So lui EFF se mosie om onteiening te versnelJulius Malema. Foto: ANA. Die EFF het hul voet op die versneller geplaas om onteiening sonder vergoeding vinniger ‘n werklikheid te maak. Die EFF-leier, Julius Malema, sal Dinsdag ‘n mosie by die parlement indien om ‘n veelpartykomitee daar te stel wat die Grondwet moet wysig sodat artikel 25 (die eiendomsklousule) geskrap kan word en die staat grond kan onteien sonder vergoeding. Luidens die jongste weergawe van die mosie wat Maroela Media gesien het, maar wat dalk nog aangepas kan word, moet die veelpartykomitee openbare verhore hou en teen 11 Mei aan die Nasionale Vergadering terugrapporteer. Die verwagting is dat die meeste opposisiepartye die mosie sal teenstaan, maar dat dit die ANC in ‘n baie moeilike posisie gaan plaas. ‘n Jaar gelede nog het die ANC ‘n mosie deur Malema om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak teengestaan, maar sedertdien het die party se nasionale konferensie in Desember die beginsel van onteiening sonder vergoeding as partybeleid aanvaar, hoewel met die voorbehoud dat daar eers navorsing gedoen moet word om te verseker dat dit nie die ekonomie, die landbou en voedselsekerheid sal skaad nie. Hierdie voorbehoud kan die struikelblok wees wat die ANC daarvan weerhou om Malema se mosie te steun. Die voorlopige bewoording van die mosie lui as volg: “- Die Nasionale Vergadering neem kennis dat Suid-Afrika ‘n unieke geskiedenis het van die brutale afneem van grond van swart mense deur die wit minderheid koloniale setlaars; – Die Nasionale Vergadering neem verder kennis dat die afneem van grond ‘n onuitwisbare nalatenskap op die maatskaplike, politieke en ekonomiese landskap van die land gelaat het, en ‘n gemeenskap help daarstel het wat berus op die uitbuiting van swart mense en die behoud van wit dominasie; – Die Nasionale Vergadering neem kennis dat die swart meerderheid beperk is tot 13% van die grond, en dat wit mense teen die einde van die apartheidstelsel in 1994, 87% van die grond besit het; – Die Nasionale Vergadering erken voorts dat die huidige grondhervormingsprogram sedert 1994 deur groot probleme gekenmerk word, en dat die pas van grondhervorming stadig was met slegs 8% van die land se grond wat sedert 1994 aan swart mense oorgedra is, en dat die onlangse grondoudit bevind het dat swart mense minder as 2% van landelike grond en minder as 7% van stedelike grond besit; – Die Nasionale Vergadering erken dat artikel 25 van die Grondwet, die “eiendomsklousule”, wat private eiendomsreg beskerm en die staat verplig om vergoeding te betaal wanneer grond onteien word in die openbare belang en vir ‘n openbare doel, die kern vorm van die huidige krisis om die grondkwessie op te los; – Die Nasionale Vergadering erken voorts dat hierdie eiendomsklousule dit in die praktyk onmoontlik maak vir diegene wat van hul grond ontneem is om geregtigheid te kry, gegewe die ongeregtighede wat teen hulle gepleeg is; – Die Nasionale Vergadering neem kennis dat pres. Ramaphosa in sy staatsrede die onderneming gegee het dat die regering ‘n radikale grondhervormingsprogram van stapel sal stuur wat onteiening sonder vergoeding sal insluit; – Die Nasionale Vergadering erken voorts dat enige wysiging van die Grondwet wat onteiening sonder vergoeding sal toelaat, eers ‘n parlementêre proses moet deurloop omdat die parlement die enigste instelling is wat die Grondwet kan wysig; – Die Nasionale Vergadering stel dus ‘n ad hoc-komitee aan in terme van parlementêre reël 253 (1) (a). – Die ad hoc-komitee moet artikel 25 van die Grondwet hersien en wysig om dit moontlik te maak om grond in die openbare belang te onteien sonder vergoeding; – Die ad hoc-komitee moet openbare verhore hou om die menings van gewone Suid-Afrikaners, beleidmakers, gemeenskapsorganisasies en akademici te peil oor die noodsaaklikheid van onteiening sonder vergoeding, en die meganismes om dit daar te stel; – Die ad hoc-komitee moet die nodige grondwetlike wysigings voorstel met betrekking tot die tipe toekomstige grond-verblyfstelsel wat benodig word, en om ‘n stelsel daar te stel waarvolgens die staat die voogdyskap oor alle Suid-Afrikaanse grond sal hê; – Die ad hoc-komitee moet bestaan uit 11 lede, waarvan die ANC 6, die DA 2, die EFF 1 en ander partye 2 lede kan nomineer; – Die ad hoc-komitee sal magte kan uitoefen kragtens parlementêre reël 167 soos hul taak dit van hulle vereis, en moet aan die Nasionale Vergadering terugrapporteer teen nie later nie as 11 Mei 2018.”