Deur Gerhard van Huyssteen 21 Junie 2019 00:00
Hierdie 139ste rubriek van my is my laaste Beeld-rubriek. Want daar is mos 'n ou oerwoudgesegde wat lui: "139 is 'n mooi ronde getal."
Oor 'n tydperk van byna drie en half jaar het ek oor almal van ons se taalgebruik probeer skryf.
En ek het – op Beeld se rug, met dankbaarheid – veel geleer. 'n Paar van die veranderinge in my eie gedagtegoed:
Jy sien hulle nie raak nie as jy gladweg jou pad deur die koerant lees, maar as 'n slim kop jou oog tref, of 'n taalglips jou de josie in maak, dan is dit ook meestal die subredakteur se handewerk.
Vra liewer: "Is dit interessant/belangrik?" As iemand op die draadloos "onderwýs" (in plaas van "ónderwys") sê, moet ons nie wonder of dit korrek of verkeerd is nie, maar eerder die interessantheid in die verskuiwing van klemtoon probeer raaksien.
Is dit belangrik om iemand te kapittel omdat hy "op dit" (in plaas van "daarop") sê, of het jy in ieder geval verstaan wat die persoon bedoel? So ja, sien die interessantheid raak, en laat onbelangrike slapende honde lê . . . Want daar is 'n reuseverskil tussen 'n behoefte om jou taalinstrument so vlytig as moontlik te gebruik, en 'n meerderwaardigheid wat mense vir ewig afskrik van jou en jou taalgenote.
Party mense sê "saam met jou", ander sê "saam jou"; sommiges het 'n "pah en mah", ander 'n "pô en mô".
Verbly jou in andersgeit, eerder as om almal te wil dwing om soos jy te klink.
Die Afrikaans van Autshumato is nie dieselfde Afrikaans as dié van Louis Trichardt nie; is nie dieselfde as dié van sjeg Abubakr Effendi en SJ du Toit nie; is nie dieselfde wat ek en jy vandag op Facebook lees of oor die eter hoor nie. Dit is 'n fait accompli, 'n feit soos 'n koei.
Want ons – ek en jy – is die eintlike taalmakers. Hoe óns praat en skryf, bepaal hoe hierdie taal oor honderd jaar van nou gaan klink en blink.