EN van die koddigste wolhaar-legendes in die Suid-Afrikaanse geskiedenis is dié van ’n mak bobbejaan wat êrens op ’n boereplaas in ’n kranige bokwagter sou ontwikkel het. Nog ’n bogstorie is die verhaal van die afkop hoender.
Daar is ’n klompie geslagte gelede nogal meermale vir die reine waarheid vertel dat iemand ’n haan se kop met ’n byl afgekap het, maar dat die voël hierdie tradisionele soort onthoofding oorlewe het deurdat die bloeding deur sy nek op ’n manier gestop is. Die hoender sou nog geruime tyd daarna op die werf rondgestap en selfs op ’n manier alte grillig deur sy nek gekraai het.
Daarteenoor sal niemand kan sê jy praat self deur jou nek as jy ons hoenders se herkoms vir hom uitlê en by ’n wilde rooi boshoender as die stamvader uitkom nie. Kenners reken naamlik dis waar al die mak hoenderrasse vandaan kom wat nou die aarde van hoek tot kant beskrop en alle landstreke buiten die koudstes bewandel.
Maar daar is natuurlik baie goeie redes hoekom die hoender ook wêreldwyd so gewild is. Om mee te begin hou mense hulle graag aan om omdat hulle so goedkoop is—jy het immers nie ’n plaas se geld nodig om ’n troppie hoenders aan te skaf nie. Boonop kos hulle ’n mens weinig meer om te onderhou (indien jy dit self nie breed het nie) as ’n paar van jou ou broodkorsies en jou oorskiet-graanpap.
En nadat jy ’n hoender geslag het, kan jy die hele ding in een nag opeet. Dis nie nodig om jou te bekommer oor vleis wat kan bederf omdat daar geen yskas is waarin dit bewaar kan word nie.
Om nie eens te praat van die eiers waarmee ’n klompie henne ’n mensegesin regdeur die jaar van voedsame ontbyte kan voorsien nie.
Hoenderboere weet ook dat hulle tropdiere is met ’n definitiewe rangorde in hul hoendergemeenskap. Dominante enkelinge eien vir hulle die voorste plekke by die kosbak toe en die beste plekke om nes te maak. As hane of henne uit ’n kamp verwyder word, is daar ’n tydelike sosiale ontwrigting totdat ’n nuwe rangorde gevestig is.
Henne kan bevrugte of onvrugbare eiers lê. Hulle kan dag ná dag hul kosbare, ovale produkte deponeer, selfs sonder dat ’n enkele haan aanwesig is, maar dié eiers is dan net windeiers, soos die ou mense dit genoem het. Daar is nietemin geen verskil tussen die voedingswaarde van ’n bevrugte of onbevrugte eier nie.
Op henne wat “broeis” raak (ophou eiers lê en vas op eiers begin sit) wag ’n broeityd van gemiddeld 21 dae en daarna nog ’n versorgingstydjie wanneer hulle moederlik om die kuikentjies sal kloek.
Ten slotte moet ’n mens darem ook verwys na die groot indruk wat die hoender op ons landelike voorsate gemaak het. Ons taal is naamlik deurspek met idiome wat met die hoender te doen het, party begrypliker as ander as jy die uitdrukkings ontleed.
As jy vroeg inkruip, is dit duidelik waarom gesê word dat jy met die hoenders gaan slaap, maar waarom sou ’n dronk mens dan nou hoenderkop of in die hoenderhemel wees? En vir wat is jy die hoenders in as iemand jou kwaad maak? Hoekom ervaar jy dan geen woede wat jou na die ganse of die kalkoene dryf nie?
En die bel en kam kan natuurlik ook 'n seksuele konnotasie hê. Bel my sodra jou kam rooi word, my dier!
“Geveerde” plastiek—word gesê—sal ’n unieke materiaal vir die verpakkingsbedryf of ander bedrywe wees waar sterkte vereis word en dit wenslik is dat stowwe biovergaanbaar moet wees.