PressReader - Huisgenoot: 2018-12-20 - KOM LAAT ONS PRÁÁT!
KOM LAAT ONS PRÁÁT!
Di­gi­ta­le kom­mu­ni­ka­sie be­dreig ge­wo­ne ge­sprek­voe­ring en dus ver­hou­dings. Ken­ners gee raad
Huisgenoot - 2018-12-20 - Skoonheid - Saam­ge­stel deur CY­RIL BLACKBURN & KIM A­BRA­HAMS
NET voor die hoog­te­punt van die dra­ma­tie­se sto­rie wat jy ver­tel, val die bliep jou in die re­de. En die vol­gen­de oom­blik ver­skyn die sel­foon. “As­se­blief, ver­tel ver­der, ek luis­ter,” pro­beer jou ge­spreks­maat jou ge­rus­stel ter­wyl sy oë strak op sy foon­skerm fo­kus. Maar jy het nie meer lus vir praat nie; die ge­sprek is pas in die wie­le ge­ry.
Al leef ons in die era van kom­mu­ni­ka­sie, raak dit ál moei­li­ker om ’n ge­wo­ne ge­sprek met ie­mand te voer. Bui­ten dat die al­om­teen­woor­di­ge sel­foon ge­sprek­ke on­der­breek, meen ken­ners dit be­dreig ook die kuns van ge­sels.
Dis ook nou, in dié tyd van fees­te­li­ke sa­me­syn, dat men­se voel hul­le kom­pe­teer met di­gi­ta­le skerms om die per­soon­li­ke aan­dag van fa­mi­lie en vrien­de.
Want al kom­mu­ni­keer ons dank­sy slim­fo­ne en so­si­a­le me­dia meer met me­kaar as ooit te­vo­re, is dit nie nood­wen­dig goeie in­ter­ak­sie nie. “Dis mak­li­ker om ’n teks­bood­skap te stuur as om ’n twee­rig­ting­ge­sprek te voer,” sê Ju­a­ni­ta Vor­ster, ’n kom­mu­ni­ka­sie­stra­teeg van die a­gent­skap At That Point.
“Ons ge­sels mak­li­ker met be­hulp van teg­no­lo­gie, want dit laat ons ont­snap van ge­sprek­ke met moei­li­ke vrae en kon­fron­ta­sie,” be­aam dr. T­ha­ly­ta S­wa­ne­poel, ver­bon­de aan die Noord­wes-u­ni­ver­si­teit se Skool vir Kom­mu­ni­ka­sie­stu­dies.
Die prys wat ons vir dié ge­rief be­taal, is dat men­se nie meer weet hoe om oor dit­jies en dat­jies met me­kaar te ge­sels nie, meen S­her­ry Tur­kle, ’n siel­kun­di­ge en die skry­wer van Alo­ne To­get­her: Why We Ex­pect Mo­re from Techno­lo­gy and Less from E­ach Ot­her. Die­per ge­sprek­ke bly dan ook in die slag.
“Die ver­lies aan per­soon­li­ke ge­sprek­ke hou ge­va­re in,” maan ook prof. Ko­bus du Plooy, ’n kli­nie­se siel­kun­di­ge ver­bon­de aan die Noord­wes-u­ni­ver­si­teit se In­s­ti­tuut vir Siel­kun­de en Wel­stand.
“Ons kry ons er­ken­ning, on­der­steu­ning en em­pa­tie uit die­per ver­hou­dings en die ge­sprek­ke wat daar­mee saam­gaan. Wan­neer ons hier­die ge­sprek­ke met blit­s­kom­mu­ni­ka­sie ver­vang, raak die sub­tie­le as­pek­te van ge­sprek­voe­ring, soos lyf­taal en stem­toon, ver­lo­re en dit skep ruim­te vir mis­in­ter­pre­ta­sie.”
“In ge­sprek­voe­ring is wat ge­sê word dik­wels nie so be­lang­rik soos hóé dit ge­sê word nie: jou stem­toon, jou woord­keu­ses en ook nie­ver­ba­le kom­mu­ni­ka­sie,” be­aam Ju­a­ni­ta. Be­ne­wens moont­li­ke mis­ver­stan­de maak die al­e­wi­ge on­der­bre­kings deur slim­fo­ne ons on­ge­sel­lig in ge­sel­skap en dís sleg vir in­tie­me ver­hou­dings.
Die ne­ga­tie­we in­vloed van te veel skerm­tyd op ons ver­hou­dings, gees­tes­ge­sond­heid en ka­rak­ter­ont­wik­ke­ling pla ook die ge­drags­we­ten­skap­li­ke dr. De­ni­se B­jork­man. Al is dit mak­li­ker om deur di­gi­ta­le me­dia ban­de te smee, waar­sku sy teen die ge­va­re van ’n oor­bloot­stel­ling daar­aan: “Na­vor­sing toon men­se ver­loor e­mo­si­o­ne­le diep­te.”
Ons het die ken­ners ge­vra hoe ons die kuns van dood­ge­wo­ne ge­sprek­voe­ring, en daar­mee ge­son­de mens­li­ke ver­hou­dings, kan be­waar te mid­de van toe­ne­men­de di­gi­ta­le kom­mu­ni­ka­sie.
LEER JOU KIN­DERS VAN KLEINS AF GE­SPREK­KE VOER
Kin­ders moet weet re­ëls oor ba­sie­se hof­lik­heid geld ook vir ge­sprek­ke: Leer hul­le om op an­der se lyf­taal in­ge­stel te wees, om nie ie­mand in die re­de te val nie, men­se in die oë te kyk en in­ter­ak­sie te
sien as ’n ge­leent­heid om te groei en nie net om ’n eie me­ning te hê nie.
Ge­sels van jongs af met jou kin­ders en leer hul­le ’n ge­sprek verg in­span­ning om ook te luis­ter, want dit is baie be­lang­rik in ver­hou­dings.
Gee jou kin­ders ruim­te om net kind te wees; laat hul­le speel en maats maak. Ge­sprek­voe­ring sal van­self hier­uit spruit.
Leer jou kin­ders oor die uit­wer­king van nie­ver­ba­le kom­mu­ni­ka­sie en wat­ter vaar­dig­he­de hul­le no­dig het om aan te pas by so­si­a­le si­tu­a­sies waar­aan hul­le nie ge­woond is nie. dis nie no­dig om in jou dop te kruip nie; ver­an­der lie­wer jou in­ge­steld­heid. Hier is ’n paar wen­ke om dit vir jou mak­li­ker te maak: Be­skou dit as ’n ge­leent­heid om meer oor an­der men­se te leer. Vra hul­le uit, luis­ter na hul ant­woor­de en ge­bruik dit om jou ge­sprek in ’n rig­ting te stuur. Moe­nie ge­slo­te vrae stel wat net met ’n bot “ja” of “nee” be­ant­woord kan word nie. Ope vrae wat ’n vol­le­di­ger ant­woord ver­eis, moe­dig ge­sprek aan. Vra die an­der mens se me­ning oor din­ge. Weet jy skie­lik nie meer wat om te sê om die ge­sprek aan die gang te hou nie? Vra jou ge­spreks­ge­noot uit oor iets wat hy of sy vroe­ër ge­noem het. Let op jou lig­gaams­taal. Be­hou oog­kon­tak, knik wan­neer toe­pas­lik, moe­nie jou arms kruis nie en leun vo­ren­toe om te wys jy stel be­lang, sê Cour­te­nay Klue van The S­chool of E­ti­quet­te in Jo­han­nes­burg Hoe ge­maak as jy nie weet hoe om die ge­sprek af te sluit by ’n sa­me­koms met men­se wat jy nie goed ken nie? Die B­rit­se e­ti­ket­ken­ner Di­a­na Mat­her gee dié raad: “Sê iets soos: ‘Dit was lek­ker om jou te ont­moet, maar ek is se­ker daar is nog baie an­der men­se met wie jy wil praat.’ ”
EN HOE GE­MAAK AS IE­MAND DIE GE­SPREK OOR­HEERS?
Een van die groot­ste ge­hei­me van ge­sels is dat jy moet weet wan­neer om stil te bly en die an­der een te laat praat.
Die A­me­ri­kaan­se psi­gi­a­ter dr. Mark Goul­ston stel in sy boek Just Lis­ten: Dis­co­ver the Se­cret to Get­ting Through to Ab­so­lu­te­ly A­nyo­ne ’n 20-se­kon­des-re­ël voor: Ge­du­ren­de die eer­ste 20 se­kon­des wat jy praat, is jou lig groen. As jy aan­hou praat, raak jou lig o­ran­je, en as jy ná 40 se­kon­des nog al­tyd aan die praat is, raak dit rooi.
Die bood­skap? Moe­nie te lank aan­hou bab­bel nie.
Die mees­te pra­ters be­sef ge­woon­lik die een of an­der tyd hul­le oor­heers ’n ge­sprek. Be­waar jou ver­hou­ding deur eer­der op ’n na­tuur­li­ke pou­se te wag as om die an­der per­soon in die re­de te val, is Ko­bus se raad.
Wan­neer jy wel die kwes­sie ta­kel, is dit be­lang­rik om jou sin­ne te be­gin met “ek hoor wat jy sê” of “ek voel eer­der” pleks daar­van om aan­val­lend te wees.
As jy self die skul­di­ge par­ty is, on­der­soek hoe­kom jy so baie praat, sê Ju­a­ni­ta. Vir baie men­se gaan dit oor span­ning of om an­der te be­ïn­druk.
Ont­hou dat jy juis nié be­ïn­druk wan­neer nie­mand an­ders ’n kans kry om te praat nie.
‘Al­e­wi­ge on­der­bre­kings deur slim­fo­ne maak ons on­ge­sel­lig in ge­sel­skap’