Moenie langer ̓n slagoffer van "gaslighting"-manipulasie wees nie - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Moenie langer ̓n slagoffer van "gaslighting"-manipulasie wees nie
Het iemand al opsetlik die werklikheid verdraai om jou te laat voel dat wat jy sien of voel nie werklik is nie en dat daar inderdaad fout is met jou? Jy was dan moontlik 'n slagoffer van "gaslighting"-mishandeling, wat in Afrikaans ook gasbeligting-mishandeling of -manipulasie genoem word. Hierdie gedrag kan vanaf jou gade, 'n familielid, jou bestuurder of enigiemand anders in 'n magsposisie afkomstig wees.
"Ag kom nou. Ek het dit nooit gesê nie."
"Jy is net te sensitief."
"Ek weet nie waarom jy so 'n groot saak hiervan maak nie …"
Die term se oorsprong dateer uit 'n Britse toneelstuk van 1938 genaamd "Gas Light". In die toneelstuk probeer 'n vrou se man haar oortuig dat sy emosioneel en geestelik onstabiel is. Hy maak klein veranderinge in haar onmiddellike omgewing, soos om die gasligte in hul huis te verdof. Hy oortuig dan sy vrou dat sy haarself bloot verbeel dat hierdie veranderinge plaasvind. Sy uiteindelike doel is om haar in 'n inrigting te laat opneem sodat hy haar erfporsie kan steel.
Sielkundiges gebruik die term "gaslighting" om na 'n spesifieke tipe manipulasie te verwys waar die manipuleerder probeer om iemand anders (of 'n groep mense) sover te kry om hul eie werklikheid, geheue of persepsies te bevraagteken. En dit is volgens sielkundiges altyd 'n ernstige situasie.
Hierdie tipe emosionele mishandeling is aanvanklik dikwels subtiel. Wanneer iemand byvoorbeeld 'n storie vertel, kan die misbruiker 'n klein puntjie bevraagteken. Die persoon kan dalk erken dat hy of sy ten opsigte van daardie punt verkeerd was en dan voortgaan met die verhaal. Die volgende keer kan die misbruiker egter die vorige "oorwinning" gebruik om die kwesbare persoon verder te diskrediteer, miskien deur die persoon se geheue te bevraagteken.
Die persoon stry moontlik eers weer. Hulle meen miskien dat iets verkeerd is in die verhouding of huwelik. Omdat elke gasbeligting-insident so gering lyk, kan hulle geen spesifieke oorsaak vir hul ongemak identifiseer nie. Met verloop van tyd kan die persoon miskien sy of haar eie emosies en herinneringe bevraagteken. Hulle kan op hul misbruiker vertrou om vir hulle te sê of hul geheue korrek is of hul emosies toepaslik is. Die misbruiker gebruik dan hierdie vertroue om beheer oor die slagoffer te verkry.
Die scenario waarin "gaslighting" plaasvind, word dikwels uitgebeeld waar 'n man sy vrou mishandel. Tog kan mense van enige geslag 'n ander op hierdie wyse manipuleer. Gasbeligting kan ook in platoniese kontekste soos 'n werkplek voorkom. Enigiemand kan 'n teiken wees.
Ongeag of dit in 'n huwelik plaasvind of tussen 'n bestuurder en sy of haar personeel, dit is belangrik om bewus te wees van die gevaartekens wat daarop dui dat daar 'n ernstige probleem is – dit is ook die eerste stap om uit die situasie bevry te word.
Gasbeligtingtegnieke waarvoor jy op die uitkyk moet wees:
Weerspreking: Bevraagteken die geheue van die teiken. Die mishandelaar ontken die gebeure hoewel die teiken die gebeure akkuraat onthou. Hulle kan ook besonderhede byvoeg wat nooit plaasgevind het nie.
Voorbeeld: "Ek het gehoor wat jy sê! Jy kan nooit ons gesprekke onthou nie."
Weerhouding: Weier om na enige probleme te luister of gee voor dat hy of sy nie jou probleem verstaan nie.
Voorbeeld: "Ek het nie tyd om na hierdie onsin te luister nie. Jy maak geen sin nie."
Trivialisering: Beweer dat iemand oormatig reageer op kwetsende gedrag. Met hierdie tegniek kan iemand glo dat sy of haar emosies ongeldig of buitensporig is.
Voorbeeld: "Jy is so sensitief! Al die ander het gedink die grap was snaaks."
Blokkering/afleiding: Die onderwerp word verander om die aandag van die teiken van 'n onderwerp af te lei. 'n Mishandelaar kan 'n gesprek verdraai in 'n argument oor die persoon se geloofwaardigheid.
Voorbeeld: "Het jy al weer met jou ma gepraat? Sy sit altyd hierdie idees in jou kop!"
Vergeet/ontkenning: Voorgee dat die teiken gebeure vergeet het, wat ten doel het om die slagoffer verder te diskrediteer. 'n Mishandelaar kan ontken dat hy of sy beloftes gemaak het om verantwoordelikheid te vermy.
Voorbeeld: "Waarvan praat jy? Ek het jou nooit dit belowe of dit gesê nie."
Tekens dat jy 'n slagoffer van "gaslighting" is, sluit ook die volgende in:
Jy herdink en oordink 'n waargenome karakterfout soos dat jy te sensitief is, of selfs die herhalende gedagte dat jy nie goed genoeg is vir die manipuleerder nie.
Jy is konstant besig om die manipuleerder om verskoning te vra.
Jy maak gereeld verskonings vir die gedrag van jou maat.
Jy weet iets is verkeerd, maar jy weet net nie wat nie.
In 'n konfrontasie met die persoon wat jou dalk aan gasbeligtingmanipulasie onderwerp, voel jy asof jy skielik in 'n argument beland het wat jy nie van plan was om te hê nie, dat jy nie vordering maak nie of dat jy dieselfde ding telkens herhaal en nie gehoor word nie.
Jy voel verward oor jou verhouding. (Jy dink moontlik: "Ek het gedink ek het hierdie wonderlike man/vrou, maar ek voel heeltyd mal" of "ek het gedink ek het hierdie pragtige maat, maar dan voel ek soms dat ek aan die verloorkant is wanneer ons saam is".)
Indien jy 'n slagoffer is van hierdie gedrag, is hier 'n paar wenke wat jy kan gebruik om jouself te verdedig:
Moenie jouself opoffer om die mishandelaar se gevoelens te spaar nie – Selfs as jy jou hele lewe daaraan wy om die manipuleerder gelukkig te maak, sal jy nooit sy of haar begeerte om in beheer te wees, volledig kan vervul nie. Mense wat ander aan gasbeligting-manipulasie onderwerp, probeer dikwels 'n leemte in hulleself vul.
Onthou jou waarheid – Net omdat die ander persoon seker van hom- of haarself klink, beteken nie dat hulle reg is nie. Die mishandelaar sal dalk nooit jou kant van die saak insien nie. Tog definieer hul mening nie die werklikheid nie. Dit definieer ook nie wie jy as persoon is nie.
Maak jou eie veiligheid 'n prioriteit – Mishandelaars laat teikens dikwels oor hul eie intuïsie twyfel. As jy egter voel dat jy in gevaar is, kan jy jouself altyd uit die situasie verwyder. Dit is nie nodig om te bewys dat die dreigemente van geweld deurgevoer gaan word voordat jy die polisie skakel nie. Dit is dikwels die veiligste om elke bedreiging as geloofwaardig te beskou. Moet ook nie stilbly nie. Praat met iemand wat jy ken en kan vertrou.
Moenie verantwoordelikheid aanvaar vir die optrede van die ander persoon nie – Die ander persoon kan beweer dat jy die mishandeling uitgelok het. As jy die optrede vermy wat in die verlede aanstoot gegee het, sal die mishandelaar waarskynlik met nuwe verskonings vorendag kom om mishandeling te regverdig.
Moenie oor hul voorwaardes redeneer nie – As die manipuleerder feite versin, is dit onwaarskynlik dat jy 'n produktiewe bespreking sal kan voer. Jy kan al jou energie daaraan bestee om te debatteer oor wat die werklikheid is, in plaas daarvan om jou punt te staaf. Die ander persoon kan van die bogenoemde tegnieke gebruik om te verklaar dat hy of sy 'n argument gewen het. Jy hoef egter nie sy of haar gevolgtrekkings te aanvaar wat op 'n foutiewe uitgangspunt gegrond is nie.
Onthou dat jy nie alleen is nie – Dit kan nuttig wees om oor jou ervarings met ander te praat. Vriende en familie kan emosionele ondersteuning bied.
As jy 'n slagoffer van gasbeligtingmanipulasie is en sukkel met enige van die simptome hierbo, oorweeg dit om hulp te soek by 'n berader vir geestesgesondheid of ander terapeute. Dit kan jou help om deur die trauma te werk.
Moet ook nie verder jou eie gedagtes bevraagteken nie. Die kans is baie goed dat jy niks makeer nie en dat die probleem ten volle by die mishandelaar lê. Bemagtig jouself!