AfriSake veroordeel Mededingingswysigingswetsontwerp - AfriSake
Nuus > In die media > AfriSake veroordeel Mededingingswysigingswetsontwerp
AfriSake veroordeel Mededingingswysigingswetsontwerp
deur AfriSake | Feb 9, 2018
‘n Nuwe en verskerpte fase van Swart Ekonomiese Bemagtiging (SEB) staar Suid-Afrika in die gesig indien die voorgestelde Mededingingswysigingswetsontwerp aanvaar word. Ingevolge die Wysigingswetsontwerp sal Suid-Afrika se mededingingsowerhede as’t ware in instrumente vir SEB omskep word.Bostaande is die gevolgtrekking van AfriSake, gegrond op ‘n ontleding van die Wysigingswetsontwerp. Die tydperk vir kommentaar het op 31 Januarie 2018 verstryk.
Piet le Roux, uitvoerende hoof van AfriSake, sê die Wysigingswetsontwerp is uitdruklik met rassetransformasie in gedagte opgestel. “Die Wysigingswetsontwerp vergroot die omvang van mededingingsregulering aansienlik, wat op sigself jammer is. Maar selfs belangriker, dit vergroot mededingingsowerhede se vermoë om pryse, samesmeltings en ander markgedrag te reguleer op grond van kriteria soos dié wat tans toegepas word onder die Wet op Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtiging.”
Volgens die agtergrondnota oor die Wysigingswetsontwerp “… is dit dwingend noodsaaklik om die blywende ras-ongebalanseerde profiel van eienaarskap van die ekonomie aan te spreek …”; en “Die voorgestelde wysigings in die konsepwetsontwerp poog om aandag te gee aan knelpunte van konsentrasie sowel as verteenwoordigendheid in eienaarskap wanneer hierdie kwessies voor die mededingingsowerhede dien.”
Le Roux wys daarop dat die Mededingingswet ‘n verreikende stuk wetgewing is. “In beginsel val alle markgedrag onder die jurisdiksie daarvan. Tans gebruik die mededingingsowerhede kwansuis kliniese maatstawwe van markkrag, billikheid en openbare belang om pryse, samesmeltings en ander markgedrag te reguleer. Nou stel die Wysigingswetsontwerp voor dat mededingingsowerhede ook verplig moet wees om arbitrêre kriteria vir rasseverteenwoordiging toe te pas.”
“Deur die rassetransformasie van eienaarskap by die kern van die mededingingsbeleid te voeg, word die Mededingingswet een van die kragtigste stukke SEB-wetgewing in die land. In beginsel, en sonder dat ‘n grondwetwysiging nodig is, sou mededingingsowerhede enige ekonomiese rolspeler kon intimideer of opdrag gee om te voldoen aan daardie owerheid se arbitrêre visie vir rassetransformasie. Groot maatskappye sal die meeste in gevaar wees, maar geen markgedrag sal buite die bestek van die wet wees nie. Dit sal die Mededingingswet ‘n voertuig maak vir radikale ekonomiese transformasie.”
Die wetsontwerp se mees problematiese wysigings rakende rassetransformasie sluit in dat dit ras ‘n maatstaf maak in die volgende gevalle:
die verbied, straf of toelaat van sogenaamde onmededingende gedrag. Onder die gewysigde wet kan die Mededingingskommissie byvoorbeeld vrystelling verleen vir ooreenkomste en praktyke wat andersins verbied sou word, indien dit sou lei tot die “bevordering van die effektiewe toetrede tot, deelname aan en uitbreiding binne ‘n mark deur … maatskappye wat beheer word of besit word deur histories benadeelde persone” – Artikel 10(3)(b)(ii);
die goedkeuring of verwerping van samesmeltings. Byvoorbeeld, onder die gewysigde wet, “wanneer bepaal word of ‘n samesmelting op grond van openbare belang geregverdig kan word of nie, moet die Mededingingskommissie of die Mededingingstribunaal die effek oorweeg wat die samesmelting sal hê op … die bevordering van ‘n groter verspreiding van eienaarskap, veral om die vlakke van eienaarskap van histories benadeelde persone in die maatskappye in die mark te verhoog” – Artikel 12A(3)(e).
Le Roux sê dat – hoewel dit beweer sou kon word dat bogenoemde klousules nie werklik aanleiding tot kommer bied nie, met die argument dat dit welwillend geïmplementeer sal word en sonder ekonomiese skade – sulke optimisme nie geregverdig is nie. “Eerstens word dit in die agtergrondnota van die Wysigingswetsontwerp duidelik gemaak dat dit die bedoeling is om die rasgebaseerde eienaarskapsveranderinge nougeset deur te voer. Tweedens word die ideale maatstaf, aan die hand waarvan mededingingsowerhede moet poog om rassetransformasie te bevorder, geheel en al aan die betrokke owerhede se goeddunke oorgelaat, wat ‘n beduidende risiko inhou. Derdens moet die nuwe bepalings – in ‘n omgewing van oproepe tot radikale ekonomiese transformasie op die hoogste vlak van openbare ampte in Suid-Afrika – verstaan word as dat dit ANC-beleid verteenwoordig en wil volbring. En vierdens sal die bepalings die aandag van politici en aspirant-begunstigdes van bemagtigingstransaksies trek, wat sal lei tot aansienlike druk op mededingingsowerhede om die bepalings te interpreteer met ‘n vooroordeel ten opsigte van eiendomsoordrag.”
AfriSake het kommentaar ten opsigte van bostaande en ander sorgwekkende aspekte ingedien en sal voortgaan om die Wysigingswetsontwerp se vordering en wettigheid te moniteer.