Regse blok en populiste wen Italiaanse parlementsverkiesingFoto: Jéshoots/Pexels.com Die pas afgelope Italiaanse parlementsverkiesing het twee groot oorwinnaars opgelewer, naamlik die sentrum-regse blok met sowat 37% en die populistiese Movimento 5 Stelle (Vyf Sterre Beweging) met 32% van die stemme wat uitgebring is. Die sentrum-linkse blok is die verloorder en het swak gevaar met slegs 23% van die stemme. Die Vyf Sterre Beweging is die grootste enkele party en was nie deel van ŉ alliansie nie, omdat hulle nie duidelik links of regs is nie en elemente van beide kante het. Wat hulle kenmerk is dat hulle taamlik nuut en grootliks ongetoets is en die sterk sentiment vir verandering en ŉ afrekening met die gevestigde orde verteenwoordig. Hulle is ook krities teenoor die Europese Unie, maar ekonomies links, met ŉ voorliefde vir meer spandering en meer skuld, ten spyte van Italië se reeds hoë skuldvlakke. Hulle sterkste steun is in die arm suide, waar ook hulle jong leier Luigi di Maio vandaan kom. Daar gaan mense onder werkloosheid gebuk en soek verandering, maar ook die behoud of selfs uitbou van die welsynstaat. Die sentrum-regse alliansie bestaan uit oud- eerste minister Silvio Berlusconi se konserwatiewe Forza Italia (Voorwaarts Italië), die regsgesinde en federalistiese Lega (voorheen Lega Nord) met sy leier Matteo Salvini, die verregse Fratelli d’Italia (Broeders van Italië) en die gematigd-regse Noi per Italia (Ons vir Italië). Alle partye is krities teenoor immigrasie en wil Italië eerste stel teenoor die Europese Unie. Binne die blok is Lega die grootste enkele party met 18%, gevolg deur Forza Italia met 14%, Fratelli d’Italia met 4% en Noi per Italia met 1%. Die sentrum-regse blok is veral sterk in die noorde en die sentrum van die land. Trouens, Lega is oorspronklik ŉ party vir die mense van die noorde, wat meer welvarend en produktief is, groter selfbeskikking soek en nie graag die suide wil onderhou nie. Die sentrum-linkse blok bestaan veral uit die sosiaal-demokratiese Partito Democratico (Demokratiese Party, PD) met 19% van die stemme, Plus Europa met 2.5%, en drie kleiner partye wat saam nie eers 2% opmaak nie. Die leier is Matteo Renzi, eertydse eerste minister. Die sentrum-linkse blok se oorblywende vestings is in die noordelike sentrum (Toskane) en danksy ŉ alliansie met die Suid-Tiroolse Volksparty kon hulle ook in Suid-Tirool/Trentino in die verre noorde wen. Die PD het die laaste twee regerings gelei en word dus veral geblameer vir die huidige gemors waarin Italië is. Daar was nog ŉ aparte verlinkse blok, Liberi i Uguali (Vryheid en Gelykheid) wat 3% gekry het en geen setel sal wen nie. Die parlement bestaan uit twee huise en die verkiesing was vir die algemene kamer wat die stemdistrikte verteenwoordig, en die senaat, wat die streke verteenwoordig. Die twee huise moet saamwerk oor wetgewing en kan mekaar blokkeer. Die uitslag bevestig ŉ tendens wat al geruime tyd in die Weste te bespeur is, naamlik ŉ swaai na regs en ŉ moegheid vir die gevestigde links-liberale orde. Dit is ook ŉ terugslag vir die droom van ŉ Europese superstaat, wat leiers soos Angela Merkel, Emanuel Macron en Jean-Claude Juncker droom. Sowel die sentrum-regse blok asook die Vyf Sterre Beweging is krities teenoor inmenging deur die Europese Unie, maar Italië is ekonomies te kwesbaar om eers te dink aan ŉ “Ital-exit”. Koalisievorming sal wel ŉ uitdaging wees. Dit is onwaarskynlik dat die sentrum-linkse en die sentrum-regse blok ŉ koalisie sal vorm. Na alle verwagting gaan die Vyf Sterre Beweging as die grootste party deel van die regering wees. Hulle het min ondervinding van regering (net op munisipale vlak regeer hulle tans) en was die hele tyd ingestel om totale opposisie te wees. Nou wil hulle egter regeer en wys dat hulle nie net kan eis en kritiseer nie, maar ook kan lewer. Italië se politiek is nog altyd ingewikkeld selfs vir kenners, maar des te meer vir politieke nuwelinge soos di Maio. Orals in die Weste soek mense egter nuwe gesigte en ŉ onkonvensionele politiek. Italië se ekonomie gaan al lankal mank en drastiese ekonomiese hervormings is met Vyf Sterre onwaarskynlik. Enige nuwe regering sal egter iets doen aan die instroming van immigrante en dit was ook die rede vir die sukses van die regse blok en veral die Lega. Ook “meer Europa” in ŉ tyd waar mense weer hulle eie belange en identiteit herontdek lyk onwaarskynlik.