Verhoor en teregstelling — Google Arts & Culture
Nicolae en Elena Ceaușescu het op 22 Desember in 'n helikopter uit die hoofstad gevlug. Hulle het omstreeks 12:00 by hul woning in Snagov aangekom en toe na Târgoviște vertrek.
Naby Boteni (naby die Boekarest-Târgoviște-pad) het hulle (13:30) die helikopter agtergelaat wat die weermag aangesê het om te land. Die Ceaușescus het naby Târgoviște aangekom in motors wat behoort het aan mense wat deur amptenare van die Securitate (Geheime Polisie) afgetrek is.
Hulle het tot sononder in 'n woud geskuil en toe na die hoofkantoor van die Distriksburgermag gegaan wat deur opstandelinge oorgeneem is. Hier het die opstandelinge die Ceaușescus in hegtenis geneem en deursoek.
Omstreeks 18:00 is hulle met weermag- en burgermagbegeleiding na die Târgoviște-garnisoen (Militêre Eenheid UM 01378 en Militêre Eenheid UM 0147) geneem.
Roemeniërs vier hul eerste dag van vryheid
Die opstandelinge het die aankondiging van die inhegtenisneming van die Ceaușescus met vreugdekrete in die Roemeense nasionale televisieateljees begroet.
Die vergadering van die Hoër Militêre Raad is die aand van 24 Desember gehou, en Ion Iliescu, Petre Roman, Silviu Brucan en nog agt generaals het daaraan deelgeneem. Om 20:00 het Ion Iliescu die besluit van die raad oor die Nasionale Reddingsfront neergeskryf - dat 'n Buitengewone Militêre Tribunaal vir die noodverhoor van Nicolae en Elena Ceaușescu geskep sou word.
Teen omstreeks 21:00 het Ion Iliescu generaal Victor Stănculescu aangewys om die volgende dag se verhoor in die hoofkantoor van Militêre Eenheid UM 01417 Târgoviște te reël waar Nicolae en Elena Ceaușescu sedert 22 Desember aangehou is.
Op 25 Desember om 05:30 is die Ceauşescus in 'n gepantserde troepedraer na die garnisoen se bevelkantoor gebring waar die verhoor sou plaasvind. Sersant Constantin Stoican het die enjin se toere opgejaag om 'n rookskerm te skep en hul vertrek te verbloem.
Ná hul mediese ondersoeke is die beskuldigdes, Nicolae en Elena Ceaușescu, in die noodhofsaal in die militêre eenheid ingelei.
Einde van die revolusie
Die regspaneel is deur die militêre regters Gică Popa en Ioan Nistor gelei, en deur regter-majoor Dan Voinea, wat opdrag gekry het om die klagstaat voor te berei. (Emil Constantinescu, Păcatul Originar, sacrificiul fondator (Erfsonde, stigtingsoffer), vol. 1, bl. 353-354).
Die prokureurs vir die verdediging was Nicolae Teodorescu en Lucescu Constantin – luidens die hofverslag.
Regter Gică Popa het die eerste verklaring in die verhoor gedoen deur die beskuldigdes oor die buitengewone aard van die verhoor in te lig.
Die aanklagte wat majoor Dan Voinea as aanklaer opgestel het, volgens die lêer:
1. Volksmoord – meer as 60 000 slagoffers
2. Ondermyning van die staatsgesag deur gewapende optrede teen die volk en staatsmag te reël
3. Vernietiging van openbare bates, waaronder die vernietiging en beskadiging van geboue, ontploffings in stede, ensovoorts
4. Ondermyning van die nasionale ekonomie
Daar was later ook 'n vyfde aanklag op die klagstaat vir die Târgoviște-verhoor, wat Ion Iliescu in Boekarest ingebring het. (Grigore Cartianu, Sfârşitul Ceauşeştilor (Die einde van die Ceaușescus), bl. 478, bylaes)
Voinea, die aanklaer, het versoek dat hulle ter dood veroordeel word weens die strafbare misdade wat in die vier aanklagte genoem is.
Betogers teen Ceaușescu
Ceaușescu het tydens die verhoor herhaaldelik gesê dat hy net teenoor die Hoër Nasionale Vergadering verantwoording sou doen, dat die verhoor 'n klugspel was en dat hy niks erken nie.
Regter Popa het geantwoord "'n Klugspel is wat jy 25 jaar lank gedoen het. Dit is die klugspel wat jy gepleeg het, en jy het die land tot by die rand van ineenstorting gebring."
Terwyl hy met beskuldigings bestook is, het Nicolae Ceaușescu dikwels na die "staatsgreep" verwys wat "verraaiers" en "buitelandse agentskappe" uitgevoer het.
In die laaste deel van die verhoor het die aandag na die prokureurs vir die verdediging, Nicolae Teodorescu en Constantin Lucescu, verskuif, maar hulle het soos aanklaers opgetree.
Nicolae Teodorescu het die Ceaușescus skuldig bevind op al die aanklagte wat die aanklaer ingebring het, en het gevra dat sy kliënte ter dood veroordeel word.
Constantin Lucescu sê om Ceaușescu weer 'n spreekbeurt te gee, sou "'n belediging teenoor die Roemeense mense gewees het."
Die oggend van 25 Desember 1989 is agt valskermsoldate van Boteni in twee helikopters gelaai om 'n "zerograad-sending" te kry.
Sonder dat hulle dit geweet het, sou hulle die vuurpeleton vorm wat bestaan het uit sewe onderoffisiere onder leiding van kaptein Ionel Boeru. Hulle was almal gewapen. Die agt is as vrywilligers gewerf uit 50 offisiere en toe uit 20 vrywilligers.
Ionel Boeru, hoof van die kommando valskermsoldate en hoof van die vuurpeleton, sê oor Ceaușescu se toestand voor die verhoor: "Hy was onherkenbaar. Wit soos 'n laken, hare deurmekaar en ongeskeer. Hy het egter naskeermiddel aangehad en het lekker geruik." (Grigore Cartianu, Sfârşitul Ceauşeştilor (Die einde van die Ceaușescus))
Die tribunaal het om 14:30 vir beraadslaging na 'n ander vertrek verdaag. Tien minute later het die regspaneel na die hofsaal teruggekeer en Gică Popa het die vonnis voorgelees:
"Die tribunaal het namens die gereg en die volk agter geslote deure beraadslaag, en vonnis die beskuldigdes Nicolae Ceaușescu en Elena Ceaușescu eenparig tot teregstelling en die konfiskering van hul hele boedel..."
Hul hande is ondanks Elena Ceaușescu se besware agter hul rûe vasgemaak. Die egpaar het twee laaste wense gehad: dat hulle saam sou sterf en dat hul hande nie vasgemaak word nie. Net hul eerste wens is toegestaan. Vier valskermsoldate het hulle toe na die muur gelei waar hulle tereggestel sou word. Hulle is om 14:50 tereggestel.
Sersant Dorin Cârlan, een van die agt valskermsoldate en een van die vier wat die diktators na die muur gelei het waar hulle tereggestel is, het gesê:
"Ek was 'n meter agter Ceaușescu. Toe hy sien dat ons na die muur stap, het hy besef dat hy nie hieraan kon ontsnap nie. (...) Die beeld wat my bygebly het... dit was iets soos in 'Die dood van 'n takbok'. Toe stort hy 'n traan, eintlik 'n hele paar, en sê 'Mag die verraaiers sterf!' My kollegas het hom gedraai sodat hy vorentoe gekyk het. Maar hy het bly skree 'Mag die verraaiers sterf! Lank lewe die vrye en onafhanklike Sosialistiese Republiek van Roemenië! Die geskiedenis sal my wreek!' (...) Toe begin hy 'n deel sing van die Internationale: 'Veroordeeldes van die aarde, staan op / Gevangenes van hongersnood, staan...' Hy het nooit kans gekry om 'op' te sê nie, want ons het hom toe reeds opgestuur." (Grigore Cartianu, Sfârşitul Ceauşeştilor (Die einde van die Ceaușescus), bl. 392-393, met verwysing na die Dorin Cârlan-onderhoud, Boekarest, 4 November 2009)
Die teregstelling van die diktator is die aand van die 25ste amptelik oor die Roemeense televisie aangekondig.
Die Ceaușescu-regime is omvergewerp, maar teen 'n reuseprys: 1 142 mense dood, 3 138 gewond. Nie minder nie as 748 kinders van marterlaarhelde is na wat berig word wees gelaat. (Bron: Wikipedia, Staatsekretariaat vir Revolusionêre Probleme, 'n instelling van die regering van Roemenië.)
Ná die straatopstande was daar 'n ingesteldheidsrevolusie en die herbouing van fundamentele demokratiese waardes ingevolge die eise en vereistes van die nuwe wêreld. Dié opoffering het daartoe gelei dat die reg op die vryheid van die uitdrukking van idees, menings en geloof, asook eiendomsreg en bewegingsvryheid herstel is.