Elke Sondag in Koninkrykstyd is 'n Emmausreis saam met die opgestane Jesus. 'n Reis waarin gelowiges die gekruisigde en opgestane Jesus raakloop en dan verder met Hom saamloop.
Hierdie week se sleutelteks, so aan die begin van Koninkrykstyd, verhaal Samuel se antwoord op God se roepstem. Hy verklaar homself gewillig en bereid om dienskneg van die Here te wees en te luister na sy stem.
In Psalm 139 besing Dawid die feit dat hy maar al te bewus is dat die Here hom deur en deur ken.
In die teks uit Korintiërs getuig Paulus dat ons Jesus Christus as Here verkondig. Dié Jesus (Mark 2) wat ook Here van die Sabbat is.
Die liturgie leer ons hierdie week verstaan wat dit is om mense van die geloof te wees. Dit juis omdat ons in hierdie tyd kan konsentreer en nadink oor die lewe en wat dit beteken om met Jesus Christus paaie te kruis. Samuel, Dawid en Paulus is al drie getuie daarvan hoe dit gebeur.
2 Korintiërs 4:5-12
4 God het Hom oor ons ontferm en hierdie bediening aan ons opgedra. Daarom word ons nie moedeloos nie. 2Ons vermy praktyke wat nie die lig kan verdra nie en waaroor ons ons sou moes skaam. Ons gaan nie met bedrog te werk nie en ons vervals nie die woord van God nie. Inteendeel, ons maak die waarheid openlik bekend en beveel onsself so aan by elkeen wat voor God 'n eerlike gewete het. 3As die evangelie wat ons verkondig, tog nog met 'n sluier bedek is, is dit bedek net vir dié wat verlore gaan. 4Hulle is die ongelowiges wie se verstand deur die god van hierdie wêreld verblind is, sodat hulle die lig van die evangelie nie kan sien nie. Dit is die evangelie van die heerlikheid van Christus, wat die beeld van God is.
5Ons verkondig nie onsself nie, maar Jesus Christus as die Here, en onsself as julle dienaars ter wille van Jesus. 6God wat gesê het: "Laat daar lig skyn uit die duisternis," bhet ook in ons harte 'n lig laat skyn om ons te verlig met die kennis van die heerlikheid van God, wat van Jesus Christus uitstraal.
'n Skat in kleipotte
8In alles word ons verdruk,
maar ons is nie teneergedruk nie;
ons is oor raad verleë,
maar nie radeloos nie;
9ons word vervolg,
maar nie deur God verlaat nie,
op die grond neergegooi,
10Die sterwe van Jesus
dra ons altyd saam in ons liggaam,
sodat ook die lewe van Jesus
sigbaar kan word in ons liggaam.
12Dit beteken dat in ons die dood aan die werk is, maar in julle die lewe.
(Matt 12:1–8; Luk 6:1–5)
23Eenkeer toe Jesus op 'n sabbatdag tussen gesaaides deur loop, het sy dissipels so in die loop are begin afpluk. 24Die Fariseërs sê toe vir Hom: "Kyk daar! Waarom doen hulle iets wat nie op die sabbatdag gedoen mag word nie?"
25Hy sê vir hulle: "Het julle nog nooit gelees wat Dawid gedoen het toe hy en sy manne nie kos gehad het nie en honger gekry het? 26Hy het in die tyd van die hoëpriester Abjatar in die huis van God ingegaan en van die offerbrood geëet, wat niemand anders as die priesters mag geëet het nie, en ook vir sy manne daarvan gegee."
27Jesus het verder vir hulle gesê: "Die sabbatdag is vir die mens gemaak en nie die mens vir die sabbatdag nie. 28Daarom is die Seun van die mens Here óók oor die sabbat."
(Matt 12:9–14; Luk 6:6–11)
3 Jesus het weer na die sinagoge toe gegaan. Daar was 'n man met 'n gebreklike hand. 2Die Fariseërs het vir Jesus dopgehou om te sien of Hy hom op die sabbatdag sou gesond maak, sodat hulle vir Jesus daaroor kon aankla. 3Hy sê toe vir die man met die gebreklike hand: "Staan op hier tussen hulle!"
4Daarna vra Hy vir hulle: "Mag 'n mens op die sabbatdag goed doen of kwaad doen, iemand red of doodmaak?"
Hulle het egter niks gesê nie. 5Hy het hulle rondom Hom kwaad aangekyk en was diep bedroef oor hulle verhardheid. Hy sê toe vir die man: "Steek jou hand uit!"
6Die Fariseërs het uitgegaan en dadelik met die Herodiane 'n komplot teen Jesus gesmee om Hom om die lewe te bring.
17Eli sê toe: "Wat het die Here met jou gepraat? Moenie iets vir my wegsteek nie. God sal jou met die dood straf as jy iets van wat Hy aan jou bekend gemaak het, vir my wegsteek."18Toe vertel Samuel hom alles; hy het niks weggesteek nie.
Samuel, 'n betroubare profeet
4 Samuel se woorde was aan die hele Israel gerig.
Toetrede: VONKK 282 of Lied 591
Votum: Psalm 139:1-6, 13-18
Lofsang: VONKK 139 of Psalm 139 of Flam 496
Toewyding: VONKK 180 [bekend] of Lied 484
Genadeverkondiging: 2 Korintiërs 4:5-10
Epiklese: Flam 87 [bekend] of Lied 254 [kan ook as toetrede gesing word]
Skriflesing: 1 Samuel 3:1-20
Familie-oomblik: Flam 224 [kan ook slotlied wees] of Flam 369
Slotsang: Lied 561
Toetrede: VONKK 282 Spreek, Heer, in die stilte of
Lied 591 "Wees stil en weet Ek is die Heer"
sou ek nog steeds met U te doen hê
Psalm 139 of
Flam 496 "O God Wat Spreek" (U Is Lewe)
VONKK 180 Wees Genadig, Heer (Kumbaya) [bekend]
Lied 484 "Almal wat dors het, kom geniet"
2 Korintiërs 4:5-10
5Ons verkondig nie onsself nie, maar Jesus Christus as die Here, en onsself as julle dienaars ter wille van Jesus. 6God wat gesê het: "Laat daar lig skyn uit die duisternis," het ook in ons harte 'n lig laat skyn om ons te verlig met die kennis van die heerlikheid van God, wat van Jesus Christus uitstraal.
F496. "O God Wat Spreek (U Is Lewe)"
(RUBRIEK: FLAM Gemeentesang – Verwondering) Teks en Musiek: Hennie Maritz © WINS Music
O God wat spreek en daar is lewe
God in heerlikheid beklee
Is ryk in liefdesdade
Red ons uit genade
God, o God wat nader tot die mensdom
God wat woning maak in harte
Ryk in liefdesdade
God, ryk in liefdesdade
Red ons uit genade, God
U is lewe. U is lewe.
Teks: Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo) Musiek: AUSTRALIS – Japie Krige 2010 (Pro Deo)
VONKK 180 "Wees Genadig, Heer (Kumbaya)"
Teks : Come by here, my Lord – tradisioneel Afro-Amerikaans; Engels: tradisioneel; Afrikaanse teks: Attie van der Colf 1978; gewysig VONKK Werkgroep 2011 Melodie: KUMBAYA – Tradisioneel Afro-Amerikaans Orrelbegeleiding: Anton Esterhuyse 2011
© Afrikaanse teks en orrelbegeleiding: 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Engelse teks en musiek: Openbare besit
RUBRIEK: Tradisioneel – Gebed
Wees genadig, Heer, spreek my vry.
O Heer, spreek my vry.
Neem my aan, o Heer, maak my vry.
O Heer, maak my vry.
Leer my bid, o Heer, meer en meer.
O Heer, meer en meer.
Leer my leef, o Heer, tot u eer.
O Heer, tot u eer.
Come by here, my Lord, kumbaya.
(RUBRIEK: Flam – Epiklese gebed) Oorspronklike titel: Open our eyes, Lord
Teks en musiek: Robert Cull Afrikaanse vertaling: 2005 Johan Engelbrecht
© 1976 Maranatha! Music / CCM Music
(RUBRIEK: Flammikidz – Gebed) Oorspronklike titel: Ik neem even de tijd
Teks en musiek: Marcel Zimmer Afrikaanse vertaling: 2007 Johan Engelbrecht (gewysig 2009) © 2003 Celmar Music
Ek maak elke dag tyd,
U het altyd die tyd
Flam 87 Maak My Nou Stil, Heer [bekend] of
Lied 254 "Spreek Heer" [kan ook as toetrede gesing word]
Flam 224 Ek Maak Elke Dag Tyd [kan ook slotlied wees] of Flam 369 U Woord is 'n Lamp
Flam 224 Ek Maak Elke Dag Tyd [kan ook slotlied wees] of F369. U Woord is 'n Lamp
Dit is belangrik dat kinders die Bybel leer ken. Met narratiewe tekste soos hierdie, is dit goed om eerder net die teks op dramatiese manier te lees as om 'n boodskappie te hê. Jy kan dit uit 'n mooi kinderbybel lees. Of kry 'n jong kind en oumens om die gedeelte op te voer terwyl iemand (dalk 'n kind?) dit lees. Hier is 'n oulike video van die teksgedeelte.
As jy 'n boodskap wil uitlig, sal kinders baie daarvan hou om te hoor dat God ook met kinders praat. Julle kan dink aan verskillende maniere waarop God met ons praat.
Terwyl kinders na die preek luister, kan hulle hierdie ore maak of hierdie prent inkleur.
"Die Woord van die Here is in daardie tyd min gehoor."
Só begin ons teksgedeelte die verhaal vertel van hoe God 'n betroubare profeet en priester in Israel gevind en aangestel het.
Dit was onstabiele tye. Die volk Israel het die beloofde land betree, maar daar was nie 'n vaste, sentrale gesag in die land nie. Dit was die tyd van die rigters. Die volk het die Here gedien, maar dan telkens afgedwaal en in ellende beland. Dan moes die Here 'n rigter aanwys om hulle weer op koers te kry. Vir 'n tyd het dinge dan weer glad verloop, tot die verval weer begin het.
Die boek Rigters eindig op 'n onheilspellende toon:
In daardie tyd was daar nog nie 'n koning in Israel nie, en elkeen het gedoen wat reg was in sy oë (21:35).
Met Samuel sou dit verander. Hy is profeet en priester van die Here in die oorgang van die Rigtertyd na die aanwys van Israel se eerste koning.
Sy ma, Hanna, was kinderloos en is daaroor gespot deur ander. In die eerste toneel van 1 Samuel is Hanna, 'n godsdienstige vrou, saam met haar man Elkana in die tempel. Hanna bid hartroerend en lê 'n belofte voor die Here af dat sy – as die Here aan haar 'n seun gee – hom lewenslank aan die Here sou wy.
Die onbeholpe priester Eli is ook by wanneer Hanna bid. Hy verdink Hanna van dronkenskap toe sy biddend sit en prewel. Eli se twee seuns was sy grootste kopseer. Hofni en Pinehas was onhebbelik. Hulle het die offerandes tot eie voordeel uitgebuit en geslaap by die vrouens wat diens doen by die ingang van die tent van ontmoeting. "… Eli se seuns was slegte mense; hulle het nie met die Here rekening gehou nie."(1 Sam. 2:12)
Dan word Hanna swanger. Sy bring vir Samuel in die wêreld. Getrou aan haar belofte bring sy Samuel as jong seun na die huis van die Here, in Silo, na Eli. Daar het Samuel die Here bly dien, onder toesig van die priester Eli.
In hierdie tyd is die Woord van die Here min gehoor. Daar was min openbaringe van die Here.
Die volk Israel was soos die bejaarde priester, Eli. Eli het oud geword, hardhorend en swaksiende. So was die volk. Hulle het nie van God gehoor nie. Hulle het God nie gesien nie. Lank vergete was die dae van manna op die grond, kwartels, 'n vuur- en wolkkolom wat die volk lei, 'n rivier wat oopgaan en vyandige mure wat intuimel. Leiers van die gehalte van Moses en Josua was net 'n herinnering aan beter tye.
Dit was 'n donker tyd.
In hierdie tyd word die Woord van die Here weer gehoor.
Die lamp van God
Vers 3 is 'n merkwaardige opmerking. Vroeg een more het "die lamp van God nog nie doodgegaan nie" (OAV).
Die lamp was natuurlik die goue kandelaar wat die Here Moses opdrag gegee het om te maak. Volgens die Here se opdrag moes die lamp brand met olie wat mense na die tempel bring. Die priesters moes na die lamp omsien.
Die lamp was 'n simbool van God se teenwoordigheid in die aanbiddingsplek van Israel. Die lamp moes nooit geblus word nie. Dit is nie duidelik of dit 24-uur moes brand, of net wanneer dit donker is nie. Dalk is die opmerking dat die lamp nog nie doodgegaan het nie bloot 'n aanduiding dat dit nog nie lig buite geword het nie.
Maar dit lyk of die liggie van die lamp begin flikker het. Die lamp het gedreig om dood te gaan. Op 'n dubbelsinnige manier is die "nog nie dood nie" van die lamp 'n simbool van Israel se geestelike nood. Die liggie van God se teenwoordigheid was byna daarmee heen.
God se woord was skaars. Gesigte en openbaringe raar. Selfs Eli het verleer om God se stem te hoor, selfs al was hy in die teenwoordigheid van die ark van die verbond. Eers die derde keer dat Samuel aanmeld omdat hy dink Eli het geroep, begin Eli rekening hou met die teenwoordigheid en stem van God.
Ja, die teenwoordigheid van God het vir die mense op die agtergrond geskuif. Die goddelike lig was op die punt om dood te gaan. Dit was 'n moeilike tyd, geloof was dun geskuur, maar daar was ook hoop. Want die lamp van God was nog nie dood nie. Inteendeel: dit sou skielik met hernude helderheid brand.
Die Here praat weer
Vier keer daardie more vroeg roep die Here na Samuel. Teen die vierde keer het Samuel geleer om God se stem te herken. Die eerste drie keer het Samuel "nog nie die Here geken nie, want die woord van die Here was nog nie aan hom geopenbaar nie." (7)
Teen die vierde keer is hy gereed en sê: "Praat, Here, u dienaar luister." (10)
Die Here praat met Samuel en bevestig dat Eli se familie, wat gefaal het om God se teenwoordigheid in die tent van ontmoeting reg te hanteer, nie langer in beheer van die aanbidding sal wees nie. Eli gaan gestraf word oor die ongeregtigheid waarvan hy geweet het, maar waaraan hy niks gedoen het nie.
Opstaantyd vertel Samuel alles vir Eli. Vir die eerste keer in sy jong lewe word hy 'n betroubare boodskapper van die Here. Hy dra die woord van die Here aan Eli oor. Dit was 'n swaar, ontwrigtende woord. Maar dit was 'n woord van die Here wat God se stilte verbeek het.
Samuel, betroubare profeet
Ons teks vertel hoedat Samuel grootgeword het. Die Here was by hom en het nie een van sy woorde onvervuld gelaat nie. Die hele Israel het opgemerk dat Samuel betroubaar is as profeet van die Here. Die Here het toe weer in Silo verskyn, want Hy het Hom in Silo aan Samuel openbaar. Samuel se woorde was aan die hele Israel gerig.
Die Woord was eers skaars. Die Woord het nou volop geword. Die lamp van die Here se teenwoordigheid het weer helder gebrand.
Ons teks vervul ons met hoop. Donker soos die tye met Samuel se geboorte geword het, en op die punt om tot niet te gaan soos God se lig onder die volk was, het die lamp van God nog nie doodgegaan nie.
Die boodskap van Jesus se geboorte, lyding en sterwe en die uitstorting van die Heilige Gees is dat God se lamp en God se woord nooit geblus sal word nie. Jesus, die lig van God in die duisternis, sal nooit geblus word nie. Die vlamme van die uitgestorte Heilige Gees bly brand in ons wêreld en in ons lewens.
Ons leef in 'n tyd van dramatiese en onvoorspelbare verandering. Die tempo van verandering is so groot dat mens skaars kans kry om van die impak daarvan te herstel. Die tegnologie wat ons lewens ingrypend beïnvloed is skaars 'n paar jaar oud. Gister se tegnologiese wonder is more se museumstuk. Politieke veranderinge vind skielik plaas. Dit lyk of alles op losse skroewe beland het.
In ons land met sy geskiedenis van konflik en botsende magte, die sluwe steel van die staat se hulpbronne en politieke opportunisme, is ons vuisvoos geslaan deur botsende verwagtinge met verwyte en blaam wat in alle rigtings geslinger word. Ons lampies flikker en wyfel.
Ons het nodig om die Woord van die Here te hoor. Ons het nodig om die vlam van God se troue, liefde en geregtigheid helder te sien skyn.
Snelle verandering wek vrees en angs. Sodra angs begin toeneem, begin blaam en verwyte groei. Ons begin mekaar wantrou. Voormalige vriende kan dit nie langer met mekaar uithou nie.
Ons kan ons eie troos ontwerp. Vir sommige word dit swart-wit denke en rigiede oordele. Ander wil alle etiese oordele laat vaar en bloot enigiets en enigiemand ongekwalifiseerd aanvaar.
Wat is ons troos in tye van dramatiese verandering en morele onsekerheid? Die teenwoordigheid en woord van die Here.
Jesus, die Lig
Regdeur God se geskiedenis met God se mense is die lamp van God se woord nooit geblus nie. Dit kan ook nie!
Die Bybel, God se geskrewe Woord aan ons, sluit in die laaste boek af met 'n eensame apostel, verban na 'n eensame eiland, omdat hy Jesus volg. Die boek Openbaring teken 'n donker tyd in die kerk se geskiedenis toe mense doodgemaak en vervolg is omdat hulle glo.
Daar op Patmos voer die Gees Johannes mee en hoor hy 'n stem wat hom opdrag gee om die woord van die Here neer te skryf.
Johannes draai om om te sien wie dit is wat met hom praat. Hy sien toe sewe goue staanlampe. Tussen die lampe sien hy die Seun van die mens. Sy voorkoms was soos die son wat op sy helderste skyn.
Johannes swik en val neer.
Die Seun van die mens, Jesus, vat toe aan Johannes, tel hom op en sê:
Moenie bang wees nie, dit is Ek, die Eerste en die Laaste, die Lewende. Ek was dood en, kyk, Ek lewe tot in ewigheid; en Ek het die sleutels van die dood en die doderyk.
Niks kan tussen os en God kom nie. Die Woord van God skep lewe, verlig ons en lei ons.
Hoe moet ons reageer op God se teenwoordigheid? Ons kan ver kom met Samuel se woorde. Ons moet keer op keer teruggaan en sê: "Praat, Here, u dienaar luister."