VBS-skandaal: Munisipaliteite soek R1,5 miljard terugDie VBS-verdagtes in die hof (Foto: ANA) Talle munisipaliteite wat geld verloor het tydens die sogenaamde VBS Bank-skandaal het eise van altesaam R1,5 miljard by die likwidateur ingedien, het die Reserwebank gesê. Hulle sal egter in die tou moet val saam met honderde ander krediteure wat hoop om van hul geld terug te kry. Die verlies wat munisipaliteite gely het, beslaan die grootste gedeelte van die geld wat weens bedrieglike optrede uit VBS se koffers getap is. Die bedrog het eindelik gelei tot die ineenstorting van VBS in 2018 en die inhegtenisneming van verskeie van sy voormalige bestuurders die afgelope maande. Die likwidateur, Anoosh Rooplal, het eise van 14 munisipaliteite ontvang wat oorreed is om geld by VBS te belê. Die Fetakgomo-Tubatse-munisipaliteit in Limpopo het die meeste geld – altesaam R245 miljoen – teruggeëis. Die Giyani-munisipaliteit in Limpopo het die tweede grootste eis van R161 miljoen ingedien. Twaalf van die munisipale eise is meer as die R100 000-drempel, wat beteken deposito’s word deur die Reserwebank gewaarborg. In die meeste gevalle is miljoene rande ter sprake. Volgens die Reserwebank is die eise nou onderhewig aan die likwidasieproses. Rooplal se woordvoerder, Louise Brugman, het gesê die munisipaliteite sal saam met die ander krediteure moet wag om te sien hoeveel geld eindelik opgespoor kan word. Die voormalige VBS-voorsitter, Tshifhiwa Matodzi, die voormalige uitvoerende hoof, Andile Ramavhunga, sy vrou, die voormalige finansiële direkteur van die bank, Philip Truter, die voormalige tesourier, Phophi Mukhodobwane en die voormalige bedryfshoof van VBS en uitvoerende hoof van Vele Beleggings, Robert Madzonga, is reeds in die proses gesekwestreer. Madzonga is die enigste van bogenoemde wat nie in hegtenis geneem is en aangekla is van korrupsie, bedrog, rampokkery, diefstal en geldwassery nie. Die bedrogspul het gelei tot die plunder van sowat R2 miljard uit die bank en die uiteindelik bankrotskap daarvan. Truter is reeds sewe jaar tronkstraf opgelê nadat hy ŉ pleitooreenkoms met die staat aangegaan het wat deurslaggewend kan wees in die saak teen die res van die beskuldigdes. Verskeie van die beskuldigdes het hulle reeds onsuksesvol tot die hooggeregshowe gewend in ŉ poging om hul sekwestrasie te stuit. In hierdie stadium swyg die nasionale vervolgingsgesag (NVG) oor of hy die bates van die beskuldiges gaan laat bevries, gegewe die sensitiwiteit van anti-dissipasie-aansoeke en die sekwestrasiebevele wat die likwidateur reeds bekom het. Brugman het gesê dit was strydig met bepalings van die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur om beleggings by die bank te maak. Sy sê dit is egter onduidelik of dit enige uitwerking op die geldigheid van hul eise gaan hê. Dit val boonop buite die likwidateur se raamwerk van pligte. Altesaam 411 kleinhandelaars, stokvels en begrafnisverenigings hoop ook om beleggings, of gedeeltes daarvan, terug te kry. Hulle het eise van altesaam R322 miljoen ingedien, maar volgens die likwidateur kan nóg eise ingedien word. Volgens die uittredende ouditeur-generaal, Kimi Makwetu, sal die munisipaliteite waarskynlik nie veel geld verhaal nie, terwyl die verliese boonop hul vermoë om behoorlike dienste te lewer, belemmer. Die sekwestrasieproses het onder meer gelei tot die beslaglegging van luukse voertuie, maar dit is onduidelik presies hoeveel hierdie bates werd is. Brugman het gesê die likwidateur het ook die bank se lenings opgeroep.