Ditsem Nuus - Afrikaans voor sy grootste uitdaging nog
Met die jongste weergawe van die Wetsontwerp op Suid-Afrikaanse Tale wat tans voor die Parlement dien, het Afrikaans, wat tans op verskillende fronte aanslae moet verduur, voor sy grootste uitdaging nog te staan te kom.
Die wetsontwerp in sy huidige formaat bepaal dat nasionale staatsdepartemente drie tale moet gebruik, waarvan twee sg. voorheen-benadeelde Afrikatale moet wees. Dit beteken dat staatsdepartemente moet kies tussen Afrikaans en Engels om naas twee "benadeelde Afrikatale" te gebruik om dienste aan die publiek te lewer. Dit sluit o.a. in kommunikasie met die publiek, amptelike kennisgewings, staatspublikasies en kommunikasie binne en tussen departemente.
In gevolge hierdie voorneme tel Afrikaans saam met Engels onder die tale wat "voorheen bevoordeel" is.
In die oorgangsgrondwet van 1994 is bepaal dat die posisie van geen taal swakker mag wees as wat dit tevore was nie, maar hierdie bepaling is nie in die Grondwet van die RSA van 1996 opgeneem nie. Artikel (6)1 van die Grondwet stipuleer: "Die amptelike tale van die Republiek is Sepedi, Sesotho, Setswana, siSwati, Tshivenda, Xitsonga, Afrikaans, Engels, isiNdebele, isiXhosa en isiZulu.
Dit is dus duidelik dat die wetsontwerp wat tans dien, ongrondwetlik is, want dit neem regte van burgers van die land weg. Afrikaans is 'n amptelike taal en moet as sodanig konsekwent erken word, ook in alle staatskommunikasie.
Nietemin vorm hierdie wetsontwerp 'n uiters gevaarlike stap in 'n groter patroon om Afrikaans op elke moontlike wyse te ondermyn. Dit sluit o.a. in Afrikaanse onderrig op skool, waar die Afrikaans-mediumskole die afgelope 18 jaar met bykans 80% gekrimp het.
Op universiteitsvlak is daar nie meer 'n enkele enkelmedium Afrikaanse universiteit oor nie en is Afrikaanssprekende studente by bestaande universiteite genoodsaak om dele van hul kursusse in Engels te loop. Van die sowat 10 Afrikaanse technikons en 150 Afrikaanse beroepskolleges wat voor 1990 bestaan het, het daar nie 'n enkele Afrikaanse technikon of Afrikaanse enkelmediumkollege oorgebly nie..
Op die programme van die "SABC" as openbare uitsaaier word Afrikaans erg afgeskeep.
Nog 'n ernstige gevaarlig wat tans flikker, is die uitspraak van die Suid-Gautengse hooggeregshof einde verlede jaar dat 'n provinsiale onderwysdepartement die mag het om te besluit oor die getal leerlinge by 'n openbare skool en dat hierdie mag nie by die beheerliggaam van die skool lê nie. Dit kan beteken dat skoolbeheerrade verplig is om Engelssprekende leerlinge toe te laat al is dit 'n Afrikaans-medium skool wat getallegewys selfs nie meer plek het nie.
Teenoor hierdie bedreigde situasie staan die volgende feite soos 'n paal bo water:
Afrikaans is 'n 100% Afrikataal want dit is op hierdie vasteland waar dit gebore en getoë is en tot volwassenheid gekom het.
In terme van literêre vereistes is Afrikaans met sy uitdrukkingsvermoë, wetenskaplike dokumentering en kulturele prestasies 'n taal van wêreldgehalte is.
Die literêre standaard en prestasies van Afrikaans staan kop en skouers uit bo die ander amptelike inheemse tale van SA, Engels uitgesluit maar vergelykbaar daarmee.
Daar is sowat 6,2 miljoen Suid Afrikaners met Afrikaans as moedertaal, terwyl daar aansienlike groepe Afrikaanstaliges is in lande soos Namibië, die Verenigde Koninkryk, Australië en selfs lande soos Nieu-Seeland, Botswana ens.
Matriekuitslae bevestig jaar na jaar dat leerders wat moedertaalonderrig ontvang, beter vaar as diegene wat hulle onderrig in 'n tweede of derde taal ontvang. Dit word grootliks gereflekteer in die matriekuitslae van Afrikaans-mediumskole relatief tot skole waar leerlinge nie in hul moedertaal onderrig word nie.
Volgens amptelike mediasyfers is Afrikaanssprekendes verantwoordelik vir 24% van die totale persoonlike inkomste in SA – dus 'n kwart van die mark.
Afrikaans het 'n sleutelrol gespeel in die ontwikkeling van SA die afgelope 100 jaar tot die voorste ekonomiese, politieke, maatskaplike en tegnologiese land op die vasteland van Afrika.
Teen hierdie agtergrond vra die geweldige uitdaging wat tans in die gesig gestaar word, van elkeen wat trots is op Afrikaans as sy of haar moedertaal, om op te staan en te doen wat binne sy of haar vermoë is om Afrikaans te bevorder, suiwer te hou en te sorg dat dit sy amptelike status volwaardig in die land behou – want, doodkry is min!