Wie trek Nommer Een se toutjies?President Jacob Zuma tydens die WEF in Davos, Switzerland. (21 Januarie 2016) Foto: Elmond Jiyane, GCIS Dit is nie veel van ’n verrassing as jy lees dat ’n ANC-komitee pres. Jacob Zuma help om die land te regeer nie. Ons president het volgens mediaberigte vroeg in Januarie ingestem dat die ANC se integriteitskomitee Zuma help om die land te regeer. Name wat genoem word om Suid-Afrika te help regeer sluit onder andere Andrew Mlangeni, Frene Ginwala en Mendi Msimang in. Dit is rede tot ernstige kommer. Suid-Afrika se Grondwet bepaal dat die president die staatshoof, hoof van die regering en hoof van die weermag is. As dit waar is dat Zuma voortaan net seremoniële magte sal hê, is die vraag: ”Maar wie is dan in beheer van die regering en die weermag?” Terloops, gewoonlik is die topleiers van die ANC die president se raadgewers om belangrike besluite te neem. Duidelik is daar verwarring oor wie nou eintlik in beheer is. Afgesien van die feit dat Mlangeni as politieke aktivis ook ’n goeie vriend van oudpres. Nelson Mandela was en tans die voorsitter van die ANC se integriteitskomitee is, weet ons nie regtig enigiets van Mlangeni se vermoë om ’n land te regeer nie. Hopelik kan Ginwala, die voormalige speaker van die Nasionale Vergadering, meer beteken. Die ANC glo seker dat Msimang, wat sedert 1997 die ANC se tesourier is, se finansiële kennis hopelik ’n positiewe bydrae sal lewer. Die feit bly, iemand anders is in beheer van die land. Bronne binne die ANC het erken dat ons president al meer seremoniële magte sal hê as staatsleier. Dit beteken eintlik dat daar ’n skeiding gemaak word tussen die president as leier van die wetgewende gesag. Dit is niks vreemds nie. Brittanje het ’n premier en ook ’n staatsleier (die koningin). Talle lande tref onderskeid tussen die leier van die staat en leier van die regering, wat gewoonlik die eerste minister is. Die verskil is, in Suid-Afrika is ons nie bewus hiervan nie. Dit sal dalk goed wees as die ANC meer duidelikheid hieroor kan gee, want dit sal ’n grondwetlike oortreding wees as die president nie meer beheer oor die land het nie. Dit is alombekend dat Zuma se beeld onder die publiek en in die media bly versleg. In sy staatsrede verlede week het ’n mens (weereens) die gevoel gekry dat hy glad nie in pas is met wat in sy kabinet, die staatsdepartemente en uiteindelik in die land aangaan nie. Zuma het (weereens) herinner aan ’n skoolseuntjie wat ’n mondeling voorlees wat sy ma opgestel het, terwyl hy nie regtig weet wat sy geskryf het nie. Dit is duidelik dat die ANC nie (nou) van Zuma wil of kan ontslae raak nie. Daar is waarskynlik verskeie redes hiervoor. Miskien is daar net nie iemand wat Zuma tans kan opvolg nie. En as die ANC dalk besluit op iemand soos Cyril Ramaphosa, sal hy nie veel kan doen nie. Die ANC se strukture bly dieselfde. Miskien is Zuma se mag binne die ANC te sterk. Ons het reeds gesien hoe raak hy ontslae van dié wat téén hom staan. So, enigiemand wat hom kon teenstaan, is geëlimineer. Sommige meen selfs sy steun binne die ANC is so sterk dat hy tot die einde van sy termyn in 2019 sal aanbly. Dit is drie jaar van nou af met ’n president wat net seremoniële magte het. Miskien sal dit ook nie goed wees vir die ANC om in ’n verkiesingsjaar van sy Nommer Een ontslae te raak nie. Het ons land so leierloos geword dat ons nie eens meer weet wie in beheer is nie? ’n Mens verwag van die president om ’n plan vir sy land se welvaart te hê, leiding te neem, te luister na sy raadgewers en die bes moontlike besluite in die belange van sy land te neem. Zuma kan dit eintlik nie meer doen nie (al wil hy). Armand Cloete