Saterdag 07 Desember 2013
Voorspelling vir Rustenburg
Die hoofgebou op die Pukkampus van die Noordwes-Universiteit. Foto: www.nwu.ac.za
Die Pot is vir Potgieter, die chef vir die Engelse chief en die stroom is die Mooirivier wat deur die stad kronkel. Potchefstroom is 'n smeltkroes van geskiedenis, kultuur en erfenis. Dié studentestad, wat op die N12-hoofroete geleë is, bied iets vir oud en jonk.Dit staan bekend as die stad van kundigheid en is onder meer die tuiste vir die Noordwes-Universiteit se Pukkampus en die Potchefstroom-landboukollege. Derduisende besoekers stroom jaarliks na die stad vir die Aardklop Nasionale Kunstefees. Weens sy sentrale ligging is die stad ook onder plattelanders van omliggende dorpe gesog as inkopiesentrum. Benewens van die oudste kerke in die provinsie, monumente en ander geskiedkundige bakens is Potchefstroom 'n moderne stad met private hospitale, van die beste skole in die land en sportgeriewe van wêreldgehalte.
Die NG Moedergemeente in Lichtenburg is vanjaar 127 jaar oud.
Met sy golwende grasvlaktes, waterryke gebiede en spogplase is Lichtenburg waarskynlik een van die mooiste dorpe in die provinsie. Die dorp is ongeveer 100 km van Klerksdorp af onderweg na Botswana. Landbou is een van die slagare van die dorp se ekonomie. Twee van die land se grootste sementgroepe het fabrieke hier. Lichtenburg het 'n ryke geskiedenis. Dit was 'n belangrike dorp tydens die Anglo Boere-oorlog en spog met genl. Koos dela Rey as een van die bekendste voormalige inwoners. Op die dorpsplein oorkant die stadsaal is 'n bronsbeeld van dié held opgerig. Die dorp het topgastehuise, wildsplase en gasteplase waar moeë besoekers kan asem skep. Die kunsgalery en koffiedrinkplekke by van die gastehuise is ook gewilde kuierplekke, terwyl die museum stories van die diamantstormloop en veldslae bewaart.
Klerksdorp, Orkney, Stilfontein en Hartbeesfontein, wat saam die Matlosana munisipaliteit-vorm, staan ook as die Kosh-gebied bekend. Klerksdorp, Orkney en Stilfontein is langs die N12 tussen Johannesburg en Kaapstad. Klerksdorp het sy ontstaan te danke aan die Voortrekkers wat hier teen die Schoonspruit kom uitspan het. Die oudste straat in die destydse Tranvaal, Hendrik Potgieterstraat, is in dié stad. Oorblyfsels van die Voortrekkertyd kan in die konsentrasiekamp-begraafplaas gesien word en die Klerksdorp-museum bied ook 'n interessante blik op vervloë dae.
Die Goudkoppie by Klerksdorp is ŉ multi-kulturele erfenisgebied. Foto: Nicolize van der Walt Die Goudkoppie aan die soom van Klerksdorp het ontstaan ná 'n meteoriet die aarde getref het, wat tot die geboorte van die Vredefortkoepel gelei het. Die koppie is 'n belangrike baken in die geskiedenis van die Anglo-Boereoorlog en is vandag 'n multi-kulturele erfenisgebied. Klerksdorp is 'n gesogte bestemming vir plattelanders in kleiner opliggende gebiede weens sy groot inkopiesentrums, vermaak, mediese geriewe en topskole. Hoewel daar steeds baie mynbedrywighede in die omgewing is, is die gebied ook bekend vir sy landbou en nywerhede. Senwes se hoofkantoor is in die omgewing en maatskappye soos Sasko, Simmer and Jack en AngloGold Ashanti bedryf hul sake van hier.
Dié stad is sowat 112 km noordwes van Johannesburg aan die voet van die Magaliesberg. Dit is een van die snelgroeiendste stede in Afrika, maar het baie nederig begin. Dit is in 1851 gestig deur Voortrekkers wat hulle in 1841 onder leierskap van Andries Pretorius in die omgewing gevestig het. Dit is die derde oudste dorp in die provinsie en die groter Rustenburg is die tuiste van nagenoeg 'n miljoen mense. Die Bafokeng, onlosmaaklik deel van die stad se geskiedenis, het nagenoeg 310 000 stamlede en is danksy onder meer mynregte een van die rykste stamme in die wêreld. Die Anglikaanse Kerk in die stad dateer terug na 1871 en die NG Moederkerk kom uit die tyd van die Anglo-Boereoorlog.
Pres. Paul Kruger se huis op sy plaas Boekenhoutfontein buite Rustenburg. Foto: Alta Snyman Pres. Paul Kruger se plaas, Boekenhoutfontein, is 'n paar kilometer buite die stad in die rigting van Sun City. Die vier huise op die plaas wat vandag deel uitmaak van Kedar-lodge se grondgebied, is deur dié maatskappy gerestoureer. Dit sluit in die eerste hartbeeshuisie noord van die Vaalrivier en Kruger se huis. Laasgenoemde is ten volle en outentiek gemeubileer. Kroondal, 'n eg-Duitse gemeenskap, is ongeveer 8 km van Rustenburg in die rigting van Pretoria. Daar is 'n Duitse skool, die ou meule is 'n unieke eetplek en Duitse feeste word gereeld in die dorpie gehou.
ŉ Jagluiperd by die De Wildt-navorsingsentrum vir dié gespikkelde diere buite Brits. Pres. Paul Kruger se plaas, Boekenhoutfontein, is 'n paar kilometer buite die stad in die rigting van Sun City. Die vier huise op die plaas wat vandag deel uitmaak van Kedar-lodge se grondgebied, is deur dié maatskappy gerestoureer. Dit sluit in die eerste hartbeeshuisie noord van die Vaalrivier en Kruger se huis. Laasgenoemde is ten volle en outentiek gemeubileer. Kroondal, 'n eg-Duitse gemeenskap, is ongeveer 8 km van Rustenburg in die rigting van Pretoria. Daar is 'n Duitse skool, die ou meule is 'n unieke eetplek en Duitse feeste word gereeld in die dorpie gehou.
Saam met Brits vorm dié dorpie by die gelyknamige dam die Madibeng-munisipaliteit. Die dam is in 1925 geleë en die omliggende woonbuurte is elk 'n klein gemeenskap op sy eie.
Sonop oor die Hartbeespoortdam. Foto: Willem Victor
Hartbeespoort is die tuiste van verskeie kunstenaars wat skilders, beeldhouers en sangers insluit. Die dorp is 'n gewilde naweekbestemming vir stedelinge en het verskeie kunsgalerye, eetplekke, vlooimarkte, 'n slang- en dierepark en akwarium.
Ontspanning en wegbreek
Die gematigde klimaat en sonnige weer maak van Noordwes 'n voorkeurbestemming vir diegene wat 'n binnelandse vakansie verkies. Die provinsie spog met natuurreservate soos Pilanesberg en Madikwe en verskeie kleiner nasionale reservate soos Borakalalo, Schoonspruit, Leon Taljaard, Botsalano, Marico Bosveld, SA Lombard en die Kgaswane-bergreservaat.
ŉ Visarend in die Madikwe-natuurreservaat. Foto: Peter Dawson
Die Lichtenburg-wildteelplaas, wat aan die nasionale dieretuin in Pretoria behoort, is die tuiste van baie skaars wildsoorte soos Pére David-herte, Axis-takbokke, Arabiese gemsbokke en Indiese gaurs. Boonop spog Noordwes met drie wêrelderfenisterreine, naamlik die Taung-erfenisterrein, die Wieg van die Mensdom en die Vredefortkoepel. Die Wieg lê op die grens met Gauteng en die Vredefortkoepel op die Vrystaatgrens.
Die eerste skedel van Australopithecus, wie se brein groter as 'n aap s'n maar kleiner as 'n mens s'n was, is in die Buxton-groef by Taung gevind. Die groef is nou 'n navorsingsterrein. Sommige argeoloë en paleo-antropoloë meen die eerste mense in Afrika het in die omgewing van die Wieg – wat die Sterkfontein-grotte insluit – voorgekom. Mev. Ples, die minder bekende mnr. Ples en Little Foot, wat meer onlangs ontdek is, is hier gevind.
Die Vredefortkoepel het ontstaan toe 'n meteoriet 2 023 miljoen jaar gelede die aarde getref het. Die impak het 'n krater met 'n deursnee van nagenoeg 300km veroorsaak. Vredefort is die wêreld se grootste en oudste bekende impakstruktuur. Barberspan is nie net gewild onder hengelaars nie, maar lok voëlkykers en -kenners van oraloor. Die meeste van die provinsie se damme kan op goeie watergehalte staatmaak en bied uitstekende geleentheid vir watersport soos hengel, roei en ski.
Sun City is 'n wêreldbekende toerisme-aantrekking en bied 'n verskeidenheid hotelle en restaurante, 'n casino, die Superbowl, twee gholfbane en aktiwiteite soos warmlugballonritte. Die ander casino's in die provinsie is die Mmabatho Palm in Mafikeng en die Rio Casino in Klerksdorp.
Verskeie beroemde veldslae in die eerste en die tweede Anglo-Boereoorlog het op grondgebied plaasgevind wat nou deel van Noordwes is. Die beleg van Mafikeng was legendaries en die monument wat ter gedagtenis aan die Boereverkenner Danie Theron opgerig is, kan van die Potchefstroom-Johannesburg-pad af gesien word.
Mynbou is die ruggraat van Noordwes se ekonomie. Dit lewer meer as die helfte van die provinsie se bruto binnelandse produk en verskaf werk aan 'n kwart van die provinsie se werkers. Die belangrikste minerale is goud (wat by Orkney en Klerksdorp gemyn word), uranium (Klerksdorp), platinum (Rustenburg en Brits) en diamante (Lichtenburg, Christiana en Bloemhof).
Vryburg is beeswêreld. Een van die rasse wat goed aar aard, die Afrikaner, se stamboek is vanjaar ŉ eeu oud. Foto: www.afrikanerbees.com
Die noordelike en westelike dele van die provinsie, die oorgangsgebied tussen die saaigebiede met hoër reënval en die laer reënvalgebiede van die Kalahari en Karoo is uiters geskik vir beesboerdery. Dit het aan Vryburg, waar meer as 'n kwartmiljoen beeste jaarliks op veilings verkoop word, die titel "Texas van Suid-Afrika" besorg. Daar is ook volop skaap- en wildplase. Die wildbedryf het die afgelope paar jaar sterk gegroei en wildveilings waar wêreldrekordpryse vir wild behaal word, word jaarliks gehou. In die oostelike en suidelike streke van die provinsie word mielies, sonneblom, tabak, katoen en sitrusvrugte verbou.
Vir die adrenalienverslaafdes bied Noordwes uitdagings soos 'n staproete deur die Pilanesberg- natuurreservaat, 'n glykabelroete by Magalies Canopy Tours, talle bergfietsroetes, bergklimgeleenthede en roei op die Vaalrivier.
Daar is 'n seiljagklub by die Hartbeespoortdam en verskeie watersportsoorte kan daar beoefen word en ook geleentheid vir hang- en valskermsweef en warmlugballongritte oor die Magaliesberg.
Sakereisigers en toeriste kan uit 'n verskeidenheid van geakkrediteerde en gegradeerde gastehuise, lodges, hotelle en selfsorggeriewe kies.
Potchefstroom, Klerksdorp, Rustenburg, Brits, Hartbeespoort en Mafikeng spog met groot inkopiesentrums. Die wilgestad se MooiRivier Mall – wat wydsbeen oor die Mooirivier gebou is – se ontwerp het hom in 2010 die eerste prys in 'n landwye kompetisie besorg. In Rustenburg is die Waterfall Mall en nog 'n sentrum open later vanjaar in dié stad. Brits bied inkopiegeleenthede by die Platinum Mall en die Brits Mall, terwyl die Village Mall met sy mosaïekversiering maar een van talle inkopiesentrums in in Hartbeespoort is.
Geriewe bestaan om bykans enige sportsoort te beoefen. Die Noordwes Rugbyunie is in Potchefstroom gesetel. Die Luiperds, soos die professionele rugbyspan bekend staan, se tuisvelde is Olënpark in die stad en om borgskapredes ook die Royal Bafokeng-stadion by Rustenburg. Die Noordwes Krieketunie se tuiste is Senwespark in Potchefstroom. 'n Wêreldstandaard-fietsrybaan word buite die stad beplan. Die Noordwes-Universiteit se Pukkampus huisves 'n rugby-akademie en astrohokkievelde. Die Mafikeng-kampus spog met 'n sokkerakademie. Talle internasionale atlete oefen gereeld in Potchefstroom.
Die Bafokeng-sportstadion buite Rustenburg was een van die gasheerstadions tydens die WB2010. Dit is saam met Olënpark in Potchefstroom die tuiste van die Luiperds, Noordwes se provinsiale rugbyspan.
Die Bafokeng-sportkampus buite Rustenburg word weer deur internasionale sportspanne vir oefenkampe gebruik en was met die 2010 Wêreldbeker die basis van die Engelse sokkerspan. Nasionale atletiekbyeenkomste word op die Kenneth McArthur-stadion aangebied.