Deelstaat van Hawaii
Engels 73,4%, Tagalog 5,4%, Japannees 5,0%, Ilokano 4,0%, Sjinees 2,0%, Hawais 1,7%, Spaans 1,7%, Koreaans 1,6% en Samoaans 1,0%
11 672 km2
18°55' N tot 28°27' N
154°48' W tot 178°22' W
Hawaii Algemene Vergadering
Die eilandketting van Hawaii behels 132 eilande, eilandjies, riwwe en seerotse en strek soos 'n groot boog vanuit die mees suidelike eiland - Hawaii (19° Noord, 154° Wes) - oor 'n lengte van byna 2 600 kilometer in noordelike rigting tot by die Kure-atol (28° Noord, 179° Wes) digby die internasionale datumlyn. Hawaii is in die sentrum van die Stille Oseaan geleë - sowat 4 700 kilometer van die Amerikaanse weskus, 6 200 kilometer van Japan en 8 000 kilometer van die Australiese metropool Sydney af.
Aangesien die Hawaii-eilandketting deel uitmaak van die uitgestrekte Polinesiese Driehoek, wat oor Tahiti en die Paaseiland tot by Nieu-Seeland strek, word dit dikwels by die Suidsee gereken. Sy natuur, sy klimaat en sy inheemse beskawing deel inderdaad talle gemeenskaplike kenmerke met die Suidsee-eilande suid van die ewenaar.
Die enigste noemenswaardige van die kleiner eilande is die Midway-atol. Aangesien hulle sedert 1903 regstreeks deur die Amerikaanse Vloot beheer word, word hierdie eilandgroep met sowat 2 000 inwoners - merendeels soldate met hul gesinne - in administratiewe opsig nie by die deelstaat Hawaii gereken nie.
Oahu met die hoofstad Honolulu vorm ondanks sy relatief klein oppervlakte die politieke en ekonomiese sentrum van die deelstaat Hawaii en behels vier vyfdes van die totale bevolking. Aangesien Oahu as die hoofeiland fungeer, word na die ander eilande dikwels as die "buureilande" of "buite-eilande" verwys. Nogtans dra elkeen van die eilande sy trotse bynaam: Terwyl Hawaii se bynaam - Big Island of die "Groot Eiland" - slegs na sy grootte verwys (die naam "Orgideë-Eiland" het nie ingeburger geraak nie), pronk die ander eilande met meer of min fantasieryke name soos "Tuin-Eiland" (Kauai), "Vriendelike Eiland" (Molokai), "Vallei-Eiland" (Maui) of "Spoke-" en "Pynappel-Eiland" (Lanai).
Afgesien van die koraalriwwe is die Hawaise eilande uitsluitlik van vulkaniese oorsprong. Terwyl die grootste vulkane soos Mauna Kea sigbare hoogtes van meer as 4 000 meter bereik, is hierdie bergspitse net die pieke van reusagtige berge wat meer as 10 000 meter hoog vanaf die Stille Oseaan se seebodem rys en dus as die hoogste pieke ter wêreld beskou word.
Temperature in die hoër geleë dele van die eilande is gewoonlik laer en kan selfs tot vriespunt daal. Vanweë die groot verskeidenheid landskapsvorme en mikroklimaatsones is die gegewens ten opsigte van gemiddelde temperature en neerslae in die algemeen slegs in 'n redelik klein gebied - meestal langs die kuslyn - van toepassing en varieer grootliks in ander dele van die eilande.
Die geologiese geskiedenis van Hawaii het in die dieptes van die Stille Oseaan begin. Die groot vulkane op die eiland Hawaii is slegs drie miljoen jaar oud, en hulle het sowat 2,5 miljoen jaar benodig voordat hulle vir die eerste keer uit 'n oorspronklike diepte van 5 000 meter bo die seespieël verrys het. Die twee aktiewe vulkane Mauna Loa en Kilauea het daarna oor 'n tydperk van 500 000 jaar nog 4 000 meter se lawa opeengehoop om hul huidige pieke te skep.
Aangesien die Hawaise vulkane nie by 'n breuklyn nie, maar in die middel van die Pasifiese Plaat - en dus duisende kilometer van enige plaatgrens af - geleë is, is 'n bykomende teorie benodig wat deur die geowetenskaplike John Tuzo Wilson (1908-1993) geformuleer is: Volgens hom tree sogenaamde hotspots as onbeweeglike vurige vlekke op bepaalde plekke van die aardkors op. Hul sterk hitte brand holtes in die Pasifiese Plaat sodat magma kan opbeweeg wat eers op die seebodem uitstroom en later na die seevlak opstyg om uiteindelik nuwe eilande te vorm.
Wilson se hotspot-teorie verduidelik ook hoekom net die suidoostelike Hawaii-eilande nog deur vulkanisme geraak word - hulle lê tans regstreeks oor een van die vurige plekke, terwyl die ander eilande al lank daarvan wegbeweeg het. Geowetenskaplikes is nou ook in staat om die spesifieke eienskappe van Big Island se lawa - dit is meer vloeibaar en bevat minder gasse as ander soorte lawa - te verklaar. Dit is afkomstig van 'n gedeelte van die aardkors wat deur baie hoë temperature gekenmerk word.
In 1972 het die Amerikaanse geofisikus James Morgan die oorspronklike Hotspot-teorie as sy uitgangspunt geneem om ook die beweging van die onderseese Emperor Seamounts-bergreeks te ondersoek. Die bergreeks, wat van die mees noordwestelike punt van die Hawaii-eilandketting tot naby die Aleoete-eilande strek, is volgens Morgan net soos Hawaii deur 'n hotspot geskep en het sowat 34 miljoen jaar gelede sy bewegingsrigting verander. Morgan se hipotese verduidelik hoekom die bergreeks 'n draai maak en voorspel ook dat die Emperor Seamounts se mees noordelike bergspits Meiji, wat 70 miljoen jaar gelede ontstaan het, binne enkele miljoen jare in 'n diepseetrog voor die Aleoete sal versink.
'n Verdere bewys vir die juistheid van Wilson se bevindings is jong vulkaniese gesteente op die seebodem sowat 30 kilometer suidoos van Big Island - die Loihi Seamount wat in 1978 deur geoloë ontdek is, is twee jaar later as 'n aktiewe vulkaan geïdentifiseer. Sy bergspits rys nog net 950 meter benede seevlak en sal in enkele duisend jare met fonteine van