ANC, EFF verskil in voorleggings oor grondonteieningJulius Malema, EFF-leier, se party se benadering tot grondonteiening sonder vergoeding verskil van dié van die ANC. Foto: EFF via Facebook Die ANC sowel as die EFF wil voorstel dat die Grondwet gewysig word om voorsiening te maak vir onteiening van grond sonder vergoeding, maar op verskillende maniere. Die ANC-voorstelle is aansienlik minder ingrypend as dié van die EFF. Dit blyk uit die voorlopige weergawes van die voorleggings wat albei partye by die parlement se ad hoc-komitee oor die hersiening van die Grondwet gaan indien, wat Maroela Media onder oë gehad het. Politieke partye het nog tot Maandag om 16:00 geleentheid om hul standpunte in te dien, en die verwagting is dat die DA, UDM, VF Plus, ACDP en Cope dit nader aan die spertyd sal doen. Die ANC voer in sy aanbevelings aan dat artikel 25 van die Grondwet reeds implisiet voorsiening maak vir onteiening sonder vergoeding, maar dat dit eksplisiet gestel moet word in ŉ grondwetwysiging, sodat die meerderheid Suid-Afrikaners die kans kan kry om deel te hê aan grondeienaarskap, voedselsekerheid, voedselproduksie en grondhervorming. Die ANC se voorkeur is vir ŉ gemengde stelsel van grondbesit wat eintlik baie soos die huidige stelsel lyk. Dit sluit in private besit met titelaktes, staatsbesit van grond en kommunale grondbesit wat in trust gehou word deur tradisionele leiers. Die ANC meen nietemin dat die parlement artikel 25 van die Grondwet dringend moet wysig, dat die parlement en die kabinet moet verseker dat alle wetgewing met betrekking tot grondhervorming dringend uitgevoer word en dat die verblyfreg van plaaswerkers en diegene wat op stamgrond woon, verseker moet word. Die EFF wil hê dat grond, water en natuurlike hulpbronne genasionaliseer moet word om deur die staat beheer te word namens die bevolking. Daarteenoor sluit die EFF se voorstelle ter verandering van die Grondwet weliswaar ook in dat onteiening sonder vergoeding eksplisiet as moontlikheid gestel word, maar dit bevat ook verdere en op die oog af teenstrydige voorstelle. Die EFF wil hê dat grond, water en natuurlike hulpbronne genasionaliseer moet word om deur die staat beheer te word namens die bevolking. Alle grond moet dus sonder vergoeding onteien word en onder staatsbeheer geplaas word. Die staat moet volgens die EFF stappe doen om toegang tot grond te vergemaklik met inagneming van die voortgesette rasse-ongelykhede. Geen huur mag vir grond gevra word nie – dit moet omgesit word in grondgebruikersregte wat oorgeërf kan word. ŉ Wetsontwerp op Grondverdeling moet volgens die EFF aanvaar word om ŉ Staatsagentskap vir Grondbestuur te stig, en te verseker dat plafonne geplaas word op die hoeveelheid grond wat ŉ individu kan besit. Die debat oor wat in die ad hoc-komitee se verslag gaan staan sal volgende Dinsdag, Woensdag en Donderdag in die komitee plaasvind, en die voorstelle behoort binne die volgende tien dae afgehandel te word, waarna die Nasionale Vergadering die voorstelle sal aanvaar of verwerp.