Alhoewel ek vas glo dat joernaliste 'n baie belangrike rol speel in die samelewing, was dit ook die ding wat my byna, byna gebreek het. Ek glo ek was gebou om te vertel, te skryf, ander te inspireer met stories oor mense en oor die goeie dinge. Maar ongelukkig is meeste van die stories wat koerante wil plaas (en mense wil lees) nie juis oor die mooi dinge in die lewe nie.
Na jare was ek so afgestomp dat ek op 'n ongelukstoneel kon afkom en sonder gevoel foto's neem en verslag doen oor die stukkende lywe wat oor die pad gestrooi is, sonder 'n tweede gedagte aan dié mense se lewens, ma's en pa's en kinders wat hulle agterlaat nie. Dit klink dalk grusaam, maar dit was die enigste manier wat ek kon oorleef in so 'n moeilike omgewing. Mens kan net soveel moord, doodslag en verwoesting sien voor jou trane opdroog.
Dit het lank gevat vir my om weer te kon huil. Maar deesdae huil ek vir alles wat mooi is. 'n Mooi storie en 'n gelukkige einde.
Hier is een van die stories wat my geïnspireer het.
Ek het 'n kollega, Lu, wat net een been het. As jy na haar Facebook-profiel gaan kyk, sal jy dit egter nooit raai nie. Sy is beeldskoon, fotogenies en so vol liefde en geluk dat jy nie sal glo dat sy op 'n stadium deur die ergste van die lewe was nie. As jy haar sien in die kantoor is sy altyd vol lag en, behalwe vir 'n effense sukkel-loop, sou jy ook nie besef het waar sy deur is nie.
Jy sy nou nie kon weet dat sy 'n keuse gehad het nie: haar been … of haar baba.
Lu het uitgevind sy het beenkanker toe sy maar 23 jaar oud is. Dis egter nie die begin of die einde van dié storie nie. Op daardie stadium was sy ook 3 maande swanger.
Sover ek onthou, het sy, pas na sy uitgevind het sy is swanger, een dag uit 'n trein tot op die platform gespring en haar been geswik. Dit het egter al erger begin word, tot sy 'n dokter moes gaan sien.
In 2014 het die kanker so vinnig versprei dat die dokters vir haar 'n keuse gegee het: óf sy gaan dadelik vir behandeling en verloor haar baba. Óf sy verloor haar been.
Die kanker het egter sy gang te vinnig geloop. Op dié stadium was sy egter nog net 7 maande ver in haar swangerskap. Die babatjie sou dit nie maak as sy deur die operasie en gifstowwe moes gaan nie.
Hulle moes noodgedwonge haar dogtertjie twee maande te vroeg die lewe inbring, en sy was skaars gebore toe Lu se been afgesit is. Die maande wat daarop gevolg het was gevul met 'n lang verblyf in die hospitaal, chemoterapie en 'n lang pad voor sy kon huis toe gaan.
Haar ma moes oorneem as 'n kangaroe-ma om die babatjie wat 2 maande te vroeg gebore is aan die lewe te hou.
"Ek het nog nooit gehuil oor my been nie," vertel Lu, wat toe ek haar ontmoet het nog in 'n rolstoel gery het.
Sy het sukkel-sukkel leer loop met die kunsbeen, elke dag kuis aangetrek sodat sy so natuurlik as moontlik kon lyk. Kort daarna het sy egter van die omhulsel ontslae geraak sodat sy makliker kon loop. Vandag sien jy haar skaars in haar rolstoel.
Jy sal haar wel op haar beste klere sien. Opgetooi vir die dag. Gelukkig en optimisties oor wat die lewe nog na haar kant toe gaan gooi.
Ek hoop dat ek iemand soos Lu aan my sy sal hê op die donkerste van dae.
Hulle het dit deurleef, dit oorleef, sy en haar beeldskone kleinding.
Hoe kan 'n mens dan nié met blydskap in jou hart leef nie?
* Romeine 15:13
Ek wonder party dae of ek die enigste een is wat werklik sukkel om myself aan enigiets te commit, hetsy dit in 'n verhouding is of nie.
Ek het die week vir die eerste keer besef ek leef in 'n konstante toestand van wag-vir-iets-beter. Die Engelse statement "a state of flux" is die motto van my lewe.
Vandat ek vroeg in 2007 begin werk het, het ek altyd gewag vir iets beter om te gebeur, 'n beter salaris en 'n beter werk, 'n beter woonstel om te huur, 'n beter boyfriend, 'n beter lewe. Ek het geen idee wat van die laaste tien jaar geword het nie! Dis asof ek in 'n permanente wagkamer gesit het en nie geweet het hoe om die deur oop te maak nie. En dan het dit gewoonlik gebeur dat 'n deur oopgaan en ek het régtig getrek, na die volgende, beter plek toe. Tot dit nie meer beter was nie en ek weer begin soek het na groener weivelde.
Ek het onlangs begin by 'n nuwe werk. Dis my droomwerk (of gaan definitief wees!). Ek het onder begin soos 'n mens maar moet, maar dis 'n fantastiese geleentheid om te groei en te verbeter en iets van jouself te maak. Vir die eerste keer in my werkende lewe het ek aande en naweke af om te doen net wat ek wil!
Na 8 jaar as joernalis by verskeie plaaslike koerante het ek aan die einde van laasjaar besluit om die handdoek in te gooi. Op die rype ouderdom van 30 het ek huis toe getrek en probeer om myself uit my depressie te red. Ek het begin oefen en 'n boek(ie) geskryf. Ek het tyd saam met my ouers spandeer en ek het weer begin werk soek. Maar steeds het ek gewag… Uit 'n tas geleef en die bokse met al my stuff het stof opgegaar.
Verlede maand het ek die Karoo van my skoene afgestof en is terug in die Moederstad. 'n Maand later het ek besef ek het nog steeds die helfte van my bokse nie uitgepak nie. Ek het besef ek is nog steeds aan die wag vir IETS.
Ek het op 'n stadium vir vier jaar in dieselfde huis gebly en nooit eers die moeite gedoen om spykers in die mure te kap om net my prente op te hang nie. Ek het steeds gewag. Vir iets. 'n Teken, 'n deur om oop te gaan of 'n verandering wat my gelukkiger sal maak. Dieselfde het gebeur by my volgende woonstel.
Dus het ek besef dis nou tyd om te settle. En daarmee bedoel ek nie dat ek opgegee het op my drome vir 'n beter lewe en beter werk en beter salaris nie. Dis iets waarna mens MOET streef. Jy moet iets hê om na toe te werk. 'n Doel.
Een van my gunsteling teksverse is Jakobus 4:13-16:
"Kom nou, julle wat sê: Vandag of môre sal ons na dié en dié stad gaan en daar een jaar deurbring en handel drywe en wins maak – julle wat nie eens weet wat môre sal gebeur nie. Want hoedanig is julle lewe? Dit is tog maar 'n damp wat vir 'n kort tydjie verskyn en daarna verdwyn. In plaas dat julle sê: As die Here wil en ons lewe, dan sal ons dit of dat doen. Maar nou roem julle in jul grootpratery. Al sulke roem is verkeerd."
Maar ek het dit egter nog altyd verkeerd geïnterpreteer. Die les is dat God in beheer van jou lewe is. Dat Hy sal besluit waarheen jy volgende sal gaan. Hy sal deure oopmaak en jou lei. Ek het egter net gesien dat jy nooit gaan weet hoe lank jy op 'n plek gaan wees nie, en alhoewel dit waar is, het ek dit geleef. Ek het bly wag vir die oomblik wanneer die Here 'n volgende deur oopmaak, sonder om die jaar wat ek wel op 'n sekere plek gehad het, te gebruik het!
So daag ek toe myself hierdie week uit. Ek gaan my bokse uitpak en my kamer rondskuif. Ek gaan vir myself 'n tuiste skep hier waar ek nou is.
Ek wil aan 'n oefenprogram commit en dit actually doen. Ek wil nuwe, beter en gesonder gewoontes aanleer. Ek wil wortels skiet. Ek wil spaar en 'n huis koop. En 'n kat kry. En dalk 'n hond. En dan dalk 'n boyfriend ook.
Ek wil nie meer passief wag en kyk hoe die groen gras aan die ander kant langer word terwyl my eie gras eintlik perfek is nie.
Soos ek sê, stel doelwitte, streef na meer, maar begin jou lewe op die oomblik ook geniet.
Dis regtig nou tyd om te begin lééf!
Slaapvrate en drake
As kind het ek 'n gunstelingstorieboek gehad.
Die boek, Slaapvraat en Leander, het gegaan oor 'n seuntjie wat nie kon slaap in die aande nie. Die Slaapvraat het dan by hom kom kuier, saam met hom die donker verken en taai jam-toebroodjies gemaak. Hulle het saam na die streep miere gekyk wat in die spens toesak.
Slaapvraat ("kleiner as 'n beer maar groter as 'n kat") sou dan onder sy kop kom lê, soos 'n sagte kussing, tot Leander aan die slaap kon raak. Mens dink dis eintlik sy verbeelding, maar een oggend kry sy ma twee lang hare op sy kopkussing, nes dié van die slaapvraat.
(Die boek is in 1987 deur Johan de Waal uitgebring. Ek het wel 'n kopie probeer opspoor, en selfs met Johan gepraat, maar dit is nie meer in druk nie.)
Die gedeelte wat my altyd bybly is waar Slaapvraat 'n monster (of was dit 'n draak?) uit Leander se drome oprol en in die gang af laat verdwyn.
Noudat ek oud en groot is, is ons nie meer veronderstel om drake en monsters te hê nie. Sodra jy in jou eie huis intrek, jou eie huur betaal en jou eie kar afbetaal, moet mens seker makliker slaap in die aande. Of so voel dit.
Ek het, soos almal seker maar, nog steeds my drake wat in die nag kom pla.
Gisteraand het ek gedroom van my Ma. Sy was my Slaapvraat. Toe ek in die middel van die nag wakker word, geworried soos altyd oor dinge wat eintlik buite jou beheer is, was sy daar.
Sy het die monsters in my kop opgerol en in die gang af laat verdwyn. Toe het sy by my kom lê, en soos die slaapvraat, sag onder my kop rus kom bring.
Ek sweer ek kon haar vanoggend in my kussing ruik.
Kosmaak voor my ma se Aga
EK het nog altyd 'n sagte plekkie vir resepteboeke gehad.
Dié liefde het in my kinderdae ontstaan, waar ek saam met my ma in haar warm plaaskombuis, voor die Aga-stoof, deur resepteboeke sit en blaai het op soek na 'n nuwe poeding of bredie om uit te toets.
Saam het ons gebak en brou, koekies gebak en die buurvrou se nuwe disse probeer. Van jongs af het ons geleer hoe om regte plaasgeregte en maklike eetgoed voor te berei.
Dit het ook dikwels gebeur dat moeder vinnig moes inspring wanneer iets nie heeltemal volgens plan verloop nie!
Dis dalk juis die Aga, die reuk van beskuit wat uitdroog in die oond en die warmte teen die Karoo-koue wat my liefde vir nuwe resepte aangewakker het.
Sondae was dit tyd vir gekookte kos. Bruingebraaide lamsboud in die oond met roosmaryn, wat die huis soos 'n grênd restaurant laat ruik. Blinkbruin gebraaide aartappels en soet malvapoeding vir nagereg.Toe ek destyds universiteit toe is, was Sondae altyd die ergste. My ouers was te ver, terwyl die res van die kampus verdwyn het vir die naweek.
Dus het ek weer begin om op Sondae te kook, 'n tradisie wat ek steeds probeer volhou – al is dit steeds met 'n piepklein stofie. Met my Karoo-kookboek onder die blad probeer ek nuwe disse, oondgebakte hoender (in 'n miniatuur oondjie en 'n tweeplaat-stoof) en ingewikkelde crême brulee (natuurlik nie die beste idee as jy nie strooisuiker het nie!) en hope knoffel wat die huis deurtrek. Dit was natuurlik baie meer pret om te kook in 'n huis waar jy weet iemand ánders gaan, ná jy koekmeel die hele vloer vol gemors het, tjoef-tjaf die vloer weer laat blink.
Ek en my ma e-pos nog steeds nuwe resepte heen-en-weer, maar die internet is nou eenmaal nie soveel pret soos die Kook-en-Geniet nie!Maar deesdae, wanneer ek genoeg gekook het vir 'n hele weermag en dan die helfte moet vries, mis ek steeds Sondae by die huis, my ma se rye resepteboeke en veral die warm Aga waar jy jou winterhande kon warm maak ná 'n dag in die koue.
Ek mis haar raad met alles van hoofdisse tot nagereg, sop en koekies, en 'n yskas wat altyd die nodige bestanddele het!
My week as beeldhouer
So het ek die naweek wel nog 'n stokperdjie aangekweek, of ten minste probeer. Hier is 'n bietjie oor my week as beeldhouer.
IN die gees van die nuwejaar het ek oor die naweek nóg 'n projek aangepak.
Die idee is om elke week iets nuut te begin, en ná ek die eerste week probeer tuinmaak het (absolute chaos), het ek my hande aan klei geslaan en gekyk wat kom daaruit.
Een ding is verseker; ek het splinternuwe respek vir beelhouers. Beeldhouwerk is hard werk!
Dit hang seker af van die tipe klei wat jy gebruik, maar die sandklei (R7 per kilo) is nou een maal nie baie maklik om te gebruik nie.
Natuurlik moet jy eers opkom met iets om te maak en die beste waarmee my skamele kunssinnigheid kon opkom was 'n mannetjie met 'n slap hoed. (Moet eerder nie vra nie!)
So begin die bene, lyf, arms en kop vorm kry. Die enigste probleem is met dié tipe klei is dat jy seker moet maak al die dele is ordentlik aanmekaar vas. Jy moet elke deeltjie krap met 'n nat stokkie sodat dit aanmekaar plak en sodoende nie uitmekaar val as dit gebak word nie.
Die arms wou nie lekker vorm vat nie en die arme man het heel ongemaklik gelyk waar hy skeef-skeef staan.
Met lam bo-arms en hande het ek die laaste afwerking gedoen, tog te bly dat dit uiteindelik klaar is. My geduld was lánkal op.
Die eindproduk het gelyk soos 'n voëlverskrikker, met 'n flopperige hoed op sy kop.
Jack, die Voëlverskikker
Die arms was egter nog steeds 'n probleem, tot my goeie vriendin met die idee opkom om hom 'n vurk in die hand te sit.
Jack (soos hy toe gedoop is) het 'n vurk gekry, en met die hulp van vriendin ('n brons patineur), is Jack se vurk vinnig verander van vlekvrye staal na 'n roeskleurige brons. (Dankie, Janapatina!) Ek het wel my vingers verbrand aan die ongelooflike warm vurk aangesien ek nie besef het hy was al onder die vlamme nie!
En net so het Jack sy ontstaan gehad. Hy moet nou maar wag staan en die goggas en plantetende hasies uit my armsalige tuin hou.
Dalk is dit net wat my tuin nodig gehad het.
Update: Jack het gesneuwel. My vriendin se Sofie het haar bak op Jack laat val. Koploos en armloos. Arme Jack. RIP.
Tuinmaak is nie vir sissies nie!
So kom ek nou die dag sak-en-pak terug Stellenbosch toe ná 'n té kort vakansie ind ie Oos-Kaap, motor gelaai tot heel bo teen die dak.
Tussen al die klere en eetgoed wat ma saamgestuur het om die jaar mee te begin, is daar ook 'n kartondoos vol plante, al die pad van George af waar my tante haar eie garden service run.
Dié plante moes die toer terug huis toe, en eers weer 'n week later Stellenbosch toe saam my aandurf, maar aangesien dit 'n verskeidenhied vetplante is, het hulle nogal goed gehou.
Sien, dis nou een van my nuwejaarsresolusies, om meer stokperdjies te begin. Die eerste is natuurlik om my hand in die sand te slaan en te begin plant.
Dit was egter glad nie so maklik soos ek gedink het nie.
Nie eers die feit dat dit vetplante is, kon keer dat die arme nuwe plantjies in die Stellenbosse hitte verlep nie. Of dalk wou hulle juis minder water gehad het en dis dié dat daar hulle so lamlendig begin hang het na die eerste dag in die grond.
Sien, my tuin is nou nie die maklikste om aan die gang te hou nie. Die spruiers wat ons tuinman elke dan en wan groot ooopdraai, raak nie al die hoekies nie en dus is die een kant van die huis 'n tropiese, groen woud, en aan die anderkant 'n woestynagtige landskap waar die gras nie eers wil groei nie.
Tuinmaak is nou maar eenmaal nie vir sissies nie. As my plante teen die einde van volgende week staan, plant ek tamaties (wat volgens die interweb soos onkruid groei in enige klimaat), maar as hulle vrek gaan ek 'n paar klippe aanskaf en die dor dele maar so goed moontlik probeer verberg.