PressReader - Beeld: 2017-05-18 - ‘A­goa se ein­de is in sig’
‘A­goa se ein­de is in sig’
Beeld - 2017-05-18 - Sake - El­vi­ra Wood
Suid-A­fri­kaan­se maat­skap­pye wat pro­duk­te na die VSA on­der die A­me­ri­kaan­se wet op groei en ge­leent­he­de in A­fri­ka (A­goa) uit­voer, moet hul­self so gou moont­lik daar­van speen, want hul­le gaan nie meer vir lank voor­deel daar­uit kan trek nie.
Dit was gis­ter die waar­sku­wing van Pe­ter Le­on en Pe­ter Dra­per, al­bei van die regs­fir­ma Her­bert S­mith F­ree­hills in Ro­se­bank, Jo­han­nes­burg, in ’n ge­sprek oor die uit­da­gings wat Suid-A­fri­kaan­se han­del in die ge­sig staar ná B­rex­it en Do­nald Trump se ver­kie­sing as A­me­ri­kaan­se pre­si­dent.
“Suid-A­fri­ka het reeds ken­nis ge­kry,” sê Le­on. “Die VSA on­der Trump gaan son­der twy­fel aan­dring op ’n vry­han­del­oor­een­koms, in die wa­re sin van die woord, waar daar geen ta­rie­we op A­me­ri­kaan­se in­voer gaan wees nie,” sê hy.
Le­on sê daar moet ont­hou word A­goa is ’n A­me­ri­kaan­se wet en nie ’n han­dels­oor­een­koms nie. Daar is ar­ti­kels in wat dit moont­lik maak om e­ni­ge land wat daar­deur be­voor­deel word se deel­na­me daar­aan ter e­ni­ge tyd te be­ëin­dig. Een van die groot be­kom­mer­nis­se wat ’n spoe­di­ge ein­de aan in­slui­ting in A­goa kan be­te­ken, is die toe­ne­men­de fo­kus van SuidA­fri­kaan­se po­li­ti­ci op “ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se transformasie”.
Le­on wys daar­op art. 104 van die A­goa-wet­ge­wing ver­eis “’n mark­ge­gron­de e­ko­no­mie wat die reg op die pri­va­te be­sit van ei­en­dom be­skerm, wat ’n oop re­ëls­ge­gron­de han­del­stel­sel in­kor­po­reer en staats­in­men­ging in die e­ko­no­mie deur prys­be­heer, sub­si­dies en re­ge­rings se ei­e­naar­skap van e­ko­no­mie­se ba­tes be­perk”.
Hui­di­ge ge­sprek­ke oor hoe die staat moont­lik meer in die e­ko­no­mie kan in­gryp vol­gens sy plan vir “ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se transformasie” kan dus moei­lik­heid vir die land se deel­na­me aan A­goa be­te­ken in­ge­vol­ge hier­die ver­eis­tes.
Die A­goa-wet­ge­wing stel dit ver­der: “Hoe­wel ver­eis­tes in die wet­ge­wing uit­een­ge­sit word, is dit die VSA wat op ’n jaar­lik­se grond­slag be­sluit wat­ter lan­de
aan hier­die ver­eis­tes vol­doen. Die sta­tus as be­guns­tig­de kan dus vol­gens die dis­kre­sie van die A­me­ri­kaan­se pre­si­dent toe­ge­ken of te­rug­ge­trek word.”
Le­on wys daar­op dat die VSA nie net dreig dat hy lan­de kan uit­sluit nie, maar dat hy dit – soos in die ge­val van S­wa­zi­land – ook reeds ge­doen het.
Dra­per waarsku ver­der dat die Eu­ro­pe­se U­nie (EU) ta­rief­vrye toe­gang vir 86% van sy pro­duk­te na Suid-A­fri­ka ge­niet vol­gens die E­ko­no­mie­se Ven­noot­skaps­oor­een­koms tus­sen die EU en die Sui­der-A­fri­kaan­se Ont­wik­ke­lings­ge­meen­skap (SAOG), die A­me­ri­ka­ners ver­der gaan om­krap.
“’n Mens moet er­ken daar is tans nie sim­me­trie in­ge­vol­ge die ma­te waar­toe die EU en die VSA toe­gang tot die Suid-A­fri­kaan­se mark het nie en Trump gaan nie daar­mee ge­neë wees nie. Wan­neer dit by on­der­han­de­lin­ge oor ’n vry­han­del­oor­een­koms tus­sen Suid-A­fri­ka en die VSA kom, dink ek met SuidA­fri­ka wat hom­self al hoe meer met be­leid en ta­rie­we be­gin be­skerm, gaan dit ’n baie moei­li­ke ge­sprek tus­sen die lan­de wees,” voor­spel Le­on.
Al­bei die ken­ners be­veel aan Suid-A­fri­ka moet so gou moont­lik na al sy han­dels­oor­een­koms­te kyk om te sien waar hy kan voor­deel trek.
“Ons moet na ons ag­ter­plaas kyk. Daar is baie ge­leent­he­de in A­fri­ka. Ek dink ook Suid-A­fri­ka moe­nie net een­vou­dig sy hui­di­ge oor­een­koms met die EU op B­rit­tan­je van toe­pas­sing maak ná B­rex­it nie. Suid-A­fri­ka en B­rit­tan­je het ’n u­nie­ke ver­hou­ding en ons kan baie be­ter ver­hou­din­ge ont­wik­kel wat tot voor­deel van al­bei lan­de kan wees,” meen Dra­per.
Pe­ter Le­on Fo­to: EL­VI­RA WOOD