PressReader - Weg! Platteland: 2015-12-01 - Foto-es­say
So­wat 50 km van Her­ma­nus af, tus­sen die meer spog­ge­ri­ge uit­span­plek­ke De Kel­ders en Frans­kraal, lê Gans­baai in­ge­druk soos ’n grim­mi­ge ou see­man. Jac K­rit­zin­ger wys die ve­le fa­set­te van dié le­gen­da­rie­se vis­sers­dorp.
Kom kyk na Gans­baai se haaie, vis­ser­man­ne en wil­de kroeë
Gans­baai is ver­al vir één ding be­kend: wit­doods­haaie. Die wa­ters tus­sen dié Wes­kaap­se kus­dorp en Dy­er­ei­land staan hoe­ka be­kend as Shark Al­ley, en be­soe­kers van reg oor die wê­reld stroom jaar­liks hier­heen om dié ge­vrees­de roof­vis­se van bo­te of uit on­der­wa­ter­hok­ke te be­kyk.
Die dorp het lek­ker in die volks­mond kom sit met wy­le Wor­sie Vis­ser se lied­jie oor wie die plek nou éint­lik lek­ker maak, en An­ton Goo­sen het meer as der­tig jaar ge­le­de ’n skur­we hak hier in die grond kom slaan. Maar as jy ver­der kyk as haaie en lied­jie­boe­re – en jou nat­pak vir ’n stel droë kle­re ver­ruil – kom jy gou ag­ter daar steek heel­wat meer in dié S­trand­veld­se dorp aan die Kaap­se suid­kus. Din­ge be­weeg sta­di­ger hier, met ’n ge­la­ten­heid oor die see en sy buie.
Gans­baai is een van die min oor­bly­wen­de kom­mer­si­ë­le vis­sers­dor­pies in die Wes­kaap, en by­na al­les draai om die wa­ters se ge­bul­der en ge­sus. Min het ver­an­der se­dert dié be­dryf in die vroeë twin­tig­ste eeu hier pos­ge­vat het. Die weer­ge­looi­de ha­we, wat we­mel van skui­te en om­ring word deur fa­brie­ke waar die blink­ly­we ver­werk word, vorm steeds die wa­re hart­klop van die dorp.
Ka­rak­ters is vol­op hier: goed­har­ti­ge, taai sie­le wat ge­slag­te lank al uit­ge­le­wer is aan ’n rus­te­lo­se see wat gee én neem. En al het die mo­der­ne wê­reld so met die ja­re hier in­ge­sy­pel – jy kry die snuis­te­rye, win­kel­tjies, eet­plek­ke en flo­re­ren­de toe­ris­me­be­dryf eie aan by­kans el­ke Kaap­se dor­pie – is daar steeds iets u­nieks aan die plek.
Dalk stu die bloed van die dorps­va­ders nog sterk hier – ’n hand­jie vol hard­kop­pi­ge, skuins­be­neuk­te vis­sers wat in die laat ne­gen­tien­de eeu hier wor­tel­ge­skiet het om­dat hul­le o­n­af­hank­lik wou wees.
Toe het die plek nog Gans­gat ge­heet, ge­noem na die vars­wa­ter­fon­tein langs die ha­we waar wil­de­gan­se des­tyds saam­ge­drom het. Eers la­ter is die naam na die meer re­spek­ta­be­le Gans­baai ver­an­der.
Hoe ook al: Gat of Baai, vis­ser­man of vee­arts, blok­man of bou­er, wets­man of win­ke­lier... Daar’s ’n die­pe krag en hart­lik­heid in hier­die plek se men­se, wat nes die dorp self al ve­le storms ge­trot­seer het. En op ’n Sa­ter­dag­aand in die kroeë loop die sto­ries soos ’n skool blink har­ders. S­pook­sto­ries en smok­kel­sto­ries.