BO: Wingerde by Franschhoek in die Boland, waar verskeie van die Franse Hugenote hulle in die tyd van Nederlandse Verenigde Oos-Indiese Kompanjie (VOC) gevestig het. Dit is oor­spronklik Olifants­hoek genoem, vanweë die groot troppe olifante wat destyds daar voorgekom het. Die naam is egter spoedig in Franschhoek ver­an­der, en baie van die Franse setlaars het hul nuwe plase genoem na die gebiede in Frankryk waarvandaan hulle gekom het.
BO: Die Hugenote-monument op Franschhoek wat op 7 April 1948 ingewy is. Nadat mense gevra was om ontwerpe vir die beoogde monument voor te lê, is die eenvoudige maar treffende ontwerp van J.C. Jongens, ’n Nederlandse immigrant, aanvaar. Die drie hoë boë van die monument stel die Goddelike Drie-Eenheid voor—die Vader, Seun en Heilige Gees. Daar bo-op is die son van geregtigheid met op die bopunt die kruis wat die Hugenote se Christelike geloof voorstel. Die beeld van die sentrale vroue-figuur is deur befaamde Suid-Afrikaanse beeldhouer Coert Steynberg geskep. Sy versin­ne­beeld godsdiensvryheid deurdat sy ’n Bybel in haar een hand en ’n gebreekte ketting in haar ander hand vashou.
ULLE was minder as 200... net ’n breukdeeltjie van die meer as 400.000 Protestante wat in die tyd van die godsdiensvervolging uit die Rooms-Katolieke Frankryk gevlug het.
Hulle was dus min in getal. En tog was hulle vir die jong Kaapse nedersetting ’n aansienlike groep. Hul nasate het hulle boonop besonderlik onderskei, en in die talle Franse vanne onder die Afrikaners sien ons steeds die stroom van Hugenote-bloed. Dit is ’n baie belangrike erflating.
REGS: Die Hugenote wat Kaap toe gekom het, het hulle aanvanklik uit Frankryk na Nederland begewe. Daar het dié wat hulle aan die suidpunt van Afrika wou kom vestig, ’n vry passaat hierheen ontvang.
’n Hele aantal Hugenote is onderweg na die Kaap oorlede, want die kos op die skepe was uiters swak. En betreklik primitiewe dae in donker Afrika het op die oorlewendes gewag.
Ná hul aankoms is hulle met waens na die Drakensteinvallei geneem, waar boumateriaal aan hulle gegee is om ’n tydelike huis te bou. Bo hulle was die blou hemel en om hulle die ruie gras waarin talle ongediertes geskuil het.
Dit was naamlik die amptelike beleid om die Franse aan die Kaap te verhollands. Die Hugenote het aanvanklik heftig gestry vir hul reg om ’n eie Franse gemeente te hê, maar is spoedig saam met die Nederlanders (en mettertyd ook veral Duitsers) in een Afrikanernasie verenig. Die vertrek in 1702 van die Hugenote se eie dominee, Pierre Simond, het die verdwyning van die Franse as ’n groep verhaas.
Simon van der Stel was die kommandeur toe die Hugenote hulle aan die Kaap kom vestig het. In die begin het hy hom die lot van die Franse vlugtelinge aangetrek, maar later van hulle vervreem geraak en hulle as “ ’n ondankbare klomp mense” beskou.
Hoewel dit in die begin maar moeilik gegaan het, het die Hugenote nie tou opgegooi nie. Hulle het volhard, hul moeilikhede te bowe gekom en die meeste het van hul boerdery ’n sukses gemaak. Hul invloed op die jong nedersetting was groot. Hulle was hardwerkende, bedrewe wynboere wat die wynbedryf, ten minste wat die omvang daarvan betref, ’n stoot vorentoe gegee het.
Meer as sestig jaar later, in 1661, het Lodewyk XIV egter met ’n verbete vervolging van die Hugenote begin. In 1685 het hy die Edik van Nantes herroep.
Meer as 400 000 Hugenote het uit Frankryk gevlug. Aangesien baie van hulle sake- of bedryfsleiers of toonaangewende professionele mense was, was hul emigrasie ’n groot verlies vir Frankryk.
Duisende uitgeweke Hugenote het hulle in die destydse Engelse kolonies in Amerika gaan vestig, veral in Suid-Carolina. Hulle het Hervormde (Calvinistiese) kerke gestig, maar het net soos Suid-Afrika se groepie spoedig in die breë bevolking versmelt.
Omdat baie van hulle goed geskool was, het hulle ’n groot bydrae tot die kultuur van die Verenigde State gelewer.