Re phegelela tirelo ya bokgoni bja maemo a lefase.
Ke ka lebaka lang go eba le setlwaedi sa khamphani sa bokgoni tirelong?
Kgotsofalo ke ke magato a seemo sa maikutlo sa motho se se hlolegago go papišo ya phethagatšo ya setšweletšwa tswalanong le ditetelo tša motho.
Go hlalosa maemo a kabo ya tirelo yeo e abelwago badirelwa ba rena ka go fetoša nepišo ya batho ba rena go tloga go ya sebopego sa kgwebišano go ya go se se theilwego godimo ga badirelwa - ka go realo e le go fihlelela le go fetiša ditetelo tša badirelwa go Panka le tirelo ya yona.
Tirelo ya bokgoni ke seo re phegelelago go go fa sona dinakong ka moka, ka gobane re a tseba gore tirelo ya boleng (khwalithi) bja godimo ke seo o se letetšego go tšwa go Land Bank / Panka ya Naga. Go kgotsofetše ka tirelo yeo o e amogetšego lehono, hle anke o botše mogwera wa gago. Ge go se bjalo, hle, dira gore Molaodi wa Lekala la gago a tsebe.
Go thomile go ba bohlokwa kudu go tsinkela go lotiwa ga badirelwa. Tsela yeo Land Bank/Panka ya Naga e kago go itshwarela badirelwa bayona ke ka go dira modiro wo mokaone wa go fihlelela le go kgotsofatša dinyako tša badirelwa.
Lebakeng la go feta Land Bank/Panka ya Naga e be e na le seo o ka rego ke monopholi, gomme go be go se na le maitekelo a a ikgethago a a nyakegago go thabiša badirelwa. Lehono, Land Bank e bakišana badirelwa le dipanka tša kgwebo. Badirelwa bakhwi bjale ba lebane le kgetho ye e nabilego ya ditšweletšwa le ditirelo. Badirelwa ba lehono ba rutegile le gona ba na le dinyako tše thata. Ditetelo tša bona tša boteng di hlatlošitšwe ke ditšweletšwa tša maemo a godimo le dikabelo tša tirelo. Ge Panka ya Naga e nyaka go itshwarela badirelwa ba yona le maemo a yona karolong ya tša ditšhelete, gona go nyakega filosofi ya mokgatlo, ka ge e le fela dikhamphani tšeo tebanyo ya tšona e lego badirelwa, e lego tšona di tlogo atlega, tšeo di kago tšweletša kelo ya godimo go badirelwa ba ba lebantšwego. Go itshwarela badirelwa ke modiro wo o fetišago wa kgoro ya papatšo le thekišo. Kgoro ya papatšo e ka ba le kgogedi fela ka go dikhamphani tšeo dikgoro le badiredi ba tšona ba ipopilego seboka ka katlego go akanyetša le go tsenya tirišong peakanyo ya dikelo tša phethagatšo tša badirelwa tše di nago le moya wa phadišano wo o phagamego. Seo se sa lekanywago, se ka se kgone go laolwa. Gore re tle re kgone go putsa badiredi ba rena mabapi le go šoma go ya ka makala a bohlokwa a phethagatšo gona go nyakega gore re kgone go lekanya tirelo le boleng/khwalithi.
Re rata go laletša badiredi ka moka go kgatha tema mo Lenaneong lekhwi la Tirelo la Land Bank.
Bokgoni Tirelong ke eng?
Se se ra gore go tšwa ka mešogofela go bona gore mathata a modirelwa a rarolotšwe. Bo akaretša go mo tšea kgopu go fihla kgojana. Go dira tša ka ntlenyana ga modiro wa gago, dikoketšo tšeo ba bangwe ba ka nogo ba ba sa di dire. Ka moka di ama MAIKUTLO. Ge o lokologile, o ititeile sehuba, o le matšato ebile o na le mafolofolo. Ka mehla o leka go ntšha bokgoni bja gago ka moka. Se se amana le go rata modiro ga gago le go ikgantšha ka seo o se dirago.E amana le go ikgantšha ka ge o šomela Land Bank/Panka ya Naga.
Dintlhamoka tša Panka ya Naga ke eng?
Leaneotirelo le na le 'ka mokgwa mang' le 'ka lebaka lang' malebana le go tšweletša tirelo ya badirelwa yeo e sego ya mehleng. Ka go latela ditšhupetši tšekhwi, o tla hlola boitsebelo bjoo bo thabišago le go thakgatša go badiredi le badirelwa ka bobedi.
Dintlhamoka tša lenaneotirelo ke mošupatsela wa go tšweletša tirelo ya badirelwa pepeneneng. A mangwe a maikemišetšo a bohlokwas a Land Bank ke go huetšahuetša ka tshwanelo Boleng bja Bophelo bja bohle. Wena bjalo ka motseta moo o lego gona, o na le sebaka se se kgethegilego sa go ba karolo ya mayo a a fetogago a batho! O karolo ya bokgoni bja batho ka go ba abela ditšhelete tše di swarelelago ditorong tša bona! Malebiša a rena ga se fela a tlhabollo ya ka ntle ya badirelwa ba rena, eupša le tlhabollo ya ka gare ya badiredi ba rena. Dintlhamoka tšekhwi di tla go thuša go itšweletša bjalo ka motho yo a tshwenyegago ka ga badirelwa a bile a tshwenyega ka ga tirelo.
Re rata go hlohleletša bašomi ka moka ba Land Bank go diriša dintlha tše di lego lenaneong la ka tlase. A re tutuetšaneng le go hlohleletšana tšatši ka tšatši, e sego fela go šoma ka maatla ka moo go kgonegago, eupša le go phatlalatša mafolofolo ao a fetelago mo malebišeng a bophelo le modiro.
Amogela badirelwa ka moka ka pelapela ka mo go kgonagalago ka go lebantšha mahlo le bona le ka myemyelo. Ge o sa kgone go thuša modirelwa semeetseng, dira gore ba tsebe gore o tla ba thuša ka bjako ka moo go kgonegago.
Dumediša badirelwa ka moka lefelong la tetelo, go sa kgathalege gore o soma le bona goba aowa, ba botšiše ge e le gore ba thušitšwe le gore na o ka ba thuša. Ge o lokile go ka thuša modirelwa, myemyela, mo dumediše ka 'tumedišo ya mesong goba ya manthapama 'Le tsogile bjang" le " le hlwele bjang,", kgopela tshwarelo ge ba letile sebaka ge e le gore go a nyakega, gomme o itsebiše ka leina la gago. Go fa mohlala," Le tsogile bjang, ke manyami ge le letile lebaka le letelele. Nna ke Jane (goba Mtšna Smith), na lehono nka le thuša ka eng" Diriša polelo ya dithommele le segalo sa lentšu sa maswanedi?
Hwetša leina la modirelwa gomme o le diriše kgafetšakgafetša mo ditherišanong. Kgonthiša gore tlhabošo ke ye e nepagetšego.
Mothofatša boitsebelo bja modirelwa ka go mo tsenya mo poledišanong ye kopana, ge go kgonega. Ke moso wo monanana, ga go bjalo?
E ba le botho, se kgethologanye, lokologa gomme o be le maitshwaro a mabotse.
Laetša seriti sa boprofešenale gomme mo dinakong ka moka e ba le malebiša a a lokologilego.
Se dire gore badirelwa ba kwe dipoledišano tša praebete, e ka ba tša mogala goba ye e lego gare ga maloko a setafo. Diriša tlhokomelo ya gago. O se ke wa araba selefouno ya gago ka ntle le go kgopela tumelelo pele go modirelwa gomme wa kgopela tshwearelo ka morago.
Efa modirelwa lebaka ge o tloga tesekeng ya gago.
Theeletša ka tlhoafalo gomme o kgonthišiše gore o botšiša dipotšišo ka moka tša maswanedi tšeo di ka dirago gore go be le kutollo ya tshedimošo yeo e nepagetšego. Kgonthiša gore o kwešiša, le ge sekhwi se ka amana le go hwetša toloki go go thuša. Kgonthiša gore o kwešiša taba yeo ba e hlagišago gabotse pele ga ge o leka go e rarolla.
Swara badirelwa ka moka ka tlhompho ye kgolo gomme o se ahlole badirelwa go ya ka diponagalo tša bona. Swara badirelwa ka moka bjalo ka badirelwa ba ba kgonagalago ba bohlokwa (Gauta).
Iphe nako ya go hlalosetša modirelwa gore ke ka lebaka lang kadimo ya gagwe e gannwe.
Ge modirelwa a sa kgotsofatše dinyakwa tša kadimo ya poronse, selibera goba gauta, laetša modirelwa legorwana la tekamahlatse la ka fasana (poronse go ya kgato godingwana).Tšea nako le maitapišo go thuša modirelwa ka setšweletšwa se maleba le tlhopho ya tekamahlatse (risiki) yeo e tlogo kgotsofašsa dinyako tša gagwe bokaonekaone.
Dingongorego dife le dife di swanetše go lokišwa ke Molaodi wa Lekala (BD).
O se ke wa sola lekala le lengwe la panka goba kantorokgolo ge go bile le phošo. Ithweše bothata mageletleng gomme o fe modirelwa krediti ya lebakana ge e le gore seemo se nyaka go eba bjalo.
Hlohleletša badirelwa go tlatša lenaneopotšišo la Tirelo ya Badirelwa gomme ba le lahlele ka go Lepokisana la Ditšhišinyo mo lekaleng.
Se tsene modirišanikawena ganong ge a le gare a thuša modirelwa.
Efoga go dira modiro wo e sego wa badirelwa mola badirelwa ba eme ba letile mothalading.
Fetša tulo ye nngwe le ye nngwe ya modirelwa ka go leboga modirelwa ka leina gomme o rume ka koketšwana yekhwi "Ehlwang gabotse!"
Tsebiša kamogelo ge o sa kgone go araba megala.
O se ke wa tlogela mogala o tlošitšwe lekopelwaneng goba wa o tlogela o lla sebaka o sa arabje.
Kgopela tshwarelo ge o emišitše modirelwa a letile ge mogala o ka be o llile sebaka ka mo go sa nyakegego.
Myemyela ge o araba mogala.
Lekala la Land Bank, Thobela. Nka go thuša ka eng?
Botšiša nodirelwa " Ke bolela le " gore o tle o hwetše leina la gagwe.
Hwetša leina la modirelwa gomme o le diriše kgafetšakgafetša poledišanong. Kgonthiša gore tlhabošo ke ya maleba.
O se ke wa dira gore moletši a eme sebaka se setelele.
Kgonthiša gore o ngwala dintlha tša molaetša ka tshwanelo.
Efa melaetša ka moka nakong ya metsotso ye 30 morago ga go e amogela.(Se se akaretša le melaetša ye e ngwadilwego ya bewa godimo ga teseke ya motho).
Bea ditetelo tša nnete ge bothata bo ka se rarollege ka bjako. Diriša tsebo ya gago ya tshepetšo ye gore o kgone go bea matšatši a go tswalela. Mabakeng a tšhoganetšo, sepediša taba ka go e fetišetša go Molaodi wa Lekala.
Ithweše dinyakišišo ka moka go fihlela ge di rarolotšwe.
Rarolla dinyakišišo ka pelapela ka moo go kgonegago gomme o bitše modirelwa go boa gore o mo eletše ka ga boemo bja nyakišišo ya gagwe.
Sedimoša modirelwa ka mehla ka ga boemo bja nyakišišo ya gagwe.
O se tsoge o fetišeditše modirelwa kantorong ya MD (Molaodi wa Lekala). Ka mehla mo fetišetše go Lefelo la Tlhokomelo ya Badirelwa mo go : 0800 00 52 59.
Morago ga go ruma tsenelano ya mohuta wa "tharollo ya bothata" o ka no botšiša, "Na go sa na le se sengwe seo nka go thušago ka sona lehono?
Kgopela tshwarelo ge kgopelo e ka se phethagatšwe gomme ka mehla o fe tšeo di ka dirwago legatong la sona. Go le fa mohlala: Kgato-godingwana (legorwana la tekamahlatse ya fasana).
Tšholla Lepokisana le beke ka beke.
Itokišetše go dira modiro ge go bulwa.
O se ke wa kgokgoetša badirelwa nakong ya go tswalela mme setafo (bašomi) ba swanetše go ikemišetša go thuša badirlewa morago ga nako ya go tswalela.
Badirelwa ba swanetše go amogelwa le go thušwa e sego go feta metsotso ye 15 morago ga go tsena ka lekaleng. Ge modirelwea a ka leta nako ye teletšana hle, ba eletše mabapi le nako ye e šetšego ya tetelo gomme o kgopele tshwarelo.
Ditulo tsa tlhahlo ya Bamphato ya tšatšikatšatši di swanetše go tsenya gare polelo ya Thutišo ya metsotso ye 10 (e fiwago ke BD) yeo e diregago pele lekala le bulwa.
Phethagatšo ya ditirelo ya motho ka noši e swanetše go hlapetšwa ke BD /ML: Nako ye e tšerwego pele go elwa dipelaelo/dingongorego tša badirelwa hloko.
Dira gopre badirelwa ba dule ba tseba boemo letšatši ka letšatši le beke le beke.
Leletša badirelwa sebakeng sa go ba ngwalela mangwalo.
Popopolelo le mopeleto di swanetše go lekolwa gomme dikgokaganyo ka moka di swanetše go hloka diphošo.
Go se be le mangwalo a a ngwadilwego ka seatla a a romelwago go badirelwa.
Diriša dingwalelo tšeo di nago le dintlha ka botlalo tša kgokaganyo tša lekala. Kgonthiša gore ditaba tše di lego ka go dikgakollo tša ka fase di nepagetše le gona ke tše difsa.
O se ke wa diriša dingwalelo, dihlogo tša lengwalo, diomfolopo tša kgale.
Hle, beakanya dikhomphutha go tekolo ya mopeleto wa Seisimane(Afrika-Bowrwa) ka go Panele ya Taolo/Peakanyo ya Selete.
Ela hloko gore dimemorantamo ke tša go dirišwa ka gare fela.
Latišiša diphumolo ka moka tša dikadimo le badirelwa bao ba fetšago go lefa dikadimo tša bona.
Leloko la Setafo leo le bego le ikarabela dikadimong tša bona (ge go lebane) o swanetše go etela goba go leletša modirelwa go leka go lekodišiša mabaka ao a dirilego gore ba fetše go lefela kadimo tša bona gomme o ba hlohleletše go ipoeletša.
Go swanetše go leka ka mešogofela go lota badirelwa ba dikgwebo.
Romela lenaneopotšišo la therišano ya go tšwa le dikgokaganyo tša mafelelo go baromelwa bao ba phumolago goba ba fetšago go lefa dikadimo tša bona.
Lekala le lengwe le lengwe le swanetše go laetša leswao la khamphani ka gare le ka ntle.
Diiri tša modiro di swanetše go laetšwa ka tshwanelo.
Digatišwa ka moka di swanetše go ba seemong se se phethagetšego. Maswao a dikhomphutha le maswao ao a ngwadilwego ka seatla a dipampiri a a mamareditšwego mabating le maboteng ga a amogelege gomme a swanetše go tlošwa go bewe maswao ao a gatišitšwego.
Go se dirišwe selotheipi go fega maswao goba dipapetla.
Maswao ka moka a ka ntle a swanetše go hlweka le gona a be seemong sa go šoma ge a bonegilwe.
Maswao ka moka a ka gare a swanetše go hlweka le gona a be seemong se se phethagetšego.
Go se kgogwe, gwa lewa goba go nwa selabaneng sa badirelwa go akaretša lekala ka moka.
Hle kgonthiša gore Seriti sa Lekala se phagamišitšwe gomme moo go kgonegago o tloše ditlabelo/dithoto tše di robegilego goba di nago le diphošo.
Mabota a lekala a swanetše go hlweka le go hloka sekodi.
Mafastere a swanetše go hlweka le gona a se be a a senyegilego.
Mabato a swanetše go hlweka ka moo go sa belaetšego.
Mabone a swanetše go ba seemong sa go šoma. Mafelo a tirelo a swanetše go bonegelwa ka tshwanelo.
Dimela di swanetše go hlweka. Go se be le matšoba a maitirelo mafelong a tirelo.
Go swanetše go ba le dithinthelamelora tše di lekanego mafelong a tirelo.
Go se bewe ditsebišo tša setafo mafelong a tirelo.
Mafelo a Setafo a swanetše go dula a nathile dinakong ka moka.
Modiredi yo mongwe le yo mongwe wa lekala o swanetše go lemoga ponagalo ya lekala gomme a thuše go lota ponagalo ya seprofešenale dinakong ka moka. Badiredi ka moka ba swanetše go apara diaparo tše di amogelegago tša khamphani/ tša kantoro.
Dipukwana tše di lekanego di swanetše go bewa ka bothakga mafelong a tirelo.
Bjalo ka ge re dumela gore tlhokomelo ya modirelwa e bohlokwa mo go katlego ya Land Bank, Dintlhamoka tša Tirelo tša ka godimo di swanetše go dirišwa dinakong ka moka.
Bašomi ka moka ba ba thušago badirelwa ba swanetše go amogela lenaneo la tlhahlo la Bokgoni bja Tirelo leo Bahlahli ba Semphato ba hlahlelwago ka lona.
Dinkgwete tša tirelo ya badirelwa ya tikologo ba tla sepediša lenaneo le. Se se tla kgonthiša gore re fihlelele maikemišetšo a rena a Tirelo.
Ge o se na le nnete ya gore Nkgwete ya Tirelo ya Badirelwa ke mang ka go lekala la gago, hle ikgokaganye le rena.
Hle, se dikadike, ikgokaganye le kgoro ya Thekišo le Papatšo o lokologile ge o ka Ba le dipelaelo mabapi le efe le efe ya tša ka godimo.