A wu yisile kokwa wa wena exibedhlele ku ya kamberiwa eka mavabyi ya yena. Kambe vaongori va xibedhlele lexi a mi yile eka xona a va mi khomangi kahle. Hlamusela leswi nga humelela. Matilo i vundzawu hikwabyo na nkarhi kuhlanganisa na hinkwaswo leswi nga e handle ka misava, leswi hlanganisaka ti pulaneti; tin'weti; na tinyeleti. vupimi bya ku leha, ku anama na ku enta ka matilo abyi tiviwi. Nhlamuselo ya ku hambana kuntshwa yi susiwile hi x. 1 (e) xa Nawu wa 15 wa 1996? Afrika Dzonga tanihi xirho ri endle ntirho wa nkoka eka Ntwanano lowu hikuva Holobyenkulu wa rona, Jenerali Smuts a tsale Ntwanano. Swinawana swa Ntwanano exikarhi ka swinwana swi boha Nhlangano wa Matiko ku tlakusa nxiximo wa misava hinkwayo wo amukela timfanelo ta ximunhu na ntshunxeko wa nkoka wa vanhu hinkwavo ehandle ko va hambanisa ku ya hi rixaka, rimbewu, ririmi kumbe vukhongeri? Loku ku nga si va na Vumbiwa bya Nkarhinyana bya 1993, ntshikelelo wo amukela no sirhelela timfanelo ta ximunhu eAfrika Dzonga a wu endliwa hi matslawa ya matiko ya misava, swifundza na rixaka. Matsalwa lama I: Ntwanano wa Nhlangano wa Matiko, Ku Hlambanya ka Misava Hinkwayo ka Timfanelo ta Ximunhu, Ntwanano wa Afrika, Ntwanano wa African National Congress na mapfhumba ya dyondzo lama a ma endliwa hi nhlangano wa Magqweta ya Timfanelo ta Ximunhu. Ntshikelelo wa matiko ya misava wa leswaku swi susiwa exikarhi, leswaku ku herisiwa mfumo wa xihlawuhlawu wu hetelele hi endlelo ro tlhela ku vumbiwa milawu leswi heteleleke hi palamende ya tindlu tinharhu hi 1983. Leswi swi vile swikombiso swo sungula swa ku wa ka mfumo lowu alelaka timfanelo ta ximunhu, hikwalaho hi 1987 Bophutatswana ri ringetile ku tivisa Nawumbisi wa timfanelo eDzongeni wa Afrika. Afrika Dzonga ri hatle ri lemuka leswaku ku tshikelela a swi nge tlheriseli ku tiveka ka rona na matimba, hikwalaho ri sungurile ku languta swikombiso swa vumbiwa leswi nga ta amukela no sirhelela timfanelo ta ximunhu. Hikwalaho hi 1986 Holobye wa Vululami (Cootze, JH), u thorile Khomixini ya Nawu ya Afrika Dzonga ku lavisisa ku sirheleriwa ka timfanelo ta ximunhu. Hi nkarhi walowo ntlawa wa magqweta lama a ma lwa ni xihlawuhlawu (Nhlangano wa Magqweta ya Xidemokrasi wa Rixaka) wu lemukile leswaku ku kunguhatiwile ku cinca ka vumbiwa kambe pholisi ya Rixaka a yi nga tekeli enhlokweni ku navela ka vanhu kutani wu kombela Khomixini ya Nawu ya Afrika Dzonga ku katsa swinwana swa swilaveko swa ntwanano wa Ntshunxeko na Ntwanano wa Banjul?