Hoewel my werk nog altyd ’n politieke inslag gehad het, was ’n opdrag om iets onwettigs en gevaarliks in die openbaar op te voer oor ’n verbande man, was iets heeltemal anders. Ek het waansinnig begin soek na goeie voorbeelde van bevrydingsretoriek: Brecht (Alles of niks. Almal van ons of niemand), Eluard se Liberty, Mao Tse-Tung se: wanneer die lug neerstort, lig dit weer op. Uiteindelik kom ek af op Aimé Césaire se ‘Ek wil storm sê. Ek wil rivier sê. Ek wil tornado sê. Ek wil blaar sê, ek wil boom sê … .’ Ja! Ek wil Mandela sê. Ek vra rond. Ek raadpleeg studente en aktiviste. Maar dit is duidelik: Mandela is eenvoudig ’n simbool. Niemand weet hoe hy lyk nie, niemand weet wat hy presies gesê het nie. Ons weet net dat hy in die tronk op Robben-eiland is vir ons almal se vryheid.
Toe ek by die rally in die township opdaag waar letterlik duisende mense wag, besef ek drie dinge tegelyk. Eerstens, oor die grensmuur kyk honderde polisiemanne met gewere. Tweedens, die bladsytjies waarop die gedig netjies in Sesotho, Afrikaans en Engels uitgetik is, gaan so fladder in die wind dat ek nie daarvan sal kan lees nie. En derdens, ek is verkeerd aangetrek. Ghangha, die hoofdigter is uitgevat in vere-tossels in die kleure van die ANC. ‘Julle digters op papier,’ skud hy die kop toe hy my poging sien en organiseer binne ’n ommesientjie dat dit met die noodhulptassie se bandaid netjies geplak word op ’n tamatiekassie se plankie – drie velletjies ondermekaar.