Die oorkantste oewer deur Abel Pienaar en Flip Schutte: ’n lesersindruk | LitNet
Abel Pienaar en Flip Schutte
Abel Pienaar en Flip Schutte is twee skrywers vir wie mens kwalik genoeg lof kan toeswaai. Beide het ons boekeskatkis oor die jare aangevul met ’n hele aantal boeke oor moeilike onderwerpe, en menings en insigte openbaar wat dikwels ongewild was. Die feit dat hulle nou saamgespan het om ’n nuwe boek die lig te laat sien, is sommer ’n ekstra lekkerte. Dit is ook so belangrik dat dit in Afrikaans gebeur, omdat dogma dié land van ons baie skade aangedoen het. Kerk en godsdiens het mense se gedagtes ingeperk en begrens. So swaar weeg die las van godsdiens dat baie mense dit nooit volkome afgeskud sal kry nie, en nooit volkome vry sal kan lewe nie.
In menige opsig is Die oorkantste oewer ’n feesbundel. Volgens Pienaar in die inleiding is die boek ’n soort terugblik op “ons soeke en denke van die laaste paar jaar in Renaissance” (12) (die onafhanklike gemeente van soekers wat deur Pienaar et al bedryf word). Godsdiens, sê die skrywers, is maar slegs ’n “vlot vir spiritualiteit”. Daarmee die implikasie dat spiritualiteit veel groter van omvang is as godsdiens. Die metafoor mag vreemd opval, maar dit is ’n ou bekende metafoor van spiritualiteit, naamlik die idee dat die mens aan die oorkant van ’n rivier moet kom. Dink maar aan die liedjie “Across the bridge”, of die Styx-rivier in die Griekse mitologie. Gelukkig is die boek vol praktiese voorbeelde, en die nuwe insigte wat ek uit hierdie bundel oor die Bybel gekry het, het opnuut my idees verruim en verbreed.
Daar is natuurlik altyd haakplekkies, maar ek wil nie vir te lank daarby vertoef nie, en dalk net een uitsonder wat bietjie jeuk. Op bl 54 wil dit voorkom of die skrywer die Apostoliese Geloofsbelydenis en die Geloofsbelydenis van Nisea as een en dieselfde belydenis beskou. Dit val vreemd op, aangesien die eersgenoemde waarskynlik heelwat ouer is. Ek dink wel die idee van Jesus se goddelikheid en die Triniteitsgedagtes is ouer as wat ons dalk besef of wil toegee. Miskien is dit ’n tevergeefse speurtog waar dit die eerste keer vandaan gekom het. Maar hoe ook al, die belydenisse van die kerk is waar baie van die kerk se kopsere begin, aangesien die kerk bereid is om ten alle koste daaraan vas te klou.
Die boek is opgedeel in twee hoofafdelings, getiteld “Gister se oewer” en “Die oorkantste oewer”. Reeds in die heel eerste essay word daar geskryf oor die mag van woorde en stories op die mens se denke. Hoe die mens daardeur ingesluk word, maar hoe dit uiteindelik mens se eie keuse is of jy inkoop in ’n bepaalde storie of nie. Godsdienstige stories is nuttig om gemeenskaplike identiteit te bou, maar daar kom ook ’n dag wanneer dit uitgedien raak. Daar is ook ’n wonderlike essay oor Genesis en spesifiek die skeppingsverhale wat daarin opgeskryf is. Watter moderne leser van die Bybel sou besef dat die skeppingsverhaal wat begin in Genesis 1 vers 1, nie oorspronklik in prosavorm geskryf is nie, maar as poësie? Dit wys mens weer opnuut die gebreke van vertalings. Die implikasie is dat iets wat bedoel was as ’n allegoriese stuk poësie, vir miljoene mense voorgehou was as letterlike geskiedenis in die vorm van prosa.
Die sogenaamde wysheidsliteratuur is teenstrydig. Ja, die Bybel is vol teenstrydighede. Die boeke Spreuke en Die Prediker kontrasteer met mekaar. Die Psalms kan nie as letterlike geskiedenis ingespan word nie, want dis poësie. Ons lewe te veel in die verlede en in die toekoms, in plaas van in die hier en nou. Die evangelies het nooit vir Jesus as ’n goddelike wese uitgebeeld nie, maar Jesus het steeds waarde vir die spirituele mense. Hierdie is van die sake wat verder aangeroer word in die eerste afdeling van die boek.
In die tweede gedeelte, “Die oorkantste oewer”, word daar veral sterk gefokus op Oosterse filosofie soos die Zen-Boeddhisme, waar minder eintlik meer is. Maak jouself leeg. Haal asem. Moenie vashou aan dit wat tydelik is nie. Beweeg saam met die vloei. Hou op om alles te probeer beheer. Leer om te aanvaar. Reis na binne, nie na buite nie. Leef lig. Dié tipe van ding. Dis Boeddha en die Tao Te Ching. En daar is ook ’n goeie pleidooi vir genadedood as afwisseling op die ander essays.
Die oorkantste oewer is ’n lekker verfrissende boek. Dit is goed om te weet dat daar mense is wat verder soek as die verstikkende ruimtes binne die mure van die kerke. Natuurlik is dit nie ’n boek wat in die tradisionele gelowige se smaak sal val nie, maar vir daardie mense wat smag na nuwe maniere van dink, is boeke soos hierdie ’n broodnodige hulpmiddel.