Verbaas die nuwe konseptaalbeleid van die Raad vir Regspraktisyns jou, of het jy verwag dat alle amptelike kommunikasie in dié beroep binne die afsienbare toekoms net in Engels sal moet wees? Verras die insmokkel van die hegemonie van Engels, nie net in ons howe nie, jou enigsins? Dan het jy, soos die meeste van ons, die subtiliteit van die ANC se taalstrategie onderskat.
Miskien moet ons ophou om so vir mekaar te sit en lieg. Dit gaan vir my om die behoud van die hoë funksies van Afrikaans – funksies wat die taal juis nie net as voorheen bevoorregte taal verwerf het nie. Die ontwikkeling van die ander nege ampstale is net so belangrik, maar dit is ŉ afsonderlike kwessie wat ŉ eie strategie vereis.
Nee, ek het nie van die Khoi- en Santale vergeet nie. Maar kampvegters, waarvan ek een is, vir die herwaardering van hierdie oertale sal die strategie drasties moet aanpas. Daar bestaan nie iets soos ŉ Khoi-San-taal nie, ook nie ŉ taal soos Khoi of San nie. Daar is net ŉ verskeidenheid Khoi- en Santale waarvan daar bitter min moedertaalsprekers binne die Suid-Afrikaanse grense oorgebly het vanweë die grootskaalse moedertaalverplasing na Afrikaans sedert die 17de eeu. Dit het belangrike implikasies vir die aard van die strategie waarmee daar rekening gehou moet word in die stryd om die erkenning van die eerste inheemse tale in Suider-Afrika.
Die grootste taalprobleem in Suid-Afrika, soos dikwels in die verlede, is die institusionele afdwing van Engels en dit omdat ons die onderhandelde leuen van eenheid in verskeidenheid bly glo, terwyl die politieke werklikheid eintlik eenheid ten koste van verskeidenheid is. Ek wens ons wil ophou om die leuen so gelate te aanvaar, maar om daaroor hof toe te gaan, help nie. Dis moeilik om Afrikaans se saak op Engels te stel.
In die Wes-Kaap het die regter president lankal ‘n edik uitgevaardig dat die voertaal Engels is. As die verhoor in Afrikaans gehou is, en dit word op hersiening of appel geneem na die Hoer Hof, dan word die rekord en uitspraak vertaal na Engels. Die regters verstaan nie Afrikaans nie