Kgokaganyo ka tša mešomo ke ge motho goba khamphani e fetišetša bašomi ba nakwana goba ba sewelo go motho goba khamphani ye nngwe gomme a hwetša tefo go dira seo. Mokgokaganyi wa mešomo ke motho goba khamphani yeo e thušago ka ditirelo tše.
Kgokaganyo ka tša mešomo e swana le seo ga bjale se bitšwago Ditirelo tša Mešomo ya Nakwana(Temporary Employment Services - TES). Go bile le kgolo ya go bonagala mo lekaleng le nageng ka bophara. Ye nngwe ya mehlala ya pele ya TES le kgokaganyo ka tša mešomo e diragetše ka go tša temo ka lebaka la gore ka nako ya puno, balemi ba be ba hloka bašomi go oketša bao ba nago le bona. Ka fao, balemi ba be ba thwala bašomi ka o tee ka o tee gomme ba ba raka go ya ka dinyakwa tša bona tša sehleng seo ba lego go sona. Ka moragonyana, bakgokaganyi ka tša mešomo ba fihla ka go fana ka ditirelo tša dihlopha tša batho ba go thuša ka nako ya puno.
Hlokego ya nakwana e nnyane ya bašomi bao ba nago le bokgoni bjoo bo sa hwetšagalego ga bonolo.
Go na le molao woo o yago go lekala la kgokaganyo ka tša mešomo. Le ge e le gore ga go na motho yoo a kago gapeletšega go šomela mokgokaganyi ka tša mešomo, ka setlwaedi, batho bao ba nago le bokgoni, mohlala, ba bašomi ba dipolaseng bao ba šomago ka sehla seo se itšego ba ka hwetša go le boima go hwetša mošomo ntle le thušo ya bakgokaganyi ka tša mešomo.
Molao wa Dikamano tša Mešomo o laetša melawana le maemo a mešomo ya nakwana. O dira maemo a go dira kontraka le bakgokaganyi ba tša mešomo. Go ya ka Molao o, mokgokaganyi wa tša mešomo le modirelwa ka babedi ba swanetše go dumelelana le melao ya tša mešomo. Go swana le khamphani ye nngwe le ye nngwe, bakgokaganyi ba tša mešomo ba ka se kgone go aroga go mekgwa efe goba efe ya melao ya mošomo.
Molao wa Maemo a Motheo wa Mošomo(BCEA) o beile bonnyane ba dinyakwa tšeo bengmošomo ba swanetšego go di fihlelela ge ba dira kontraka le bašomi.
Molao wa Tlhabollo ya Bokgoni o laela gore motho yo mongwe le yo mongwe goba khamphani yeo e ka ratago go neelana ka ditirelo tša mošomo e ingwadiše. Baabi ba ditirelo tša mošomo bj. bakgokaganyi ba tša mešomo, ba ka ngwadišiwa fela ge ba fihlelela dinyakwa tše itšego tšeo di beilwego ka mo Molaong.
Go ya ka Molao o, bašomi ba swanetše go phumolwa meokgo ya bogole/kgobalo ye nngwe le ye nngwe yeo e ka ba hlagelago, goba bolwetši bjoo bo ba swarago, le ditlamorago tša go dira mešomo ya bona. Molao o laetša gape ka phumolameokgo mo nakong ya lehu leo e lego ditlamorago tša dikgobalo goba bolwetši.
Bakgokaganyi ka tša mešomo ba bolela gore bona ga se bengmošomo, fela ditirelo tša bona di lebišitšwe go, mohlala, balemi. Ka lehlakoreng le le lengwe dikhampani tše di šomišago ditirelo tša bakgokaganyi ka tša mešomo ba bolela gore bakgokaganyi ke bona bengmošomo. Se se bakile kgakanego go bašomi bao ba ikhwetšago ba le mo gare ga ditlhakatlhakano tše.
Bašomi bao ba thapiwago ka go šomiša bakgokaganyi ka tša mešomo ba ka tsena kotsing e kgolo ge ba ka gobala mošomong. Ke mang yo a tlago rwala maikarabelo a tšeo di amanago le tša maphelo le tšhireletšego le merero ye e amanago le phumolameokgo?
Le ge e le gore bokgokaganyi ba mešomo bo fa bašomi ba nakwana sebaka sa go hwetša mošomo, ditshwanelo tša mošomo wa nakwana di ka ba fase ge o di bapetša le tša bašomi ba saruri bjalo ka matšatši a boikhutšo, megolo le phenšene.
Bašomi ba nakwana ka na le go saenišwa ditumelano tša gore ge o sa šome o ka se gole gomme ba sa hwetše tše dingwe tše bohlokwa tšeo di hwetšwago ke bašomi ba saruri.
Mokgatlo wa Boditšhabatšhaba wa Mešomo (ILO) le dikarolo tša wona o hlomile kakanyo ya Mošomo woo o Tlhabologilego. Dikarolo tše di akaretša mebušo, mekgatlo ya bašomi le ya bengmešomo. ILO e thekga Lenaneo la Mošomo wo o Tlhabologilego e sale go tloga 1999. Maikemišetšo a Lenaneo le ke go tsweletša tlhabologo le go lwantšha bodiidi.
Go oketša tšhireletšo ya leago gore banna le basadi ba be le mešomo yeo e šireletšegilego ebile ba lefiwe ka tshwanelo.
Go tsweletša poledišano le tharabollo ya kgohlagano ka go fa mekgatlo ya bašomi sebaka sa go bapala karolo e kgolo go thibela dikgohlagano mošomong.
Ke diindaseteri dife tšeo di angwago kudu ke bokgokaganyi ba mešomo?
Eba karolo ya se!
E tlhagišitšwe ke Kantoro ya Thuto ya Setšhaba, Ditirelo tša Poledišano tša Palamente.
Etela webosaete ya Palamente ya rena www.parliament.gov.