Nuuskommentaar: Hou op val vir wolhaar-nuusArgieffoto In die era waarin ons leef, is toegang tot saakmakende inligting op ongekende vlakke. ’n Onlangse peiling onder Amerikaanse kiesers het herbevestig dat 88% van alle volwasse kiesers meen dat Amerikaners te veel aandag skenk aan, wat genoem word, “celebrity-nuus” en te min aandag aan nuus wat hulle lewe werklik raak. Net 39% vertrou die politieke nuus wat deur die media aan hulle opgedis word. Om goed, en objektief, ingelig te wees is baie belangrik, veral vir mense in leiersposisies, of mense wat die geleenthede kry om as meningsvormers hul stempels af te druk. ’n Vrou wat al jare lank daarin slaag om ’n verskil te maak sonder dat sy self, tot nou, vreeslik as nuusmaker uitgestaan het, is die Nederlandse diplomaat, Sigrid Kaag. Sy is pas deur die Carnegie-stigting met die Carnegie Wateler Vredesprys 2016 beloon. Kaag is die VN se spesiale gesant in Libanon. Hiervoor is sy goed toegerus deurdat sy ses tale magtig is, naamlik Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans en Arabies. Haar grootste bate word beskryf as die kwessie dat haar denke nie deur probleme gerig word nie, maar dat sy partye in beweging kry. Sy slaag dus daarin om haar reusekennis in te span om uiters komplekse probleemsituasies wat enige tyd in konflik kan oorgaan, van die angels te ontneem. Om dit te kan doen, moet sy oor ’n ontsaglike hoeveelheid inligting beskik. Om in ’n rubriek soos hierdie vir lesers te preek oor die belangrikheid om goed ingelig te wees sodat menings met ’n oop gemoed gevorm kan word, is soos om vir die gereelde kerkgangers te preek oor hoe belangrik gereelde kerkbywoning is. Die boodskap bereik nie diegene wat dit eintlik moet hoor nie, naamlik die stokkiesdraaiers. Tog is dit nie lekker om te sien hoe wydverspreide verdomming intree soos mense volstruispolitiek met die werklikheid speel, en op loop gaan oor die onwaarskynlikste wolhaarstories wat per SMS, WhatsApp of sosiale media op hul selfone aangesit kom nie. Dié wolhaarstories word as “onberispelike nuus” met groot oorgawe weer aan al wat leef en beef aangestuur, sodat radiostasies naderhand gebel word oor hoekom sulke “belangrike nuus” verswyg word. Daar is beskuldigings van sameswerings, en dan bewys die werklikheid dat dit (al weer) ’n wolhaarstorie was. Net om weer met huidjie en muidjie te val vir die volgende wolhaarstorie van presies dieselfde bron. Uit gesprekke is dit duidelik dat ongemaklik baie Bloemfonteiners nog geen persepsie het oor die erns van die stad se waterposisie nie – dít terwyl dit gereeld in al wat beskikbare medium gekommunikeer word. Die ou spreekwoord lui gekke en dwase skryf hul name op mure en glase. Die hedendaagse era bied aan mense ongekende geleenthede om oral en nog wat hul menings te lug en hul name met planke te slaan. Dit staan soos seer duime uit tussen bydraes van lesers wat duidelik goed ingelig is en ook oor die vermoëns beskik om kennis goed te integreer en vertolkend weer te gee. Tog kan ’n nuuskommentaar nie elitisties en so ontoeganklik wees nie. Dit is wel baie moeilik omdat dit die mees intellektuele aan die dink moet sit, dit tot meningsvormers moet spreek en tot debat uitdaag, en terselfdertyd informatief moet wees sodat die gewone leser ook iets daaruit moet kan put. Dit moet immuun wees teen druk vanuit die geledere van samesweringsteorieë om hierdie “nuus” aan te bied asof dit werklikheid is. Dit juis in ’n era waar die tegnologie vlerke gee aan die aanhangers van samesweringsteorieë en werklikheidsontkennings, soos dat daar nog nooit mense op die maan was nie. Om die huidige werklikhede en politieke klimaat in Suid-Afrika te verstaan is daar eenvoudig nie ruimte vir fantasie-afdraaie nie. Om die land taamlik rampvry die toekoms in te neem is dit noodsaaklik dat meer mense soos Sigrid Kaag genoeg kennis van elkeen se persepsies en ideale het om groepe wat die geledere teen mekaar opstel te kan ontlont, en ’n vaskyk in probleme so op te klaar dat elkeen weer ’n pad vorentoe sien waarop beweeg kan word. Of Kaag, selfs nadat sy haar in die Suid-Afrikaanse problematiek sou instudeer het, oplossings verby die een groot rots wat kaplaks in die middel van die pad ingemessel is, naamlik pres. Jacob Zuma, sou sien, is een groot raaisel. Gelukkig is daar instansies soos die Solidariteit Beweging wat met selfhelp ’n B-opsie bied waardeur daar weer lig in die tonnel kom. Maar dié strategie het ook die verwerking van en navorsing oor ’n enorme hoeveelheid inligting geverg.