SA se topverkoper-sigaret is onwettigFoto: Sipa/Pixabay.com ŉ Studie deur Ipsos het bevind dat Suid-Afrika die eerste land ter wêreld geword het om toe te laat dat ŉ onwettige sigarethandelsmerk ŉ topverkoper word. Verkope van Gold Leaf Tobacco se RG-handelsmerk het alle wettige handelsmerke verbygesteek. Ipsos se jongste studie oor die tabakbedryf het bevind dat die verkoop van onwettige sigarette dramaties toegeneem het ondanks die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) se pogings om dit te voorkom. Net die aksynsbelasting en BTW op ŉ pakkie van 20 sigarette is R17,85 terwyl die RG-handelsmerk ŉ gemiddel van R10 per pakkie kos en dus die geld wat aan die Inkomstediens moet gaan ontduik. ŉ Hofuitspraak in 2015 het beslis dat sigarette wat vir minder as die minimumbelasting verkoop word, as onwettig verklaar kan word. Volgens die studie het sigarette wat vir minder as R17,85 per pakkie verkoop word se markaandeel met meer as 25% gestyg in net drie maande. Ipsos het gesê sigaretvervaardigers wat hul sigarette vir minder as die minimumbelasting verkoop, het hul verspreiding uitgebrei in dieselfde tyd wat die SAID onderneem het om op dié onwettige mark toe te slaan. Gold Leaf Tobacco verteenwoordig nou 73% van die mark vir onwettige sigarette, volgens Ipsos, en is sterk op pad om die grootste tabakvervaardigingsmaatskappy te word deur verkope in die land. Volgens Ipsos is Gold Leaf Tobacco se grootste mededinger, Best Tobacco Company, en verkoop hul handelsmerk Caesar ook vir gemiddeld R10. Ipsos se jongste studie is die tweede van sy soort die jaar. ŉ Verteenwoordigende steekproef van 2 058 kleinhandelaars se verkope is geoudit, met behulp van ŉ metodologie wat deur plaaslike en internasionale navorsingsdeskundiges en akademici hersien is. Die navorsing is gedoen op versoek van die Tabakinstituut van Suid-Afrika (Tisa). “Dit is waardevolle navorsing en moet dringend die regering se beleid en aksies om onwettige sigarette te bekamp aanvoer ten einde die regering se inkomste te verhoog deur middel van belastinginvordering,” het prof. Nicola Theron, besturende direkteur van Econex, gesê. Ipsos het gesê in die drie maande sedert die eerste studie het tabakprodukte, wat vir laer as die minimumbelasting verkoop word, van 33,1% in Junie gestyg tot 41,8%. Dit beteken dat die SAID nou minstens R8 miljard per jaar verloor. Francois van der Merwe, voorsitter van Tisa, het gesê die regering moet deeglik besin voordat hy die aksynsbelasting in die wettige mark weer verhoog en totdat hy in staat is om belasting te kry by diegene wat nie betaal nie.