Groot geleenthede vir vroulike ambagsluiVolgens Donna Rachelson, direkteur van Seed Academy, skep die enorme vraag ’n gulde geleentheid vir vroue om hul merk as ondernemende ambagslui te maak. (Foto verskaf) Wanneer laas het jy ’n vroulike loodgieter of elektrisiën gesien, of in jou huis ontvang om ’n verstopte drein of verflenterde draad te herstel? Waarskynlik nog nooit nie! Hoewel die meerderheid Suid-Afrikaanse ondernemings uit minstens 50% vroulike werknemers bestaan, sal jy slegs gemiddeld een vrou tussen elke 100 mans op ’n konstruksieterrein vind. Suid-Afrika kan nie voorbly om in die arbeidsvraag na opgeleide ambagslui te voorsien nie en benodig tans dubbel die aantal mense per jaar wat oor dié broodnodige vaardighede beskik. Ambagte soos loodgieterswerk en elektriese dienste is nie net ideaal as jy nie vir ’n baas of in ’n kantoor wil werk nie, maar het – gegewe Suid-Afrika se hemelhoë werkloosheidskoers – verbysterende potensiaal om werk aan jongmense te verskaf. Tog trek baie steeds hul neus vir dié “vuil werk” op, die versekerde vraag na hul dienste én stewige, bykans gewaarborgde inkomste ten spyt. Volgens Donna Rachelson, direkteur van Seed Academy, skep die enorme vraag ’n gulde geleentheid vir vroue om hul merk as ondernemende ambagslui te maak. “Volgens die Aspen Institute is ambagslui die tweede grootste werkgewer in ontwikkelende ekonomieë. Dit is deurslaggewend vir strategiese infrastruktuurprojekte, wat ons weet in Suid-Afrika nodig is, dus is daar groot geleenthede vir ondernemende ambagslui,” sê Rachelson. Volgens die Suid-Afrikaanse Loodgietersinstituut en Statistieke SA maak vroue tans net 5,4% van loodgieters en ander ambagslui in Suid-Afrika uit. “Dit is skokkend min as in ag geneem word dat byna die helfte van Suid-Afrikaanse huishoudings vroue aan die hoof het. “Die goeie nuus is dat ongeveer 45% van studente wat vir ambagsprogramme by TVET-kolleges (kolleges vir tegniese en beroepsgerigte onderwys en opleiding) ingeskryf is, vroue is. Programme sluit in siviele ingenieurswese, konstruksie, elektriese infrastruktuur en megatronika. “Vroue bring ’n waardevolle perspektief, aangesien hulle dikwels dinge sien wat mans nie sien nie, net soos mans dinge sien wat vroue dalk nie raaksien nie. Sommige vroulike huiseienaars voel byvoorbeeld gemakliker met vroulike loodgieters. Baie vroue wat alleen woon, voel ongemaklik as ’n man, wat hulle nie ken nie, werk in-en-om hul huis moet doen. ’n Gekwalifiseerde vrou kan maklik dieselfde diens lewer,” meen Rachelson. Foto ter illustrasie. (Foto: iStock) Volgens Rachelson beklee vroue tot 12% van die poste in die konstruksiebedryf in die VSA, Kanada en Europa. “In Suid-Afrika is ’n skamele 3% van konstruksiewerkers vroulik, waarvan die meeste kantoorwerk verrig. Tientalle studies het getoon dat maatskappye met vroueleiers ’n mededingende voordeel het, dit maak dus sin dat konstruksiemaatskappye wat geslagsdiversiteit weerspieël, tipies ook meer winsgewend is,” sê sy. Vernuwende denke is nodig oor tradisioneel “manlike” beroepe. “Meisies mis uit op winsgewende en opwindende loopbaanopsies. Loodgieters en konstruksiewerkers verdien uitstekende lone en beskik oor resessiebestande vaardighede. Ons moet daarom meer geleenthede vir vroue skep om hul brood op dié manier te verdien, vir hul gesinne te sorg en hul ondernemings te laat groei om op sy beurt weer meer mense in diens te neem en werk te skep. “Dit is om dié rede wat ons die AccelerateHer-program geskep het om vroue te bemagtig om tradisioneel manlik-gedomineerde sektore te ontwrig. Terselfdertyd kan maatskappye hul verskaffingskettings transformeer en ondernemings- en verskafferontwikkelingspunte (Enterprise and Supplier Development of ESD) verdien,” sê sy. “Die program het ’n holistiese benadering tot die ontwikkeling van vroue-entrepreneurs. Dit bou besigheidsvaardighede asook tegniese en sosiale vaardighede, terwyl dit psigososiale kwessies en die uitdagings wat vroue in die sakewêreld ervaar, aanpak. “Struikelblokke waarmee vroulike ambagslui te doen kry, sluit in geslagstereotipering, ’n gebrek aan mentorskap en loopbaannetwerke, en seksuele teistering. As ons nie hierdie struikelblokke aanpak en dit vir meer vroue moontlik maak om die ambagsektor te betree nie, sal die geslagswanbalans skeef bly. “Stel jou voor watter voordele ons kan ontsluit as ons vroue help om in hierdie ruimte sukses te behaal? Nie net vroue sal hierby baat vind nie, maar die land se ekonomie in die geheel,” meen Rachelson.