Herman Lategan: Wêreld is armer sonder bargoens | Netwerk24
Deur Herman Lategan 25 Maart 2018 13:24
Cockney s.nw. (Engels) Londenaar veral uit die arm buurte wat ’n dialek van Engels praat; Londenaar wat in die buurt van Bow Church gebore is. – Woordeboek van die Afrikaanse Taal (A – SKOOI). Hoofredakteur: W.F.
Met die aankoop van ’n boek, Cockney Rhyming Slang: The Language of London, het hierdie rubriekskrywer se gedagtes teruggeflits na die rolprent My Fair Lady, waarin Audrey Hepburn die rol van die Cockney-blommeverkoper Eliza Doolittle speel. Arm en mismoedig sit sy een koue aand tussen haar blomme en sing die lied “Wouldn’t It Be Loverly?” In haar sterk aksent smag sy na, “All I want is a room somewhere/ Far away from the cold night air.” Sy verlang na ’n beter lewe.
Hierdie “beter lewe” arriveer in die gedaante van prof. Henry Higgins, deur Rex Harrison vertolk. Hy is gefassineer deur haar spreekwyse en neem haar as student in om soos ’n Britse dame te leer praat.
Soos baie ander uit die sogenaamde hoër stande het hy haar kombuis- en straattaal as koddig beskou, ’n tipe patois wat verbeter moes word. Dit eindig hartseer, omdat sy in die nommer “Without You” sing: “What a fool I was, what a
dominated fool / To think you were the earth and sky”.
Sy is voorberei vir die spoggerige lewe van ’n lady, waarvoor sy eintlik nie meer kans gesien het nie. Teruggaan na haar Cockney-mense kon sy ook nie, want sy is nou “beter” gewoond, sy praat dan nie eens meer soos hulle nie. Soos ’n satelliet van haar moederskip ontkoppel, bevind sy haarself swewend in ’n niemandsland.
Sy is voorberei vir die spoggerige lewe van ’n lady, waarvoor sy eintlik nie meer kans gesien het nie.
Hierdie bargoens is aan die uitsterf en die wêreld van woorde sal soveel armer wees die dag as die laaste Cockney sy of haar asem uitblaas. Tog, perdalks sal dit nie gebeur nie.
“Rhyming slang” het sy tentakels in heelparty plekke versprei. Dit het al in die rolprent Ocean’s Eleven opgeduik, asook in Lock, Stock and Two Smoking Barrels.
Die oorsprong van hierdie rymsleng, bespiegel taalkenners, het rondom 1820 ontwikkel onder rampokkers wat ’n kodetaal ontwikkel het sodat die owerhede dit nie kon verstaan nie. ’n Ander teorie is dat die rymsleng sy oorsprong op Londen se markte gehad het waar Cockney-smouse met mekaar wou praat sonder dat hul klante hulle kon verstaan.
Gayle, die geheime kommunikasiemiddel van gay mense in die ou dae, val ook in hierdie kategorie. Ander groepe wat hul eie taal skep, is bendelede, tronkvoëls, dwelmhandelaars en sekere tieners.
Cockney-rymsleng bestaan uit rymwoorde, waarvan die laaste een wegval. In Suid-Afrika is daar mense wat jou sal vra: “Howzit, my China?” “China” kom van
China Plate, wat rym met mate (maat).
Wat is: Gimme a drink of fishermans? Fishermans kom van “fisherman’s daughter”, wat rym met “water”. En wat van Boutros Boutros-Ghali? Ghali rym met charlie, die straatwoord vir kokaïen. In Afrikaans praat ons van ’n vlooifliek. In Cockney word die bioskoop fleas and
itches genoem; die sitplekke was vol vlooie.
Inderdaad, Eliza Doolittle was ’n bietjie van ’n naïewe “fool”, want daar is niks met haar ryk, speelse en geskakeerde
argot verkeerd nie.
Iewers is daar ’n universele les.
Meer oor: My Fair Lady | Woorde Wat Wip | Cockney