Die vergete oud-Spoorweg-werkers van Suid-Afrika wat van aalmoese moet leef | SAUK.co.za - Nuus.info
Hulle is mos maar net die Spories, die oues wat eens vir die ou Suid-Afrikaanse Spoorweȅ gewerk het. Stasiemeesters. Treindrywers. Stokers. Kondukteurs. Roepmanne.
Oom Niekie Theron van Laingsburg, oom Christi Coetzee van Touwsrivier, oom Neels Esterhuizen van Vredenburg; en ander ooms soos hulle. Trotse, geharde ooms wat vir hoe lank die land se treine aan die loop gehou het.
Ooms wie se pensioengeld al vir jare slegs met gemiddeld 2 persent per jaar styg. Loop gesels maar met hulle. Op De Aar sal oom Hans Alberts sy bankstate, netjies in 'n leȇr gebind, in sy voorhuis met die blink vloere vir jou wys: Laas jaar het hy slegs R94 meer as die vorige jaar per maand gekry, terwyl sy medies met R74 per maand gestyg het. R383 per maand ná aftrekkings om hom en tannie Rita, sy vrou, aan die lewe te hou.
Oom Hans is een van die bestes uit 'n geslag mans wat se bydrae tot die ontwikkeling van hierdie land nog nie behoorlik na waarde geskat is nie. Op die ouderdom van 16 moes hy die skool los en gaan werk: eers as stoker op Coligny, later as drywer, die hele land vol. Dit was die 1940's, sukkeljare, en die spoorweë was toe veral wit mans se laaste toevlug, want die spoorweë het werk verskaf aan min of meer elke man wat bereid was om op 'n trein of 'n stasie te werk. Dit was deel van die NP-regering se werkverskaffingsbeleid.
Meer as 70 persent van die land se vrag is tόé per trein vervoer. Geen vragmotors wat die paaie stukkend trap nie.
Maar in die 1990's het alles verander toe die Nasionaliste 'n ander lig, een van baie, sien aangaan het. Rasionalisasie. Privatisering. Ja, dis nie die ANC-regering wat met hierdie tragedie begin het nie. Dit is die Natte.
Ooms soos oom Hans is gedwing om 'n afleggingspaket te aanvaar. Al hoe meer vrag is met lorries per pad vervoer.
Dit was ook die begin van die agteruitgang van dorpe soos De Aar en Noupoort, Springfontein, Breyton, Watervalboven.
Party van die ooms woon steeds in spoorweghuise, maar hulle moes intussen daardie huise by Transnet koop.
'n Oud-spoorwegman se huis kan jy uitken aan die silwergeverfde tuinhekkie, die netjiese grasperk en die hoekige beddings vol gousblomme en krismisrose, asof spoorwegdissipline steeds daar geld. Die voorstoep Sunbeam-blink, en in die 'n voorhuis 'n staanhorlosie wat op tyd loop. 'n Alladin-lamp op 'n rak, en in die toonkas dalk 'n foto wat tydens 'n gradeplegtigheid van 'n kind geneem is.
Eerbare ooms wat ure oortyd gewerk het om vir 'n kind geleerdheid te gee.
Stiptelike ooms wat dit as 'n persoonlike belediging beskou het wanneer 'n trein laat loop.
Nou is dit hulle en die knaende bekommernis: Hoe om te oorleef terwyl als se pryse styg en stasiegeboue oral in die land geplunder word en vergaan. Calvinia. Petrus Steyn. Waterpoort.
Baie van hierdie ooms is al dood: Oom Rassie Erasmus, die roepman van Prins Albert, oom Giepie van Zyl van Touwsrivier, en legendariese drywers met name soos Kolliehond Veldsman, Spookhand le Roux en Krummels Visser.