Sabinet | Volume 41, Issue 1
Volume 41, Issue 1, 2013
Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe - Volume 41, Issue 1, January 2013
Volume 41, Issue 1, January 2013
A comparison of the influence of catholyte vs phosphate detergent on the mechanical properties of polyamide 6,6 woven fabric
Authors: Natasha Cronje, Hester J.H. Steyn and Robert Schall
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 1 –109 (2013)
Die elektrochemiese aktivering van vloeistowwe is 'n relatiewe nuwe tegnologie. Die alkaliese gedeelte van die geaktiveerde vloeistof (catholyte) beskik oor goeie skoonmaakvermoë. Catholyte kan 'n omgewingsvriendelike alternatief wees tot tradisionele fosfaat-bevattende detergente. Daar is egter baie min bekend oor die invloed van catholyte op tekstielstowwe soos poliamied 6,6 het. Die fokus van hierdie studie was dus om die invloed van catholyte op sekere eienskappe van poliamied 6,6 te evalueer. Die resultate toon dat die verlies aan trek-sterkte veroorsaak deur catholyte nie 'n noemenswaardige verskil toon teenoor die verlies in treksterkte wat die detergent veroorsaak het nie. Die tekstielstof se styfheid het toegeneem wanneer dit met catholyte gewas is, alhoewel die invloed minder was as dieselfde tekstielstof gewas met detergent. Kreukelherstel het verbeter nadat die poliamiede met catholyte gewas is. Catholyte het nie 'n noemenswaardige invloed op die dimensionele veranderinge van die poliamied 6,6 tekstielstof na was getoon nie. Uit bogenoemde kan afgelei word dat catholyte nie 'n beskadigende invloed op die poliamiede 6,6 tekstielstof wat in hierdie studie evalueer is gehad het in terme van treksterkte, styfheid, kreukelherstel en dimensionele verandering nie.
Demographic differences in adult consumers' decision-making styles in Tshwane, South Africa
Authors: Danita Potgieter, Melanie Wiese and Arien Strasheim
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 12 –32 (2013)
Verskeie faktore beïnvloed die manier waarop verbruikers optree en hoe besluite geneem word. Dit staan ook bekend as 'n verbruiker se besluitnemingstyl. 'n Besluitnemingstyl kan beskryf word as 'n psigiese-oriëntasie wat kenmerkend is van 'n verbruiker se benadering tot besluitneming. Die hoofdoel van hierdie studie is om die besluitnemingstyle van Suid-Afrikaanse volwassenes te ondersoek tydens die aankoop van algemene huishoudelike items. Moontlike verskille in die besluitnemingstyle van die volwassenes van verskillende etniese agtergronde, geslag, opleiding en ouderdomsverskil, is ook ondersoek. Anders as vorige studies, wat reeds in die veld gedoen is, fokus hierdie navorsing nie net op studente wat in stedelike gebiede woonagtig is nie, maar ook op alle volwassenes wat in stedelike, sowel as landelike gebiede, woonagtig is. Sproles en Kendall (1986) het 'n verbruikersbesluitnemingindeks (VBI) ontwikkel om verbruikers se besluitnemingstyle te bepaal. Die VBI bestaan uit agt verskillende faktore of style, naamlik: handelsmerkbewustheid; nuutheid/modebewustheid; keuseverwardheid; prys/waardebewustheid; ontspanning/hedonisme; perfeksionisme; impulsiwiteit/agterlosigheid en gewoonte/handelsmerkgetrouheid. 'n Gerieflikheidssteekproef is gebruik en 344 bruikbare vraelyste is ingesamel. Die resultate van die studie het slegs ses van die oorspronklike agt VBI faktore bevestig, maar het ook 'n bykomende besluitnemingstyl geïdentifiseer, waardebewustheid, wat bygevoeg en verder ondersoek moet word in die Suid-Afrikaanse konteks. Alhoewel die vlak van opleiding geen betekenisvolle verskille opgelewer het nie, is betekenisvolle verskille wel gevind tussen geslag, ouderdom, etniesiteit en besluitnemingstyle. Besluitnemingstyle is van belang vir bemarkers omdat dit verbruikersgedrag bepaal, stabiel is oor tyd en dus relevant is vir marksegmentering. Besluitnemingstyle en die VBI kan ook gebruik word om bemarkers te help om 'n profiel te skep van verbruikers se besluitnemingseienskappe.
Applying the design process to apparel prototype development : students' experiences of a community service-learning project
Authors: Mariette Strydom and Thea J. Tselepis
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 33 –48 (2013)
Studente se ervaring van 'n diensleer projek word in hierdie artikel beskryf. Die vennootskap tussen 'n akademiese department en 'n sosiale entrepreneur het geleentheid gebied om finalejaar-studente aan die realiteit van kleding-produkontwikkeling bloot te stel. Amajobjob is 'n sosiale entrepreneur wat basiese lewensvaardighede ontwikkel deur 'n reeks opleidingsprogramme, waaronder basiese klerekonstruksie, aan te bied. Deelnemers aan die program kan na voltooiing 'n langbroek, of te wel African Happy Pants™, vervaardig. Dit is 'n trots Suid-Afrikaanse langbroek, gemaak van 'n unieke, kleurvolle materiaal wat die ritme van Afrika weerspieël. Amajobjob verskaf uitgeknipte patroondele en ander rou material aan opgeleide deelnemers. Die individue maak dan die langbroeke en word vir hul arbeid betaal, terwyl Amajobjob die verkope behartig. Op hierdie manier kan die individue hul eie inkomste bepaal. Amajobjob beskik egter nie oor die nodige vaardighede om nuwe produkte te ontwerp en ontwikkel nie. Verbruikerswetenskapstudente wat speisaliseer in die Kledingbestuurprogram, kon egter die gaping in die vaardighede aanvul.
Finalejaarstudente wat ingeskryf was vir die produkontwikkelingvak het die uitdaging om die produkreeks te verbeter en uit te brei, aanvaar. Studente ontwikkel hoër kognitiewe vaardighede gedurende die produkontwikkelingvak. Kritiese denke wat vaardighede soos ontwerp, analise, sintese en evaluering insluit, word verder ontwikkel. Die voordeel van projekte wat op werklike probleme gebasseer is, is dat dit aan die student die geleentheid bied om praktiese ondervinding op te doen, en werkverwante vaardighede toe te pas.
Die doel van die projek was om die bestaande klere-produkreeks van 'n sosiale entrepreneur uit te brei en/of te verbeter, en om die studente se ervaring van die realiteit van produkontwikkeling te beskryf. Die projek het studente in staat gestel om teoretiese en praktiese kennis wat in die Verbruikerswetenskap Kledingprogram bekom is, in die produkontwikkelingvak toe te pas.
Die navorsingsontwerp was deelnemende-aksie navorsing en aktiwiteite is gestruktureer volgens 'n ontwerpproses wat op kledingprodukontwikkeling van toepassing is. Sewe-en-twintig studente wat vir die vak ingeskryf was, het aan die projek deelgeneem. Om te bepaal hoe doeltreffend die produkte ontwikkel is, is die studente se eweknie-evaluering ("peer evaluation") van die finale produkte met Amajobjob se keuse van produkte vergelyk. Na voltooiing van die vak moes die studente 'n geskrewe refleksie oor hul ervaring inhandig, en dit is deur middel van inhoud-analise ("content analysis") ontleed.
Die positiewe impak van diensleer is in studente se geskrewe refleksies bevestig. Die inhoud van die refleksies het 'n positiewe ervaring ten opsigte van ontwerp, produksie, toepassing van kennis, groepwerk en sosiale verantwoordelikheid uitgelig. Teoretiese en praktiese uitkomste is bereik, wat terselfdertyd 'n positiewe leerervaring en bydrae tot die gemeenskap gemaak het. Twee-en-twintig van die 67 produk-idees is deur die sosiale entrepreneur gekies om die bestaande produkreeks uit te brei en dui daarop dat die studente die behoeftes van die sosiale entrepreneur, asook die handelsmerkbeeld op 'n doeltreffende manier geïnterpreteer en in die eindproduk toegepas het. Die uitbreiding van die produkreeks fasiliteer werkskepping, wat tot voordeel van die gemeenskap sal wees. Die studente is bevoordeel deur die kombinasie van diensleer-aktiwiteite met die akademiese kurrikulum, en die gemeenskap is bevoordeel deur die uitbreiding van die produkreeks en moontlike werksgeleenthede. In 'n multidissiplinêre vakgebied soos produkontwikkeling waar teoretiese en tegniese vaardighede toegepas word, kan gemeenskap-gebaseerde diensleer 'n nuwe dimensie aan die opleiding van Verbruikerswetenskaplikes bied.
Exploring adult education and community development in a rural project : a conceptual framework
Author Vaughn M. John
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 49 –62 (2013)
Konseptuele raamwerke, wat gebruik word om navorsing te doen of wat ontwikkel word vanuit navorsing, kan 'n belangrike bydrae maak tot gemeenskapsontwikkeling. Aspekte wat doelbewus ingesluit moet word in so 'n konseptuele raamwerk is die sosio-politiese konteks van 'n gemeenskapsontwikkeling projek sowel as die onderliggende en verskuilde makro-stelsel kragte, soos armoede, wat ontwikkelingswerk in landelike gemeenskappe beïnvloed. Wanneer aandag gegee word aan sulke kragte lei dit tot nuwe insigte in die makro-stelsel van ontwikkelingspraktyke en die geïntegreerde en strukturele aard van sommige ontwikkelingsuitdagings wat sigbaar gemaak moet word. Hierdie insigte bring die sosio-politiese karakter van die makro-stelsel waarin gesinne en gemeenskappe hulself bevind na vore.
Die doel van hierdie artikel is om 'n konseptuele raamwerk voor te lê wat uit 'n gevallestudie van die "Human Rights, Democracy and Development" (HRDD) projek gespruit het. HRDD is 'n volwasse opvoeding en ontwikkelingsintervensie in sewe landelike gemeenskappe in KwaZulu-Natal. Die raamwerk is voorgestel as 'n konseptuele instrument om verskillende initiatiewe te eksploreer wat daarop gemik is om gesinne se lewensomstandighede te verbeter en om gesinsekologieë in landelike gemeenskappe te verbeter en te verander.
Die artikel beskryf kortliks die vier HRDD projek doelwitte en vier pedagogiese strategieë sowel as die primêre makro-stelsel kragte wat die HRDD projek affekteer in meer diepte. Die makro-stelsel kragte is daarna bespreek in terme van hoe hierdie kragte die verskillende projek doelwitte positief of negatief beïnvloed.
Daar word in die artikel geargumenteer dat daar wel van makro-stelsel kragte soos armoede en patriargie in gemeenskapsontwikkeling literatuur melding gemaak word, maar dat onvoldoende aandag gegee word aan hoe magstryd en post-konflik status van 'n area kan dien as kragtige vormers van ontwikkelingswerk. Hierdie artikel neem hierdie kragte in ag in terme van hoe hulle na vore kom en die projek beïnvloed. Die raamwerk reflekteer ontdekking van wat die projek probeer vermag en watter makro-stelsel kragte, beide beperkende en drywingskragte, dit in die gesig staar. Ontwikkelingsintervensies wat poog om verandering te weeg te bring kan hieruit voordeel trek deur sensitief te wees vir hierdie kragte in die beplanning, implementering en die evalueringsfases van die projek.
Evaluation of resource usage and throughput processes in a clothing production system
Authors: Bertha Jacobs and Alet C. Erasmus
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 63 –83 (2013)
Hierdie artikel fokus op die Suid-Afrikaanse kledingproduksie industrie wat in die laaste dekade aansienlik gekrimp het. Die doel van die ondersoek was om die interaktiewe bydrae van die menslike- en fisiese hulpbronne en die deurvoerprosesse in terme van die werking van 'n geslekteerde Suid Afrikaanse kledingproduksie maatskappy te verken en te beskryf vanuit die werkers se perspektief. 'n Sisteemteorie benadering is gebruik om 'n bespreking van die interaktiewe bydrae van die hulpbronne en deurvoerprossesse van die kledingprduksiesisteem te struktureer. 'n Kledingproduksie maatskappy in die Bronkhorstspruit area, Gauteng, is gekies as die eenheid van analise vir die gevallestudie. 'n Voorafgetoetste, gestruktureerede vraelys is deur 103 werkers (stiksters en uitknippers) ingevul. Beskrywende resultate is verkry, wat bruikbare bewyse verskaf het om die interverwantskappe van die fabriek se hulpbronne te bevestig en dui ook daarop dat die optimalisering van elke hulpbron 'n beteknisvolle bydrae sal maak tot 'n meer effektiewe uitset. Die verwaarlosing van menslike hulpbronne is hoofsaaklik verantwoordelik vir die werkers se onvermoë en magteloosheid om probleme te hanteer. Die kwaliteitsbeheer en fisiesie hulpbronne het ook nie aan die verwagte standaarde van 'n mededingende maatskappy voldoen nie. Spesifieke probleme is in die studie aangespreek en aanbevelings is gemaak om hierdie hindernisse te oorkom.
The development of a theoretical model to investigate factors associated with environmentally significant choice behaviour in the South African major household appliance market : an integrative conceptual approach
Authors: Nadine C. Sonnenberg and Alet C. Erasmus
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 71 –84 (2013)
Literatuur dui onteenseglik daarop dat huishoudlike toerusting 'n belangrike impak het op die volhoubaarheid van natuurlike hulpbronne. Binne die Suid-Afrikaanse konteks, waar water en elektrisiteit skaars is, is hierdie onderwerp veral van belang. Die aankoop en langtermyn-gebruik van huishoudelike toestelle het veral implikasies ten opsigte van die energiesektor, wat tans onder toenemende druk is om aan die groeiende verbruikersvraag in die land te voldoen. Met stygende huishoudelike inkomstes, veral van voorheen benadeelde Suid-Afrikaners, kan 'n toenemende aantal huishoudings nou vir die eerste keer groot huishoudelike toestelle bekostig. Daarbenewens het die Suid-Afrikaanse regering in 2000 aangekondig dat alle Suid-Afrikaners geregtig is op toegang tot basiese dienste, insluitend elektrisiteit, wat die aankoop van elektriese toestelle nou vir baie meer huishoudings moontlik maak. Maatreëls wat verbruikers kan aanspoor om energie-besparende en omgewingsvriendelike produkeienskappe tydens verbruikers se besluitnemingsprosesse te prioritiseer het dus groot waarde, en soortgelyke navorsing is reeds in ontwikkelde lande gedoen. Die impak van demografiese veranderlikes, lewenstyl en interne motivering, wat verskeie sosiaal-sielkundige aspekte insluit, is gevolglik reeds breedvoerig in bestaande literatuur aangespreek. Verskeie teoretiese benaderings is ook reeds toegepas, veral in terme van individue se interne motivering om omgewingsvriendelike gedrag te openbaar. Empiriese bevindinge wat 'n oorsprong binne die konteks van ontwikkelde lande het kan egter nie sondermeer na die Suid-Afrikaanse verbruikersmark veralgemeen word nie, veral nie as die land se unieke, diverse populasiesamestelling in ag geneem word nie. Verbruikers se vermoëns, byvoorbeeld hulle kennis, vorige ervaring en vermoë om omgewingsvriendelike produkeienskappe te identifiseer en te beoordeel, asook eksterne faktore binne die Suid-Afrikaanse konteks, mag verbruikersbesluitneming noemenswaardig beïnvloed, veral wanneer duur, hoë-risiko produkte, soos elektriese huishoudelike toestelle, aangekoop word.
Gebaseer op 'n kritiese oorsig van bestaande empiriese navorsing en teoretiese benaderings wat binne die Westerse konteks in ontwikkelde lande gedoen is, het hierdie manuskrip ten doel om 'n geïntegreerde, multi-dimensionele konseptuele raamwerk saam te stel, wat gepas sou wees vir toekomstige ondersoeke na faktore wat kan bydra om omgewingsvriendelike besluitneming en aankoopgedrag in die Suid-Afrikaanse (en moontlik ander ontwikkelende lande se) kleinhandelsektor aan te moedig wanneer verbruikers elektriese huishoudelike toestelle aankoop.
The standing of the curriculum for Consumer Studies as school subject in the South African context
Authors: Celia Booyse, Gerrie E. Du Rand and Adri Koekemoer
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 85 –94 (2013)
Verbruikerstudie het die potensiaal om 'n positiewe impak te hê op Suid-Afrikaanse leerders en gemeenskappe. Dit word reeds vir 'n aantal jare onderrig in skole, maar die stand van die vak Verbruikerstudie in die Nasionale Senior Sertifikaat ('n NKR Vlak 4 kwalifikasie) is nog nie vasgestel nie. 'n Multi-metodiese navorsingsontwerp is gebruik om kurrikulum dokumente kwantitatief te analiseer en vergelyk, asook kwalitatief in sommige gevalle om die kwalitatiewe data te steun. Die instrument wat gebruik is in die ondersoek van die kurrikula word teoreties begrond deur Bernstein se teorieë oor kurrikulum en opvoedkunde (1990; 1996) en die bevindinge van Donnelly (1999, 2002, 2005) aangaande die kenmerke van onderwyssisteme wat deurgaans goed presteer in internasionale metingstoetse. Die navorsings-bevindinge in hierdie studie gee 'n aanduiding van die stand van die huidige Verbruikerstudie kurrikulum en die waargenome impak daarvan op die Suid-Afrikaanse konteks. Aanbevelings word gemaak ter versterking van die kurrikulum en die toepassingswaarde daarvan.
An importance-performance assessment of delegates' satisfaction with the catering component of courses offered by Continuing Education at the University of Pretoria
Authors: Agathe Deacon and Gerrie E. Du Rand
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 41, pp 95 –103 (2013)
Die gebruik van 'n belang-prestasie-analise is 'n instrument om die spysenieringskomponent van kursusse aangebied deur Voortgesette Onderrig aan die Universiteit van Pretoria (CE at UP), 'n inrigting vir hoër onderwys, te assesseer asook die bydrae tot gasvryheidstudies en toerisme uit te lig. Voortgesette Onderrig aan die Universiteit van Pretoria is 'n onderriginstelling wat sertifikaatkursusse vir nagraadse individue in verskeie studierigtings aanbied en die spysenieringskomponent is uitgekontrakteer aan voedseldiensverskaffers wat op die kampus geleë is. Die spysenieringskomponent is 'n kommerwekkende aangeleentheid, aangesien dit die laagste puntetelling ontvang het tydens vorige evaluerings.
Data is versamel deur gebruik te maak van verkennende metodologie bestaande uit beide kwalitatiewe en kwantitatiewe navorsingstegnieke. Kenmerke vir spyseniering is verkry deur middel van ongestruktureerde een-tot-een onderhoude en fokusgroepe. Daarna is 'n totaal van 357 vraelyste versamel. Dié studie het gebruik gemaak van beskrywende statistieke wat ook eenvoudige frekwensies insluit. Gemiddelde waardes en standaardafwykings is bereken deur gebruik te maak van data met betrekking tot respondente se demografiese profiele en ook met betrekking tot die 25 geïdentifiseerde kenmerke vir spyseniering.
Die prestasie en die belangrikheid van elke spysenieringskenmerk is bepaal en bespreek. Die assessering van 'n betrokke maatskappy se spysenieringskomponent sal daardie instansie in staat stel om toepaslike en noodsaaklike bestuursbesluite te neem ten einde die maatskappy se bestaande kliëntebasis te behou asook die kliëntebasis uit te brei.