Kulula het plek en voor ek my kom kry, sit ek langs 'n slapende jongeling, my rugsakkie bokant my kop in 'n kassie weggepak, met my naels wat halfmaantjies in my palms kou. Die opstyg is gruwelik, die draai oor Johannesburg ysingwekkend, dan kantel die horison, ek klap die vensterskermpie toe en begin so groen voel soos die sitplek voor my. Dit voel soos drie jaar voor die oranje liggies aanpienggggg om die sitgordel weer styf oor die maag vas te trek. Die vliegtuig ruk en skud, maak 'n helse stadige draai oor die see, ek hiperventileer en my medepassasier slaap voort.
Nietemin kom die kalm vinnig terug met die son se skyn van bo af deur die wingerde langs die pad. Net die Kaap het so 'n groen. Elke boord klap hande soos ons verbyry. En dis warm, ja. Die droogte steek dikker vingers die lug in hoe nader ons aan Swellendam kom. En jy sien die blink Breederivierkrul lank voordat die hek na Up The Creek voor jou oopmaak.
Die wind is lelik buls en klap die meeste tente dat hulle sidder. Deur die grashalms op pad na die eetkuierplek gee klein vaal sprinkaantjies in sulke vlae voor my bene pad. Aaaaa. Savanna met 'n slurpie suurlemoen, of 'n koue bottel Hunters Energiser, en my voete kry self die pad om die hoek na die verhoog toe. 'n Groot groen seildak maak die verhoog en die kuierplek v��r die verhoog toe, net ingeval 'n vlaag re�n tog maar een of ander tyd koers kry grond toe.
Die eerste tasbare roering in die honderde lywe voor die verhoog word deur Plush veroorsaak. 'n Paar erg aanskoulike manne agter trompet, kitare en tromme, met 'n argelose windgat houding, en hulle is vinnig en skerp. Dit is 'n goedgemikte katalisator vir die res van die aand se geraas. Die mees blywende indruk is Ross da Bone, trompetbestuurder met blonde rastahare en onmoontlike viooltjieblou o�. Hy's bliksems bedrewe met die trompet, maar op een of ander manier sien mens tegelyk die trompet se ronde bek en Ross se o�. En die rastahare. Dis asof dit nie pas nie, maar ek kry die gevoel dis hoe dit moet wees.
Nog 'n paar honderd lywe doem op uit die donker vir The Rudimentals. Voor op die verhoog is agt musikante besig (warimpel weer trompetman Ross) om beweegplek oop te skrop. Ek weet niks van hulle nie en kry pitkos by die afwagtendes om my. Di� ouens is al sedert 2000 aan die gang, doen ska en vroe� reggae in sy Afrika-jas, en die tromboon, trompet en saksofoon is NIE daar as UB40 na-aapsels nie. Ska het hierdie dubbelritme reggaeritme, en my donner, dis opruiend. Uit spring Mista Boss Teboho, binne sekondes het hy die mense in sy handpalm, en bedans die verhoog soos 'n kaalvoetsoldaat wat krokodille tart. Hy sing en grinnik, sweet, steek die lug met stokstywe vingers, en lyk verbysterend gelukkig. Agter 'n baskitaar loop ene Bong met ronde maag en rastalokke tot op die grond rond en doemm-doemmm die pas met stywe vingers uit. Hy lyk soos 'n bohemiese Bud Spencer. En hy gooi daardie rastalokke, hoor. Sommerso vooroor dat jy nie sy gesig kan sien nie, net die rook van agter af, en hierdie onheilspellende dik donker plukke uit sy maag uit. Ek ruk my nek af vir Ettiene (alias Mista E) wat 'n demoniese solo uitpluk, sy rug na ons toe - en dan agteruit loop - tot hy op die verhoog se rand omdraai en met elke stuk sening in sy lyf die kitaar van voor tot agter uitmekaarhaal. Links van hom kom 'n sto�synse Doc Mike op voorkitaar nader en val die sloot binne met 'n gemene hoop vingers. Agter my begin daar sommerso drie verhoogduike op een slag, en hulle word vinnig vingergewys deur die manne agter die luidsprekers - daardie ouens met die swart Crew-hemde.
Die Crew-ouens hou alles dop. Koppelings, sokke, al die elektriese dingese, en elke stukkie isolasieband wat slaplip aan 'n mikrofoon se middellyf hang. Soms swaai hulle ook maar lekker gat daar waar hulle stywerug in die hoek staan en probeer kwaai lyk. Dis die musiek. Dis befok.
Fokofpolisiekar is binne minute n� die Hogs op die toneel en 'n luide geskreeu wys duidelik dis waarvoor die rasende koprukkers en swetende getoordes nog heelaand wag. Fran�ois van Coke verskyn laaste op die verhoog met ewe koorsagtige hare en bakkebaard, groet almal, en begin summier die plek afbreek. Met sy stem, natuurlik. Hy spring ho�r as 'n honger vlooi. Boingg-boinggg - dan hier, dan daar, en met die afkomslag land hy presies op die volgende dik tromslag. Johnny en Hunter maak dit onmoontlik om te onderskei tussen die gevlegde raserny in hulle kitare en agter my brul dit uit volle nersderm: "KOM-ONS-SING OOR-PRE-STEER IN 'N SIS-TEEM VAN GE-HOOR-SAAM-HEID, kom ons sing oor jou verleppende persoonlikheid, VER-NIE-TIG-JOU-SELF!!!!" Fran�ois nooi die voorste besetenes met 'n halwe armswaai vorentoe en een of twee maak dit tot agter die mikrofoon. "Hemel op die platteland" word blitsig uitgeskreeu, waarop die impromptu arties dan sommer reguit die hoop mense voor hom binneduik. Ander hoopvolles word sommerso in die lug oor rye hande vorentoe aangegee. As jy nie koes nie, kry jy 'n tekkie in die oog of vol op die neus.
Nou kyk. Slaap is nie net vir die Nosferatu en sy dissipels nie. Minstens vier ure in 'n tent of 'n vroetelbus met behoorlike beddegoed en jy's weer reg soos 'n roer. Daar's nog 'n hele dag se musiek wat verslurp moet word.
By die groot kostent is goedige rooiwangtannies besig om pannekoek en allerhande lekkertes die lug in te slinger, terwyl die kosstalletjies langs die groot kroeg goed aan die gang is met Peter die Sigeunerboer aan die stuur van sake. Hy loop meestal kaalbolyf rond, is straks ouer as Metusalem, maar lyk skaars 40. Sy lang silwer hare hang op sy skouers en sy vel lyk soos 'n ou leerbeursie. Sy o� is nogal erg blou en hy't die tong van 'n feeks, maar in perfekte elegante Engels. Peter maak gebraaide Mediterreense groente binne 'n falafel; daar's roerbraaihoender, helpeper, growwesout, vars rys, bakke vol verskillende vars kruie, en verskeie kwylende feesgangers wat nie kan besluit wat om te kou nie. Daar is sappige vars vrugteslaai met waatlemoen, spanspek, kiwistukkies en ronde pers druiwe. 'n Lepelhoop gewone jogurt voltooi my bord en ek kry 'n skaduplek om aan my spyse weg te l�.
Erns lyk ernstig. Hy teug ingedagte aan 'n halfle� Savanna. 'n Bleek stukkie suurlemoen dobber uitgerafel in die bottel rond. Riana neem foto's van die kleuter wat kwylbek en fronsend langs ons met sy ma se hare sit en speel. Riana het die oog van 'n kraai in 'n kralemark.
Agter ons begin bultende kampstoele in rye skuif vir Flat Stanley. Ek't nie 'n benul wie hulle is nie en gryp gou die kans om een van die ses luukse houthutspoeltoilette te benut. Ja, dit spoel soos die een jou huis, en daar's tot 'n wasbakkie in elkeen. Dis egter beter om die toilette bedags te gebruik. Snags kan jy heel onverwags deur die houtbalke se skrefies sien wat binne aangaan. Want sien, dan's die lig aan en so.
Die hele tent is volgepak vir Flat Stanley - altesaam tien musiekmakers voor op die verhoog. Ek staan voor agter die ho� luidsprekers teen die verhoog om beter te kan sien. Daar is 'n drietal vioolstrykers, 'n perkussieman, 'n tjellospeler, Rob, die baskitaarman van Kobus!; daar is 'n voorkitaar, tromme � en dan is daar Andrew McPherson agter die mikrofoon - beter bekend as Andy Mac. Hy is reusagtig. En my donner, die stem wat uit hom kom, oortref sy lyf by verre. Sy hare is baie lank, laag af op sy rug - hy lyk soos 'n laat-hippie met 'n agenda. Die mense hang aan sy lippe - die liedjies is diep, met sterk melodie� en erg opreg, en elkeen se boodskap sit op sy lippe en in sy hande. Dan ghwwrrrrroooooaarrr daar 'n paar onaardse elektroniese skreeue deur die luidsprekers - talle van ons wip van die skrik. Andy sing ongesteurd voort, selfs met die tweede sarsie krapgeluide. Iewers word kabels naarstiglik ontprop en verskuif. Andy doen "Rain" met 'n regop rug, laat die groot ouens sluk hier langs my met "Anthem for the Living", en maak die gehoor se dag met hulle bekende "I'm Not Supposed to be in Love with You". Mooi musiek. Maar nie toormusiek vir my aweregse brein nie.
Ek gaan parkeer weer my matgerasperde elmbo� voor die verhoog. Hier is hulle nou. Die Boulevard Blues Band. En iewers in hulle binnekant kan jy nog die hongerte en growwe hakskene van die Blues Broers hoor. John Mostert is gebril, gehoed en gefrokkie - en hy laat waai met "You cain't judge ah book bah jus' looking at its covah Baby �" Greg het perkussie op die brein, onder sy vel, agter sy donnerse ooglede. Dis 'n malse sjieka-sjoooka, dissh-duhmmm-dossssshh en sy glimlag groei per sekonde. Dan besuig hy weer die bekfluitjie, en laat hom hik, tjank en hoes van puur ekstase. Dale Collins (alias Bloukie B) gooi 'n streepsak gruis by, grom 'n refrein by die agterdeur in en die ritme klim nou dikker en harder - met 'n slinkse Graeme Abbott agter op die potte. O bliksem, hier kom 'n koele Richard Pryor met voorkitaar, en so in die verbygaan steek hy die bos aan die brand met 'n vingersolo wat John Mostert langs hom in sy stewels laat vashaak, en die man begin rittel. En hy rittel. Die sweet tap oor sy kreukelwange, en hy rittel. Hy rittel van die lekkerte. Ek rittel saam. Moerkierie. Maseharre. Ek sweet, die gras sweet, almal sweet. Bloukie se nekare bult, die sweet blink op sy arms, lyk nie vir my John kom agter die sweet loop in sy o� in nie. Richard loop tot voor op die verhoog, sy o� die ene skrefiekonsentrasie. Sy gladgeskeerde kop eggo elke pluk van die Les Paul se derms. Whuhhn-whoooo-whunnnn � John blaf vir die mikrofoon: "Play dat funky music, white boy �" en die dromme bliksem met 'n hoop moerse rotse van die berg af. Ek begin kortasemgilletjies gooi en gatswaai soos 'n hawehoer - en van die verhoog af gee die Boulevard Blues Band nou fokkol genade. "Play dat funky music right, lay down dat boogie an' play dat funky music till yah die!!!"
Tyd om 'n lang stuk asem te skep. Ek steier deur die draadhek, teen die bult uit en gaan sit teen die sinkplaatskuur langs die dik strook aalwyne. Die bries is nou nog frisser en waai my vel koel. Op die grond sukkel die vaal sprinkaantjies om aan die grasspriete vas te klou. Elke keer waai hulle af, dop hulle om en soek dan weer 'n spriet om te beklim. Dis harde werk - klim, val af, dop om, soek 'n spriet, klim, waai af.
Dis stil hier bo. Ek hoor net die sjjjjjjssss van die wind en die bedeesde klakk-klakkk van die sinkplaatdeur agter my.
Deur die hoofingang kom 'n stowwerige ligblou minibussie ingery. Op met die stofpaadjie, draai links na die groot parkeerarea vir die motors en kampeertjorre, wroem lui verby Bloukie se Vroetelbus en maak 'n draai vir die enigste oop plek onder teen die draad.
Die mense dans. En lag oopbek. Hier wil jy wees. Net hierso onder die kotsgroen seildak wat in die wind wapper.
Freshlyground hoort in die parlement. Geen lui slaapgat gaan in hierdie mense se geselskap eens halfpad lus voel om te gaap nie. Die gras word slapgeskoffel, daar's arms en hande in die lug, en 'n kleuter in 'n man se arms, en issjjj-issjjjjj, die Kaap's nou die ene kaas. Ek hoor 'n bekfluitjie, kitaar, die lui soet sssjjjjjwieeee van 'n viool.