PressReader - Beeld: 2017-07-29 - Soek ’n ont­wik­ke­laar met ’n re­pu­ta­sie vir baie hoë stan­daar­de en stip­te­li­ke le­we­ring.
Soek ’n ont­wik­ke­laar met ’n re­pu­ta­sie vir baie hoë stan­daar­de en stip­te­li­ke le­we­ring.
Beeld - 2017-07-29 - Huisgids - Huis­Gids Vir meer in­lig­ting be­soek www.bet­ter­bond.co.za.
Huis­ko­pers wat van die plan af koop – of voor­dat hul huis ge­bou is – moet daar­op voor­be­reid wees dat daar ’n paar gel­de­li­ke kwes­sies is wat hul­le in die ge­sig staar wat ko­pers van be­staan­de hui­se nie hoef te han­teer nie. So sê S­haun Ra­de­mey­er, be­stuurs­hoof van Bet­ter­Bond, (voor­heen Bet­terLi­fe Home Lo­ans).
“So­wat 10% van huis­le­nings­aan­soe­ke wat tans ont­vang word, is vir aan­ko­pe van die plan af – of in nu­we deel­ti­tel­ont­wik­ke­lings of om nu­we hui­se laat bou in land­goe­de­re waar die voor­ne­men­de ei­e­naars reeds ’n erf ge­koop het,” sê Ra­de­mey­er.
Daar is baie voor­de­le ver­bon­de daar­aan om ’n ei­en­dom van die plan af te koop, soos dat jy dit vol­gens jou eie be­hoef­tes en voor­keu­re kan aan­pas. Selfs in woon­ste­len meent­huis­ont­wik­ke­lings kan ko­pers ge­woon­lik hul bin­nens­hui­se toe­be­ho­re vol­gens hul eie smaak en be­gro­ting kies.
“In erf-en-plan­ont­wik­ke­lings kan ko­pers ook dik­wels die groot­te en vloer­plan van hul hui­se kies, ter­wyl ei­e­naar­bou­ers in land­goe­de­re ge­woon­lik net die ba­sie­se ar­gi­tek­to­nie­se rig­ly­ne hoef te volg ter­wyl hul­le hul droom­huis ont­werp.”
Ra­de­mey­er wys daar­op dat daar wel po­ten­si­ë­le slag­ga­te is wan­neer ’n mens be­taal vir ’n huis wat nog nie be­staan nie en dat ko­pers die kor­rek­te in­lig­ting moet hê om dit te ver­my.
“Ko­pers moet ont­hou om nooit ’n de­po­si­to vir hier­die ti­pe ei­en­dom te be­taal, of selfs e­ni­ge kon­trak te on­der­te­ken om so ’n huis te koop voor­dat hul­le die ge­loof­waar­dig­heid en re­pu­ta­sie van die ont­wik­ke­laar en/of bou­er be­hoor­lik ge­ve­ri­fi­eer het nie.
“Hul­le moet ook se­ker wees dat e­ni­ge de­po­si­to wat be­taal is deur ’n pro­ku­reur of ’n ge­re­gis­treer­de ei­en­doms­a­gent in trust ge­hou sal word – en met ren­te te­rug­be­taal sal word in­dien die ont­wik­ke­ling nie bin­ne ’n ge­spe­si­fi­seer­de tyd­perk voort­gaan nie. Daar was die af­ge­lo­pe paar jaar te veel be­drieg­li­ke ei­en­doms­a­gen­te, bou­ers en kon­struk­sie­maat­skap­pye wat glans­ry­ke bro­sju­res laat druk en de­po­si­to’s ge­neem het vir voor­ge­stel­de ont­wik­ke­lings – en dan een­vou­dig ver­dwyn het.”
Daar was ook baie ge­val­le, sê Ra­de­mey­er, van on­der­fi­nan­sie­ring en half­vol­tooi­de pro­jek­te wat maan­de en selfs ja­re ver­traag is ter­wyl die ont­wik­ke­laar die ko­pers se de­po­si­to’s ge­hou het om­dat daar geen af­sny­da­tum in die koop­kon­trak­te was nie.
Wan­neer ’n nu­we ont­wik­ke­ling be­kend­ge­stel word, is Ra­de­mey­er se raad aan voor­ne­men­de ko­pers om uit te vind of die ont­wik­ke­laar saam­ge­span het met ’n bank of be­trou­ba­re ver­band­tus­sen­gan­ger soos Bet­ter­Bond om hul­le by te staan met die ver­kry­ging van huis­le­nings.
“Dit is ’n goeie te­ken dat die ont­wik­ke­ling wet­tig is en dat die ont­wik­ke­laar die fi­nan­sie­ring ver­se­ker het om dit te vol­tooi.
“Daar­be­ne­wens sal ko­pers ’n ra­ming kan kry van wat hul­le kan be­kos­tig en wat hul kans is om die huis­le­ning te kry wat hul­le wil hê, en of hul­le eers hul kre­diet­pro­fiel moet ver­be­ter of skuld moet af­be­taal.”
Ra­de­mey­er her­in­ner voor­ne­men­de ko­pers in deel­ti­tel- of land­goe­d­ont­wik­ke­lings waar die mees­te van-die-plan-af-aan­ko­pe plaas­vind, daar­aan dat hul­le, af­ge­sien van die ver­band­paai­e­ment ook vir die maan­de­lik­se hef­fing moet be­groot. “Hul­le moet ook se­ker maak pre­sies wat deur die hef­fing ge­dek word en met hoe­veel die hef­fing gaan styg wan­neer die ont­wik­ke­ling vol­tooi is. Daar kan ’n ste­wi­ge ver­ho­ging in­tree wan­neer die ont­wik­ke­laar nie meer be­trok­ke is om se­ke­re kos­te te sub­si­di­eer nie.”
Nog ’n fak­tor wat deel­ti­tel­ko­pers van van-die-plan-af-ont­wik­ke­lings in ge­dag­te moet hou, is dat die ont­wik­ke­laar ’n kon­trak met die bou­er sluit en voor­ne­men­de ko­pers het wei­nig, in­dien e­ni­ge, be­heer oor die ge­hal­te of spoed van die kon­struk­sie.
“Juis daar­om is ’n ont­wik­ke­laar met ’n re­pu­ta­sie vir hoë stan­daar­de en stip­te­li­ke le­we­ring be­lang­rik, want dit is die ko­pers se geld wat op die spel is,” sê hy.
Daar­en­teen sal die ko­pers van los­staan­de van-die-plan-af-ei­en­dom­me bes moont­lik hul eie kon­trak met die bou­er hê, wat be­taal word in paai­e­men­te of ont­trek­kings van­uit hul bou­le­nings na­ma­te se­ke­re sta­dia van die bou­werk vol­tooi word. “Om­dat dié ko­pers el­ke ont­trek­king mag­tig, het hul­le baie meer be­heer oor die ma­nier waar­op die werk ge­doen word,” sê Ra­de­mey­er.
“Ons be­veel trou­ens aan dat ko­pers hul bou­per­seel so dik­wels as moont­lik be­soek en die vak­man­skap baie nou­keu­rig mo­ni­teer, so­dat e­ni­ge pro­ble­me on­mid­del­lik reg­ge­stel kan word – en be­slis voor­dat die bou­er die laas­te ont­trek­king ont­vang en hul­le hul le­ning moet be­gin te­rug­be­taal.”