Issue 2, 2012 South African Journal of Cultural History - Volume 26,
Volume 30 (2016) Volume 29 (2015) Volume 28 (2014) Volume 27 (2013) Volume 26 (2012) Volume 25 (2011) Volume 24 (2010) Volume 23 (2009) Volume 22 (2008) Volume 21 (2007) Volume 20 (2006) Volume 19 (2005) Volume 18 (2004) Volume 17 (2003) Volume 16 (2002) Volume 15 (2001) Volume 14 (2000) Volume 13 (1999) Volume 12 (1998) Volume 11 (1997) Volume 10 (1996) Volume 8 (1994) Volume 7 (1993) Volume 6 (1992) Volume 5 (1991) Volume 4 (1990) Volume 3 ([1989, 1986]) Volume 2 ([1985, 1988]) Volume 1 ([1987, 1984]) Volume 3 ([1989, 1986]) Volume 2 ([1985, 1988]) Volume 1 ([1987, 1984]) Volume 26,
From Waarburg to Matjieskuil : investigating an old Cape farm
South African Journal of Cultural History 26, pp 1 –30 (2012)
Problems and misconceptions with regard to old Cape farms are often the result of assumptions made on the basis of the present names of those farms. The way farms are divided and added to and the crucial matter of which part contains the original name and the original buildings, result in these problems. In this article an investigation of the farm Matjieskuil, situated in the district of Paarl, serves as a case study to illustrate the danger of assumptions, but it also illustrates the wealth of information that can be exposed when archival sources are scrutinised. The focus of the article is on the ownership of the farm and the architecture of the manor house, as part of the total history of the farm Matjieskuil, previously known as Waarburg. The land was granted to Hercules van Loon in 1701, who called the farm Waarburg. Since then the sequence of owners, the variation of the size of the land, the farming activities and the history of buildings on the property have formed a story typical of the settlement at, and development of the Cape of Good Hope.
Van Waarburg tot Matjieskuil : &apos;n ondersoek na &apos;n ou Kaapse plaas
Probleme en wanopvattings ontstaan telkens rondom ou Kaapse plase, as gevolg van veronderstellings en afleidings wat gemaak word na aanleiding van huidige plaasname. Die wyse waarop plase onderverdeel of vergroot is en die belangrike saak watter deel die oorspronklike naam dra en gebouse huisves, lei dikwels tot hierdie probleme. In dié artikel word die plaas Matjieskuil, geleë in die distrik Paarl, as &apos;n gevallestudie gebruik om die gevaar van ongegronde afleidings uit te wys, maar ook om aan te dui watter rykdom inligting met die ontginning van argivale bronne blootgelê kan word. Die artikel fokus op die eienaarskap van die plaas en die argitektuur van die herehuis, as deel van die totale geskiedenis van die plaas Matjieskuil, voorheen bekend as Waarburg. Die grond is in 1701 vir die eerste keer uitgegee aan Hercules van Loon, wat dit Waarburg genoem het. Sedertdien het die opeenvolging van eienaars, die wisseling in die grootte van die plaas, die boerderybedrywighede en die geskiedenis van die geboue op die eiendom &apos;n verhaal vertel wat tipies is van die nedersetting aan en ontwikkeling van die Kaap die Goeie Hoop.
The Cape Town Carillon : a forgotten heritage
T. De Wet,
P.J.U. Van Deventer and
South African Journal of Cultural History 26, pp 31 –60 (2012)
On 15 November 1918, four days after the armistice that ended the Great War (1914-1918) the then Mayoress of Cape Town, Anna Thorne, mooted the idea of donating a carillon for the tower of the City Hall as peace thank-offering from the women of the City. This idea appealed to many people and on 30 April 1925 the Cape Town Carillon was inaugurated at the occasion of the Royal Visit of the Prince of Wales to the City. The bells were cast in the Taylor Foundry, Loughborough, UK as memorial bells and were enriched with inscriptions commemorating the war areas where South Africans have fallen in the great cause. Close to hundred years later, we found it necessary to draw the attention of the citizens of Cape Town and South Africa to this historic instrument that was added to their national heritage, but about which there exists a lack of knowledge and appreciation. While we realize that the current article is still incomplete, to our knowledge it is the first documented and controlled account of what has happened then and what the current status of this remarkable and unique instrument is.
Die Kaapstadse beiaard : &apos;n vergete erfenis
Op 15 November 1918, vier dae na die wapenstilstand wat die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) beëindig het, het die destydse Kaapstadse Burgemeestersvrou, Anna Thorne, voorgestel dat &apos;n beiaard in die Stadsaal se toring geïnstalleer word. Dit sou as &apos;n danksegging dien vir vrede deur die vroue van Kaapstad. Die idee het wyd byval gevind en op 30 April 1925 is die beiaard ten tyde van die Koninklike besoek van die prins van Wallis ingewy. Die klokke is as gedenkklokke deur die Taylor Foundry in Loughborough in die Verenigde Koninkryk gegiet en met inskripsies versier wat die gevegsgebiede gedenk waar Suid-Afrikaners gesneuwel het. Byna honderd jaar later vind ons dit nodig om die inwoners van Kaapstad en Suid-Afrika opnuut bewus te maak van dié historiese instrument wat deel van die nasionale erfenis vorm, maar waarvoor tans min kennis en waardering bestaan. Hoewel dié artikel nie die omvang van die onderwerp volledig dek nie, is dit so ver die outeurs se kennis strek, die eerste histories gedokumenteerde boekstawing van die destydse gebeure en die huidige status van die uitsonderlike en unieke instrument.
The Underwood & Underwood stereographs of the Anglo-Boer War, 1899-1902
South African Journal of Cultural History 26, pp 61 –82 (2012)
"Parks in the veld"; the Johannesburg Town Council&apos;s efforts to create leisure parks, 1900s - 1920s
South African Journal of Cultural History 26, pp 83 –105 (2012)
This article investigates the policies of the Johannesburg Town Council regarding public spaces, more specifically the provision of parks. Why, in the wake of the Anglo-Boer War, was priority given to public parks whilst it seems that the provision of more vital services such as water, electricity and roads should have been more important? Essentially the article attempts to explain why the Town Council&apos;s Parks Department was placed on par with other municipal departments.
In addition, the article investigates how successful the municipality was at meeting its aims for the development of parks. Thus, questions such as the expansion of open spaces, the design of parks and the provision of amenities for leisure activities are addressed, in addition to a discussion of how Johannesburg&apos;s citizens utilised these facilities.
Lastly, the extent to which the views of the Town Council coincided with the aims and philosophy of British park administrators is addressed. This issue is of concern because historically the Town Council was ideologically aligned with its counterparts in Britain.
"Parke in die veld"; pogings van die Johannesburgse Stadsraad om openbare parke te skep, 1900&apos;s - 1920&apos;s
Hierdie artikel ondersoek die beleid van die Johannesburgse Stadsraad aangaande openbare ruimtes en konsentreer spesifiek op parke. Waarom, na die Anglo-Boereoorlog, het die Stadsraad soveel klem geplaas op openbare parke in die lig van oënskynlik meer noodsaaklike dienste soos die voorsiening van water, elektrisiteit en paaie? Die artikel poog dus om te verduidelik waarom die Parkedepartement van die Stadsraad op gelyke voet met ander munisipale departemente geplaas is.
Daarbenewens word in dié artikel nagegaan in watter mate die Stadsraad met die bereiking van sy doelstellings met die ontwikkeling van parke suksesvol was. Dit lei tot vrae oor die uitbreiding van openbare ruimtes, die ontwerp van parke en die voorsiening van ontspanningsfasiliteite. Verder word die Johannesburgers se gebruik van hierdie fasiliteite ondersoek.
Ten slotte vors die artikel na in watter mate die Stadsraad se sienings ooreengestem het met die doelstellings en filosofie van die administrateurs van Britse parke. Dit is belangrik om hieraan aandag te gee, aangesien die Stadsraad ideologies met sy Britse eweknie ooreengestem het.
Marié-Catherine Le Fèbre en van haar tydgenote aan die Kaap, 1686-1782
South African Journal of Cultural History 26, pp 106 –141 (2012)
Marié-Catherine le Fèbre was een van die eerste boorlinge van Franse afkoms aan die Kaap en in 1686 die eerste dopeling op Stellenbosch - die vroegste doelbewuste uitbreiding van die Nederlandse voetspoor aan die Kaap. Toe sy 96 jaar later naby die mond van die Gouritsrivier oorlede is, het die grense van die gebied wat vir die VOC opgeëis is, tot by die Langkloof gestrek. Sy was &apos;n "gewone" huisvrou, drie keer &apos;n weduwee en het minstens elf kinders in die lewe gebring. Haar lewe bied moontlik &apos;n beeld van dié van ander vroue uit hierdie tydperk wat saam met hulle mans of seuns die gevestigde lewe op die akkerbouplase van die Boland vir veeboerdery op leningsplase in die afgeleë distrik Swellendam verruil het of deur finansiële omstandighede daartoe gedwing was.
Marié-Catherine le Fèbre (1686-1782) and some of her contemporaries at the Cape, 1686-1782
Marié-Catherine le Fèbre was one of the first natives of French descent at the Cape and in 1686 hers the first baptism at Stellenbosch - it then being the earliest deliberate extension of the Dutch footprint at the Cape. When she died at the mouth of the Gouritz River 96 years later, the extent of territory claimed by the VOC stretched as far as the Langkloof. She was an "ordinary" housewife, thrice widowed and bore at least eleven children. Her life possibly portrays the lives of other contemporary women, who, together with their husbands and sons, were either compelled through economic circumstances to abandon the tillage farms of the Boland in exchange for cattle and loan farming in the distant district of Swellendam, or did so voluntarily.
Die kulturele konteks van vyf Suid-Afrikaansgebore studente and die Dr. Hoch&apos;sches Conservatorium in Frankfurt, 1878-1918
South African Journal of Cultural History 26, pp 142 –170 (2012)
Dit was die doel van die artikel om die kulturele konteks te bepaal waarbinne studente aan die Dr. Hoch&apos;sches Conservatorium in Frankfurt am Main, &apos;n tipiese Duitse musiekskool, studeer het, en om dan ook vas te stel of daar Suid-Afrikaansgebore studente was wat in die eerste veertig jaar tussen 1878 en 1918 die voordele van die stimulerende milieu geniet het. Belangrike bronne oor die Konservatorium (byvoorbeeld die Konservatoriumjaarboeke) en oor die kultuurlewe in Frankfurt gedurende die tydperk onder bespreking, kan in die argief van die Johann Wolfgang Goethe-Universiteit en in die Institut für Stadtgeschichte (Instituut vir stadgeskiedenis) geraadpleeg word. Die groot trekpleister van die Konservatorium was die beroemde pianis Clara Schumann (1819-1896) wat tussen 1878 en 1891 daar les gegee het. Die Suid-Afrikaansgebore studente waarna verwys word, is Hetti Goldschmidt (gebore in Kaapstad, studeer 1888-1889, of moontlik slegs 1889), Cäcilie Manikus (Kaapstad, 1899-1901), Lydia van Raalte (Bethlehem, 1904-1905), Frank Struben, (Kaapstad, 1907-1909) en Helmuth Rolfes (Kimberley, 1908-1909).
Die ontstaan, bestuur en ontvangs van Die Boerevrou, die eerste Afrikaanse vrouetydskrif
Jeanette Van Rensburg and
South African Journal of Cultural History 26, pp 171 –189 (2012)
Van Maart 1919 to Desember 1931 is die eerste Afrikaanse vrouetydskrif, Die Boerevrou, maandeliks in Pretoria uitgegee. Die tydskrif is deur Lou-Marie Kruger as &apos;n problematiese en onbetroubare bron van feitelike inligting oor die verlede bestempel op grond van die feit dat die konstruksie en verspreiding van nasionalisme as die redaktrise se doel met die publikasie geïdentifiseer kon word. Die geskiedenis van die ontstaan, bestuur en ontvangs van Die Boerevrou toon nogtans dat die publikasie daarvan nie in isolasie plaasgevind het nie, maar die resultaat van &apos;n komplekse samehang van rolspelers, oortuigings en gebeure was. Die opheffingsrol wat die tydskrif in die lewe van vrouens gespeel het, behels meer as nasionale opvoeding omdat dit ook persoonlike ontwikkeling en maatskaplike betrokkenheid aangemoedig het - eienskappe wat in ander ideologiese kringe ook hoog aangeskryf word en dus nie noodwendig &apos;n aanduiding van nasionalistiese beïnvloeding is nie.
The establishment, management and reception of Die Boerevrou, the first Afrikaans journal for women
The first Afrikaans women&apos;s magazine, Die Boerevrou, was published monthly in Pretoria from March 1919 to December 1931.
Oor gode en afgode, Marthinus Versfeld : boekbesprekings
South African Journal of Cultural History 26, pp 191 –192 (2012)
Tans kan op bykans honderd jaar van wysgerige besinning en refleksie in Afrikaans teruggekyk word. Die "Winternag" van filosofie in Afrikaans word allerweë beskou as die voordrag wat Tobie Muller in 1914 op Stellenbosch gelewer het en later as "Die Geloofsbelydenis van &apos;n Nasionalis" gepubliseer is. Net voor Muller se voordrag is die eerste Afrikaanse professor in filosofie op Stellenbosch, Nicolaas Brümmer, in 1911 aangestel en later het T.J. Hugo (Pretoria), Hendrik Stoker (Potchefstroom) en Nico Diederichs (Bloemfontein) hom op hulle onderskeie standplase gevolg.
Omstrede land: Die historiese ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse grondvraagstuk, 1652-2011, Louis Changuion & Bertus Steenkamp : boekbesprekings
South African Journal of Cultural History 26, pp 193 –194 (2012)
Praat grond in Suid-Afrika, en jy wek emosies. Sekerlik een van die taaiste toffies vir &apos;n vreedsame Suid-Afrika vorentoe. Want dit het nie vir &apos;n vreedsame Suid-Afrikaanse verlede gesorg nie.
Burgers & amptenare: die vroeë ontwikkeling van die kolonie aan die Kaap, 1662-1679, Karel Schoeman : boekbesprekings
South African Journal of Cultural History 26, pp 195 –197 (2012)
Burgers & amptenare is die vierde deel van &apos;n vyfdelige reeks oor die totstandkoming van die vroeë Kaapse nedersetting, die omstandighede wat daartoe aanleiding gegee het in die breë, maar ook oor individue in fyner detail.
The Ivory Trail, T.V. Bulpin : book review
South African Journal of Cultural History 26, pp 198 –199 (2012)
The Ivory Trail makes for exciting reading. This is the story of the life and times of the legendary hunter/poacher, S.C. Barnard, better known as Bvekenya in what is presently the Limpopo Province, and more specifically the area known as Crook&apos;s Corner. Bulpin recorded Barnard&apos;s accounts personally.