As die pawpaw die fan tref!
By Rian Truter on August, Tuesday 7 2012 in 2012, Education, Life, Presentations 1
Dit tref my nou die dag weer hoe maklik 'n mens dié cliché gebruik. So 'n amper instinktiewe gryp daarna; soos 'n lekker ou reddingsboei.
Veral as die pawpaw die fan tref.
Dan wil ons net met alle geweld terug na die goeie ou dae. Terug na daardie magiese toestand voor die pawpaw vrugteslaai geword het!
Harvard Business Review gee die volgende raad vir hierdie sopperige situasie:
1. Stop: Moenie sommer net besluite neem nie. Gee jouself 'n rooi kaart en dink eers voor jy tot aksie oorgaan.
2. Oorweeg jou opsies: Moenie tyd mors om te tob oor hoe dinge anders kon gewees het nie. As jy net dit of dat gedoen het, sou die pawpaw dalk die fan gemis het. Dit het nie! Oorweeg nou, met al die inligting tot jou beskikking, die beste oplossing vir die probleem.
3. Beweeg vorentoe: Gebasseer op jou beoordeling van die situasie, kom tot 'n besluit en verbind jou daartoe. Selfs al is dit dalk nie wat jy sou wou hê nie, dit is die beste wat jy op daardie oomblik het.
Dit is onmoontlik om die toekoms te probeer voorspel. Hoe jy egter daarop gaan reageer, is baie belangriker as die goeie ou dae.
By Rian Truter on July, Wednesday 18 2012 in 2012, Education, Life, Presentations 12
Garr Reynolds het tydens 'n TED-konferensie 'n skitterende aanbieding met die titel The Ten lessons from Bamboo gelewer. Omdat ons in Suid-Afrika nie so vertroud soos die Oosterlinge met bamboes is nie, het ek dit tong in die kies, vir my generasie wat nog die rottang geken het, aangepas.
Die rottang, hoor ek 'n afkeurende gefluister.
Hokaai! Byt net gou vas!
Voor al die Green Peace- en anti-lyfstrafaktiviste uitasem raak en na hulle hartpille gryp, laat ek dadelik sê dat ek 100% teen onsinnige lyfstraf gekant is. Lyfstraf ís en wás nog nooit 'n alternatief vir goeie dissipline nie.
Maar soms is dit al uitweg. In baie gevalle kan ek, en sekerlik vele ander, getuig dat 'n pak slae op sy tyd wondere gedoen het. En weer praat ek van gesonde tugtiging; nie mishandeling nie!
'n Punt van opmerking: vandag se generasie wat nie meer lyfstraf mag ontvang nie, speel gewelddadiger TV-speletjies as wat 'n pak slae ooit kan wees!
Nou dat die lug gesuiwer is, die lewenslesse:
1. Wat swak lyk, is eintlik sterk: Ou Bulletjies se rottang het maar ietwat pieperig gelyk. Nie lank of dik nie. Beslis nie so sterk soos 'n telefoonpaal nie, maar sterk genoeg om enige balhorige wetenskapklas tot orde te roep. Ons onderskat maklik mense omdat hulle nie groot of sterk lyk nie. Onthou wat die Jedi-meester gesê het: Size matters not. Look at me. Judge me by my size do you?
2. Buig, maar moenie breek nie: Elke keer gewens die bleddie ding wil breek, maar al wat dit doen is buig. Buig om jou boude! Meer nog; ek was elke keer vasbeslote om nie te huil nie, al was dit hoe seer. Buig, maar nie breek nie! 'n Buig-maar-nie-breek-nie-houding is een van die geheime van die lewe. Amper 'n go with the flow, want as jy vir elke terugslag van die lewe sou breek, sou hulle jou gou op die krytvloer uittel. Ons raak egter so rigied en stram in leefwyse dat ons sommer knak en breek as iets anders as dit wat ons glo die waarheid is, oor ons pad kom. Dit is dan wanneer ons blikkieskos begin opgaar en kragopwekkers vir die spreekwoordelike duisternis wat kom, koop.
3. Gooi ankers uit: Die bamboesplant weerstaan blykbaar die woeste storms as gevolg van sy unieke wortelstelsel. Terwyl groot bome in die woud omgewaai word, bly hy stewig geanker. As jy diepgewortelde waardes het, dan kan die storm maar kom. Ongelukkig is dit vandag met waardes soos met standaarde. Daar is so baie om van te kies!
4. Sit jou brein in 'n laer rat: As jy buk en gereed maak vir die pak wat kom, was daar min ander dinge waaraan jy gedink het. Vandag besef ek eers dit was terapie! Mense betaal groot geld om net hulle gedagtes te fokus en tot stilstand te bring.
5. Altyd gereed: Ek het nog nooit gehoor van 'n rottang wat eers moes opwarm voor jy dit kon gebruik nie. Altyd reg vir aksie. Die lewe gaan nie eers vra of iets met jou kan gebeur nie. Dit gebeur net. Ons moet altyd gereed wees vir wat na ons kant toe kom. Die lofprysing en ook die pak slae. Dis eers wanneer jy die sjampanje in jou yskas hou dat jou lotto-wen jou nie onverhoeds betrap nie. Maar dit is ook as jy verstaan wat Scott Peck bedoel as hy sê life is difficult, dat jy regtig begin leef.
6. Wysheid in leegheid: Kloof 'n rottang in twee, so asof jy 'n vlieër wil maak, en jy sien die rottang is hol van binne. Vele pakke slae was die gevolg van te veel hubris, soos die geleerde mense sal sê. Te vol wees van jouself, te aanmatigend. Ons lewens is ook so. Vol, voller, oorvol. Nie tyd genoeg nie en my kop hou nie op met rondspring van die een ding na die ander nie. Veral volwassenes is so vol van wat hulle weet, dat niks of niemand hulle iets kan leer nie. 'n Mens kan net iets byleer as daar plek is om iets nuut by te sit. Maak jou self net 'n slag leeg dat jy weer met nuwe idees en gedagtes gevul kan word.
7. Verbind jou tot groei en vernuwing: Miskien is dit die hoofles van enige pak slae? Commitment om dit nie weer te doen nie en om te leer uit die fout(e) wat jou tot by hierdie punt gebring het.
8. Eenvoud is kragtig: So 'n eenvoudige stukkie apparaat, maar tog só bruikbaar. Sonder fieterjasies en gebruikersvriendelik. Steve Jobs sou gewens het hy het dit ontwerp! Dit is nie altyd die duurste en blinkste dinge in die lewe wat die meeste vreugde of bevrediging gee nie. Geluk word omtrent altyd in die eenvoudige dinge gevind.
9. Bons terug: 'n Rottang het die vermoë om na elke hou weer na sy oorspronklike vorm terug te keer. Maar nie almal in die lewe kan dit doen nie. Party van ons kan maar net nie weer opkom en aangaan na 'n lewensles nie. Na 'n pak slae is dit die beste om maar op te staan, jou af te stof (letterlik en figuurlik) en aan te gaan. Ons moes nog dankie sê ook! Veel later het ek besef die dankie was vir die les geleer en nie vir die straf wat ek ontvang nie.
10. Lag en die wêreld lag saam: Vreemd vir 'n loesing, maar blykbaar bevat die Chinese karakter wat glimlag of lag beteken, ook twee simbooltjies wat bamboes beteken. Het my niks gehelp nie, hoor ek jou sê. Maar miskien is die wete, dat die rottang in 'n ander deel van die wêreld met vreugde geassosieer word, soos a spoon full of suger helps the medicine goes down van Mary Poppins?
My goeie vriend Hentie Gericke sê altyd ons lag te min. En hy is só reg. Dwarsoor die wêreld betaal maatskappye groot geld aan ghoeroes om hulle werkers te laat lag, want die direkteure besef lag en laat lag, speel 'n groot rol in liggaamlike en geestelike gesondheid.
Dalk moet hulle net die rottang gebruik?
Ek weet nie, maar al hierdie goed wil my laat opstaan om met nuwe insig te gaan dankie sê aan almal wat my hierdie lesse geleer het.
Empty your mind, be formless, shapeless – like water. Now you put water into a cup, it becomes the cup, you put water into a bottle, it becomes the bottle, you put it into a teapot, it becomes the teapot. Now water can flow or it can crash. Be water, my friend. – Bruce Lee
The nice thing about standards is that there is so many of them to choose from. – Andrew S Tanebaum
By Rian Truter on May, Thursday 17 2012 in 2012, Education, Presentations 12
Vir vyftien maande van my lewe het ek die voorreg gehad om in Springbok te kon bly. As skoolhoof van die Hoërskool Namakwaland, of soos almal dit in daardie geweste ken en noem, HSN.
Vir diegene wat nie weet waar Springbok is nie, kan ek net sê dit is een van die groot stede in Namakwaland.
En vir stadsjapies soos ek, is Namakwaland 'n ander land. Jy moet na regte eintlik 'n visum daarvoor hê, want dis soos die bekende reisspreuk sê: you go to another country to find they do things differently there.
Nie te min, die aanpassing was nie altyd maklik nie en menige dag het ek my besluit om die Kaap te verlaat, ernstig betwyfel. Tot op een goeie pragtige Namakwalandse môre …
Op dié spesifieke oggend, ek kan nie meer onthou watter dag van die week dit was nie, het ek seker drie keer verby 'n vrou gestap wat in die voorportaal voor my kantoor gewag het. Ek was onder die indruk sy het 'n afspraak met iemand anders, maar later vra ek tog of ek haar kan help?
Sy sê toe sy is op soek na die skoolhoof.
In die kantoor wou ek weet hoe ek haar kon help? Voor my het 'n vrou met 'n kopdoek oor haar hare gesit. Haar gesig gebeitel deur die fel Namakwalandse son en weer. Maar met 'n trots van iemand wat nie twyfel oor wie sy is nie.
Sy wou hoor of ek nie haar dogter by HSN sal inskryf nie.
My onmiddellike reaksie was dat die skool en koshuis vol is en dat sy aan die begin van die nuwe skooljaar weer moet probeer. Dit was in die middel van die kwartaal en die skool en koshuis was tot kapasiteit toe beset.
Maar ek wou meer uitvind van hierdie vrou, want miskien is sy onwetend een van die rykste mense in die omgewing en ek wys haar uit onkunde weg. Wie weet, dalk wil sy 'n swembad vir HSN bou? Ek kon al die Rian Truter Swembad se blou water sien!
Ek wou weet van waar kom sy? Van Garies.
Wat doen sy? Sy werk as skoonmaker in die skoolkoshuis op Garies.
Hoe het sy dan op Springbok gekom? Sy het 'n geleentheid agter op een of ander boer se bakkie gekry.
Nou was my visoen van 'n moontlike swembad in skerwe en saam daarmee was HSN finaal vol!
Die skoolhoof in my het ingeskop. Sy moet daarvan vergeet om haar dogter by HSN in te skryf, want behalwe dat ons vol is, kon sy vir baie goedkoper haar kind op Garies laat skoolgaan.
Asseblief meneer, vra sy. Asseblief meneer, ek het tydens die blommetyd by die hotel op Kammieskroon gaan werk en die blommekykers se klere gewas om ekstra geld te verdien. Ek het vir Grietjie (kan tot my skande nie meer die kind se naam onthou nie!)'n onderokiekie en 'n seepiekie gekoop. Asseblief, meneer!
Ek het volgehou dat die skool vol was en opgestaan. Toe ek my hand uitsteek om haar te groet, gryp sy my hand met altwee haar hande vas.
Maar mevrou ek het mos gesê die skool is vol en in elk geval is dit beter vir jou en Grietjie dat sy sommer daar by jou skoolgaan.
En net toe ek besig was om my finaal van hierdie vrou se hande los te wikkel, los sy skielik my hand en buig na my toe oor die lessenaar en kyk my met trane in haar oë aan en sê in 'n fluisterstem:
Asseblief, meneer. Meneer, ek bring vandag vir jou my kosbaarste besitting …
Dit was op daardie oomblik dat die Here my klap en vir my sê: Dit is waarom Ek jou Springbok toe gestuur het. Om net weer te besef dat jy elke dag met iemand se kosbaarste besitting werk.
Baie dae vergeet ons as onderwysers dat ons elke dag met mense se kosbaarste besittings werk. Ons hou kermisse en samel verwoed geld in vir die skool en reël selfs dat die bank die geld op 'n Saterdagmiddag vir veilige bewaring sal kom haal.
Maar elke dag sit daar miljoene rande se kosbaarste besittings in 'n klas en so maklik sê ons jou luiaard, sleg, skollie of onnosel.
Ongelukkig is dit ook waar dat ouers van hul kosbaarste besitting vergeet. Hulle raak so besig met ander dinge wat veel minder werd is as hul kinders en skrik soms te laat wakker as hierdie kosbaarste besitting amper deur hul vingers geglip het.
Of HSN vol gebly het?
Nee, skielik was ons nie meer so vol dat ek nie nog een kosbare besitting kon akkommodeer nie.
We are always too busy for our children; we never give them the time or interest they deserve. We lavish gifts upon them; but the most precious gift, our personal association, which means so much to them, we give grudgingly. – Mark Twain
Throughout life one does not miss any chance to hold onto the things that are really precious. If one is truly wise. – Ed Greenwood