Hoe die verandering in regulasie 28 jou aftrede kan verbeterDeur Magnus Heystek Magnus Heystek. Vir jare reeds kritiseer ek die baie lae blootstelling aan buitelandse bates binne aftreefondse. Die toewysing van bates binne aftreefondse — wat bewaringsfondse en uittreeannuïteite insluit – was in die periode 2011 tot 2018 tot 25% beperk en sedertdien tot 30%. Die meeste lede van aftreefondse was nie eers bewus van hierdie beperking nie, maar het dit gevoel in die trae groei van aftreefondse, wat oor hierdie periode gesukkel het om die inflasiekoers te klop. Oor 10 jaar was die opbrengs van regulasie 28-aftreefondse ŉ skamele 1% of wat meer as die inflasiekoers, en as alle koste in berekening gebring is, soos platform- en adviesfooie, het die meeste lede van aftreefondse oor hierdie tydperk in reële terme weinig of geen groei getoon nie. Dit vergelyk met die voorafgaande periode vanaf 2000 tot 2010 waar aftreefondse inflasie met tussen 4% en 7% per jaar geklop het. Dit was ook die tydperk waarin die JSE, op die rug van sterk kommoditeitspryse, baie goed vertoon het. Sedertdien het die JSE se prestasie stelselmatig begin taan, die gevolg van ŉ kombinasie van afgraderings, dalende kommoditeitspryse asook grootskeepse rampokkery binne en buite die heersende regerende party. In die periode van 2010 tot 2020, net voor die begin van die Covid-19-krisis, was die JSE een van die swakspresterende aandeelbeurse in die wêreld, in VSA-dollar-terme. Net Brasilië het swakker as Suid-Afrika gevaar. Sedert die aanvang van die Covid-19-krisis het die prestasie egter verbeter as gevolg van die styging in pryse van kommoditeite, veral platina en ystererts. Vir ŉ rukkie het die JSE begin bors uitstoot, maar dit het nie die uitvloei van buitelandse kapitaal uit die JSE gestop nie, hoewel die tempo van onttrekkings begin daal het. Sovêr is die uitvloei sedert die begin van vanjaar sowat R20 miljard. Die onttrekkings die afgelope vyf jaar is meer as R350 miljard. Vir beleggers in aftreefondse, wat nou besig is om af te tree, lyk die prentjie nogal besonder somber. Die verwagte skerp styging in die batewaarde van hul aftreefondse – wat wyd en syd deur bemarkers gebruik word – het eenvoudig nie plaasgevind nie, veral in reële terme. Die koopkrag van die meeste pensioen wat vandag uitbetaal, het na my skatting met meer as 20% gedaal. Sluit hierby aan die power vertoning van residensiële eiendomme wat oor dieselfde tydperk ook met 20-25% in reële terme gedaal het, en die prentjie lyk besonder mistroostig vir die meeste mense wat in hierdie tye aftree. Baie mense het nie ŉ keuse nie, maar vir die wat dit kan uitstel is dit goeie raad. Die volgende vyf jaar gaan heel waarskynlik beter lyk. Die rede hiervoor is die verrassende skuif van die tesourie om die buitelandse blootstelling oornag vanaf 30% tot 45% van ŉ batebestuurder se bates te verhoog. Hierdie nuus het die batebestuursbedryf betreklik onkant gevang, want aanvanklik het hulle gedink dat die verhoging slegs tot 35% is, maar die tesourie het bevestig dat dit wel 45% is. Vir beleggers in aftreefondse is hierdie baie goeie nuus en sal dit myns insien opbrengste beduidend verhoog in die jare vorentoe. Skielik raak dit dan ook maklik om verdere bydraes tot aftreefondse aan te beveel, iets wat ek huiwerig was om te doen die afgelope klompie jare. Baie plaaslike batebestuurders, wat grootliks konsentreer op die plaaslike mark, was vinnig uit die blokke om hulle markaandeel te beskerm en maak oral op verskillende platforms voorspraak vir die plaaslike mark, synde dat dit goedkoop is en beter opbrengste sal lewer. Maar Sangeeth Sewnath, uitvoerende hoof van Ninety One batebestuur, die grootste in SA met bates van $149 miljard, is nie so seker nie en dink hierdie stories word die wêreld ingestuur om hulle markaandele te beskerm en ŉ uitvloei van kapitaal te voorkom. Oorsee minder riskant met minder risiko Ninety One sien beter waarde teen minder risiko in buitelandse beleggings en sien ook dan dat meer as R400 tot R700 miljard – amper ŉ kwart van die plaaslike bedryf se totale bates – oor tyd na die buiteland gaan vloei, baie daarvan na nie-Suid-Afrikaanse fondsbestuurders. Hierdie maatskappye is groter, het toegang tot beter navorsing en hul fooie is ook laer as plaaslike fondsbestuurders. Verlede week het Eskom se pensioenfonds, een van die grootste privaatfondse, aangekondig dat hy ook ŉ ekstra 5% van sy bates na die buiteland wil stuur ten einde opbrengste te verhoog. ŉ Uitvloei van kapitaal van hierdie omvang gaan ongelukkig nie goeie nuus wees vir die JSE nie en sal heel waarskynlik neerdrukkend inwerk op opbrengste vorentoe. Die rand kan ook onder druk kom as hierdie proses begin. Maar die goeie nuus is dat beleggers in aftreeprodukte beter opbrengste kan verwag in die volgende klompie jare, in teenstelling met die armoede skeppende dekade wat pas verby is.