Skooltragedie: Wie moet infrastruktuur in stand hou?Hoërskool Driehoek in Vanderbijlpark (1 Februarie 2019) (Foto: Nhlanhla Phillips/African News Agency/ANA) ŉ Pretoriase prokureur sê enige moontlike eise ná verlede week se tragedie by Hoërskool Driehoek in Vanderbijlpark kan jare neem om af te handel. Vier leerlinge is verlede week dood en talle ander beseer toe ŉ loopbrug by die skool ineengestort het. Verskeie leerlinge word steeds in hospitale behandel. Marius du Toit, ŉ strafregkenner en deskundige in persoonlike beseringseise van Centurion, sê die eerste stap in die proses sal wees om vas te stel wie, indien enigiemand, se nalatigheid tot die treurspel aanleiding gegee het. “Enige hofgeding gaan uitgerek wees; dit kan jare duur,” sê Du Toit. Hy sê die polisie moet boonop ŉ formele, geregtelike doodsondersoek na die voorval doen. ŉ Hof moet dan bepaal of enige misdryf gepleeg is. Du Toit sê egter ŉ siviele hofgeding – waarin vir skadevergoeding geëis word – kan onafhanklik van die strafregproses verloop. Hy sê skadevergoeding vir waar ŉ kind byvoorbeeld verlam gelaat is, kan in sy ervaring etlike miljoene rand beloop. Die nasionale departement van arbeid het ŉ strukturele ondersoek by die skool gedoen. Die departement sal na verwagting Maandag ŉ verslag uitreik waarin besonderhede uiteengesit word van watter dele van die skool veilig is om te gebruik. Jacques Marx, voorsitter van die skool se beheerliggaam, sê ŉ massavergadering word vanaand by die skool gehou om alle moontlikhede te bespreek, sowel as om inligting deur te gee oor wanneer leerders na die skool kan terugkeer. Die Suid-Afrikaanse Onderwysersunie (SAOU) sê intussen ŉ soortgelyke ramp wag om te gebeur by die Hoërskool Roodepoort in Gauteng. Johan Kruger, direkteur: operasioneel by die SAOU sê die skool is ŉ drieverdiepinggebou, waarvan agt klaskamers tans in ŉ uiters vervalle toestand is. Die strukturele integriteit van die klaskamers is volgens Kruger ver onder die aanvaarbare standaard soos uiteengesit in wetgewing. Die Stad Johannesburg se departement van ontwikkeling en beplanning het in Junie 2017 al ŉ kennisgewing aan die skool uitgereik waarin hy beveel is om die probleem reg te stel. Die skool se beheerliggaam het die Gautengse onderwysdepartement daaroor gekontak, maar die saak is steeds nie opgelos nie. Die skool laat nie toe dat die klaskamers gebruik word nie, maar dit word steeds as ŉ gevaar vir leerlinge en die publiek beskou. “Die SAOU doen ŉ beroep op die Gautengse departement van onderwys om die saak met uiterste dringendheid te bespoedig en sodoende hul regs- en grondwetlike plig te vervul sodat leerders die klaskamers van die skool weer ten volle kan benut in ŉ veilige omgewing wat bevorderlik is vir die lewering van gehalte-onderwys,” sê Kruger. Kruger sê in die lig van die gebeure by Hoërskool Driehoek, moet die saak met dringendheid hanteer word. Paul Colditz, uitvoerende hoof van Fedsas, die nasionale verteenwoordigende organisasie vir skoolbeheerliggame, het by navraag gesê baie skole doen sélf basiese instandhoudingswerk waar hulle dit enigsins kan bekostig. Skole kry jaarliks ŉ klein staatsubsidie vir instandhoudingswerk, maar Colditz sê dit is kwalik genoeg om die minimum werk by skole te doen. Hy sê enigiets wat die lewens of welstand van leerlinge by skole bedreig, moet aan die onderwysdepartement gerapporteer word. Die staat – as eienaar van openbare skole – is dan verantwoordelik om stappe te doen. Elke provinsiale departement moet ook ŉ tienjaarplan oor strukturele instandhouding hê. Onderhoudwerk word in terme van die erns en dringendheid van die werk geprioritiseer. “Ons ervaring is baie dikwels dat die pleidooie van beheerliggame op dowe ore val wat dié soort klagtes betref. Daar is ook ŉ gebrek aan verantwoordbaarheid by sommige amptenare wat sit en hoop dat die probleem sal verbygaan.” Colditz sê volgens die terugvoer wat hy gekry het, was daar egter geen ooglopende aanduidings by Hoërskool Driehoek van ernstige struktuurprobleme nie. Gereelde inspeksies is klaarblyklik ook gedoen. “Baie keer is dié goed nie voorsienbaar nie. As dit so is dat dit [iets soos ŉ ineenstorting] duidelik voorsienbaar was en niemand het enigiets daaraan gedoen nie, op so ŉ vlak dat dit roekeloosheid daarstel, dan kan daar persoonlike aanspreeklikheid wees. Maar dan praat jy van grówwe nalatigheid of roekeloosheid,” sê hy. Die VF Plus sê hy gaan ook die departement van infrastruktuurontwikkeling vra om dringend strukturele ingenieurs na skole te stuur om vas te stel of die geboue veilig is. Philip van Staden, ŉ lid van die provinsiale wetgewer, sê hoewel die oorsaak van die ineenstorting by Hoërskool Driehoek nog nie bekend is nie, mag “swak konstruksie” nie nóg leerlinge se lewens eis nie.