Asyn | Dion se gedagtes
Ek het al telkemale gewonder – jy't die ramp oorleef, jy't so stadigaan deur jou opgegaarde kos gewerk, nuwe goed geplant ens. en jou asyn is byna klaar. Hoe nou gemaak? Alle pekels bevat tog asyn, en buiten dit is asyn natuurlik 'n baie goeie ontsmettingsmiddel wat kieme, muf en bakterië doodmaak, dit verwyder reuke, dit geur kos, dis goed vir jou en dit is boonop omgewingsvriendelik. Asyn word gemaak deur die fermentasie van alkohol – eers brou hulle iets alkoholies uit vrugte soos druiwe, pynappels, koring, perskes, piesangs, aartappels of patats, selfs rys, en dan fermenteer hulle dit verder – die gis breek die alkohol verder op tot 'n suur: asyn! Hopelik het jy toegang tot enige van die bogenoemde groentes of vrugtes.
As jy dalk vooruitgedink het na 'n asyntekort is die beste manier om eers vir jou 'n asyn-plantjie te maak. Voeg organiese appel-asyn by appel "cider" in 'n 1-tot-1-verhouding. Los dit vir so paar dae teen kamertemperatuur en die dun slymerige wit skuim wat bo-op gaan vorm is die plantjie. Volgende maak jy so:
Vrugteskille en die stronke is byvoorbeeld goeie rou materiaal om jou brousel te begin. Gooi dieselfde hoeveelheid water by dieselfde hoeveelheid skille/stronke nadat jy 'n pulp daarvan gemaak het. Kook tot heeltemaal sag, koel af en sif die "sap". Vir elke liter sap so gemaak, voeg jy 125g suiker by en los dit goed op. Volgende voeg jy 'n klein pakkie droë gis, of 'n kwart koekie gis by vir elke liter sap. Maak dit nou toe met 'n skoon doek en laat staan vir ongeveer twee weke. Na die twee weke, sif jou mengsel deur 'n skoon doek om ontslae te raak van die sediment. Nou voeg jy jou plantjie by, meng dit goed in, maak weer toe met 'n skoon doek en laat so staan totdat die asyn se smaak lekker sterk is. Filtreer weer tot dit helder is, bottel en stoor. Onthou, tuisgemaakte asyn is heelwat sterker as winkel-asyn, so jy mag dit dalk moet verdun met so bietjie skoon water. Nou kan jy weer verder pekel!
op Augustus 3, 2010 at 4:56 nm | Antwoord Willie
Werk dieselfde "plantjie" wat jy met die apple cider maak nou ook vir druiwe asyn en so aan?
op Augustus 4, 2010 at 9:02 vm | Antwoord Dion
Goeiemôre Willie, en welkom.
Jy's heeltemaal reg – dit werk op dieselfde prinsiep. As jy organiese rooi druiwe asyn het, voeg dit in dieselfde mates as die appel by oorskot rooiwyn. As jy wit druiwe asyn het, dieselfde mates by oorskot witwyn. Ek is nie heeltemaal seker wat die resultate gaan wees as mens byvoorbeeld appel-asyn by witwyn gaan voeg nie, so ek stel voor voeg soort by soort. Op so manier kan mens gelukkig 'n gebruik vind vir al daardie oortollige sopies wat altyd in die bottel oorbly na 'n kuier. Voorspoed!
op September 23, 2010 at 5:10 nm | Antwoord leonvonmoltke
Ek het op die plaas asyn gemaak – toe steel die inbrekers die bottels (natuurlik eenkant gesmyt toe hulle proe wat daarin is!)
op September 27, 2010 at 8:32 vm | Antwoord Dion
Inbrekers het al daar by my pa-hulle in Pretoria ook ingekom en sy wyn-versameling ontdek. Natuurlik so paar bottels van die duurste en oudste eerste oopgemaak en net mondevol uitgedrink en net so laat staan.
Het jy min-of-meer dieselfde resep vir asyn gebruik, of dalk iets anders? Laat gerus weet.
op Augustus 8, 2013 at 9:54 vm | Antwoord Okkie Jansen van Vuuren
Ek het 'n voorliefde vir balsemiese asyn maar het al uit nood met acetic acid ook gekook.
Die tuisgemaakte plantjie werk goed maar was op die ou end te veel werk vir my om aan die gang te hou.
op Augustus 16, 2013 at 9:49 vm | Antwoord Dion
Ek stem, balsamiese asyn is fantasties. Ja, die asyn-plantjie is werk en dis die beste wanneer mens dit gereeld en op groot maat gebruik. Ek is juis opsoek na 'n makliker metode as 'n plantjie en sal laat weet as ek op iets afkom.
op Maart 1, 2016 at 5:10 nm | Antwoord Dolf vd Walt
Hi, Ek maak my asyn so. 30 liter druiwekorrels gee ± 25 liter druiwesap (gepers van die druiwekorrels) Los die doppe en die pitte saam met sap in die 25 liter balie, gooi skoon doek oor. Laat vir 10 tot 14 dae, of tot die "muggies", dit is asyn-vlieggies, begin draai om die balie. Gooi die brousel eers deur 'n sif om die doppe en pitte te verwyder. Gooi dit dan deur 'n flennie-doek om die fyn sediment uit te haal. Voeg daarna 5 kg wit suiker by, tesame met 1 pakkie brouers korrel-gis. Die brouers-gis moet vooraf met bietjie water, so 10ml, gemeng en geroer word totdat dit glad soos room is. Roer dit saam met die suiker in totdat die suiker gesmelt het. Laat die sap gis vir so 8 tot 10 dae. Stop nou die gistingsproses met die byvoeging van so 350ml (half-jack) brandewyn. Bedek weer die balie met die doek en los onverstoord vir ±4 tot 6 maande. Die balie moet nooit geroer of versteur word in die tydperk wat dit staan nie. Die balie moet op 'n koel plek gestoor word. Na die tydperk sal die asyn mooi skoon en helder wees omdat die sediment wat nie uitgesif kan word met 'n doek nie, nou afgesak het tot op die bodem. Bo-op die asyn behoort nou so ± 3 tot 5mm dik snotterige ding te wees – dit is die plant. Haal die plant versigtig uit die balie en sit in 'n groot 2lt fles met groot bek. Bedek dit met asyn sodat die plant nie uitdroog nie, dit hou vir jare. As jy dus 'n plantjie wil hê, breek jy net 'n stuk van die plant af. Ek doen dit egter nie – doen maar elke jaar die asyn op die lang manier. Die balie moet 'n kraan hê sodat die asyn ongestoord uitgetap kan word in bottels. Verseker net dat die afsaksel (sediment) nie uitgetap word wanneer die balie amper leeg is nie. Laat die laaste bietjie asyn liewer in die balie, en gooi weg. Bottel die asyn en stoor dit in 'n koel donker plek sodat die asyn nie ver-donker nie.
Laat druk vir jou verpersoonlikte etikette met jaartal op – wees trots op jou asyn.
op Maart 2, 2016 at 8:22 vm | Antwoord Dion
Innige dank vir hierdie merkwaardige bydrae. Dit is nou werklik waardevolle woorde!
op Maart 2, 2016 at 12:35 nm | Antwoord Dolf vd Walt
Dion, Dis 'n plesier. So baie mense gaan graf toe met waardevolle resepte omdat hulle dit nooit met ander wou deel nie en as "geheim" bewaar het. Dit als is net plain inhaligheid..
Ek plaas later vir jou MY "Balsamiese" asyn (Spesery-asyn) om te deel met ander en te probeer.
Bogenoemde resep vir die asyn is deur my ontwikkel oor so 12 jaar periode met baie "asyn" wat in die veld beland het, en baie lang trane.
Almal moet net onthou: indien jy druiwe gebruik om asyn te maak en jou asyn maak nie die "plant" nie, het jy suur wyn of suur konkoksie. Dit beteken niks – gooi weg!!! Die Bybel sê ook suur wyn is goed vir niks!!! Groete. Dolf
op Maart 2, 2016 at 6:14 nm | Antwoord Dion
Wonderlik! Dolf, ek stem heeltemaal saam. Daar is min dinge so belonend as iemand wat terugkom en sê: welgedaan en dankie, jou resep of plan het gewerk! Ek dink ek praat vir baie as ek sê dankie, en dat ons baie uitsien na jou balsamiese resep en enige ander wenke wat jy kan deel.