Kom ons dink weer oor boogjag
Teen die tyd dat dié tydskrif op die rak verskyn, is ons reeds in vanjaar se jagseisoen. Almal het waarskynlik al ’n jagplek bespreek. Indien nie, is dit hoog tyd! Moenie langer uitstel nie, want jagplek is nie meer so maklik bekombaar soos twee of drie jaar gelede nie.
Sestien jaar gelede, toe Africa’s Bowhunter in sy kinderskoene was, het mense in Suid-Afrika nog min van boogjag geweet. Ons het by baie skoue in die land uitgestal om boogjag te bevorder en dan het van die jagters ons maar skepties aangekyk. Tog het baie van hulle belanggestel en vrae oor boogjag gevra – soos waarom jy met ’n boog sal jag terwyl daar moderne gewere beskikbaar is. “Wat is die voordele, indien enige, van boogjag?” wou hulle weet.
’n Paar jaar later was dit duidelik dat sake baie verander het. Al hoe meer mense het begin boogjag; dit het trouens ’n aanvaarde en gewilde manier van jag geword. By skoue was daar nou min mense wat onkundig was oor hoe effektief die boog as ’n jagwapen is. Baie geweerjagters het gesê hulle skiet nog nie met ’n boog nie, maar gaan dit gewis in die toekoms probeer. Boogjag het teen ’n snelle pas gegroei en boogwinkels het oral soos paddastoele uit die niet verskyn – selfs in klein plekkies soos Vaalwater. ’n Bloeityd vir boogjag het begin.
Die belangstelling in boogjag is natuurlik bevorder deur die destydse drakoniese wapenwette in Suid-Afrika. Die feit dat ’n mens nie ’n lisensie nodig het om ’n boog te koop nie, is egter nie die hoofrede waarom jagters die boog opgeneem het nie. Geweerjag lê na aan mense in ons land se hart en ’n geweer is gewis ’n baie effektiewe jagwapen, maar boogjag bied ook baie ander voordele – nie net vir die jagter nie,maar ook vir die wildplaaseienaar. Ek het in Augustus verlede jaar ook hieroor geskryf, maar ek glo jagters en wildboere kan dit nie genoeg hoor nie en wil die onderwerp weer aanroer.
Niks het verander sedert geweerlisensies makliker bekombaar geword het nie. Boogjag het gewild begin word vóór die drakoniese wapenwette ingestel is. In die VSA is dit baie maklik om ’n geweer of ’n handwapen aan te skaf en tog is daar tans meer as 20 miljoen mense wat boogskiet. Daar moet ’n rede wees waarom so baie mense daarmee jag. Dit is steeds waar dat wild op boogjagwildplase rustiger is en dat ’n mens in ander aktiwiteite op hierdie plase kan betrokke raak, wat nie gedoen kan word op ’n wildplaas waar skote tydens die jagseisoen gehoor word nie. Ry deur ’n plaas waar daar net met die boog gejag word en jy is verbaas hoe naby jy aan die dier kom. Besoek dan ’n plaas waar met die geweer gejag word en beleef die verskil.
’n Boog is ’n doeltreffende wapen; dit is stil en dit bied unieke uitdagings. Dit is gewis ’n opwindende wapen om mee te jag omdat dit jou noop om naby jou prooi te kom deur die bok te bekruip, jouself te kamoefleer en vir ’n bok te wag of in ’n skuiling te sit. Terwyl jy in ’n skuiling wag, sien jy soms ’n natuurdrama voor jou afspeel, wat jy nie andersins sou kon beleef nie. Dit gebeur ook wanneer jy baie stadig deur die bos loop of baie stil langs ’n wildpaadjie skuiling soek.
Die feit dat só baie jagters met die boog jag en dat so baie wildplase boogjag toelaat, is genoeg bewys dat ’n boog ’n doeltreffende jagwapen is en dat jag met die pyl en boog sy eie bekoring het. Ons is lankal verby die dae toe jagters en wildplaaseienaars nog aan die doeltreffendheid van boogjag getwyfel het.
Hoewel baie geweerjagters daaroor kla dat boogjagters uit skuilings skiet, is dit ook waar dat die meeste wildboere dié jagmetode verkies.
Skuilingjag skep ’n beheerde omgewing. Water, voer en lekke word op sekere afstande geplaas, wat dit vir die meeste boogjagters moontlik maak om ’n skoot te skiet op ’n afstand waar hy seker is van sy skoot. Die wildplaaseienaar kan ook boekhou van die jagter se bewegings en die aantal pyle wat geskiet is. Omdat die wild by spesifieke plekke afgehaal word, word die opspoor en oplaai van wild baie makliker gemaak indien ’n doodskoot geskiet is. Op plase waar daar net uit skuilings gejag word, is die wild ekstra rustig, want hulle sien nooit ’n jagter in dieveld raak wat hulle bekruip of bedreig nie.
Geweerjagters mag hul besware hê oor skuilingjag, maar boogjagters frons ook oor geweerjagters wat van die bakkie af skiet. Op plase waar daar op dié manier gejag word, ervaar ’n mens die absolute teendeel – wild wat laat spaander sodra hulle mens of motor sien nader kom.
Africa’s Bowhunter moedig boogjagters aan om ook te voet te jag. Om ’n bok te voet met ’n pyl en boog te bekruip en plat te trek is waarskynlik die grootste jaguitdaging en is iets waarna alle gesonde boogjagters moet streef.
Boogjagters kan wildplaaseienaars baie help. Biltongjagters kan gevra word om geneties verswakte of beseerde diere te skiet. Die plaaseienaar kan boogjagters vra om hulle toe te spits op sekere wildspesies wat in oorvloed is, of om nie diere wat skaars is op die plaas is te skiet nie – veral noudat daar baie wildboere is met duur kleurvariante op hul grond. Dit gebeur dikwels dat ’n wildboer ’n laer prys sal vra vir sekere diere soos jong rooibokramme waarvan daar te veel is. Aan die ander kant sal hy meer vra vir diere wat skaars op die plaas is en wat hy nog wil laat aanteel.
Op plase waar daar net met die boog gejag word, kan baie ander aktiwiteite plaasvind sonder die bekommernis dat iemand deur ’n dwaalkoeël getref sal word. Gedurende die somer, of wanneer daar geen boogjagters op die plaas is nie, kan dieselfde skuilings wat vir jag gebou is, gebruik word om diere en voëls van naderby te besigtig. Omdat daar geen skote gehoor word nie, sal mense wat sensitief is oor jag, nie ontstel word deur jagters wat bokke met die boog jag nie. Jag en ekotoerisme kan dus op dieselfde plaas bedryf word.
Daar is seker nog ander voordele wat ek nagelaat het om te noem. Dit is sekerlik ook so dat ’n mens ’n lys nadele ook kan opnoem, soos datboë tans baie duur is en dat jy ’n goedkoop geweer teen die helfte van die prys van topklasboë kan koop. Daar is egter ook baie goedkoop boë beskikbaar wat heeltemal doeltreffend is. Jy moet net ’n bietjie rondsnuffel. Wanneer die boog en bygaande toerusting eers aangeskaf is, verminder die uitgawes dramaties. Pyle is deesdae ook effens duur, maar jy gebruik dit oor en oor. Sodra jy ’n mate van vaardigheid met die boog behaal het, gebeur dit bitter min dat jy jou pyl stukkend skiet. ’n Pyl kan jare lank hou.
Moenie toelaat dat hoë boogpryse jou weghou van boogskiet of boogjag nie; daar is baie tweedehandse boë te koop wat nog in ’n goeie toestand is en meer as goed genoeg is om ’n bok mee plat te trek.
Dit is nie nodig om dadelik die duurste boog op die rak aan te skaf nie. Dit is wonderlik om met een van die nuutste topklasboë te skiet, maar toe ek 17 jaar gelede met ’n kragboog begin jag het,het die pyl meesal dwarsdeur die bok getrek – indien dit nie die been aan die oorkant getref het nie. Die boë was toe al goed genoeg om ’n bok maklik mee plat te trek en daardie boë kan dit nou nog doen.
Netso is die meeste van die goedkoper boë wat deur bekende boogmaatskappye vervaardig word is, heeltemal voldoende om mee te jag.
Moet ook nie jou boog ophang omdat jy nou ’n geweer aangeskaf het nie. Dit is altyd lekker om met ’n nuwe wapen te skiet, en hoewel die nuwe vuurwapen ’n tyd lank voorkeur by jou gaan kry, saldié nuutjie ook verbygaan... en kort voor lank gaan jy weer met ’n boog wil jag. Dan gaan jy weer geruisloos in die bos wil loop en jouself toets. Jy gaan voetjie vir voetjie ’n bok bekruip. Jy gaan so naby aan die bok kom dat jy sy ooghare kan sien en jy weet die geringste geluidjie gaan die bok laat spaander. Dit gaan voel asof jou hart uit jou borskas spring en jy gaan stadig asemhaal om jou bokkoors te probeer beheer. Jou hande gaan sweet, jy gaan baie stadig die boog lig en die visier op die vetspier net bo die elmboog plaas. Dan gaan die pyl deur die lug trek en sy teiken tref... en jy gaan die opwinding voel wat jy net kan beleef wanneer jy só naby jou prooi was toe jy die dood uitgedeel het. Geen skoot het weergalm nie, geen bokke wat oral rondhardloop en skuiling probeer soek nie – net jy en jou prooi weet dat iets gebeur het wat julle albei vir altyd verander het. Moenie die ervaring mis nie!
Dit wil voorkom asof die belangstelling in teikenboogskiet toeneem.
Dit is ook iets wat in baie ander lande gebeur. Miskien dra die NASP (National Archery in Schools Programme) baie daartoe by om boogskiet as sport te bevorder en waarskynlik ook die baie filmsuit Hollywood waarin boogskiet gewys word. Ook tradisionele boogskiet met lang- en gekurfde boë lok nuwe belangstelling. Daaroor is ons baie bly. Hoe meer mense boogskiet, hoe beter, dit maak niesaak watter dissipline hulle volg nie.
In hierdie uitgawe skryf Tom Miranda hoeveel jagtogte hy moes aanpak voor hy ’n luiperd met die boog kon plattrek. Harry Marx skryf oor die Hoyt Defiant wat hy getoets het en Cleve Cheney vertelons meer oor elandjag. Lees gerus ook Allistair Dell en Jeanine van Kradenburg se artikels oor kompetisieboogskiet, asook die jagstories van Nicky Niehaus, Danie Geel en Minieke Steenkamp.
Voorspoed met die jagseisoen!Rean Steenkamp
Reed me online!!! www.africanarcher.com