Groeiende kommer oor wetgewing oor grondDie SAIVR het vroeër al gewaarsku dat die gevaar boonop nie beperk is tot wit mense of minderheidsgroepe nie.(Foto: DA, Twitter) Die FW de Klerk-stigting het sy diepe kommer te kenne gegee oor drie stukke wetgewing – tans voor die parlement – wat volgens die organisasie ŉ ernstige bedreiging vir eiendomsreg inhou. Die stigting sê dit benadruk ook die ANC se vasbeslotenheid om deur te druk met een of ander vorm van onteiening sonder vergoeding op enige moontlike manier. Die grootste bedreiging is die een wat die onteieningswetsontwerp inhou. Die portefeuljekomitee oor openbare werke en infrastruktuur het die afgelope week vergader om elke klousule noukeurig te ontleed voordat daar volgende week oor die wetsontwerp gestem moet word. Die wetsontwerp skep die moontlikheid van onteiening sonder vergoeding en boonop sonder dat die Grondwet gewysig word, sê die stigting. Hy waarsku indien die wetsontwerp deurgevoer word, dit titelaktes nutteloos sou maak. Dr. Anthea Jeffreys, hoof van beleidsnavorsing by die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings, het vroeër al gewaarsku dat die gevaar boonop nie beperk is tot wit mense of minderheidsgroepe nie. “Dit sal strek tot by die 9,6 miljoen swart mense wat formele huise besit, die miljoene meer met gewoontereg grondgebruikregte en die duisende swart mense wat meer as ses miljoen hektaar landelike en stedelike grond gekoop het sedert die herroeping van die berugte Wet op Grond in 1991.” Die stigting sê grondhervorming en die uitbreiding van eiendomsregte aan alle Suid-Afrikaners is van groot belang en moet ingevolge die Grondwet gedoen word. “Die stigting sal egter enige wetgewing teenstaan wat eiendomsregte, soos vervat in die Grondwet, oortree; wetgewing wat daarop gemik is om die regte van grondeienaars in te perk en dit in die hande van die staat te plaas sonder behoorlike raadpleging met só ŉ eienaar, of ŉ aanbod van billike vergoeding. “ŉ Individu wat deur wetgewing gedwing word om eiendom by te dra tot een of ander gemeenskaplike verbetering, moet billik vergoed word,” lui ŉ verklaring van die stigting. Die stigting het reeds geskrewe insette oor die wetsontwerp, wat tans voor die Nasionale Vergadering dien, ingehandig en sal dieselfde doen wanneer dit voor die Nasionale Raad van Provinsies (NRP) dien. Wat wil regering met mag doen? Vrystaat Landbou (VL) het Vrydag ook gesê die aanvaarding van die wetsontwerp sal die “weg baan vir regeringsoortreding en korrupsie op ŉ skaal wat nog nie in Suid-Afrika” gesien is nie en Suid-Afrikaners moet vra wat die regering beoog om te doen met die mate om enige bate sonder vergoeding te onteien. “Hierdie wetsontwerp, wat nou aan die NRP en die parlement voorgelê sal word, het verreikende gevolge vir elke burger. VL se grootste bekommernis is dat die wetsontwerp onteiening sonder vergoeding van enige bate in die hande van die regering en sy staatsamptenare sal toelaat en mag sal vestig. Die wetsontwerp sal verder die las op die eienaar plaas om sy of haar regte op eie koste te verdedig,” sê Francois Wilken, president van VL. Die wetsontwerp is ŉ “sluipende poging” om ŉ wysiging aan die Grondwet te bewerkstellig wat vroeër misluk het, sê hy. Benewens die duisende ander kommentare wat teen die wetsontwerp ingedien is, het VLO self meer as 120 000 ingesamel. “Dit is nou vir ons duidelik dat die regering hierdie insette geïgnoreer het. Geen van die bekommernisse wat deur georganiseerde landbou, opposisiepartye en die burgerlike samelewing geopper is, is in die problematiese afdelings van die onteieningswetsontwerp weerspieël nie,” sê Wilken. Die VF Plus het vandeesweek, nadat al die klousules in die wetsontwerp met ŉ ANC-meerderheid goedgekeur is, opnuut herhaal dat hy die wetsontwerp verwerp en by elke geleentheid sy stem daarteen sal uitbring. “Die party is selfs bereid om Grondwethof toe te gaan om die wet te stuit,” sê dr. Pieter Groenewald, leier van die party. “Die VF Plus sal gesprek voer met alle partye wat teen die wet gekant is aangesien daar ŉ tegniese bepaling is ingevolge waarvan die wetsontwerp eers na die Grondwethof verwys moet word indien ŉ derde van die parlementslede dit versoek. Die Grondwethof moet dan bepaal of die beoogde wet grondwetlik is voordat die president dit kan afteken.” Die party gaan intussen voort om alles in sy vermoë te doen om die deurvoering van die wetsontwerp te stuit. Benewens sy kommer oor die onteieningswetsontwerp, is die FW de Klerk-stigting ook bekommerd oor die wetsontwerp op die onwettige betreding van eiendom wat ook tans voor die parlement dien. Die stigting sê dit gee enigiemand wat ŉ billike vermoede het dat hy die reg het op, of belang het by ŉ perseel, die reg om kamp daar op te slaan. Terselfdertyd hou die witskrif oor die bewaring en volhoubare gebruik van biodiversiteit ŉ gevaar vir die eienaars van private wildreservate of bewaringsgebiede in – met vergoeding wat nie ŉ enkele keer in die ganse dokument genoem word nie. Die stigting sê al die wetgewing is indirek gemik op die bevordering van onteiening sonder vergoeding. Dít, tesame met die ANC se gekoördineerde veldtog om die herverdeling van grond te bevorder het tot ŉ nuwe krisis in Suid-Afrika gelei: georkestreerde en onwettige grondgrype. “Die FW de Klerk-stigting bly gekant teen onteiening sonder vergoeding en benadruk dat die wetsontwerp, in soverre dit mik om onteiening sonder vergoeding toe te laat, ongrondwetlik is en laat staan moet word, saam met alle ander inisiatiewe en optrede wat gemik is daarop om artikel 25 te ondermyn. “Sekerlik vereis ‘openbare belang’ veilige eiendomsreg gesteun deur ŉ sterk ekonomie en die oppergesag van die reg?”