Tuis Produkte Pinkster 2010 Eksegetiese riglyne 5. Samaria - Die vrou by die put drink lewende water
Vroue was eenvoudig nie gereken nie. Mans het soms die Joodse gebed gebid: "﻿Ek loof U, o God . . . dat U my nie ‘n vrou gemaak het nie﻿"!
In die gesprek met Jesus kom 'n mens boonop agter, dat sy saamgebly het met iemand. Van een kant kan 'n mens jou wenkbroue daaroor lig, maar van 'n ander kant moet ons onthou, vroue het in daardie tyd baie min sê gehad in hulle verbintenisse met mans, wat beteken dat die man wat sy nou gehad het, se wense waarskynlik die deurslag gegee het vir haar "saambly"-status.
Maar dan die verrassende. Jesus kies om aan 'n vrou, aan dié vrou, Homself te openbaar. Hy steek die grens van godsdiens en kultuur en belangrik van gender oor om haar lewe aan te raak. Dit is ‘n radikale omkeer van die normale geslags- en sosiale posisies.
Ephraem, die Siriese kommentator sê: " At the beginning of the conversation he did not make himself known to her, but first she caught sight of a thirsty man, then a Jew, then a Rabbi, afterwards a prophet, last of all the Messiah. She tried to get the better of the thirsty man, she showed dislike of the Jew, she heckled the Rabbi, she was swept off her feet by the prophet, and she adored the Christ" (aangehaal deur J.A. Findlay, Comm, 61 in Beasley-Murray, G. R. 2002 Word Biblical Commentary, Vol 36, p. 66).
Die wonderlikste van die verhaal is vir my, dat die oomblik as sy agterkom wie Jesus is, sy alles net so laat staan, en die mense in die dorpie van die Messias gaan vertel - dié mense wat haar verwerp het. Sý steek nou die grens van verwerping en veroordeling oor na die dorpie toe. Sy raak 'n belangrike getuie wat die dorpie se mense tot geloof lei wat hulle lei tot ‘n diep wete dat Hy waarlik die Verlosser van die wêreld is.
Dit is hoe gemeentewees moet werk - grense van watter aard ook al wat oorgesteek word, en 'n gemeenskap wat gestig word waar in gasvryheid mense mekaar as mense raaksien en waar God gedien en geëer word.
Baie mense werk nog steeds met ‘n baie rigiede idee van hoe mans is en hoe vroue is. Mans is sterk en vroue sensitief. Daniël Louw lys die faktore wat hierin ‘n rol speel as volg:
Sterk - manlik, in beheer, moed, prestasie.
Sensitief - vroulik, subtiel, swakker, verleidelik, emosioneel.
Dié eienskappe is baie meer menslike eienskappe as wat dit net vroulike of net manlike eienskappe is. En selfs as 'n mens meer na die sterk kant of meer na die sensitiewe kant oorhel, mag dit nooit die basis wees om te diskrimineer teen iemand nie.
Soos Jesus hier die grens oorsteek na 'n vrou, met haar sterk en sensitiewe kante, en deur haar die grens kan oorsteek na 'n dorpie wat ook uit mense wat sterke en sensitiewe kante het - so moet ons dit ook doen.
Wat baie help om hierdie grens oor te steek, is om te besef dat mans en vroue in die eerste plek mense is en slegs in die tweede plek mans en vroue. En om verder in ag te neem, dat beide geslagte ‘n sterk en sensitiewe kant kan vertoon ... omdat hulle mense is.
2. MENSE IS GESKENKE VAN GOD AAN ONS AL IS HULLE DIKWELS "DISRUPTIONS'
Maar wat ons nog meer kan help, is juis om met 'n ander verwagting te leef. Mense is immers geskep na die beeld van God - die ou teologiese gesegde is, mense is geskep as Imago Dei. Dit is van alle mense wat ons pad kruis waar.
Dit geld natuurlik nie net vir die mense met wie ons ‘n natuurlike gevoel van toegeneentheid het nie, maar juis hulle by wie ons sou verby stap omdat hulle anders as ons is. Leer die gewoonte aan om hulle in die oë te kyk, gereed te wees om deur hulle "disrupt" te word en tyd te maak om na hulle te luister. Hierdie gewoontes is belangrik om die "geskenke" van God in ontvangs te neem.
Maar daar is nog 'n uitdaging, nommer drie.
Vir sommige van ons sal dit moeilik wees, omdat ons gewoond is om te dink dat ons ander moet help. So die oë waardeur ons kyk, is oë wat probleme raaksien en met ons gawes en bronne die probleme wil regmaak. So kan ‘n mens nie ander as geskenke ontvang nie. Uiteindelik word mense eers geskenke aan ons as ons bereid is dat hulle óns bedien met hulle insigte, hulle gawes - ja as ons van hulle interafhanklik raak.
Dalk omdat ons met kritiek groot geword het, dink ons, dit is maar hoe ‘n mens lewe teenoor ander - deur hulle te kritiseer - so ‘n bietjie af te kraak. Elke mens met wie jy te doen het, is geskape na die beeld van God - IMAGO DEI - en is begaafd geskape om hulle begaafdheid uit te leef teenoor ander. Deur hulle gawes te waardeer en te ontvang as geskenke aan jou, ontvang hulle die bevestiging waarop so baie mense wag, naamlik dat hulle mens-waardig is.
Dit is in wese die roeping van hierdie Jesus wat oor grense beweeg, ook die grens na 'n Samaritaanse vrou, om uit te reik na mense na wie die Here ons stuur en hulle dan te bevestig as mense, as IMAGO DEI, mense wat geskape is na die beeld van God. So bring ons die koninkryk van God naby aan mense.
Luister na "ander" verg die prysgee van mag
Dit beteken ook dat ons moet luister na mense wat nie ‘n stem in ons gemeentes het nie. Hulle ís daar en die Gees werk vir seker deur hulle, maar daar is nie noodwendig ‘n plek waar hulle meer as bloot verdra word nie.
Omdat ek ‘n man is en boonop ‘n predikant, het ek persoonlik minder ervaring daarvan dat daar nie na my geluister word nie - om behandel te word asof ek nie daar is nie - as wat vroue en ander lidmate dit dikwels ervaar.
Vra maar vir vroue, jongmense, mense uit ‘n ander kultuurgroep en arm mense. Mense is vriendelik met hulle, verwelkom hulle dalk selfs, maar doen nie noodwendig moeite om na hulle te luister nie. 'n Vriend van my het as arm student in Nederland so ‘n ervaring gehad. Hy het sy beurs aangevul deur die badkamers en vloere van ‘n speelskool skoon te maak. Sy opdrag het gelui: Jy kan die skoonmaakwerk enige tyd doen wanneer die skool nie aan die gang is nie. "Ons wil graag hê jy moet dit so deeglik moontlik doen, maar ons het nie die behoefte om jou te sien terwyl jy dit doen nie."
Ons gee dikwels soortgelyke boodskappe aan mense: "Jy is baie welkom hier, maar ons gaan jou bydrae nie noodwendig ernstig opneem nie."
Ek sluit af. In ‘n gesprek van ‘n gemeentelike leiersgroep in ‘n voorstedelike omgewing is daar eenkeer gepraat oor die pad vorentoe. Iemand merk toe op dat hulle ná al die jare nog nie daarin kon slaag om die groot groep mense van ‘n woonstelkompleks reg voor die kerk by die gemeente te betrek nie. "Ek moet sê, ek weet nie meer wat ons moet doen nie," het ‘n leraar van die gemeente moedeloos amper kwaad opgemerk.
"Vra hulle," stel die fasiliteerder toe half ongevraagd voor.
"Wat bedoel jy met vra hulle?"
"Ek bedoel dat jy na hulle sal uitreik, nie met jou planne nie, maar met die doel dat jy by hulle sal gaan leer wat hulle daarvan weerhou om deel van julle geloofsgemeenskap te word."
Daar was ‘n ongemaklike stilte, waarna een van die kerkraadslede opgemerk het: "Ons is nie ‘n uitreikspan nie. Ons is ‘n raad wat besluite neem."
Die goeie nuus van die evangelie kan nie oorgedra word sonder dat ons grense oorsteek nie. En die grense is soms so basies as om 'n vrou ernstig te neem, of iemand wat aan die onderpunt van die sosiale leer is.
Neem dus die tyd dié Pinkstertyd, let op wie die Here oor jou pad stuur, steek die grens oor en praat met iemand wat jy nie normaalweg mee sal praat nie. En kom gesels verder met jou vriende in die gemeente wat die reis saam met jou onderneem: Stap met Jesus oor grense.
 Louw, D 2008 Cura Vitae. Illness and the healing of life in pastoral care and counselling.