Walther Rathenau - Geskiedenis Podcasts - 2021
Walther Rathenau, die seun van Emil Rathenau, 'n suksesvolle Joodse sakeman wat Allgemeine-Elektrizitats-Gellellschaft (AEG) gestig het, is gebore in Berlyn op 29 September 1867. Hy studeer wetenskap en filosofie aan die Universiteit van Berlyn voordat hy in 1889 sy doktorsgraad behaal het.
Na die universiteit het Rathenau by AEG aangesluit en met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog was hy hoof van die onderneming. Hy het ook vir die regering gewerk in die grondstofafdeling van die oorlogsbediening.
Na die oorlog het Rathenau gehelp om die Duitse Demokratiese Party te stig. Hy het ook geskryf Die nuwe ekonomie (1918) waar hy die staats nasionalisering van die industrie verwerp, maar pleit dat werknemers 'n groter rol in die bestuur van ondernemings moet speel.
In 1921 het Karl Wirth Rathenau as sy minister van heropbou aangestel. Die jaar daarna word hy minister van buitelandse sake. Hy het regse nasionaliste soos Adolf Hitler ontstel deur te argumenteer dat Duitsland Duitsland se verpligtinge ingevolge die Verdrag van Versailles moet nakom. Terselfdertyd werk hy egter saam met Matthias Erzberger, die minister van finansies, om te wys dat die bepalings van die verdrag te streng was.
Rathenau het ook Duitse konserwatiewes ontstel deur die Verdrag van Rapallo met die Sowjetunie te beding. Hy is nou gekritiseer deur die leiers van die Nazi-party wat beweer het dat hy deel was van 'n Joods-Kommunistiese sameswering. Walther Rathenau is op 24 Junie 1922 deur twee regse weermagoffisiere vermoor.
Tien jaar lank, tussen 1925 en 1935, is ek elke jaar na Duitsland. Ek was gefassineer deur die persoonlikheid van Walther Rathenau, 'n Duitse Jood, wat die ammunisie vir die Eerste Wêreldoorlog voorsien het. Hy was iets wat net 'n Duitse Jood tegelyk kon wees: 'n profeet, 'n filosoof, 'n mistikus, 'n skrywer, 'n staatsman, 'n industriële magnaat van die hoogste en grootste orde, en die pionier van wat bekend staan ​​as 'industriële rasionalisering' .
In Junie 1922 word Walter Rathenau, 'n groot Joodse nyweraar en vooruitstrewende ekonoom, vermoor deur gangsters van die uiterste regse, wat die hart en siel van die Freikorps was. Ek was by die gedenkdiens in die Reichstag en het 'n buitengewone entoesiasme onder die werkers van Berlyn opgemerk, soos uitgedruk in hul vakbondleiers en sosialistiese partye, vir die Republiek en vir president Ebert. Die rang en lêer van die meerderheid sosiaal -demokrate is nou deeglik opgewek toe hulle sien waarna Noske se beleid oor die gebruik van die Freikorps die land gebring het. Eers kommuniste, daarna sosialiste, en nou 'n groot nyweraar, is vermoor omdat hulle liberale standpunte gehad het en, in die laaste geval, omdat hulle 'n Jood was. Die situasie in Duitsland word al hoe meer sinister. Maar vir die eerste keer is die moordenaars gejag en geskiet toe hulle hulself verdedig het.
Wie is wie - Walter Rathenau
Walter Rathenau (1867-1922) was van 1914-15 as hoof van die Duitse afdeling vir ekonomiese oorlogsbestuur in KRA.
Rathenau was 'n nyweraar, sy pa was ook hoof van die reuse -elektriese groep AEG. Toe die oorlog in Augustus 1914 uitbreek ('n oorlog wat hy geglo het lank sou wees) het Rathenau Erich Falkenhayn, destydse Pruisiese minister van oorlog, genader met 'n plan vir gesentraliseerde bestuur en verspreiding van belangrike oorlogsvoorrade.
Falkenhayn het vinnig die gevoel van Rathenau se plan - wat op sigself aangepas is by die plan wat vroeër deur 'n AEG -werknemer (von Mollendorf) voorberei is - raakgesien en Rathenau het hom gou as die hoof van die KRA aangestel.
Die patriotisme van Rathenau was onmiskenbaar, maar dit was miskien onvermydelik dat kontrakte vir die vervaardiging van belangrike voorrade altyd in die hande van die grootste verskaffers beland het, insluitend AEG, met die uitsondering van kleiner vervaardigers.
Rathenau se ampstermyn as hoof van die KRA was egter relatief kort. In April 1915 is hy genoodsaak om te bedank weens sy Joodse agtergrond, terwyl die ondernemings wat die KRA bestuur het, 'n wrok toon aan die hand van die idee dat hulle werk onder Joodse leiding.
Rathenau keer daarna terug na sy besigheid by AEG en word voorsitter by die dood van sy vader in Junie 1915. Hy bly egter aktief in die politiek en help om die weg te baan vir die Derde Opperkommando, die effektiewe militêre/industriële diktatuur onder leiding van Hindenburg en Ludendorff.
Ondanks die ondersteuning van Hindenburg en Ludendorff se beleid, was hy duidelik in sy opposisie teen die aanneming van 'n beleid van onbeperkte duikbootoorlogvoering (sonder sukses, en wat uiteindelik verantwoordelik was om die VSA in April 1917 in die oorlog te trek). Hy het ook Ludendorff se anneksasieistiese ambisies in die ooste gekant.
Ten gunste van die weerstand teen die geallieerdes tot aan die einde van die oorlog, het Rathenau by die Demokratiese Party aangesluit nadat die wapenstilstand ooreengekom het. Hy was van 1919 tot 211 minister van heropbou en in 1922 as minister van buitelandse sake.
Rathenau is vermoor deur regse ekstremiste in Berlyn in Junie 1922, twee maande nadat hy op 'n kontroversiële wyse die Verdrag van Rapallo met die Sowjetunie onderteken het.
Die finansiële koste van die oorlog het na bewering byna $ 38 miljard beloop vir Duitsland alleen, Brittanje het $ 35 miljard, Frankryk $ 24 miljard, Rusland $ 22 miljard, VSA $ 22 miljard en Oostenryk-Hongarye $ 20 miljard bestee. In totaal het die oorlog die Geallieerdes ongeveer $ 125 miljard gekos, die sentrale moondhede $ 60 miljard.
Rathenau, Walther. Walther Rathenau: Nyweraar, Bankier, intellektueel en politikus. Aantekeninge en dagboeke, 1907–1922. Geredigeer deur Hartmut Pogge von Strandmann. Ds en uitgebreide red. Oxford, VK, 1985.
Felix, David. Walther Rathenau en die Weimar -republiek: Die politiek van herstelwerk. Baltimore en Londen, 1971.
Williamson, D. G. "Walther Rathenau: realis, pedagoog en profeet, November 1918 - Mei 1921." European Studies Review 6 (1976).
RATHENAU, WALTHER (1867–1922), Duitse staatsman, skrywer en nyweraarseun van Emil *Rathenau en sy vrou, Mathilde. Walther Rathenau se pa het in die 1880's die stigter geword van die Allgemeine Elektrizitäts-Gesellschaft (aeg). Na sy studies in fisika, chemie en filosofie in Berlyn en Straatsburg, skryf Walther Rathenau sy Ph.D. tesis oor die "Absorpsie van lig in metale." Daarna het hy 'n postdoktorale kursus in elektro-chemie in München voltooi en daarna met praktiese werk op die gebied van die nywerheid begin. Stap vir stap het Rathenau ontwikkel tot 'n nyweraar op die wêreldverhoog. In 1899 word hy lid van die beheerliggaam van die aeg. Van 1902 tot 1907 was Rathenau mede-eienaar van die Berliner Handels-Gesellschaft. Terselfdertyd gaan hy terug na die aeg as lid van die raad van direkteure. In 1912 word hy voorsitter van die direksie. Rathenau was een van Europa se voorste entrepreneurs en 'n kenner van globale finansies. As 'n innoverende "stelselbouer" het hy nie net nuwe organisasiestrukture in die werf geskep nie, maar ook gedink aan nuwe maniere om prosesse vir die swaar en ligte nywerheid te ontwikkel. Gedurende die afgelope vooroorlogse jare het Rathenau 'n paar pogings aangewend om 'n politieke rol te vervul. 'N Paar dae na die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het hy begin om die Duitse oorlogsekonomie te organiseer as die leier van die nuutgeskepte Kriegs-Rohstoff-Abteilung (grondstofafdeling) in die Pruisiese Oorlogsbediening. Toe Emil Rathenau in 1915 sterf, word Walther president van die aeg, 'n nuutgeskepte regeringsfunksie. Tydens die oorlog het Walther Rathenau toenemend 'n informele raadgewer geword vir politici en hooggeplaaste militêre personeel. Na die oorlog was hy een van die amptelike Duitse kundiges op die finansiële konferensie in Spa in 1920. Hier skep hy saam met ander lede van die Duitse afvaardiging soos Moritz Julius *Bonn en Carl *Melchior die idee van 'n koöperatiewe 'vervullingsbeleid' . " In 1921 word Rathenau aangestel as minister van heropbou (Wiederaufbauminister). In hierdie hoedanigheid onderteken hy die Verdrag van Wiesbaden met sy Franse kollega Louis Loucheur. Volgens hierdie verdrag was die gedeeltelike betaling deur Duitsland van sy vergoedings nie in geld nie, maar in goedere. Die ooreenkoms het die Duitse nywerheid gehelp om die Franse buitelandse mark te herwin. In 1922 word Rathenau aangestel as minister van buitelandse sake. Meer en meer wanhoop van die Franse diplomasie is Rathenau in die versoeking om sy konsep van 'n 'koöperatiewe revisionisme' van die Versailles -verdrag te laat vaar. Hy was nog steeds van plan om saam te werk aan die heropbou van die Sowjet -ekonomie met die Westerse moondhede. Rathenau onderteken die Verdrag van Rapallo, wat die raamwerk stel vir verdere nouer politieke en ekonomiese Duits-Sowjet-Russiese samewerking.
Tydens sy loopbaan as nyweraar, bankier en politikus het Rathenau ook 'n sterk begeerte geopenbaar om 'n man van letterkunde te wees. Hierteen het hy sy vader se begeerte uitgesluit om sy seun uitsluitlik in die wêreld van geld en tegnologie te sien. Sy publikasies tel meer as 150 titels, monografieë, essays, gedigte en toneelstukke. Rathenau het geskryf oor politiek, ekonomie, geldsake, estetika, sosiale aangeleenthede, die kunste, letterkunde en filosofie. Hy ontwikkel 'n filosofie van die wêreldgeskiedenis wat gebaseer is op die antagonisme van twee soorte mense, die "Furchtmensch"(as simbool vir 'n meganistiese en rasionele kapitalisme) en die"Mutmensch"(as 'n simbool vir die wêreld van kuns, sosiale vooruitgang en sedelikheid). Beide veg om oorheersing in die wêreld. Die ideaal, wat slegs die"Mutmensch"kon Rathenau se bereik"Reich der Seele" - 'n leefwyse wat gekenmerk word deur liefde, vryheid en transendente spiritualiteit. Uit sy ervarings as nyweraar en ook met die ideale doel om die"Reich der Seele, "na die oorlog het Rathenau ook sy teorie van 'n koöperatiewe ekonomie ontwikkel ("GemeinwirtschaftRathenau was egter 'n sterk teenstander van sosialisme. Vir hom was die kwessie van 'n konstitusionele monargie of 'n demokrasie (wat hy geëis het teen die feodale strukture in Pruise tot 1918) nie so belangrik as om alle instellings te laat bestuur deur bekwame en In buitelandse aangeleenthede het Rathenau 'n internasionale perspektief gehad wat sterk deur sy sakebelange beïnvloed is.Tydens die oorlog word hy toenemend nasionalisties, wat ook die ontwikkeling van sy idees weerspieël vir die skep van 'n "Mitteleuropa" onder Duitse hegemonie. Vanaf die einde van die wêreld Oorlog I tot 1920 draai Rathenau na 'n 'koöperatiewe revisionisme' van die Versailles -verdrag.
Rathenau het 'n komplekse verhouding tot sy eie Joodsheid geopenbaar. Hy het antisemitiese stereotipes geïnternaliseer met die idee om diskriminasie vry te spring deur hom met die oortreders te identifiseer. Rathenau beskou Jode as 'n 'ras' en eis hul fisiese en geestelike transformasie ('Hoor Israel!"(1897) gepubliseer in Die toekoms). Hy was gekant teen die sionisme en allerhande Joodse organisasies (bv. Die Centralverein). Onder hierdie neigings het Rathenau ook meer verborge, positiewe houdings teenoor Joodsheid getoon: Hy het geweier om die Joodse gemeenskap te verlaat. Die doop van Jode was vir hom net moontlik om godsdienstige redes, nie om sosiale opportunisme nie. Hy was geïnteresseerd in Ḥasidisme en het weer begin om Hebreeus te leer. In sy oortuiging het Rathenau parallelle probeer vind tussen Joodsheid en Christendom. Na die Eerste Wêreldoorlog het hy probeer om sy eie godsdiens te skep waarin die ideaal van die "Reich der Seele"daarin.
Rathenau het sedert sy vroeë jare ernstig gely aan konstante aanvalle deur antisemiete. Vanaf 1918 was daar waarskuwings oor sluipmoorde teen hom, en in 1922 word hy vermoor deur lede van die "Organisasie -konsul", 'n antisemitiese, antidemokratiese, "volkse" geheime organisasie. Die moordenaars het Rathenau vermoor as 'n simbool van die Republiek Weimar en as 'n Jood. Rathenau het 'n simbool geword van die Weimar-demokrasie en is steeds een van die mees geleesde skrywers.
Gepubliseerde aanhalings moet die volgende vorm aanneem: Identifikasie van item, datum (indien bekend) Walther Rathenau -versameling AR 1451 boksnommer gidsnommer Leo Baeck Instituut.
Gepubliseerde aanhalings moet die volgende vorm aanneem: Identifikasie van item, datum (indien bekend) Walther Rathenau -versameling AR 1451 boksnommer gidsnommer Leo Baeck Instituut. https://archives.cjh.org/repositories/5/resources/19210 Toegang tot 28 Junie 2021.
Personeelkoppelvlak | ArchivesSpace.org | Aangebied deur LYRASIS
Rathenau was die grootste Duitse staatsman van die eerste helfte van die 20ste eeu. Rathenau, 'n nyweraar en filosoof wat politikus geword het, het Duitsland gehelp om te oorleef en die Eerste Wêreldoorlog byna te wen deur sy ekonomie te herorganiseer.
Na die Eerste Wêreldoorlog het Rathenau onverpoos gewerk om die ekonomie van sy land te herbou en 'n einde te maak aan die onbeskaamde herstelprogram wat Duitsland verarm het.
Boonop het Rathenau die demokrasie beywer en die Duitse Demokratiese Party gestig na die Eerste Wêreldoorlog. Verder het Rathenau probeer om vrede in Europa te bring en Duitsland se rol in die internasionale politiek te herstel, deur die Verdrag van Rapallo met die Sowjetunie.
Ondanks al sy prestasies vermoor selfverklaarde "Duitse nasionaliste" Rathenau op 24 Junie 1922. Die nasionaliste het die grootste leier van Duitsland vermoor omdat Rathenau Joods was.
Rathenau was die enigste Duitse demokratiese leier wat sterk genoeg kon gewees het om die opkoms van Hitler en Nazisme te weerstaan. As Rathenau geleef het, kon dit die Tweede Wêreldoorlog en die Holocaust gespaar het.
Net so kon Rathenau onderhandel het oor 'n skikking wat die rol van Duitsland as grootmoondheid vreedsaam herstel het. Ons sal dit egter nooit weet nie, want antisemitiese grotes het Rathenau vermoor.
Uiteindelik het die geskiedenis bewys dat Rathenau reg en sy nasionalistiese kritici verkeerd was. Die nasionaliste het die Nazi's geword en uiteindelik Duitsland oorgeneem en die land in die Tweede Wêreldoorlog tot verwoesting gelei.
Na die Tweede Wêreldoorlog het die nuwe Bondsrepubliek Duitsland (Wes -Duitsland) egter Rathenau se beleid van vreedsame naasbestaan ​​en ekonomiese groei suksesvol aanvaar. Duitsland is nou die magtigste nasie in Europa, die leier van die Europese Unie en die vierde grootste ekonomie ter wêreld.
So sou Duitsland 'n herlewing kon geniet en 'n ekonomiese kragstasie kon word sonder die bloedbad bekend as die Tweede Wêreldoorlog. Die sogenaamde nasionaliste wat Rathenau vermoor het, het Duitsland byna verwoes weens sinnelose vooroordeel.
Die antisemitisme agter die moord op Walther Rathenau
Om 10:45 op 24 Junie 1922 vertrek Walther Rathenau uit sy huis in sy oop motor. Die minister van buitelandse sake van die Weimar -republiek het aan die werk gegaan en op die hoek van die Wallotstrasse na die Königsallee gedraai. Toe Rathenau die draai voltooi het, het 'n ses-sitplek donkergrys motor langs Rathenau se motor gestap en hom daarna afgesny. Drie mans was in die groot voertuig. Een van die here lig 'n masjiengeweer op, wys dit na Rathenau en skiet vyf keer. 'N Tweede heer het 'n handgranaat in Rathenau se motor gegooi. Die ses-sit voertuig het Rathenau weggejaag. [I]
Antisemitisme was 'n faktor in die moord op Walther Rathenau. Selfs Rathenau was bewus van sy kwesbaarheid weens sy Joodse erfenis. Rathenau, wat oor sy godsdiens gepraat het, het aan 'n vriend, Albert Einstein, vertrou dat hy voel dat hy 'n Duitse bevolking verteenwoordig wat hom nie heeltemal aanvaar nie. Wat kan 'n man in hierdie verlamde wêreld met vyande oral doen? ". [Iii] Rathenau se godsdiens het hom beslis vatbaar gemaak vir die strome van antisemitisme in die Weimarrepubliek. Maar om te beweer dat sluipmoordenaars Rathenau alleen of selfs hoofsaaklik weens sy godsdiens vermoor het, sou mislei word. Die konsul van die organisasie, waarvan lede Rathenau vermoor het, het antisemitiese leerstellings verkondig, maar binne 'n breër nasionalistiese raamwerk wat daarop gemik was om waardigheid aan Duitsland te herstel in die nasleep van die Eerste Wêreldoorlog. Baie Duitsers was besorg oor die nasionale reputasie van Duitsland. As minister van buitelandse sake het Rathenau 'n belang gehad in die vorming van Duitsland se na-oorlogse reputasie. Alhoewel mens nie antisemitisme kan skei van die nasionalistiese begeertes van baie Duitse burgers nie, moet Rathenau se moord grotendeels geïnterpreteer word as gevolg van diepe ontevredenheid met die Weimar-regering, en nie bloot as 'n daad van antisemitiese geweld nie.
Antisemitisme in die nasleep van die Eerste Wêreldoorlog
Laster teen Rathenau bevat dikwels antisemitisme. Rathenau het maande voor sy sluipmoord doodsdreigemente ontvang, waarvan baie teen sy Joodse erfenis in stryd was. Plotte teen Rathenau se lewe was so talryk dat die Duitse polisie hom opdrag gegee het om ten alle tye 'n pistool saam te dra. [Iv] Lede van die Bo -Silezië Selbstschutz, 'n binnelandse militêre organisasie, sou sing, "God verdoem Walther Rathenau. / Skiet hom neer, die vuil Jood." [v] Hierdie aanhaling spreek nie in sy haat van 'n regeringsfiguur nie, gegewe die hewige binnelandse onrus van die tyd, maar eerder deur die oproeriges se kanalisering van hul woede na 'n antisemitiese katarsis. Soos historikus Carole Fink opgemerk het, "het Rathenau, wat op die punt staan ​​om 'n verslane en grotendeels berouvolle Duitsland te pleit, teleurstelling en gevaar vir Duitsers, vir Jode en vir homself in gevaar gestel." [Vi] Rathenau se Joodse agtergrond het hom blykbaar besonder vatbaar gemaak vir bespotting. Trouens, groepe Duitse studente het sedert die aanvang van Rathenau se ampstermyn as minister van buitelandse sake gesing: "Sla Walther Rathenau/ The God-damned Jewish saw!". [Vii] Bedreigings teen Rathenau se lewe het 'n duidelike antisemitiese toon.
Die gereelde polities gemotiveerde moorde op nie-Jode in die beginjare van die Weimar-republiek dui egter daarop dat antisemitisme nie die enigste krag was wat wydverspreide ontevredenheid met Rathenau veroorsaak het nie. Die moord op Rathenau was moontlik die nadier van 'n reeks moorde in die Weimarrepubliek wat vier jaar duur. Self-belyde Duitse nasionaliste het die meeste moorde op meer as driehonderd regeringsamptenare en radikale aktiviste tussen 1918 en 1922 uitgevoer. [Viii] Politieke figure, waaronder die meerderheid sosialistiese leier in Beiere, Erhard Auer, was teikens vir moord. [Ix] Opstandings het algemeen geword namate huishoudelike frustrasies in die beginjare van die Weimar -republiek groot onstabiliteit veroorsaak het. 'N Professor aan die Universiteit van Heidelberg het in 1922 opgemerk: "[P] olitiese moord het gegaan van 'n heldedaad, tot 'n daaglikse daad, 'n maklike bron van verdienste vir' impulsiewe kliënte '." [X] Blameer vir Duitsland se onrus ná die oorlog het voortdurend teikens gevind. Twee radikale Duitse nasionaliste het sonder sukses probeer om Philipp Scheidemann, sosiaal-demokratiese oudkanselier van die Weimarrepubliek, te vermoor deur blousuur in sy gesig te spuit. ander radikale Duitse nasionaliste wat Duitsland se na-oorlogse vernedering op Erzberger die skuld gegee het vir sy rol as keiserlike minister van buitelandse sake by die onderhandeling van 'n wapenstilstand. [xii] Antisemitisme was duidelik nie die enigste faktor wat onrus in die beginjare van die Weimarrepubliek gemotiveer het nie.
Ontevredenheid met Rathenau
Een terreurgroep, die konsul van die organisasie, het sy nasionalistiese energie gerig op baie Joodse politieke figure in die Weimar -regering en was uiteindelik verantwoordelik vir die moord op Rathenau. Ondanks hul doelwitte, het die organisasie -konsul binne 'n breër nasionalistiese raamwerk gewerk wat daarna gestreef het om meer te doen as om Jode in die regering uit te skakel. In werklikheid het lede van die konsul van die organisasie ook die katolieke Mathias Erzberger vermoor. [Xiii] Die radikale nasionalistiese motiverings van die konsul van die organisasie word bewys deur die feit dat die organisasie 'n uitvloeisel was van die Ehrhardt Freikorps, wat die Kapp Putsch in Maart 1920 gerig het. . [xiv] Die Kapp Putsch was 'n poging om die regering van president Friedrich Ebert omver te werp en 'n diktatuur onder Wolfgang Kapp in te stel. Toe die Kapp Putsch misluk, het die Weimar-regering probeer om die Ehrhardt-brigade te ontbind. [Xv] [xvi] Die ideologie van die konsul van die organisasie werk onder 'n rubriek van radikale Duitse nasionalisme, waarvan antisemitisme deel was. Die eed wat die leiding van die organisasie-konsul opgedra het, het openlik niks van antisemitisme genoem nie, maar het Duitse bloed beklemtoon: "Ek verklaar op my eer dat ek van Duitse afkoms is." [Xvii] Vir die konsul van die organisasie het nasionalisme egter implisiet die bestryding van die teenwoordigheid van Jode in Duitsland. Een van die verordeninge van die organisasie was 'n 'geestelike doel' van 'oorlogvoering teen alle anti-nasionaliste en internasionaliste [en] oorlog teen die Joodse gesag'. -Semitisme meer kompleks as 'n blinde haat teenoor Jode. Ten spyte van die gretige bewering van Rathenau, "[M] y godsdiens [is] die Germaanse geloof wat bo alle godsdienste is," [xix] was die geloofwaardigheid van die Organisasie-konsul om Joodse afkoms met anti-nasionalisme in Duitsland te bots, vir Rathenau onoorkombaar. Die statute van die konsul van die organisasie het gedien as 'n sluitstuk vir die Joodse assosiasie met verraad. Baie lede van die stam het egter politieke bande gevorm en 'n paar van die leiers van die Ehrhardt -brigade het die organisasie -konsul op 'n lafhartige wyse gestig, vernoem na 'konsul Eichmann', 'n alias van Hermann Ehrhardt, die leier van die Ehrhardt -brigade.
Die lede van die konsul van die organisasie was beslis nie die enigste Duitsers wat wou hê dat Rathenau uit die Weimar -regering verdryf moes word nie. Dit is opmerklik dat Karl Helfferich hom ook beywer het om Rathenau uit sy pos as minister van buitelandse sake te verwyder. Helfferich, wat aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog as sekretaris van die tesourie van Duitsland gedien het, het 'n vurige nasionalis gebly en 'n standvastige kritikus van die leierskap van die Weimarrepubliek geword. vroeg in Junie 1922 het Helfferich 'n toespraak in die Reichstag gehou waarin hy induktief beweer het dat Rathenau "Duitsland en die Duitse volk heeltemal verwoes in gedienstigheid aan de Entente." [xxi]
In plaas daarvan om tot die gevolgtrekking te kom dat Helfferich Rathenau as gevolg van laasgenoemde se godsdiens geteiken het, moet 'n mens die konteks waarin Helfferich sy standpunte stel, in ag neem. 'N Ontleding van die woorde wat Helfferich gebruik het om Rathenau in die Reichstag af te wyk, dui daarop dat antisemitisme Helfferich nie hoofsaaklik gemotiveer het nie, maar Helfferich was 'n wydverspreide ontevredenheid oor die operasies van die Weimar-regering. In 'n toespraak waarin Rathenau gekritiseer word, veroordeel Helfferich die buitelandse beleid van Rathenau omdat hy "armoede en ellende oor talle gesinne [gebring] het, [ontelbare] mense tot selfmoord en wanhoop [gestuur] het [en] groot en waardevolle gedeeltes van [Duitsland se] nasionale hoofstad na die buiteland gestuur [het]. [ xxii] Op die prominente verhoog van die Reichstag het Helfferich nie antisemitiese diatribes uitgespreek nie. In plaas daarvan was Helfferich se miskien latente antisemitisme vervleg met sy ontevredenheid met Rathenau se beleid. Alhoewel 'n kritikus van Helfferich, na Rathenau se moord, Helfferich daarvan beskuldig het dat hy 'geheime of semi-geheime Chauvinistiese, nasionalistiese, antisemitiese en monargistiese organisasies' bevorder het, was [xxiii] antisemitisme blykbaar nie Helfferich se kernbesorgdheid nie. Boonop was Rathenau ook nie die enigste politieke vyand van Helfferich nie. Helfferich het ook teen die nie-Joodse Erzberger geliefd. [Xxiv] Verder sou dit onregverdig wees om tot die gevolgtrekking te kom dat antisemitisme die wortel was van al die griewe van Rathenau se teenstanders. Die historikus Carole Fink beskryf die meeste burgers van die Weimarrepubliek in 1922 as 'bang' oor die toekoms van die Weimarrepubliek, en dat nie alle Duitsers 'die vermindering van' Joodse mag 'wou soek nie. "[Xxv] Terwyl antisemitisme was verweef met openbare ontevredenheid met Rathenau, was baie Duitsers meer bekommerd oor persepsies van Weimar se onuitputlike bestuur as oor Rathenau se Joodse agtergrond.
Rathenau se moordenaars
Die antisemitiese gevoelens van Rathenau se sluipmoordenaars was beslis erger as die standpunte wat Helfferich huldig. Die komplot om Rathenau te vermoor, het blykbaar in April 1922 begin toe Erwin Kern, 'n voormalige vlootbeampte, 'n paar kamerade bymekaargekom het om sy perspektiewe op die politieke situasie van die Weimar-republiek te bespreek. [Xxvi] Ondanks beperkte dokumentasie oor Kern se besondere sienings. -hy het selfmoord gepleeg voordat die polisie hom kon aankeer na die sluipmoord-Kern blykbaar grootliks gemotiveer te word deur die antisemitiese teks, Protokolle van die ouderlinge van Sion. Kern het beweer dat Rathenau 'een van die 300 ouderlinge van Sion was wat daartoe verbind was om die wêreld oor te neem.' Rathenau se Joodse erfenis het gehelp om van hom 'n politieke teiken vir Kern te maak.
Ondanks Kern se kwaai antisemitisme, was die motiverings wat Kern gehad het om Rathenau te vermoor, meer genuanseerd as 'n eenvoudige haat vir Rathenau se Joodse agtergrond. Dit lyk asof Kern hartstogtelik omgee vir die politieke reputasie van Duitsland, en hy was jammer vir die vernedering waaraan Duitsland in die jare na die Groot Oorlog onderwerp is. Dit wil sê dat Kern nie net vanweë antisemitisme vermoor is om Rathenau te vermoor nie, maar deur 'n nasionalistiese agitasie in 'n ywer van haat teen die Jode en die Republiek 'opgewek is. [Xxix] [xxx] Kern beweer dat hy vasgevang is in die laaste woorde van Kern, en uit die sitplek van 'n toring in die Saaleck -kasteel in Naumburg vir die polisie geskreeu het, net voordat hy homself geskiet het: "Lank lewe Ehrhardt!". die konsul van die organisasie was die Duitse nasionalisme, en beskou antisemitisme as 'n belangrike hindernis vir die ontwikkeling van 'n eerbare, magtige Duitse staat. Net so kwaai antisemities soos Kern, en so gemotiveerd as om Rathenau te vermoor vanweë laasgenoemde se Joodse bloed, het Kern ook groot nasionalistiese motiewe gehad. Kern het blykbaar gehoop dat die moord 'n putsch sou aanhits. [Xxxii] Antisemitisme was 'n belangrike komponent van Kern se radikale nasionalisme, en was daarmee saamgesmelt, maar het beslis nie die geheel uitgemaak nie. Kern het aangevoer dat die minister van buitelandse sake weens die Joodse erfenis van Rathenau die vaderland sou verraai. Om trouens steun te bied vir die moord op Rathenau onder sy kamerade van die organisasie -konsul, beweer Kern dat Rathenau 'n geheime ooreenkoms met die Entente aangegaan het wat die vernedering van Duitsland sou verdiep en dat Duitsland verder aan die Entente sou onderdanig wees.
Dit lyk asof Kern se mede-samesweerders in die moord kenmerkende lede van die konsul van die organisasie was, wat gretig was om die Duitse politiek van die Jode ontslae te raak, maar hoofsaaklik gemotiveer om die waardigheid van die Duitse nasie te beskerm en te herstel. Naas Kern was Ernst von Salomon die voorste samesweerder in die komplot om Rathenau te vermoor. [Xxxiii] Von Salomon, in sy beskrywing van sy motivering om Rathenau te vermoor, beweer: "Scheidemann, Rathenau, Zeigner, Lipinski, Cohn, Ebert. Moet doodgemaak word Dan sal ons kyk of daar opstande is in die Rooi Leër, die Onafhanklike Sosialistiese Party en die Kommunistiese Party. Duitsland ondermyn. Hy vermoed blykbaar dat baie Jode en nie-Jode spelers in hierdie sameswering was. In teenstelling met Kern het von Salomon dus nie grootliks op Jode gefokus in sy berekeninge om Duitsland te beskerm nie. [Xxxv] In plaas daarvan het von Salomon beweer dat Jode een vyand was onder die breër kommunistiese vyande van Duitsland.
Minder is bekend oor die ander samesweerders in die komplot teen Rathenau se lewe. Hermann Fischer het homself om die lewe gebring in dieselfde toring as wat Kern gedoen het, sonder dat hy sy spesifieke standpunte gedokumenteer het, behalwe dat hy uit die rewolwer van die troue trou aan die konsul van die organisasie geskreeu het (sien figuur in aanhangsel). [Xxxvi] Hans Stubenrauch, volgens Kern , was bloot 'n "handige hulpmiddel, wat sou doen soos hy hom vertel het en geen vrae vra nie." [xxxvii] Die ander noemenswaardige spelers in die sluipmoord op Rathenau - Ernst Werner Techow en Gerd Techow - het die skuld op Kern weggelê toe hulle in die hof verhoor is. [xxxviii] Tog sou 'n mens redelikerwys kon verwag dat die Techow-broers skuld sou ontken wanneer hul antisemitiese standpunte wettiglik gekonfronteer word. Die plan om Rathenau te vermoor blyk egter in die eerste plek die skepping van Kern te wees, wat vurig 'n prominente Jood wou reinig. Die ander samesweerders in die sluipmoordplan blyk beslis antisemities te wees, maar daar is nie genoeg bewyse om 'n vaste gevolgtrekking te maak nie.
Reaksies in die Weimar -republiek op die moord op Rathenau
Apokriewe verslae beweer dat baie Duitsers die uitskakeling van 'n Jood uit die regering gevier het, wat daarop dui dat antisemitisme alledaags in Duitsland was in 1922. Die Nobelpryswenner, romanskrywer Thomas Mann, het beweer dat hy 'n professor verheug het dat daar 'een Jood minder' was. [xxxix] Op die dag van Rathenau se begrafnis het die Nobelpryswenner van die fisika, Heidelberg, Philip Lenard, die studente blykbaar verbied om sy lesing "oor 'n dooie Jood" oor te slaan. [xl] Hierdie bytende opmerkings maak die feit lewendig dat 'n Londen -gebaseerde koerant, Die toeskouer, berig in die doodsberig van Rathenau dat sy sluipmoord 'net so 'n verrassing is as wat 'n moord kan wees.'
Tog was hierdie kwaadwillige staaltjies net so uitgesproke soos wat antisemitisme onder sommige mense was gedurende die beginjare van die Weimarrepubliek, maar dit ignoreer die feit dat antisemitisme nie noodwendig 'n dominante openbare houding was nie. Geïsoleerde gedreun van vreugde ná Rathenau se moord, en selfs die voorspelbaarheid van sy moord, behoort nie die feit te verduister dat baie Duitsers Rathenau se dood as 'n tragedie beskou het nie. Honderdduisende Berlyners het Rathenau se begrafnisstoet dopgehou toe die cortege deur die Brandenburgerpoort gaan. [Xlii] Een toeskouer melodramaties, maar nie minder sprekend van die wydverspreide hartseer rondom Rathenau se dood nie, het gesê: "Vier diep marsjeer hulle in hul honderdduisende, onder hulle treurbaniere, wat soos 'n teken stilweg langs die groot deurpaadjies loop wat deur menigtes bedek is, waai na golf, van die vroeë middag tot laat in die sonsondergang in Junie. "[xliii] Teen die spook van professor Lenard se antisemitisme, Duitse vakbonde , bestaande uit ongeveer 200 000 werkers in Berlyn, het 'n dag van rou verklaar. [xliv] Baie Duitse burgers wat nie die begrafnis kon bywoon nie, het in Hamburg, München, Chemnitz, Eberfeld, Essen en Breslau grootliks byeengekom om Rathenau te eer. [xlv] Net so duidelik soos sommige antisemitisme onder sommige Duitsers was, het baie ander Duitsers die gevalle Joodse leier duidelik gerespekteer. Antisemitisme het Duitsland blykbaar nie oorweldigend in die beginjare van die Weimarrepubliek aangegryp nie, net soos onder die Nazi-regime 'n dekade later.
In fact, despite his desire for economic and political co-operation between Germany and the Soviet Union, Rathenau remained skeptical of the methods of the Soviets. In sy Kritik der dreifachen Revolution (Critique of the triple revolution) he noted that: