PressReader - Sarie Kos: 2019-01-01 - Ta­fel­sto­ries
Sarie Kos - 2019-01-01 - Agterblad -
"Nee dan­kie,” laat weet my pa sy drie kin­ders op die ag­ter­sit­plek. “Dis die ant­woord as ie­mand vir jul­le kos aan­bied. Dis ’n toets. Jul ou­pa se groot­ste vrees is vet klein­kin­ders. Dít en die dood.”
“Maar sê nou ons is hon­ger?” vra die mid­del­sus­sie (wat ’n groei­fa­se be­leef).
“Dan bid jy stil­le­tjies, my kind.” sê my
deur ma en be­gin ’n laas­te ron­de hand­sakPro­vi­tas uit­deel.
Dit was ’n lang rit vir drie kin­ders in krap­pe­ri­ge kerk­kle­re, maar so hon­ger soos wat ons was ná kerk, die Son­dag­skool-oom (wat op s­kei staan) se pas­sie­vol­le preek oor eg­breuk, die reis Lang­kloof toe met ’n Best of S­ha­nia- CD en Nag­maal­brood vir ont­byt, só hon­ger was Ou­ma en Ou­pa vir ge­sel­skap. En as nuus hul brood was, was skin­der­nuus on­ge­twy­feld hul ko­nings­kos …
“Ek is be­kom­merd,” kon­dig Ou­pa uit­ein­de­lik by die e­tens­ta­fel aan. “Daai Ma­rin­da-kind …” My ou­ers vries – vur­ke half­pad op pad mond toe – en deel ’n be­kom­mer­de kyk: Dis pre­sies waar­voor hul­le bang was. Ons nig­gie Ma­rin­da se voor­hu­we­lik­se swan­ger­skap was steeds aan my ou­pa on­be­kend – ’n fa­mi­lie­kom­plot om die ou­man (en Ma­rin­da!) uit die graf te hou. “Die kind se kle­re span iets vrees­liks die laas­te ruk …”
“Nog vleis vir Ou­ma se groot seun?” maak Ou­ma van my ’n me­de­plig­ti­ge. Al­le oë is skie­lik op my – my pa s’n rek drei­gend vir my oor ’n uit­stal­ling van knof­fel­brood en veld­blom­me. Ek skud my kop: “Nee dan­kie.” My ma blaas oog­lo­pend af van ver­lig­ting.
As kind – in ’n tyd vóór so­si­a­le me­dia of W­hat­sapp­groe­pe – was die e­tens­ta­fel die tyd en plek waar al die skin­der­sto­ries, son­des, ver­wy­te, skuld­ge­voe­lens, ja­loe­sie, woe­de oor ge­leen­de tup­per­wa­re wat nooit te­rug­be­sorg is nie, ver­ge­ly­kings tus­sen klein­kin­ders se ver­mo­ëns om bal­le te vang en an­der on­no­di­ge, on­aan­ge­na­me kwes­sies be­spreek is. Die kos gaan in en die sto­ries kom uit: Te­ra­pie vir men­se wat nie te­ra­pie kan be­kos­tig nie.
Fa­mi­lie-e­tes was ge­lyk­staan­de aan we­ke van op­ge­hoop­te so­si­a­le me­dia, al­les in een sit­ting.
“Eet glo iets vrees­liks dees­dae, dié Ma­rin­da …” hou Ou­pa vol, toe­ne­mend ag­ter­dog­tig. Die ta­fel deel ’n uit­druk­king: “Ek weet niks,” sê ek voor­be­hoe­de­lik. “Wees eer­lik,” ploeg Ou­pa voort. “Is’ie kind op die pa—?”
“Pa­tats, ie­mand?” keer Ou­ma (nie haar eer­ste ro­deo nie) en ver­an­der die on­der­werp teen die spoed van lig. “My skoon­sus­ter—” “Die ou­jong­nooi—” voeg Ou­pa by. “… het mos so vrees­lik wa­ter op die knieë.” “Nooit die regte man ge­vind nie—” “Nooit.” “Oë te na­by aan me­kaar—” “Al­e­wig in kom­pe­ti­sie met my bak­ver­nuf.”
“Haar koe­ke is droog, An­na. Kurk­droog!”
“Ja, ek weet! En die vrou gaan staan toe mos wrag­gies die an­der dag en neem haar koek af en stuur vir my ’n kie­kie daar­van! Wat­se siel­siek nar­sis doen só iets? En die ding lyk som­mer droog, At­tie. Jy kan dit sién!”
“Maar daai Ma­rin­da-kind …” be­gin Ou­pa weer – ’n haai wat bloed ge­ruik het. “Nog al­tyd meer wild as waak­saam, sy …” Dan, met ’n kyk in sy oë wat hy ge­woon­lik ge­re­ser­veer het vir sto­ries oor die dood en die mol wat sy ra­dy­se vreet, kyk hy vir elk­een van ons. “Daai kind is swan­ger.”
“Ek weet niks,” sê ek, wat eint­lik maar waar was, want op ne­ge jaar was ek steeds oor­tuig ’n en­ge­le­koor sing ba­bas in mam­mas se mae in.
“Nog boon­tjies, ie­mand?” vra Ou­ma. My sus­sie be­gin on­der­langs in ’n fluis­ter­stem bid. Twee uur, ’n ge­bak­te kal­koen, twee braai­hoen­ders, ge­rook­te fi­sant, iets wat soos spit­pou lyk, die som­to­taal van Ou­pa se groen­te­tuin en ’n bak twee­li­ter-re­ën­boog­room­ys la­ter, en die storm kom uit­ein­de­lik tot be­da­ring (met ’n laas­te “erf niks by my nie!”).
Wan­neer Ou­ma ’n bak ta­me­le­tjie om­stuur (iet­sie taais om die mon­de stil te hou), is dit uit­ein­de­lik tyd vir groet – die skin­der waar­voor daar nie tyd was nie, sal moet oor­staan tot ’n vol­gen­de keer. “Iets vir die pad?” vra Ou­ma, ’n tup­per­wa­re ge­reed. “Nee dan­kie, Ou­ma!” sing ons drie kin­ders in ’n flou koor. “Ek weet niks …” voeg ek maar vei­lig­heids­hal­we by en maak of ek slaap. S­ha­nia T­wain sê sy voel soos ’n vrou en ek, wel, ek won­der wat­se ti­pe groot­mens ek gaan wees.
T­win­tig jaar la­ter, as ie­mand vir my nog ’n skep­pie kos aan­bied, dan sê ek lie­wer “nee dan­kie", want vir oor­ge­wig­kin­ders óf die dood het ek nie nóú krag of eet­lus nie.
“You ha­ve success­ful­ly log­ged off.”