PressReader - Kuier: 2017-01-25 - Ver­pleeg­ster kry er­ken­ning vir haar om­gee in ge­meen­skap
Ver­pleeg­ster kry er­ken­ning vir haar om­gee in ge­meen­skap
Sy is pas vir haar on­baat­sug­ti­ge diens ver­eer, maar vir dié ver­pleeg­as­sis­tent gaan dit nie oor toe­ken­nings nie, maar eer­der die we­te dat sy ’n ver­skil maak in haar ge­meen­skap.
Kuier - 2017-01-25 - Inhoud - DEUR JACKIE PIENAAR-B­RINK
Je­net­ta O­lip­hant was in gr. 9 toe haar ma ná ’n be­roer­te in die Ty­ger­berg-hos­pi­taal ge­sterf het. Te mid­de van die hart­seer kon sy haar ver­kyk aan die ver­pleeg­sters in hul des­tyd­se wit u­ni­forms en man­tels. “Hul­le het soos en­ge­le ge­lyk en hul­le kon jou só in­spi­reer. Hul­le was baie, baie, baie goed vir ons,”ver­tel sy.
Net daar het sy be­sluit dat sy ook ’n ver­pleeg­ster wil word en nie meer ’n on­der­wy­ser of maat­skap­li­ke wer­ker, soos sy tot in daar­die sta­di­um ge­dink het nie.
Twee jaar la­ter het sy by die­self­de hos­pi­taal in­ge­val en van­dag, op 53-ja­ri­ge ou­der­dom, is sy steeds daar­van oor­tuig dat dit die reg­te be­sluit was.
En sy is nie al een wat só dink nie.
Je­net­ta, wat in­tus­sen ook ’n di­plo­ma in fi­si­o­te­ra­pie ver­werf het, het pas on­der die top­tien ge­no­mi­neer­des ge­ëin­dig vir die Ce­ci­lia Ma­ki­wa­ne Nur­se’s Re­cog­ni­ti­on A­ward, waar­mee die Wes-Kaap­se re­ge­ring jaar­liks on­baat­sug­ti­ge diens ver­eer. (Ce­ci­lia was die eer­ste ge­re­gis­treer­de swart ver­pleeg­kun­di­ge in die land.)
Hoe­wel sy daar­na nie die top­drie ge­haal het nie, is die top­tien geen ge­rin­ge pres­ta­sie nie as mens in ag neem dat daar tans 12 898 ver­pleeg­kun­di­ges in die Wes-Kaap al­leen is.. En Je­net­ta vol­doen in al­le op­sig­te aan dit wat hier­die toe­ken­ning ver­teen­woor­dig: Ie­mand wat nie net daar­die ek­stra myl saam met haar pa­si­ën­te loop nie, maar ook in haar ge­meen­skap na an­der uit­reik.
Oor die no­mi­na­sie wil sy nie veel praat nie.“Ek is nou nog ge­skok. Dit was so oor­wel­di­gend. Ek is op­ge­won­de, maar wil nie ’n te groot bo­haai daar­oor maak nie. Dis iets wat ek uit lief­de doen.”
In ’n ge­sprek met Je­net­ta word dit gou dui­de­lik dat sy vir haar pa­si­ën­te en haar ge­meen­skap leef. Met de­ka­des se on­der­vin­ding in re­ha­bi­li­ta­sie­sen­trums, lê ver­al fi­siek ge­strem­des en ma­nie­re om hul­le om­stan­dig­he­de te ver­be­ter, haar baie na aan die hart.
Met só ie­mand as voor­beeld, ver­ras dit daar­om nie wan­neer jy hoor dat haar dog­ter, die 21-ja­ri­ge Rue-ann, tans ver­pleeg­kun­de aan die U­ni­ver­si­teit van Wes-Kaap­land (UWK) stu­deer nie.
Je­net­ta se eie ver­pleeg­loop­baan het in 1982 by Ty­ger­berg-hos­pi­taal be­gin en vier jaar la­ter is sy na die Karl B­re­mer-hos­pi­taal oor­ge­plaas. Tus­sen­deur het sy on­der meer ook in die Goodwood-na­sorg­sen­trum se re­ha­bi­li­ta­sie­sen­trum ge­werk. En som­mer uit die staan­spoor het sy ge­weet dis vir haar be­doel om met fi­siek ge­strem­des te werk.
By Karl B­re­mer-hos­pi­taal is sy by ’n mul­ti­dis­si­pli­nê­re span be­trek.“Ek is baie nuus­kie­rig,”lag sy.“Dok­ters praat mos maar ’n an­der taal en ek het baie vrae ge­vra. Ek het ook hand-aan-hand met die fi­sio- en ar­beids­te­ra­peu­te ge­werk en kon baie goeie te­rug­voe­ring op saal­rond­tes gee.”
Sy ont­hou hoe ’n pro­fes­sor haar op sy rond­tes“ont­dek”het en wou weet of sy nie be­lang­stel in ’n fi­si­o­te­ra­pie­kur­sus nie.
Die uit­ein­de was dat sy in­diens­op­lei­ding ge­doen het – die mees­te daar­van by Len­te­geur in Mitchells Plain – en ’n di­plo­ma in fi­si­o­te­ra­pie ver­werf het met on­der­skei­ding.
Daar­na het sy van 1992 tot 2000 as fi­si­o­te­ra­peut-as­sis­tent ge­werk voor­dat ’n jaar diens by ’n pri­va­te ar­beids­te­ra­pie­prak­tyk ge­volg het.
Ver­ple­ging het eg­ter bly roep en kort voor lank het Je­net­ta haar weer in haar ou be­roep be­vind.
Die af­ge­lo­pe tien jaar is sy ’n in­ge­skre­we ver­pleeg-as­sis­tent aan die Wes-Kaap­se Re­ha­bi­li­ta­sie­sen­trum in Len­te­geur.
Je­net­ta, wat in Ma­li­bu Vil­la­ge in Blue Do­wns woon, wy let­ter­lik haar le­we aan haar me­de­mens. En dit sluit haar fa­mi­lie in.
Haar een sus­ter het sy ná ve­le be­roer­tes by haar aan huis in­ge­neem en drie jaar lank tot met haar dood ver­sorg.
Haar an­der sus­ter, wat aan kanker ge­sterf het, het sy by haar eie huis in Ma­li­bu Vil­la­ge by­ge­staan.
In haar ge­meen­skap – met sy hoë werk­loos­heid­sy­fer, ar­moe­de, sub­stan­ce a­bu­se – is sy as vry­wil­li­ger ten nou­ste be­trok­ke by kerk-ak­ti­wi­tei­te en on­der­steu­nings­groe­pe.
’n en­gel vir an­der
Wan­neer Je­net­ta van diens af is, doen sy ge­reeld huis­be­soe­ke, as­ook op­volg­be­soe­ke by pa­si­ën­te wat uit re­hab ont­slaan word – son­der e­ni­ge ver­goe­ding.
Hoe­wel sy op ge­strem­des fo­kus, weet die ge­meen­skap maar te goed dat e­nig­ie­mand op haar nom­mer kan druk. Niks is vir haar te veel moei­te nie, selfs al is dit net om ie­mand ter on­der­steu­ning na die dag­hos­pi­taal toe te ver­ge­sel.
Een van Je­net­ta se hoof­doel­wit­te is om ge­strem­des se om­stan­dig­he­de ná ont­slag uit die hos­pi­taal te ver­be­ter deur nie net aan hul­le nie, maar ook aan hul fa­mi­lie­le­de lei­ding en ad­vies te gee.
“Ar­moe­de is ’n swaar ding,”sê sy.“As ie­mand hier (in Len­te­geur) ge­re­ha­bi­li­teer is, is my vraag wat ek daar­na vir hom in die ge­meen­skap kan doen om din­ge vir hom mak­li­ker te maak.”
Dis nie al­tyd no­dig om geld uit te gee nie, be­klem­toon sy. Trou­ens, daar is baie prak­tie­se en goed­koop of gra­tis ma­nie­re waar­op ge­strem­des se le­wens­ge­hal­te en on­af­hank­lik­heid be­vor­der kan word.
Vir res­pi­ra­to­rie­se doel­ein­des is dit by­voor­beeld be­lang­rik dat ge­strem­des so­veel moont­lik reg­op sit. Het ie­mand by­voor­beeld nie ’n ta­fel­tjie wat e­tens­tyd oor die bed ge­plaas kan word nie, sny sy dood­een­vou­dig ’n kar­ton­doos uit en maak daar­van ’n oor­bed-tray.
Nog ’n wenk wat van groot nut kan wees in ge­meen­skap­pe waar rol­stoe­le en com­mo­des (mo­bie­le toi­let) of selfs toi­let­te nie ge­re­de­lik be­skik­baar is nie, is:“Sny ’n gat in ’n plas­tiek­stoel en sit ’n ge­wo­ne plas­tiek­em­mer daar­in,”be­veel Je­net­ta aan.
“Die stoel het dan twee funk­sies. Jy kan dit as ’n ge­wo­ne sit­plek ge­bruik deur kus­sings daar­op te sit. En wan­neer die per­soon ’n toi­let be­no­dig, vat jy net die kus­sings weg en ge­bruik dit dan daar­voor. ’n Mens moet dít wat jy in jou om­ge­wing het, in­span en ver­be­ter,”be­na­druk sy en laat waai som­mer da­de­lik met nog ’n wenk.
Sy sê wan­neer ’n pa­si­ënt te swaar is om om te draai om ten ein­de bed­se­re te voor­kom, kan ’n baie ef­fek­tie­we sleep­teg­niek met ’n la­ken toe­ge­pas word.
Dis vir Je­net­ta ook baie be­lang­rik dat pa­si­ën­te ten op­sig­te van per­soon­li­ke hi­gi­ë­ne op­ge­lei word. In die pro­ses leer sy hul­le ook meer oor hul eie lig­gaam.
“Daar is baie ba­sie­se goed wat mens kan doen om te oor­leef. Mens moet net jou lig­gaam ver­staan,”sê sy.
“Wat doen ’n ge­strem­de by­voor­beeld as die ka­te­ter lek? Hoe kyk ek uit vir simp­to­me van ’n in­fek­sie? Hoe kom ek weer reg­op as ek op die vloer be­land? Hoe kyk ek na my eie rol­stoel? Hoe sit ek dat ek reg a­sem­haal? Hoe voor­kom ek bed­se­re?” Dis al­les vrae waar­op sy ant­woor­de bied. “Ek sê al­tyd in ons be­roep moet ’n mens men­se as ’n ge­heel sien. Ek kan nie by­voor­beeld net op di­ar­ree fo­kus nie; dit gaan oor die mens in ge­heel.”
En sy sê dit met die voor­ver­eis­te, na­tuur­lik, dat al­mal met re­spek en waar­dig­heid be­han­del moet word. Je­net­ta kan haar nie ’n dag voor­stel wat sy nie by ge­meen­skaps­werk be­trok­ke is nie, selfs ná haar af­tre­de.“Vir my gaan dit net daar­oor om ’n ver-skil te maak,”be­na­druk Je­net­ta.
En jy glo haar.
Dit was so oor­wel­di­gend. Ek is op­ge­won­de, maar wil nie ’n te groot bo­haai daar­oor maak nie.