Mense in Suid-Afrika en regoor die wêreld kry swaar. Natuurrampe, oorloë, onreg, hartseer, haat en verraad. Dit word lewend op televisie, oor die radio en in die media aan ons opgedring.
Frans, wat al die regie van alle genres – drama, komedie, tragedie en teater van die absurde – gedoen het, meen die klug is ŉ ánder dier! Ek sê dit onomwonde dat dit die moeilikste genre is, hoewel die sogenaamde teater-elite op ons neerkyk. Natuurlik het elke genre sy eie tegniek en jy as regisseur word gelei deur die teks. Al wat ek weet, jy moet hope energie hê om ‘n klug te regisseer en te speel. Tydsberekening is alles. Jy moet komies baie sterk kan speel. Elke liewe beweging word tot op die T uitgewerk. En selfs ‘n tree hier en daar speel ‘n rol. Die stel word ook deel van die handeling en word inderwaarheid ‘n ekstra karakter. Daarom is ek nog uit die ou skool wat glo jy kan nie ‘n klug doen sonder ‘n properse box-stel nie.”
Die welslae van ŉ geslaagde klug word reeds in die eerste vyftien sekondes van die stuk bepaal. “As jy gehore daar verloor, gaan jy hulle moeilik terugkry en boei. Lag is die kruks van ŉ klug. Die hele span werk vir lag. In die klug moet jy ten minste elke dertig sekondes lag uitlok; dis dêm harde werk! Die storie moet goed doen. Natuurlik is ‘n goeie klug totaal absurd. Die handelinge kan eintlik nie in werklikheid gebeur nie. Almal weet dit, maar tog verlekker jy jou in die penaries waarin die karakters hulle bevind. Die klug moet ook nie skaam wees nie. Die klug moet groot gaan en groot wees. Schalk Bezuidenhout het by vanjaar se Fiëstas ‘n skit oor my gedoen oor hoe ek regie doen: Groot en loud! En dis ‘n kompliment, want die klug moet groot en loud wees.”
Frans maan egter dat die regisseur en spelers nooit moet probeer om snaaks te wees nie. “Jy pak ‘n klug soos elke ander drama aan. Jy doen karakterontleding, jy doen die analise van die storie, jy kyk waar gaan die klug heen. Jy moet die regie so doen dat hierdie totaal onmoontlike en absurde situasies so waar en ernstig gespeel moet word. Die spelers moet glo in hul karakters en moet dit geheel en al so uitbeeld. Daar moet ‘n ongelooflike vinnige tempo wees. Ek sê altyd die klug is so vinnig dat jy nie eers tyd het om jou woorde te vergeet nie. En daar moet ritme wees. Jy moet ook so nou en dan jou gehoor kans gee om asem te haal. Ons kan byvoorbeeld nooit ‘n klug doen sonder ‘n pouse nie. Dis net te veel om in te nem en mense lag net te veel om ‘n klug ononderbroke aan te bied. Aan die einde van die stuk ontplof mense in die gehoor en dit maak dit alles die moeite werd.”
Vaardige klugspelers gesels oor die waarde van die klug, die snaakste dinge wat al met hulle op die verhoog gebeur het en vertel wat vir hulle snaaks is …
Irritasie vir die nasie – Oor daai dinge wat elkeen van ons se irritasievlakke die hoogtes in laat skiet; ‘n debuutproduksie deur Ilne Fourie.
NRNNSA: Die Republiek van die Nuwe Nuwe Suid-Afrika – die satiriese blik wat reeds verskeie kunstefeestoekennings verower het.