Met ‘n video-oproep vra ek my ouma om hulp: “Vleg ek die koeksister só?” My swaer wat ná die afloop van sy nagskof bel soos ons vir aandete aansit; die soet klank van my peetkind se eerste lag wat oor my oorfone speel soos ek per trein pendel; my oupa se stem oor ‘n blikkerige telefoonlyn toe ek hom ‘n geseënde Nuwejaar toewens: “ Ek gaan nie hierdie jaar maak nie, maar mag jy ‘n mooi jaar hê.”
Ek het hierdie jaar ‘n vliegtuigkaartjie nodig gehad. Ek sou baie graag my ma by my wou hê toe ek ná my breinoperasie uit narkose kom. Ek sou baie graag my oupa wou groet wat in daardie selfde week oorlede is.
My ouma se boodskap verskyn op ‘n koue selfoonskerm: “Ek kon nie eens my maat groet nie… ek kon net vir oulaas by die hospitaal se ingang my elmboog teen syne druk. Hy het in sy laaste oomblikke na my geroep. Ek kon nie daar wees nie.” Grendeltyd het ons van bystand en afskeid beroof.
Ek skryf uit ‘n koue, donker Duitsland. Soggens wend die son sy beste probeerslag aan om gesig te wys, en gee vóór tjailatyd moed op. Hierdie jaar voel die winter ‘n bietjie kouer, ‘n bietjie donkerder. Onder normale omstandighede sou die strate met die soet reuk van “glühwein”, wat tydens Advent verkoop word, gevul wees. Grendeltyd maak dit egter onmoontlik – die eeueoue Kersmark is afgeskaf.
Met Oukersaand skep ons vinnig asem. Tafels word buite gedek. Dis te warm in die kombuis om skaapboud te maak, ons braai eerder. Die aartappelslaai is ‘n koel laafnis. Daar is nie groenslaai nie, want teen die tyd wat die vleis gereed is, het die blare reeds verlep. Kinders word vir nagereg rivier toe gestuur, waar waatlemoenskille met ‘n breё glimlag die rivier afdryf.
Suid-Afrikaanse emigrante sal vir my sê hierdie Kersfees is ‘n mite. Sien ek dan nie die misdaad, die moord, die val van die rand nie? Word tog wakker!
Hierdie jaar se planne vir Kersfees werk nie so mooi uit nie. Ek is nie tuis nie. My familie is nie naby nie.
Tydens grendeltyd word hierdie verlange verwronge in rou. Ek rou soos ‘n boer wat haar oes moet afskryf weens ‘n onsigbare pes wat aan die wortels vreet. Tydens oestyd bedank ons die Aarde vir goeie weer; en mekaar, vir harde werk. Ek verpas hierdie lonende tyd: my ma se sestigste verjaarsdag, haar tweede jaar in remissie; my pa in die fleur van sy aftrede; my broerskind wat leer praat; vriende wat trou; blommetyd in Namakwaland.
Daar sal ‘n tyd kom waar ek weer hierin kan deel. Daar is egter een ding wat vir ewig ‘n verlies sal wees: die verlies wat my oupa agterlaat.
‘n Nuwe seisoen laat nie ‘n groot boom wat geval het, weer toe om te bloei nie. Met dit in gedagte, het ek vir my oupa ‘n oudio-gedenkdiens saamgestel deur huldeblyke te versamel en dit in ‘n professionele oudiodiens te verwerk. Ons kon reg oor die wêreld daarna luister, elk in ons afsonderlike sitkamers… ‘n Globale danksegging.
2020 was vir baie van ons nie maklik nie, maar dit het ‘n geleentheid geskep vir groei. Mag ons hierdie nuwe jaar sterker groei deur elke daad van deernis en omgee.
Natuurlik is dit nie ’n plaasvervanger vir die fisiese nabyheid van ons geliefdes nie. Hierdie klankopname is wel, tot vandag toe, vir ons ’n bron van troos. Die huidige era van digitale oorvloed beroof ons soms van verbeelding en introspeksie. Hierdie opname wek herinneringe – helderder as ’n slimfoonskerm – by my op: As ek my broer se stem hoor, voel ek die grein van ons ouerhuis se kombuistafel teen my knie skaaf, en die geborgenheid wat daarmee saam gaan.