!Na vir die !nara - Kollig - Republikein
Tuesday, May 21st, 03:18:01
!Na vir die !nara
26 February 2004 | Kollig
NAMIBIË se unieke woestynplant, die !nara, kan \'n internasionale toonvenster word vir die land.
Dié veelborstige moeder van die Topnaar-Nama of Aonin word ook geskakel met die omgangswoord \"!na,\" omdat dit onder meer \"genoeg\" beteken.
Die nuwe publikasie !Nara, onder redaksie van Joh Henschel, Rudolf Dausab, Petra Moser en John Pallett, kyk terug op sewe jaar van die Nara-program (Natuurlike Hulbronbestuur deur die Aonin). Dit is \'n gesamentlike projek van die Topnaar gemeenskap en die Woestynnavorsingstigting van Namibië (DRFN) oor die benutting van die woestynspanspek as \'n volhoubare inkomstebron.
!Naras kan bemark word as droeë en geroosterde saad, in gebak, olie, lyfroom, konfyt, sap, likeur, aandenkings en gedroogte vrugte. Hoagaribeb is die naam vir die gekookte vleis van die vrug wat soos vrugterolle bewaar is.
Die tradisionele afsetgebiede van !nara- of botterpitte is Walvisbaai, Swakopmund en die Kaap, waar dit lank deur die Asiatiese bevolking gebruik word as \'n plaasvervanger vir amandels.
Terwyl die plant reeds sowat 8 000 jaar gelede deur die Khoi gebruik is, glo wetenskaplikes dat dit ten minste al 2 000 jaar sistematies benut word. Dit is \'n integrale deel van die Topnaarkultuur.
Net sowat 300 van hierdie tradisionele veeboere en jagterversamelaars woon vandag nog in die Kuisebvallei. Die !nara het ook sonskerm en medisyne gelewer.
Eiendomsreg is gereguleer deur \'n buigsame stelsel van privaatbesit wat families toegelaat het om in oestyd kragte te snoer met ander. Deesdae is daar net \'n klein groep professionele oesters wat soms bots met persone wat die plant periodiek benut.
Volgens die program se navorsing wil die Topnaar dié tradisie behou, al stel min verstedelikte jong mense belang. Die suksesvolle benutting van die !nara kan bewerkstellig word deur \'n koöperatief te stig, bemarking te verbeter en opleiding te verskaf. In die proses kan \'n wye verskeidenheid verwante kleinondernemings ontstaan.
Die boek dek onder meer die geskiedenis, ekologie, fisiologie en bestuiwing van die plant. Dit bevat \'n nuttige historiese tabel, verskeie statistieke, kaarte en \'n groot hoeveelheid kleurfoto\'s. Daar is selfs \'n resep hoe om self sade te ontkiem.
Hoewel !Nara \'n wetenskaplike geskrif is, is die meeste van die inhoud toeganklik vir Jan en Alleman en beslis hoogs leesbaar en interessant.
- !Nara is gepubliseer deur die Namibiese Wetenskaplike Vereniging. Kleinhandelprys: N$120.