Verbruikers se inkomste ‘krimp’ afgelope jare met 20%Omdat inkomstes nie werklik groei nie, verhoog verbruikers hul inkomste met ongesekureerde skuld. (Foto: Maroela Media) Ten spyte van betalingsvakansies en ŉ laer rentekoers, wys die organisasie DebtBusters se jongste skuldindeks dat Suid-Afrikaners se werklike inkomste oor die afgelope vier jaar met tot 20% gekrimp het. Hy waarsku boonop dat ŉ groot skuldlas verbruikers wat staatmaak op ongesekureerde skuld, in die gesig gaan staar wanneer hulle weer met terugbetalings moet begin. DebtBusters se skuldindeks vir verlede jaar se vierde kwartaal is Donderdag bekend gemaak. Volgens hierdie indeks is ongesekureerde skuld gemiddeld 32% hoër as toe DebtBusters in 2016 data daaroor begin insamel het. Die algehele skuld-tot-inkomste-verhouding is boonop die hoogste in jare. Benay Sager, hoof van DebtBusters, sê die uitwerking van die afsonderingstyd wat weens Covid-19 in werking gestel is, beteken dat talle huishoudings wat vantevore net-net kop bo water kon hou, nou sukkel om hul rekeninge te betaal. Luidens die indeks het verbruikers met huis- of voertuiglenings verlede jaar by agtereenvolgende dalings in die rentekoers gebaat. Vir huislenings het die gemiddelde rentekoers van 11,1% tot 8,3% gedaal en vir voertuigfinansiering was die daling van 13,7% tot 12% per jaar. Ongesekureerde skuld – skuld wat nie aan ŉ bate gekoppel kan word nie – het egter nie uit die dalings voordeel getrek nie. Die rentekoers vir dié soort skuld is in hierdie stadium nagenoeg 21%. Ongesekureerde skuld sluit onder meer kredietkaarte, oortrokke fasiliteite, persoonlike lenings en winkelkaarte in. DebtBusters sê al hoe meer verbruikers met hierdie soort skuld vra vir skuldberading, ŉ aanduiding dat die betalingsvakansies wat verlede jaar toegestaan is, nou iets van die verlede is en die tydelike verligting wat dit toe gebied het, nou verander het in ’n skuldlas. Omdat inkomstes nie werklik groei nie, verhoog verbruikers hul inkomste met ongesekureerde skuld. Verbruikers wat in die vierde kwartaal aansoek gedoen het vir skuldberading, het ŉ negatiewe groei in inkomste gehad in vergelyking met dieselfde tydperk in 2016. Nominale inkomstes was 2% laer as 2016 se vlakke. As saamgestelde inflasiegroei van 18% vir dieselfde tydperk in berekening gebring word, het dié verbruikers se inkomste oor die vier jaar lange tydperk met 20% gekrimp. Diegene wat R20 000 per maand verdien, moet 60% van hul maandelikse netto inkomste bestee om skuld terug te betaal en hul skuld-tot-inkomste-verhouding is op 130% die hoogste in jare. Die skuldindeks wys ook dat ongesekureerde skuld 32% hoër is as in 2016 en diegene wat R20 000 of meer per maand verdien, se ongesekureerde skuldvlakke is meer as 45% hoër. “Dit is ŉ regstreekse gevolg van die wegkalwing van netto inkomste – die salaris wat jy huis toe neem – en verbruikers moet hierdie vermindering met ongesekureerde skuld aanvul.” Die organisasie sê die rentekoers op ongesekureerde skuld kan met tot 90% verminder word wanneer ŉ verbruiker skuldberading ondergaan. Luidens die skuldindeks het die grootte van lenings met 48% toegeneem, maar diegene wat dit ontvang, is terselfdertyd 39% minder. Dit dui daarop dat meer ongesekureerde lenings aan ŉ kleiner poel aansoekers toegestaan word. Dieselfde geld egter nie vir gesekureerde lenings nie.