Mo ntlheng ya Bothati jwa Borutegi jwa Meepo jo bo bidiwang fano "MQA" ke Mokhuduthamagamogolo.
Motlhankedi wa Tshedimosetso a ka rolela dithata gongwe tiro e e rebolwang gongwe e laolelwang Motlhankedi wa Tshedimosetso ke Molao ono go Motlatsa Motlhankedi wa tshedimosetso wa lefapha leno.
Mokhuduthamagamogolo o tshwanetse go tlhoma mongwe go nna Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso go dira gore bothati jwa MQA bo kgone go fitlhelega ka moo go ka kgonagalang ka gona mo bathong ba ba kopang direkoto tsa yona. Motlhankedi wa Tshedimosetso o na le taolo ya motlatsa motlhankedi wa tshedimosetso wa bothati jwa MQA.
Mokopi yo o batlang go fitlhelela rekoto e e nang le tshedimosetso ya sebele ka ga gagwe.
maikutlo gongwe megopolo ya motho yo mongwe malebana le tshitsinyo ya thuso, sekgele gongwe kabelo e e tshwanetseng go newa motho, fela go sa akarediwe leina la motho yo mongwe moo le tlhagelelang gona le maikutlo le megopolo ya motho yo mongwe; le leina la motho moo le tlhagelelang gona le tshedimosetso ya sebele e e amanang motho, gongwe moo tshenolo ya leina ka boyona e ka senolang tshedimosetso ka ga motho, fela go sa akarediwe tshedimosetso ka ga motho yo o nang le dingwaga di le 20 a tlhokafetse.
Motho mongwe le mongwe yo o dirang kopo ya go fitlhelela rekoto ya bothati jwa MQA.
motho ope fela go akarediwa, mme go sa felelwe fela ka, puso ya naga e sele, mokgatlho wa boditšhabatšhaba o e seng mokopi yo o amegang, mme, go tsweletsa dikarolo tsa 34 tsa Molao, go kaiwa ga 'motho' mo ditemaneng tsa a le b go tshwanetse go tlhaloganngwa go kaiwa 'motho wa tlholego'.
Malebana le bothati jwa MQA, Bothati jo bo Maleba bo kaya Tona e e rweleng maikarabelo a bothati jwa MQA, e leng Tona ya Badiri.
E kaya Khomišene ya Ditshwanelo tsa Botho ya Aforika Borwa e e kaiwang mo karolong ya 181 (b) ya Molaotheo.
Malebana le bothati jwa MQA, rekoto e kaya tshedimosetso epe fela e e rekotilweng go sa tshwenye gore e mo sebopegong sefe e e tshotsweng gongwe e le mo taolong ya setheo seo sa setšhaba mme gape go sa tshwenye gore a e tlhamilwe ke setheo seo sa setšhaba kgotsa nnyaa.
Molao wa Thanolo, Molao wa bo33 wa 1957.
A kaya malatsi ape fela kwa ntle ga BoLamatlhatso, Disontaga gongwe Malatsi a boikhutso a setšhaba, jaaka a tlhalosiwa mo karolong 1 ya Molao wa Malatsi a Boikhutso a Setšhaba, wa 1994 (Molao wa bo36 wa 1994).
Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo ya Tshedimosetso (PAIA), Molao wa bo2 wa 2000 (o fano o bidiwang Molao) o simolotse go dira ka 9 Mopitlwe 2001, mme o tlhalosa botlhokwa jwa phitlhelelo ya tshedimosetso mo setšhabeng se se nang le temokerasi, mme se dira dilo mo pepeneneg. Molao o naya karolo ya bo32 ya Molaotlhomo wa Ditshwanelo mo Molaotheong sebopego sa Semolao mme o tshwanetse go tlhaloganngwa e le molao o o diragatsang tshwanelo ya molaotheo.
a tshedimosetso epe fela e e tshotsweng ke mmuso; le b tshedimosetso epe fela e e tshotsweng ke motho yo mongwe mme e tlhokega go diragatsa ditshwanelo dipe fela.
Molao wa bosetšhaba o tshwanetse go diragadiwa gore tshwanelo eno e diragadiwe, mme o ka dira tlamelo ya gore go nne le dikgato tse di amogelesegang go fokoletsa mmuso mokgweleo wa tsamaiso le ditšhelete.
Go maatlafatsa le go ruta batho botlhe go tlhaloganya ditshwanelo tsa bona go ya ka Molao, go tlhaloganya ditiro le ka moo ditheo tsa setšhaba di dirang ka gona le go sekaseka sentle le go nna le seabe mo ditshwetsong tsa ditheo tsa setšhaba tse di amang ditshwanelo tsa bona.
Maitlhomo a mmanyuale ono ke go sedimosetsa motho gore o ka fitlhelela jang direkoto tse di tshotsweng ke Lefapha la Bosetšhaba la Matlo, e le go diragatsa Karolo 14 ya Molao.
Go ka rebolwa popegotheo e e feletseng ya setheo fa e kopiwa.
Bothati jwa Borutegi jwa Meepo MQA ke setheo sa semolao se se nang le baemedi go tswa kwa Mmusong Lefapha la Diminerale le Maatla, Bathapi Mokgatlho wa Meepo le Bodiri Mokgatlho wa Bosetšhaba wa Badirameepong NUM le Mokgatlho o o Kopaneng wa Aforika Borwa UASA.
Bothati jwa MQA bo kwadisitswe jaaka Monetefatsi wa Boleng wa Thuto le Katiso (ETQA) go ya ka Molao wa Bothati jwa Borutegi jwa Aforika Borwa, wa 1995.
Go dira tiro epe fela e e rebolwang ke Molao wa Tlhabololo ya Bokgoni le Molao wa Tefiso ya Tlhabololo ya Bokgoni gongwe tse di ikamanyang le maikemisetso ao.
Bothati jwa MQA bo na le dithata tse di tlhokegang go bo kgontsha go diragatsa ditiro tsa jona jaaka di tlhagisitswe fa godimo gammogo le dithata dipe gape tse dingwe tse bo di roletsweng ka ntlha ya Molao wa Tlhabololo ya Bokgoni.
Ponelopele ya bothati jwa MQA ke go nna le kitso le bokgoni jo bo lekaneng mme bo le maleba gore bo kgone go tshegetsa tlhagiso, boitekanelo le pabalesego ya mo tirong gammogo le diphetogo mo Lephateng la Meepo le Diminerale.
Tiro ya ntlha ya bothati jwa MQA ke go gokaganya Tlhabololo ya Bokgoni mo Lephateng la Meepo le Diminerale go ya ka Molao wa Tlhabololo ya Bokgoni, wa 1998.
Setšhaba se ka fitlhelela ditirelo ka kantoro ya Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso.
Dikopo tsotlhe tsa direkoto di tshwanetse go romelwa go Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso go dirisiwa foromo e e rebotsweng. Fa foromo e e rebotsweng e sena go tladiwa, e ka romelwa ka poso, fekese gongwe poso ya E go Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso ka go dirisa dintlha tsa kgolagano tse di tlhalositsweng fa godimo.
Foromo e e rebotsweng e mametleletswe fano jaaka Mametlelelo A.
Fa a sena go amogela kopo ya tshedimosetso, Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso o tshwanetse go swetsa mo sebakeng sa malatsi a le 30 gore a o dumelela kopo ya rekoto kgotsa nnyaa. Mokopi o tshwanetse go itsisiwe ka tshwetso jaaka go kailwe mo karolong ya 53 (e).
Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso yo kopo ya phitlhelelo ya direkoto e dirilweng kwa go ena, a ka atolosa paka ya malatsi a le 30 e e kaiwang mo karolong ya 25 gangwe fela, sebaka sa malatsi a le 30 fa e le gore kopo ke ya palo e e kwa godimo ya direkoto le/kgotsa go tlhokega puisano magareng ga dikarolo tse di farologaneng go fitlhelela direkoto. Mokopi o tshwanetse go itsisiwe ka mabaka a katoloso.
Fa kopo e ka dumelelwa, Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso o tshwanetse gore pele ga a ka diragatsa kopo, a itsise mokopi madi a a tshwanetseng go duelwa go ya ka polelwana 10.4 ya mmanyuale ono.
Fa Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso a ka amogela kopo e e tshwanetseng go diragadiwa ke setheo se sengwe sa setšhaba, Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso o tla fetisetsa kopo kwa setheong se se maleba sa setšhaba mo sebakeng sa malatsi a le 14, mme a itsise mokopi seo.
Go tlhamiwa ga ditokomane tsa pholisi le Leano la Bokgoni la Lephata go diragala mo thulaganyong e e rulagantsweng mme e ikaegile ka dipatlisiso. Mo ntlheng eno, ntlhatheo ya patlomaikutlo e patelesega ka botokololo jwa maphatamararo jwa Boto jo e leng kemedi go tswa kwa Lefapheng la Diminerale le Maatla, e e emetseng Mmuso, Mokgatlho wa Meepo (Chamber of Mines), e e emetseng kgwebo e e rulaganeng le Mokgatlho wa Bosetšhaba wa Badiramoepong (NUM) le Mokgatlho o o Kopaneng wa Aforika Borwa (UASA) e e emetseng Badiri ba ba rulaganeng.
Thulaganyo ya patlomaikutlo e tshegediwa ke dipopegotheo tsa tsamaiso tse di nang le tshegetso mme di dira sentle di tshwana le Boto, Komitikhuduthamaga le Dikomiti tse dingwe tse di farologaneng.
Phitlhelelo ya direkoto tse di mo lenaneng leno ke ya tse di tshwanetseng go kopiwa go ya ka Molao. Direkoto tseno di ka kopiwa go tswa go Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso go ya ka thulaganyo ya go dira kopo. Dikarolo tsa direkoto di rulagantswe go ya ka direkoto tse di ka nnang gona ka gangwe fela le direkoto tse di ka nnang gona fa di kopiwa go ya ka thulaganyo ya go dira kopo go ya ka Molao.
Ditlamelo tsa karolo ya 5 ya Molao e tlhalosa sentle gore Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo ya Tshedimosetso o dira ka tlogelo ya tlamelo epe fela ya molao mongwe o o thibelang gore o lekanyetsa tshenolo mme e le gore ga o tsamaelane le maikemisetso gongwe tlamelo e e riling ya Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo ya Tshedimosetso. Karolo ya 55.
Direkoto tse di mo lenaneng leno di ka bonwa ka gangwe fela kwa ntle ga gore motho a dire kopo ya go di fitlhelela go ya ka Molao. Go ka ikgolaganngwa le Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso go fitlhelela direkoto tseno tse di ka nnang gona go sekasekwa, rekwa gongwe go dirwa dikhopi go sena go duelwa madi a a tlhalositsweng mo polelwaneng ya 10.4 fa tlase.
Tshedimosetso e e rileng e ka fitlhelelwa ntle le tuelo mo mabakeng mangwe ka go etela setsha sa inthanete sa bothati jwa MQA kwa: http://www.mqa.org.za.
Phitlhelelo ya direkoto tse di mo lenaneng le le fa tlase ke ya tse di ka kopiwang go ya ka Molao. Direkoto tseno di ka kopiwa go tswa go Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso go ya ka tsamaiso ya go dira dikopo.
Tuelo ya kopo, e leng tuelo e e tsepameng e e duelwang gangwe fela. Tuelo e e beilweng ke R35,00. Tuelo eno e tshwanetse go duelwa pele ga go ka tswelelwa pele ka kopo mme Mothusa Motlhankedi wa Tshedimosetso o tshwanetse go itsise mokopi ka lekwalo gore go duelwa tuelo eno, kwa ntle ga fa e le mokopi wa sebele.
Dituelo tsa phitlhelelo di akaretsa go ntsifatsa, go batla, go baakanya le ditshenyegelo tsa poso fa go le maleba. Fa nako ya go baakanya e fetsa diura tsa thataro, mokopi, kwa ntle le fa e le mokopi wa sebele, o tshwanetse go duela dipositi ya nngwe tharong ya tuelo e e tshwanetseng go duelwa. Fa kopo e ka ganelwa ke Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso, go tshwanetse ga busediwa mokopi tuelo ya phitlhelelo.
Dituelo tse di beilweng di sobokantswe go ya ka Karolo II ya Kitsiso ya Puso (R187) e e phasaladitsweng mo Kaseteng ya Puso ka 15 Tlhakole 2002.
Dituelo tsa kopo di duelwa ke mokopi, kwa ntle ga fa e le mokopi wa sebele go ya ka molawana wa 7.
Kopo ya nako eo fela R 35.
Khopi ya Mmanyale go ya ka molawana 5C, Ka tsebe ya A4 R 0.
Fotokhopi nnngwe le nngwe ya tokumente ya bogolo jwa A4 R 0.
Ditshwantshopono tsa tsebe ya A4 gongwe karolo ya teng R 22.
Khopi ya ditshwantshopono R 60.
Kopo e ka ganelwa fa mokopi a sa obamela ditlhokego tsotlhe tsa tsamaiso morago ga a sena go itsisiwe ka maikaelelo a go gana kopo ke Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso.
Molao o na le ditlamelo tsa mabaka a mo go ona go ka tshwanetseng go letlelela gongwe go ganela phitlhelelo ya rekoto. Gape Molao o dira tlamelo ya go nna teng ga direkoto mo dikgatlhegong tsa setšhaba go ya ka karolo 46.
Go tsweletsa mabaka a mmanyuale ono, go tla tlhagisiwa fela mabaka a mo go ona go tshwanetsetseng ga ganelwa phitlhelelo ya rekoto fa tlase fa.
Tshireletso e e laoletsweng ya tshedimosetso e e riling ya sephiri ya motho wa boraro Karolo 371a.
Dikgato tse di gona kgatlhanong le ditshwetso tsa Motlhankedi wa Tshedimosetso gongwe Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso mo kopong ya phitlhelelo ke Boikuelo jwa ka fa Gare go ya ka karolo ya 74 - 77 gongwe kopo ya kwa kgotlatshekelo go ya ka Karolo ya 78 - 82. Kopo ya kwa kgotlatshekelo e ka tsenngwa fela fa go sena go diragadiwa thulaganyo ya boikuelo jwa ka fa gare.
Boikuelo jwa ka fa gare' bo kaya Boikuelo jwa ka fa Gare go 'Bothati jo bo Maleba' go ya ka karolo ya 74 ya Molao. Mo ntlheng ya bothati jwa MQA, Tona ya Badiri. Mokopi, mokopi wa sebele gongwe motho wa boraro a ka tsenya Boikuelo jwa ka fa Gare fa a sa kgotsofalela tshwetso e e tserweng ke Motlhankedi wa Tshedimosetso gongwe Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso malebana le kopo ya phitlhelelo.
Mofuta wa phitlhelelo e e letleletsweng Karolo 25 2c.
Gore go tsennngwe Boikuelo jwa ka fa Gare, mokopi, mokopi wa sebele gongwe motho wa boraro o tshwanetse go tlatsa foromo e e beilweng go tsenya boikuelo mo sebakeng sa malatsi a le 60 mokopi a sena go itsisiwe ka tshwetso.
Batho ba boraro, ba tshwanetse go tsenya boikuelo mo foromong e e beilweng mo sebakeng sa malatsi a le 30 morago ga motho wa boraro a sena go itsisiwe ka tshwetso.
Boikuelo jwa ka fa gare jo bo tsenngwang thari bo ka nna jwa lebelelwa fa fela e le gore go na le lebaka le le utlwalang la go dira jalo thari. Kitsiso ya tshwetso go ya ka karolo 75 (a) (b) e tla tlamelwa ke Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso.
Foromo e e tladitsweng ya Boikuelo e tshwanetse go saeniwa le go romelwa go Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetyso ka poso, fekese kgotsa poso ya E.
Foromo ya Boikuelo e mametleletswe fano jaaka Mametlelelo B.
Motlatsa Motlhankedi wa Tshedimosetso o tshwanetse go isa Boikuelo jwa ka fa Gare kwa Bothating jo bo Maleba mo sebakeng sa malatsi a le 10 a tiro. Bothati jo bo Maleba bo tshwanetse go itsise maphata a boraro a a amegang ka bonako jo bo ka kgonagalang, fela e seng sebaka sa go feta malatsi a le 30, ka poso, fekese gongwe poso ya E, morago ga go amogela Boikuelo jwa ka fa Gare jo bo tsentsweng ke mokopi kgatlhanong le go ganelwa ka tetla ya phitlhelelo.
Bothati jo bo Maleba bo tshwanetse go itsise mokopi yo o amegang mo sebakeng sa malatsi a le 30, ka poso, fekese gongwe poso ya E morago ga go amogela Boikuelo jwa ka fa Gare jo bo tsentsweng ke maphata a boraro kgatlhanong le go rebolwa ga phitlhelelo.
Mokopi gongwe motho wa boraro, e kare mo sebakeng sa malatsi a le 21 morago ga go itsisiwe, a dira tlhagiso e e kwadilweng go Bothatikhuduthamaga jo bo maleba malebana le gore goreng kopo e tshwanetse go letlelelwa gongwe go se letlelelwe go ya ka karolo ya 76.
Bothati jo bo Maleba, e ka nna ya re morago ga go sekaseka boikuelo, jwa swetsa go tlhomamisa tshwetso e go ikuelwang kgatlhanong nayo, gongwe go e emisetsa ka tshwetso e ntšhwa. Morago fela ga gore go nne le tshwetso malebana le Boikuelo jwa ka fa Gare, go tshwanetse ga neelwa moikuedi, mongwe le mongwe wa lephata la boraro le mokopi, kitsiso e e kwadilweng ya tshwetso.
Fa Bothatikhuduthamaga bo retelelwa ke go ntsha kitsiso ya tshwetso ya boikuelo mo sebakeng sa malatsi a le 30, go tshwanetse ga tsewa gore boikuelo jwa ka fa gare bo tsholotswe mme mokopi o tshwanetse go dira kopo kwa kgotlatshekelo go ya ka karolo ya 77.
Go ya ka Molawana wa No R.
Go ya ka Molawana wa No R. 187 wa 15 Tlhakole 2002, karolo 4 , o tla nna fa go sena go dumelelwa ke Boto ya bothati jwa MQA ka Diphalane 2006.
Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo ya Tshedimosetso, Molao wa bo2 wa 2000.
Melawana e e malebana le Tsweletso ya Phitlhelelo ya Tshedimosetso, No R 187, 15 Tlhakole 2002.