Hierdie Sondag fokus ons op ons identiteit in God. Ons identiteit word bevestig in die vertel van ons stories (Deut 26). Ons identiteit lê daarin dat ons behoort, ons behoort aan God, die allerhoogste. God het ons lief en by Hom vind ons skuiling (Ps 91). Jesus weerstaan die versoekings van die Bose deur aan sy identiteit in God vas te hou (Luk 4). Ons identiteit is dat ons in Christus verlos is. "Dit word ons ingegee deur die 'boodskap van die geloof'. Dis ons hartstaal, ons lyftaal, ingelê in ons harte en in ons monde" (Rom 10)
Psalms 91:1-2; 9-16
Dit is duidelik dat die stryd rondom die inskakeling van Christene uit die heidense nasies nog hewig woed, hoewel hulle in die meerderheid was in die Romeinse huisgemeentes (vgl 16:5,14,15). En die vraag is steeds krities: moet gelowiges uit die heidennasies die wet nakom of nie? Daarom verset Paulus hom steeds teen die klem wat sekere Joodse gelowiges plaas op die besnydenis (2:25-3:1; 4:9-12 – vgl Gal 5:2-12) en die voedsel wette (Rom 14:1-23) – uiteraard, uit hulle perspektief, as 'n manier om hulle Joodse identiteit in die vreemde te bewaar, maar waarmee, uit Paulus se perspektief, hulle Christelike identiteit in gedrang kom. Dit sluit natuurlik ook die onderhouding van die Sabbat in, hoewel Paulus dit nie hier eksplisiet noem nie (vgl. egter Kol 2:16).
Ons teks val dus in die derde hoofdeel waar dit oor eenheid gaan.
'n "Hongerdoek" word in die liturgiese ruimte aangebring en lidmate word genooi om byvoorbeeld koerantuitknipsels en foto's wat hulle herinner aan lyding in die wêreld daarop aan te bring. Lidmate wat vas, word ook aangemoedig om dit wat hulle prysgee tydens Lydenstyd met 'n nota op die hongerdoek aan te dui. Waar daar op barmhartigheidswerk gefokus word, word nie-bederfbare produkte en klere by die hongerdoek neergesit en later, na afloop van die diens, uitgedeel.
Here, U is my toevlug en my veilige vesting,
Dit is U wat my
en my bewaar van dodelike siekte.
U beskut my onder U vleuels
U is vir my 'n veilige skuilplek.
U trou beskerm my aan alle kante.
Aan almal in …………………………………………….. vir wie God liefhet en wat Hy geroep het om aan Hom te behoort.
Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! Amen
Lied 389 "Is dit is dit my Koning 1,2"
Selfs die geloofsreus Paulus het by geleentheid met sy identiteit as gelowige geworstel, voordat hy self weer sy status as verloste ontdek…
Lied 247 "Heer wees ons genadig (Afr + Latyn)"
Dan is dit asof Paulus wakkerskrik met die wete soos verwoord in vers 25
So is dit dus met my gesteld: met my gees dien ek die wet van God, maar in my doen en late die wet van die sonde. (Romeine 7)
Gemeente: "God is vir ons `n toevlug en `n veilige vestiging.
Voorganger: Kom ons bely saam met die digter van Psalm 91 dat Hy ons God is op Wie ons vertrou:
God hou jou uit die vyand se hand.
Gemeente: Nie peste of siekte of gevaar nie.
Gemeente: Al word vele ander nie gespaar nie.
Gemeente: Sy engele sal my dra.
Voorganger: Omdat sy My liefhet, sal Ek haar red.
Voorganger: Omdat sy my ken, sal Ek haar beskerm.
Voorganger: Wanneer sy my aanroep, sal Ek haar gebed verhoor.
Gemeente: Dankie Here!
Voorganger: Daar bestaan in die Joodse tradisie `n ritueel waartydens as op die ark, waarin die Tora bewaar word, gestrooi word. Met ander woorde, as word gestrooi op dit wat die teenwoordigheid van God simboliseer. Hierdie gebruik is al deur sommige rabbi's uitgelê in lyn met Psalm 91:15, naamlik dat God saam met die mens in sy nood is. Wanneer mense ly, ly God, solank mense huil, huil God. Dit wil elkeen van ons ook vanoggend troos (uit: Liturgiese riglyne, na aanleiding van Ps 91).
Loflied 191 "Grote God ons bring U eer (Melodie van 190) vs 1,2,3"
Skriflesing: Romeine 10:1-15 (teks 8b-13)
Hoewel Paulus se gedagtes te gevorderd is vir kinders, sal hulle die idee dat niemand deur God in die steek gelaat sal word nie goed kan verstaan as dit in jou eie woorde vir hulle verduidelik word. God stel niemand teleur wat in Hom glo nie. Die verhaal van Daniël se drie vriende wat van die brandende oond bewaar is (Dan 3), sou dié punt kon illustreer.
3 Koning Nebukadnesar het 'n goue beeld laat maak, dertig meter hoog en drie meter breed, en dit laat oprig in die Duradal in die provinsie Babel.
8Dit was toe dat sekere Galdeërs die Jode gaan verkla het.
12Maar, U Majesteit, nou is daar Jode, Sadrag, Mesag en Abednego, vir wie u in beheer van die administrasie van die provinsie Babel geplaas het, wat hulle nie steur aan u bevel nie. Hulle dien nie u god nie, hulle aanbid nie die goue beeld wat u laat oprig het nie."
13Toe het Nebukadnesar woedend geword en vir Sadrag, Mesag en Abednego laat kom.
17Ons het ons God vir wie ons dien. Hy het die mag om ons te red uit die brandende oond, en Hy sal ons ook red uit u mag. 18Selfs as Hy dit nie doen nie, moet u weet dat ons u god nie sal dien nie, die goue beeld wat u laat oprig het, nie sal aanbid nie."
19Toe het Nebukadnesar wit geword van woede vir Sadrag, Mesag en Abednego en opdrag gegee dat die oond sewe maal warmer gemaak moet word as gewoonlik. 20Daarna het hy van die sterkste manne in sy lyfwag beveel om vir Sadrag, Mesag en Abednego vas te bind en hulle in die brandende oond te gooi. 21Hulle is toe vasgebind en sommer met hulle hemde, broeke en kopdoeke, met al hulle klere, in die brandende oond gegooi. 22Omdat die koning se opdrag so streng was, was die oond so verskriklik warm dat die manne wat vir Sadrag, Mesag en Abednego moes ingooi, deur die vlamme doodgebrand is.
23Maar die drie manne, Sadrag, Mesag en Abednego, het vasgebind binne-in die brandende oond geval.
25Hy sê toe: "Maar ek sien dan vier manne wat vry en ongedeerd rondbeweeg in die vuur, en die vierde lyk soos 'n hemelwese!"
27Toe …. sien hulle aan die manne dat die vuur niks aan hulle liggame kon doen nie, dat hulle hare op hulle koppe nie eens geskroei was nie en dat hulle klere niks makeer nie; jy kon nie eens ruik dat hulle in die vuur was nie.
[Nota: Predikers word aangeraai om 'n groter tekseenheid as bloot Romeine 10:8b-13 te gebruik. Die hele hfs. 10 of dalk 10:1-15 kan gebruik word.]
Die Kerkreformasie van die 16de eeu het eintlik nié op 31 Oktober 1517 begin toe Martin Luther sy 95 stellings teen die kasteelkerk in Wittenberg vasgekap het nie. Dit het eintlik begin toe Luther die Bybelse evangelie ontdek en geglo het.
Hierdie ontdekking word dikwels Luther se "toring-ervaring" genoem. In een van sy bekende tafelgesprekke vertel hy hoe hy Romeine 1:17 in sy studeerkamer in die toring van die Swart Klooster in Wittenberg bestudeer het. (Die Swart Klooster was die verblyfplek van die Augustynse monnike, waaronder Luther. Na die reformasie het die monnike die klooster verlaat en het dit Luther se woonplek geword. Vandag is dit die belangrikste Luther-museum in Duitsland.)
Luther noem sy toring-ervaring sy bekering. Die deurbraak vir hom het gekom toe hy God se geregtigheid reg leer verstaan het. Vroeër het Luther, soos hy grootgemaak is in die Middeleeuse teologie van die Katolieke Kerk, geglo dat God volkome geregtigheid is, en dat die mens vol ongeregtigheid is. God straf die mens vir sy ongeregtigheid. Om vir God aanvaarbaar te word, moes jy deur volkome gehoorsaamheid aan al God se wette voldoen.
Luther het lank geworstel om God volkome te gehoorsaam, maar altyd geweet sy gehoorsaamheid skiet tekort. Daarom was God se geregtigheid vir hom 'n struikelblok. Hy vertel dat die term "die geregtigheid van God" hom vreesbevange gemaak het, sy gewete telkens soos weerlig getref het. Dit was telkens 'n donderslag in sy hart.
Trouens, vertel Luther in van sy geskrifte, het hy geleer om die regverdige God te haat. Hy was met woede teenoor God gevul. "Ek het God nie liefgehad nie, ja, ek het die regverdige god gehaat wat sondaars straf." God verpletter miserabele sondaars met sy wet, en dreig hulle met ewige straf deur sy evangelie – so het Luther gedink.
Die deurbraak het vir Luther gekom na aanleiding van Rom. 1:17. Aan die einde van die vers staan daar: "En hy wat uit die geloof geregverdig is, sal lewe." (letterlike vertaling van die Interliniêre Bybel.) Skielik verstaan hy dat God se geregtigheid nie iets is wat mens moet bereik nie, maar die geregtigheid wat God vrylik skenk aan almal wat die beloftes van die evangelie van Jesus Christus glo. Sondaars word deur God gered deur geloof in die lewe, werk, sterwe en opstanding van Jesus. Nie deur ons werk om die wet te onderhou sodat ons onsself kan regverdig nie. Ons word gered deur Christus se geregtigheid wat vir ons toegereken word, nie ons eie pogings nie.
Die toring-ervaring was inderdaad 'n bekeringservaring. "Soveel soos ek die woorde "geregtigheid van God" vroeër gehaat het, het ek die woord nou liefgekry. Vir my het dit die hek van die paradys geword waardeur ek kon ingaan. Ek het volledig nuut-gebore gevoel," sê Luther. Waar daar vantevore net onrus en onsekerheid by hom was, was hy nou getroos en seker van sy verlossing.
Grafika: Die Luther Museum in Wittenberg, Duitsland: Wittenberg Lutherstadt museo casa Lutero Alemania 01, eiendom van Rafael Gómez en geneem op 2 Junie 2011 in Wittenberg, Saxony-Anhalt, DE. Kopiereg gereëdeur Creative Commons laat plasing toe.
Luther se herontdekking van God se regverdiging het enorme impak gehad. In 'n tyd toe mense verteer was deur hulle angs weens die oordele van God, kom daar vryheid en vryspraak. God spreek mense vry: "enkel en alleen omdat hulle glo" (Rom. 1:17) en nie omdat hulle die wet nakom nie. Dit word 'n boodskap wat regdeur die eeue gelowiges aangryp: die wonder van God se genade aan sondaars. Dit alles staan helder verwoord in die Romeinebrief.
Daarom noem teoloë soos Willie Jonker en Karl Barth Romeine Paulus se belangrikste brief. Karl Barth se kommentaar op die Romeinebrief was die begin van sy lewenslange projek om die liberale teologie van die 19de eeu met die belydenis van Christus aan te spreek. Eeue vantevore is Augustinus, die belangrike kerkvader uit Noord-Afrika, ook in sy denke sterk deur Romeine beïnvloed.
Eventueel het Luther se belydenis ook die Rooms-Katolieke Kerk self verander. Sedert Luther het die Katolieke by twee kerkvergaderings of konsilies ingrypende teologiese aanpassings gemaak. Die jongste hiervan, Vatikanum II, het in die 1960's in Rome plaasgevind, en radikale hervorming in die Roomse kerk teweeggebring.
Bevestig in ons teks
Ons teks is nog 'n plek in Romeine waar hierdie wonderlike vryspraak bevestig word:
As jy met jou mond bely dat Jesus die Here is, en met jou hart glo dat God Hom uit die dood opgewek het, sal jy gered word. Met die hart glo ons, en ons word vrygespreek; en met die mond bely ons, en ons word gered. (9-10)
Die vryspraak van God is binne bereik: As jy met jou mond bely dat Jesus die Here is en met jou hart glo dat God Hom uit die dood opgewek het, sal jy gered word.
Die belydenis: "Jesus is die Here" (kurios), is die oudste belydenis van die Christelike geloofsgemeenskap (Fil 2:11). Dit vorm die hart van die evangelie en is gegrond in Jesus se opwekking uit die dood. Hy is die Eerste uit die dood, die Oorwinnaar oor die dood as allesvernietigende vyandige mag (1 Kor15:20-23,55-57).
Elke lidmaat van ons gemeente het al hierdie paadjie geloop. Ons het belydenis van geloof afgelê. Ons het met die mond bely wat die hart glo. Ons monde het gereageer op die oortuiging wat in ona harte posgevat het. Jesus is die Here!
Belydenis met 'n risiko
In die tyd van die vroeë kerk, in die eerste eeue na Christus, wat dit bitter onveilig om te bely dat Jesus die Here is. Die rede hiervoor is die Romeinse keisers wat van mening was dat hulle Kurios (Here) is, en persoonlik aanbid moes word. Baie Christene het hulle lewe verloor deur eerder Jesus as Here te bely.
Ook in Luther se tyd het die belydenis dat Jesus ons in die regte verhouding met God bring, en dat ons nie gered word deur die kerklike ampte wat God en ons bymekaar bring nie, vinnig 'n lewensbedreigende belydenis geword. Nie net in Duitsland nie, maar ook in ander dele van Europa kon mens jou lewe verloor. Baie van ons is vandag nasate van Franse Gereformeerdes (Hugenote) was moes vlug weens die belydenis dat die geskenk van God in Christus ons red, nie kerklike betrokkenheid of eie werke nie.
In die afgelope eeu is meer Christene in die wêreld doodgemaak weens die belydenis dat Jesus die Here is, as in al die vorige 19 eeue na Christus tesame.
Daarom mag ons nie gewoond raak aan die bevrydende geskenk van God in Christus, dat ons dit goedkoop maak of daarvoor afgestomp raak nie.
Soos einste Martin Luther in sy kommentaar op Galasiërs 2:14-16 skryf:
Ons teks in die konteks van die eerste eeu
Tot sover in die preek het ons ons teks gelees in die lig van die Reformasie se ontdekking van die vrye genade van God. Ons het ons teks verstaan teen die agtergrond dat God die goddelose regverdig, nie die mens wat op wetsonderhouding staatmaak nie.
Om ons teks dieper te peil, moet ons ook vra wat Paulus se bedoeling was met die boodskap van God se vrye genade. Waarom skryf hy dit vir die Romeine? Wat moet die inhoud van die Romeinebrief met die gelowiges in Rome doen. Waarheen moet dit hulle beweeg? Waarvan moet hulle afsien? Wat moet hulle ophou doen? Wat moet hulle begin doen?
Konteks en doel van die Romeinebrief
Hoewel Paulus self nog nie in Rome was nie, is dit uit die brief duidelik dat hy heelwat gelowiges in die stad ken. Hy groet meer as 26 mense by name, waarvan 'n derde vroue is.
Dit is duidelik dat die stryd rondom die inskakeling van Christene uit die heidense nasies nog hewig woed, hoewel hulle in die meerderheid was in die Romeinse huisgemeentes (vgl. 16:5,14,15). En die vraag is steeds krities: moet gelowiges uit die heidennasies die wet nakom of nie? Daarom verset Paulus hom steeds teen die klem wat sekere Joodse gelowiges plaas op die besnydenis (2:25-3:1; 4:9-12 – vgl. Gal 5:2-12) en die voedsel wette (Rom. 14:1-23). Vir die Jode was dit 'n manier om hulle Joodse identiteit in die vreemde te bewaar. Paulus sê dat hulle Christelike daarmee identiteit in gedrang kom.
Daarom skryf Paulus hierdie brief om die eenheid van alle gelowiges te beklemtoon, gebaseer op die krag van God, deur die geloof in Jesus Christus, en die lewe deur die Gees. God spreek mense vry: "enkel en alleen omdat hulle glo" (Rom. 1:17) en nie omdat hulle die wet nakom nie.
Paulus vat daarom ook die Joodse gelowiges se selfverheffing op grond van hulle afkoms aan, omdat dit van geen betekenis is binne die nuwe gemeenskap wat God geskep het nie.
Paulus skryf die brief omdat hy graag met die Romeine se hulp die evangelie verder sou wou vat na Spanje (Rom. 15:22-33). Maar die belangrikste rede is om hulle teen verdeeldheid te waarsku. Sommige Skrifverklaarders dink dat Joodse gelowiges apart van gelowiges uit die heidennasies in hulle huiskerke vergader het (vgl. die huiskerke waarvan in 16:5, 14, 15 gepraat word) – en te wys dat só 'n praktiese reëling die evangelie in sy wese kan aanrand.
Hy wil hê dat hulle "eensgesind onder mekaar sal wees soos Christus Jesus dit wil hê" (15:6), sónder om die evangelie op enige manier aan 'n Joodse interpretasie van die wet onderdanig te maak. Die hele eerste 8 hoofstukke gaan daaroor, met hoofstuk 9-10 wat spesifiek uitbrei oor die vraag na God se verkiesing van Israel en hulle toekoms. Christus het immers gekom vir alle mense: die Joodse nasie sowel as al die ander nasies (Rom. 15:7-11).
Implikasies van God se verlossing
Die punt is dus:
deurdat God alle mense gratis en verniet, sonder verdienste van hulle kant verlos,
aangesien niemand, ook nie die Jode met hulle wetsonderhouding, hulself kan red nie,
skep God se redding 'n nuwe, verloste gemeenskap van mense, wat tot 'n nuwe eenheid deur Christus saamgebind word.
In hierdie nuwe gemeenskap kan gebruike, soos die rituele, merktekens en sosiale gebruike van die Joodse wette, nie gebruik word om verdeeldheid in God se volk te skep nie. Christus is gelowiges se identiteit, en Christus bind mense oor alle grense saam tot sy kerk. As menslike tradisie gebruik word om iets te voeg by die versoening wat Christus bewerk het, staan dit in die pad van die evangelie.
Só klink dit in ons teks:
Die Skrif sê tog: "Niemand wat in Hom glo, sal teleurgestel word nie." "Niemand nie!" Dit maak dus geen verskil of 'n mens 'n Jood of 'n Griek is nie, want dieselfde Here is Here van almal, en Hy seën almal wat Hom aanroep, ryklik, want elkeen wat die Naam van die Here aanroep, sal gered word. (10:11-13)
Die feit dat God ons sonder eie verdienste red, het inderdaad implikasies vir die wyse waarop ons onder mekaar lewe. Mens sien dit ook uit die opbou van die Romeinebrief, wat uit drie groot dele bestaan:
'n Omvattende verduideliking van die regverdiging deur die geloof en die nuwe lewe wat hieruit voortvloei (hfs 1-8)
Die rol van Israel in God se reddingsplan en die wyse waarop nie-Joodse gelowiges deur geloof ingeënt is in God se reddingswerk wat eeue vantevore reeds met Israel begin het (9-11), en
Die regte gedrag wat nou van alle gelowiges gevra word.
Moenie verskraal nie
Dit is dus 'n kwade dag as die regverdiging deur geloof bloot verstaan word as iets wat tussen die individu en God gebeur, sodat ek gered kan word van die wêreld om hemel toe te gaan. Redding het sosiale implikasies, spesifiek vir die manier waarop gelowiges onder mekaar lewe. Gaan lees maar net weer Romeine 12-15. Redding het alles met God se hele wêreld te doen.
'n Bladsy uit De Doorns se boekie
Wêreldwyd moet gelowiges weer en weer hoor dat Christus ons saambind tot 'n nuwe mensheid wat lewe tot eer van God in alles wat ons doen. Ons kan 'n geweldige verskil in die wêreld maak, in diens van die koms van God se regering, deur hande te vat, God se wil saam te soek, en God te dien in ons gemeenskappe.
Dana Snyman het 'n aangrypende artikel in Die Burger van 26 Januarie 2013 oor De Doorns geskryf ('n Stil Sondag op De Doorns). Dit handel oor 'n Sondag in die lewe van De Doorns, te midde van die verwoestende arbeidsonrus in die gemeenskap. Die dorp is tydens Snyman se besoek eintlik 'n oorlogsone. Die rustigheid van die Sondag staan egter in skrille kontras met die geweld deur die week. Dana stap van kerk tot kerk. Die Dag van die Here, Sondag, bring die gemeenskap tot stilstand en tot rus. In die groot aantal kerke, sommige statige geboue, ander klein strukture, word gepreek. Daar is dosyne kerke, maar hulle funksioneer los van, geskei van, mekaar. De Doorns het minstens 54 gemeentes. Dana loop ene Albertus Jacobs, stetson-hoed en kitaar in die hand, op pad na die AGS se erediens toe , op straat raak. Snyman vertel: "Albertus is bekommerd oor wat die staking aan De Doorns se mense doen. 'Dit trek ons uitmekaar uit, Meneer. Dit breek ons op.'"
Dana vertel ook wat in die gefragmenteerde geloofsgemeenskappe vir mense gesê word. Die belangrike subteks is die vraag hoe die kerke nader aan mekaar kan kom. Hoe kan hulle help om die mense van die gemeenskap bymekaar uit te bring? Wat is nodig om gelowiges te laat besef hoe abnormaal die afstand tussen hulle is?
Sondag bring die gemeenskap tot rus en dek die tafel om die sosiale kohesie te beliggaam waarvan Romeine praat. Almal is deur die een Here verlos, verenig in die een liggaam van Christus. Hoe beliggaam ons hierdie nuwe werklikheid in Christus?
Natuurlik is die arbeidsonrus 'n komplekse saak. En natuurlik is De Doorns maar net 'n voorbeeld van hoe dit in die meeste van ons gemeenskappe lyk. Ons doel is nie om De Doorns te beskaam nie. Ons vra eerder wat ons kan leer. Ons leer by Dana 'n gebrek aan sosiale kohesie maak gemeenskappe weerloos. Ook teen inkommers wat moeilikheid kom maak.
In Christus is gelowiges een. Hierdie eenheid moet beliggaam word. Op hierdie manier word die Here se kerk 'n kragtige instrument in diens van God se werk in die wêreld.
(Die godsdiens-sosioloog Rodney Stark het 'n aangrypende gevallestudie oor die Bybelse Antiogië geskryf, en oor die rol van die Handelinge-kerk om die stad 'n veiliger plek te maak. Dit het deur die skep van sosiale kohesie (omgee, diens en liefde oor grense heen) deur die eenheid van die Christelike gemeente gebeur. Lees dit in sy boek, The Rise of Early Christianity. In 'n opvolgboek, Cities of God, verduidelik hy hoekom die Christelike geloof in die eerste eeue soos 'n veldbrand spesifiek deur die Romeinse stede versprei het. Dit het baie met Christelike eenheid, diens en liefde te doen.)
Romeine vir vandag
Vir Paulus is God se wonderbaarlike redding nodig om ons van ons sonde, en die verwoestende mag daarvan, te bevry. Dit is die fantastiese evangelie wat Martin Luther so helder in die 16de eeu herontdek het. God red ons sonder dat ons dit verdien. God red mense wat weet hoe goddeloos hulle is, en God se gratis genade met die leë hande van geloof aangryp.
Die sonde waarvan God is red, is die verskeurdheid in ons verhouding met God en met mekaar. Deur ons redding word ons nuwe mense. Ons is nie meer dieselfde nie. Ons identiteit het verander, ons DNA lyk anders. Ons verhouding tot God, tot mekaar en tot ons wêreld het radikaal verander.
Ons redding is: ons is versoen, met God, met mekaar en met ons wêreld. Ons het 'n Hemelse Vader. Ons het 'n gemeenskap waarvan ons deel is, tuis kan wees en ons roeping kan uitleef. Ons het 'n wêreld wat al kreunend ook weet van God se belofte van genesing en herstel.
Ons is geroep om hierdie identiteit met mag en mening uit te leef. Elke dag van ons lewe. Niks is meer dieselfde nie. Ons is uit genade gered!