Lys bekend van plase wat glo onteien gaan wordErnst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum. Foto: Reint Dykema Die volledige lys eiendomme is onderaan hierdie artikel. Die burgerregte-organisasie AfriForum het vandag ŉ lys bekendgemaak van plase wat glo deur die ANC-regering geoormerk is om in die volgende paar weke sonder vergoeding onteien te word. Dit kom nadat dit vroeër vandeesmaand aan die lig gekom het dat die ANC ná sy twee dag lange lekgotla van die nasionale uitvoerende komitee glo 139 plase uitgekies het wat hulle oor die volgende paar weke sonder vergoeding wil onteien. Die plase sal glo as “toetssaak” vir onteiening sonder vergoeding dien. Ernst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum, het aan Maroela Media gesê die lys wat die organisasie bekom het, bevat die name van 195 eiendomme en nie 139 nie. Van die eiendomme is egter saam gegroepeer om deel van een “saak” te vorm. Die eiendomme is grootliks plase, maar sluit ook enkele kleinhoewes en erwe in. Roets het aan Maroela Media gesê dié lys is ŉ interne dokument van die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming wat AfriForum by ŉ betroubare bron gekry het. Volgens Roets is dit nie vir die organisasie moontlik om met 100% sekerheid vas te stel of dié lys wel die finale lys van eiendomme is wat deur die staat geoormerk is vir onteiening sonder vergoeding nie. “Ons het vertroue in ons bron en dus vertroue dat die lys waarskynlik korrek of minstens ŉ voorlopige lys is van eiendomme wat die staat wil poog om te onteien. Nie die ANC óf die regering was tot dusver bereid om hul lys aan die publiek bekend te stel nie. Ons sal egter onverantwoordelik wees om nié die lys wat ons bekom het ernstig op te neem nie,” het hy gesê. Die lys, wat Maroela Media reeds onder oë gehad het, bevat die name van plase, die provinsies en distrikte waar die plase geleë is, asook die plaasnommers. Die eienaars van die eiendomme word egter nie op die lys aangedui nie. AfriForum het daarom die volledige lys aanlyn gepubliseer en ŉ beroep op die publiek gedoen om die lys na te gaan en te versprei sodat eienaars van eiendomme op die lys die organisasie kan kontak sodat daar vir ŉ gesamentlike regstrategie voorberei kan word. Roets het bygevoeg dat ŉ voorlopige ondersoek daarop dui dat daar waarskynlik talle plase op die lys is wat geen geskiedenis van grondeise het nie en waar daar ook nie tans ŉ dispuut tussen die eienaar en die staat bestaan nie. “Ons verwag dat talle van die grondeienaars geskok sal wees om te hoor dat hul eiendom vir hierdie doel identifiseer is. Dit is juis waarom dit so belangrik is dat hierdie lys versprei word en dat mense ons moet kontak,” het hy gesê. Maroela Media het Linda Page, woordvoerder van die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming, genader om navraag oor die egtheid van die lys te doen. Page het egter nie op Maroela Media se oproepe, WhatsApps, SMS’e of e-pos gereageer nie. Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga. Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, het aan Maroela Media gesê die organisasie het ook reeds dié lys onder oë gehad. Dit kom nadat Sakeliga vroeër vandeesweek ŉ aansoek ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting aan die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming gestuur het waarin dié sakeregte-organisasie versoek dat die lys van 139 plase wat vir onteiening sonder vergoeding geoormerk is, aan hulle bekendgemaak word. Le Roux sê die departement het nog nie op hul versoek gereageer nie. “Ons doen ŉ beroep op Maite Nkoana-Mashabane [minister van landelike ontwikkeling en grondhervorming] om te bevestig of hierdie lys [wat deur AfriForum bekendgemaak is] wel die regte lys is van eiendomme wat vir onteiening sonder vergoeding geoormerk is. Dit is belangrik dat die departement oop kaarte moet speel, aangesien hierdie saak ontsaglike skade aan die ekonomie kan berokken,” het hy gesê. Hy het gesê Sakeliga gaan vir tyd en wyl voort met hul aansoek aan die departement om die lys van eiendomme bekend te maak. Le Roux het ook gereageer op mediaberigte dat Mashile Mokono, hoof van die departement, in reaksie op Sakeliga se aansoek gesê het die lys van eiendomme sal nié bekendgemaak word nie, aangesien die saak as vertroulik hanteer word. “Dit is kommerwekkend dat Mokono sulke uitsprake sal maak, aangesien hy in dieselfde mediaberigte aangehaal word dat hy nog nie ons aansoek gesien het nie. Hoe kan hy dus besluit dat die aansoek afgekeur sal word as hy dit nog nie onder oë gehad het nie? Dit dui daarop dat hy in hierdie verband in kwade trou optree.” Terwyl daar steeds gewag word op bevestiging van die staat oor hul beweerde onteieningslys, meen Roets dat dié dokument as ŉ wekroep moet dien vir diegene wat glo dat die regering goeie bedoelings het. “Dit is duidelik dat die motief nie is om beweerde historiese foute reg te stel nie, maar dat daar politieke bymotiewe in hierdie proses is.” Indien jy jou eiendom in die lys identifiseer, stuur e-pos met jou naam, die eiendom ter sprake, kontakdetails en enige ander tersaaklike inligting na [email protected]. Die volledige lys van eiendomme kan ook by www.onteiening.co.za besigtig word.