Geloftedag: ‘Ons toekoms is in ons eie hande’Hieronder volg ŉ effens verkorte weergawe van Ernst Roets, adjunk‑ uitvoerende hoof van AfriForum, se Geloftedag-toespraak wat in Potchefstroom gelewer is. Ernst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum. Foto: Verskaf Die eer om die Gelofte van 1838 te herdenk is nie ’n eer wat ’n individu toekom nie. Dit is ’n eer wat ’n hele gemeenskap, ’n hele volk toekom. In die stryd waarmee ons vandag gekonfronteer word, is dit nodig om ’n oomblik te neem om terug te kyk na die Gelofte van 1838, om daaruit die nodige lesse te leer wat vir ons nodig is om ons eie stryd aan te durf. Hoewel ons stryd uniek is, is ons nie uniek daarin dat ons in ’n stryd is nie. Sedert die aankoms van Jan van Riebeeck was daar nie een generasie Afrikaners wat nie in een of ander stryd gedompel was nie. Hoewel ons dit nie graag wil erken nie, moet ons besef dat ons vandag weer in ’n oorlewingstryd is. Ons is weer in ’n situasie waar baie ontleders sê daar is nie veel hoop nie. Ons moet egter twee goed besef. Eerstens is ons nie uniek daarin dat ons in ’n stryd is nie. Sedert 1652 was daar nog nie een generasie Afrikaners wat nie in ’n stryd gedompel was nie. Tweedens moet ons besef dat, hoewel die feit dat ons in ’n stryd is ons nie uniek maak nie, is ons stryd besonders uniek. Ons stryd is anders as die stryd was ons ouers en hulle ouers voor hulle en hulle ouers voor hulle gehad het. Ons stryd is in ’n stryd om idees en ’n stryd teen tyd. Dit is ’n propagandastryd en ’n stryd met praktiese uitdagings op grondvlak. Dit is ’n stryd waarin die regerende party en sy alliansievennote ’n nasionale demokratiese rewolusie met staatsmag dryf, met die doel om ten alle koste soveel as moontlik mag in die staat te setel. Dit is een waar alles in die stryd gewerp word om jou en sy ondersteuners te oortuig dat jy blameer moet word vir al sy mislukkings. Daar is geen beter voorbeeld vir die vergestalting van hierdie stryd as die gronddebat nie. Foto ter illustrasie: Pixabay In die tyd waarin ons leef is daar geen groter dwaling, geen groter mistasting, geen groter leuen as die beskuldiging “wittes het grond gesteel” nie. Daar is drie maniere hoe wit mense – of kom ons sê eerder Afrikaners – grond gekry het. Die eerste is deur die besetting van leë grond. En as jy dink dat dit ’n mite is, dat dit iets is wat ons opgemaak het, sal jy moet verklaar hoekom die kommissietrek van 1834 verklaar het dat daar baie oop grond is waarop die Voortrekkers hulle kan vestig, waarom Voortrekkerleiers in hul dagboeke daaroor geskryf het, wat die gevolg van die groot Xhosa-selfmoord van Nongqawuse en die verwoestende uitbreidingsoorloë van die Mfecane was. Jy sal ook die feit moet ontken dat dit slegs moontlik is om op 30% van Suid-Afrika se oppervlak te oorleef as jy nie die tegnologie het om ’n boorgat te grou nie. Die tweede is deur onderhandeling, ruiltransaksies of die aankoop van grond. En as jy wil aanvoer dat dit ’n leuen is, sal jy verby die dosyne traktate moet kom. Jy sal swart historici soos Credo Mutwa en Magema Fuze en swart leiers soos Mosioua Lekota, die Koning van Swaziland en verskeie ander tradisionele leiers en konings as leuenaars moet afmaak. Die derde is die mees omstrede, maar die minste beduidend en dit is verowering. En as jy glo dat verowering in die 1800’s ’n vorm van onderdrukking of diefstal was, dan verklaar jy as’t ware dat Zoeloes, Xhosas, Sotho’s en vele ander ook onderdrukkers en kriminele was, aangesien dit standaardpraktyk in daardie tyd was. Om die waarheid te sê, die grootste stuk grond wat deur die Voortrekkers verower was, was dié van Mzilikazi, wat sy grond verkry het deur swart stamme te verdryf, wat tot die Mfecane gelei het, wat tot die dood van tussen een en twee miljoen swart mense gelei het. Die verowering deur Mzilikazi word as ’n geldige metode van verkryging van grond beskou. Die verowering van Mzilikazi deur die Voortrekkers behoort dan oor dieselfde kam geskeer te word. En die enigste kriteria waarop jy kan aanvoer dat die verowering deur Mzilikazi geldig was, maar die verowering van Mzilikazi ongeldig was, is as jy aanvoer dat die Voortrekkers wit was en dus nie aanspraak kan maak daarop om in Afrika te woon nie. As dit jou argument is, moet jy jou aan aansluit by die regse groepe in Europa wat aanvoer dat swart mense nie in Europa welkom is nie en dat hulle terug moet gaan na Afrika. Jy kan nie standpunt inneem vir die regte van swart mense in Europa en terselfdertyd aanvoer dat wit mense nie welkom is in Afrika nie. Dit maak van jou ’n skynheilige, ’n fariseër. En ek gebruik die woord fariseër doelbewus. Want dit gaan nie bloot daaroor dat daar vir ons gelieg word nie. Dit gaan oor ’n vaskleef aan ’n politieke ideologie wat ’n godsdiens geword het. Karl Marx. Foto: En.wikipedia.org Dit is ’n godsdienstige verknogtheid aan ’n slagoffermentaliteit, aan ’n ideologie van entitlement. Die profete is Marx en Lenin. Die geloofshelde is Stalin, Mao en Castro. Die godsdienstige teks is die kommunistiese manifes en vryheidsmanifes, die geloofsbelydenis is die Grondwet (of ten minste die manier hoe dit deur hulle vertolk word) en die sendingopdrag is transformasie ter uitvoering van die nasionale demokratiese rewolusie. Dit is ’n godsdiens wat voldoen aan die definisie van ’n sekte, omdat dit afhanklik is van kettery. Vir hierdie sekte om voort te bestaan is dit noodsaaklik dat die volgende waarheid nie net onderdruk moet word nie, maar aggressief beveg word: Nie almal wat misluk, is in die steek gelaat nie. Nie almal wat arm is, is beroof nie. Nie almal wat struggle, was onderdruk nie. Dit is ’n godsdiens wat op hiërargie geskoei is. In die eerste plek is daar ’n hiërargie van erkenning. Waar jou identiteit bepalend is vir die mate van erkenning wat aan jou slagofferskap verleen moet word. Hoe bleker jou gelaatskleur is, hoe laer is jy op die hiërargie. Terselfdertyd is daar ’n hiërargie van vergifnis. Hoe hoër jy op hierdie hiërargie is, hoe vinniger word jy vergewe vir jou gruweldade. Hoe laer jy is, hoe meer word jy van boosheid beskuldig en hoe meer word jy verkwalik vir ander se swaarkry, ongeag of daar ’n verband tussen jou optrede en die ander se swaarkry is. Die gevolg is die Wet van Transvaal. Dit is ’n nasionale demokratiese rewolusie waarin jy swaarder en swaarder belas word, sodat die staat versterk kan word, sodat die staat se meganismes gebruik kan word om nog meer by jou te vat en nog meer aalmoese aan die regerende party se ondersteuners uit te deel. Die armes word met sosiale toelae in ’n strik gevang, die middelklas met regstellende aksie en posreservering, die elite met kaderontplooiing en swartbemagtigingskontrakte. Dit is ’n stryd wat ons nog nooit tevore ervaar het nie. En dit wat ons by ons voorouers geleer het oor hoe om te stry, is nie genoeg nie, want hierdie stryd is anders. En as ons hierdie stryd wil wen, sal ons dit op ’n ander manier moet stry. Maar ek het slegte nuus. Ons sal moet maak soos wat Jim Collins sê en die harde werklikheid in die gesig staar. Die harde werklikheid is dit: Die vooruitsig lyk nie goed nie. Voor ons by die positiewe kom, kom ons staar die harde werklikhede in die gesig. Swakheid Die staat is aggressief besig om hom te versterk deur mag in hom te sentraliseer. Glo dit of nie, maar ons probleem is nie dat ons ’n klein volk is nie. Ons is ’n groot volk… maar ons is ’n klein minderheid, wat wyd verspreid is, in ’n groot land, onder ’n regering wat toenemend misluk en wat toenemend sondebokke soek om vir sy eie mislukkings te blameer. Die aanduidings is dat dinge – ten minste op kort termyn – slegter sal gaan. As jy in ’n loopgraaf lê en steeds glo dat jy nie in ’n stryd is nie, is jy gedoem om te vergaan. As jy besef dat jy in ’n stryd is, maar nie die wilskrag en die deursettingsvermoë het om hierdie stryd tot die einde te stry nie, is jou lot nie veel beter nie. Dawid en Goliat Maar, ek het goeie nuus… Jordan Peterson het gesê daar is twee tipes mense wat geboelie word: Dié wat nie kan terug veg nie en dié wat nie wil terug veg nie. Die vraag is dus of ons bereid is om aan ons eie kant te wees en of ons in staat is om daarvoor standpunt in te neem. Is dit enigsins die moeite werd om hierdie stryd aan te durf? En hier is die goeie nuus. In die navorsing vir sy boek, David and Goliath: Underdogs, Misfits and the Art of Battling Giants het Malcolm Gladwell hierdie waarheid ontdek: Dit wat jou opponent sterk maak, is presies dit wat hom swak maak. Dit wat jou swak maak, is presies dit wat jou sterk maak. Strategie Daar moet ’n passing wees tussen wie ons is, waar ons energie gesetel is, hoe die speelveld lyk, wat ons wil bereik en waar ons gekortwiek word. Om dit te doen moet ons vasstel waar ons energie lê. Ons dryf is ons strewe om volhoubaar vry, veilig en voorspoedig te wees, om ’n beter toekoms vir ons kinders agter te laat. Glo dit of nie, ons dryf is in ons kulturele identiteit gesetel. Ons energie is nie om Suid-Afrika of die staat sterker te maak nie. Ons energie is ook nie bloot om ons taal te laat oorleef nie. Ons energie is om ons mense te laat floreer. Ons moet dus aanvaar daar is sekere goed wat sal verval en dat ons pogings om dit in stand te hou nie sal slaag nie. Ons moet ons afvra of dit vir ons moontlik is om Suid-Afrika – of ten minste die Suid-Afrikaanse staat – as geheel te red. As ons besef dat dit nie nodig is om die staat te red vir ons om ons kinders volhoubaar, vry, veilig en voorspoedig te maak nie, moet ons onsself afvra of ons ons enigsins daarop moet toespits. Natuurlik wil ons baklei om Suid-Afrika ’n beter plek te maak, maar ons spits ons daarop toe in soverre as wat dit ons strategiese doelwitte bevorder. As ons sê dat ons sinvol as Afrikaners aan die suidpunt van Afrika wil voortbestaan op ’n wyse wat volhoubaar vry, veilig en voorspoedig is, dan moet ons onsself afvra wat ons kan doen om dit te bereik en wat ons nie moet doen nie. Ons kan ons strategie in twee oorhoofse bane opsom: Mobilisasie en kommunikasie. Vader Kestell het gesê: “’n Volk red homself”. Ons doen dit deur die moue op te rol, hand aan die ploeg te slaan en verantwoordelikheid vir ons eie toekoms op te neem. Ons moet organiseer, ons moet slim te werk gaan en ons moet ons suksesse op mekaar laat bou. Ons moet hierdie waarheid besef: Ons wen met ons optrede, nie met ons argumente nie. Maar dit beteken nie dat ons die argumente met die badwater kan uitgooi nie. Want ons moet besef dat ons bowenal in ’n stryd om idees is. Dit is ’n stryd waarin korrupte idees wat in die wêreld nog altyd tot katastrofe gelei het, as die oplossing voorgehou word en waarin daar aggressief geveg word om ons idees en dit wat vir ons voortbestaan nodig is, te diskrediteer. Ons moet mense oorhaal om by ons stryd aan te sluit, om saam met ons te bou vir ’n beter toekoms. Ons moet dieselfde doen as wat elke generasie van ons voorouers gedoen het, en dit is om ons kultuur en ons kulturele identiteit te herverpak en te moderniseer. Hoe doen ons dit? Die politieke wetenskaplike Samuel Huntington en die sosioloog Robert Nisbet het antwoorde hierop gebied. Huntington het gesê daar is twee goed waaraan enige kultuur moet voldoen om aanloklik te wees. Die kultuur moet met invloed en welvaart geassosieer word. Dit beteken eerstens dat ons daarop toegespits moet wees om ons invloed te versterk. Dit beteken tweedens dat ons suksesvol moet wees. Huntington se verwysing na welvaart beteken nie dat ons materialisties moet wees nie, maar dat ons optrede op gesonde bestuursbeginsels moet berus en dat ons uitnemend sal wees. Nisbet het gesê dat mense by ’n groep aansluit wanneer die institusionele en intellektuele funksies van daardie groep relevant is vir die manier hoe hulle hul eie lewe inrig en ook vir hoe hulle daardie groep se verhouding tot die groter samelewing sien. In kort kom dit daarop neer dat mense met ’n bepaalde identiteit assosieer as dit vir hulle relevant is en as dit waarde toevoeg. Ons moet dus die goeie uit ons Afrikanerskap behou, maar dit ook herverpak op ’n manier dat Afrikanerskap vir jong Afrikaners relevant sal wees en dat dit vir hulle waarde sal toevoeg. Ons doen dit deur Afrikanerskap te laat kenmerk deur sukses en invloed. Menslik gesproke moet ons aanvaar dat alles staan en val by die kombinasie van ideologie en demografie. Dit is op hierdie twee temas waarop ons mobilisasie en ons kommunikasie veral toegespits moet wees. Afrikaners word demografies minder en word ideologies gesproke toenemend vir alles blameer. Ons sal dus vinniger moet werk aan demografiese oplossings en ideologiese oplossings. Demografiese oplossings behels ons konsentrasiestrategie, wat die versterking en beskerming van ankerdorpe waar Afrikaners reeds gesentraliseer is insluit, sowel as die uitbou van nuwe oplossings, soos Orania. Ons hoef nie vir mense te vra om hulle goed te pak en te trek nie. Hulle gaan in elk geval in een of ander stadium trek. Die gemiddelde Amerikaner trek 11 keer in sy lewe. Ek weet nie wat die gemiddeld onder Afrikaners is nie, maar ek het in my 33 jaar op hierdie aarde al agt keer getrek, waarvan twee trekke tussen provinsies was. Ons taak is om deeglik voorbereid te wees met ons konsentrasiestrategie en om deeglik daaroor te kommunikeer. Ons gaan ook meer kinders moet kry. Ons gaan groter waardering vir ons kinders moet toon en veral groter ondersteuning aan ma’s van jong kinders in hul alledaagse take, maar in besonder by die werk. Dit geld soveel te meer vir enkelma’s wat die wêreld alleen aandurf om vir hulle kinders ’n beter toekoms te skep. Die helde van ons tyd is nie soldate of aktiviste of politici of regeringsleiers nie, maar ons vrouens, die ma’s van ons kinders en van ons gemeenskap se kinders. En ons moet meer doen om dit vir hulle te wys en om hulle te ondersteun. Ideologiese oplossings behels dat ons die stryd om idees nie net moet erken nie, maar aktief daaraan moet deelneem. Om die stryd om idees te wen is nie bloot iets wat die lewe meer gerieflik sal maak nie. Dit is ’n noodsaaklike voorvereiste vir ons voorbestaan. As ons die stryd om idees verloor, verloor ons, punt. Dit behels die samebinding van ons eie mense rondom gedeelde idees. Dit vereis nie dat almal oor alles moet saam stem nie. Inteendeel, dit vereis dat ons onderling meningsverskille moet verwelkom en robuuste debatte moet voer, want slegs daardeur toets ons ons eie idees en versterk ons onsself in die groter stryd om idees. NP van Wyk Louw het immers gesê dat die sirkulasie van gedagtes vir ’n volk net so belangrik soos die bloedsomloop vir die liggaam is. Dit behels ook dat ons ’n hand van vriendskap moet uitreik, veral na behoudende swart denkers, wat deur politici geteiken word weens hul standpunte. Ons sal ons eie stemme met beter argumente, beter inhoud moet versterk, maar terselfdertyd ook simpatieke stemme in ander gemeenskappe moet ondersteun. Dit behels ook dat ons internasionale meningsvormers sal moet bereik en beïnvloed, om ten behoewe van ons ook standpunt in te neem oor dit wat vir ons belangrik is. Ons sal ook ons vriende en familie wat geëmigreer het nie as verraaiers moet sien nie, maar as vennote wat in ’n unieke situasie is om bewusmaking te doen en menings te beïnvloed oor wat in Suid-Afrika aan die gang is. Slot ’n Ontleding deur die Solidariteit Navorsingsinstituut het bevind dat daar in die onlangse jare ’n “babaploffing” onder Afrikaners plaasgevind het. Ons het gehoor dat Afrikaners skielik meer kinders kry. Ons weet dat ons nog nie genoeg kinders kry om die vervangingskoers van 2,1 kinders per vrou te oorskry nie, maar ons beweeg in die regte rigting. Ons kan dus gerus wees dat daar ’n toekoms vir Afrikaners is, omdat daar Afrikaners vir die toekoms is. Daar was nog nooit ’n generasie wat die waarborg aan hul kinders kon gee dat daar geen bedreiging bestaan het nie, geen generasie wat nie rede tot wanhoop gehad het nie. Nou moet ons besef dat ons kleinkinders eendag vir ons gaan vra wat ons gedoen het om die fakkel wat deur ons voorouers aan ons gegee is nog helderder te laat brand voordat ons dit aan hulle oorhandig het. Gaan ons met vrymoedigheid daardie vraag kan antwoord, met die wete dat ons ’n voorbeeld gestel het sodat dié wat na ons kom na ons kan opsien en geïnspireer kan word uit dit wat ons vir hulle gedoen het? Ek sluit af met die woorde van Theodore Roosevelt. Mag ons in die stryd wat ons vir ons kinders aanpak, altyd aan die volgende woorde herinner word: “Dit is nie die kritikus wat belangrik is nie; nóg die mens wat uitwys hoe die sterke struikel of waar die man van die daad dit beter kon doen. Die erkenning kom dié een toe wat werklik in die strydperk staan, wie se gesig met stof en sweet en bloed besmeer is; wat moedig worstel; wat foute begaan, wat keer op keer tekort skiet, want geen poging kom sonder foute en tekortkominge nie; maar wat werklik daarna streef om die dade te doen; wat grootse geesdrif toon en grootse toewyding; wat homself vir ’n verdienstelike saak uitput; wat aan die einde ten beste die oorwinning van hoë prestasie ken; en wat op die ergste, as hy misluk, ten minste misluk terwyl hy aansienlik waag, sodat hy nooit sy plek sal inneem naas daardie koue en verleë siele wat nóg oorwinning, nóg mislukking ken.”