Goud (uitgespreek /ˈxoʊd/, uit Indogermaans: ghel, "glans") is 'n gesogte edelmetaal met 'n heldergeel (goue) kleur. Goud se chemiese nommer is 79 en dit het die simbool Au (Latyns: aurum, vir "dagbreekglans"). Dit het die atoomgetal 92 en 'n relatiewe atoommassa van 196.97. Dit smelt by ongeveer 1 064 °C en kook by ongeveer 2 856 °C. Goud is egter baie sag en word dikwels gelegeer (saamgesmelt) tot 'n stof wat 'n legering of allooi genoem word om dit harder te maak. Die suiwerheid van goud word gewoonlik in karaat gemeet, en 24 karaat word algemeen as suiwer geag. Suiwer goud is die mees smeebare en rekbare metaal van al die bekende metale — dit kan gehamer word tot 'n dikte van ongeveer een honderste van 'n millimeter en 30 g goud kan uitgerek word tot 'n gouddraad met 'n lengte van 100 km. Goud is 'n goeie geleier van elektrisiteit en warmte. Dit het die derdehoogste geleidingsvermoë ná silwer (Ag) en koper (Cu).
'n Wêreldwye ontdekkingsprogram identifiseer teikengebiede en verken dan daardie gebiede. Hierdie programme kan deur indiwiduele organisasies, of deur samewerkende organisasies onderneem word.
'n Vertikale skag word tot 'n beduidende diepte gesink, waarna horisontale uitbreiding op verskillende vlakke vanaf die hoofskag sal plaasvind. Die skag word gebruik om mense en/of materiaal heen-en-weer te vervoer. Dit skep die geleentheid vir verdere ontwikkeling van spesifieke mynbouprosedures om plaas te vind in die area waar daar erts geïdentifiseer is.
In die geval van oksiedgoudmyne is hierdie proses verder gehelp deur die laekoste uitlogingbehandelingsmetodes. Hierdie behandelingsmetodes verg nie 'n groot aanvangskapitaaluitleg in 'n konvensionele meul nie, en verlaag daarom die gelykbreekpunt asook die fisiese risiko vir nuwe mynontwikkelinge. Gevolglik word die afsnygrade waar goudontginning winsgewend raak, verder verlaag. Mobiele toerusting het oor die afgelope twintig jaar in grootte toegeneem. Aanvanklik kon die trokke ongeveer 70 ton dra, en die grawe wat die trokke volgelaai het kon 'n maksimum van 25 ton per slag skep. Vandag dra die deursneetrok 250 ton, en trokke wat 500 ton dra word ook meer gewild. Die beperkende faktor op die trokke is bandgrootte, en spesifiek om 'n ekonomiese leeftyd uit die bande te kry. In vroeë ontwerpe het bande gereeld ontsettend warm geword, wat die leeftyd van die bande drasties verkort het.
Die dagbou-metode is geskik vir groot massas afsetting naby die oppervlak. Gewoonlik word die vloer van die gebied in 30-voet banke verlaag, waarna plofgate met plofstof gevul word en die rots uitmekaar geskiet word. Die rots van die ontploffing word gewoonlik getoets, en die graad en chemiese samestelling van die bank word bepaal. Ná ontploffing, word die gebreekte rots deur geoloë gemerk as óf erts óf rommel. Uitgrawers laai dan die materiaal op die ertsvervoerstelsel.
Die sianiedproses, ook genaamd die MacArthur-Forrest-proses is 'n metaalkundige tegniek vir die ontginning van goud van laegraadse erts deur die goud na oplosbare aurosianiedmetaalkompleksione om te skakel. Dit is die mees algemene proses wat in die ontginning van goud gebruik word. Weens die giftigheid van sianied is dit 'n omstrede proses.
Dit is 'n elektrochemiese proses waarin suurstof die elektrone van die goud by 'n katodiese area optel, terwyl goudione deur die sianied by die anodiese area gekomplekseer word om 'n oplosbare aurosianiedkompleks te vorm.
Ná fynskawing word die sulfiedmateriale van die gangerts weggedryf om 'n hoëgraadse sulfiedkonsentrasie te produseer. Die sulfiedkonsentrasie word geöksideer deur verbranding of deur bakteriële oksidasie (BIOKS). Die oksidasieproses oksideer die sulfiedminerale, wat die gouddele bevry en geskik maak vir inwinning deur middel van die sianiedproses. Vryemeulerts en geöksideerde vuurvaste erts word verwerk vir goudinwinning deur 'n skudder wat die erts in 'n alkaliese sianiedoplossing was, wat gewoonlik gevolg word deur die absorpsie van die goud-sianiedkompleks deur geaktiveerde koolstof-in-pulp (KIP). Die alternatiewe proses is die hoopwassery-proses, wat gewoonlik slegs toegepas word op hoëmassa laegraadse ertsafsettings. Goud wat deur geaktiveerde koolstof geadsorbeer is, word herwin deur middel van 'n proses wat die goud weer uit die geaktiveerde koolstof oplos (elusie), gevolg deur die elektriese skeiding en daaropvolgende smelting van hierdie geskeide materiaal in doré-stawe (laegraadse goudstawe wat tot 25 kg weeg – twee maal swaarder as die standaard London Good Delivery-staaf), wat na die goudaanlegte vervoer word. Die doré-stawe word na hierdie aanlegte vervoer vir verdere verwerking tot so naby aan absolute suiwer goud as moontlik. Dít bied die versekering dat die goudstaaf die massa en goudsuiwerheid bevat soos aangedui op die stempel op die staaf.
Die herverwerking van uitskotvoorraad van vorige dekades se bedrywighede word ook uitgevoer. Die ou uitskot word in 'n watertrog gevolg deur 'n skudwasser in 'n alkaliese sianiedoplossing gewas, en ingewin of opgelos op geaktiveerde koolstof.
In hierdie metode het myners 'n mengsel van water en sand, afkomstig vanuit die rivierbanke, in 'n vlak metaalpan gemeng met 'n roterende beweging. Die sand het dan saam met die water weggespoel, en die goud het oorgebly.
In hierdie metode het myners die erts fyngestamp met 'n groot klip. Die verfynde oorblyfsels is dan deur die bogenoemde twee tradisionele metodes verder verwerk.
In hierdie metode het een myner die water- en sandmengsel op die toestel gelaai, terwyl 'n ander myner dit in 'n wiegende beweging beweeg het. Die water en sand het dan afgeloop en die goud is nagelaat.
In hierdie metode het een myner die ertsbevattende grond by die "Long Tom" ingelaai. 'n Ander myner het dan al die groot klippe uit die grond verwyder, terwyl hy die grond laat voortbeweeg het oor die ysterplaat, wat gaatjies in die bodem het. Deur hierdie gaatjies het daar beide sand en goud geval. Die finale ontginning het dan geskied deur middel van die spoelgoudmetode.
Met hierdie metode is daar gate in die ertsdraende rotse geboor. Soos die gate groter geraak het, is die boor se punt verruil vir een wat langer en dunner is. Daarna is daar water in die gate gevoeg, sodat daar 'n maalproses ontstaan het. Hierdie proses het grotendeels gehelp om die ertsgrond te herwin.
In die Witwatersrand in Suid-Afrika word van die grootste myne ter wêreld aangetref. Die Witwatersrandse afsetting is geweldig groot, en strek in 'n boog wat ongeveer 400 km lank is oor die Vrystaat, Noordwes en Gauteng. Ander kleiner afsettings is ook geleë in gebiede naby Mpumalanga, Kraaibult, wes van Johannesburg, en te Kuruman. Die stad van Johannesburg is gebou op die wêreld se grootste goudvelde, en word daarom die "Goudstad" genoem.
Tegnologiese innovering in die mynbedryf, veral wat masjinerie betref, het daartoe gelei dat talle mynwerkers hul werk verloor het. Omdat baie van hierdie werkers ongeskoold is of oor min vaardighede beskik, is daar nie 'n oormaat van ander geleenthede vir hulle beskikbaar nie. Die gevolg hiervan is dat werkloosheidsyfers styg, en oorbevolking sowel as ander sosio-ekonomiese kwessies 'n al groterwordende vraagstuk raak.
'n Katalisator is 'n middel wat by 'n chemiese proses gevoeg word om die proses sneller te laat plaasvind. Metaalkatalisators word deur die nywerheid gebruik om chemiese prosesse optimaal doeltreffend te maak. Daar is tans 'n toenemende opgewondenheid onder kenners oor die potensiaal wat goud mag inhou vir die katalisasie van ander belangrike chemiese reaksies. Daar word beoog dat goud waarskynlik meer uiteenlopend gebruik gaan word as 'n belangrike katalisator in 'n reeks industriële gebruike en prosesse.
Goud is nuttig vir mediese gebruik omdat dit nie menslike selle vergiftig nie. Goud besit 'n hoë graad van weerstand teen bakteriële kolonisering, en is daarom die gesogste materiaal vir riskante inplantings wat tot infeksies kan lei (byvoorbeeld middeloorinplantings). Goud het al vir jare 'n tradisionele aanwending in hierdie opsig, en is veral 'n waardevolle materiaal vir mikroöperasies van die oor.
'n Isotoop van goud, Au-198, met 'n halfleeftyd van 2,7 dae, word gebruik om sekere kankers en ander siektes mee te behandel, asook as 'n opsporingsmiddel binne die menslike liggaam. Onlangs is ook in 'n studie bevind dat kankerteenliggame, vervoeg met goud-nanodeeltjies, gebruik kan word om kankeragtige selle binne weefsel te merk, waarna dit onder 'n mikroskoop – in 'n tegniek wat bekend staan as donkerveldmikroskopie – opgespoor kan word. 'n Goudbevattende samestelling genaamd disodium-aurotiomalate word ingespuit vir die behandeling van gewrigsontsteking (artritis). Auranofin, 'n ingewikkelde organiese molekuul, word gebruik in die behandeling van sommige gevalle van gewrigsrumatiek.
Goudnanodeeltjies is spesiaal in die sin dat dit moontlik onskadelik is in die menslike liggaam – alhoewel goud self onskadelik is, kan nanodeeltjies egter 'n gevaar vir biologiese materiaal inhou.
As gevolg van die smeebaarheid van suiwer goud, word dit gewoonlik gelegeer in 'n allooi saam met basiese metale vir die gebruik in juwele. Hierdeur verander die goud se smeebaarheid, rekbaarheid, smeltpunt, kleur en ander chemiese eienskappe. Allooie met 'n laer karaat, gewoontlik 22 K, 18 K, 14 K, en 10 K, bevat hoë konsentrasies koper, silwer, nikkel en ander metale. Koper is die metaal wat die meeste gebruik word, aangesien dit in 'n allooi met 'n rooier metaal oplewer.
Goud het die basis vir die goudstandaard gevorm, wat gebruik is voordat fiatgeld deur die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) en die Bank vir Internasionale Skikkings (BIS) ingestel is. Dit is spesifiek teen die IMF se reëls vir enige lid van hierdie organisasie om enige geldeenheid op goud te grondves. Die ISO-geldeenheidskode vir muntgoud is XAU.
As gevolg van die unieke chemiese en fisiese eienskappe van goud, speel dit 'n belangrike rol in tegnologieë wat ondersoek word vir die bestryding van besoedeling.
In 'n aankondiging deur die Amerikaanse maatskappy Nanostellar, word beweer dat hulle 'n outomatiese katalisator vir die besoedelingsbeheer van dieselenjins ontwikkel het. Hierdie katalisator sluit goud sowel as platinum en palladium in. Dit word geteken as 'n groot stap vorentoe in die kosteëffektiewe beheer van besoedeling wat deur dieselenjins veroorsaak word.
Groen chemie, ook genaamd omgewingsvriendelike chemie, is 'n filosofie wat die ontwerp van industriële chemikalieë en prosesse sonder die gebruik van gevaarlike stowwe, aanmoedig. Die gebruik van goud as 'n katalisotor speel 'n belangrike rol in hierdie omgewingsvriendelike chemie. Die meeste industriële oksidasieprosesse maak byvoorbeeld gebruik van chloor- of organiese piroksiedes. Die chlooroksidasieprosesse vervaardig baie chloorsoute, terwyl die organiese piroksiedprosesse organiese byprodukte vervaardig. Alhoewel hierdie prosesse duur is, is dit baie voordelig.
In middeleeuse Europa is goud dikwels in die vorm van vlokkies en stof gebruik vir die versiering van kos en gedekte tafels. Hierdie gebruik het dan die rykdom van 'n individu beklemtoon.
Goud skep 'n diep, intense rooi kleur wanneer dit vir die vervaardiging van rooibosbessieglas gebruik word.
Vele instansies soos die Internasionale Olimpiese Kommissie vir die Olimpiese Spele, sowel as die Nobelstigting vir die Nobelprys, vereer wenners met 'n goue medalje.
'n Goud-CD is 'n CD (laserskryf) waarin goud gebruik word in plaas van die supersuiwer aluminium wat gewoonlik gebruik word as weerkaatsende laag in gewone CD's. Die goud versprei meer egalig oor die CD-vlak en reageer stadiger met suurstof, wat dus hoër gehalte teweeg bring, CD-verrotting vertraag en die CD langer laat hou. Goud-CD's kan in enige CD-speler gespeel word.
Christophorus Columbus het op sy soektog na Indië die woorde "Waar is die goud?" geuiter toe hy by die Noord-Amerikaanse kus uitgekom het. Met Hernán Cortés se aankoms in Suid-Amerika het hy groot hoeveelhede goud van die Inkas in besit geneem en hul gebergde goudjuwele geplunder. Die Wes-Afrikane het goud gevrees. Hulle het geglo dat dit bonatuurlike kragte besit en dat 'n mens met 'n bose en gevaarlike gees beset of 'n mens tot moord dryf. Noord-Afrikane het weer goud as 'n afweerder van die bose beskou. Hulle het juwele en ander voorwerpe van goud vervaardig vir gebruik deur die stamhoofde in rituele.
Sedert die 16de eeu word daar in Indië geglo dat goud towerkragte besit en beskerming bied. Hulle meen dit reinig alles wat dit aanraak, en word gevolglik styf teenaan die vel gedra. Goud word ook in Indiese trouseremonieversierings gebruik. In die Bybel word aangevoer dat goud van besonderse waarde is en die waarde van 'n mens se verhouding met sy god verteenwoordig. Die Bybel noem ook 'n goudhanger wat as 'n geskenk deur die Farao aan ene Josef gegee is as 'n simbool van mag. 'n Vrou genaamd Rebekka word deur 'n man genaamd Abraham met goud bedek om haar fraai te maak vir haar troue met 'n Isaak. In Antieke China gedurende die Bronstydperk het Keiser Hu-die-Tier sy vroulike soldate met uitspattige swart wol en goudringe versier. In Sisilië word dit as slegte lot beskou vir bruide om goue juwele voor die trouseremonie te dra.
Goud het 'n deurslaggewende ekonomiese en politieke rol in Antieke Egipte gespeel. As hoof van die staat het die Farao se besit en vertoning van goud 'n rol gespeel in sy betrekkinge met ander handeldrywende of krygslustige lande.
Die ommeswaai in die geskiedenis van goudontginning het in Januarie 1848 gekom toe goud by Sutter se Mill aan die Amerikaanse Rivier ontdek is. Wêreldproduksie het op hierdie punt by omtrent 280 gestaan, maar is weer in 1886 dramaties verhoog met die ontdekking van die ryk goudvelde van die Witwatersrand in Suid-Afrika. Goud is aanvanklik in die Transvaal in 1873 ontdek, maar hierdie afsettings was van 'n totaal ander orde. Suid-Afrika het die Verenigde State in 1898 as die wêreld se grootste goudprodusent verbygesteek – 'n posisie wat die land amper ononderbroke tot onlangs sou behou.
Deur die loop van die twintigste eeu het goudproduksie in vele lande afgeneem. Daar was 'n kort herlewing ná die styging van goudpryse in die 1930's; in 1940 was die Verenigde State se uitset 155 ton, en in die daaropvolgende jaar het Kanadese uitset 172 ton bereik – 'n rekord wat tot 1991 gestaan het. Dit was egter eers as gevolg van die dramatiese prysstygings in 1980 wat die goudindustrie opnuut 'n herlewing beleef het, wat veroorsaak het dat ou myne weer bewerk is en maatskappye groot pogings aangewend het om nuwe afsettings te ontdek.
Die potensiaal vir die ontwikkeling van nuwe myne lyk belowend, veral die laegraadse epitermiese afsettings aan die Pasifiese "ring van vuur", in die groensteenstreek van Suid-Amerika, in Afrika suid van die Sahara (veral Ghana), en in voormalige Sowjetunie-lande soos Kasakstan en Oesbekistan. Alhoewel die goudindustrie deur verskeie uitdagings in die vroeë 1990's in die gesig gestaar is, met laer goudpryse en strenger omgewingsbeheer, was stygende pryse ná 1993 weer 'n dryfveer vir verdere uitbreiding van die industrie. Die era van die snelgroeiende industrie mag dalk verby wees, maar met laer Suid-Afrikaanse lewering word verwag dat wêreldwye produksie stabiel sal bly.
Die mynbou van goud het in verskillende opsigte 'n ekologiese invloed. Dit sluit in die invloed van natuurlike prosesse wat plaasvind, die invloed van mynboumetodes en mynbouprosesse. Die ontginning van goud en ander mynbouprosesse het 'n groot negatiewe impak op die natuurlike omgewing, aangesien dit die natuurlike habitat van vele mikrobes en ander organismes beskadig en vernietig. Goud op sigself het egter 'n positiewe invloed op die omgewing.
Groefwassery is 'n groot omgewingsrisiko, en die owerhede vereis gewoonlik dat die moontlikheid of teenwoordigheid van hierdie natuurlike proses in 'n myn eers behoorlik ontleed moet word omdat dit tans 'n groot probleem is by verlate mynbouterreine waar die gevolge van hierdie proses nie vooraf behoorlik in ag geneem is nie.
Die groefwasseryproses kan egter dikwels voorkom word deur proaktiewe mynboubeplanning, maar in gevalle waar hierdie planne nie doeltreffend deurgevoer word nie, lei dit daartoe dat duur regstellende planne geïmplementeer moet word. Hierdie planne moet doeltreffend funksioneer oor 'n tydperk van 'n paar dekades.
Vandag sluit mynbou-ontwikkelingsprospektusse gewoonlik 'n volledige ontleding in wat die moontlike teenwoordigheid van groefwassery en die invloed daarvan op die watergehalte van die nabye omgewing in detail beskryf. Hierdie inligting word ook ingesluit by die Omgewingsimpak-assessering (OIA), wat vereis word van mynowerhede voordat die myn met bedrywighede mag begin. Hierdie assessering moet ook strategieë insluit van hoe die mynbedrywer beplan om omgewingsprobleme soos groefwassery tot die minimum te beperk. Vele mynbouterreine het die risiko van groefwassery suksesvol bestuur en het deur hul bedrywighede asook uiteindelike sluiting minimale besoedelingsprobleme veroorsaak.
By terreine waar groefwassery voorkom, word die suurbevattende water bymekaargemaak en behandel. Die water wat dan nie suur bevat nie, word weer in die omgewing vrygelaat. Hierdie behandeling van water moet egter oor 'n tydperk van 'n aantal dekades geskied en is baie duur.
Sianied het 'n negatiewe invloed op voëls, maar hang af van die grootte van die voëls. In sommige gevalle is die volgende simptome al aangeteken by voëls wat ongeveer die grootte van 'n hoender is: snakke na asem, vinnige knip van oë, en diep en onreëlmatige asemhaling wat dan deur vlak en onreëlmatige asemhaling gevolg word. Hierdie simptome klaar egter ná 'n ruk op omdat die voël se metabolisme die sianied afbreek. Studies wat 'n indiepte-ondersoek lewer oor die invloed van voëls se reaksie op roofdiere ná die blootstelling aan sianied, word tans onderneem.