johannclaassen	Ek skryf (gewoonlik) soos dit is…	Archive for the tag “claassen”	23
Posted in Biographies and tagged 4x4,Aartappels,Braai,claassen,Donkieskraal,Ekskursie,Eland,Koedoe,Lambertsbaai,Laubscher,Leipoldtville,Luiperd,Olckers,Reis,Sandberg,Sandveld,Theron,van Graan,victor,Zeelie | Lewer kommentaar	13
Sep 2013	3 Comments	Ons eie klein Helen Keller
Dis asof iets haar gejaag het. Van kleins af. Asof sy geweet het sy gaan nie lank hier rond wees nie. In ’n baie kort kinder-lewetjie het sy baie meer agtergelaat as die meeste grootmense aan die einde van hulle lewens. Ek ontdek nou onlangs ’n vreeslik verwaarloosde ou plakboek in ’n kartondoos by die Drakenstein Heemkring. Een sonnige oggend – waarvan daar maar min was die afgelope tyd – sit en blaai ek deur die boek en lees al hierdie wonderlike stories wat iemand in sy of haar vrye tyd bymekaargemaak en in die plakboek aangebring het. Daar is genoeg stof daarin waarmee ek nog ’n hele paar stories met verdere navorsing kan neerpen, maar hierdie een van Elizabeth was my gunsteling sedert die eerste deurblaai van die boek. Die berig oor haar het gedurende 1952 in die Cape Times verskyn. Ek krap ’n bietjie vêrder op die Internet en ’n genealogiese register of twee. ’n Storie begin ontvou… Ek stel vas dat Anchen Albertyn van Porterville die boekie, Elizabeth Sings, gepubliseer in 1957, in haar besit het en ek maak haar ’n aanbod wat sy gelukkig (vir my) aanvaar. Elizabeth Suzanne du Preez word op 16 November 1939 gebore as ’n normale en gesonde babadogter vir haar ouers, Jacob Johannes du Preez(22.7.1893-1987) en Elizabeth Isabel Blake (29.10.1902-24.7.1976). Jacob was stigter-skoolhoof van die destydse Hoërskool JJ du Preez in Parow. ’n Week voor haar eerste verjaardag kry sy ’n aanval van poliomiëlitis en dit was nie voor haar tweede verjaardag dat sy weer kon leer loop nie. Teen haar derde jaar was sy volkome herstel, vol lewe en met ’n brein wat net wou inneem. In haar eie handskrif – The Wonderful Healer Voor haar vyfde verjaardag word sy opgeneem in die Sunnyway Kleuterskool in Rosebank en kort voor lank besef almal na aan haar dat sy nie jou gewone kleuter is nie. Dis hier waar die grondslag gelê word vir wat later haar geestelike ontvlugting uit ’n klanklose en byna donker wêreld sou word. Na veertien maande se blootstelling aan die eindelose wêreld van boeke en insameling van kennis, raak sy weer ernstig siek met breinvliesontsteking maar hierdie keer sou sy nie weer herstel nie. Sy raak verlam, feitlik geheel en al doof en só swaksiende dat sy slegs in ’n geringe mate kan lees as sy die boek teenaan haar gesig hou. Sy is byna voltyds bedlêend maar haar brein bly wakker, soekend en vraend. Haar gees ignoreer haar gebreke, niemand kan haar regtig help nie en niemand kan haar deur haar klank beperkings bereik nie. Slegs sy en net sy alleen kan daardeur breek. Op ’n dag ontdek sy haar pa se stel van 10 Arthur Mee Kinderensiklopedie en binne een jaar het sy deur al die volumes gewerk. Op sesjarige ouderdom word sy met ’n rolstoel op ’n eksperimentele basis na die Mowbray Laerskool geneem waar sy as die mees gestremde leerling saam met ander gehoorgestremdes onderrig ontvang het. Die lees van sprekers se lippe was vir die ander gehoorgestremdes nie ’n groot probleem nie maar vir haar wat skaars kon sien, was dit ’n enorme probleem. Onderwysers en leerlinge moes tot feitlik teen haar beweeg sodat sy hulle lippe kon lees. Sy het onderrig in gewone vakke ontvang en take was binne ’n ongelooflike rekordtyd voltooi sodat sy meer tyd in die biblioteek kon deurbring. Ook wanneer sy te moeg was om onderrig te ontvang, was sy toegelaat om na die biblioteek te gaan waar sy boeke van haar keuse gelees het. Na slegs ’n paar maande in die skool en lank voor haar sewende verjaardag, verskyn daar ’n nota in haar rekords wat lui: “Elizabeth het vandag Canterbury Tales gelees.” Intussen leer sy haarself om weer te loop en hoewel met groot moeite, breek die dag aan wanneer die onderwyser ’n aantekening maak dat sy oor ’n sekere afstand sonder enige hulp kon loop! Sy sou egter nooit weer haar kragte ten volle herwin nie. Sy sou menige dae afwesig wees van die skool omdat sy eenvoudig te swak was om op te staan. Kort na haar sewende verjaardag het sy een dag aan haar pa genoem dat sy graag eendag ’n boek wil skryf. Hy het ’n grap met haar gemaak maar tog vir haar ’n dik oefening boek gekoop en daarvan vergeet. ’n Week later het sy die boek aan hom oorhandig – met ’n volledige indeks en agt hoofstukke. En sonder ’n enkele taal- of punktuasiefout! Self ’n taalkundige, het haar pa die boek vir die matriek leerlinge gegee om dit deur te gaan vir foute. Hulle kon geen foute vind nie. Tóé eers het hy besef dat Elizabeth besonder begaafd is. In Mei 1950 word haar eerste literêre pogings op die Squirrel Club bladsy van die Cape Times gepubliseer. Sy leer haarself om ’n tikmasjien te gebruik en tik met een vinger. Sy sou byvoorbeeld die hele storie of gedig volledig in haar kop uitwerk tot by die laaste punt en dan sou sy sit en die hele artikel of gedig uittik op die tikmasjien sonder om ’n woord te verander. Gewoonlik sou sy op en af of in sirkels loop terwyl sy haar kreatiewe denke vrye teuels gee. Vanaf 1949 is sy ’n student aan die Skool vir Dowes (nou die Nasionale Instituut vir Dowes) op Worcester en het sy naweke en vakansies met die trein tussen Worcester en Kaapstad gependel. Al haar briewe aan haar moeder was vol vreugde en humor. Fyn gespot met haarself maar ook nie geskroom om te spog met haar prestasies nie. Haar ouers het altyd geweet wanneer daar ’n nuwe gedig of artikel in haar kop broei. Sy sou dan so ’n ‘vêraf kyk’ in haar oë hê en sulke tye kon hulle ook niks met haar uitrig nie. In ’n brief aan haar ma waarsku sy haar pa dat sy besig is om aan ’n storie te werk en dat dit ’n lang storie gaan wees – ten minste ses bladsye, waarsku sy. Vroeg in Mei 1953 skryf sy haar laaste brief. Aan ene Aunt Sally. Sy skryf oor haar kat, Nicholas. Ook oor ’n perd en die talle boeke oor perde wat sy die afgelope tyd gekoop het. En oor haar probleem. Sy weet nie wat om vir haar broer met sy verjaardag te koop nie. Sy dink daaraan om ’n veeldoelige mes vir hom te koop maar dit sou beteken dat sy haar weeklikse toelae van een sjieling en ses pennies, daarvoor sou moes opdok. Sy was seker nog besig om met hierdie probleem te worstel toe sy op 17 Mei begin siek voel en haar laaste aanval van breinvliesontsteking kry gevolg deur ’n griepvirus en uiteindelike longontsteking. Elizabeth sterf op 24 Mei 1953. Die graf van Elizabeth se moeder en die van haar pa se eerste vrou – Maitland begraafplaas. Foto: www.eggsa.org Lank na haar oorlye, word getikte studie notas en kommentaar ontdek in vier netjiese lêers wat handel oor veertiende –eeuse gedigte. Terselfdertyd was sy ook besig om die vier boeke van Hendrik van Loon te bestudeer. In ’n boek (hierbo genoem) wat in 1957 gepubliseer word, skryf die prinsipaal van die Skool vir Dowes, mnr. JL Badenhorst, ’n lang hartroerende en inspirerende brief waarin hy Elizabeth se kwaliteite volledig bespreek. Veral is hy baie dankbaar vir die feit dat Elizabeth deur middel van haar gedigte en skrywes dit moontlik gemaak het dat die opvoeders van gehoorgestremdes vir die eerste keer kon agterkom wat hulle(die gestremdes se) werklike behoeftes is in terme van opvoeding en geestelike gesondheid. Die superintendent-generaal van die Kaaplandse Onderwys Departement, mnr. JG Meiring, laat ook ’n kort boodskap in die boek en vergelyk haar lewe met die van Mozart wat, ten spyte van sy gebrek, die suiwerste musiek denkbaar, gekomponeer het. Sy weer, met haar stories en gedigte. Anders as die meeste van ons wat feitlik nooit ’n ‘perfekte dag’ beleef nie, want óf die selfoon het nie goeie ontvangs gehad nie óf een van ons ontwerpers naels het geknak, maak Elizabeth dit duidelik oor wat háár idee van ’n perfekte dag is. Gedurende Desember 1952 dig sy soos volg: SOLITUDE My idea of a perfect day Is not what others think, My idea of a perfect day Is a day by the river’s brink. My idea of a perfect day Is a day with sunshiny skies, Skies that are almost as blue As my long-dead Oupa’s eyes. My idea of a perfect day Is not what others think, My idea of a perfect day Is in sweet dreams to sink, With the great blue sky above, And to dream sweet dreams like a dove. __________________________________________________________________ Bronne: Tensy anders aangedui, is die foto’s geneem uit die boek, Elizabeth Sings. The Cape Times ../../1952 Brink, J., Die Brink Familie van Suid-Afrika, 2004. du Preez, Elizabeth, Elizabeth Sings, Maskew Miller, Cape Town, 1957. www.eggsa.org (13.09.2013 besoek). © Johann H Claassen 2013
Posted in Genealogie and tagged claassen,dowes,du preez,mowbray,parow,rosebank,worcester	14
Apr 2013	6 Comments	Op die spoor van die MAREE’s van die Swartland – 14 April 2013
Posted in Geskiedenis and tagged claassen,Genealogie,Geskiedenis,History,Mare,Maree,Reyneke,Riebeek-Kasteel,Riebeek-Wes,Ruppersberg,Swartland	24
Jul 2012	Kwartierstaat van Petrus Johnnes CLAASSEN III – 5 geslagte (Pedigree Chart 5 generations)
Posted in Biographies and tagged claassen,Familie,Family,Oudtshoorn,paarl | Lewer kommentaar	10
Mei 2012	Bramwell Edmund BUTLER (1896-1977)
As ‘n Oudtshoorniet is dit vir my lekker om sou nou en dan te dink aan Oudtshoorn en sy mense, mense soos oorlede oom Bramwell. Bramwell Edmund Butler.
Bramwel Edmund Butler is gebore op 20 April 1896 as een van nege kinders van Frank (ook genoem Francis) Butler en Maria Magdalena Ehlers.
Min is van sy kinder- en skooldae bekend, maar na skool word hy boekhouer by die destydse Amalgamated Motors op Oudtshoorn.
Hy trou op 15 November 1921 met die aantreklike Catherine Margaret Smuts.
Bramwell is toegewyd in sy werk en lewe ’n middelklas, maar rustige lewe, op ’n plattelandse velskoen- dorpie, soos Oudtshoorn destyds onder die buurdorpe bekend gestaan het. Hy gaan soggens met sy tassie werk toe en kom saans tuis waar hy in sy tuintjie werskaf en vêrder tyd saam met die gesin deurbring.
Om sy karige salaris aan te vul, speel hy soms die Sweepstakes maar hy is telkemale onsuksesvol daarmee…tot dáárdie dag in 1923, toe alles eensklaps nie meer dieselfde vir hom sou wees nie.
’n Paar dae voor dit, koop hy ’n tien sjielings kaartjie by die Joodse juwelier Nathaniel Lipschitz. Hy kan eintlik nie die kaartjie bekostig nie en wil die helfte daarvan verkoop met die idee dat as hy wen, die deler die helfte van die wengeld kan kry. Niemand stel belang in sy mal idee nie.
Natahan Lipschitz se graf in Oudtshoorn.
Die perd wat hy trek, genaamd Tiga, is 22 teen 1 verwed. Beslis nie ’n wen perd hierdie nie!
Maar watwou, die perd wen teen alle verwagtings in! Die wengeld: ’n allemintige 125 000 Britse pond!
Met daardie klomp geld, kon Bramwell ’n hele paar plase gekoop het of, as hy dit belê het, nooit weer hoef te gewerk het nie. Hy benader hierdie skielike rykdom van hom egter op ’n heel ander wyse. Hy bied die NG Moedergemeente £10 000 aan, maar hulle weier dit op grond daarvan dat dit dobbelgeld is. Die Metodiste Kerk van Oudtshoorn neem dit egter aan want hulle reken, Life’s a gamble.
Bramwell pak ook ander projekte aan waaronder die aanbou van die hawemuur en getypoel op Victoria Baai. Op dieselfde plek koop hy ook ’n paar eiendomme aan ter waarde van £6 000.
Maar dit waarvoor hy seker vir altyd onthou sal word, is sy uitreiking na sy suster wat dit nie breed gehad het nie, maar ’n besondere musiektalent gehad het. Vir haar bou hy ’n volledige musiekkamer aan wat toegerus word met net die beste klavier en dit wat daarmee saamgaan. Daarna betaal hy haar studies aan die Universiteit van Stellenbosch waar sy haar B Mus graad behaal.
Die gewone bedelaars was ook volop; daardie soort wat nou ewe skielik belangstelling in jou toon, maar jou eintlik nooit wou geken het nie. Bramwell moes telkemale onder ’n skuilnaam padgee om ontslae te raak van hierdie skielike “vriende”. Ander wat bloot geld wou geleen het om die een of ander “wen-idee” ’n werklikheid te maak, was ook volop.
Die Sunday Times rapporteer op Saterdag 9 Junie 1929 soos volg:
£125 000 Failed to Rouse Him
Oudtshoorn, Saturday – Mr. Bramwell Butler, winner of £125 000 in the Calcutta Sweepstake, is one of the coolest men in South Africa. He has not spent a bean since he received the news of his great fortune, and went on working, totaling up columns of figures in the Amalgamated Motors, Ltd office, making up his cash and banking it as usual.
His employer, Mr. Kenneth Bern, who is chief shareholder and director in he firm, and who is also a level-headed general manager, appears to have been more perturbed than his accountant at the winning of the huge sweepstake, and when asked how he felt about Butler’s sudden acquisition of wealth, replied tersely: ‘Dashed small’
‘To tell you the truth, I have not felt excited at all,’ said Butler, without enthusiasm, when asked him what he felt like to win £125 000.
‘But I can tell you straight that when I actually get the money and commence paying out cheques to those of my people who require help, and when I think of bringing great joy into their lives, I feel that I really get worked up to a state of excitement.’
At this stage of the interview, I followed the Calcutta Sweep winner to Barclays Bank, whither he had been summoned, and where the news had been cabled from Calcutta that he would receive practically the whole amount next month.
Butler went on to admit that he had misjudged his remarkable equilibrium.
‘I really thought I would be able to go on working, but now that my bankers have told me the money will be due here next month I cannot stick it any more at the office.’
Intussen het hy darem ook goed na homself en sy gesin gekyk. Sy seun, D.R. Butler onthou hoe hy met sy eie motor en chauffeur in uniform rondgery is waar hy ook al wou wees.
Volgens die telefoonboek van 1929, was Bramwell se telefoonnommer, No.1
Of Bramwell daarna weer die “Sweepstakes” gespeel het? Niemand weet nie…
Bramwell sterf op 18.8.1977 te Oudtshoorn.
Bramwel se graf in Oudtshoorn
Die bydrae is moontlik gemaak deur Mev. Pat Timothy van Booklovers, Paarl, wat iets van Bramwell onthou het wat sy baie jare gelede gelees het en my aandag daarop gevestig het.
www.vicbay.com/history.html Waar ek inligting oor Bramwell se projekte in Victoria Baai raakgelees het.
Die foto van Bramwell is verskaf deur die CP Nel Museum Oudtshoorn –Mev. Sandra Smit.
Mev. Hilda Boshoff, ook van die museum, het my op die spoor gesit van Bramwell se seun. Sy het ook ander biografiese inligting oor die Butlers met my gedeel.
Mnr. DR Butler, seun van Mnr. Bramwell Butler.
Foto’s van Bramwell en Nathan Lipschitz se grafstene beskikbaar by www.eggsa.org
Posted in Biographies and tagged Butler,claassen,dobbel,Oudtshoorn,Timothy | Lewer kommentaar	31
Mar 2012	1 Comment	GERRIT VICTOR – ‘n Kort lewenskets
Die VICTOR familiewapen
‘n Man van vele ambagte
Gerrit Victor, die stamvader van die Victor-familie in Suid-Afrika, is omstreeks 1645 gebore in Amsterdam en tree voor 1666 in diens van die VOC te Ceylon. Hy kom in 1666 (hoewel daar aanduidings is dat dit reeds in 1665 kon wees) in die Kaap aan as die vyfde Krankebesoeker, ook genoem Sieketrooster. Op 23 Desember 1665 skryf goewerneur Wagenaer in sy joernaal die volgende: “December 22nd. Towards evening to our joy the long expected Achilles arrived, after a voyage of nine months from Zealand. She had suffered great danger and trouble, and sustained much damage, her starboard bulwards having been knocked away from the saloon to the main mast. On account of the many sick, she had to call at Cape de Loop, and afterwards at the Island Annaboa, where the men, from eating much healthy fruit, especially oranges, recovered within a few days. They had however previously lost 16 men by death, among them the junior merchant Adriaan Weyers, who had died at the aforesaid Cape. Moreover 16 men, soldiers and sailors, had deserted there towards the forest among the blacks, so that she brought hither 140 souls, including 47 soldiers and four women and a child, who were all, excepting the sick visitor, healthy people. We thank God for this, as we had long ago already despaired of her safety.” [Transkripsie en vertaling deur H.C.V. Leibbrandt]. Na alle waarskynlikheid was dit die nuwe sieketrooster, Gerrit Victor, wat aanboord die skip was. Op 15 Mei 1666 verskyn sy naam reeds in die Monsterrolle van die Kompanjie.
‘n Sieketrooster se werk was in ‘n groot mate suiwer geestelik van aard en dit was van so ‘n persoon verwag om die siekes te besoek en geestelike bearbeiding onder diesulkes te hanteer. Verder was die sieketrooster ook die “voorleser” in die kerk. Keuring vir die amp was streng gedoen want behalwe dat die persoon goed geletterd moes wees, moes hy ook goed kon sing. Dit was van die Sieketrooster verwag om, wanneer hy gevra word, as voorsanger in die kerk op te tree. Daarbenewens moes hy ook kon voortgaan in die afwesigheid van ‘n predikant. Sieketroosters het ook sekere hulpmiddels ontvang om hulle werk te kon doen. Hulle het twee stelle voorrade ontvang; een stel vir wanneer hulle aanboord van ‘n skip is en die ander stel wanneer hulle op land moes be-arbei. Die beroemde Statenbijbel was uiteraard deel van die sieketrooster se toerusting asook ‘n Psalmboek en skryfbehoeftes. Deel van Gerrit se vele ander ampte wat hy moes verrig, was die een as onderwyser. Hierdie taak verrig hy in ‘n solderkamertjie wat waarskynlik in die Kasteel geleë was. Sy vergoeding beloop ‘n kwart Riksdaalder vir elke kind van ‘n burger of dienskneg van die Kompanjie wat hy onderrig het. Hierdie einste solderkamertjie was heel dikwels omskep in ‘n herberg/kroeg wanneer skepe aangedoen het by die hawe. Die kinders het dan vakansie gekry. Op 7 Mei 1666 het die Kaapse Kerkraad ‘n besluit geneem om die doop van slawe kinders in ooreenstemming te bring met die gebruik in Batavia. Op 20 September 1666 dui die Kaapse doopregister vir die eerste keer aan dat ‘n lid van die Politieke Raad as getuie optree by die doop van ‘n slawekind. In 1667 tree Gerrit op as getuie by die doop van ‘n slawekind Catharijn, die dogter van Fransike. Daarna tree hy by verskeie dope op as getuie – as waarborg dat die kind ‘n Christelike opvoeding sal kry. Gerrit was die enigste van die Sieketroosters wat twee termyne aan die Kaap uitgedien het.
Faksimilee van Gerrit Victor se handtekening
Sieketroosters moes ook in die afwesigheid van predikante voornemende egliede se huweliks gebooie afkondig. Soms was die sieketrooster in die bootjie geplaas waar hy selfs sy eie huweliksgebooie moes aanhoor. Die vyfde huwelik wat in die register van die Kerkraad van Kaapstad aangeteken is, was die van Gerrit Victor en Stijntjie Van Den Berg op 16 Januarie 1667.
Aan die einde van 1667 begin 1668 word sy dienste as sieketrooster benodig in die Ooste. Hul eerste seun, Cornelis word in baie rekords aangedui dat as sou hy in Ceylon gebore gewees het. Dit word betwyfel aangesien Gerrit en sy vrou in Januarie 1667 getroud is aan die Kaap en op 16 Oktober 1667 verskyn die volgende inskrywing in die Kaapse doopregister: “Den 16 Oct: een soontje van Do’ Victor en Stynje van den Bergh wiert genaemt Cornelis, tot getuygen stonden de E .H. Command: Cornelis van Quaelbergen en Judith van den Boogaerde syn resp’ huysv’.” Dit laat dus min ruimte oor vir ‘n retoer reis na Ceylon. Hul tweede seun, Jacobus word gebore terwyl Gerrit in Negombo diens doen.
Cornelis Victor trou op 8 Augustus 1688 met Cornelia Jacoba Junius en uit hierdie huwelik word 6 kinders gebore.
Jacobus Victor, wat ook in dokumente aangedui word as baasskutter, trou op 20 September 1699 met Magdalena Wendels en uit hulle hulle word slegs een seun, naamlik Wynand, gebore. Magdalena trou op 17 Mei 1710 met Jan Gerritz wat die vermoede laat ontstaan dat haar en Jacobus se huwelik ontbind is. Dit is algemeen bekend dat Jacobus ‘n seun, Christiaan, by ‘n slawemeisie verwek het. Na Jacobus se dood in 1719 het Christiaan op 1 Augustus 1723 ‘n versoek gerig dat hy sy vryheid verlang en burger status wil hê. Dit is toegestaan deur die Politieke Raad op grond van getuienis gelewer dat hy ‘n aanwins vir die gemeenskap sal wees. Die volgende ongewone versoek van hierdie aard was eers weer 70 jaar later aangehoor.
Tweede Termyn aan die Kaap Gerrit en sy gesin keer weer in 1676 terug na die Kaap aanboord van die Voorhout. Op 30 Desember 1676 verkry sy vrou en Barbara Geens hul bakkerslisensies vir die bak van vars brood. Dit word toegestaan onderhewig aan ‘n aantal bepalings wat punctueel nagevolg moes word. Die brood moes gaar en droog wees en na gelang van die gewig verkoop word ooreenkomstig ‘n masimumskaal. Daar was drie kategoriee brood, naamlik Tarwen broot, Roggen broot en Fijn gebuijlt broot. In 1677 verkry Gerrit Vryburger-status en in dieselfde jaar word hy ook aangestel as die Weesmeester, ‘n pos wat hy in 1678 steeds beklee en waarin hy weer op 30 Desember 1690 aangestel word. Na 1677, maar voor 1707, kom Gerrit in besit van die plaas Den Uytwijk, ‘n plaas wat op ‘n stadium aan Jan van Riebeeck behoort het. Vanaf 2 Maart 1678 word 300pond rys maandeliks aan hom toegeken. In 1678 word hy aangestel as diaken van die Kaapse kerk en verkry hy ook sy bierlisensie. Die amp van diaken beklee hy steeds in 1679. Nieteenstaande sy diakenskap, brei hy sy handel dryf in sterk drank uit en in 1679 verkry hy lisensie om alle soorte drank te verkoop. Dit sluit in Mom, Franse-, Rynse- en Spaanse wyn. Op 8 Januarie 1680 kla hy oor die gehalte van die koring. Volgens hom was dit besmet met kalanders en om dit te bewys, lê hy twee broodjies voor aan die Politieke Raad. Laasgenoemde besluit toe om die graan teen 8 Gulden in plaas van 12 Gulden per mud aan hom te voorsien. Sy bakkerslisensie word op 14 Maart 1680 vir ‘n tydperk van 3 jaar hernu teen ‘n bedrag van 850 Gulden. Op 16 Desember 1680 word hy aangestel as lid van die Huwelikshof en word in dieselfde jaar heraangestel as diaken. In 1681 dien hy steeds op die Huwelikshof. Die broodbakkery wil nie heeltemal vlot nie en op 27 Januarie 1681 word bevind dat hulle brood onbevredigend is. Die bakkery kan in elk geval ook nie winsgewend bestuur word deur Gerrit en sy eggenote nie en keur die Politieke Raad dit goed dat hy weer in sy vroeë hoedanigheid as sieketrooster aangestel word. Sy salaris sou egter nie nou weer 40 gulden per maand wees nie, maar slegs 30 gulden. Hy aanvaar hierdie aanbod met groot dank en op 15 Maart 1681 vertrek hy as sieketrooster na Batavia.
Ligging van Gerrit Victor se plaas De Uitwijke
Derde Termyn aan die Kaap
Op 15 April 1682 keer hy terug van Batavia en in 1682 verkry sy vrou weer ‘n bakkerslisensie. Sy deelname aan die drankhandel blyk suksesvol te wees want in 1683 verkry hy weer lisensie om alle soorte drank te verkoop. Volgens die jaarlikse opgawe in 1683 besit Gerrit een kneg, twee slavinne, twee slawekinders, agt osse, een perd, een vul en sestig skape. In 1684 word sy lisensie om Kaapse wyn en brandewyn te verkoop, hernu en in 1685 verkry hy lisensie om bier te verkoop. 13 Mei 1685 lê hy ‘n beëdigde verklaring af “ten laste van den Luijtenant Jan Baptist(Dubertin)”. Laasgenoemde is verban na Mauritius en nog later ontslaan uit die VOC.
Hoewel Gerrit deurgaans ‘n voorbeeldige lewe gelei het, het probleme met die gereg hom nie ontwyk nie en op 15 Oktober 1685 verskyn hy in die hof vir die onwettige kap van hout in ‘n verbode plek. In 1686 dien hy weer as diaken in Kaapse kerk. In 1686 word sy lisensie om bier te verkoop hernu.
Sieketroosters was nie net geroepe om die geestelike swaard te hanteer nie, maar ook om die swaard op te neem om die volksplanting te help beskerm. So word hy dan op 2 Julie 1687 aangestel as offisier(korporaal) in die Burgermag. So ‘n posisie word lewenslank beklee of totdat die persoon vir sy ontslag vra of versoek om na elders verplaas te word. Dit blyk dat hy ook ‘n aanleg in die krygsdiens gehad het aangesien hy kort daarna as Vaandrig aangestel word met dubbel soveel manskappe onder sy aanvoering. Hy beklee hierdie amp 12 jaar lank.
Op 6 Junie 1690 staan hy borg vir Jacobus van Heuren se skulde. Weens goeie werk in die verlede gedoen, word Gerrit weer in 1691 as Weesmeester aangestel. Met die boerdery het dit ook nie te sleg gegaan nie en in 1692 oes hy 100 Mud koring. Gerrit was ook ‘n slawe eienaar en het gereeld slawe gekoop en verkoop. Slawe is gereeld vry verklaar maar daar was in die meeste gevalle ‘n voorwaarde aan gekoppel. Op 22 November 1692 word sy slawe, Hannibal van Macassar en Jannetjie van Malabar met haar dogter Rebecca (2jr) vry verklaar op voorwaarde dat hulle vir hom diens doen vir die volgende drie jaar.
Na ‘n leeftyd van diens aan die gemeenskap versoek hy op 5 November 1692 om onthef te word van sy openbare poste weens sy hoë ouderdom. Hy skaal egter nie heeltemal af met sy bedrywighede nie want op 27 Junie 1697 koop hy die slaaf Scipio van Malabar vir 55 Riksdaalders van Lodewijk van Dieden. Na sy versoek op 5 November 1699 word hy “op een eerlijke weise” van sy Vaandragerskap ontslaan. Die ouderdom begin regtig sy tol eis aangesien hy op 11 Januarie 1708 die plaas Den Uytwijck van 34 morg en 371 vk. roede aan Lambert Adriaensz verkoop.
Die Einde Gerrit Victor sterf omstreeks 1714. Op 2 Julie 1714 word sy inventaris opgestel. Dit bestaan uit: “1 ledekant, 1 veere bed, 1 veere peuluw, 2 veere kussens, 1 combaars, 1 kist met eenige boeken, 5 schilderijen, 1 slaaff genaamt Antonij, 1 slaaff genaamt Arent en 1 leedige kist.” Sy seun, Cornelis, teken die inventaris as opsteller. Op 29 Oktober 1715 word sy Likwidasie- en Boedelrekening afgehandel.
Uittreksel uit Gerrit Victor se Boedelrekening
Bronne Die Victor familie – Ongepubliseerde navorsing deur Johann H Claassen
Claasen, J.P., Die Sieketrooosters in Suid-Afrika 1652-1866, NG Kerk Boekhandel. 1977.
Böeseken, A.J., Slaves and Free Blacks at the Cape 1658-1700, Tafelberg, Kaapstad. 1977.
Genealogiese Instituut, Suid-Afrikaanse Geslagsregisters, Volume 14, Genealogiese Instituut, Stellenbosch. 2006.
Kaapse Argiefbewaarplek. Kaapstad.
© Johann H Claassen 2010
Posted in Biographies and tagged Ceylon,claassen,Kaapstad,Kolonie,Krankebesoeker,Sieketrooster	30
Apr 2011	Jacobus Adriaan VICTOR ~ ‘n Kort Lewenskets
Posted in Biographies and tagged claassen,genealogy,paarl,south africa,tweede wereld oorlog,victor,wwII | Lewer kommentaar	Post Navigation	Subscribe to RSS