Die misterie van verhoudings | Pretoria Psychologists
Pretoria PsychologistsAbout Us
Die misterie van verhoudings
Author: Hannie Belsten
Daar word so baie oor verhoudings geskryf en gepraat en tog is die laaste woord nog nie nie gesê nie. Soms is dit positief, maklik, ongekompliseerd en hemels om bymekaar te wees. Soms raak dit negatief en ons raak verstrik in konflikte wat onopgelos bly en dan word ons mekaar se hel.
Die sisteembenadering in kommunikasie is ‘n praktiese en maklike manier om ons te help om‘n bietjie orde te skep in die verwarring wat verhoudings soms bring.
Die Sisteembenadering in Kommunikasie
Die sisteem bestaan uit insette wat persoon A en B lewer in die onsigbare kommunikasieveld wat tussen hulle bestaan, nl.sisteem C. Diagrammaties kan dit as volg voorgestel word:
Volgens hierdie benadering is daar drie voorwaardes vir hoë kwaliteit kommunikasie in sisteem C.
Eerlikheid. Dit beteken om te Sê wat jy bedoel en te Bedoel wat jy sê, omdat net eerlikheid na Vertroue en Respek in ‘n verhouding lei.
Maar eerlikheid kan koud en hard wees en groot skade in ‘n verhouding veroorsaak daarom is warmte so belangrik.
Warmte. Dit het te doen met die manier waarop ons met mekaar praat, die woorde wat ons gebruik, verbale kommunikasie, maar ook ons liggaamstaal of nie-verbale kommunikasie. Eerlikheid en warmte is noodsaaklik in ‘n verhouding, maar dan benodig ons ‘n nog dieper vlak van kommunikasie, nl. begrip of empatie.
Begrip of empatie. Dit beteken om begrip te hê vir mekaar se gevoelens en dit te verwoord en dit help ons om op ‘n dieper vlak, nl. emosioneel met mekaar kontak te maak.
Bogenoemde drie begrippe klink baie eenvoudig om uit te voer, maar dis glad nie so maklik nie, omdat
• As A eerlik is en B gebruik dit soms later in ‘n argument as ‘n wapen om seer te maak, leer A dat dit gevaarlik is om eerlik te wees en hou op daarmee.
• As ons besluit dit te gaan te veel skade veroorsaak, byvoorbeeld: sê nou maar ‘n jonger sussie word deur haar aanstaande swaer gemolesteer. Sy kan besluit om die familiesisteem te beskerm teen die waarheid en dit al die jare wat volg alleen dra. Baie mense voel dikwels verplig om mekaar teen die waarheid te beskerm.
• As ‘n derde persoon in die verhouding ingebring word kom dit gewoonlik een of ander tyd op die lappe en die gevolge is gewooonlik rampspoedig! Dis baie moeilik om vetroue en respek wat verbreek is, te herstel.
• As A en B in ‘n konfliksituasie gewikkel raak, vlieg warmte gewoonlik by die venster uit. Die kuns is om die konflik te hanteer en ‘n oplossing te probeer vind sodat daar weer warmte in die verhouding kan wees.
• In my spreekkamer sien ek baie dikwels mense wat geen idee het hoe hulle voel nie en dus glad nie instaat is om oor hulle emosies te kan praat nie of hulle maat se gevoelens te “lees” nie. Die implikasie is dat emosionele behoeftes nie bevredig word nie, dat een of albei nie VERSTAAN voel nie en dat dit ‘n emosioneel arm verhouding is.
• Ons filtreer wat ons sê deur ons eie persepsies, vooroordele, waardes, kultuur, selfbeeld, en nog baie meer. Die ander persoon doen dieselfde. Op een of ander manier moet ons deur mekaar se filters kom en die ware boodskap ontsyfer. Nog erger: Ons bou mure in sisteem C deur te onttrek, ignorer of te weier om ‘n saak te bespreek. Navorsing leer dat die persoon agter die muur veilig voel en meer beheer ervaar. Die een voor die muur raak egter gefrustreerd en onseker omdat hy/sy nie weet waar hy/sy met die ander person staan nie. Om te onttrek beteken meesal om jou maat êrens langs die pad te verloor.
Tog bly eerlikheid, vertroue en respek die basis van ‘n gesonde verhouding. As dit ontbreek, is die kanse goed dat die verhouding verbreek sal word, of ‘n baie ongelukkige verhouding sal wees. Warmte in ‘n verhouding is soos die son op blomme in die tuin – daarsonder kwyn alles.
Sonder empatie onbreek ‘n belangrike, dieper dimensie in enige verhouding.
LET WEL: Die kommunikasieproses is nie afgehandel voordat dit nie vir A en B duidelik is wat die sender van die boodskap BEDOEL het nie. Die geheim is om altyd, as ‘n boodskap nie goed verstaan word nie, te vra vir verheldering of verduideliking tov die bedoeling van die boodskap.
Baie mense se: “Ek moet WERK aan my verhoudings, maar min mense het die gereedsakp om regtig te weet HOE om dit te doen. Die sisteembenadering lê ‘n grondslag en gee ‘n idee van die basiese bestanddele van ‘n goeie verhouding. In Afdeling B, C, D en E word verdere gereedskapstukke bespreek.
Ek noem verhoudings ‘n “misterie”, omdat ons gedurig analitiese en sosiale oordeel moet gebruik terwyl ons besig om te kommunikeer. As ‘n taxi byvoorbeelsd skielik voor my inswenk, moet ek analiseer wat nou besig is om te gebeur en besluit hoe ek daarop gaan reageer. Dit help baie om ten minste net beheer oor ons emosies te behou en sosiaal toepaslik te reageer! Ons gaan honderde, indien nie duisende kere per dag deur die proses van analitiese- en sosiale oordele. Dis geen wonder dat ons soms struikel en die verkeerde dinge sê en doen nie, maar die misterie is daar – verhoudings werk tog nog!
Selfgelding (assertiveness) is ‘n sleutelbegrip in verhoudings en tog verstaan min mense wat dit is en hoe dit werk. Dis een van die belangrikste gereedskapstukke in hoë kwaliteit verhoudings.
In terme van die sisteembenadering soos in afdeling A beskryf, is ‘n maklike definisie van selfgelding om toe te tree in sisteem en op 2 vlakke te Sê
• Wat ek regtig (dis waar die eerlikheid inkom) DINK, maw wat in my kop aangaan en
• Hoe ek regtig (weereens die eerlikheid) VOEL, maw wat in my hart aangaan
As ek bogenoemde eerlik doen, met warmte en begrip vir die ander persoon se gevoelens, kan dit nie skade doen nie. Inteendeel, dit help my om NEE te sê as dit is wat ek wil sê en gesonde grense in die verhouding te stel.
Selfgelding werk baie soos ‘n radio. ‘n Radio wat te sag speel word nie gehoor nie en maak nie ‘n verskil nie. ‘n Onselfgeldende persoon sal onttrek deur altyd liewer stil te bly, te beskeie en saggeaard te wees. Oorinskiklik (pleasing) wees is nog ‘n kenmerk en die gevolglike opkrop van emosies. Die gevolg? Frustrasie met die self bou