Paaie lewensare wat samelewing verbindSlaggate op die pad tussen Memel en Vrede. (Foto: Verskaf) Suid-Afrika se paaie is die lewensare van die samelewing. Dit speel nie net ŉ kritieke rol in die ontwikkeling van landelike gemeenskappe nie, maar is ook deurslaggewend om ekonomiese vryheid aan miljoene van die land se armstes te bring. Benewens die lewensverlies wat die land se swak padinfrastruktuur op die platteland veroorsaak, is die kommersiële verliese enorm, sê Agri SA. Die organisasie het Dinsdag omvattende navorsing oor die verslegtende padnetwerk bekend gemaak. Maroela Media het vroeër berig ŉ geraamde R12 miljard aan landbouprodukte is die afgelope boekjaar per pad vervoer. Die bedryf dra R128 miljard tot die BBP by en die sektor is een van die enigstes wat die afgelope ruk kon werk skep. Lebogang Sethusha, verbonde aan Agri SA se arbeidsentrum van uitnemendheid, sê egter daar moet na meer as rand en sent gekyk word. “Ons kan vergeet van werkskepping as ons nie noemenswaardig in landelike infrastruktuur belê nie. Funksionerende paaie is die kern van ons ekonomie; ons kan nie bekostig dat dit ons agilleshiel is nie.” Sethusha sê behoorlike paaie is ŉ bate vir ŉ gemeenskap waarmee ŉ inkomste geïn en werk geskep word. Dit lei tot verhoogde produktiwiteit en speel ŉ kritieke rol in die lewering van basiese dienste. Toegang tot gesondheidsdienste en onderrig is basiese regte en boere speel reeds ŉ noemenswaardige rol om dit moontlik te maak. “Paaie verbind produsente aan markte, werkers aan werksgeleenthede en siekes aan hospitale en is baie belangrik vir enige ontwikkeling- en werkskeppingsplan.” Sandy la Marque, uitvoerende hoof van Kwanalu, sê slegte paaie verhinder die lewering van goedere en dienste, het ŉ regstreekse uitwerking op die ekonomie, verhoog die koste om sake te doen, pootjie die lewering van voedselitems, verhinder werkskeppingsgeleenthede én veilige reise. La Marque sê ŉ proaktiewe gemeenskapsgebaseerde benadering tot infrastruktuur is nodig en spesifieke belangrike ekonomiese nodes moet geprioritiseer word. Christo van der Rheede, uitvoerende direkteur van Agri SA, sê die koste aan herstelwerk beloop na raming miljarde, maar hy meen ook daar moet verder as die randwaarde gekyk word. “Het ons regtig al daardie geld nodig om herstelwerk te doen, of benodig ons net ŉ meer doeltreffende manier? “Ek het ook ŉ idee heelwat van die geld word vir tenderpreneurs opsy gehou. Nuwe paaie is ná net ŉ paar maande in ŉ afgryslike toestand en dit is wat ons moet pak. Geld word nie slim bestee nie en eindig in iemand se sak,” sê hy. Jaco Minnaar, president van Agri SA, sê die oplossing lê nie in die kort termyn nie, maar in deurlopende instandhouding, behoorlike infrastruktuur en opleiding. Hy benadruk ook dat die uitwerking eindelik veel meer as net ekonomies is. “Die maatskaplike uitwerking is enorm. Indien jy paaie wegvat, ontneem jy mense van hul inkomste. Toestande is sleg en versleg verder. Ons moet dit stuit,” sê Minnaar. “Ons het ŉ maatskaplike gesprek rakende die rol van paaie nodig.” *Grafiekinligting verskaf deur Agri SA