Ten spyte van bewusmaking oor taalregte en die voordele van moedertaalonderrig, groei die druk teen eentalige Afrikaanse skole deurentyd en is daar geen staatsondersteunde universiteit in die land oor waar ’n student ’n kwalifikasie en die administrasie daaromheen uitsluitlik in Afrikaans kan afhandel nie.
Die studies van internasionale kenners soos dr. Fernand de Varennes, die Verenigde Nasies (VN) se spesiale rapporteur oor minderheidsaangeleenthede, bewys dat langdurige blootstelling aan moedertaalonderrig die betrokke taalgemeenskap se gemiddelde vlak van geletterdheid verhoog, terwyl dit die werkloosheidskoers onder hulle verlaag. ’n Keuse vir onderrig in jou moedertaal is dus ’n keuse ten gunste van die welstand van jou gemeenskap.
Wanneer Afrikaanse skole onder departementele druk verkeer om te verengels, gee hulle dikwels toe daaraan omdat hulle meen dat dit ’n groter leerdertal vir die skool en dus ook meer fondse sal beteken. Hulle glo dit gaan meer welwillendheid en hulpbronne van die betrokke provinsie se onderwysdepartement vir die skool bewerkstellig. Soms wil hulle ’n sportsoort by die skool bevorder en om die nodige talent te kan lok, probeer hulle kinders met Engelse onderrig intrek. Verder is daar ook ’n persepsie dat Engelse onderrig die skool van rassekonflik sal vrywaar.
Ervaring het AfriForum geleer dat die proses om ’n skool na dubbel- of parallelmedium om te skakel, uiters moeilik omkeerbaar is. Selfs in ’n geval in Gauteng waar die demografie in ’n woonbuurt só verander het dat die skool oorvol sou wees as dit net die inskrywings van Afrikaanse kinders aanvaar, kon die departement nie oortuig of gedwing word om die inskrywing van Engelse leerders te staak nie.
Sommige Afrikaanse skole meen as hulle ’n enkele klasgroep Engelse kinders inneem, sal die departementele druk verlig word en getalle bestuur kan word. Hulle moet egter onthou dat só ’n groep geakkommodeer moet word totdat hulle skool verlaat. Hoe hoër die graad, hoe groter die uitdaging wat infrastruktuur betref. ’n Engelse klasgroep vrywaar ook nie ’n skool van departementele en aktivistiese druk nie; inteendeel, dit is moeiliker om meer Engelse leerders te weier wanneer ’n presedent met die toelating van een groep reeds geskep is.