Wiese verklap Jooste se groot plan met PSG, Capitec | Netwerk24
Deur Nellie Brand-Jonker 17 Mei 2019 08:41
Die bekendstelling van die ongemagtigde biografie van Christo Wiese, Risiko & Rykdom, het Woensdagaand in Kaapstad onverwags selfs interessanter geraak toe Wiese self opgedaag het.
Wiese het op uitnodiging van die skrywer TJ Strydom – en tot talle se verbasing – die geleentheid by die boekwinkel Book Lounge bygewoon.
Christo Wiese, op wie se lewe die ongemagtigde biografie Christo Wiese: Risiko & Rykdom gegrond is, saam met die skrywer, TJ Strydom, by die boekbekendstelling in Kaapstad. Foto: Judith Belle
Hy was langer aan die woord as die skrywer toe hy op uitnodiging van die onderhoudvoerder, James-Brent Styan, skrywer van Steinhoff en die Stellenbosse Boys, 'n paar keer vir kommentaar op vrae gevra is.
Hy het in 'n stadium Markus Jooste, die voormalige uitvoerende hoof van Steinhoff wat onlangs in die parlement deur die maatskappy as die beweerde baasbrein agter die ongerymdhede met Steinhoff se boeke uitgewys is, 'n "enigma" genoem.
Die eerste verwysing na Jooste het gevolg toe Wiese gespot het oor die wense wat hy oor het in sy lewe. Hy het gesê hy het net twee wense oor in sy lewe, maar het homself onderbreek en onder 'n gelag en applous van die gehoor gesê: "Wel, dit het nou drie geword. Die derde een is om mnr. Jooste te kry waar hy hoort."
(Kyk gerus die video oor die boekbekendstelling op NB Uitgewers se Facebook-blad.)
Styan het Wiese onder meer uitgevra oor die geleentheid wat hy in sy sakelewe misgeloop het, soos met Capitec, omdat hy sy aandele in PSG verkoop het.
Wiese het met verwysing na sy plan met Boland Bank in die 1990's ook na Jooste verwys.
Hy het 'n vergelyking getref met wat hy toe wou doen toe hy vir Michiel le Roux, stigter van Capitec, aangestel het om Boland Bank te bestuur.
Le Roux het ná talle samesmeltings, soos met BoE, die bank verlaat, volgens Wiese omdat hy gedink het "die reuse-bank wat geskep is, is nie waarvoor hy aangestel is nie".
'n Jaar later het Le Roux vir Capitec begin.
Strydom meen advertensies van die laat 1990's van Boland Bank klink net soos Capitec vandag. Hy het gewonder of Boland Bank, as Wiese nie die bankwese toe verlaat het nie, nie dalk kon word wat Capitec vandag is nie.
"Toe ek hom gewerf het, het ek vir hom gesê ek beheer die bank, jy bestuur dit en ons bestuur dit as 'n vennootskap. Dit was in 'n mate wat ek gehoop het om te doen met Jooste…" het Wiese gesê.
Hy het toe gesê: "Een van Jooste se groot planne met Steinhoff was dat Steinhoff die beherende aandeelhouer van PSG sou word, wat op sy beurt die grootste aandeelhouer in Capitec was. Dit sou die sirkel voltooi het."
Nadat hy gepols is oor die storie het Wiese gesê: "Dit is die interessante klein aspek wat die joernaliste nog nie opgetel het nie. Hier is een van die enigmas van mnr. Jooste."
Naas die familie van Jannie Mouton, 'n stigter en grootste aandeelhouer in PSG, was Jooste in 2012 die tweede grootste aandeelhouer.
Wiese se welbekende dogter Clare Wiese-Wentzel en haar man, Marco Wentzel, het ook die boekbekendstelling bygewoon.
Wiese is deur iemand in die gehoor gevra oor wat hy dink sy nalatenskap gaan wees.
"As jy van Upington af kom, is sulke dinge nie belangrik nie. Die enigste dinge waaroor ek besorg is, is hoe my kinders en kleinkinders my gaan onthou.
"Vir die res – wat my subtiel en nie so subtiel beskuldig nie – het ek dit dikwels al gesê: As ek jou geld skuld, dagvaar my; as ek gesteel het, arresteer my. Andersins bly stil, maar moenie met jul insinuasies kom nie."
"Hy het 20 miljoen aandele besit. Onthou net, daardie 20 miljoen aandele is in vandag se terme R7 miljard werd. In daardie stadium, in 2012, was dit R1,2 miljard werd."
Dit is gegrond op die waardasie wat PSG vir sy batewaarde of som van die dele gee.
Wiese het vertel hyself was die derde grootste aandeelhouer van die groep, met sowat 15,5 miljoen aandele wat toe sowat R800 miljoen werd was en vandag sowat R4,5 miljard.
"Toe kom Jooste na my en sê: 'Ek wil hê Steinhoff moet die grootste aandeelhouer in PSG word.' Hy het 'n aantal redes gehad. Een daarvan was oor belasting, (maar) ek wil nie in te veel detail daarop ingaan nie," het hy onder 'n gegiggel uit die gehoor gesê.
"Maar, dit was 'n baie sinvolle ding om te doen. Hy het gesê hy gaan sy PSG-aandele in Steinhoff insit in ruil vir Steinhoff-aandele, sal ek dit oorweeg om dieselfde te doen? Ons het dit bespreek en gedink, ja, dis 'n goeie skuif, en ons het dit gedoen."
Wiese het voortgegaan: "Nou, soos ons nou weet, het die bedrog in daardie stadium al vir jare aangegaan en steeds het hy besluit om sy R7 miljard in te sit in wat hy toe moes geweet het 'n pot van niks is nie."
Dit is reeds bekend dat talle ander bekendes wat ook vriende was met Jooste, hul PSG-aandele in Steinhoff geruil het.
- Van KWV tot skipbreuk: PSG en Steinhoff se verhouding
- GT praat oor Steinhoff
Oor Johann Rupert
'n Hoofstuk in die boek handel oor 'n transaksie van Johann Rupert wat Wiese in die laat 1999's gekelder het met 'n maatskappy genaamd Ocean Diamond Mining (ODM).
Strydom het gesê nie een van die "twee groot persoonlikhede wat gebots het" wou daaroor praat nie.
"Dit wil voorkom of dit 'n onherstelbare kloof tussen hom (Wiese) en Johann Rupert veroorsaak het, maar of dit so is, weet ek nie."
Wiese het hierop hardop gesê dit is nie waar nie.
Styan het naby aan die einde van die onderhoud die olifant in die vertrek gepak en aan Strydom gevra: "Dit is moeilik om dit te vra met dr. Wiese hier, maar was hy deel hiervan, kon hy geweet het dat hierdie massiewe ding gebeur het, want hy was immers die voorsitter en was swaar belê? Wat is jou siening oor die mense wat sê hy moes geweet het, want dit kan nie net Markus en een of twee mense wees nie?"
Strydom het, nadat hy effens in sy stoel rondgeskuif het, gesê: "Van alles wat ek gelees en gesien het van dr. Wiese, sal dit nie sin maak vir my nie. Dit is soos om sewe punte nodig te hê en dan pale toe te skop vir drie punte en dan blaas die eindfluitjie."
Wiese was dankbaar oor die vraag. Dis duidelik dat hy nie begryp hoekom mense twyfel het in sy onskuld nie.
As 'n man elke dag kan lieg vir sy vrou, hoekom sal hy nie ook vir my lieg nie?
Hy was 18 maande lank Steinhoff se voorsitter – vanaf Mei 2016 totdat die bom by Steinhoff in Desember 2017 gebars het.
"Ek het vier direksievergaderings as voorsitter bygewoon."
Christo Wiese het op uitnodiging van die skrywer TJ Strydom (heel links) by die boekbekendstelling by die boekwinkel Book Lounge opgedaag. Die onderhoud met Strydom is deur James-Brent Styan, skrywer van Steinhoff en die Stellenbosse Boys, gevoer, wat ook talle vrae aan Wiese gevra het. Foto: Judith Belle
PwC se forensiese ondersoek het 18 maande met 7 vennote en 100 personeel geneem het om te bepaal wat presies Jooste gedoen het, het Wiese gesê.
"En jy verwag van 'n nie-uitvoerende direkteur, wat vyf keer per jaar na 'n direksievergadering kom en dokumente kry wat so hoog is," en hy beduie hoe hoog die stapel is, "om af te teken, waardeur al die komitees van die direksie en die ouditeure al gegaan het, dat daai persoon sal sê: 'Woeps, iets hier is nie reg nie…'
"Dit is die een ding wat ek deur die nagmerrie nooit sou verwag het nie, is dat mense onintelligent genoeg is om dit nie te kan uitwerk nie. Hier is 'n man wat nie sy geld gesteel het nie, wat vir sy geld gewerk het vir 55 jaar, en dat hy dan 'n massiewe bedrog sien en sy lewe se werk daarin sit."
Styan het gevra: "Maar hoe beskerm 'n mens dan beleggers, want daar was bloubloed op die direksie – drie direkteure met doktersgrade in boekhoukunde?"
Wiese: "Dit is wat ons almal vra. Waar is die veiligheidsmaatreëls? Hoe kan 'n (Bernie) Madoff in die finansiële hoofstad van die wêreld in Wall Street wegkom met bedrog? Daar is nie 'n antwoord nie."
Die skelmpie sou 'n teken wees
'n Jong swart entrepreneur wat in kleinhandel betrokke is wou in vraetyd weet wat sy filosofie is om mense as 'n vennoot-bestuurder te identifiseer, want met Whitey Basson, voormalige uitvoerende hoof van Shoprite, het Wiese dit reggekry, maar nie met Jooste nie.
"Dit is meestal geluk en dan ook vertroudheid. Ek en Whitey was op universiteit saam, ons is vriende vir 55 jaar.
"Maar ek sê ook vir mense daar is sekere tekens, en ek het dit al gesê, as ek geweet het, soos beweer word, dat Jooste 'n skelmpie gehad het, sou ek baie versigtig gewees het, want as 'n man elke dag kan lieg vir sy vrou, hoekom sal hy nie ook vir my lieg nie?"
'n Ouerige vrou in die gehoor wou weet hoe iemand wat so slim soos Wiese is so "liggelowig" oor Jooste was.