As ons s� "Sak Sarel", kan ons ook s� "Sak Schaffer"
In Die Burger van 16 Mei verskyn 'n resensie deur Alfred Schaffer, van wie se gedigte ek besonder baie hou. Hy is ook 'n interessante rubriekskrywer met fassinerende idees oor die digkuns.
Schaffer bespreek Charl-Pierre Naud� se In die geheim van die dag, 'n mooi-versorgde Protea Boekhuis-bundel. Slaan 'n mens die bundel oop, sien 'n mens dat die digter Schaffer bedank.
By geleentheid het 'n Bloemfonteinse akademikus opgemerk dat vriende nie mekaar se boeke behoort te resenseer nie. 'n Waardevolle aanmaning, ja, maar in 'n piepklein letterkunde is dit hoegenaamd nie moontlik dat vriende nie oor mekaar se werk gaan skryf nie. Maar dan op voorwaarde dat die vriendskap buite die terrein van die resensie gehou word.
Schaffer skryf by herhaling oor sy gunstelingdigters, en Naud� is een van hulle. Schaffer is egter in die eerste instansie 'n Nederlandse digter wat nie altyd korrekte uitsprake maak oor die Afrikaanse kanon nie. In die verlede was hy al selfs verminderend oor Van Wyk Louw en Opperman in sy soeke na 'n nuwe beweging binne die Afrikaanse digkuns.
In sy hooggestemde resensie van Naud� se bundel meen hy ook dat hierdie bundel 'n sterk aanspraak sal maak vir die volgende Hertzogprys! Hy noem die bundel 'n nuwe hoogtepunt in die moderne Afrikaanse po�sie. Die nomadiese oomblik, wat met die Ingrid Jonker-prys bekroon is, was myns insiens 'n knapper bundel as die jongste. Om 'n oortuigende prosagedig te skryf, is bepaald moeilik, en die digter se pogings kom nie orals uit die verf nie.
Vir Schaffer is hierdie bundel nie net 'n eksperiment bloot om die eksperiment nie. Vir hom is dit 'n bundel wat po�sie herdefinieer! Wat bedoel Schaffer byvoorbeeld met die volgende stelling: "Hier word met groot durf nie net die wydlopigheid van die beknopte Afrikaans verder ontgin nie, maar ook word met groot durf betoog s�nder dat ons luister na 'n hoogs persoonlike retorika, of die geklets van n�g 'n ontevrede, nostalgiese suburban Afrikaner" (par 3)? Die eerste stelling maak nie heeltemal sin nie. Die tweegesprek tussen Catullus en Horatius ontkom myns insiens nie aan die studentikose nie. Van die beeldende en metaforiese krag het hierdie leser maar min gevind. Te veel gedigte maak nog die indruk van verkapte prosa, van 'n vers wat werklik op enige plek afgesny kon word. Soms word die paradoks goed ingespan, maar dikwels het hierdie leser die gevoel dat die gedigte 'n sterk innerlike binding mis. Vreemd dat Schaffer ook nie 'n besonder sterk vers aanhaal nie. Hy kon eerder verwys het na die magiese "Twee diewe".
As ons s� "Sak Sarel", kan ons ook s� "Sak Schaffer." Om 'n bundel se bydrae binne 'n taal en kanon reg in te skat, beteken dat jy daardie letterkundige kanon deeglik moet ken. Ook behoort 'n mens Harold Bloom se The Western Canon te lees en te gaan kyk hoe die prosagedig al in Afrikaans uitsonderlik bedryf is. Om die minste te s�: miskien eerder weer gaan kyk na Breyten Breytenbach se Die ongedanste dans. Gevangenisgedigte 1975 - 1983 (H&R 2005).
Marius Crous resenseer Gabeba Baderoon se The dream in the body heel gunstig (Die Burger, 6 Junie). Is dit egter nodig dat hy ons moet meedeel dat 'n afdeling herinner aan 'n afdeling uit sy eie bundel?