Volk en kultuur | Die Vryburger
Volk en kultuur
November 20, 2013 - Menings - 12 comments
Alhoewel kultuur binne volksverband tot 'n groot mate alle fasette van volkswees insluit is dit soms nodig dat daar gerus weer gekyk kan word na 'n sekere faset van kultuur en dit is spesifiek die volk se kuns en sy kunstenaars.
Beide kuns en die skeppers van daardie kuns, sy kunstenaars, sluit die teenswoordige en die oorgeerfde skatte (ons kan dit ook bates of kosbaarhede noem) van 'n volk in. Weens die kultuurvervlakking binne ons volk, waarin die openbare media 'n rol gespeel het, het dit onder kunstenaars die mode geword om met die massa te assimileer. Slordigheid, vuiltaal en oppervlakkigheid bring geld in hulle sakke, en hulle word deur die media gedra om nog meer voordeel te trek. Hulle lewer egter nie 'n kulturele bydrae van noemenswaardige belang nie.
'n Volk wat op die hoogtepunt van sy bestaan verkeer het was gekenmerk deur 'n besondere opbloei op kunsgebied. Kunstenaars is onlosmaaklik van hulle volk en hulle vervlakking en afdwaling is maar net 'n kenmerk van die toestand binne so 'n volk. As daar weer hoëre geestes verdieping binne 'n volk plaasvind sal die kunstenaars moet terugkeer na hulle volk, want hulle kan nie onbepaald in isolasie voortbestaan nie.
Deel van die Boere-Afrikanervolk se oorgeerfde kuns kom uit sy Europese verlede. Baie van daardie Europese kuns dateer terug toe ons voorgeslagte nog in Europa was, voor 1652. Dit sluit in pragtige geboue, skilderye, beeldhouwerk, letterkunde en musiek.
NP van Wyk-Louw het by geleentheid geskryf dat 'n volk wat nie kuns kan skep nie, nie die reg het op voortbestaan nie, want so 'n volk kan beswaarlik 'n beskawing genoem word. Daar is geen geestesverryking en verhewe dinge wat binne so 'n volk se diepere wese plaasvind nie.
Hierdie artikel wil hom bepaal tot die musiek en meer spesifiek tot klassieke musiek. Musiek het die vermoë om die binneste van 'n mens te roer en om selfs 'n volk wakker te maak. Geseënd is 'n volk wat kunstenaars het wat deel van sy volk wil wees en saam die stryd wil voer. Guiseppe Verdi was so 'n kunstenaar.
Verdi was op 9 of 10 Oktober 1813 in Italië gebore. Hy was 'n diep gelowige mens en 'n volksnasionalis en het met sy musiek sy volk se vryheidsgevoel wakker gemaak toe hulle onder die juk van Oostenryk was. In een van sy briewe skryf hy dat "selfs al sou 'n jong persoon sterf in die verdediging van sy land, moet dit nie as 'n tragedie gesien word nie; dit beteken net dat hy lank genoeg gelewe het". Die Boere-Afrikanervolk het ook sy kunstenaar- patriotte oor die jare gehad en aan hulle eer bewys. Helaas, byna almal sit tans om die vleispotte saam met dié wat van die volk vervreemd is. Daarom juig hulle die vervlakking, vuil taal en verbroedering toe.
Die massamens met sy massawaardes, waar alles massa-aanvaarding moet hê is aan die orde van die dag. Elkeen wil soos die ander lyk, dink en met die stroom saamvloei. "Geen tyd meer vir alleen weens, geen diep dink nie", om NP van Wyk-Louw aan te haal.
Die internetkoerant, Die Vryburger, se redaksie het besluit om nie net die voorkeur koerant vir die volk te wees wat die nuus wil aanbied wat saakmaak nie. Die koerant wil ook in diens van die volk staan om weer daardie dieper waardes onder die aandag te bring en te help uitdra. Die Vryburger wil help om ons volk se kunstenaars weer terug te vind, oftewel om by te dra dat die kunstenaars weer hulle volk kan vind, en die pad saamloop tot nuwe hoogtes in die bereiking van vryheid en die skoner dinge van ons volkswees. Om ook ons volk se kinders saam te neem daarheen.
Om dit te doen het Die Vryburger 'n spesiale afdeling by sy inhoudskeuse geskep onder "Kultuur". Ons wil 'n beroep op ons lesers doen om daardie afdeling te besoek, dit te geniet en om ons kinders daarby te betrek en sodoende ook vir hulle daardie liefde aan te leer. Dit is in navorsing bewys dat die inneming van die skoner kunste ook bydra tot beter prestasies by die mens met stimulering van denke en innoverende vermoëns.
Liewe volksgenote, besoek gerus die kultuurafdeling van Die Vryburger, maar hou nie daarby op nie, begin 'n eie klassieke musiek versameling en leer die liefde en waardering daarvoor vir julle kinders aan. Kinders kan nooit te jonk wees om aan klassieke musiek bloot gestel te word nie.
12 thoughts on "Volk en kultuur"
Johan Wiesner November 20, 2013 at 11:19 pm
Die skrywer verwys na Giuseppe Verdi, wat 'n volksnasionalis was en "met sy musiek sy volk se vryheidsgevoel wakker gemaak" het.
Ek beskou myself nie net as 'n Verdi-liefhebber nie, eintlik meer 'n Verdi-fanatikus. Wat my betref, was Verdi die grootste komponis wat ooit gelewe het. As Afrikaner-volksnasionalis hoor ek en voel ek daardie nasionalisme van hom instinktief in sy musiek aan. Luister maar net na (en bestudeer die woorde van) sy Va pensiero (Slawekoor) uit Nabucco, sy O patria mia (O my vaderland) of die magtige Triomfmars uit Aida, sy volledige operas I Lombardi (die Lombarde) en Attila om maar enkeles te noem.
Dáárom dat ek onlangs, met sy 200e geboortejaar, 'n toer na sy heimat onderneem het: na die huis, in Roncole, die bed waarop hy gebore is, sy villa Sant Agata naby Busseto waar hy die laaste 50 jaar van sy lewe gewoon, en die meeste van sy operas gekomponeer het, en waar ek uitvoerings van 5 van sy operas kon bywoon, onder ander Nabucco, Don Carlo, en Aida, laasgenoemde twee in die La Scala operahuis in Milaan.
Om vir die eerste keer in my lewe, in Bologne se operahuis, skielik te ervaar en te verstaan wáárom 'n Va pensiero vir die Italianers vandag nog min of meer heilige musiek is; wáárom 250 000 mense dit tydens sy begrafnis langs sy stoet-roete spontaan, ongeoefend, sonder vooraf beplanning, impromptu, kon begin sing. Om in 'n operateater vir dié koorwerk 'n ten minste 10 ononderbroke minute lange toejuiging te ervaar, roer 'n mens tot skaamtelose, en BAIE, trane.
En net daar waar ek begin te wonder: wáár is ons Afrikanerdigters wat vir ons 'n Afrikaanse Va pensiero kan dig? Wáár ons O patria mias? Ons Triomfmarse? Wáár 'n volksvers wat die Afrikaner se diepste emosies en gevoelens en nasionalisme kan verwoord? Wáár 'n vers wat vir die Afrikaner óók heilige musiek kan word. hom óók kan trots maak om AFRIKANER te wees?
Kom Afrikanerdigters: die musiek is beskikbaar; maak julle ons Afrikanervolk se vryheidsgevoel en volkstrots weer wakker!! Dig vir ons! Verwoord en skryf vir ons wat ons in ons diepste harte voel!
Ben November 21, 2013 at 9:05 pm
Ek dink min Suid-Afrikaners ken die musiek van Frank Martin, Switserse komponis van Hugenote-afkoms, wat getroud was met 'n Nederlandse dame wat steeds leef in Naarden, buite Amsterdam, en wat ook Hoof was van die Hochschule in Keulen, Duitsland in die 50er jare. 'n Verinnerlikte en psigologies juiste styl getoon in oratoria soos Golgothe en In terra pax. Daar is genoeg Afrikaanse komponiste maar om vele redes onbekend by die musiekpubliek. Stefans Grove se Klavierkonsert gebaseer op Raka is bv. net een keer uitgevoer, en wie kan nou komplekse musiek met een aanhoorslag leer waardeer?
Sheugnet November 23, 2013 at 6:11 pm
Johan, ek is so bly oor hierdie artikel en aanmaning asook vir jou reaksie hierop. Die tyd is definitief reg vir ons as volk om 'n ommekeer te maak en weer ons identiteit te herwin. Ek moet darem bysê dat ons as Boere-Afrikanervolk van ons ontstaan as volk 'n oorlewingsstryd gevoer het, en die onder sulke omstandighede gaan mense nie operas komponeer nie, maar eerder volksmusiek wat die eie volk se identiteit vasmaak. Dit is dan ook die roete wat ek voorstel vir ons huidige komponiste en liedjieskrywers. Ek beantwoord graag jou versoek aan ons digters en liedjieskrywers, deur een van die liedjies op my CD 'Alida se Lied' te plaas.
Hier is vir u die lirieke van die lied 'Totius':
Ek sien die 'moods' oor jou gesig;
hul flikker vlam-verskrik van lig na donker en weer t'rug
oor jou gesig
Ek hoor jou pen se griffel-grif
Ek lees dit swart op wit in onverdraaide sin, en op skrif
staan dit gegrif
Die vlug van hand oor die papier –
die swaai van letterstert se swier
in woord en rym tot vers wat eindig in refrein
Man na God se hart – sonder herderstaf
Gewapen met pen en papier
rig jy 'n volk deur jou digkuns aangevuur
Ek proe die bitter wat jou tart –
aanskou die flarde van jou verdwaasde vaderhart
Vesting November 23, 2013 at 10:41 pm
Staande toejuiging vir die artikel … en die kommentare!
Dit is stof tot diepe nadenke en dit laat mense se gedagtes oor ver paaie loop.
"Die droefheid en leed van onreg en verdrukking ken nie grense in tyd en ruimte nie; en die genoeglikheid van oorwinning en prestasie is universeel en ewigdurend. Dit is waarom 'n mens sy verbeeldingsvlugte vrye teuels kan gee en hom kan tuismaak in die voorkamers, en op die verhoë en in teaters, van die groot geeste van die verlede. En ons kan weet, en voel, dáár word ook oor ons verlede geween, en kan ons ook vir die toekoms bemoedig word. Die volgende paar bladsye vertel van enkele tragiese en heroïese verhale in die taal van musiek."
– Aanhaling uit die slotwoord onder die opskrif "Die verlede behoort nie net aan ons nie" van die onlangs-gepubliseerde "Die Lange Hoop – 'n Versdrama oor die Groot Trek."
Johan Wiesner November 25, 2013 at 6:57 pm
Sheugnet, jy sê "onder sulke omstandighede gaan mense nie operas komponeer nie, maar eerder volksmusiek".
Ek het nie bedoel dat Afrikaanse digters net volle Afrikaanse operas moet dig of komponeer, of volledige I Lombardi's of Attila's moet vertaal nie, hoewel, sou dit wel gebeur en Afrikaners se nasionalisme word daardeur aangevuur, geen mens vanselfsprekend ondankbaar daaroor sou wees nie. (Terloops, ek dink juis die Afrikaner is baie gereed en ontvanklik vir só iets — kyk maar net na die weghol-sukses, selfs toe dit nou onlangs in Kaapstad opgevoer is, van 'n "Ons vir jou". Baie liberale familie het teenoor my erken dat hulle diep geroer was toe hulle dit gesien het, en weer uiters trots op hulle verlede en volkshelde). Ek het bloot hierdie operas van Verdi as voorbeeld gebruik om te toon hoe 'n volk se nasionale siel aangespreek kan word met kunsvorms soos die opera of digkuns — soos Verdi dit in sy tyd kon doen.
Waarvoor ek pleit is inspirerende, aanvurende gedigte (operas, volksmusiek, dramas, enige kunsvorm), wat desnoods mét (maar nie noodwendig nie) ewe inspirerende, reeds bestaande (of nuut gekomponeerde) musiek gebruik kan word. Met ander woorde, dat die digkuns, EN ander kunsvorms, gebruik en aangewend moet word om Afrikaners se nasionale gevoelens weer wakker te skud. Gee vir ons nuwe "Dis Al"'le. Gee vir ons nóg "De la Rey"'s. Maar gee ook vir ons Afrikaanse Va pensiero's en O patria mia's, sonder, as dit moet, maar verkieslik MET, die musiek wat reeds daarvoor bestaan.
Baie dankie vir jou bydrae in hierdie verband sover. Wou net dat daar meer van jou soort digters kon wees!
Flerrie November 26, 2013 at 11:56 am
@Johan Wiesner. Baie dankie vir jou kundige en insiggewende insette. Ek stem 100% met jou saam. En aan Sheugnet, ek geniet elke kommentaar van jou en verskil nooit van jou nie. Ons moet egter net onthou dat baie van hierdie komponiste het ook maar te midde van 'n kwaai stryd om oorlewing, hierdie onverganklike werke geskep. Eintlik kan jy dit van enige van die groot komponiste sê. Lees gerus enige een se biografie en op bladsy drie sal jy gewoonlik al op die eerste tragedie afkom. Hierdie komponiste het ook in tye van onderdrukking, oorlog, die swart pes en ander tragedies aan die volkstryd deelgeneem, geveg vir 'n stukkie brood, geveg vir hulle land, persoonlike smart te bowe gekom en wonderlike musiek gekomponeer.
Ek weet nie waar julle woonagtig is nie, maar ek wil vir beide Johan en Sheugnet vra of hulle nie hier op Die Vryburger 'n uitnodiging wil rig nie. Ek sal graag meer van jou gedigte wil hoor Sheugnet en Johan ek wil so bitter graag meer hoor van jou toer na Italië en die operas wat jy gehoor het – veral Aïda in La Scala. Kan ons nie so 'n klassieke aandjie êrens hou nie?
Johan Wiesner November 27, 2013 at 3:54 pm
Flerrie, klink vir my jy is ook 'n groot opera-liefhebber?
Ek sal natuurlik met groot liefde vir jou alles oor my toer vertel (en my, nou nog ongeredigeerde, video-opnames wys as jy dit wil sien. Ek woon in Verwoerdburg (ek kan nie daardie ge-veranderde nuwe naam van hom uitspreek of skryf nie ….). Ek wil darem nou nie al my besonderhede hier wêreldkundig maak nie, maar jy sal my foonnommer in die Pretoria-gids kry onder "JF" van Zwartkop. Bel my dus gerus as jy ook in die omgewing is of woon.
Flerrie November 27, 2013 at 4:43 pm
@Johan Wiesner. Baie dankie Johan. Ek is ook in Pta maar ver van jou af. Ek kom darem so af en toe in daardie geweste en sal jou sekerlik kontak. Nogmaals dankie en ek brand om van alles te weet. Die La Scala Aïda was mos nog die ou Franco Zefirelli produksie, nie waar nie. Ek haat hierdie nuwe sg. regie-theater wat alles so platvloers en semi-pornografies maak. Sal jy omgee as ek twee of drie vriende saambring?
Sheugnet November 27, 2013 at 7:20 pm
Hallo Flerrie. Dis nou 'n gawe idee. Miskien moet ons 'n Vryburger saam-kuier-aand reel, of hoe? As jy die lirieke van my liedjies wil lees kan jy op my blou naam klik en wanneer jy op my webblad is, klik dan op lirieke. Jy sal al die lirieke wat op "Alida se lied" opgeneem is daar kry. Jy sal tot 'n kontak nommer op my blad kry, maar dit is my man se nommer. As jy my wil bel kan jy hom vra vir my nommer. Ek bly in Malema-ville (Pietersburg).
DuP du Plessis November 27, 2013 at 11:19 pm
Verw: "Ek haat hierdie nuwe sg. regie-theater wat alles so platvloers en semi-pornografies maak."
Ek stem saam, as daardie sg. kunstenaars maar net kan besef dat hulle in daardie braaksel, meer van hul eie binneste aan die publiek openbaar as wat enigeen maar kan besef.
My probleem is dat dit 'n modegier geword het om so banaal en vulge^r as moontlik te wees, (en juis in Afrikaans) maar die groter probleem is dat ons jeug nie meer blootgestel word aan kunsvorme wat wel innerlike waarde bied nie.
'n Ruk gelede was ek uitgenooi na 'n kamerkonsert waarby oorsese musikante hul talente gratis met die gehoor gedeel het. Dit was egter tragies om te sien dat daar geen kinders of jongmense teenwoordig was wat hierdie uitvoerings kon waardeer en motivering daaruit kon put nie.
Ek wonder of daar by ons CVO skole enige aandag gegee word aan uitvoerende kunste?
Johan Wiesner November 29, 2013 at 7:47 pm
Flerrie, klink vir my jy is 'n ou(in?) wat ken van operas; so ek sal in my spoor moet trap wat ek sê en nie sê nie …. En ja, my Aida was inderdaad "ou" Zeferelli se produksie (ek sê mos: lyk my jy ken van).
Jy en jou vriende is baie welkom om my te besoek. Ek is net tussen 19 Des en 9 Jan weg vir die Kersvakansie, dus sal julle besoek óf voor die tyd, óf daarna moet plaasvind. Bel dus maar gerus vir 'n afspraak maak.