Toekennings - Pauline Gutter
Jaar gewen: 2011
Titel: Silenced I
Die Helgaard Steyn-toekenning het ten doel die bevordering van die kunskultuur in Suid-Afrika, en is een van die meer omvangryke pryse op ons kunstoneel. Dit word in ‘n vierjaarlikse siklus toegeken, en roteer tussen die disiplines van letterkunde, toonkunskomposisie, beeldhoukuns en skilderkuns. In 2011 is die skilderkuns weer aan die beurt, en die wenner is Pauline Gutter, toegeken vir haar werk getiteld Silenced I, wat geskilder is in 2008 en nou in die versameling van die Johannes Stegmann-kunsgalery te Bloemfontein opgeneem is.
Die Helgaard Steyn Trust het tot stand gekom vanuit die boedel van wyle Dr J H Steyn (1902-1983) en is vernoem na sy vader, eertydseLPR vir Bloemfontein en jongste broer van die laaste republikeinse president van die Oranje-Vrystaat, M T Steyn. Die plek waar die toekennings gedoen word alterneer tussen Bloemfontein en Potchefstroom, gegrond op vroeëre affiliasies van die familie Steyn. Die rektore van die universiteite in hierdie twee stede word jaarliks daarmee getaak om ‘n beoordelaar aan te stel om die wenner te kies. Ter wille van sowel ‘n breër inspraak as deursigtigheid word ‘n derde eksterne beoordelaar aangewys. Elke jaar word direkteure en kurators van kunsmusea en galerye by wyse van publieke aankondiging genooi om kandidate voor te lê vir die kompetisie. Die beoordelaars moet dan die wenner vanuit hierdie genomineerdes kies.
Kunswerke mag slegs genomineer word indien die kunstenaar ‘n Suid Afrikaanse burger is, indien die kunswerk tydens ‘n tentoonstelling in ‘n publieke galery tentoongestel en te koop aangebied was, en daarna deur ‘n galery aangewins is en waar die werk vir die algemene publiek toeganklik is. Uiteraard word die keuse van die wenwerk gebaseer op artistieke meriete en geëvalueer binne die konteks van kontemporêre waardes gesetel in beide die vorm en inhoud van die werk. Die beoordelaars vir 2011 was Dr Lydia de Waal van die Sasol Kunsmuseum van die Universiteit van Stellenbosch, Prof Suzanne Human van die Bloemfonteinse Universiteit, en Prof John Botha van die Noordwes Universiteit se Potchefstroom kampus.
Pauline Gutter werk telkens met plaasdiere, figure en portrette, soms in jukstaponering uitgebeeld waarin veral die inherente kwesbaarheid van die subjek as slagoffer uitgebeeld word. Sy is al beskryf as ‘n kunstenaar in wie se werke olieverf as voorkeurmedium gebruik word ten einde “die onsigbare sigbaar te maak”. Deur gebruik te maak van fotografie, video en ander media laai sy haar werke met ‘n gevoel van dringendheid en blootstelling wat veral met plaasmoorde verband hou, met mens en dier wat uitgebeeld word as slagoffers, weerlose ikone van ‘n plattelandse gemeenskap.
Silenced I, die skildery wat as wenwerk aangewys is om die prys te ontvang, is ‘n kwalitatief-pui k en verteenwoordigende voorbeeld van Gutter se werk. Dit is ‘n ekspressiewe portretstudie met ‘n verwantskap aan die werke wat sy gedoen het rondom plaasaanvalle; ‘n maskeragtige verteenwoordiging van die slagoffer, reeds vergaan, met wie die aanskouer slegs kan identifiseer deur middel van die oorkoepelende teenwoordigheid en vitaliteit van die skildery.
Hierdie jaar is die prys R25000.