Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans | Netwerk24
Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans
Deur Susan Cilliers 08 Oktober 2017 12:10
Van links is Masello Motana, Vuyiswa Xekatwane en Kgomotso Tleane, wat werksessies tydens Aardklop in Potchefstroom gehou het om ’n woordeboek met Afrikaanse woorde in kwaito-musiek uit te bou.Foto: Susan Cilliers
O snaai, jou moegoe, die poppe sal dans!
Dié lekker Afrikaans sal jy kry op ’n plek waar jy dit miskien glad nie verwag nie – in kwaito-musiek van die townships.
Die woord kwaito het trouens ook ’n Afrikaanse oorsprong en is afgelei van die woord “kwaai”.
’n Groep kwaito-aanhangers het vanjaar by Aardklop werksessies aangebied met die oog daarop om ’n woordeboek met Afrikaanse woorde in township-kwaito uit te bou.
“Ek het ’n groot liefde vir geskiedenis en taal,” sê Masello Motana, ’n aktrise en taalkenner, wat die Keleketla! Library verteenwoordig.
Ons wil kyk hoe Afrikaans in kwaito gebruik word en watter stories dit vertel oor die mense wat dit gebruik.
Keleketla! beteken “Lank, lank gelede”. Motana verduidelik die organisasie versamel onder meer stories uit Afrika vir leerdoeleindes.
En dit is juis wat Motana, Kgomotso Tleane, ’n fotograaf, en Vuyiswa Xekatwane, ’n aktrise, almal van Johannesburg, ook wil doen met dié kwaitoprojek.
“Ons wil kyk hoe Afrikaans in kwaito gebruik word en watter stories dit vertel oor die mense wat dit gebruik,” sê Motana.
Sy sê hoewel kwaito eers in die 1990’s uit Amerikaanse popmusiek ontwikkel het, is die gebruik van Afrikaans in townships niks nuuts nie.
“Dit het lankal begin met tsotsi-taal, wat maar net beteken dat townshipmense, wat in oorwegend Afrikaanssprekende gebiede gewerk het, Afrikaans met hul moedertale begin vermeng het. Tsotsi-taal is wat met Afrikaans in townships gebeur.”
Toe kwaito begin ontwikkel het, het Afrikaans ook neerslag hierin begin vind in uitdrukkings soos “los my cherrie”, “vuilpop” en “vat ’n sit”. Dié township-uitdrukkings het nie noodwendig dieselfde betekenis as in Afrikaans nie.
Tleane verduidelik die term “vuilpop” kan verwys na iemand van enige geslag wat vuil is, of ’n swak karakter het. Die uitdrukking “vat ’n sit”, verwys na ongetroude mense in ’n vaste verhouding wat saam woon.
Hoewel niemand kan ontken nie dat sommige mense negatiewe konnotasies heg aan Afrikaans as die taal van die verdrukker, sê Motana sy verkies om Afrikaans te gebruik om ’n ander storie te vertel: een van humor en bemagtiging.
In die beoogde kwaito-woordeboek sal Afrikaanse woorde gelys word met ’n beskrywing van hoe dit in kwaito gebruik word en wat die betekenis van die woorde en uitdrukkings in die konteks van township-kwaito is.
Tydens Aardklop is onder meer verskeie oop gonssessies gehou met townshipmense, ook van die ouer generasies, om die kwaito-woordeboek aan te vul.
Kinders is by die MTN Kunssafari vir Kinders ook oor kwaito ingelig.
Meer oor: Afrikaans | Aardklop
Jonges pronk as wenners op podium by Aardklop
Belê beslis oorsee, maar doen dit om die regte redes
Belangstelling in Boereoorlog neem toe
Vroue se stories besiel by Aardklop