Dié tydsgewrig is in jou handeDeur Monica Mynhardt Foto: Jon Tyson/Unsplash.com ŉ Tydsgewrig is ŉ tydperk waartydens sake ŉ keer neem – ŉ belangrike, beslissende tyd. In oënskou van die geskiedenis lyk dit dikwels asof groot ommeswaaie in oorlog en vrede, vooruitgang en verval onverwags en meteens gebeur het. Die ekonoom Rudiger Dornbusch het in ŉ onderhoud oor Meksiko se ekonomiese krisis in die 1990’s gesê: “Die krisis neem baie langer om te gebeur as wat jy dink. En wanneer dit gebeur, is dit baie vinniger as wat jy verwag het.” Ons bevind onsself ook tans in ŉ tydsgewrig – ŉ bepalende tyd. Om te verstaan waarom dit die geval is, moet ŉ terugblik op die afgelope dekade gegee word asook ŉ toekomsvisie van die komende een. Dit sal die nodige konteks verskaf om te verstaan waarom die uiteinde van dié tydsgewrig in jou hande lê. Die begin van die vorige dekade het heelwat anders gelyk as die begin van die huidige een. Die jaar 2010 is gekenmerk deur die tasbare euforie van die Wêreldbeker-sokkertoernooi. Dit is gesien as ŉ nuwe baken vir hoop en vooruitgang. Die hoof van die organiseringskomitee vir die toernooi, Danny Jordaan, het self erken dat die hoofdoel van die toernooi was om nasionale versoening te bewerkstellig. Hoewel 2010 nie sonder laagtepunte was nie, was die oorweldigende sentiment een van positiwiteit. Mense het weer kans gesien om ons probleme aan te pak. Met die verloop van die dekade het hierdie optimisme egter stelselmatig weggekwyn – en met goeie rede ook. Ons het die dekade afgeskop met stewige ekonomiese groei van 3,04%. Vir 2019 was die verwagte groei maar sowat 0,4%. Werkloosheid het van 24,69% in 2010 stelselmatig gestyg tot 27,32% in 2019, met jeugwerkloosheid van byna 50%. In hierdie dekade het S&P en Fitch ons tot rommelstatus afgegradeer en Moody’s tot ŉ negatiewe vooruitsig. In 2013 het voormalige openbare beskermer Thuli Madonsela se Nkandla-verslag die lig gesien. In 2015/’16 het die gewelddadige houding van die Fees Must Fall-straatbewind (mob rule) tot gevolg gehad dat die regering gratis hoër onderrig belowe het en Afrikaans as onderrigmedium uit alle staatsuniversiteite gewerk het. Omar al-Basjir, aangekla van growwe menseregtevergrype, oorlogsmisdade en volksmoord, is deur ons regering landuit gesmokkel. Iets wat vir lank nog in ons kollektiewe geheue gaan bly, is die Guptas as die gesig van ŉ veel groter stelsel van korrupsie en staatskaping. Die koste van staatskaping in die tweede helfte van oudpres. Jacob Zuma se termyn word beraam om sowat R1,5 biljoen (Engels: R1,5 trillion) te beloop. Met korrupsie wat feitlik geïnstitusionaliseer geraak het, is die Zondo-kommissie gestig as oplossing. Deur die loop van die dekade het dubbele standaarde in rasse-aangeleenthede geseëvier en normaal geraak. Ons het die dekade afgesluit met talle wetsontwerpe waarmee die regering poog om mag verder te akkumuleer. Verder: Plaaslike regerings het amper landwyd volledig ineengestort met basiese dienslewering wat byna net in die metro’s sigbaar is. Die regering het ons in ŉ energiekrisis in bestuur wat ons verdoem het tot ŉ sukkelende ekonomie. Twee van ons grootste staatsbeheerde instellings, Eskom en SAL, het skuldvlakke wat ons fiskus wesenlik bedreig. Ons het in ŉ kwessie van tien jaar verval tot op die afgrond van ŉ mislukte staat. Die nasionale moraal is nou anders as wat dit aan die begin van die 2010’s was. Selfs die optimisme gewek deur ons 2019-Wêreldbeker-rugbysege was vlietend. Die neerdrukkende werklikhede waarin ons onsself bevind, oorskadu selfs dit wat voorheen bakens van hoop was. Dit het ŉ hele ruk geneem vir hierdie onafwendbare krisis om te vorm – die krisis is egter hier en dit hang van ons af om te dit op te los. Dit wat ons besluit om met hierdie angswekkende vryheid te doen, sal ons lot bepaal in die komende dekade. Die afgelope dekade het ons geleer dat enigeen wat op die regering aangewese is, saam met die skip gaan sink. Slegs diegene braaf genoeg om self te doen, sal seëvier. Die voordeel is dat Afrikaner-gemeenskapsinstellings tans die beste georganiseerd is wat ons nog ooit was. Die Solidariteit Beweging het verlede jaar ŉ 2030-Toekomsberaad gehou. Elkeen van ons instellings het sekere dekade-doelwitte daargestel wat ŉ bepaalde ruimte sal skep waarin ons kan floreer. Teen 2030 gaan die meerderheid van Afrikaners reeds gekonsentreer wees in sowat 30 dorpe landwyd. Hierdie groter konsentrasie sal ons meer politieke en kulturele seggenskap op voetsoolvlak – en sodoende op nasionale vlak – gee. Hierdie ankerdorpe sal die de facto-werklikheid wees waardeur kultuur, taal en bestaansreg bewaar word. In 2030 gaan Solidariteit se NetWerk van werk bestaan uit ŉ volledige pyplyn van onderrig, werk en verdere ontwikkeling. Hierdie sal dien as antwoord op die uitdagende arbeidsmark en ekonomie. In 2030 sal die Skole Ondersteuningsentrum, saam met verskeie vennote, fasiliteite, ŉ onderrig- en finansiële model gevestig hê. Met sowat 30 skole wat 50 000 leerders kan fasiliteer, sal dit die leemte vul wat gelaat is ná Afrikaans uit openbare skole verdryf is. Sol-Tech sal die voorste beroepsopleiding-instelling in die land wees, met die nuwe kampus wat 2 000-2 500 studente kan oplei. Akademia sal in 2030 sy twintigste bestaansjaar vier met ’n volledige kampus, koshuise en studentelewe. Sowat 5 000 voorgraadse en 1 000 nagraadse studente sal uit 30-40 programme in 7 fakulteite kan kies. In 2030 gaan ons deur AfriForum se 200 voltydse buurtwagte met 20 000 vrywillige lede ons eie veiligheid verseker. Gemeenskappe sal deur vrywilligers de facto-selfbestuur op voetsoolvlak bedryf, sonder enige regeringsinmenging. Munisipaliteite sal goed funksioneer en alledaagse uitdagings ten opsigte van dienslewering en infrastruktuur feitlik uitwis. Helpende Hand sal in 2030 uit sowat 60 000 ondersteuners bestaan wat deur die gemeenskap die kwessie van armoede stelselmatig sal kan verlig, verbreek en voorkom. Helpende Hand se Studiefonds van R1 miljard sal 4 000 studente (teen R140 miljoen jaarliks) met rentevrye studielenings bystaan. In 2030 gaan Afrikaanse gemeenskapsradiostasies 2,4 miljoen mense bedien. ŉ Volledige Afrikaanse Wikipedia sal dien as ruggraat van Afrikaanse aanlynkennis. Die FAK sal aan die hoof staan van kultuur- en geskiedenisbewaring wat Afrikaners die ruimte sal bied om kultuur te vier en te mobiliseer. Kanton Beleggings sal aan Afrikaner-gemeenskapsinstellings eiendomsoplossings (en sodoende die geleentheid) bied om hul doelwitte te bereik. In die volgende tien jaar sal Kanton R200 miljoen mobiliseer om die nuwe Sol-Tech-kampus te voltooi – R100 miljoen vir Sol-Tech se koshuis en R1,5 miljard vir Akademia se kampus. In 2030 gaan daar op groot skaal openbarebelang-litigasie plaasvind. Alternatiewe geskilbeslegtingsliggame gaan bestaan as alternatief tot die howe in ons land. R800 miljoen van die Solidariteit Regsfonds sal in die volgende tien jaar aangewend word om verskeie hofsake te voer in openbare belang. Hierdie sal insluit om die NGV te beveg en belastingplunderaars aanspreeklik te hou. In 2030 sal gemeenskappe in Suid-Afrika oorwegend op grond van kultuur, eerder as ras, identifiseer en funksioneer met gemeenskapsverhoudings wat besig is om te herstel. Ons bevind onsself tans in ŉ tydsgewrig. Hoe ons daarmee omgaan, sal bepaal of die ommeswaai in ons guns of tot ons nadeel sal wees. Ons is tans ideaal geposisioneer om die komende dekade meer voorspoedig te maak as wat die afgelope een was. Winston Churchill het by geleentheid gesê dat die geskiedenis hom goedgesind sal wees, siende dat hy van voornemens is om dit te skryf. Diegene braaf genoeg om hul eie toekoms te skep, sal bevoorreg genoeg wees om daarin te leef.