Geen ander persoon het reg op ons grond nie.
Om voort te bou op die opskrif, kan dit nie genoeg gesê word dat geen plaas of eiendom in Suid-Afrika onregmatig bekom is nie. Dit is belangrik om dit te onthou teen die aanslag wat uit alle oorde teen ons gevoer word.
Soos in ‘n vorige artikel genoem is, het Jan van Riebeeck sy nedersetting op terra nullius, oftewel, “onbewoonde grond” gevestig.
Die eerste swartes wat deur die Vryburgers raakgeloop is, was in 1775 in die omgewing van die Visrivier, ongeveer 800 km van die Kaapse skiereiland. Dit was die Xhosas wat die voorste garde van die suidwaarste migrasie van die Nguni was, wat op hulle pad eers die Sanjagters verjaag het.
Geleerdes verskil oor die plek van herkoms van die swartes in Suid-Afrika. Die Xhosa-skrywer J.H. Soga sê dat hulle oorspronklik van die “Great Lakes” afkomstig is. Ontleding van hulle taal laat ander glo dat hulle uit Wes-Afrika afkomstig is. Die belangrikste is dat hulle migrante soos die blankes was en nie inheems nie.
Anders as die San en die Khoekhoen wat tot die Steentydperk hoort, was die swartes veeboere uit die Ystertydperk en steeds 1,000 jaar agter die Europeёrs in die 1700’s. Droogtes, siektes, peste en ander natuurlike gebeure is nie deur hulle verstaan of aangespreek nie. Hulle kon nie lees of skryf nie. Die wiel, skepe en die inspan van diere was onbekend aan hulle. Hongersnood was ‘n natuurlike staat, gevolglik was hulle getalle voor die aankoms van blankes, betreklik min. Hulle demografies groei het ontwikkel nadat die blanke met sy tegnologie op die toneel verskyn het.
Hulle was semi-nomadies en het in tydelike hutte gemaak van modder, strooi en mis geleef. Niemand het grondregte gehad nie en historici noem ook dat hulle bedrewe veediewe was.
Vanaf die eerste ontmoeting tussen die Xhosas en die vryburgers tot die begin van die Groot Trek in 1834, het daar ‘n groot omwenteling in die binneland plaasgevind, genoem die Mfecane.
Mfecane is ‘n Zoeloewoord wat “verstooiing van die mense” beteken – ‘n tydperk waartydens dosyne swart stamme gedurende die 1820’s mekaar in massamoordtogte uitgewis het. Die Mfecane het tot die totale uitwissing van sekere stamme gelei en ‘n ekstensiewe herorganisering van die demografiese verspreiding van diegene wat dit oorleef het.
Al hierdie faktore het daartoe bygedra dat groot dele van Natal en die latere streke wat as Transvaal en die Vrystaat bekend sou staan, teen die 1830’s braak gelê het.
‘n Belangrike bron aangaande die Mfecane met sy swart-op-swart-uitwissing en die ontvolkte woesteny wat daardeur veroorsaak is, word deur die Britse sendeling Robert Moffat van die London Missionary Society (LMS) verskaf. Moffat het in 1820 met sendingwerk in Afrika begin, lank voor die aanvang van die Groot Trek. Hy en sy familie het deur die streek getrek wat die latere Transvaal geword het, voordat hulle in Kuruman, in die noordweste van Suid-Afrika gevestig het. Soos sy broeders by die LMS het Moffat ‘n verterende haat vir die Boere gekoester en het dit deur die jare in word en daad verkondig.
Op geen manier kan hy daarvan beskuldig word dat hy ooit iets sou sê wat die Boere tot voordeel sou strek nie.
In 1829 is Moffat besoek deur die eerste Ndebele-afgevaardigdes van Mzilikazi ‘…. in a state of comparative nudity”. In dieselfde jaar het Moffat Mosega besoek, toe nog die land van die BaHurutse voordat hulle deur Mzilikazi uitgemoor is. Moffat het dit as ‘n feit gestel dat die Mfecane deur Shaka in Natal begin is. Moffat het ook vertel dat Shaka se moordtogte erger slagtings by ander laat ontvlam het, soos die Batloka van “Mantatis”. Hy het ook gesê dat “since the invasion of Mantatis and the terror of the Matabele” – soos hy die Ndebele genoem het, “the country had become the habitation of wild beasts ….. the houses of clay and cow dung deserted”. Die Ndebele “like a mighty torrent rushed onward to the north, marking their course with almost universal conflagaration, wallowing in deeds of robbery, rapine and blood.”