Die geheim lê in die “attitude”... - FAK
Die FAK se Projek Aitsa! bied vir jou die geleentheid om erkenning te gee aan dié onderwyser wat vir jou ’n rolmodel is. Laat weet ons hoekom jou onderwyser die beste in haar/sy veld is en maak ’n plan om haar/hom te vereer.
Barend Venter is al vir ses jaar lank ’n onderwyser. Tans gee hy Afrikaans by Hoërskool Transvalia.
Barend Venter vertel
Hierdie is nie ’n vervelige les oor hoe om Afrikaans aan te bied nie. Hierdie is eerder een onderwyser se uitgesprokenheid oor sy filosofie rondom die stand van Afrikaans en hoe dit, volgens hom, in die kurrikulum behoort aangebied te word.
Taal is nie staties nie: dit verander voortdurend. Nes ’n mens fisies, weens sy “bene, arms, kop, oë, hart, ingewande, ensovoorts” steeds as ’n “mens” geklassifiseer kan word, is die dryfkrag in die mens sy siel. Sy siel is dit wat hom laat “leef”!
Alhoewel daarna gestreef moet word om leerders ’n Standaardafrikaans te leer, moet taalonderwysers hoegenaamd nie Afrikaans as blote “geskiedenis” benader nie. Onderwysers moet ook nie met oogklappe leef nie: kinders is lánkal nie meer so onskuldig soos wat hulle dink die kinders is nie.
Nie dat ek sê ons as Afrikaanse onderwysers moet van die kultuurrykheid en die geskiedkundige waarde van hierdie trotse Suid-Afrikaanse taal wegskram nie. Inteendeel! Taal is dinamies. Dit is aan die groei en gaan deur verskeie fases en eras, en dit is ons as onderwysers se plig om hierdie fases aan te gryp en dit, tesame met die huidige aard van die taal, in die klaskamer aan te bied.
Ons voorvaders het 90 jaar gelede daarop aangedring om Afrikaans as amptelike taal te bevestig. Hulle het geveg vir ’n doel wat húlle voel waardig genoeg is. Onderwysers en leerders moet dieselfde benadering hê.
Wat dit impliseer, is dat die hedendaagse onderwyser en leerder, as kampvegters vir ons moedertaal, die taal as ’n lewende organisme moet benader. Hulle moet veg vir die voortbestaan van hierdie kosbare diamant in Suid-Afrika se skatkis, en hulle sal glad nie daarin slaag as daar geklou word aan die stroefheid en hardkoppigheid wat tans deur soveel taalonderwysers in hulle klaskamers geïmplementeer word nie.
Die geheim lê daarom in die “attitude” waarmee die onderwysers die vak op skool aanbied.
Laat ons nie doekies omdraai nie: Afrikaans is ’n verpligte vak op skool, en, in ’n kind se oë is enigiets wat “verplig” is, júís dit waarteen hulle wil rebelleer. Dagin en daguit moet ek toehoor hoe kinders Afrikaans as vak beskou as ’n straf …’n tronk waarin hulle vasgevang word vir twaalf jaar van hulle bestaan. En dinge kan maar bra vervelig en frustrerend raak in ’n tronk.
Ek is moeg vir onderwysers wat die taal op skool aanbied asof dit die “Alfa en Omega” is (“dit staan al vir jare so opgeskryf, so ons moet dit nie bevraagteken nie!”). As dít die geval is, dan kan Afrikaans net as ’n klein komponent in skoolkurrikula se Geskiedenisboeke opgeteken word. En ons almal weet hoeveel leerders werklik in “geskiedenis” belangstel …
Onderwysers moet saam met die leerders gefrustreerd wees, oor taalsake kan redeneer, kan debatteer, en uiteindelik opgewonde raak oor hierdie vak en taal! Hulle moet die taal toelaat om sy vlerke te sprei en nes te gaan maak in die harte van hulle leerders.
Waarop dit neerkom, is dat onderwysers, soos hulle leerders, bloot leerders is en vir die res van hulle lewe leerders sal bly! Hulle moet sélf nuuskierig wees oor Afrikaans en navorsing doen oor die kontemporêre tendense in hierdie taal. Dit sal hulle, vanselfsprekend, opgewonde maak (of kwaad maak), en hulle moet nie bang wees om hulle gevoelens teenoor dit wat hulle vir die taal voel met die kinders te bespreek nie.
Die aanbieding gaan oor die passie, die houding, en die filosofering wat die onderwyser aanneem. Van Pannevis, tot Van Wyk Louw, tot Breytenbach, tot Fokofpolisiekar! – ALLES moet deel wees van ’n onderwyser se raamwerk. Eers dán sal hulle daarin slaag om hulle leerders – hulle kinders! – opgewonde te maak oor hulle taal en sodoende die voortbestaan van Afrikaans op ’n praktiese manier te verseker!