'n Kaal keiser kom bittermin toe - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › 'n Kaal keiser kom bittermin toe
'n Kaal keiser kom bittermin toe
Woensdag | 08 September | 2021
Een en 'n half triljoen rand – dit is die koste van staatskaping vir die Suid-Afrikaanse ekonomie en fiskus. Iemand wat 8 uur elke liewe dag werk teen R500 per uur sal ongeveer een miljoen jaar lank moet werk om daardie bedrag geld te maak. Hierdie persoon sou dus voor die Ystydperk moes begin werk het. Tog het die ANC-regering dit in minder as 10 jaar verkwis deur middel van korrupsie en wanbesteding van belasting.
Eintlik het 'n regering 'n plig teenoor sy burgers. Die ooreenkoms is eenvoudig – burgers betaal belasting en die regering verskaf dan landsveiligheid en 'n omgewing waarin die ekonomie kan floreer. Die ANC-regering gaan verder en sê dat hulle ook toegang tot gesondheidsorg of onderwys sal bied in ruil vir belasting van burgers.
Die werklikheid van die afgelope 26 jaar toon dat die ANC-regering in hierdie basiese funksies in groot mate misluk.
In Oktober 2018 het die nasionale polisiekommissaris, Khehla Sitole, voor die parlement se portefeuljekomitee vir polisie gesê die polisie se mandaat is onmoontlik om uit te voer. Eenvoudig gestel, is dit die staat wat sê hulle kan nie die veiligheidsklousule van die ooreenkoms uitvoer nie.
Dit is nie net 'n toespraak deur die polisiekommissaris vir meer geld nie – in 2021 het KwaZulu-Natal in vlamme opgegaan met 'n polisiediens wat meestal gestaan en kyk het hoe hele winkelsentrums leeg geplunder word. Uiteindelik moes gemeenskappe self inspring en hulle areas beveilig.
'n Staat wat nie veiligheid kan verskaf nie, verdien nie belasting vir veiligheid nie.
Die Suid-Afrikaanse Grondwet bepaal in artikel 27 dat daar toegang tot gesondheidsorg vir alle burgers moet wees. Die regering se taak is om hierdie toegang te fasiliteer, maar nie noodwendig om die gesondheidsorg self te verskaf nie.
In Suid-Afrika impliseer dit eintlik dat die regering dit moet moontlik maak vir die privaat en openbare gesondheidsorgsektor om so veilig en doeltreffend as moontlik na siek mense om te sien. Met die Covid-19-pandemie het dit duidelik geword dat die Suid-Afrikaanse openbare gesondheidsorg al jare lank op wankelrige bene staan. Korrupsie het so endemies geword dat daar feitlik geen kapasiteit in staatshospitale bygevoeg kon word nie.
Die uiteindelike mislukking was toe die regering homself vierkantig in die pad van privaat mediese dienste geplaas het met die aanskaffing van entstowwe teen Covid-19.
Nie net het die regering in groot mate misluk om toegang tot gesondheidsorg te bewerkstellig nie, maar daar is aktief pogings van stapel gestuur om privaat diensverskaffers te keer met entstofaanskaffing.
Die finale toneel in die sage is die staat se pogings om Nasionale Gesondheidsversekering in te bring, wat gesondheidsorg grotendeels direk onder die staat sal laat val. Ten spyte van die klaaglike mislukking van openbare gesondheidsorg die afgelope 26 jaar is die denke dat die staat meer belasting en meer verantwoordelikheid moet kry. Dit alles natuurlik ten koste van die belastingbetaler en privaat gesondheidsorg.
'n Staat wat toegang tot gesondheidsorg dwarsboom, verdien nie belasting vir gesondheidsorg nie.
Artikel 29 van die Suid-Afrikaanse Grondwet bepaal dat elkeen die reg op basiese onderwys het in die taal van hulle keuse. Dit is die regering wat vir burgers sê: gee vir ons belasting, dan sal ons seker maak dat julle laerskole, hoërskole en universiteite kry in die taal van julle keuse.
Die 26 jaar lange geskiedenis van die ANC in beheer toon 'n heeltemal ander uitslag. Onderwysstandaarde het dramaties afgeneem en die ANC se oplossing is om werkende skole te omskep in wanfunksionele skole, terwyl slaagvereistes verlaag word.
Hierdie obsessie het 'n hoogtepunt bereik toe die Gautengse onderwysdepartement skoolhoofde van nabygeleë Engelstalige skole in 2018 gedwing het om eedsverklarings af te lê dat hulle skole vol is, ten einde Hoërskool Overvaal te probeer verengels.
Die uitspraak van die Konstitusionele Hof rakende die Universiteit Stellenbosch se taalbeleid in 2019 was dat dit nie redelik is vir die staat om tersiêre onderwys in Afrikaans aan te bied nie, want dit kan moontlik tot segregasie lei. In die uitspraak smeek die regters van die Konstitusionele Hof die burgerlike samelewing om die fakkel van veeltalige onderwys op te neem. Die staat sê eintlik blatant dat hy nie onderwys in die taal van jou keuse gaan verskaf nie, maar dat jy belasting in die bedrag van sy keuse moet betaal.
'n Staat wat gemeenskappe hulle reg op moedertaalonderwys ontneem, verdien nie belasting vir onderwys nie.
Uiteindelik is die gedagte dat as jy ongelukkig is met hoe die regering jou belasting bestee, jy die regering kan vervang deur 'n politieke party te stig en 'n verkiesing te wen. In teorie is dit dan hoe 'n regering deur burgers en kiesers aanspreeklik gehou kan word vir wanbesteding van belasting.
Prakties gesproke – gegewe Suid-Afrika se demografiese demokrasie – is die werklikheid myle verwyder van die mooi teorie. Die ANC-regering het nog nie in 'n verkiesing minder as 50% van die steun gekry nie, ten spyte van Armsgate, beurtkrag, SAL, Denel, Medupi, Kusile, die Gupta's op Waterkloof, Life Esidimeni, nog beurtkrag, onteiening sonder vergoeding en uiteindelik die plundering van noodfondse gedurende 'n pandemie.
Die harde werklikheid is dat daar feitlik geen politieke gevolge vir verkwisting van belasting is nie. Terselfdertyd betaal slegs ongeveer 1 uit elke 20 mense in Suid-Afrika meer as 90% van die inkomstebelasting. Ons sit dus met 'n situasie waar die regering die stemme van mense wat nie belasting betaal nie, gebruik om die geld te steel van mense wat wel belasting betaal.
Hierdie situasie vereis dat alternatiewe maniere gekry moet word om druk op die regering toe te pas. Belastingbetalers moet geweeg eerder as getel word.
Hoewel hy sy kant van die ooreenkoms nie nakom nie, wil die regering nou boonop nog meer belasting hê terwyl hy reeds bestaande verantwoordelikhede en pligte weens onbevoegdheid afskuif na die gemeenskap. Die voorgestelde Nasionale Gesondheidsversekering en Maatskaplike Sekerheidsfonds (in sy aanvanklike vorm) kan die belastinglas op mense wat minder as R50 000 per maand verdien, met 180% verhoog.
Daar rus dus eintlik 'n morele plig op belastingbetalers om te sê genoeg is genoeg.
Wettige belastingprotes se doel is nie om die regering te vervang met 'n ander meer doeltreffende regering nie. Dit sal 'n welkome byvoordeel wees, maar die doel is veel eerder om seker te maak dat die regering nie die fondse kry en die gemeenskap met die verantwoordelikhede opgeskeep sit nie.
As voorbeeld, wanneer 'n regering nie 'n veilige omgewing kan waarborg nie, moet die gemeenskap dit doen. Wettige belastingprotes is om te kyk hoe mens dit kan moontlik maak dat die gemeenskap nie die regering se werk doen en dan nog die regering moet betaal daarvoor ook nie.
Dit is juis om hierdie rede dat Solidariteit besluit het om 'n veldtog van wettige belastingprotes van stapel te stuur. Die veldtog berus op vyf pilare:
Wanneer mense nie hul ooreenkomste nakom nie, moet die howe intree. Dieselfde beginsel geld vir 'n regering wat nie sy pligte teenoor burgers nakom nie. Waansinnige litigasie wat nog meer geld wil vat sonder dat daar enige kans is op meer dienste, moet beveg word.
Burgers is nie slawe nie – ons werk nie vir die regering nie, die regering werk vir ons. Dit is kritiek belangrik dat ons hard en duidelik sê dat ons nie net gaan toekyk hoe ons belasting geplunder word nie en dat ons seker maak almal – ook boewe en burokrate – hoor ons.
Die internasionale gemeenskap is nie gewoond aan 'n staat so wanfunksioneel soos Suid-Afrika nie. Wanneer internasionale rolspelers met die regering skakel, aanvaar hulle dat die regering sy kant van ooreenkomste sal nakom en dat die regering namens Suid-Afrikaanse burgers en belastingbetalers praat. Dit is nodig om internasionale rolspelers te laat weet dat die regering op baie wankelrige belastingbene staan en dat daar eerder direk met belastingbetalers gepraat moet word.
Daar rus 'n plig op burgers om nie kriminele aktiwiteit te befonds nie, nie met privaat geld nie en ook nie met belasting nie. Belastingboewe hoort in die tronk, nie in die parlement nie. Ons moet seker maak dat dit so is.
Einde ten laaste is dit uiters belangrik dat ons as burgers so min as moontlik belasting betaal aan 'n staat wat vasbeslote is om dit te plunder. Belasting moet lei tot beter diensvlakke, nie tot geld in amptenare se sakke nie.