Ek het ‘n gedig oor Pieter geskryf & die bruin lêer gebêre & daarvan vergeet. Die gedig het verskyn in Snel grys fantoom (1986):
Toe ek die verhaal begin skryf 10 jaar later, noem ek op ‘n dag vir Philip de Vos dat die storie gaan staan het, dat ek sukkel om dit weer aan die gang te kry, & hy noem hy het iewers foto’s wat hy van Pieter geneem het op ‘n tyd in sy lewe toe dié nog jonk & begeerlik was, & ek dag toe: dalk is dit nét wat ek nodig het om die verhaal te laat werk. Ons het deur die foto’s gegaan & ek het ‘n naakfoto gekies waar Pieter bruingebrand op sy maag lê iewers naby Kommetjie (was daar ‘n halfbegrawe skeepswrak naby?). Ek het die naakfoto langs die foto’s van die lyk geplaas & besef dat ek moes probeer verstaan hoe ‘n mens van die een na die ander uiterste in jou lewe kan beweeg.
In die verhaal kyk ek na die mens agter die boek: hoe dit nog altyd in die wêreldletterkunde & ook in Afrikaans bestaan het. Koos se laaste verhale het bloot ‘n baie sentrale problematiek belig deurdat hy minder verdoeseld as diegene voor hom met die lewendes & dodes omgegaan het. Hy het trouens met die lewendes omgegaan soos min dit sou waag om met die dodes om te gaan. In dié verhaal laat ek ‘n hele paar ape uit die mou & identifiseer die lewende modelle vir karakters in Afrikaanse tekste, & betrek eweneens ‘n groot klomp ander tekste om die dilemma van postmodernistiese fiksie & die oorskryding van ontologiese grense te belig.
Ek betrek ook die twee akademici wat die manuskrip van Vreemder as fiksie gekeur het & haal uit hulle verslae aan - sonder om hulle pertinent te identifiseer, my lydsame uitgewer ter wille. Fiksie, nes die werklike lewe, het ook sy kompromieë. Ten slotte betrek ek ‘n gesprek met Simon Ford oor die omslag van die boek - ook hy is deur my as omslagkunstenaar gekies vanweë sy assosiasie met Koos (hy het die omslagkunswerk van Die hemel help ons gedoen). ‘n Verdere spinnedraad wat roer in die web wat ons slinkse outeur vir sy karakters & sy lesers spin. Ja, want die gevaarlikste ding op twee bene is ‘n skrywer op soek na ‘n storie. Uiteindelik bely die skrywer sy onmag om die storie tot ‘n klinkende of knallende slot te bring. As die dissipels nie eens kan saamstem oor presies wát Christus se laaste kruiswoorde was nie, hoe op aarde kan ‘n arme beproefde skrywer sekerheid hê oor enigiets?