemers uit die Boerevolk sal voel dat hulle ‘n gepaste lewenspeil moet kan handhaaf.
Terwyl ek hier skryf, is daar derduisende volksgenote wat werkloos is. Talle het geen heenkome nie. Daar is verskeie redes wat hiertoe aanleiding gegee het. Voor die huidige bedeling was daar maatreëls wat blanke werkers beskerm het en was werkloosheid minimaal. Laag geskoolde blankes kon ‘n leefbare loon verdien. Ander het om een of ander rede hulle werk verloor en kan nie ‘n ander aanstelling kry nie. Nog ander is ongeskik verklaar en mag nie meer werk nie. Daar is ook ‘n gedeelte wat nie wil werk nie en van welsyn afhanklik wil wees.
Ons sal ‘n nuwe werkkultuur moet ontwikkel. Harde werk alleen sal nie die wa deurtrek nie. Soos die Duitsers, sal ons moet werk maak van deeglikheid. Ons sal die trots op goeie vakmanskap moet bevorder. Ons sal slegs die pyp kan rook as ons produkte en dienste van die beste is.
Hierdie veranderings lê tans in die toekoms en dit gaan hoofsaaklik deur die jonger garde beleef word. Dit is hulle wat moet leer om hard te werk. Hulle sal moet kies om gehalte werk te lewer. Hulle sal moet gewoond raak om sonder goedkoop ongeskoolde werkers klaar te kom. Sal die jonger garde opgewasse wees? Hulle sal nou al moet begin om voor te berei. Hulle sal vaardighede moet bemeester. Dit is immers hulle en hulle kinders se toekoms wat op die spel is.
Ons, die Boerevolk, moet ons voorberei op ‘n ingrypende verandering in ons houding en benadering oor werk. Die toekoms gaan heel anders wees as die verlede en die hede. Jy kan dit sien as ‘n ramp of jy kan dit sien as ‘n uitdaging. Feit is, as daar vir ons volk ‘n toekoms is, sal hierdie verandering onafwendbaar wees.
Author Wilco LabuschagnePosted on 13 Junie 2017 Categories VolkskundeTags Afrikaner, armblankes, Boerevolk, Lewenswyse, Volkskunde2 Kommentare op Kan ons nog werk?
Author Wilco LabuschagnePosted on 2 Mei 2017 Categories GeskiedenisTags Afrikaans, Afrikaner, Boere, Boerevolk, Europese herkoms, Geskiedenis, VolkskundeLeave a comment on Die Boerevolk van Rhodesië
Die Voortrekker met die baie boeke
Gerrit Maritz was nie sommer enige hierjy nie. Voor die Groot Trek was hy ‘n gerespekteerde persoon in Graaff-Reinet. Hy was bekend by die sendelinge en het die sendingwerk onder die Khoi en San ondersteun. Hy was ook veldkornet en wykmeester en die owerheid wou graag ‘n goeie verhouding met hom handhaaf. By sy eie mense was hy bekend as ‘n godvresende persoon wat ander gehelp het waar hy kon. Verder was hy ‘n belese persoon, ‘n ware demokraat en gesteld op die handhawing van wet en orde. Dit word vertel dat hy ‘n goeie grap kon waardeer en dat hy lekker kon lag. Maar Gerrit Maritz was ook ‘n Boer: hardwerkend, ongeduldig en kort van draad. Hy was presies met sy werk en het ‘n kreatiewe gees gehad.
Gerhardus Marthinus Maritz (noemnaam Gert of Gerrit) is in 1797 gebore in die Suurveld, Graaff-Reinet distrik. Gedurende sy kinderjare het die Suurveld die aanvalle van Xhosas en Khoi (Hottentotte) beleef. In 1811 het sy vader hom op Graaff-Reinet gevestig as baaspadmaker en timmerman. Gerrit Maritz het hier homself as wamaker bekwaam en ‘n suksesvolle onderneming gevestig. Mettertyd het hy een van die vermoëndste persone op Graaff-Reinet geword. Dit word vertel dat sy waens van die beste kwaliteit was en ook baie mooi was. Waar ander waens groen geskilder was, het hy syne blou geskilder. Ander waens het ronde tente gehad, die Maritzwaens het kaptente gehad.
Op 22 het Gerrit in die huwelik getree met die vyftienjarige Angenitha Olivier. Hulle het 4 seuns en 2 dogters gehad. Hy koop ‘n huis in Caledonstraat vir 2700 riksdaalders en betaal dit kontant in 2 paaiemente. Teen 1830 is die huis te klein en hy bou ‘n groter huis in Noordekantstraat. Hy bekom ook die plaas Welgevonde aan die voet van die Ouberg.
Dit is nie bekend wat die redes was wat Gerrit Maritz laat besluit het om te trek nie. Sy trekgeselsskap het uit 100 waens en 700 mense bestaan. Sy broer het met ‘n tweede groep getrek. Hyself het met 7 waens getrek. Behalwe dat sy mooi waens uitgestaan het, het hy ‘n verskeidenheid goedere saamgeneem. Daar was, onder andere, 2 kanonne en baie boeke. Hy het ‘n verskeidenheid teologiese boeke, woordeboeke en boeke oor die regte saamgeneem.
Die Maritz-trek vertrek September 1836 uit Graaff-Reinet en bereik Sanddrif aan die Oranjerivier in November. Hier verneem hy van die moord op die Liebenbergs aan die Vaalrivier. Daarna ontmoet hy Andries Hendrik Potgieter en verneem van die slag by Vegkop in Oktober. Hierdie skokkende nuus oortuig hom om vinniger te trek en hulp te verleen aan die mense wat in nood is.
In Desember 1836 is ‘n groot groep Voortrekkers bymekaar by Thaba Nchu en verkies hulle hul eerste bestuur. Maritz word verkies as voorsitter en hoof van die bestuur, Potgieter word verkies as laerkommandant. Hulle onderneem ‘n aksie teen die Matabeles en behaal ‘n oorwinning by Mosega in Januarie 1837. In Maart het Piet Retief en sy trek by hulle aangesluit en in April word ‘n nuwe bestuur verkies. Retief word “goewerneur” en Maritz “magistraat”.
Vyf maande later trek Retief na Natal terwyl die res ‘n suksesvolle tweede ekspedisie teen die Matabeles onderneem. Maritz was ook ten gunste daarvan om sy mense in Natal te vestig. In Noord-Natal beplan Maritz en Retief om ‘n sending te stuur na die Zoeloe-koning, Dingane. Hulle het groot meningsverskille hieroor: Retief wil met ‘n groot kommando gaan maar Maritz wil dat net ‘n klein groepie moet gaan. Maritz het nie vir Dingane vertrou nie. Maritz word reg bewys en Retief en sy manne word vermoor in Februarie 1838. Net meer as ‘n week later vind die Groot Moord by Bloukrans en Moordspruit plaas. Maritz se laer word ook aangeval, maar hulle slaag daarin om dit af te slaan. C.R. Swart het vertel van die dapperheid van Maritz se kinders tydens hierdie aanval.
In Mei 1838 gaan Maritz en Karel Landman (die nuwe Hoofkommandant) met 150 man na Port Natal om die Britse Setlaars teen Dingane te help. In Junie vestig Maritz sy laer aan die Klein-Tugela en dit word bekend as Sooilaer en later Saailaer.
Maritz, hoewel nog ‘n jong man, sukkel geruime tyd met sy gesondheid. Middel September 1838 word hy ernstig siek en sterf op 23 September. Hy is aanvanklik by Maritzdam begrawe, maar op Geloftedag 1895 herbegrawe by die Bloukrans-monument. Net voor sy afsterwe, het hy gesê: “Dit het met my gegaan soos Moses, ek het die beloofde land gesien, maar bewoon sal ek dit nie.”
Die doel van die Groot Trek was om ‘n nuwe land te stig. ‘n Beskaafde land met goeie bestuur en wet en orde. Hulle het ‘n republiek in gedagte gehad, ‘n beter regering as wat in die Britse kolonie was. Gerrit Maritz se pligte as Voortrekkerleier was juis die bestuur, administrasie en regspraak. Dit het hy met bekwaamheid uitgevoer. Deel daarvan was om voorgenome huwelike te ondersoek, boedels te beredder en as regter op te tree – dinge wat wysheid geverg het. Vir sy mede-Trekkers was hy ‘n bron van krag. Hy het die noodlydendes gehelp en die mismoediges moed ingepraat. Hy het ook, toe dit nodig was, belangrike militêre suksesse behaal.
Author Wilco LabuschagnePosted on 20 April 2017 Categories GeskiedenisTags Afrikaner, Boerevolk, Gelofte, Geskiedenis, VolkskundeLeave a comment on Die Voortrekker met die baie boeke