PressReader - Beeld: 2017-07-13 - S­taal: Werk­ge­wers en werk­ne­mers praat sélf
S­taal: Werk­ge­wers en werk­ne­mers praat sélf
KVBA dalk ge­vra om al die par­tye om ta­fel te kry
Beeld - 2017-07-13 - Sake Beeld - Vi­da Booy­sen
Die toe­koms van vak­leer­lin­ge wat die me­taal- en in­ge­ni­eurs­be­dryf be­tree, is een van die skaak­stuk­ke in ’n bre­ër mag­spel oor die han­te­ring van loon­ei­se.
In­dien’ n werk­ge­wers or­ga­ni­sa­sie in dié be­dryf sys in­kry, kan vak­leer­lin­ge wat in die toe­koms die sek­tor be­tree min­der op in­tree­vlak ver­dien as wat hul­le as vak­leer­lin­ge ver­dien het.
Die be­le­ër­de be­dryf, wat ver­le­de jaar tot 25 000 pos­te en meer as 500 on­der­ne­mings ver­loor het, is in ’n des­pe­ra­te stryd ge­wik­kel om ’n sta­king te pro­beer af­weer.
Maar on­der­han­de­lings deur sen­tra­le be­din­ging het in dié be­dryf in duie ge­stort. Nou is dit nie net vak­bon­de en werk­ge­wers or­ga­ni­sa­sies wat vir me­kaar tan­de wys nie.
Gis­ter het die Na­si­o­na­le Werk­ge­wers ver­e­ni­ging van Suid-A­fri­ka (Ne­a­sa) en die Suid-A­fri­kaan­se Fe­de­ra­sie van S­taal-en In­ge­ni­eurs be­dry­we (Seif­sa) me­kaar ook in die ha­re ge­vlieg oor wie die bes­te be­lan­ge van werk­ge­wers op die hart dra.
Ger­hard Pa­pen­fus, uit­voe­ren­de hoof van Ne­a­sa, wat ver­al klei­ner on­der­ne­mings ver­teen­woor­dig, het ge­waar­sku dat klein-en mid­del­slag on­der­ne­mings in die staal­be­dryf se ar­beids­kos­te tot so­veel as 60% van hul to­ta­le kos­te be­loop en dat hul­le nie kan bes­gee op ’n voor­stel dat in­tree­vlak­lo­ne in die be­dryf met so­wat 50% ver­laag moet word nie.
“Dié loon­voor­stel . . . moet die nei­ging van groei­en­de werk­ver­lies in die be­dryf teen­werk en ’n om­ge­wing skep waar­in nu­we werk­ge­leent­he­de ge­skep kan word,” het Pa­pen­fus ge­sê.
Vol­gens Ne­a­sa ver­dien wer­kers in die be­dryf reeds dub­bel so­veel as in an­der be­dry­we waar loon­oor­een­koms­te deur be­din­gings­ra­de be­reik is.
Die aan­bod word ook ge­ïn­ter­pre­teer as ’n po­ging deur die me­taal-en-in­ge­ni­eurs­ek­tor om die na­si­o­na­le mi­ni­mum loon van R20 per uur in die be­dryf in­ge­stel te kry.
Maar Ma­ri­us Crou­camp, ad­junk hoof­se­kre­ta­ris van So­li­da­ri­teit, sê dit kan be­te­ken dat ’n vak­leer­ling, wat by­voor­beeld R40 per uur ver­dien het, as ’n nuu­taan­ge­stel­de wer­ker in die be­dryf ’n ver­la­ging tot ’n loon van R15 per uur moet aan­vaar.
“Daar is ook niks wat werk­ge­wers ver­hoed om be­staan­de pos­te te sny en dan nu­we toe­tre­ders teen ’n la­er sa­la­ris aan te stel nie.”
Hy sê daar word in die be­din­gings­pro­ses ruim voor­sie­ning ge­maak vir vry­stel­ling in­dien ’n werk­ge­wer nie die oor­een­ge­ko­me loon kan be­taal nie.
“Dis nie no­dig om só ’n voor­stel as ’n voor­waar­de na die on­der­han­de­lings­ta­fel te neem nie.”
In­tus­sen het Seif­sa ge­sê hy sal van­dag bi­la­te­ra­le ge­sprek­ke met die vak­bon­de voer om ’n sta­king te pro­beer voor­kom.
Seif­sa se uit­voe­ren­de hoof, Kai­zer Ny­at­sum­ba, sê dis nie waar dat sy or­ga­ni­sa­sie net groot maat­skap­pye se be­lan­ge ver­teen­woor­dig nie en Ne­a­sa ver­sprei “moeds­wil­li­ge pro­pa­gan­da” oor sy or­ga­ni­sa­sie.
“Die oor­gro­te meer­der­heid van ons le­de het nie meer as 50 men­se in diens nie.”
Ne­a­sa het in die ver­le­de suk­ses be­haal om loon­oor­een­koms­te uit te daag wat hy as te duur vir sy le­de be­skou het.
Hy het ook deur ’n hof­stryd twee meer­ja­ri­ge loon­oor­een­koms­te ter sy­de ge­stel wat deur Seif­sa en die vak­bon­de in die be­din­gings­raad vir die me­taal- en in­ge­ni­eurs­be­dryf be­ding is en toe vol­gens Ne­a­sa deur die de­par­te­ment van ar­beid ver­keer­de­lik op al­le werk­ge­wers van toe­pas­sing ge­maak is.
In­tus­sen sê Seif­sa hy glo steeds die op­los­sing vir die dooie punt is om “as ven­no­te” saam met ge­or­ga­ni­seer­de ar­beid en die re­ge­ring te werk om ’n “wen-wen-op­los­sing” te kry.
Crou­camp sê op sy beurt So­li­da­ri­teit gaan die Kom­mis­sie vir Ver­soe­ning, Be­mid­de­ling en Ar­bi­tra­sie vra om, in die af­we­sig­heid van ’n sen­tra­le be­din­gings­raad, te kyk of hy dalk al die par­tye om die ta­fel kan kry.
“Ons wil ’n oor­een­koms hê wat vir die he­le be­dryf geld, waar­aan al­le par­tye ge­hoor sal gee en wat deur die de­par­te­ment van ar­beid be­krag­tig word,” het hy ge­sê.
Werk­ge­wers bied ’n loon­ver­ho­ging van 5,4% aan, maar die vak­bon­de eis ’n ver­ho­ging van tus­sen 10% en 12%.