Eeue oue onderwysagterstand word Verwoerd se skuldDeur John White Die DA herinner deesdae aan die selfbewuste mens in ‘n groep vriende wat die hardste en meeste nonsens praat om te kompenseer vir ŉ gebrek aan selfvertroue. Die DA is baie bewus van hul beeld as ŉ “wit” party wat, in die oë van baie onkundiges, apartheid wil terugbring. Daarom hul obsessie met “wit rassiste” soos Matthew Theunissen en Penny Sparrow, wat hulle met alle mag wil laat vervolg en verneder (swart rassiste soos Ntokozo Qwabe hoef skynbaar nie vervolg te word nie) en nou ook Gavin Davis se onlangse weeklag oor Hendrik Verwoerd se argaïese Bantoe-onderwyskonsep. Volgens Davis is die “wortel van onderwysongelykheid” vandag sonder twyfel dr. Hendrik Verwoerd se beleid van Bantoe-onderwys omdat dit “opvoedkundige geleenthede vir swart Suid-Afrikaners beperk het tot goedkoop ongeskoolde of semigeskoolde arbeiders”. Om die ongegrondheid van Davis se stelling, ŉ herhaling van ŉ uitgeputte refrein uit die ANC se boeke van verontskuldiging, uit te wys, moet ons miskien ŉ voor-en-na prentjie skets – een soos wat Huisgenoot gereeld op hul voorblad plaas van mense se lywe. ŉ “Voor”-prentjie van hoe brekkig swart onderwys eintlik voor Verwoerd se termyn was, is nodig om te verstaan hoekom die “na”-prentjie so onaantreklik lyk. Terwyl die wêreld wiskunde en wetenskap onderrig het en daarmee brûe en geboue, wat vandag steeds staan, ontwerp en gebou het, het sub-Sahara Afrika niks gehad nie. Hier, op waarskynlik die onderontwikkeldste streek op die aarde, was in die grootste gedeeltes geen onderwys wat kon bydra tot die ontwikkeling van die wêreld nie en skamele sendingskole vir swart kinders, wat sporadies deur goedgesinde witmense opgerig is. Dít is die swart onderwys, of eerder afwesigheid daaraan, wat dr. Hendrik Verwoerd geërf het. In ŉ streek waarin daar geen formele onderwys was nie, het ŉ groep mense met ŉ ryk geskiedenis van onderwys vir hulself onderwysstrukture opgerig wat kon kersvashou by die wêreld. En omdat Verwoerd hierdie onderwys wou uitbrei – vir verstaanbare redes eers in eenvoudige vorm – tot swart gemeenskappe wat min of geen geskiedenis van formele onderwysontwikkeling gehad het tot op daardie stadium nie, word hy gekruisig vir die onderwysprobleem in Suid-Afrika vandag. Davis sê ook “as jy ŉ arm swart kind is, het jy bykans nie ŉ kans om ŉ goeie opvoeding te kry in ŉ demokratiese Suid-Afrika nie”, met implikasie dat dit ook ŉ nalatenskap van dr. Verwoerd se beleid is. Kan mnr. Davis dalk vir ons ŉ ander land, enige ander land, in sub-Sahara Afrika uitwys (waar daar nie vandag ŉ koloniale skoolstelsel is nie) waar swart kinders wel ŉ “goeie opvoeding” kan kry wat beter is as in Suid-Afrika? Trouens, die eerste sewe lande op UNESCO se lys vir swakste onderwysstelsels in die wêreld is vandag Afrikalande. Is dit ook Verwoerd se skuld, mnr. Davis, of eerder eeue-oue agterstand in die kontinent wat Suid-Afrika se onderwys ook vandag teister? Suid-Afrika is terloops nie by hierdie lys ingesluit nie. Verwoerd het in 1954 reeds aangedui “swart kinders moet voorberei word vir die ekonomiese eise van Suid-Afrika”. Daarom, vir die eerste jaar van implementering van Bantoe-onderwys was die uitgawe vir Bantoe-onderwys daardie boekjaar R5,92 miljard (2016 waarde) – ŉ bedrag wat ŉ veel groter uitgawe per capita van die bevolking beteken het as vir enige ander Afrikaland se onderwys. Die toejuiging uit ANC geledere wat mnr. Davis dalk geniet het toe hy Dinsdag beaam het Verwoerd se dood was “geen tragedie” nie (ek wonder wat Verwoerd se nasate, heel waarskynlik DA-ondersteuners, van dié verontmensliking gedink het), verander nie die feit dat dit nie Verwoerd of witmense se skuld is dat hierdie kontinent histories ŉ massiewe agterstand gehad het wat dit vir enige leier of party onmoontlik gemaak het om dit te kon inhaal nie. Die ANC verbreed elke dag hierdie historiese agterstand. Dr. Ramphele het mos reeds gesê vandag se onderwys is swakker as wat Bantoe-onderwys ooit was. Dit mag dalk nie die swart stem so effektief werf soos u kommentaar van Dinsdag nie, maar fokus liewer daarop, mnr. Davis – anders sal “Verwoerd se nalatenskap” ons nog vir baie dekades teister.