"Earl, klim terug in jou raampie."- Juffrou Bailey (2008) — alternatief
"Earl, klim terug in jou raampie."- Juffrou Bailey (2008)
March 29, 2016 by Nico de Wet in Earl Basson
Vandag nog lui hierdie woorde in my oor. Nie omdat ek gereeld buite my "raampie" is nie, maar omdat hierdie woorde jare later eintlik betekenis dra.
Juffrou Bailey was my Afrikaanse onderwyser en sy was 'n sonstraal, maar wat jou op die regte tyd berispe het. Sy het my eenkeer na klas teruggeroep en probeer om die werklikheid van die samelewing in 'n graad 10-leerder taal aan my te verduidelik. Hierdie verduideliking het meestal gedraai rondom die idee van "my raampie" wat ek vandag eers besef eintlik my sosiale identiteit is.
Om haar woorde nou op te som, sal dit seker só klink: Jy's kallit en jy kom van 'n arm gemeenskap. Die mense en society se expectations vir jou is baie laag. Don't let your reality become your story.
As 'n werkersklasleerder verskil jou werklikheid aansienlik meer as dié van 'n middelklasleerder. Jy is in 'n raampie met drug merchants, gangsters, gereelde gang wars en ouers wat 50 ure 'n week vir 'n minimum salaris werk. Juffrou Bailey het egter 'n ander raampie vir my geskep, een waar ek my huidige werklikheid kon verander. Sy het vir my 'n raampie geskep waar ek my potensiaal kon ontgin.
Na ons pep talk het ek my maar in my "raampie" gehou. Sy het gereeld vir my boeke skool toe gebring wat ek in my vrye tyd moes lees en pouses het ons oor hierdie boeke gepraat. Sy het my oor my agtergrond en my familielewe gevra, maar nooit het sy 'n aanname oor my of enige iemand in ons klas gemaak nie. As sy wel met ons geraas het (en die oranje stringetjies op haar kop rond gespring het) was dit bloot omdat iemand nie hul huiswerk gedoen het nie of ons het onderpresteer in 'n toets.
Juffrou Bailey was bewus daarvan dat my skool deel is van die 80% werkersklasskole in Suid-Afrika. Sy het geweet dat ons werklikhede en kennissisteme verskil van die voorgenome kennissisteme wat die nasionale kurrikulum vereis. Sy het geweet dat die skoolervaring aansienlik moeiliker vir ons werkersklasleerders is.
As jy in 'n werkersklasgemeenskap grootword waar jy jou meer moet bekommer oor om veilig by die huis te kom, is dit moeilik om te fokus op die lys leesboeke wat jy al moet ken. Dit is moeilik om te fokus op jou wiskunde huiswerk as jy moet fyn luister om te hoor wanneer die gun shots afgaan. Dit is veral moeilik om in die oggend op te staan om skool toe te gaan as jy weet daar gaan vanaand nie 'n bord kos op die tafel wees nie. Ons gaan egter steeds skool toe, want die feeding scheme by die skool is moontlik jou enigste maaltyd vir die dag. Juffrou Bailey was invoeling met die stryd van haar werkersklasleerders. Sy het geweet.
Aan die einde van my graad 10-jaar het juffrou Bailey my wéér eenkant geroep. Sy het my geluk gewens met my goeie uitslae en my nóg 'n pep talk gegee. Dié keer was haar stem anders. Dit het gekraak en ek kon sien haar glaserige oë word wasig. Sy het my herinner aan ons eerste gesprek, maar hierdie keer het sy my met die mooiste woorde gebalsem: Jy's meer as net die strate van Atlantis.
Deesdae dink ek baie aan juffrou Bailey en haar woorde aan my. Sy het destyds 'n torch vir my gebrand. Ek sien nie meer torches in die onderwys nie. Al wat ek sien is 'n groep leerders wat gemarginaliseer word deur 'n onderwyssisteem wat nie begrip of empatie het nie.
By juffrou Bailey het ek geleer dat onderwys begin en hou nie op by klas aanbied nie. Werkersklasleerders betree die skoolproses met 'n sosio-ekonomiese agterstand, wat daartoe lei dat hulle baie meer sukkel as 'n middelklasleerder. Die onus rus dus by die onderwyser om as bemiddelaar op te tree om te verseker dat werkersklasleerders 'n regverdige kans kry om hul werklikheid te verander.
Leer kan net optimaal plaasvind as daar 'n goeie verhouding tussen die leerder en die onderwyser is. Ek besef al hoe meer dat juffrou Bailey insig gehad het tot die werklikheid van haar leerders en deur 'n goeie verhouding het sy die trajek van ons leer bewerkstellig.
In my tyd as onderwyser het ek haar benadering tot onderrig nageboots. Die eerste ding wat ek in my klaskamer gedoen het, is om die verdeeldheid in die klas teen te werk. Leerders sit in groepe met wie hulle kan identifiseer. Hierdie klassifikasie vind hoofsaaklik plaas op grond van sosio-ekonomiese agtergrond. Ek het ook afstand geneem van die lae verwagtinge vir armer leerders. Op dié manier het ek sosiale kohesie in die klas probeer skep. Ek sou sê ek was suksesvol, want die werkersklasleerders in my klas het minder geïsoleerd gevoel. Hulle het bydrae tot klasbesprekings gelewer. Hulle het meer gereeld huiswerk gedoen en ook beter in toetse gedoen, omdat ek hoër verwagtinge gehad het. Ek het hulle ook meer attent gemaak op 'n werklikheid buite hul werklikheid. Ek het vir hulle ander raampies geskep.
Juffrou Bailey het 'n veglus vir sosiale geregtigheid in my opgewakker. Sy het my geleer om verby die vuil gekreukelde hemp van die arm leerder agter in die hoekie te kyk en liefs te fokus op daardie leerder se potensiaal. Sy het die belangrikheid van verhoudings vir my beklemtoon, iets wat ontbreek in die huidige klaskamers. Sy het vir my 'n raampie geskep, wat my nie in perk nie, maar liefs meer ruimte gee om my potensiaal te bereik.
Ek besef vandag die waarde van dié verhouding. Geen leerder se potensiaal mag deur hul agtergrond beperk word nie.