Die saak oor godsdiens in skole raak almalArgieffoto: Don Mcphee/Guardian Die afgelope week is die saak oor godsdiensbeoefening in skole in die Suid-Gautengse hoërhof aangehoor. Dit het groot aandag geniet en die debat oor die vraag of openbare skole ŉ godsdiensetos mag hê, het in verskeie media plaasgevind. Ongelukkig het van die openbare deelnemers aan debatte se argumente op misverstande berus. Die skole wat aangekla is op grond van hulle godsdienstige etos, is nie aangekla omdat hulle godsdiens as vak aanbied nie. Dit het gegaan oor aspekte soos “saalopening” en ander funksies volgens ŉ bepaalde godsdiensoortuiging, en in die ses skole se geval, die Christelike geloof in die besonder. Daar bestaan duidelike riglyne oor hoe kinders wat van die godsdiensetos van ŉ skool verskil, hanteer moet word. Daar is deur die aansoekers aangevoer dat die skole nie hierdie riglyne volg nie. In die geval van ŉ afwyking, soos waar ŉ skool of onderwyser ŉ kind probeer dwing om aan enige soort godsdiensseremonie deel te neem waarmee hy of sy nie saamstem nie, sou dit wees om die bestaande kanale te volg en ŉ klag teen die onderwyser wat die kind viktimiseer te lê, maar dit was na die aansoekers se mening nie genoeg nie. Hulle voel geen godsdiens het die reg om die etos van ŉ skool te bepaal nie. Skole mag geen godsdienstige aard vertoon nie en godsdiens mag nie deur onderwysers of in skooltyd beoefen word nie. Kinders kan maar self iets reël, soos voor of ná skool, of tydens pouses, is in die hof geargumenteer. Dit op sigself is dan ironies genoeg ook die afdwing van een bepaalde godsdiens op ŉ hele skool, net dan in plaas van byvoorbeeld die Christelike of Moslemgeloof, die geloof dat geen God bestaan of aanbid mag word in skooltyd nie. AfriForum het as vriend van die hof (amicus curiae) aan die saak deelgeneem, omdat die geleentheid wat vir ouers en voogde bestaan om self oor kinders se onderrig te besluit vir ons van groot belang is, en ook omdat ons glo die vryheid van gemeenskappe om self oor openbare skole se etos te besluit van groot belang is. Baie mense voer aan dat dit ouers se plig is om kinders tuis aan godsdiens bloot te stel en daar moet dit eindig. Ongelukkig het verbrokkelende gesinne en ekonomiese druk tot gevolg dat kinders oor die algemeen al minder tyd by ouers deurbring. Ouers, veral enkelouers, werk lang ure en het soms meer as een werk om die pot aan die kook te hou. Dan is daar ook koshuiskinders wat ouers soms so min as een keer ŉ kwartaal sien. As ouers ŉ skool vind met ŉ etos waarmee hulle gemaklik is, kan hulle met geruste harte die kinders daar inskryf. Openbare skole word deur belastingbetalers gefinansier. Daarom behoort alle ouers se standpunte in ag geneem te word en alle kinders geakkommodeer te word, soos wat dan tans inderdaad plaasvind. Dit moet so gedoen word dat kinders leer om mekaar se uiteenlopende oortuigings te akkommodeer en ook gemaklik met hulle eie oortuigings te wees. Deesdae gebeur dit al meer dat wetgewing die diversiteit van Suid-Afrika sogenaamd erken deur dit te onderdruk. Ons moet almal eentalig Engels wees, ons mag net een weergawe van die geskiedenis aanvaar en nou is daar ook die betoog van een oorheersende godsdiens, naamlik dié van geen godsdiens nie. Sou iemand daarteen protesteer, word gou gesê: “As jy nie tevrede is nie, doen dit dan anders tuis of gaan stig jou eie skool.” Op dié wyse word onverdraagsaamheid eerder bevorder en die beginsel van gekoopte eksklusiwiteit versterk, in plaas daarvan dat ons te midde van diversiteit van jongs af leer om mekaar met respek te behandel. Of ŉ mens kinders op skool het of nie, die saak sal ons almal raak, want dit gaan die wyse waarop die breër samelewing in die land funksioneer, ingrypend bepaal. Gaan ons toenemend in ŉ staat leef waar wette aan ons voorskryf hoe om verskillende identiteite te hanteer (of moet ek sê ontken of onderdruk) en waar enige afwyking voorkom, dit onverkwiklik straf? Of gaan ons toenemend toegelaat word om ons uiteenlopende identiteite uit te leef met erkenning en inagneming van lewensuitkyke wat daarvan verskil? Die uitspraak in hierdie saak sal die koers aandui.