PressReader - Die Burger: 2018-07-31 - Ger­rie wag vir Gra­ce Zim­bab­we stem
Ger­rie wag vir Gra­ce Zim­bab­we stem
Baie wag die aand nog in lang rye
Die Burger - 2018-07-31 - 1 - I­sa­bel Ven­ter
Gra­ce Mu­ga­be se in­ko­pie-uit­stap­pies in die ryks­mans­win­kels in Sand­ton is waar­skyn­lik vir eers iets van die ver­le­de.
Sou die oud pre­si­dents­vrou van Zim­bab­we haar voe­te in Suid-A­fri­ka sit, kan sy sum­mier in heg­te­nis ge­neem word weens die be­weer­de aan­ran­ding van die mo­del Ga­briel­la En­gels (20) met ’n ver­leng­koord in Jo­han­nes­burg in Au­gus­tus 2017 in ’n Jo­han­nes­burg­se ho­tel.
So meen prof. Pier­re de Vos, grond­wet­ken­ner van die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad.
“Sy het nie meer po­li­tie­ke im­mu­ni­teit om op te­rug te val nie, so dit sal baie on­wys vir haar wees om na Suid-A­fri­ka te kom,” sê De Vos.
Kal­lie K­riel, A­friForum se uit­voe­ren­de hoof, het ge­sê hul­le
is ver­heug dat ge­reg­tig­heid nou sal ge­skied. Hul­le tree na­mens En­gels op.
K­riel sê hul­le wag om te hoor hoe die po­li­sie en die na­si­o­na­le ver­vol­gings­ge­sag (NVG) se on­der­soe­ke vor­der. As die staat haar nie gaan ver­volg nie, is hul­le ge­reed om haar pri­vaat te ver­volg.
Die ge­dug­te voor­ma­li­ge staats­aan­kla­er adv. Ger­rie Nel staan aan die hoof van A­friForum se een­heid vir pri­va­te ver­vol­gings.
Reg­ter Bashier Val­ly het gis­ter in die hoog­ge­regs­hof in Jo­han­nes­burg be­slis dat Mai­te N­ko­a­na-Mas­ha­ba­ne, toe mi­nis­ter van in­ter­na­si­o­na­le be­trek­kin­ge en sa­me­wer­king, se be­sluit om kort ná die be­weer­de aan­ran­ding im­mu­ni­teit aan Mu­ga­be toe te staan on­grond­wet­lik was.
En­gels het ’n klag van aan­ran­ding met die doel om erns­tig te be­seer teen die ge­we­se pre­si­dents­vrou aan­han­gig ge­maak.
Al baan die hof­uit­spraak nou die weg vir ver­vol­ging, is dit nog geen uit­ge­maak­te saak dat Mu­ga­be ooit in ’n Suid-A­fri­kaan­se hof gaan ver­skyn nie.
Die po­li­sie­on­der­soek is nog nie af­ge­han­del nie. Voor dan sal die NVG geen be­sluit oor ver­vol­ging al dan nie kan neem nie.
Sou daar wel be­sluit word om te ver­volg, het P­hin­di Louw, NVG-woord­voer­der, ge­sê, sal die vol­gen­de stap wees om ’n uit­le­we­ring s be­vel te be­kom.
B­rig. Vish Nai­doo, na­si­o­na­le po­li­sie­woord­voer­der, het by na­vraag be­ves­tig dat die po­li­sie nog gis­ter se uit­spraak be­stu­deer.
Vol­gens die South A­fri­can
Na­ti­o­nal Ci­vi­cs Or­ga­ni­sa­ti­on (San­co) is Mu­ga­be nou ’n voort­vlug­ti­ge. Hul­le het die hof­uit­spraak ver­wel­kom.
Die DA was net so ver­heug. “Dit is ’n won­der­li­ke dag vir ge­reg­tig­heid. Dit wys nie­mand is bo die reg ver­he­we nie,” het Ja­mes Sel­fe, voor­sit­ter van die DA se fe­de­ra­le raad, ge­sê.
In sy uit­spraak het Val­ly ge­sê hy moes be­slis of Mu­ga­be im­mu­ni­teit ver­leen is vir die be­weer­de on­wet­ti­ge op­tre­de teen En­gels op sterk­te daar­van dat sy die eg­ge­noot van ’n staats­hoof is.
In­dien nie, moes hy be­slis of die mi­nis­ter se be­sluit om im­mu­ni­teit te ver­leen grond­wet­lik en wet­tig was of nie.
Hy moes hom af­vra of die in­ter­na­si­o­na­le ge­woon­te­reg voor­sie­ning maak vir ou­to­ma­tie­se im­mu­ni­teit vir die ga­de van ’n
staats­hoof en ook of dit strook met Suid-A­fri­ka se grond­wet­li­ke voor­skrif­te en be­gin­sels.
Val­ly het be­vind dat die uit­voe­ren­de ge­sag in Suid-A­fri­ka on­der­wor­pe is aan die Grond­wet en dat die be­sluit nie daar­mee strook nie.
Vol­gens Val­ly was die in­ter­na­si­o­na­le ge­tui­e­nis wat voor­ge­hou is te teen­stry­dig om tot die slot­som te kom dat im­mu­ni­teit ou­to­ma­ties aan die fa­mi­lie van ’n bui­te­land­se staats­hoof toe­ge­staan word.
Die Wet op Im­mu­ni­teit vir Bui­te­land­se S­ta­te stel dit dui­de­lik dat bui­te­land­se amp­te­na­re nié im­muun is teen die ju­ris­dik­sie van Suid-A­fri­kaan­se ho­we wan­neer dit oor die dood of be­se­ring van ’n an­der per­soon gaan nie.
“Die mi­nis­ter het ’n regs­dwa­ling be­gaan,” het Val­ly be­vind.
Die stem­me­ry in die his­to­rie­se verkiesing in Zim­bab­we het gis­ter vreed­saam ver­loop, maar in op­po­si­sie ge­le­de­re is daar v­re­se dat die ver­kie­sings pro­ses in Ha­ra­re en Bu­la­wa­yo doel­be­wus ver­traag i som die re­ge­ren­de Za­nu-PF te be­voor­deel.
Toe die stem­bus­se gis­ter­aand om 19:00 ge­sluit het in die eer­ste verkiesing waar­in oud­pres. Ro­bert Mu­ga­be nie ’n kan­di­daat was nie, het groot ge­tal­le men­se op plek­ke nog in rye ge­wag om te stem. Hul­le sou toe­ge­laat word om hul krui­sies te trek.
Dit is nie be­kend wan­neer die eer­ste uit­slae be­kend sal wees nie. Die fi­na­le uit­slag moet teen Sa­ter­dag aan­ge­kon­dig word.
As geen­een van die kan­di­da­te meer as 50% van die stem­me kry nie, sal ’n vol­gen­de verkiesing op 8 Sep­tem­ber plaas­vind.
Meer as 5,6 mil­joen kie­sers is vir die verkiesing ge­re­gis­treer. Le­de van die par­le­ment en stads­ra­de is ook gis­ter ver­kies.
Waar­ne­mers van die Eu­ro­pe­se U­nie het vol­gens Reuters ge­sê din­ge het op plek­ke seep­glad ver­loop, ter­wyl daar by an­der stem­bus­se wan­or­de was.
Die Sui­der-A­fri­kaan­se Ont­wik­ke­lings­ge­meen­skap se waar­ne­mer span sal teen mô­re ’n voor­lo­pi­ge ver­slag uit­reik.
Hoe­wel die dag vreed­saam ver­loop het, was daar ag­ter die skerms heel­wat dra­ma.
Teen gis­ter­mid­dag het die re­ge­ren­de Za­nu-PF en die M D C-al­li­an­sie me­kaar by die Zim­bab­wie­se ver­kie­sings kom­mis­sie daar­van ver­kla dat hul­le die ver­kie­sings­re­ëls oor­tree het.
Nel­son C­ha­mi­sa, die M D C-al­li­an­sies e pre­si­dent s kan­di­daat, het op T­wit­ter ge­sê dit lyk as­of daar ’n doel­be­wus­te po­ging is om die ste­de­li­ke stem­me “te smoor en te frus­treer”.
Hy sê groot ge­tal­le kie­sers het kom stem, maar daar was ’n doel­be­wus­te en on­no­di­ge ver­tra­ging.
Tog meen C­ha­mi­sa die MDC-al­li­an­sie sal wen.
Dié par­ty het nog al­tyd be­ter in die ste­de­li­ke ge­bie­de ge­vaar as op die plat­te­land, waar Za­nu-PF tra­di­si­o­neel sterk staan.
Die MDC het vroe­ër te ken­ne ge­gee hy het nie ver­troue in die Zim­bab­wie­se ver­kie­sings kom­mis­sies eon af-
In Bu­la­wa­yo, wat nog al­tyd ’n MDC-ves­ting was, het net 260 000 van die 1 mil­joen stem­ge­reg­tig­de kie­sers vir die verkiesing ge­re­gis­treer, be­rig eNCA.
De­on T­heron, ’n voor­ma­li­ge pre­si­dent van die Zim­bab­we Far­mers’ U­ni­on, sê hy dink nie dit sal mak­lik wees om met die stem­me te knoei nie.
Hy meen Zim­bab­wi­ërs is weens ge­beu­re in die ver­le­de pa­ra­no­ïes oor ’n ge­kon­kel in ver­kie­sings.
“Die mees­te ver­trou die re­ge­ring se in­te­gri­teit en eer­lik­heid steeds nie,” sê T­heron.
“Ek het twee uur in die ry ge­staan. Al­les is baie rus­tig en kalm. Ver­al baie men­se van jon­ger as 40 het op­ge­daag om te stem. Al­les was goed ge­kon­tro­leerd,” sê dié oud-Ma­tie wat in Ha­ra­re woon.
“Ek kan nie sien hoe daar met die stem­me ge­kon­kel kan word nie, ten­sy die hou­ers waar­in die stem­brie­fies is op die een of an­der ma­nier om­ge­ruil word.”
Ter­wyl lang rye Zim­bab­wi­ërs vroeg­og­gend ge­wag het om te stem, het pres. Em­mer­son M­nang­ag­wa, Za­nu-PF se pre­si­dent s kan­di­daat, C­ha­mi­sa daar­van be­skul­dig dat hy kop in een mus is met Mu­ga­be.
Dit was na­dat Mu­ga­be Son­dag­mid­dag op ’n me­di­a­kon­fe­ren­sie in Ha­ra­re ge­sê het hy kan nie meer vir Za­nu-PF en M­nang­ag­wa stem nie.
Adv. Ger­rie Nel (bo), die mo­del Ga­briel­la En­gels (heel links) en Gra­ce Mu­ga­be.
Zim­bab­wie­se­ kie­sers­ wag­ gis­ter­ ge­dul­dig­ om­ te­ stem.