Geplaas deur	Sophia Kapp Donderdag 01 Februarie 2018
Maar waar pas Standaardafrikaans dan in hierdie prentjie in? Wat is die funksie daarvan, en hoe moet 'n mens dink oor die feit dat (slegs) Standaardafrikaans op skool in taalkundeklasse aan leerders oorgedra word? Is dit nie 'n bietjie hovaardig om een variëteit bo al die ander te "verhef" en dit aan die sprekers van variëteite voor te hou as die ideale vorm van die taal nie?
Kom ons begin by die persepsie dat die standaardvorm van enige taal die "beste" vorm is. Uit 'n sosiolinguistiese oogpunt is geen enkele vorm van enige taal "beter" of "slegter" as die ander nie. Die primêre doel van taal is dat dit sprekers in staat moet stel om te kommunikeer, en as kommunikasie plaasgevind het, het taal sy doel gedien. ('n Mens hoor baie die argument "dit maak nie saak hoe ek spel nie, mense kan my verstaan". So irriterend as wat dit vir taalpuriste is om dit aan te hoor, is dit eintlik heeltemal waar. As ek "onmiddelik" eerder as "onmiddellik" skryf, het ek kwalik my leser oor 'n begripsafgrond gestuur.) Die verklaring van enige vorm van die taal as die "standaard" beteken dus nie dié vorm is nou 'n bepaler van taalaansien of die standaard waarby al die ander variëteite afsteek nie, dit beteken gewoon dis algemeen gebruiklik (en ek sal nou verduidelik wat ek daarmee bedoel).
Die standaardvariëteit is die ongemerkte vorm van die taal. As ek sê ek "rol velle" (pak haastig op voor my vertrek) of ek "kietel" ("kielie") 'n kitaar (albei deur Anton Prinsloo opgeteken in Annerlike Afrikaans) merk dié uitdrukkings my as 'n inwoner van 'n bepaalde streek. Dit is sinvol as ek 'n karakter in 'n storie moet skep wat 'n verbondenheid met 'n bepaalde plek moet aantoon, maar as ek 'n nuusberig vir die radio moet opstel en ek skryf "Die Guptas het oornag velle gerol", is sulke taalgebruik nie doeltreffend nie.
Dis die vorm wat die wydste verstaan word. Die niestandaardvariëteite is die voedingsbron van 'n lewende taal. Studente wat praat van "pong" en "perskes pluk" en "aksies hou" is by uitstek uitdinkers van nuutskeppings. Maar hulle taal word juis geskep om solidariteit met 'n studentegemeenskap te bewerkstellig. 'n Vyftigjarige tante wat genooi word om te gaan "perskes pluk" moet haar bedink – sy gaan haar dalk meer as 'n mandjie vrugte op die lyf loop. As ons 'n gehoor of 'n leserspubliek wil bereik wat verstaan wat aangaan, moet ons die algemeen gebruiklike weergawe aanwend.
Hoe moet my en jou houding teenoor die standaardvariëteit wees? Praat (en skryf) gerus soos wat die omstandighede dit vereis. As jy oor 'n Castle met 'n paar pelle staan en twak praat, gaan die taalpolisie jou nie arresteer omdat jy praat van jou "gibbes" of jou "cherrie" nie. (Jy mag dalk alleen huis toe gaan, maar dis 'n ander blog.) Maar die dag as jy jou pak aantrek en jou duur rekenaar aanskakel om jou professionele voorlegging vir jou voornemende beleggers te wys, moet jy weet hoe om te praat en te skryf sodat die vroulike HUB jou nie by die venster uitstamp nie.
Lees 2681 tye
Meer in hierdie kategorie: « Taalsuiwerheid – kry jou anglisisme aangespreek en jou lingo in lyn	Taalsuiwerheid – hoofbrekens oor "brekende nuus" »
Kommentaarskakel	 Donderdag 01 Februarie 2018 17:29	geplaas deur	Elza Lorenz
Het nou as gewese 'taalpraktisyn' lekker gelag, selfs wrang gelag, want al daardie situasies het op my pad gekom en gegaan. Mag Afrikaans in al sy vorme voortleef en aangroei en nie van die vensterbank afduiwel nie...