Van E(skom) tot Z(uma): 8 redes vir SA afgradering | Netwerk24
Deur Hanlie Stadler 28 Maart 2020 12:39
Baie Suid-Afrikaners het op dag twee van die nasionale inperking wakker geword met die nuus dat die land nou volslae rommelstatus bereik het. Moody’s Investors Service het staatskuld oornag afgegradeer – ’n stap wat Tito Mboweni, minister van finansies, sê nie op ’n slegter tyd kon gekom het nie. Hier is die belangrikste redes wat Moody’s aangevoer het vir sy afgradering én die besluit om die vooruitsig op negatief te hou.
LEES OOK: Moody’s gradeer SA af – en Tito Mboweni is bang
1. Ekonomie in trurat
Die onbetroubare kragvoorraad, swak sakevertroue, lae vlakke van investering en onbuigsaamheid in die arbeidsmark kniehalter ekonomiese groei, sê Moody’s.
Suid-Afrika was in ’n resessie selfs voordat Covid-19 die land getref het. Foto: Elvira Wood
Moody’s sê die regering het nie die fiskale ruimte om die ekonomie te stimuleer nie en ’n verslapping van monetêre beleid gaan nie die onderliggende probleme oplos nie. Dis ’n verwysing na die Reserwebank se verlaging van die rentekoers met ’n volle persentasiepunt voorverlede week.
Moody’s sê die regering van pres. Cyril Ramaphosa vorder stadig met strukturele ekonomiese hervorming. “Sommige inisiatiewe om mededinging te verbeter en werkskepping aan te moedig, het gevorder, maar niks wat ’n pasverandering vir die ekonomie verteenwoordig nie.”
Moody’s verwys na onsekerheid oor eiendomsreg wat voortsleep te midde van die beoogde inwerkingstelling van onteiening sonder vergoeding.
2. Eisj, Eskom
Moody’s sê ’n strategie om kraglewering te stabiliseer, word stadig in werking gestel en blyk ook nie juis doeltreffend te wees nie.
“Ons aanvaar hoewel die kragvoorraad betroubaarder sal word, sal die herstel van volle opwekkingsvermoë jare duur om te voltooi.”
Dit sal ekonomiese herstel ná die huidige resessie kniehalter.
3. Staatskuld van 91% wink
Elke “geloofwaardige ekonomiese en fiskale scenario” dui daarop dat Suid-Afrika se skuldlas oor die volgende vyf jaar gaan styg, maar Moody’s is besonder pessimisties.
Die kredietgradeerder sê die verhouding van skuld tot bruto binnelandse produk (BBP), wat van 2014 tot 2018 met tien persentasiepunte gestyg het, gaan van 2019 tot 2023 met nóg 22 persentasiepunte styg.
Moody’s raam dat staatskuld teen 2023 ’n enorme 91% van die BBP gaan beloop, teenoor die 69% aan die einde van die 2019-boekjaar. Selfs as dinge vir die staat baie goed gaan, is Moody’s se verwagting dat dit tot 87% gaan styg. Dis teenoor die 71% wat die tesourie self in Februarie begroot het.
Die primêre begrotingstekort (dus voordat skuldterugbetalings bygevoeg is) gaan volgens Moody’s in 2020 tot 8,5% van die BBP styg soos inkomste daal.
4. Staat se salaris-dilemma
Moody’s twyfel of die staat daarin sal slaag om sy salarisrekening te besnoei.
Tito Mboweni, minister van finansies. Foto: Jaco Marais
Mboweni het in Februarie se begrotingsrede aangekondig die staat wil oor die volgende drie jaar R160 miljard op sy salarisrekening bespaar deur die styging in salarisse onder inflasie te hou.
“Dit sal ’n wesentlike afwyking van huidige ooreenkomste en uitkomste in die verlede wees, en as sodanig sal dit ’n uitdaging wees om in werking te stel.”
Moody’s verwag dat besteding aan salarisse minstens nog vanjaar meer gaan wees as waarvoor begroot is.
5. Die Covid-19-pandemie
Moody’s lê nie uitermate klem op die invloed van die koronavirus op die Suid-Afrikaanse ekonomie nie en verwys glad nie na die staat van inperking wat vanaf Vrydag geld nie.
Moody’s sê wel groot onsekerheid heers oor die invloed wat die pandemie wêreldwyd op ekonomiese groei gaan hê.
Suid-Afrika se reeds bestaande probleme met ekonomiese groei – ’n resessie heers reeds – beteken Suid-Afrika betree ’n tydperk van baie laer wêreld- ekonomiese groei “in ’n ekonomies kwesbare posisie,” sê Moody’s.
6. Nalatenskap van oudpres. Jacob Zuma
Moody’s loof die krag van kerninstellings, spesifiek die Reserwebank en tesourie. Dis amper al positiewe aspekte van die verklaring.
“Die breër uitkalwing van institusionele krag wat deur die wydverspreide korrupsie van die Zuma-administrasie veroorsaak is, is ’n belangrike faktor agter die agteruitgang van Suid-Afrika se kredietprofiel die afgelope jare.
“Meer nog, die nalatenskap van swak beheer oor staatsondernemings wat daardie era bemaak het, bly ’n belangrike rede vir die uitputting van fiskale bronne.”
Suid-Afrika is onderhewig aan gereelde skokke wat met klimaatsverandering verband hou en wat die landbousektor kniehalter. Moody’s reken wel die land is ekonomies genoeg gediversifiseer en sy landbousektor is gesofistikeerd genoeg om die invloed van omgewingsprobleme op die kredietprofiel te versag.
Diepliggende maatskaplike ongelykheid maak dit moeilik om hervormings in werking te stel wat andersins die ekonomie se “beduidende potensiaal” sal kan ontsluit. “Dit dra ook by tot spanning en weerstand van belangrike rolspelers wat uiteindelik politieke risiko aanblaas.”
Meer oor: Moody's | Eskom | Jacob Zuma | Covid-19 | Korrupsie | Kredietgradering | Elektrisiteit | Staatskaping | Ekonomie | Ekonomiese Groei | Koronavirus | Staatskuld | Krag | Rommelstatus | Kredietgradeerders
Rentekoers met volle %-punt verlaag