Eet organies en koop tweedehands(Foto: Elle Hughes/Pexels) Deur Marinda Schutte As dit net voorspellings is, glo ons dis nie waar En met al ons foute kan die natuur homself bewaar Ons kan elke ramp oorleef, ons denke maak ons vry Eendag sal ons weer ŉ nuwe aarde kry. Hierdie lied deur Pieter van der Lugt, bekendgemaak deur Laurika Rauch, beklemtoon met sarkasme die moderne mens se arrogansie en vernielsugtigheid. Ons leef voluit, met geen verantwoordelikheid teenoor die skepping nie, asof ons maar net eendag, êrens, weer ŉ nuwe aarde sal kry. Na die Covid-19-pandemie het die hele wêreld egter tot die besef gekom dat die mens ŉ kwesbare wese is wat nie onsterflik is nie. Die natuur en sy kragte is nog steeds groter as wat enige mens kan besef – soos ons ook deur die geweldige oorstromings met lewensverlies en ander natuurrampe wêreldwyd gesien het. Die afgelope tien jaar het daar ŉ ommeswaai in verbruikersgewoontes plaasgevind. Dit is versterk deur die pandemie en veral jongmense kyk met nuwe oë na hul leefstyl. Volhoubaarheid en etiese verbruikersgewoontes is nie nuwe begrippe nie, maar dit is nou weer op die voorgrond geplaas. Etiese optrede deur vervaardigers, verspreiders en verkopers van goedere het toenemend van groter belang geword, maar daar word voorspel dat dit in die toekoms vir verbruikers nie net bloot ŉ oorweging gaan wees nie, maar ŉ vereiste. Ondernemings kan lankal nie meer net bekommerd wees oor rand en sent nie. Verbruikers se verwagtinge verander en hulle verwag van besighede om ook aandag te gee aan sake soos die wyer doelstelling van hul besighede, etiese kwessies en hul verantwoordelikheid teenoor die omgewing en ander nie-monetêre sake. Kortom, daar word van sakeondernemings verwag om ŉ holistiese benadering te handhaaf om die lojaliteit van verbruikers te bekom en te behou. Elke generasie se leefstyl, hoe hulle grootgeword het en die omgewing wat hul sosiale gewete vorm, verskil. Die ouderdomsgroep van 55 tot 75 jaar beskou die praktiese omgewingsake, soos die vermindering van plastiek en die verkleining van die koolstofvoetspoor, as belangrik wanneer ŉ besigheid beoordeel word. Persone jonger as 55 jaar lê weer meer klem op menslike faktore, soos sosiale mobiliteit, immigrasie en armoede. Vir hulle is die bron of oorsprong van produkte se vervaardiging belangrik. Koop ŉ besigheid byvoorbeeld by ŉ verskaffer of vervaardiger waar regverdige arbeidspraktyke toegepas word of die uitbuiting van die armes in ŉ sekere land voorkom word? ŉ Tweede oorweging, buiten die ouderdom en generasie van die verbruikers, is die produkte self. Daar het ŉ verskuiwing gekom in die begrip van wat noodsaaklik is en wat as luukse goedere beskou word. As gevolg van duurder lewenskostes, kleiner leefruimtes, hoër werkloosheid en toenemende armoede wêreldwyd, word mense aangemoedig om meer spartaans te leef. Die aankoop van nuwe uitrustings elke seisoen is onnodig en verbruikers koop ook al hoe meer tweedehands. Een of twee kledingstukke van goeie kwaliteit word verkies bo ŉ kas vol klere wat met elke seisoen uitgesorteer en uitgegooi word. Onnodige verpakkingsmateriaal (hoe omgewingsvriendelik dit ookal beloof om te wees) word uitgeskakel. Restaurante en ander besighede in die voedselbedryf word streng beoordeel op hul vermorsing van voedsel – veral in ŉ wêreld waar miljoene mense honger ly. Alles op die bord moet geëet word – die woord “garnering” bestaan nie meer in die veranderende wêreld nie. Die oordeelkundige gebruik van hulpbronne is ook vir verbruikers belangrik. Hoeveel water word gebruik of vermors met die vervaardiging van ŉ produk? Hoe lyk die besoedelingsfaktore? Word daar onoordeelkundig besluit op hoeveelhede en word vragte produkte vermors as dit “van die rakke af verwyder word”? Die menslike hulpbronne is net so belangrik. Verdien werkers ŉ regverdige loon of word hulle uitgebuit? Is die werksomstandighede tot voordeel van die arbeiders se liggaamlike en geestelike gesondheid of is die werksomgewing ŉ risiko? Dan is daar ook die beperking van die gebruik van kritiese hulpbronne (soos olie/ petrol) wat vir die verbruiker belangrik is. Die wêreld het skielik weer klein geword. Al is dit moontlik om enigiets van enige plek af te bestel, begin verbruikers weer klem lê op die belang van die plaaslike ekonomie. Produkte wat plaaslik vervaardig word of tuisgemaak is, geniet voorkeur bo items wat oor duisende kilometers vervoer moet word. Jou tuintjie in jou erf is weer ŉ bron van voedsel en tuisgemaakte kos en klere verkieslik bo fabrieksgoedere. (Foto: Burst/Pexels) Dit is definitief ŉ feit dat die Covid-19-pandemie ŉ groot invloed op die verandering van verbruikersgewoontes gehad het. Die volgende nuwe tendense wat tydens die pandemie ontstaan het, kan moontlik nog vir lank bly voortbestaan en as gewoontes gevestig word. Eerstens is mense baie meer bewus van hul gesondheid en veral openbare higiëne. Gesonde eetgewoontes en aanvullers, soos vitamiene, geniet prioriteit. Sosiale afstand en isolasie wanneer iemand siek voel, is ook ŉ gewoonte wat moontlik op die langtermyn gevestig is. Vars voedsel wat aan hoë higiëniese vereistes voldoen, is belangrik. Voeg daarby die etiese hantering van byvoorbeeld die slagproses en verbruikers se koopgewoontes weerspieël hulle standpunte duidelik. Plantgebaseerde eetgewoontes neem toe, maar ook dit word gemeet aan produkte wat eties verbou word. Tuistes en huise as die nuwe werksomgewing het ŉ invloed op mense se koopgewoontes gehad. Persone verlaat nou nie meer hulle huise vir die hele dag vir werk nie. Jou huis funksioneer nou as werks- en leefomgewing en mense se leefwyse verander daarom aansienlik. Tegnologie is baie belangrik en ŉ vinnige internetkonneksie is seker een van die belangrikste vereistes in ŉ nuwe wêreld. Mense het gewoond geraak om tuis te oefen en skielik weer self te kook. Dit beteken dat besighede wat ŉ vinnige, effektiewe afleweringsdiens lewer, floreer het. Daar word ook voorspel dat hierdie tendens nie binnekort gaan verander nie en dat baie mense steeds van die huis af gaan werk, al is dit net twee of drie dae per week. Kantoorruimtes verander en virtuele kantore of besighede, met beperkte kantoorruimte, is die nuwe normaal. Hierdie tendens beïnvloed ook mense se koopgewoontes. Wegneemetes, formele kantoordrag en die duplisering van toerusting (soos ŉ rekenaar by die werk en by die huis) word naderhand oorbodig. Die nadeel is egter dat hierdie nuwe verbruikersvereistes ŉ groter prysetiket het en dat die gemiddelde persoon nie die luuksheid het om te kan kies nie. Hoekom is hierdie produkte duurder? Eerstens is daar nog ŉ groot verskil in die aanvraag-en-verskaffingsverhouding. Die aanvraag na volhoubare produkte neem toe, maar is nog lank nie hoog genoeg om dit baie goedkoper te kan verskaf nie. Tweedens is etiese arbeidspraktyke se koste baie hoër as die ander. Dit kos geld om werkers goed te betaal en byvoorbeeld mediese en aftreepakette in te sluit. Lae arbeidskoste is dikwels juis laer omdat die werkers die persone is wat uitgebuit word en daaronder ly. Dieselfde geld vir volhoubare of herwinbare produkte. Dit kos geld om produkte te herwin: die opspoor en oplaai daarvan, die skoonmaak, die stoor en herverwerking daarvan. Dit is steeds goedkoper om weggooibare produkte te vervaardig as om materiale te herwin. Die kwaliteit van herwinbare produkte is ook dikwels hoër, aangesien dit oor en oor gebruik moet word, wat dit natuurlik ook duurder maak. Waarom moet ons dan hierdie duurder herwinbare en volhoubare produkte kies? Ons ken almal die uitdrukking: goedkoop koop is duur koop. Hierdie produkte mag dalk aanvanklik duurder wees, maar omdat dit van ŉ hoër kwaliteit is en langer hou, werk dit op die lang duur goedkoper uit. Ons kortsigtigheid as verbruikers kom ook ons omgewing baie duur te staan. Om ŉ geldwaarde op die vernietiging van ons omgewing te plaas, is onverantwoordelik en gaan ons in die toekoms direk beïnvloed. Wat nou na die duurder opsie lyk, kan waarskynlik in die toekoms verseker dat ons nog in staat sal wees om iets te vervaardig of aan te koop. Wanneer het jy dan ŉ rede om nie ŉ herwinbare of volhoubare produk te koop nie? As jy reeds iets besit wat aan hierdie behoefte voldoen – moenie nog iets koop nie! Moenie in ŉ koopsiklus verval nie en dink twee keer voordat jy iets nuuts aankoop. Moenie ŉ nuwe produk koop as jy iets tweedehands kan kry nie. Dis reeds vervaardig, is beskikbaar en kan nog gebruik word. Daar is niks fout met tweedehandse produkte nie. Dit sluit ŉ wye verskeidenheid in: motors, klere, huisware, tegnologie en vele meer. Laastens, vermy volhoubare produkte met buitensporige kostes. Hoewel ŉ mens duurder betaal vir hierdie produkte, moet die verbruiker versigtig wees vir besighede wat hierdie tendens uitbuit. Die mens besef al hoe meer dat die aarde se hulpbronne nie vir ewig gaan hou nie en dat ons ons verbruikersgewoontes drasties moet verander. Veral jonger verbruikers besef dit goed en het baie sterk menings oor volhoubaarheid en etiese besigheidsbeginsels. Sosiale media se mag het tot gevolg dat die verbruikers se stem vinnig en duidelik gehoor kan word. Besighede moet bedag wees op die behoeftes van hul verbruikers en kan groot skade ly as hulle dit ignoreer. Dis tyd dat ons vroue ons ore aan ons kinders en kleinkinders uitleen en luister wat hulle te sê het oor die nuwe wêreld: eet organies en koop tweedehands – dis nie net ŉ modegier nie, maar noodsaaklik vir ons voortbestaan.