PressReader - Landbou Vee: 2017-09-01 - Nu­we rig­ting vir SA rooi­vleis
Nu­we rig­ting vir SA rooi­vleis
Vroe­ër van­jaar het van die ver­naam­ste be­lang­heb­ben­des in die rooi­vleis­be­dryf by­een­ge­kom om ‘n nu­we rig­ting vir die Suid-A­fri­kaan­se be­dryf te be­spreek. Hul­le is dit eens: Uit­voer gaan die toe­koms be­paal en ge­hal­te bly on­on­der­han­del­baar.
Landbou Vee - 2017-09-01 - Inhoud - Dr. Mi­cha­el Bradfield dien in die taak­span wat die werk­ses­sie ge­re­ël het. Hy skryf in sy per­soon­li­ke hoe­da­nig­heid.
Die toe­koms van die SuidA­fri­kaan­se rooi­vleis­be­dryf is vroe­ër van­jaar deur meer as 100 deel­ne­mers, wat die he­le rooi­vleis­waar­de­ket­ting ver­teen­woor­dig, in ’n werk­ses­sie be­spreek en oor­dink. Dié werk­ses­sie, wat die steun van mnr. Sen­ze­ni Zokwa­na, Mi­nis­ter van Land­bou, Bos­bou en Vis­se­rye, ge­niet het, is by die hoof­kan­toor van die Land­bou­na­vor­sings­raad (LNR) in Hat­field, P­re­to­ria, ge­hou en is ge­koor­di­neer deur mnr. Chris Klop­per van Syn­tagm Re­se­arch. In sy o­pe­nings­re­de het Sen­ze­ni sy steun vir die werk­ses­sie her­be­ves­tig en ook sy steun toe­ge­sê aan die be­dryf se po­gings om ’n be­ter pad vo­ren­toe te vind. “Die Re­ge­ring sal die i­ni­si­a­tie­we on­der­steun waar­mee die be­dryf, in ven­noot­skap met die de­par­te­ment, vo­ren­dag kom.”
Hy het ver­wys na die Re­ge­ring se on­lang­se hulp aan die vee­be­dryf om uit­voer­pro­to­kol­le te be­kom om die uit­voer­mark na C­hi­na oop te maak.
Die mi­nis­ter was op­ge­won­de oor die po­ten­si­ë­le by­dra­es van die rooi­vleis­be­dryf tot uit­voer, wat tot ’n be­ter han­dels­ba­lans sal lei. Hy het be­klem­toon dat die toe­koms al­le be­lang­heb­ben­des, ook die kom­mu­na­le boe­re, moet in­sluit. “Die doel­wit­te van O­pe­ra­sie P­ha­ki­sa en dié van die werk­ses­sie stem baie oor­een.”
“’n In­ko­men­de ge­ty lig al­le bo­te op”, was die te­ma van die voor­leg­ging van dr. Mi­cha­el Bradfield, ’n lid van die taak­span. “Die in­ter­na­si­o­na­le rooi­vleis­be­dryf is baie me­de­din­gend en net ’n ‘Span Suid- A­fri­ka’-be­na­de­ring sal werk as ons in­ter­na­si­o­naal wil mee­ding.”
By Gul­l­foods, die wê­reld se groot­ste han­del­skou wat jaar­liks in Doe­bai plaas­vind, het lan­de, soos A­me­ri­ka, Aus­tra­lië, Ier­land en selfs E­gip­te, ’n “span”-be­na­de­ring om ge­sa­ment­lik hul rooi­vleis­be­dryf te be­mark.
“Dit sal ’n hart­seer­dag wees as die be­dryf nie kan saam­werk tot voor­deel van die he­le waar­de­ket­ting nie. Dit is tyd dat die be­dryf ei­e­naar­skap aan­vaar p­leks daar­van om voort­du­rend na die Re­ge­ring te kyk vir fi­nan­sie­ring.”
Prof. Nor­man Mai­was­he, hoof van die LNR se In­s­ti­tuut vir Die­re­pro­duk­sie, het die V­leis­bees­ge­no­mi­ka­pro­jek (BGP) ge­bruik as ’n voor­beeld van hoe die be­dryf en die Re­ge­ring suk­ses­vol saam­ge­werk het. “Die rooi­vleis­be­dryf kan voor­deel trek deur ’n soort­ge­ly­ke mo­del te volg.”
SUKSESVERHAAL IN AUS­TRA­LIË
Mnr. Don He­at­ley, voor­ma­li­ge voor­sit­ter van Me­at and Li­ves­tock Aus­tra­lia (MLA), het die MLA ge­bruik as ’ n voor­beeld van wat be­reik kan word as ’n be­dryf saam­werk en hom­self fi­nan­sier.
T­win­tig jaar ge­le­de was die Aus­tra­lie­se ver­brui­ker be­sig om ver­troue in pro­duk­te te ver­loor wat ’n goeie eet-er­va­ring be­tref.
“Sap­pig­heid, smaak en die­re­ge­sond- heids­kwes­sies was erns­ti­ge re­des tot kom­mer vir plaas­li­ke en in­ter­na­si­o­na­le ver­brui­kers.”
Soos in al­le be­dry­we was aan­sien­li­ke fi­nan­sie­ring no­dig om die be­dryf te laat vor­der. In Aus­tra­lië word ’n tran­sak­sie­hef­fing deur al­le deel­ne­mers in die waar­de­ket­ting be­taal el­ke keer as ei­e­naar­skap ver­an­der. Die hef­fing is tans vyf Aus­tra­lie­se dol­lar (so­wat R50) per tran­sak­sie vir bees­vleis, en 2% van die ver­koop­prys vir skaap­vleis. Só is meer as A$120 mil­joen per jaar in­ge­sa­mel, waar­van A$90 mil­joen jaar­liks vir na­vor­sing en be­mar­king aan­ge­wend word. Die na­vor­sings­kom­po­nent word op ’n dol­lar-vir-dol­lar-grond­slag deur die Aus­tra­lie­se re­ge­ring ge­fi­nan­sier.
“Son­der geld sal die be­dryf bloot stag­neer. Vir el­ke dol­lar wat be­lê word, is die be­leg­gings­op­brengs so­wat vyf dol­lar.”
Don het ook ge­sê dat die MLA só saam­ge­stel is dat dit on­af­hank­lik van die on­der­skeie waar­de­ket­ting­le­de se ver­teen­woor­di­gen­de fo­rums is. “Moet nooit die po­li­tiek van be­dryfs­lig­ga­me met be­sig­heid meng nie,” het hy be­na­druk.
“Skep ’n pri­va­te, goed ge­fi­nan­sier­de, re­sul­taat­ge­dre­we lig­gaam en stel die bes­te kom­mer­si­eel-ge­o­ri­ën­teer­de men­se aan om daar­voor te werk.”
Die be­dryfs­lig­ga­me speel ’n be­lang­ri­ke oor­sigrol en was be­trok­ke by die op­stel van doel­wit­te en ver­lang­de re­sul­ta­te.
In sy tyd by die MLA het Don toe­sig ge­hou oor die im­ple­men­te­ring van ’n na­si­o­na­le na­speur­baar­heid­stel­sel, ’n voed­sel­ver­se­ke­ring-ge­sond­heid­stel­sel en die tot­stand­ko­ming van Me­at S­tan­dards Aus­tra­lia (MSA), ’n ge­hal­te­ver­se­ke­ring­stel­sel. Hy het ver­skeie ke­re ge­sê dat hy nie die Suid-A­fri­kaan­se be­dryf wil voor­sê wat om te doen nie, maar bloot ver­tel oor
sy eie er­va­ring en hoe hy daar­in ge­slaag het om die Aus­tra­lie­se rooi­vleis­be­dryf te help om in­ter­na­si­o­naal van heel on­der tot heel bo te laat vor­der
‘PLAN EN FI­NAN­SIE­RING NO­DIG’
Dr. John Pur­cha­se, uit­voe­ren­de hoof van Ag­biz, het die be­lang­rik­heid van ’n to­ta­le waar­de­ket­ting-be­na­de­ring uit­ge­lig. “In we­se ding waar­de­ket­tings oor lan­de en vas­te­lan­de heen in oop, me­de­din­gen­de stel­sels teen me­kaar mee om voed­sel­se­ker­heid te ver­skaf. As jy wil mee­ding, het jy ’n plan en fi­nan­sie­ring no­dig.”
John het ook ver­dui­de­lik dat die uit­voer­vo­lu­mes van bees­vleis (be­vro­re en vars/ ver­koel) aan­sien­lik toe­ge­neem het: van 15 000 ton in 2012 tot by­na 40 000 ton ver­le­de jaar. Die waar­de van bees­vleis­uit­voer het in die­self­de tyd­perk van so­wat R300 mil­joen tot by­na R2,5 mil­jard ge­styg. Dit dui op die ver­be­ter­de me­de­din­gend­heid van die be­dryf en hou goeie voor­uit­sig­te in vir ver­be­ter­de mark­toe­gang en in­klu­sie­we groei.
“Die sleu­tel­uit­da­ging sal wees om oor­koe­pe­len­de sa­me­wer­king en ’ n ‘ he­le sek­tor’-be­na­de­ring te kry. Dit moet ge­doen word vir die be­dryf om vo­ren­toe te be­weeg. Die klem moet ook op die ver­brui­ker val. Suid-A­fri­ka het ’n ge­son­de, ro­buus­te be­dryf met meer po­ten­si­aal as wat tans be­nut word. Die ge­leent­he­de is ’n groei­en­de be­vol­king, ver­an­de­ren­de ver­brui­kers­be­ste­dings­pa­tro­ne en nu­we mark­te, ver­al in A­fri­ka en die Oos­te.”
HEF­FING NO­DIG OM MEE TE DING
Mnr. Da­ve Os­bor­ne van Qu­een­stown is die voor­ste vark­pro­du­sent in Suid-A­fri­ka. Hy het daar­op ge­wys dat die ver­bruik per kop van bees-, pluim­vee-, skaap- en vark­vleis die af­ge­lo­pe vyf jaar groot­liks die­self­de ge­bly het. Die­sta­tu­tê­re­hef­fing­op­vark­vlei­sis0,5% van die jaar­lik­se om­set van R4,7 mil­jard. Hy het dit ver­ge­lyk met die rooi­vleis­be- dryf wat ’ n jaar­lik­se om­set van dig­by R30 mil­jard het, maar ’n sta­tu­tê­re hef­fing van s­legs 0,09% het. “Die bees­vleis­be­dryf het ’n hef­fing van min­stens R47 per dier no­dig om met an­der be­dry­we mee te ding. Dit geld ook ska­pe en bok­ke.”
Da­ve meen die vark­vleis­be­dryf is baie meer ge­vor­derd wat sy struk­tu­re vir bi­o­vei­lig­heid en na­speur­baar­heid be­tref, en sê die be­dryf se na­si­o­na­le ge­hal­te­ver­se­ke­ring­ske­ma word wyd ge­bruik.
BE­SIN OOR SIEKTEPROBLEME
Prof. Jo­han Wil­lem­se, ’n e­ko­noom ver­bon­de aan die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat en kon­sul­tant by A­gri­mark Con­sul­tants, meen die rooi­vleis­be­dryf het toe­ge­laat dat sy pro­duk ’n kom­mo­di­teit ge­word het wat op grond van prys met an­der pro­te­ïe­ne mee­ding.
“Die hui­di­ge klas­si­fi­ka­sie­stel­sel gee aan ver­brui­kers min lei­ding wat eet­ge­hal­te be­tref.”
Hy sê ook die hui­di­ge be­dryf­struk­tu­re moet her­dink en her­ont­werp word.
“’n Dui­de­li­ke stra­te­gie vir die toe­koms is no­dig.
“Bees­vleis­uit­voer sta­bi­li­seer die SuidA­fri­kaan­se mark, maar ons moet erns­tig be­sin oor ons eie strui­kel­blok­ke met siek­tes. Ons moet ook ’n vry­wil­li­ge na­speu­ring­stel­sel oor­weeg om die plaas­li­ke mark en toe­koms­ti­ge uit­voer te be­vei­lig.”
’n Ge­dif­fe­ren­si­eer­de pro­duk, ’n skoon, “groen” en vei­li­ge beeld en toe­gang tot pre­mie­mark­te is nou no­dig, het hy ge­sê.
Dr. S­ha­drack Moep­hu­li, uit­voe­ren­de hoof van die LNR, het ge­sê die LNR is ge­reed en in s­taat om saam met die le­wen­de­ha­we­be­dryf te werk om ver­snel­de groei te be­werk­stel­lig bin­ne die raam­werk van gro­ter deel­na­me van die kom­mu­na­le boer in ’n ge­ïn­te­greer­de waar­de­ket­ting.
Hy het her­haal dat die LNR se In­ter­gis­stel­sel ont­werp is om ’n sen­tra­le rol te speel in die in­wer­king­stel­ling van die na­si­o­na­le i­den­ti­fi­ka­sie-en-na­speur­baar- heid­stel­sel. “Die LNR is daar­toe ver­bind om na­vor­sing en teg­nie­se on­der­steu­nings­ver­moë te ont­wik­kel om aan die ver­eis­tes van die le­wen­de­ha­we­be­dryf te vol­doen.”
Laas­tens, in te­rug­voe­ring ver­skaf deur die groep mo­de­ra­tors en op­ge­som deur mnr. T­hys Mey­er, ’n vleis­bees­boer, sa­ke­man en pro­gram­di­rek­teur van die dag, was daar oor­wel­di­gen­de steun van die deel­ne­mers vir ’n be­ter fi­nan­sie­rings­mo­del wat die vleis­bees­be­dryf in s­taat sal stel om mee te ding met an­der be­dry­we, en dit vir Suid-A­fri­ka moont­lik sal maak om in­ter­na­si­o­naal me­de­din­gend te wees.
Dit was dui­de­lik dat daar oor­wel­di­gen­de steun was vir die stra­te­gie­se pro­ses om voort te gaan. Al wat no­dig is, is lei­er­skap, ’n dui­de­li­ke vi­sie en ’n stra­te­gie om dit toe te pas.
Waar die he­le pro­ses ein­dig. Vir ver­brui­kers is sap­pig­heid en smaak die groot­ste oor­we­gings.