Hof gevra om POF te likwideer, in te gryp oor hoofFoto: Verskaf Die balju het die week in Pretoria op roerende bates soos rekenaars en kantoormeubels van die Padongelukkefonds (POF) beslag gelê. Dit volg ná ’n regsfirma ’n dringende aansoek in die hooggeregshof gebring het om die Fonds te likwideer. Terselfdertyd het ses prokureursfirmas regsaksie ingestel teen die minister van vervoer, Fikile Mbalula, oor die onlangse aanstelling van Collins Letsoalo as die uitvoerende hoof van die Fonds. Letsoala het sedert verlede jaar in die pos waargeneem en is die vierde verweerder in die saak. Die firmas is deel van ’n paneel wat namens die POF optree en dit van regsadvies bedien. Die fonds vergoed die slagoffers van padongelukke vir verliese of skade wat deur die onregmatige bestuur van voertuie veroorsaak is. Volgens stukke voor die hof, beloop die fonds se uitstaande betalings aan slagoffers tans meer as ’n miljard rand. Die hofdokumente beslaan 359 bladsye en beskryf die prosedure wat Mbalula met Letsoalo se aanstelling gevolg het as “irrasioneel en grondwetlik ongeldig”. En verwys na soortgelyke poste wat Letsoalo by ander staatsinstellings gehad het as “rampspoedig”. Dit sluit in bestuursposte by die Padverkeerbestuurskorporasie (PVBK/RTMC) en die Passasierspooragentskap (Prasa). By Prasa het hy as waarnemende uitvoerende hoof aan homself ’n 350%-verhoging toegeken wat sy jaarlikse salaris na R5,9 miljoen verhoog het, aldus die verklaring van Kabelo Malao, ’n prokureur van K. Malao Ingelyf wat die eerste applikant in die saak is. In sy verklaring sê Malao dat Mbalula se aanstelling van Letsoalo gebrekkig was omdat hy bewus was van sy slegte prestasiegeskiedenis by ander instansies en dat die advertensie vir die pos aangepas is om vir Letsoalo se mindere kwalifikasies voorsiening te maak. Aansoekers het ook slegs sewe dae gehad tydens vlak 5 van die afsonderingstydperk om vir die pos aansoek te doen wat slegs in een koerant geadverteer is. Collins Letsoalo. Foto: ANA Letsoalo het, sedert hy by die Fonds aangestel is, glo begin om betalings vir 180 dae terug te hou terwyl die voorgeskrewe tydperk 14 dae is. Daar word ook gereeld verstekvonnise teen die Fonds geneem omdat die regsfirmas wat wettig op die paneel aangestel is, nie meer gebruik word nie. Die dringende aansoek om likwidasie is deur Maponya Prokureurs gebring wat, soos die ander ses regsfirmas, ook op die paneel is wat die Fonds verteenwoordig en van advies bedien. Die respondente in dié saak is die POF en minister Mbalula. Die firma se direkteur en medevoorsitter, Baitseng Rangata, sê in die aansoek dat die Fonds nie in staat is om sy skuld aan regsfirmas te betaal nie. Dit het veroorsaak dat krediteure onder meer lasbriewe vir eksekusie teen die Fonds uitgereik het om die skuld te verhaal wat veroorsaak dat die Fonds se ander krediteure benadeel word. Volgens Rangata se verklaring is die Fonds se eie weergawe dat dit glo “hopeloos feitelik en kommersieel insolvent is sonder enige vooruitsig dat die finansiële ellende gaan verbeter”. Die POF skuld Maponya Ingelyf na bewering meer as R20 miljoen aan regskoste en die firma het sedert Maart 2020 geen betaling ontvang nie. “Dit het veroorsaak dat die firma se werknemers tans finansieel uiters swaar kry en vier kantore moes reeds gesluit word,” sê Rangata. “Die vernietigende gevolg is dat advokate agter geraak het met hul betaling aan professionele liggame soos die balie, en derhalwe moes die Pretoria Vereniging van Advokate uiteindelik ook hul praktyke sluit.” Sy verwys na die POF se 2018/2019-jaarverslag waarvolgens vrugtelose en vermorste uitgawes sowat R18 miljoen en onregmatige besteding sowat R7 miljoen beloop het. Die fonds was ook gemiddeld R11,3 miljard per maand agterstallig met die uitbetaling van eise wat reeds afgehandel was. ’n Netto tekort van R262 miljard is dié afgelope boekjaar aangeteken. Om alles te kroon, het die Fonds onlangs ’n persoon as waarnemende hoof van finansies aangestel wat ’n BA-graad in kommunikasie en mediastudies het. “In alle regverdigheid, as hierdie aanstelling ’n aanduiding is van die maatreëls wat die Fonds tref om hul finansies om te keer, dan is daar nie redelike hoop dat hul die verwagte uitkoms gaan kry nie,” sê Rangata. Die saak sal in Oktober voor die hof dien.