‘Só kan ekonomie gered word’Argieffoto ŉ Suid-Afrikaanse ekonoom meen daar is maniere om Suid-Afrika uit die huidige ekonomiese moeras te kry. Die opmerking kom nadat Standard & Poor’s Global Suid-Afrika afgegradeer het, terwyl Fitch die land kennis gegee het dat hy sake fyn dophou. Moody’s het vroeër vanjaar die land afgegradeer. Mike Schussler, hoofekonoom by economists.co.za, sê dit sal politieke wilskrag verg om ŉ werkbare plan deur te voer. Schussler sê ondanks die afgradering kan Suid-Afrika asem skep omdat hy steeds buitelandse kapitaal kan lok. Dit is omdat die land steeds deel is van die Citi-wêreldindeks vir staatseffekte. Schussler sê fiskale dissipline is nodig en besteding sal ingekort moet word. Hy sê die staat se salarisrekening is tans te groot en moet gesny word. Volgens Schussler is dit nodig om meer op infrastruktuur te bestee en korrupsie hok te slaan. Ten tweede sê hy staatsondernemings moet reggeruk word. In ŉ radikale voorstel sê hy die Suid-Afrikaanse Lugdiens moet weggegee word en dat Denel verkoop moet word. Schussler stel voor dat Eskom, Transnet en die lughawensmaatskappy Acsa opgebreek moet word. Hy sê van die opbrengste kan gebruik word vir afleggingspakette vir staatsamptenare. Hy sê sy voorstel kan tot beter dienslewering en uitvoerende bestuur lei. Hy is veral opgewonde oor wat Transnet se toekoms kan inhou met hawens wat met mekaar kan meeding. Schussler waarsku dat private monopolieë nie staatsmonopolieë moet vervang nie. Hy wys daarop dat die staat steeds verspreiding van elektrisiteit as ŉ staatsfunksie kan hanteer, terwyl kragopwekking deur vier blokke wat meeding gedoen kan word. Hy sê dit is noodsaaklik dat onafhanklike kragprodusente ŉ gelyke kans gebied moet word. Hy sê nog ŉ nodige stap is om die aktes op alle HOP-huise aan hul wettige eienaars te gee. Hy sê die stap is ook nodig vir landelike gebiede aangesien dit eiendomsekerheid sal verseker. Schussler maan ook dat burokrasie moet afneem. Hy verwys na die onlangse visum-debakel wat toerisme gestrem het. Wat volgens Schussler ook belangrik is, is dat die regering met beleggers en sakelui moet praat, en veral kyk om mag af te wentel. Hy sê die mededingingskommissie se magte moet ook bekyk word. Hy meen dit het tot ŉ magdom samesmeltings onder regsfirmas gelei. Schussler meen data moet redelik goedkoop wees, terwyl klein- en mediumgrootte sakebelange van onnodige wetgewing vrygestel moet word. Dit kan werkskepping stukrag gee, sê hy. Volgens Schussler is dit ook noodsaaklik dat die regering minder in die ekonomie betrokke moet wees en met swart ekonomiese bemagtiging moet wegdoen.