kekkelkoors | In die hoenderhok, kekkel ons lustig voort met woorde van elke soort
Terugflitse- Herman. Van die begin tot nou.
Dit is nou al ‘n rukkie dat dit op my hart lê om n algemene oorsig te gee oor Herman se lewe. Ter wille van die wat die briewe van die begin af gemis het, of nie al die insetsels op facebook gevolg het nie. Ek wou hê dat ons die tydlyn van sy lewe sou volg deur middel van fotos en sommer net sien hoe oulik hy is en hoeveel genade die Here oor ons lewens uitgestort het, deur hom vir ons te spaar en gesond te hou. Hy het ‘n oulike seuntjie geword, al is hy gestremd.
Ons sien daarna uit om sy vordering oor die volgende jaar dop te hou nadat sy ouers onlangs betrokke geraak het by die organisasie “The family hope centre” van Amerika. Hierdie is ‘n pad van baie aktiewe oefeninge asook alternatiewe metodes soos die aanleer van lees en veranderinge in die kindjie se diëet en medikasievermindering, indien moontlik, oor tyd. Ek sal dit nie waag om die presiese detail te gee nie aangesien ek te min daarvan weet.
Ek gaan ook nie in hierdie dokument probeer om enige mediese geskiedenis te gee nie. Ek wil vanaf my kant as Ouma deel wat tot my beskikking is en uit die oogpunt van ‘n leek praat. Ek is net ‘n ouma wat my kleinkinders liefhet en aanvaar het dat een van hulle ‘n spesiale kind is. In die sin dat hy baie meer intensiewe versorging as die ander nodig het omdat hy nie in staat is om op die stadium mobiel enige iets vir himself te doen nie. Nie eers om ‘n lepel na sy mond te bring nie. Hy probeer deesdae sy bottel vashou maar het nie beheer oor sy hande nie so dis nog net ‘n idee van sy kant af.
Annaline, Herman se mamma, het hierdie stuk geskryf ter inligting. Ek dink sy het dit geskryf sodat die organisasie Daniel and Friends dit kan gebruik. Herman is een van die kindertjies wat deel is van die groep. Lees dit gerus deur voordat u saam met my op ‘n wandeling deur die paar fotos stap wat ek insluit.
Herman was born five weeks premature, on the 8th June 2015, due to a lack of amniotic fluid. He spent two weeks in the NICU before being discharged to go home. Although Herman was sometimes a difficult baby due to his chronic reflux, he grew into an always-friendly, hyper-active little boy who loved playing his baby keyboard and running around behind his three-year-old sister, yelling and screaming.
Then Herman developed a high-fever and a rash. A local doctor diagnosed an ear infection but not feeling certain about the diagnosis, I decided to make an appointment for Herman with our pediatrician. Along the two-hour drive to Cape Town the following day, within thirty minutes Herman went from singing to becoming lethargic. Twenty minutes later we were in the emergency room, where he was immediately put on oxygen. While his vital signs were being monitored, Herman started vomiting. His body went into septic shock and he was taken to the ICU where he was placed in an induced coma and put on a ventilator so that his body could get the rest it needed. Herman’s blood tests confirmed a condition called Metabolic Acidosis.
Three days later Herman was taken out of the coma and off the ventilator but he showed signs of upper motor neuron damage which was confirmed by a CT scan and EEG shortly thereafter. According to the neurosurgeon, Herman’s brain was a “disaster” and there was nothing that could be done for him. We were devastated. Our very friendly, blue-eyed, hyper-active boy was gone. That same night Herman’s pediatrician told us that Herman’s CT scan looked so poor that if he were to stop breathing during the night, they did not want to put him back on oxygen. I asked the doctors to just give us a few days to say our goodbyes, but we never stopped praying. And then the miracles started happening, one by one.
According to his MRI and CT scans, Herman was not supposed to be able to eat, drink or move his arms and legs with purpose. Yet, just a week later, Herman started drinking his bottle and started moving his arms, legs and neck muscles (which had been totally paralyzed after the coma). Herman was in the ICU for three weeks and spent another three weeks after that, in the pediatric ward. His road to recovery is not without setbacks and five weeks after he had been hospitalized, he was diagnosed with Acute Necrotizing Encephalitis (ANE) which is usually caused by the RANBP2 gene. This means that if Herman has the RANBP2 gene, any virus/infection/bacteria might cause further acute brain damage, the source of which has not yet been ascertained by anyone.
In order to try and reduce the risk of infection, we have had to take our daughter out of day care and she instead now stays with her grandparents during the week while I travel to Cape Town for Herman’s various intervention therapy, five days a week. We, as his parents, believe that God has a very special plan for Herman and that these plans are not always ours, but we continue to pray for a full recovery for Herman. We are very grateful for the miraculous improvement that Herman is showing, against all odds. This traumatic experience has taught us that there are more important things in life other than having the perfect child. Things might not be as we dreamed for our son, but we are still so proud of his perseverance and tenacity.
Goed hier gaan ons:
Mamma en Pappa droom drome vir die seun wat op die plaas moet groot word. Hy is die eerste seuntjie nadat dit net Mamma Annaline en sussie Inalize was wat op die plaas groot geword het. Daar anderkant Citrusdal tussen die berge in die mooi vallei. Pappa Jaco wat in die Weskus groot geword het, droom van die dag dat hy met sy seun kan gaan vis vang. Alle lekker dinge waarvan pa’s droom wanneer hulle weet daar kom ‘n seun in hulle lewe.
Welkom Herman. Al is jy so paar weke te vroeg. Ouma was so bly om jou te ontmoet.
Hallo my seuntjie
Oupa Joepie hou sy kleinseun vas. Kosbare tye.
Hier het nie een van ons besef hoe ons lewens oor net ‘n paar maande sou verander nie. Hoe groot die seer was wat nog voorlê nie. Sussie het jou dadelik lief gekry. Pappa en Mamma en albei die Oupas en Oumas en groot Ouma Nettie was baie trots op jou.
Ouma Grootjie, Nettie Loubser ontmoet vir Herman.
Ouma Elna met haar vreugde in albei arms.
Al sukkel hy baie met reflux en melk allergië en slaap Mamma nie baie nie, groei Herman mooi en word hy hier aan die gemeente voorgestel. Ds Danielle van Zyl het so ‘n mooi manier gehad om kinders aan die Here op te dra en as gemeentelede aan die gemeenskap voor te stel.
Herman was altyd ‘n vriendelike seuntjie met ‘n rustige geaardheid. Ek dank die Here dat hy dit behou het.
Nie lank daarna nie leer hy sit en jaag vir sussie in sy loopraam deur die huis.
Mamma vier nog sy verjaardag by die maand en op 6 maande beleef Herman sy eerste kersfees langs die rivier. Dit sou ook die laaste wees voordat hy onverwags op agt maande so vreeslik vinnig siek sou word. Twee weke voor die groot nare dag word Herman in die hospitaal opgeneem met infeksie van die longe. Hier kon hy nog normal beweeg.
Hy word beter en gaan huis toe, net om skielik sonder dat die dokter op Citrusdal dit vermoed, na ondersoek, so siek dat hy sy bewussyn verloor toe sy Mamma hom veiligheidshalwe die volgende dag vir ‘n roetine ondersoek na die pediater neem. Die dag toe ons die nuus kry dat ons seuntjie ernstig siek in die hospitaal lê het ons nie geweet dat ons ‘n paar dae later die nuus sou kry dat hy ernstige breinskade opgedoen het nie. Ons het gebid dat hy nie moet sterf nie. Sy ma het hardop by die Here gepleit om nie haar kind te neem nie. Ek het nou die dag vir die Here gevra hoekom Herman so moet wees. Toe antwoord die Gees my in my hart dat Hy hom kon huis toe neem, maar ons het gevra dat hy moet bly. Ons het ‘n kindjie behou wat vir ons baie aandag sou vra, maar die Here het my beloof dat Hy ons nie vir ‘n oomblik sou verlaat nie.
In die hospitaal het baie mense vir Herman gebid. Ek het nie fotos van daardie eerste dae nie. Sy lyfie was geswel en hy het met baie pype en drade daar gelê. Sy infeksietellings was so hoog voordat hy uit die geinduseerde koma gekom het, dat hulle oral vir gebed gevra het.
Ons het baie tyd by die hospitaal spandeer. Intussen is ‘n facebook blad vir hom geopen met die opskrif, GEBEDE VIR HERMAN LOUBSER. In die nag het sy tannie, Inalize by hom gewaak. Self beseer na ‘n ongeluk en nie in staat om sonder ‘n rolstoel te beweeg daardie tyd nie, kon sy as ‘n gekwalifiseerde verpleegsuster vir Annaline en Jaco bystaan en sy statistieke in die nag help dophou daar in die ICU. Op Herman se facebook blad kan ‘n mens na die files afdeling gaan en al die pragtige verslae lees wat Inalize so deur die nag op ‘n komiese manier geskryf het, om ons almal op hoogte te hou van sy toestand. Bedags het sy gaan slaap en het sy pa en ma beurte gemaak om by hom te bly. Ons oumas en veral Ouma Elna daar op Citrusdal het baie gedoen om na Elri om te sien . Mense van oral oor die land, insluitend gebedsgroepe oral oor die wêreld het vir Herman ingetree. Dokters het gehoop dat hy sou leef want hulle kon nie insien dat hy sou nie. Hy was bestem om net te lê en asem te haal, nie te kon suig, of eet nie of enige ander mobiele funksie ooit te kon verrig nie. AS ons kyk na sy breinskanderings sou ons, met enige kennis moes saamstem. Maar … ons dien ‘n God wat hom nie laat voorskryf nie. Hy het vir Herman aangeraak. Eers het hy net in die dak opgekyk, toe het sy een ogie skeef getrek. Ons het weer gebid en gesien hoe dit binne twee dae reggekom het.
Die gebedsdoek is oor gebid by ‘n gebedsgroep in Israel. (Ek praat onder korreksie oor die oorsprong van die gebedsdoek)’n Vrou het dit na Suid Afrika gebring en al daar die gebed profeties oor Herman se lyfie kom neerlê, Hy was so mooi. Is steeds en sou dit nie wees vir die hulpelose beentjies en stywe armpie nie, sou jy nooit kon dink dat ons ou seuntjie se brein so verskriklik beskadig is nie.
HERMAN IS PRESIES OP DIE 40 STE DAG NA OPNAME UIT DIE HOSPITAAL ONTSLAAN. Hy kon huis toe gaan. Bewus van wat om hom aangaan. In staat om aan ‘n bottel te suig. In staat om met ‘n teelepel gevoer te word. Baie fyn kos want die verstik kom maklik. Hy het gelag vir ons grappies. Sy mamma en pappa en ander geken. Die sussie wie se stem op selfoonopnames hom daardie tyd toe hy in die koma was, terug geroep het, kon nie wag dat Pappa en Mamma nie meer by die hospitaal met boetie hoef te gebly het nie.
Van toe af sou baie dinge verander. Herman moes baie medikasie neem om spasmas te keer. Sy weerstand bly laag en niemand met verkoue mag naby hom kom nie. Sussie moet uit die skool bly want sonder dat sy wou, word sy die draer van griep en verkoue virussse vanaf die kleuterskool tot binne in die veiligheid van sy kamer. Mense wou help maar was te bang hulle kindertjies of hullle self bring siekte in sy huis. Ander veroordeel die feit dat Elri weggehou word van maatjies by die skool. Hulle verstaan nie dat dit wat ‘n gewone verkoue vir ‘n kind of grootmens is, vir Herman lewensgevaarlik is nie. Telkemale beland hy daarna weer in die hospitaal met erge longinfeksie en verkoue virusse.
Ten spyte van daardie eerste moeitevolle maande verbeter Herman baie. St Josephs hospitaal in Kaapstad stem in om hom op aanbeveling van sy dokter vir ses maande op ‘n gereelde basis fisio, spraak en arbeidsterapie te gee.
Intussen bly die kom en gaan van Mamma en Boeta tot vandag steeds ontwrigtend op die huishouding. Dis groot aanpassings wat gemaak word en soos wat Herman groter word het hy ook meer nodig om te help met mobiliteit. Sy mediese kostes word baie meer nadat sy behandeling by St Josephs gestaak word. Wat ‘n eenheid was van geluk word in hierdie jaar wat verby is baie getoets. Dis werk om so ‘n kind te versorg al het jy baie liefde. Ons probeer hierdie ouers ondersteun maar vir hulle is dit geen maklike saak nie. Daar was tye wat ek self kon huil wanneer ek in my kinders se oe kyk en die hartseer daarin gesien het. Dit is ‘n seer waarmee jy as grootouer hulle nie kan help nie en al wat ons kon doen was tot vandag om hulle met die fisiese dinge by te staan en vir hulle te bid.
Herman is ‘n vegter. Die gees van die Here is op hom. Hy kan nie sy enkels baie mooi gebruik nie en daarom kan hy nie nou die kidwalk na behore gebruik nie en moet dit eers sterker word. Op INSTAGRAM het sy pa vir hom ‘n blad begin met die naam MYHEROHERMAN. Daar is fotos van Herman en hoe hy oefen op verskillende maniere asook sy dag tot dag fotos.
Jaco en Annaline was Johannesburg toe om hierdie Amerikaanse instituut, The Family Hope Centre se kursus te gaan bywoon. Dit was die eerste keer sedert Februarie 2016 wat hulle saam kon weggaan sonder die kinders. Al was dit net ter wille van hulle kind. Die oumas en tannie Inalize het gehelp om na Herman en Elri om te sien en alles het gelukkig goed afgeloop.
Nuwe opwindende tye le nou voor. Die nuwe uitdagings van ure se oefening en herhaling met apparaat en veral om die seil en kruipbewegings uit te voer en Herman se spraak aan te wakker geniet nou voorrang. Moet asseblief nie ophou om hierdie gesin in julle gebede te hou nie. Ek weet dat God met hulle is. Hulle verdien ons ondersteuning.
In die begin het baie mense genoem dat God hulle uitgesoek het om die ouers van ‘n gestremde seuntjie te wees omdat hulle spesiale ouers is. Dit is nie waar nie. Hulle het spesiale ouers geword nadat hulle seuntjie breinskade opgedoen het. ‘n Mens leer en pas aan en gaan deur pyn en smart, daarom lyk jy spesiaal. Hulle is en bly net twee gewone mense met vrae in hulle harte wat ook moeg word en stryd en verlies moet deurgaan. Twee mense wat steeds aan die eise van die daaglikse lewe moet voldoen terwyl daar van hulle verwag word om baie ekstra te verrig met hulle twee kinders. Ek salueer julle, my kinders. Ek eer God vir elke dag se genade.
Ek sluit ook nie die fotos in van Herman se breinskandering nie want ek het dit nie op die oomblik sedert my selfoon ingegee het nie. In elk geval stem dit wat hulle daar wys, nie ooreen met dit wat Herman doen nie. Herman is en bly ‘n wonderwerk en dit is wat ek sien en beleef. Herman gaan nog loop op die plaas. Dit is waarna ek uitsien. Ek hoop dat die bietjie wat ek met julle gedeel het, ‘n oorsig gee in die tyd wat verby is. Ek kan nie al die fotos insluit nie want dit sou te veel word. Ons as ‘n gesin en veral Jaco en Annaline waardeer die mense van Citrusdal. Ek wil ook van hierdie geleentheid gebruik maak om dankie te sê aan ds Danielle van Zyl wat ‘n maand gelede in ‘n motorongeluk gesterf het. Hy was ‘n vriend, ‘n oor in nood, ‘n ware steunpilaar van Herman siek geword het, tot die dag van sy dood. Hy was ‘n vriend vir Jaco en iemand met wie hy sy vrese en gevoelens rondom sy gesin en familie kon deel. Jaco mis hom oneindig baie. Ek dank die Here vir die insette wat hy in hulle lewe gemaak het. DIT IS NOU ‘N NUWE SEISOEN.
Ons is gevul met hoop en verwagting.
Liewe Herman, as jy eendag hierdie blogpost onder oë neem, weet asseblief, dat ek jou baie liefhet.
Nellie draai die pienk plastiekkrullers styf in haar blink-swart hare. Môre is Sondag en sy wil nie afsteek teen die ander kerksusters nie. Sy vou die sysagte doek wat Sammy vir Kersfees gegee het, styf om haar kop en knoop dit met ’n parmantige strikkie bokant haar voorkop vas.
Die rook van haar mentolsigaret maak draaie vanuit die perlemoenskulp asbakkie op die spiëeltafel. Met haar oë op skrefies getrek beur sy nader aan die spieël om die blomtuin op haar kop te bewonder. Sy vat ’n laaste trek aan die sigaret. Vee met ’n bakhand die as wat per ongeluk op die blad geval het, tot binne in die asbak. Sy moet ophou rook, dit weet sy. Dis ongesond en pas nie by haar beeld as kerkvrou nie. Veral nie noudat sy voorsitster van die welsynsraad is nie.
“Mammie, die noedels kook oor. Ek gaan die stoof afsit,” roep Patricia uit die kombuis. Haar stem skril bokant die doef-doef van Devon se rapmusiek wat van buite kom.
“Sit af, ek kom,” antwoord Nellie en druk die sigaret vinnig dood.
“Kom, maak jy die sous vir die slaai,” deel sy spoedig bevele uit, tewyl die stoom van die warm pasta in haar gesig opslaan. Sy sit die vergietes op die wasbak neer en begin die tamatiesous, blatjang en ander bestandele op die kombuistafel uitpak.
Patricia haal dikmond ‘n kastol uit die kas en begin die kerriesous vir die noedelslaai aanmaak.
“Jy maak die sous so lekker, my darling, en dis mos altyd jou werkie.”
“Mammie weet ek moet gaan klaarmaak. Calvin kom my netnou haal dan gaan ons ’n ent ry,” protesteer Patricia, maar haar hande gaan voort met die taak.
Sielie en Becky sit en babbel op die trappies voor die agterdeur. Hulle bene lank uitgestrek om die winterson te ontgin. Wanneer het jy begin beenhare skeer? hoor Nellie hoe Sielie vra.
Becky praat sagter, maar Nellie hoor tog die antwoord: “My ma weet nie, ek dra meestal denims, maar einlik skeer ek al ’n tydjie my beenhare.”
Ek wil ook, maar met Mammie wat so outyds is, sal ek seker stokoud wees voor ék enige sê sal kry. Ek hoor hoeka heeldag en aldag ek is vooraan. Ghmf, ek wens ek was bietjie meer vooraan,” spot sy terwyl sy op haar plat bors tik.
Die woorde om die jong Sielie behoorlik op haar plek te sit, vorm nog in Nellie se kop, toe haar oë skielik op Devon val waar hy by die kattebak van sy Golf GTI staan en … ja wragtag hy is sowaar besig om ’n zol te draai. Nellie kyk verstar hoe hy die papiertjie met die tippie van sy tong natlek en versigtig met voorvinger en duim vasstryk. Sy weet nie wie sy eerste moet beetkry nie. Vir Sielie wat grootjuffrou wil word of vir Devon wat oor een en twintig is en haar finansieel help, maar nou sulke skandelike dinge op haar werf kom doen. En dit so oop en bloot!
Devon kyk op en vang haar oë op hom. Blitsvinnig steek hy sy hand agter sy rug in en begin skielik weer met die luidspreker agter in die kattebak peuter.
Ag, Here, help, dink Nellie verward. Ek is ’n kerkvrou. Wat word van my kinders? Die soet reuk van dagga bereik haar neus.
Sy klim half oor Sielie by die trap.
“Gaan sit julle twee lady’s in die huis. Vir wat moet julle twee ketterbekke soos weeskinders op die trap sit,” haal sy haar argwaan instinktief op die twee dogters uit. Becky skrik ooglopend.
“Ja toe, julle weet nie ek hoor als wat julle twee sit en kwytraak nie.” Sy tik met die voorvinger op die sittende Becky se kop. Sien terselfdetyd die mooi patroon waarin Becky se hare gevleg is. Klein paadjies loop skuins oor haar kop met ’n rooi lintjie al met die derde vlegseltjie langs ingewerk. Die twee meisies staan onwillig op en drentel die huis in.
Devon sien haar nader kom en beweeg vinnig om die Golf. Hy buk in die stuurkajuit in en draai die rapmusiek sagter.
Do you know who you are anymore, Do you know, who you are anymore, Cause I don’t know. I don’t know who you are anymore, But I want you to tell me. Tell me.
“Jy sal weet wie jy is as ek met jou klaar is, Devon van Rooyen,” raas Nellie. “En dis beslis nie ’n daggarokende klong van my nie, so nevers te never. Verstaan jy?”
Devon tree terug.
“Sorry, Mammie, sorry,” keer hy soos toe hy nog klein was. En toe skielik, asof hy bang is dat een van sy vriende hom hoor.
“Mammie, luister nou mooi vir my, ek is mondig en ek kan doen wat ek wil. Ek is sorry dat Mammie dit nou moes sien, maar my ganga is nie so erg soos Mammie maak nie. Dis algemeen en niemand het nog daarvan doodgegaan nie. Dit laat my relax. Baie mense gebruik dit vir hulle gesondheid.”
“Gesondheid? Wie se gesondheid? Beslis nie vir joune nie en ook nie die res van ons nie. Waar gaan jy opeindig as jy eers daar begin? Een van die dae moet ek jou by die smokkelhuis gaan uithaal. Ek is ’n kerkvrou. Dis nie hoe ek julle groot gemaak het nie. Jou pa …”
“Wat van my pa?” Devon se stem styg self ’n paar oktawe. “My pa is nooit hier nie, is hy Mammie? Wanneer laas het Mammie iets van hom gehoor?” Hy swaai om, begin in die motor klim. “Nee, moet my nie eers probéér antwoord nie.” Die Golf se uitlaatpyp brom. Die radio nou so hard gestel dat die Golf se panele saam met die bas van die musiek vibreer. Nellie moet vinnig eenkant toe spring want Devon kyk nie voor hy in tru-rat wegtrek en amper bo-oor Oom Willem van oorkant se rondloperhond ry nie.
Nellie sug. Draai moedeloos om. Kyk na die lendelam wasgoedlyn waar lyflose figure met gekleurde vrolikheid in die wind huppeldans.
Calvin se nuwe rooi Uno stop voor hulle huis. Die enigste blou huis in die blok. Nellie glimlag. Die kleur was haar keuse. Sy wou anders wees as die ander mense. Haar eie stukkie hemel skep.
Calvin klim uit, sien haar en groet. Ten minste kan Calvin ’n nuwe motor bekostig, dink Nellie. Patricia sal nie te swaar kry as sy hom kan kry nie. Nellie ken sy ouers al jare lank en Calvin verdien goed.
Sy draai terug, stap tot by die wasgoedlyn en begin die klere afhaal. Stap met die groot bondel in die arms weer by die agterdeur in. Sy gooi die klere op haar bed en begin dit selselmatig opvou. Haar gedagtes by Devon. Haar seun met wie sy deesdae amper nie meer ’n gesprek kan voer sonder dat dit in ’n stryery ontaard nie.
“Die slaai is klaar, Mammie. Ek gaan nou!” roep Patricia uit die kombuis. Nellie gaan uit, druk vir Patricia teen haar vas. Geniet die middag. En moenie te laat inkom vanaand nie. Calvin, ry mooi met my kind.”
“Ja toe, ek weet jy ken al die storie,” lag Nellie saam. “Ek preek elke keer as jy vir Patricia kom haal, maar dis hoe ons ma’s maar is.”
Later roep sy die meisies uit die kamer. Hulle tjie-tjie nou lank genoeg en dis tyd dat Becky huis toe gaan. Sy stop die kind ‘n paar koekies in die hand voordat sy en Sielie saam met haar en na die voorhekkie loop.
“Sê hallo vir jou ma-hulle en maak gou, dis amper donker. Meisiekinders soos jy kan nie alleen staat af stap nie.”
“Ja, maar ek bly net om die hoek Tannie,” probeer Becky haar reghelp.
“Ewenwel, Becky, luister na die grootmense. Ons weet beter,” kap Nellie terug.
Die kind is glads te bekkig vir haar ouderdom, dink Nellie en die nare beeld van die dogtertjie wat plaaslike mense onder die brug naby die karavaanpark ontdek het, skiet haar weer te binne. Sy voel sommer swaarmoedig. Sy moes nooit saam met die ander na die toneel gaan kyk het nie.
Ons kinders gaan so maklik verlore. Ek sal iets moet doen om die welsyn van die gemeente meer bewus te maak van die kinders wat so in die strate drentel, neem sy haar voor. Veral daar by die winkel op die hoek. Daar staan die jong meisies van ouderdom twaalf tot ouer, sommer van vroegdag op die stoepe rond en wag. En sy wat Nellie is weet waarvoor hulle wag. Ai.
Sy draai om en vat vir Sielie aan die hand. “Kom ons gaan in voor die donker ons vang.”
Sy trek die voordeur op knip. Sluit en hang die sleutel op. Patricia het ’n agterdeursleutel.
“Sal Mammie vir ons melkkos maak?” vra Sielie.
“Ek sal kyk of ons nog sago het. Of moet Mammie vir jou snysels maak? Met kaneelsuiker?” vra Nellie bly. Haar Sielie is nog onder haar dak. Sy probeer mooi na haar kinders kyk. Al neuk dit soms.
15de Brief aan Herman
Dit ritme van my woorde bly onveranderd sedert ek laas met jou in letters gepraat het.
Die woorde kom uit my vingers soos die deuntjie van ‘n ou lied. Amper soos die hallelujah liedere boek. Welbekend. Dalk is dit omdat nie veel verander het daar in jou huishouding sedert ek laas geskryf het nie. Jy is nog steeds dieselfde minsame saggeaarde seuntjie wat nie kan sit of draai of staan of loop nie. Jy word een van die dae twee jaar oud. Maar kan steeds nie een woordjie sê wat sin maak nie. Soms vergeet jy hoe om te suig aan jou bottel, dan voer Mamma jou met ‘n spesiale lepeltjie wat voor aan jou bottel vasgedraai word. Dit het ’n soort stoppertjie in sodat sy die lepel kan tiep sonder dat die melk uit die bottel uit stort.
Geduldig sal sy of wie ook al die takie moet verrig, sit en jou lepel vir lepel voer sodat jou dors geles kan word. Saans voor jy gaan slaap is jy so vaak en moeg dat jy nie kan verstaan hoekom jou mond nie weet van suig nie en dan kou jy die tiet dorstig en gaan aan die huil wanneer sy uit moedeloosheid ophou probeer en maar weer met die lepel begin. Tog hoor ek haar sê dat jy van tyd tot tyd hierdie ding oorkom en dat dit meestal weer regkom. Ek hoop so want die suigaksie oefen jou mondspiere wat weer later met spraak kan help.
So van spraak gepraat. Dit is opmerlik dat jy na ‘n goeie dag van oefening en aktiwiteit meer “praat” as gewoonlik. So asof die besig wees van jou lyfie jou aktiveer. Hoe heerlik om dan jou iee en whaa geluidjies van ver te hoor. Die arms waai en bene skop soos wat jy saam gesels. Ons praat maar terug en klink soos mense wat in ‘n vreemde land met anderstaliges probeer kommunikeer soos wat ons probeer terug praat aan hierdie eensydige maar tog insluitende gesprek. Amper soos wat ‘n ma koer met haar baba wat onsinnig sy eerste praat geluide maak. Ek sien daardie ogies wat vir my alles wil sê en my hart ween binne in my. Here, is daar hoop dat my kleinkind sal kan praat? Weet jy wat, Boetatjie? Ouma dink tog so.
Daar is egter nie in die geval van erge breinskade ‘n tydsfaktor wat ‘n mens aan enige iets kan koppel nie. Elke beweging, reaksie of waarneming van jou kant is soos wat dit is, reeds ‘n wonderwerk. Ons wat meer tyd saam met jou spandeer begin al jou lyftaal verstaan. Die wegstoot van ons hand wanneer jy nie wil hê dat ons jou iets voer nie. Die draai van jou kop na die televisie al praat ons met jou, ‘n aanduiding dat jy eerder daar wil kyk as speel. Die trek van jou mond of uitsteek van jou tong as jy klaar geëet het. Hoe jy sommer sal kerm as jy sien een van ons eet iets en jy het nie ook daarvan gekry nie. Die oopmaak van jou mond as jy nog wil hê. Jou hartseer kermpie wanneer jou kinderprogram se titels teen die skerm begin afrol. Jy weet al dit beteken die einde van die episode. Mamma moet dan gou opsring en die program weer vir jou aansit of ten minste iets soortgelyks wys. Ek kan my so verwonder daaraan hoe jy sekere liedjies al uit jou kop uit ken want die eerste note kom nog nie eers behoorlik by jou ore uit nie, dan raak jy al opgewonde van blydskap omdat een van jou gunsteling liedjies speel. Jy en musiek is van kleindag af een.
My ou humoristiese kleinding. Ek terg jou so graag met my oê. Jy sal so lê en na my kyk dan begin ek vir jou groot oë maak en knip knip terwyl ek glimlag. Nie lank nie dan kom daardie skewe glimlaggie en die onnutsige kyk in jou ogies wat sê; ”Ek weet Ouma wil nou vir my terg.” Dit is vir my baie lekker. Jy het soveel verskuilde intelligensie agter daardie skedel van jou. Dit kom op die wonderlikste maniere na vore.
Ek het die naweek ervaar dat jy baie daarvan hou om op die plaas by Ouma Elna hulle te kuier. Want toe ek jou by die bakkie uit jou stoeltjie tel, en ons gaan sit op die voorstoep op die bankie, trek jy amper agteroor van opgewondenheid. Dit is asof jou boerseunbloed sommer warmer klop daar op die plaas. Wanneer jy die diere sien, en ons met jou oor die werf stap is dit soms vir my moeilik om jou vas te hou want jou lyf trek heel krom soos wat jy beur om te reageer. Mienkie en Jessica, Ouma Elna se twee Foksterriërs kry die beste reaksie. Jy rek en strek en doen als om jou hand na hulle toe uitgesteek te kry, solank jy net aan daardie diertjies kan vat. En hulle is mal verlief op jou.Dit is soos daardie eerste reaksie wanneer jy sien ons gaan boek lees. Die terugtrek van die lyf, die skop van die bene en waai van die arms, ‘n seker teken dat jy so opgewonde en bly voel.
Ek is vreeslik bly dat Mamma nou die geheim van jou slapeloosheid ontrafel het. Sy het jou melk verander, en siedaar als opgelos. Herman en Mamma kry vir die eerste keer in maande langer as drie ure slaap op ‘n slag in. Natuurlik wou sy al lankal die melk verander maar dit was nie die opinie van die mediese ouens nie en soos sy maar is, luister sy so veel moontlik na hulle. Dis ook nodig want jy is so ‘n spesiale seuntjie dat enige klein dingetjie wat jy inkry of nie, sommer jou hele konsitusie kan omkrap. Ek kan sommer sien dat die beter slaap vir Mamma baie goed doen want sy is sommer meer positief.
Jou Sussie vra baie spesiale aandag. Die ding wat jou oorgekom het, het haar baie harder getref as wat enige van ons ooit sou weet. Ons as grootmense moes baie geestelike en sielkundige aanpassings in ons denke maak om te kan aanvaar dat jy skade gekry het. (Ouma skram nog steeds weg van die woordjie; gestremd.) Ek self het nie besef hoe erg die hele aanpassing van ‘n boetie wat nie normal kan speel nie en elke kort-kort vir Mamma wegvat van haar af, om in die Kaap behandeling te gaan kry, jou Sussie upset nie. Sy gaan slaap moeilik, bang vir nare drome. Eis my aandag baie op, veral wanneer sy sien ek spandeer tyd met jou. Daar is baie ander klein dingetjies maar wat my die meeste opval is dat sy nog nooit afknouerig of lelik met jou was in my teenwoordigheid nie. Sy gee diep vir jou om en die grootste hartseer in haar lewe is die feit dat jy nie soos ander kinders is nie. Sy sien dit as siek wees. Terwyl jy egter nie altyd siek is nie. Siek wees en gestremd wees is twee dinge. ‘n Mens kry gesonde gestremde mense. Groot mense verstaan nie eers die konsep nie, nou hoe moet ‘n vierjarige dit begryp.
Jou longe bly die grootste bron van kommer. Met weerstandsvlakke wat baie laag is, is dit telkens die eerste teken dat jy besig is om siek te raak. Wanneer ons daardie slymhoes begin hoor, begin almal al op hulle hoede raak. Jy was reeds baie onlangs twee keer binne drie weke in die hospitaal met erge longinfeksie. Mamma begin al na Cape Gate hospitaal verwys as haar tweede huis. Foeitog.
Weet jy, Herman, ek sê die naweek vir Mamma, dis darem maar vir my ‘n groot troos om te weet dat jy nie lyk soos ‘n erg beskadigde kind nie. Jy is so mooi. Jou gelaat is normal. Niks wat opsigtelik skeef trek nie. Geen mondjie wat kwylend oophang of ooglopende skeef liggaam nie. Net die voete wat so indraai na onder en die handjies wat jy soms so in vuiste klem met daardie regter arm van jou wat so styf kan raak. Ek dink as dit ook nie vir sommige van al daar die medisyne was, wat jy so daargliks moet inneem nie, was jy seker meer spasties en krom. Ons het baie om voor dankbaar te wees. Die AFO’s wat jy dra help darem ook met die voetjies en dit is verblydend dat jy al vir baie langer as wat jy veronderstel is volgends die voorskrifte in jou staanraam kan staan sonder om omgekrap jou moegheid te wys..
Ons beplan aan jou tweede verjaardag partytjie. Ons het iets om te vier. Jy leef. Na die langste jaar en vier maande sedert jy siek geraak het, leef jy. Ek is seker jy het al die engele hoor sing en toe stuur die Here jou terug. Vir ons. Omdat ons gevra het. En God ons jammer gekry het. Ek sê nog steeds dankie, elke keer wanneer ek jou vashou en saam met jou lag. Net soms, so nou en dan wanneer ek ander kinders sien hardloop en speel, treur my hart vir jou. En vir jou Ma en jou Pa en jou Sussie. Bewustelik hou ek vas. Aan die wonderlike ding wat ons hoop noem. En geloof. Daardie een ding wat mense al gered het van die dood. Hoop. Die weselike emosie wat ons almal op hierdie planeet noop om aan te hou en uit te hou en nie moed op te gee nie. Wat mense in die mees haglikste omstandighede aanmoedig om te beur na wat beter en mooier is. Ek hoop dat jy sal leer om te loop. Ek hoop dat jy sal leer om te praat. Ek hoop dat jy ‘n lewe sal kan leef waar jy op een of ander manier sal kan funksioneer, buite die grense van dit wat jy tans kan verrig. En ek glo dat die Here ons almal wat met jou te doen het die krag sal gee om aan daardie hoop vas te hou in die geloof.
Ek en Mamma het die naweek gekyk na plaaskoeke. Ons wil vir jou een maak. Met diere op. Ouma het klaar begin en het al ‘n koei en ‘n paar pienk varkies en eende gemaak van versiersuiker. Dis vir my baie lekker. Ons gaan jou verjaardag vier en vrolik wees. Ons gaan speel en lag en bly wees soos die kinders wat gaan kom. Want ons het jou nog. En daarvoor is ons baie bly en baie dankbaar.
Dankie dat ek jou ouma mag wees
Baie liefde tot ek jou weer sien.
Amalia hoor hoe Sterna die radio in die kombuis aanskakel. Praat-saam is op die lug. Sterna luister elke oggend na RSG terwyl sy ontbyt maak. Amalia hoor weer die klingel van ’n teelepel teen die rand van ’n koppie. Dit is die derde koppie van sesuur af.
Sy het dit seker nodig, na gisteraand se palawa, dink Amalia met medelye. Eric se woorde van die vorige aand het tot in die vroeë oggendure by haar gespook.
“Dit sou beter gewees as ons haar in ’n inrigting kon sit, Sterna. Sy beteken hoegenaamd niks meer nie. Kyk hoe lyk jy. Jou ma kom altyd eerste. Wat van my, jou man? Jy is oorwerk, kom nooit meer uit die huis nie en dit is nie goed vir jou of vir my nie.”
“Sy bly my ma, Eric.” Verder as dit het Sterna haarself nie probeer verdedig nie.
God weet, as ek maar gesterf het, wens Amalia desperaat. As daar geld was vir ’n tehuis, maar helaas.
Sy wil die klokkie druk, vir Sterna beduie dat sy die radio langs haar bed moet kom aanskakel, maar die apparaatjie moes deur die nag losgekom en afgeval het.
Dit was ’n slim plan van Eric om ‘n deurklokkie aan haar bedrand vas te plak, dink Amalia. Netjies binne bereik van haar linkerhand. Sterna verander die deuntjie dikwels. Seker ook al gatvol van die roepklanke wat haar telkemale na haar kamer ontbied.
“Môre, Ma, lekker geslaap?” Asof sy weet dat Amalia haar nodig het, kom Sterna die kamer binne. Amalia sien skuinsweg met die linkeroog hoe sy die gordyne wegtrek en vensters oopmaak. Die vars oggendlug kom saam met die son die vertrek binne en verlig Amalia se gemoed.
“Mô Shtena,” probeer sy. Die skewe mond wil nie lekker saam met haar lui tong werk nie. Sy beduie met ‘n slap hand na haar boekie langs die bed.
Sterna beweeg om die bed, gee die pen en notaboekie aan. Sit die pen in Amalia se linkerhand wat met skewe krabbel-bewegings woorde oor die blad skryf.
Sterna soek teen die bedrand. Buk af en tel die apparaatjie van die mat af op. “Ek sit dit solank hier naby ma se hand op die bed neer. Dit gom het uitgedroog. Ek sal dit regmaak.” Sy draai om, skakel uit gewoonte die radio aan. Nie te hard sodat dit steurend is nie.
“RSG?” vra sy.
Amalia knik, pobeer glimlag maar sy voel hoe die hoek van haar mond na onder trek.
“Moe Sus?” probeer sy.
Sterna knik. “Ek het sleg geslaap. Dit is niks.” Sy draai om, stap uit die kamer. “Ek bring netnou Ma se ontbyt,” roep sy agterna.
Hoe lank is dit nou, wonder Amalia. Sy tel nie meer die maande nie. Sy voel so skuldig. Haar kind is totaal oorwerk en dit is háár skuld. Sy kan baie dinge nie meer onthou nie, maar die gebeure van die oggend toe sy siek geword het, onthou sy helder.
Dit is haar vejaardag. Die huis is vol mense. Sterna en Rika is albei daar. Die twee susters probeer naarstiglik om Rika se tweeling, wat mekaar jillend deur die huis jaag, in toom te hou.
Sy soek na hoofpynpille in die medisynekassie. Drink twee tablette met water vanuit die kraan by die wasbak in die badkamer. Vies omdat so ’n knellende hoofpyn haar nie gespaar is op haar sewentigste verjaardag nie. Soek na die deurhandvatsel. Kry dit nie raakgevat nie. Draai om, kyk verward in die spieël en verwonder haar aan die gesig wat sy daar sien. Haar oog wat sy skielik nie oop kan kry nie. Probeer roep maar al wat sy uitkry is vreemde klanke soos ‘n dowe wat nog nie geleer het om sy woorde te vorm nie.
Sterna onderbreek haar gedagtegang wanneer sy, skinkbord in die hand, die kamer inkom. Sy sit die skinkbord op die voet-en-end van die bed.
“Laat ons Ma net eers ‘n bietjie opskuif.
“Doe nat,” lig Amalia haar in.
“Hou uit, ons eet eers klaar, Ek sal Ma nou-nou bedwas, dan raak ons van die nat doek ontslae.”
Ek kry so skaam, dink Amalia. Dit sou regtig beter gewees het as die kind haar in ‘n versorgingsoord kon sit.
“Die eier is lekker fyn. Sluk mooi. Ma verstik reeds so maklik.”
Lomp probeer Amalia haar linkerhand lig, maar kry dit steeds na maande nie reg om die lepel by haar mond te bring nie. Stukkies eier val van die lepel af.
“Dit gaan al baie beter, ou morsjors,” terg Sterna en sit haar hand oor die van Amalia om die happie kos koers te gee.
“Een van die dae eet Ma sonder my hulp.”
Na ete gaan sit Sterna op die stoel voor die bed. Sy neem Amalia se hand in hare.
“Daar is iets wat ek vir Ma moet sê.” Amalia hoor blydskap en afwagting in haar stem.
“Ek is swanger. Ek het vanoggend weer getoets. Dit bly positief.”
Amalia lag. Sy voel hoe haar mond skeef trek. Die laggeluide wat sy hoor klink nie normaal nie. Vader weet, sy kan nie onthou wanneer laas sy haarself spontaan hoor lag het nie. Sy is so bly vir haar kind. En sy gaan weer ouma word. Sy probeer aan Sterna se arm raak.
“Eric dring daarop aan dat ek vanmiddag die dokter gaan sien. So ek hoop nie Ma gee om nie, maar tannie Desire gaan vanmiddag vir so rukkie hier by Ma kom sit.” Sy streel oor Amalia se hare, asof sy haar wil vertroos omdat sy haar by die vrou moet laat.
Kon jy wragtag niemand anders kry nie, dink Amalia, maar betig haarself dadelik.
“Net eers daai doek afkry en was. Dan trek ek vir Ma ‘n skoon nagrokkie aan. Teen die tyd dat Tannie Desire kom, is ons albei gereed.”
Later hoor Amalia hoe sy die skottel vol water tap. Voel hoe trane oor haar wange loop. Sy is hartseer en bly ter gelyke tyd. Haar kind gaan ma word. En kyk waarmee sit sy opgeskeep. ’n Eens onafhanklike vrou, gereduseer tot halfmens wat moet toesien hoe haar dogter swaar kry wanneer sy onnoembare take vir haar verrig.
Een van die dae gaan my kind haar regte baba se doeke moet ruil. Sy gaan haar hande vol hê. Ek kan dit nie toelaat nie. As ek net geweet het wat my te doen staan, dink sy moedeloos.
Watter toevoeging sal sý, Amalia tot die kind se lewe wees? Die tweeling is sku vir haar. Hulle verstaan nie die soms kwylende, sleeptong, hulpelose ouma nie.
Desire maak die middag skaars haar seninglyfie langs die siekbed sit, toe weet Amalia reeds die binnestories van elke buurman en -vrou in die straat.
Wil jy bietjie watertjies hê, Amalia? Vra sy in verkleinwoordjies en Amalia wens sy kon die skril stem uitdoof.
In ’n poging om Sterna nie teleur te stel nie word Amalia se bedkassie reggepak. Selfs die laai word uitgevee, en al die pille in ‘n ry voor haar bed uitgestal. Later brand sy Amalia se mond met tee wat nie koud genoeg deur die strooitjie kom nie en besef dit eers wanneer Amalia se kop terug ruk en die tee teen haar ken afloop.
Demmit, dit ook nog. Kan Sterna nie maar terugkom dat die kekkelbek kan huis kry nie, wens Amalia.
“Askies skatjie, hoe onbedagsaam van my,” maak Desire verskoning en begin dadelik blaas oor die teekoppie.
Skatjie se gat, dink Amalia. Here, is dít wat vir my voorlê?
As Sterna eers haar baba het, sal die behulpsame vrou haar sekerlik weer kom uithelp.
Sy beduie na haar pen en boekie.
“Wil jy ietsie vra, Amalia?” vra Desire onnodig terwyl sy die boek aangee.
Amalia probeer die pen by haar aanvat. Gewoond daaraan dat Sterna dit reg in haar hand sit.
“Hel” probeer Amalia hulp vra.
“Wat is dit van die hel?” vra Desire. “Is jy bang jy gaan hel toe? Nee wat, jy is darem nie dood nie.
Aag, asseblief tog, onnosel, wroeg Amalia. Kan die simpel vroumens nie sien sy moet my help met die pen nie? Sy skud haar kop heen en weer, kry dit helaas reg om te skryf.
“O, jy wil rus. Ag siestog vroutjie, dan laat ek jou eers alleen. Ek wil reeds nie graag my sepie mis nie.” Sy sit die boek en pen op die bedkassie en hou die waterglas sonder strooitjie voor Amalia se mond.
Amalia probeer sluk toe die water in haar mond kom. Sommige loop teen haar ken af maar Desire sien dit nie. Met al haar aandag nou op haar sepie sit sy die water neer.
“Sien later Amalia,” tjirp sy. Die deur klik toe en Amalia probeer naarstiglik die verstikking keer. Soek tevergeefs na die klokkie wat Sterna die oggend op haar bed neergesit het. Met haar oë wydoop gesper, snakkend na asem, sien sy dit waar Desire dit netjies langs die pillehouers neergesit het.
Die laaste klanke wat sy hoor is die temalied van die sepie op televisie.
Wiele Pietersen is geen Einstein nie. Sy vrou het hom lief en dit is al wat vir hom van belang is. Want, Wiele het ’n goeie hart en al is sy werk nou nie bo-aan die lys van gesogte loopbane nie, is hy eerlik en betroubaar. Rotsvas. ’n Werkesel as jy al ooit een gesien het. Net soos sy muil, Abram. Van kapituleer is daar by hom geen sprake nie.
Vydaglaatmiddag, langs die rivierstroom in Bonteheuwel, verlos hy vir Abram van die tuig maarmee hy heelmiddag al die kapoets karretjie trek. Wiele voel afgemat. Dit was ’n lang dag en die Eppingmark was besig.
Vanaand moet hy en Essie nog groente- en vrugtepakkies maak. Die uie is genoeg. Dié hou gelukkig lank en dit was nie nodig om vandag weer te koop nie. Besigheid floreer, want al voel dit nie vir hom so nie, wys die almanak dat Kersfees op hande is.
Hy buk af en tel Abram se voorpoot op. Aah, daar is dit. Hy het hom nie verbeel nie. Die muil se hoefyster is los en dit lyk asof daar ’n klippie tusen die yster en die hoef ingekom het.
“G’n wonder jy was so mankerig vanmiddag nie, Oudste,” troos hy. “Ek gaan jou nou-nou regsien, gehoor. Net eers die krapyster by die huis gaan haal.”
Hy hou ’n paar wortels vir Abram om aan te kou en die dier lig sy lippe. Wiele lag tevrede as Abram die wortels sag met geel tande uit sy hand uit trek. Die twee verstaan mekaar. Hulle lewens al ’n hele paar jaar inmekaar gestrengel soos wat Wiele met sy dagtaak al vroegoggend vir Abram inspan en die twee saam die pad vat om skrootyster te versamel.
Vrydae gaan koop hulle groente en vrugte op die mark. Dis hulle rusdag, hulle lekker rondloop- en geselsdag. Dan begin die naweek vroeg en Abram kry appels en wortels by Wiele se markvriende.
“Blerrie skollies wat so mors,” kla Wiele. “Jy vreet nie van die plastieksakke wat so rondlê nie.” Abram trap onrustig rond.
“Wat is dit, Abram?” Wiele draai sy kop. “Is dit? Ja wragtag, dis ’n baby wat so huil. Of is dit nou ’n kat?”
Hy kyk rond,beweeg in die rigting van die geluid en trap amper die plastiekbondel raak wat tussen die lang oewergras uitsteek. Verbeel hy hom of het die sak beweeg? Nuuskierig, maar versigtig hurk hy en trek liggies aan die plastiek. Die sak is nie heel toe nie en verbaas sien Wiele die grypende handjie by die bek van die sak uitsteek.
“O, Here’tjie,” pleit-vra hy. “Wat de duiwel gaat hier aan?”
Sy gedagtes spring rond soos ’n rubberbal en half histeries begin hy giggel.
“Het ek nou net die duiwel en die Here se naam in een sin gesê? Oe! Is ek besig om my kop te verloor? Dis mos, dis mos ’n regte baby wat hier lê!”
Sy hande bewe wanneer hy die plastiek wegtrek van die lewe daarbinne. Sien die haartjies styf en gekoek van bloed teen die koppie vas. Die kleintjie se oë trek toe van die skielike lig en hy begin weer kermgeluidjies maak. Sonder om verder te dink, gryp Wiele die bondel en druk dit teen sy lyf vas.
“Sorry, Abram, jou poot sal moet wag, roep hy in die verbygaan as hy die vretende muil agterlaat en so vinnig as moontlik met die bondel teen sy lyf vasgedruk, die vier straatblokke afhardloop tot by die huis met afgeskilferde houthekkie en die groen voordeur.
Abram skop die half-oop deur verder oop.
“Ellie! Ellie kom kyk hier,” roep hy, sy stem dun van onderdrukte skok.
“Wat is dit Wiele? Wat het jy nou weer opgetel?” vra Ellie vanuit die kamer. Wiele weet, sy is al gewoond aan sy vondse want is dit dan nie hy wat al so tussen sy skroot byekaarmakery vir haar baie mooi oudhede aangedra het nie?
“Kyk vrou, dis wragtag vandag ’n annerdag.”
Ellie kom uit die kamer. Haar kopdoek oopgeknoop. Die geblomde material gekreukel, daar waar sy die knoop ager haar kop gemaak het. Die punte nou soos los hare langs haar gesig af. Net haar effense grys kuifie loer parmantig onder die sysagte materiaal uit. Nuuskierig loer sy na die vreemde pakkie wat hy na haar uithou.
“Jirre Wiele, wat gaat hier aan? Waar kry jy dié?”
Sy wag nie vir ’n antwoord nie, gryp die bondel by hom en gaan lê dit versigtig op die dubbelbed neer. Wiele loer oor haar skouer wanneer sy die plastiek verder van die kleintjie afskuif. Dit is ’n seuntjie.
“Vaderland, Wiele die kind se nawel is dan nog nat. Kyk, sy lyf is nog vol bloed. Jy moet die polisie bel. Dis ’n weggooikind die en ons gaan in helse moeilikheid k…”
“Nee,” maak Wiele haar stil. Die kind gaan nêrens. Dis mý seun die. Myne en Abram s’n.” Hy aarsel. “En joune ook, natuurlik. Kan jy nie sien nie, Ellie?” pleit hy begeesterd. “Dis een van die dae Kersfees. Die Here het vir ons ’n kind gegee. Ons wat nog nooit kon nie.”
Ellie se hande, wat besig was om die kind met die deken toe te draai, verstil. Sy kyk oor haar skouer na hom.
“Ons kan mos nie sommer net. Die kind … dis soos diefstal.”
“Wie gaan weet?” vra hy.
Sy kom regop. Hou die toegedraaide kleintjie teen haar vas.
“Wat bedoel jy wie gaan weet? Die hele Bonteheuwel gaan weet, dis wat. En wat van die kind se ma? Sý weet van hom. Sy gaan hier inkom en hom vat, sodra sy weet hy is oukei en sodra sy begin verlang. ’n Mens gooi nie net ’n kind weg nie, Wiele. Sy gaan begin worry oor hom. Sy gaan verlang en eendag sal ons in die straat met hom loop en dan gaan sy hom eien en spyt kry en ons gaan hom weer verloor soos die ander.”
“Die ander is dood voor geboorte, Ellie. Nie soos dié enetjie nie. Hy moes eintlik dood gewees het, maar kyk, hy lewe en ek en Abram het hom gevind. Dis ons kind die, sê ek jou. Ons bel niemand. Nie die welfare nie, nie die polisie nie, niemand. Magtag, dis amper Kersfees, Ellie. Laat die toekoms vir himself sorg.” Wiele het lanklaas so vasberade geklink. “Luister, ek gaan nou winkel toe. Sê net wat ek moet koop. Bad jy die kind, dan kry ons melk in sy lyf.”
Hy gaan haal die grys deegskottel onder uit die kombuiskas en tap water by die bad.
“Die kind is koud. Kyk hoe blou is sy lyfie. Ons moet hom warm kry en gou ook.”
Dit is asof daar nuwe lewe in Ellie instroom. Sonder huiwering begin sy die bed gereed maak. Gooi handoeke oop en oor die klein lyfie. Skuur by Wiele verby, badkamer toe waar sy die toiletseep van die wasbak af gryp.
“Maak gou Wiele, daar’s nie tyd om te mors nie.”
Wiele voel hoe ’n samehorigheidsgevoel in hom posvat. Hoe nuwe liefde vir Ellie in sy bors begin brand. Na die laaste miskraam het dit ongewoon stil geraak in hulle huis. Ook tussen hom en Ellie. Hy het haar probeer troos met sy optelgoedjies. Mooi keteltjies of ’n blombak of twee. Ander kere ’n mooi glasbotteltjie wat sy in die vensterbank sou uitstal.
Hy sien hoe sy sydelings kyk na die houtkis wat in die hoek van die kamer staan. Daar waar sy al die ongebruikte babaklere, wat sy voor elke miskraam gekoop het, bêre. Drie keer. Totdat die dokter gesê het, hulle moet liewer nie weer probeer nie.
“Hardloop, Wiele, gaan koop ’n blik melk en ’n tietiebottel by die spazashop. Sommer ’n pak weggooidoeke ook. Die kleinste grootte wat jy sien. As iemand vra, sê hier het familie kom kuier en ons help die mense.”
Met die geld in sy broeksak, draf-stap hy vinnig tot by die spazashop. Oppad soontoe werk sy kop oortyd.
Kersversierings hang bokant die toonbank met die Coke-advertensie. Van agter uit die winkel speel Boney-m se Drummer boy.
“Naand, Wiele, groet Sammy, besig om die toonbank af te stof. Hy kyk vraend na Wiele toe hy die formule, fopspeen, bottel en weggooidoeke oplui, maar sê niks.
“Ons is gelukkig, sê Wiele. My suster van Worcester het ons gevra om te help. Haar dogter moet skoolgaan en toe is daar die onverwagte swangerskap. Jy weet mos. Ek en Ellie sukkel al so lank, toe dog ons.” Sy stem verstil. Sammy gee die sakkie vir hom aan.
“Dis nou ‘n nice surprise vir julle, nê. So oor die Krismis, nogal.”
“Ja, sê Wiele vrolik, maar ek moet gou maak, die kind is honger.”
“Wat is sy naam?” roep Sammy agterna voordat hy buite is.
Wiele kom tot stilstand, huiwer ’n oomblik.
“Moses,” roep hy trots uit. “Sy naam is Moses.”
Vinnig draf hy deur die skemerlig terug na Ellie en die kind. Hy sal moet gou maak. Dit raak net-nou stikdonker en hy moet nog Abram se hoef gaan dokter.
Brief aan Herman 20 Maart 2017
Jou sussie het onlangs vier jaar oud geword. Toe ons verlede jaar haar verjaardag gevier het, was jy nog baie siek en het ons met swaar harte gewonder of jy jou eie eerste verjaardag gaan beleef. Hierdie jaar was die Here so goed vir Mamma dat Hy haar in staat gestel het om self die verjaardagdekor vir Elri se verjaardag uit te soek en die kindertjies se pakkies te maak. Sy was verlede jaar baie hartseer dat sy dit nie vir haar klein dogtertjie kon doen nie, want toe was jy nog in die Hospitaal.
Elri het in hierdie jaar wat verby is, soms baie swaar gekry. In haar breintjie het sy geweet haar boetie is baie siek. Sy het beleef dat haar Pappa en Mamma baie minder aandag aan haar kon gee as in die verlede en sy moes ook telkemale by haar Ouma Plaas, of Ouma see kom bly sodat sy versorg kon word. Gelukkig darem dat die plaas haar tweede huis is, en sy baie, baie gelukkig is wanneer sy daar kan speel.
Elri het die afgelope tyd weer so stukkie vir stukkie begin terug gaan na die kleuterskool toe. Dit is nie baie maklik nie want sy is net ‘n paar daggies daar, dan kry iemand in die huis verkoue, en dis meeste van die tyd Elri. Met al die baie hande wat aan neuse vat en op mekaar nies of hoes kry klein kindertjies gedurig verkoue by ‘n kleuterskool al is die onderwysers hoe versigtig.
Sover die jaar gaan dit darem nie te sleg met jou nie. Jy was Desember laas in die hospitaal met erge longprobleme. ‘n Maand gelede was jy wel weer in Panorama hospitaal maar dit was om jou neusgange groter te maak deur jou Adenoïde te verwyder. Daarna het die dokters besluit dat jy goed op die narkose reageer het, en dat hulle van die kans gebruik gaan maak om weer ‘n MRI scan te neem. Ouma gaan daardie verslag nie hier sit nie want dis privaat, maar ek kan net vir jou sê dat die een Neurospesialis gesê het sy sien tog ‘n baie baie effense verbetering op die plate. Die verslag spreek negatief en baie swak woorde. Ouma het weereens besef dat ons nie daarna kan kyk as ons ooit wil hê dat jy beter moet word nie. Ons kan dit nie eers hardop lees nie. Al moet ons daarna kyk om te sien watter medikasie nog vir jou gegee moet word, moet ons dit nie ter harte neem nie. Ons moet dat Jesus ons harte vul met Sy wonderwerkende genesingswoorde wat Hy vir ons in die Bybel gee.
Daar is niks wat ons God nie kan doen nie. Ons moet weer met dieselfde passie vir jou intree as daardie eerste weke toe jy nog so na aan die dood gehuiwer het, en ons al die baie wonders en tekens beleef het wat jou aan betref. Ons het begin om die skade te aanvaar. Sielkundig mag dit ons help om te oorleef, maar Ouma dink die oorlog in die Gees is nog lank nie verby nie. God het jou geskep met ‘n doel en daardie doel is nog nie vervul nie. Anders sou jy lankal dood gewees het. Ons sien daagliks God se hand, verstaan my reg asseblief, klein Herman. Hy het jou nooit verlaat nie, maar die Heilige gees por my aan om weer baie meer in tale vir jou in te tree. Soos in die begin. Elke dag. En in die nag. Om God se woord oor jou gees uit te praat. Want Sy Woord sê daar is lewe of dood in die tong. Die woorde van ‘n mens gee lewe as dit God se woorde is. Dit is so dat die universele wet van God se woord is: wat jy saai sal jy maai. En ons saai met ons woorde. Negatiewe of positiewe beweging in die gees. Ek mag vir sekere mense nie sin maak nie, maar dit is wat die Bybel my leer.
Dit het my getref dat jou Pappa se lewe ook aangeval is tydens sy geboorte. Hy het asemnood beleef. Ouma was 29 ure lank in kraam met hom hy het blou en met die naelstring om sy nek, boude eerste en met behulp van tange uit my baarmoeder gekom. Daardie oggend kon hy gesterf het. Ouma se liggaam het ook in skok gegaan want hulle was so behep met jou pa dat hulle almal uitgestorm het en hom gaan dokter . Die dokter wat jou pa in die lewe gehelp het, het my toegewerk waar ek geskeur het, en by die deur uitgestap sonder ‘n woord. Daar het ek twee ure later yskoud en in skok alleen op die kraambed wakker geword met ‘n vuil lyf en rukkend van die koue. Wanneer Ouma vandag daaraan dink, weet ek dat die satan ons lewe wou steel. Myne en jou pa s’n. Maar meeste van alles jou pa s’n. God het egter vir hom ‘n doel gehad. Hy moes jou pappa word. ‘n Baie spesiale roeping. Jou en Elri se baie spesiale pappa. Iemand wat by jou mamma pas. Iemand wat haar sal verstaan en lief sal hê.
Baie kere as Ouma vir jou pa gebid het, deur sy jong lewe het ek die Here gevra om vir hom ‘n Goddelike gelowige vrou voor te berei. Hy het my gebede gehoor en dit is wat jou pa gekry het. Hy is bevoorreg. Jou ma is soos ‘n rots. Al slaan die lewenstorme woedend om haar aan, soos die ou hallelujah liedboek sê, tel sy haar seëninge een vir een. Sy is ‘n wonderlike ma. En sy is die vrou wat die Here vir my seun met die hand uitgesoek het.
Shoe, nou het Ouma al weer afgedwaal van die tema waarmee ek begin het. Ek wou eintlik vertel hoe baie jy Elri se vierde verjaardag geniet het. Jy het heerlik geslaap tydens die eerste deel toe die maatjies vir Elri gesing het, en almal hulle lekkerpakkies oogemaak het. Intussen het jou pappa die plastiek water glymat oor die grasperk oopgegooi en die klein swembadjie onder die gazebo vol water en badskuim gemaak. Dit het heerlik gelyk. Toe jy wakker word het mamma jou swembroekie aangetrek en het pappa jou gehelp om ook te gly en te swem.
Dit het by Ouma opgekom dat jy seker nie gou weer in jou lewe sonder die hulp van enige ander mens enige iets sou kon doen nie. Ek het die hartseer gedagte gekry dat dit nie so moes gewees het nie. Dat jy ook saam met die ander maatjies moes kon spring en gly en swem. Dan raas die Heilige gees met my in my hart en vra vir my of ek die weë van God bevraagteken. Hy sê vir my dat daar baie tyd in die hiernamaals is vir jou om gesond te wees en dat ek moet besef dat baie mense se geestelike lewe deur jou aangeraak is en nog sal wees wanneer hulle sien hoe die Here jou en jou familie deur hierdie swaar tye dra en hoe jy bonatuurlik die swakhede oorkom wat oor jou pad geplaas is. Jou doel in God se raadsplan is baie groter as wat Ouma besef.
Jy het dit baie geniet en vreeslik lekker gelag saam met die maatjies. Al het jy so vinnig baie koud gekry en ouma jou met twee handoeke toegedraai het jy die maatjies geniet en het Elri heerlik gespeel en soos enige ander vierjarige dogtertjie baljaar. Ouma was bly want daar was normale vreugde in julle huis.
Pappa het reeds nou die dag vir ouma gesê dat hy soveel moontlik normaliteit in die huis wil hê vir jou en sussie en ook vir hom en Mamma. Hy is baie baie lief vir jou en wil geensins enige iets doen om jou ontwikkeling te beskadig nie. Jou pappa is ‘n baie wyse man.
Ouma en Oupa was baie bly om deel te kon wees van die vrolike dag by julle huis. Oupa moes egter so bietjie wegkruipertjie speel wat jou aan betref want hy was nog nie heeltemaal gesond van ‘n verkoue nie en dit was maar moeilik om nie naby jou te kom of eers aan jou te raak nie, veral omdat hy jou toe op daardie stadium amper 9 weke laas kon sien. Die wegwerkery vra ook sy offers.
Ek kry gisteraand ‘n video wat jou pappa op whatsapp gelaai het. Dit wys hoe jy alte heerlik vir sussie lag. Daardie blydskap, so natuurlik nog in jou, wys vir my jou gees. Jou bewussyn van jou omgewing en jou mense nog so intakt. Wonderlik om te sien.
Die behandeling by St Josephs is nou vir eers verby. God het vir ons ‘n goeie begin gegee deur jou daar toe te laat. Ek weet ook dat Hy ‘n nuwe plan het vir jou verdere ontwikkeling en dat dit wat voorlê op ‘n ander vlak moet geskied. Met nuwe mense wat Hy op jou pad sal plaas om Sy doel vir jou te bereik.
Hierdie is ‘n nuwe jaar met nuwe dinge. Ek sien uit om te sien wat God vir jou gaan doen. Mag die bonatuurlike wysheid en voorsiening jou en jou gesin se deel bly.
Ouma groet eers. Tot later. Met liefde.
Om te huil, of nie te huil nie, dit is die vraag. Amper soos Hamlet se: To be or not to be.
Baie keer in die lewe vind ‘n mens jouself in die onbenydenswaardige posisie dat andere jou sien as sterk, gelowig, rotsvas, trooster, baken van krag, ondersteuner, staatmaker. Dit, terwyl jou eie bene bewe. Die lading groot raak. Soms amper te swaar. Jy beroep jou op geloof. Op dit wat vir jou beloof word in die Woord.
Daardie wonderlike woorde wat beloof om jou nooit alleen te laat nie, jou vyande te laat toekyk hoe lekker jy sit en eet by die tafel wat vir jou voorberei is in die wildernis. Daardie “al gaan jy ook deur water of al gaan jy deur vuur, Ek sal jou nooit verlaat nie”-beloftes.
Dog, stadig maar seker, dag vir dag voel jy hoe ‘n moegheid jou beetpak. Dat die ses weke van alleen die mas opkom, met manlief wat in Angola werk, vir jou net te lank en eensaam raak. En nou, presies twee slapies voor sy tuiskoms begin die damwalle breek. Kan jy nie wag om al die kwellinge met hom te deel nie. Sy arms om jou te voel en te weet dat daar iemand in hierdie wêreld is by wie jy volkome jouself mag wees nie. Vir wie jy alles wat jy die afgelope tyd moes dra kan vertel en kan weet dat hy sal verstaan hoekom dit vir jou swaar en seer is. Al die goed wat jy nie kon sê nie, omdat jy hom nie wou omkrap terwyl hy daar ver is, alleen is, en weerloos oorgelaat is aan die druk van die werk op gevaarlike terrein nie.
Dan mag jy maar weer net vrou wees wat liefhet. Wat bedien en dien en daar is vir die man met wie jy jou hart en lewe deel. Al is daardie selfde man soms die oorsaak van jou laste omdat hy nie altyd besef hoe baie opdragte hy uitdeel nie.
Dis nie altyd maklik om die wederhelf te wees van iemand wat noodgedwonge weg van die huis moet werk nie. Ek geniet die onafhanklikheid. Die keuses wat ek het om soms met ‘n vriendin te kuier, nie verantwoordelik te wees vir presiese etenstye en gedwonge te wees om sekere tye sekere take te verrig nie. Tog is dit swaar om na al die man-dinge om te sien wanneer hy weg is. Die byeboerdery op te pas, die werker te oorsien, die onderhoud van ons huis en rygoed na te kom. Alle finansies te hanteer, op en af te ry om sake reg te hou soos voertuiglisensies of houtbestellings te gaan doen. Ander dae is dit SARS of UIF. Voeg daarby die kommer oor ons kinders. Die saamdra van hulle lotsbestemmings. My kleinkinders se welstand. My skoonmoeder wat by ons woon. (Hierdie sluit in; allerlei pligte soos die banksake gaan doen, hospitaal of apteeksake hanteer, inkopies en sommer allerdaagse dinge soos die was van goed wat te swaar is vir haar wasmasjien ens.) In die laaste twee weke is daar aan ons sitkamerplafon gewerk in dieselfde week waarin ek die dierbare vrou Kaap toe moes neem vir ‘n voor-operatiewe oogondersoek. Katarak word eerskomende Dinsdag verwyder. Sy dring daarop aan dat ek haar persoonlik vir die operasie moet inneem – dit natuurlik ook in die stad. Ten spyte daarvan dat haar dogter wat nie ver woon nie, maar te graag die takie sou verrig. Dit bloot om die gerief van die logistiek daaraan verbonde dat sy direk van die huis af en weer terug kan kom, indien ek die takie verrig. Al moet ek weer die volgende dag Kaap toe om vir manlief by die lughawe te gaan haal. Ek sal nie doodgaan daarvan nie, dis steeds ‘n voorreg, ek probeer net my gemoedstoestand verduidelik.
Klink dit asof ek kla? Jy is gelukkig dat soveel mense jou nog nodig het, sou julle reken. Ja, dis waar. Ek is gelukkig dat soveel mense op my staatmaak. Ek het ‘n doel. Ek wonder net hoekom dit my dan so laat voel asof ek water trap, asof die druk te groot raak.
Dis lekker om te weet ‘n mens se kinders vind jou ‘n vriendin by wie hulle maar hulle harte kan leegmaak. Dat jou skoonma jou liefhet en nodig het. Om te weet dat jy onmisbaar is vir jou man en die instandhouding van julle belange tuis. Wonderlik om te weet dat ander jou sien as sterk. As staatmaker beskou. Net soms, wens jy iemand wil kom kuier al is jou man nie tuis nie. Wens jy dat mense dit sal bedoel as hulle vra hoe dit met jou gaan. Wil hulle werklik weet? Jy voel half verplig om te sê dat dit goed gaan. Ja, altyd net goed. Want sou jy sê jy verlang net dat iemand jou ‘n drukkie gee. Verlang ook daarna dat iemand ‘n slag vir jou sal kom vra of daar iets is waarvoor hy vir jou kan bid. ‘n Slag jou hand kom vat en sê; “Dankie vir dit wat jy vir ons ma doen. Dis mos nie te veel gevra nie. Maar jy doen dit nie, jy glimlag en jy sê dit gaan goed, want gesien in die lig van die leed van baie mense gaan dit regtig eintlik goed.
Soms wens jy dit was nie nodig om jou skryflus te onderdruk omdat die lewe jou aandag vra nie. Dat jy telkemale jou naaldwerkgroepie moet teleurstel omdat jy weereens nie hulle bymekaarkom kan bywoon nie want plig roep jou elders. Dat jy nie sommer net kan weggaan wanneer jy wil waarheen jy wil soos jy wil, al is jou man nie tuis nie, want daar is ‘n ou mens wat nie vir so lank alleen gelaat mag word nie.
Baie mense sou sekerlik vra waarom ons dan die keuse gemaak het om so ‘n wegwerk situasie binne te gaan. Liewe mense dink julle vir een oomblik my man sou huis en kinders en belange tuis uit sy eie wil so los? Sy vrou aan haar eie genade oorgelaat het indien hy ‘n keuse gehad het? Ander sou vra hoekom dit nou eintlik so erg voel. Baie vrouens werk elke dag en moet nog steeds al hierdie dinge doen.
Die punt wat ek wou maak is dat al hierdie dinge en nog baie meer wat ek nie hier kan bespreek nie omdat dit bloot te privaat is my soms baie moeg laat voel. Laat besef dat die alleenpad nie baie maklik is nie. Om man en vrou te wees is moeilik. Ek kry begrip vir enkelouers, alleenlopers, geskeides, weduwees of wewenaars. Ek besef hoe dankbaar ek moet wees dat die ses weke verby gaan en ons vir die volgende drie weke elke minuut gaan gebruik om te vergoed. Dat hierdie tuiskomste elke keer wonderlike gawes is. Ek besef dat ek baie het om voor dankbaar te wees. My man het immers werk. Al weet ons nie altyd vir hoe lank dit nog daar gaan wees nie. Al kla ek dalk oor twee weke weer dat die man darem net te veeleisend is…hoef ek nie soos andere wat ek ken, vir altyd te groet nie.
Daarom die vraag; mag ek huil of mag ek nie. Vanmiddag het ek myself die voorreg gegun. Die damme sommer net vir ‘n rukkie toegelaat om oor die sluise te gaan. Daarna het ek beter gevoel. Al het ek baie om na uit te sien en veel om voor dankbaar te wees bly ek nog maar net ‘n vrou wat verlang na haar man. Al is sy tuiskoms net twee slapies ver.
Vorige stories Select Month October 2017 June 2017 May 2017 April 2017 March 2017 February 2017 December 2016 November 2016 October 2016 August 2016 July 2016 June 2016 May 2016 April 2016 March 2016 February 2016 November 2015 October 2015 September 2015 July 2015 June 2015 April 2015 December 2014 November 2014 October 2014 September 2014