Verhale Sub | carinastander
Protea Boekhuis, 2022
In stilte het hulle geluister na die geruis van die windskewe woud om hulle.
"Dalk is dit hoe die bome in die hemel lyk," het Gibor hardop gedink.
"Waar is die hemel?" wou Eron weet.
"By die Waterplek."
Drie herfse het verloop sedert dié dag toe Gibor Verberger so halfterloops die bestaan van die Waterplek aan sy seun bekendgemaak het. Baie water en bloed het intussen in die see geloop en nou verlaat die sewentienjarige Eron Verberger uiteindelik sy geboorteland in die hoop om die laaste Geseënde en sy pa by die Waterplek te vind: die skuilplek in Afrika wat Gibor vir die vlugtelinge van die Vuurstorm voorberei. Die seereis is lewensgevaarlik en sy verhouding met Lia is 'n ingewikkelde vervlegting van wantroue en begeerte. Sy pad kruis met 'n flambojante heerseres, 'n dogtertjie wat reënwind maak en 'n toweragtige bergvesting. Van die Onbekende Eilandgroep tot Olam, van Waširgzondu tot die Waterplek word Eron tot die uiterste gelouter, en moet hy homself afvra: Is hy waaragtig die honderdste Bergengel van Gabriëllië?
(Protea Boekhuis, 2019)
Sedert Eron Verberger en Velvel Azazel se geweldadige struweling in die Vallei van Bergstrome, het omstandighede in Gabriëllië geensins verbeter nie. Die Skoonbrand woed. Rondom die Klaagtermeer weerklink die Klokke van Hongersnood en in Nanaal offer desperate ouers hulle kinders aan 'n kultusleier om hulle 'n lewe van slawerny te spaar.
Ten spyte van Eron se verminkte hand, is hy nou 'n begeesterde Voetwerker vir die Geheime Rewolusie teen Vuurstorms en op soek na die laaste Geseëndes op die Kaart sodat hy hom by sy pa in Afrika kan aansluit. By sy digtervriend Anav Elanov leer Eron dat woorde wapens is en hy stem in om 'n "opebinnekantvers" na die landsleiers te neem – 'n waarskuwing teen die gruwels wat gepleeg word in die opkoms van Gabriëllië as wêreldmag. Hy deurkruis stede, woude, moerasse, ysgrotte en bergpieke, bevriend boekgeleerdes en barbare, trotseer wolftroppe, dwaalgeeste en die nageslag van 'n wangeskape ras. Maar die knaende vraag in sy binneste bly: As die Wonderwese werklik bestaan, waarom is daar geen teken van dié Teenwoordigheid nie? Of kyk Eron iets wonderbaarliks heeltemal mis?
Maroela Media, Jul 2020
"Stander gaan met verbluffende en bewonderenswaardige gemak om met haar moedertaal. Sy skep skynbaar moeiteloos liriese prosa deur woorde, wêrelde, gebeure en karakters wat hulle oorsprong in die werklike, tasbare ruimte en die magiese het, te meng met 'n instinktiewe oerwysheid wat sekerlik net aan uitverkorenes behoort."
LOUISE VILJOEN, MAROELA MEDIA
'n Klankryke verbeeldingservaring
Resensie deur Nastasha van Rensburg
Literator, Mei 2020
"Stander se vermoë om werklike probleme in die wêreld te belig in die vorm van 'n avontuurverhaal, is ontsagwekkend. Die Wonderwese is 'n enigmatiese, avontuurryke en byna poëtiese werk. As fantasieverhaal maak dit deurlopend gebruik van simboliek, allegorieë vanuit Bybelboeke en vindingryke metaforiek, wat tot die andersheid van die roman bydra. (...) Die Wonderwese moet egter as 'n narratiewe kunswerk gelees en geïnterpreteer word. Die taal- en woordgebruik is voortreflik en die liriese aard van die teks moet geprys word. Lees gerus Die Wonderwese, maar onthou om ál jou sintuie in te span om hierdie vervlegte heiligdom te ontrafel."
NASTASHA VAN RENSBURG, LITERATOR
"Die opvolgroman is donkerder, digter verweef, meer gemaklik in die liminale posisie iewers tussen digkuns en prosa, fantasie en allegorie. Stander speel met 'n geoefende hand met die taal. Haar slim verwewing van Bybelse tekste, sprokies, filosofiese vraagstukke en tong-in-die-kies verwysings na haar eie digkuns en populêre kultuur dui op 'n volwasse skrywer in volkome beheer van haar kuns."
'n Boek wat jou tot stilte ruk
Resensie deur Jonathan Amid
Die Burger, Beeld, Volksblad, Des 2019
"Soms kom 'n boek oor jou pad wat jou ten spyte van jou aandagafleibaarheid tot stilte ruk. 'n Boek vol oerwysheid, beleë. Die begin van 'n reismistiek wat durf om aan te kondig 'Toe was daar'. Met 'n verhelderende lig wat as't ware daaruit skyn en die soort spel en verlustiging in en met en van taal dat dit tot 'n soort sinsverrukking lei. 'n Fantastiese boek, in elke sin van die woord. 'n Verbeeldingsvlug en 'n verbeeldingsvrug, 'n vreemd-oorrompelende, majestueus-liriese, uitspattige, bars-uit-sy-nate, genre-brekende bekoringsboek."
JONOTHAN AMID, NETWERK24
LitNet, Jan 2020
'n Nuwe era begin straks
Resensie deur Johannes de Villiers
Rapport, Nov 2019
"'n Mens vermoed met dié reeks het ons uiteindelik in Afrikaans fantasieboeke wat wêreldwyd langs die bestes in hierdie genre kan staan. [ ] Dis goed moontlik dat ons eendag sal terugkyk en Carina Stander se Bergengel-trilogie gaan onthou as die gebeurtenis wat 'n nuwe era in Afrikaanse spekulatiewe fiksie help inlui het."
JOHANNES DE VILLIERS, RAPPORT
Kleinkaap goes Steam Punk for Die Wonderwese book launch
Resensie deur Clari Niemand
LitNet, Nov 2019
"Daar is deur resensente uitgewys dat ons hier iets het wat nog nooit tevore in Afrikaans aangepak is nie. Die briljantheid waarmee landskappe, dialekte, persone, etniese groepe, legendes en soveel ander fyn geweefde detail uitgewerk is terwyl daar terselfdertyd onder dié tapisserie met onderstrominge van maatskaplike en etiese dilemmas gewerk word, is indrukwekkend. Enige iemand wat in haar (en Eron) se voetspore sal wil volg, sal Carina Stander se verbeelding, haar dapperheid, maar ook haar sagtheid, moeilik ewenaar."
CLARI NIEMAND, LITNET
Vlugtige blik op literêre wonderwêreld
Vrye Weekblad, Nov 2019
Die Wonderwese kry lewe met vuurblasers, kos uit 'n boek
Verslag deur Christa Steyn
Maroela Media, Nov 2019
Onderhoud met Deborah Steinmar
Skrop, Okt 2019
(Protea Boekhuis, 2017)
In die land Gabriëllië het reeds dertien jaar verloop sedert daar enige teken van 'n Bergengel was en die jongmense glo byna nie meer in die bestaan van dié mitiese wese nie. Eron Verberger, seun van die klokgietersegpaar Gibor en Alida Verberger, word egter gedwing om met nuwe oë na fantasie en werklikheid te kyk wanneer hy saam met sy pa op 'n lewensveranderende avontuur vertrek - 'n reis wat alles wat hy van die lewe in Gabriëllië weet, sal omverwerp. Kan Eron die sinestere Stelstapper afskud en die smeulende Vuurstorm oorleef? Sal hy 'n mán kan word waarop sy pa trots is of gaan die geheimhouding en skuld rondom sy pa hom uiteindelik vernietig? Meer nog: Terwyl Eron die lewe met sy eie verstand en al honderd sy sintuie ontdek, sal hy heldersiende genoeg kan bly om nie die kleur van sy verbeelding te verloor nie?
"Letterkunde as kulturele ekologie in Die Bergengel"
Sept 2019 (Uitgawe 56, nr 2)
"In Die Bergengel wil die gebeure op die primêre verhaalvlak die magsmisbruik van die mens uitspel; die taal wil teenstand bied daartéén - om te praat, met besondere estetiese krag, oor die besondersheid, broosheid en onvervangbaarheid van die natuur....[ ] Dis bevind dat die sfere van kultuur en natuur met die talent van 'n woordmeester geïntegreer word."
SUSAN MEYER, TYDSKRIF VIR LETTERKUNDE
"Die Bergengel, – 'n diggeweefde tapisserie"
Jan 2018 (Volume 39 Number 1)
Soos Alida Verberger in Die Bergengel tapisserieë weef wat tonele van haar klokreise saam met haar man uitbeeld, weef Carina Stander in hierdie roman 'n unieke storiewêreld wat die leser uitnooi om fyn te lees en ánders te kyk.
FRANCI GREYLING, LITERATOR
"Fantasie betower in 'n tyd van ontnugtering"
Resensie, Kies 'n boek in, Vrouekeur
Stander is 'n baanbreker vir die fantasiegenre in Afrikaans.
"Die Bergengel deur Carina Stander"
LitNet Akademiese resensie-essay
Die magiese elemente van Die Bergengel verryk die verhaal en dra by tot die meesleurende, amper gewyde, toon van die roman. In hierdie geval skep elemente van onder andere spekulatiewe fiksie, allegorie, magiese realisme, bildungsroman en ekokritiek, asook die verwewing van natuur, bonatuur en die menslike elemente, 'n intelligensie en literêre diepte wat die roman verhef tot een met meer om die lyf as 'n blote fantasievlug.
"Verbeelding wat deurgaans betower"
Resensie, Boek van die Maand in Maroela Media
Dit is juis Stander se vernuf om te verbeeld wat in dié roman, die eerste van drie, so voorop staan. En daarmee saam die vaardigheid om te verbeel. Die leser.. onderneem die (geestelike) ontdekkingsreis saam met Eron met genoegdoening, verstom hom of haar aan die verbeelde landskap en gee vrye teuels aan sy of haar verbeelding.
JOHAN MYBURG, MAROELA MEDIA
"Roman verhef woord tot heiligdom"
Resensie in Beeld, Die Burger, Volksblad
"Die Bergengel: 'n onderhoud met Carina Stander"
"Stander sprei haar vlerke met magiese trilogie"
Onderhoud in Beeld en Die Burger
Dis 'n prag-roman: fabelagtig mooi en volwasse, met ware diepte en insig, enigmaties maar ook toereikend.
JONOTHAN JONO AMID, NETWERK24
Die Bergengel is 'n mistieke reisverhaal, 'n poëtiese en byna gewyde kunswerk in 'n literêre gedaante wat nog nooit tevore in Afrikaans teëgekom is nie. Enersyds skryf Carina Stander met die genuanseerde stem van 'n wysgeer wat universele waarhede en filosofiese kwessies sonder sentimentaliteit oopskryf, andersyds bied sy 'n avontuurverhaal met verbeeldingryke karakters en boeiende kinkels wat van uitsonderlike verteltalent getuig.
(soos vertel deur Aden van Niekerk aan sy ma Carina Stander, Cordis Trust, 2013)
"Mamma, ek skryf 'n storie van toe God lief was vir alles op die aarde. Ek skryf dit met my asem." Dit was die woorde van my oudste seun Aden toe hy 3 jaar, 8 maande en 7 dae oud was. In 2012 het Cordis Trust die Orde van die Goue Pen aan my toegeken - die prys behels onder meer 'n publikasieopsie en ek het dit gebruik om my kind se vroegste stories te boekstaaf. Die stories, soos die tekeninge en kleibeelde, is Aden se eie skeppinge uit sy eerste vyf lewensjare. Die uitvloeisel is 'n verbeeldingsboek deur 'n kleuter, bedoel vir kinders groot en klein en almal wat kinders koester. Lesers kan saamreis na die betowerende Wolkland waar 'n trop dinosourusse, slim drake, selakante en ander vreemd-wonderlike diere wag. Saam met sy denkbeeldige vrou Nana en hulle string kinders is daar ook allerlei avonture. Die ruimhartige Cordis Trust het al die kostes asook die druk van die eerste 200 boeke gedra en Aden kon 'n allemintige 100% van die verkoopprys ontvang. Ons noem dit Aden-se-Avontuurfonds. Die eerste oplaag is binne drie weke uitverkoop en uit die opbrengs het ons al vier herdrukke van die boek gefinansier. Na afloop van die verrassende media-dekking (Wolkland was boek-van-die-maand in Rapport en die KykNet program Kwêla het 'n 15 min insetsel daaroor gedoen) was dit nr7 op die topverkoperlys van Graffiti. Vandag is Adens steeds 'n verbeeldingryke seunskind wat hou van maats, wiskundig, lees, beeldhou en boomklim; 'n kind met 'n buitengewone liefde vir stories, die natuur en avontuur.
"Aden is 'n digter en 'n kunstenaar - en 'n profeet. En dit sê ek nie ligtelik nie. Wolkland is 'n boek wat elke grootmens moet lees. Om hom en haar te herinner dat 'n kind belangriker dinge sien en dink en sê as grootmense."
"Wolkland is die uitdinksels van 'n besonder verbeeldingryke en verstommend belese kind. Dis ook 'n simbool van 'n grootmaakproses wat 'n ruim klein siel help vorm en skep. Dit gee 'n blik in die geesteswêreld van 'n skeppende en woordbegaafde kind wat in 'n skeppede huis grootword."
REGINA MALAN, ROOI ROSE
"Ek kan nie dink dat ek al ooit voorheen so iets in Afrikaans teëgekom het nie. Dit is nóg 'n kinderboek, nóg 'n volwasse boek. En al gaan dit oor sprokiesagtige karakters in 'n wolkerige droomwêreld, sal dit jonk en oud se harte en verbeelding aangryp. Ek sal dit graag 'n kreatiewe-kindwees-dinkboek wil noem."
SOLET SCHEERES, MAANDBLAD ZUID AFRIKA
(Tafelberg uitgewers, 2011)
Nege jaar gelede trek 'n vreemdeling van onsekere herkoms alleen by die Ruig in -– 'n stuk oewerbos in die Waterberge van Limpopo. In die jare wat volg, bekwaam sy haar as uitsonderlike byeboer. Al besoek sy die dorp net een maal 'n maand, word sy uit alle rigtings beskinder: dit is sý wat die brand gestig het, word gesê, en sy vergiftig seuntjies. Die letsel aan haar keel is die bewys dat 'n hiëna haar gebyt het, daarom is sy stom. 'n Allergevaarlike vrou is sy. 'n Heks of hoer. Mal. Nege jaar ná haar aankoms stap sy nog 'n keer dorp toe, dié keer gedryf deur haar werklike bemoeienis, ''n alleenstryd teen wildstropers. Die hele dorp hou asem op. Dan breek daar ''n brand teen die berghange uit . . . en dis asof almal se vrese en begeertes, ou wrokke en verlangens self in vlamme uitbars. Uit die mond van agt ek-vertellers blyk dit hoe almal in die verhaal vervleg is, dat elkeen skuldig is én broos, elk met 'n unieke swakheid en krag, humor en hartseer en 'n vreemdsoortigheid wat van elkeen op sy eie manier 'n buitestander maak – 'n wildvreemdeling. Hierdie is 'n verhaal van slagting, van die doodgeswygde en vryheid. Veral vryheid.
Wildvreemd word tans in 'n draaiboek omskep deur 'n Johannesburgse filmmaatskappy. Dit was voorgeskryf vir Afrikaanse privaatskole (IEB) van 2014 tot 2016. Dis in Nederlands vertaal deur Riet de Jong-Goossens (Uitgeverij Athenaeum, 2013)
Wildvreemd is 'n werklik uitstekende, priemende, onkonvensionele, wild-vreemde teks oor die wilder bestaan van die verwilderde vroumens op aarde. [...] 'n Wydgrypende, warmbloedige boek, wat plek-plek verby rede verbysteek na die Groot Onrede toe. [...] Die skryfster ken 'n groot klomp slinkse draaie – seker maar by die diere afgekyk, van wie sy 'n klomp goed weet wat gewone mense nie weet nie. Sy hét wildkennis, en pas dit toe. Daar kom dus iets oers in die teks na vore, iets van natuurkrag en –woede. Die belewenis van die Ongetemde. Hierdie skryfster het 'n baie groot gawe vir die klein en noukeurige waarneming van die werklike wêreld. Sy is 'n gawe gods in daardie loopveld. Dit is 'n groot dinamo in hierdie boek: haar helder, inklusiewe, toegepaste, begeesterde wildwêreldkennis – 'n gawe van intuïsie én beheer.
PETRA MULLER, keurverslag aan Tafelberg uitgewers.
Hierdie verrassende debuutroman van die digter Carina Stander is 'n kragtoer van wonderlike taal, onverwagse stemme en 'n verhaallyn wat jou regdeur op die punt van jou stoel laat sit. [...] Hierdie boek is werklik asemrowend; die leser word uitgedaag, raak lief vir die karakters en raak ook ingetrek by en gemoeid met die kleindorpse dramas wat hulle deur die verskillende stemme van die karakters uitspeel. Absoluut aangrypend.
Stander se buitengewone kennis van die natuur en sensitiewe beelding maak van wildvreemd 'n roman wat die leser meevoer. Die gedagtewêreld van die karakters oorheers die teks, en die atmosfeer is dromerig en impressionisties. Op haar beste grens Stander se waarneming aan die sublieme, terwyl die intriges en legkaart van perspektiewe die leser sal boei.
Tot het einde toe houdt de meester, Carina Stander, de dichter, het verhaal in de hand, ze blijft de lezer boeien en ze geeft het verhaal niet alleen schoonheid maar ook inhoud mee.[...] Een prachtig boek. Warm aanbevolen.