Huis Davidtsz: ‘Dit mag nie weer gebeur’Die Gautengse LUR vir maatskaplike ontwikkeling, Nandi Mayathula-Khoza, het die tehuis self besoek en onderneem om te verseker werksaamhede word nie weer deur arbeidsgeskille ontwrig nie. Foto: Verskaf. Nadat Huis Davidtsz, ŉ sorgsentrum vir bejaardes en verswakte volwassenes in die Pretoriase middestad, die afgelope week in die soeklig was weens ŉ ontwrigtende staking, het sake daar nou grootliks teruggekeer na normaal. Maar dit eers ná ŉ dringende hofbevel deur Solidariteit Helpende Hand én persoonlike ingryping deur Gauteng se LUR vir maatskaplike ontwikkeling. Werkers by Huis Davidtsz het verlede week vir die tweede keer vanjaar begin staak en alles behalwe die mees basiese versorging is van inwoners weerhou. Slegs ŉ handvol susters en verpleegsters is toegelaat om die nagenoeg 150 inwoners te probeer versorg. ŉ Herrie het losgebars nadat inwoners grootliks aan hul eie genade oorgelaat is. Ontstelde familielede van inwoners daar het die situasie aan die groot klok gehang, nadat stakende werkers sommige van hulle verhinder het om hul geliefdes in die sentrum te besoek of hulle daaruit te neem. Helpende Hand het verlede week ŉ dringende hooggeregshofbevel verkry wat hom toestemming gegee het om die gebou binne te gaan, maar het selfs met ŉ polisieteenwoordigheid by die tehuis gesukkel om die bevel te laat afdwing. Ten spyte van sommige werkers se teenstand en dreigemente deur lede van die EFF, is maatskaplike werkers en vrywilligers Vrydag uiteindelik toegelaat om met die versorging van bejaardes te begin help. Hannes Noëth, hoof van Solidariteit Helpende Hand, sê hoewel die situasie by Huis Davidtsz nou weer rustig is, dit hom steeds bekommer dat die werkers dit nietemin reggekry het om bykans drie dae lank die meerderheid werksaamhede by die tehuis tot stilstand te dwing. “Ek het ŉ geweldige gewetenstryd met die werkers wat gesê het ‘Jammer, ons kan nie nou help nie, ons staak’. Ek het ŉ gewetenswroeging. Jy kan mos staak en jou punt maak en nie die oumense die wapen maak van jou slag nie. Dit mag nie weer gebeur nie,” het Noëth gesê. Hy sê die groot probleme wat verlede week se krisis veroorsaak het – gesindheid en inmenging – is tot dusver nie behoorlik vasgevat nie. Noëth sê die meeste ander ouetehuise het minstens ŉ Plan B vir wanneer ŉ krisis soos dié tref, maar Huis Davidtsz se ligging beteken daar is nie juis meer ŉ gemeenskap oor om hulle te ondersteun nie. Hy sê dit maak inwoners geografies baie geïsoleerd en dat hulle daarom makliker politieke slagoffers kan word. Werkers het begin staak weens verskeie arbeidskwessies, waaronder ontevredenheid met salarisse, beweerde probleme met hul registrasie by die departement van arbeid en die hantering van hul pensioengeld. Maar in ŉ brief aan Maroela Media sê Leonora Strydom, bestuurder van Huis Davidtsz, sogenaamde arbeidsgeskille word gebruik as ŉ dekmantel vir politieke gewin en publisiteit vir die EFF. Strydom sê ten spyte van bewyse tot die teendeel, hou sommige werkers en EFF-verteenwoordigers vol met hardnekkige bewerings van wanpraktyke by die sentrum. Strydom sê sy pleit al sedert April vanjaar op verskeie plekke om hulp om veral die EFF se inmenging en intimidasie by die tehuis stop te sit. Dít ná die eerste staking in Maart vanjaar bedrywighede by Huis Davidtsz ook lamgelê het. In ŉ gedetailleerde dokument antwoord Strydom breedvoerig op werkers se bewerings. Sy sê, onder meer, daar is bewyse dat elke werker by die departement van arbeid geregistreer is, en dat die sentrum se klokkaartstelsel bewerings weerlê dat werkers onwettig lang ure werk. Strydom sê alle werkers word minstens die minimumloon betaal. Sy sê die EFF en sommige werkers se bewerings dat hulle nie werkkontrakte het nie, is louter onsin. Strydom sê ŉ personeellêer word vir elke werker bygehou. In sommige gevalle was die dokumente oud en is daar ooreengekom dat nuwe kontrakte vir werkers opgestel sal word. Strydom sê dis gedoen ingevolge die departement van arbeid se riglyne en is selfs aan die EFF beskikbaar gestel om te bekyk. In ŉ brief wat Strydom in April vanjaar aan die departement van maatskaplike ontwikkeling gestuur het, spreek sy ook haar kommer uit oor die EFF se beweerde inmenging, intimidasie, aanhitsing en aanranding by Huis Davidtsz. Sy sê tóé al dat dit “onmoontlik is om behoorlike diens en sorg te verskaf en dat ons nie die veiligheid van inwoners kan waarborg nie”. Die Gautengse LUR vir maatskaplike ontwikkeling, Nandi Mayathula-Khoza, het die tehuis Maandag self besoek en onderneem om te verseker werksaamhede word nie weer deur arbeidsgeskille ontwrig nie. Sy het gevra vir ŉ volledige verslag oor alle knelpunte by Huis Davidtsz, sodat ŉ langtermynoplossing gevind kan word. Mayathula-Khoza het werkers se gebruik van geweld en intimidasie ten sterkste veroordeel en sê werkers moet beter maniere vind om hulle geskille te besleg. “Kom ons veg vir ons regte op ŉ waardige manier, met wedersydse respek en met die minimum ontwrigting van dienste aan diegene wat heeltemal daarop aangewese is. Kom ons praat oor kwessies sonder om mekaar te beskuldig,” het Mayathula-Khoza gesê. Sy sê die regering sal nie huiwer om wetteloosheid tydens betogings te bekamp nie. “As die voog van ouer mense, is ons hier om te verseker níks bedreig die gesondheid van senior burgers nie of veroorsaak onnodige trauma wat hul kwesbare gesondheid bedreig of neerkom op mishandeling, of ŉ skending van hul menseregte nie. Dit sal ŉ hartseer dag wees as ŉ ouer persoon sterf weens trauma wat vererger is omdat sorg, steun of medikasie weerhou is,” het sy gesê. Noëth sê die LUR se ingryping gaan help verseker dat die werkgewer én werknemers se stemme gehoor gaan word en dat moontlike bestuursprobleme aandag gaan kry. Tydens die LUR se besoek Maandag is bewerings van rassisme teen die sorgsentrum se raad weer gemaak, iets wat sy onderneem het om ook te bekyk. “Ek sal ŉ diepte-ondersoek instel oor alle kwessies wat geopper is, veral die ernstige bewerings van rassisme, nepotisme en onregverdige arbeidspraktyke,” het Mayathula-Khoza gesê. Noëth sê ook Helpende Hand is daarvan beskuldig dat hy net wit inwoners wou help. Hy sê egter maatskaplike werkers van die organisasie het élke tehuisinwoner in sy of haar kamer besoek om te verseker hulle is goed versorg. “Daar was geen politieke kleur aan die hulp wat ons gegee het nie. Ek is nie bekommerd dat die arbeidskwessies opgelos gaan word nie, ek is bekommerd dat die fokus verskuif word na allerhande goed, behalwe die bejaardes se versorging,” het Noëth gesê Maatskaplike werkers van Helpende Hand besoek in dié stadium die sentrum steeds daagliks, terwyl niebederfbare skenkings wat aan die sentrum gedoen is, oor ŉ langer termyn daar afgelewer gaan word. Noëth sê op dié manier bly die organisasie betrokke, terwyl die LUR kans gegun word om haar ondersoeke af te handel. Die LUR het intussen ook gevra dat betrokkenes by nieregerings- én regeringsinstellings se rolle en verantwoordelikhede behoorlik uitgeklaar word wanneer arbeidsgeskille besleg moet word. Mayathula-Khoza sê ingevolge wetgewing is die Gautengse wetgewer die enigste instelling in die provinsie met die gesag om oorsigbesoeke te doen. Sy het ook beloof dat die departement die sentrum meer gereeld sal besoek.