Die kleur van Jozi | SARIE
bome en blou berge van die Boland te sien. Daai arme mense van Johannesburg. Kyk net hoe woon hulle in 'n lelike grys stad . . . Oningelig soos ek was, het ek gedink die beeldmateriaal elke keer as daar moeilikheid In Hillbrow of in een van die townships was, is hoe Johannesburg lyk. Toe kom werk ek in dié "grys" plek en my kop begin draai, letterlik en figuurlik – van
Brûe en taxi's
My eerste oggend hier was 'n dolle gesoek na die plek in Doornfontein waar ek vir 'n werkonderhoud moes aanmeld, oor die Queen Elizabeth-brug na die middestad. Nogals royalty waarna dié brug in die betongrys Braamfontein genoem is, het ek destyds half-half beïndruk gedink. Nou, ná 'n paar jaar van inburgering in die stad van goud – Jozi, soos hy in die strate genoem word – ry ek dikwels oor dié brug se nuwe buurman, die statige staalkonstruksie van die Nelson Mandela-brug. Dan speel my oë oor die kleure van die nuwe, gonsende kulturele gebied in Newtown. En saans neem 'n mengelmoes van gekleurde liggies jou al langs die brug na die nuutste speelplekke in die stad. Polsende, flikkerende lewe. Los jy die waardigheid van Queen E. en Madiba se brûe agter jou, kan jy deurry na die lawaaierige, bonte kakofonie van mense wat by die Breestraat-taxistaanplek druk en (meestal gemoedelik) baklei vir 'n plek in die ry. Kopdoeke, sari's, etniese rompe in rooi en oranje en groen en goud wapper in die stadswind. Die taxi's blêr advertensies vir enigiets onder die son uit – oor die radio en geverf op die minibusse. Ek verwonder my dikwels aan die vaardigheid van die township-kunstenaars wat dié taxi's omtower in mobiele kunsgalerye (maar dan wonder ek ook met 'n glimlag of hulle ooit stadig genoeg ry dat ander motoriste die kunswerke kan waardeer).
Net oor die Nelson Mandela-brug en net voor die Markteater voor jou opduik, begroet 'n gebou jou wat staan en glimlag met stukkende vensters soos 'n haasbek-kind. Want hier word opgeknap, herlewing geskep. As jy oplettend is, sal jy op jou roetes deur Johannesburg die een ná die ander kleurryke kunswerk raaksien. Op mure, heinings, deure. Graffiti, advertensies en muurskilderye kleur die stad waar die reënboognasie teen 'n snelle pas woel en werk. Met 'n plaaslike selfoondiensverskaffer se hulp kry kunstenaars deesdae die kans om hul werke teen mure en op borde te vertoon – foto's, sketse en skilderye verf die grysheid van beton toe met 'n palet vol kleur. As jy soms tussen minibusse, BMW's en 4×4's moet vleg en koes deur Jozi se strate, probeer straatop en straataf loer. Anders mis jy dalk die reuse-akkedis van blink klippies aanmekaargeplak in 'n muur naby 'n teater. Of die koningsblou deur voor 'n moskee, of die weerkaatsing van 'n bak malvas op 'n balkon in 'n wolkekrabber se glans. Ek sien 'n advertensiebord wat sê dat Sarafina weer in die Markteater aangebied word, en Leleti Khumalo en ander lede van dié musiekblyspel lok my met hul bont rompe, uitbundige glimlagte en stringe, stringe krale van elke denkbare kleur. Terug oor die brug, deur Braamfontein en regs in Empireweg in, wat vir 'n kort entjie kronkel voordat dit Louis Bothalaan word. Dis op dié kort stukkie pad waar 'n hele paar wêrelde joune kruis.
Wat van 'n vinnige draai deur Rosebank, meer na die noorde en 'n nog ryker deel van Johannesburg? Daar is twee hoofroetes na dié gemengde pot waar mense vanoor die hele Afrika (of altans, so lyk dit) op 'n goeie dag in die strate en koffiewinkels kuier. Die een roete is met Jan Smutsrylaan af, verby die Westcliffe-hotel, wat in haar salmpienk gewaad bra soos 'n neusoptrekkerige grande dame lyk, maar haar gaste warm ontvang. Haar uitsig oor die dieretuin en Dieretuinmeer oorkant is op 'n loofgroen stukkie Afrika-woud in die stad. Sagte groen gras vra vir 'n piekniek onder die hoë bome. O, ja, ek moet my nou nie so maklik van stryk laat bring nie – Rosebank wag. Op 'n Sondag woel dit hier. Net langs die Rosebank Mall is die Rooftop Market, wat ook tuiste bied aan die Afrikamark. Daar is houtbeelde, kiste, musiekinstrumente uit ver lande, meubels, lappe, snuisterye – wat sterk meeding met die ewe kleurryke mense wat dit probeer verkoop. Ek dink dis een van die plekke waar mens en produk 'n perfekte kombinasie vorm. Jy voel of jy in die hart van Afrika is en maak jou beursie leeg vir 'n beeld of prent sodat jy ook 'n stukkie van die magic kan besit.
Party dae draai my motor se neus suid in die koers van die geskiedkundige Soweto en sy buurman, Kliptown. Verby geelsand-mynhope, wat op 'n winderige dag jou agter 'n muur wil laat wegkruip – en op 'n herfsdag, as die lig net mooi en sag val, soos goud kan glinster. Ver van die seeduine, maar soms sien jy waaghalsige jonges teen die geel mynhope af ski. Adrenalien!
Van die hospitaal af sien jy ook die bont koeltorings van die kragsentrale, wat vertel van 'n bankgroep, lewe in Soweto, sokker – alles in uitdagende kleure. Steek jou kop in by enige van die honderde sjebiens en voel welkom al verstaan jy nie altyd die tongval nie. As jy twyfel oor enigiets, mik na die sjebien-mama (vroue is steeds die onbetwiste heersers van dié bedryf!), waar sy oor groot potte groente en vleis waak om seker te maak niemand wat inval vir 'n bier, sal uitloop met 'n leë maag nie.