Abba Kovner en Weerstand in die Vilna Ghetto
Geskiedenis en Kultuur Die Holocaust
In die Vilna Ghetto en in die Rudninkai-bos (beide in Litaue) het Abba Kovner, slegs 25 jaar oud, in die Holocaust teenstanders teen die moorddadige Nazi- vyand gelei.
Wie was Abba Kovner?
Abba Kovner is in 1918 in Sewastopol, Rusland, gebore, maar het later na Vilna (nou in Litaue), waar hy 'n Hebreeuse sekondêre skool bygewoon het, verhuis. Gedurende hierdie vroeë jare het Kovner 'n aktiewe lid geword in die Sionistiese jeugbeweging, Ha-Shomer ha-Tsa'ir.
In September 1939 het die Tweede Wêreldoorlog begin. Slegs twee weke later, op 19 September, het die Rooi Leër Vilna binnegekom en dit binnekort in die Sowjet-Unie opgeneem . Kovner het gedurende hierdie tyd, 1940 tot 1941, aktief geword met die ondergronds. Maar die lewe het drasties verander vir Kovner sodra die Duitsers binnegeval het.
Die Duitsers verower Vilna
Op 24 Junie 1941, twee dae nadat Duitsland sy verrassingsaanval teen die Sowjetunie ( Operation Barbarossa ) begin het, het die Duitsers Vilna beset. Namate die Duitsers oos na Moskou oorkom, het hulle hul meedoënlose onderdrukking en moorddadige Aktionen in die gemeenskappe aangewakker.
Vilna, met 'n Joodse bevolking van ongeveer 55.000, was bekend as die "Jerusalem van Litaue" vir sy bloeiende Joodse kultuur en geskiedenis. Die Nazi's het dit gou verander.
Soos Kovner en 16 ander lede van die Ha-Shomer ha-Tsa'ir in 'n klooster van dominikaniese nonne, 'n paar kilometer buite Vilna, weggesteek het, het die Nazi's Vilna van sy "Joodse probleem" ontslaan.
Die moord begin by Ponary
Minder as 'n maand nadat die Duitsers Vilna beset het, het hulle hul eerste Aktionen uitgeoefen. Einsatzkommando 9 het 5.000 Joodse manne van Vilna afgerond en hulle na Ponary geneem ('n plek sowat ses myl van Vilna wat groot putte voorgegrawe het, wat die Nazi's as 'n massa-uitroeiingsgebied vir Jode van die Vilna-gebied gebruik het).
Die Nazi's het die voorwendsel gemaak dat die mans na arbeidskampe gestuur moet word, toe hulle eintlik na Ponary gestuur is en geskiet is.
Die volgende groot Aktion het van 31 Augustus tot 3 September plaasgevind. Hierdie Aktion was in voorwendsel 'n vergelding vir 'n aanval teen die Duitsers. Kovner, kyk deur 'n venster, het 'n vrou gesien
Deur die hare gesleep deur twee soldate, 'n vrou wat iets in haar arms hou. Een van hulle het 'n ligstraal in haar gesig gerig, die ander een het haar deur haar hare gesleep en haar op die sypaadjie gegooi.
Toe val die baba uit haar arms. Een van die twee, die een met die flitslig, glo ek, het die baba, het hom in die lug opgeneem, hom by die been gegryp. Die vrou het op die aarde gekruip, sy laars vasgehou en vir genade gepleit. Maar die soldaat het die seun geneem en hom met sy kop teen die muur geslaan, een keer twee keer teen die muur geslaan. 1
Sulke tonele het gereeld plaasgevind gedurende hierdie vierdaagse aksie - eindig met 8000 mans en vroue wat na Ponary geneem en geskiet is.
Die lewe het nie beter geword vir die Jode van Vilna nie. Van 3 tot 5 September, onmiddellik na die laaste Aktion, is die Jode in 'n klein deel van die stad gedwing en omhein. Kovner onthou,
En toe die troepe die hele lyding beërwe het, het hulle mense in die smal strate van die ghetto, in die sewe smal stinkende strate, gemartel en die mure wat gebou is, agter hulle gesluit, het almal skielik met verligting gesug. Hulle het hulle dae van vrees en afgryse agtergelaat; en voor hulle was ontbering, honger en lyding - maar nou voel hulle veiliger, minder bang. Amper niemand het geglo dat dit moontlik sou wees om almal, al die duisende en tienduisende, die Jode van Vilna, Kovno, Bialystok en Warskou dood te maak nie - die miljoene, met hul vroue en kinders. 2
Alhoewel hulle terreur en vernietiging ervaar het, was die Jode van Vilna nog nie gereed om die waarheid oor Ponary te glo nie. Selfs toe 'n oorlewende van Ponary, 'n vrou met die naam Sonia, teruggekom het na Vilna en vertel van haar ervarings, wou niemand glo nie. Wel, 'n paar het. En hierdie paar het besluit om te weerstaan.
Die oproep om te weerstaan
In Desember 1941 was daar verskeie vergaderings tussen die aktiviste in die ghetto. Sodra die aktiviste besluit het om te weerstaan, moes hulle besluit en saamstem oor die beste manier om te weerstaan.
Een van die mees dringende probleme was of hulle in die ghetto moes bly, na Bialystok of Warskou toe gaan (sommige het gedink daar sal 'n beter kans wees op suksesvolle weerstand in hierdie ghetto), of na die woude beweeg.
Om 'n ooreenkoms oor hierdie kwessie te bereik, was nie maklik nie. Kovner, bekend onder sy naam die guerre van "Uri," het van die hoofargumente aangebied om in Vilna te bly en te veg.
Op die ou end het die meeste besluit om te bly, maar 'n paar het besluit om te vertrek.
Hierdie aktiviste wou 'n passie skep om binne die ghetto te veg. Om dit te doen, wou die aktiviste 'n massavergadering met baie verskillende jeuggroepe bywoon. Maar die Nazi's het altyd gekyk, veral opvallend sou 'n groot groep wees. Dus, om hul massavergadering te vermom, het hulle dit op 31 Desember, Oujaarsaand, gereël, 'n dag van baie, baie sosiale byeenkomste.
Kovner was verantwoordelik vir die oproep tot opstand. Voor die 150 deelnemers bymekaargekom by Straszunastraat 2 in 'n openbare sopkombuis, lees Kovner hardop:
Moenie diegene vertrou wat jou probeer mislei nie. Uit die tagtig duisend Jode in die "Jerusalem van Litaue" is daar net twintigduisend oor. . . . Ponar [Ponary] is nie 'n konsentrasiekamp nie. Hulle is almal daar geskiet. Hitler beplan om al die Jode van Europa te vernietig, en die Jode van Litaue is gekies as die eerste in lyn.
Ons sal nie gelei word soos skape om te slag nie!
Ware, ons is swak en weerloos, maar die enigste antwoord op die moordenaar is opstand!
Broers! Beter om as vrye vegters te val as om deur die genade van die moordenaars te lewe.
Staan op! Staan op met jou laaste asem! 3
Eers was daar stilte. Toe het die groep in 'n gejaagde liedjie uitgebreek. 4
Die skepping van die BBB
Noudat die jeug in die ghetto entoesiasties was, was die volgende probleem hoe om die weerstand te organiseer. 'N Vergadering is drie weke later, 21 Januarie 1942, geskeduleer. By die huis van Joseph Glazman het verteenwoordigers van die groot jeuggroepe saam vergader:
Abba Kovner van Ha-Shomer ha-Za'ir
Joseph Glazman van Betar
Yitzhak Wittenberg van die Kommuniste
Chyena Borowska van die Kommuniste
Nissan Reznik van Ha-No'ar ha-Ziyyoni
By hierdie vergadering het iets belangrik gebeur - hierdie groepe het ingestem om saam te werk. In ander ghetto's was dit 'n groot struikelblok vir baie mense. Yitzhak Arad, in Ghetto in Flames , ken die "parades" van Kovner toe aan die geleentheid om 'n vergadering met verteenwoordigers van die vier jeugbewegings te hou. 5
Dit was tydens hierdie vergadering dat hierdie verteenwoordigers besluit het om 'n verenigde veggroep te vorm wat die Fareinikte Partisaner Organizatzie (FPO) genoem het. Die organisasie is gestig om alle groepe in die ghetto te verenig, voor te berei vir massa gewapende weerstand van sabotasie, veg met partyders, en probeer om ander ghetto's te kry om ook te veg.
Daar is op hierdie vergadering ooreengekom dat die BBB 'n "personeelbevel" sal wees wat bestaan ​​uit Kovner, Glazman en Wittenberg, met die hoofkommandant Wittenberg.
Later is nog twee lede bygevoeg aan die personeelbevel - Abraham Chwojnik van die Bund en Nissan Reznik van die Ha-No'ar Ha-Ziyyoni - wat die leierskap tot vyf uitbrei.
Nou hulle georganiseer is, was dit tyd om voor te berei vir die stryd.
Om die idee om te veg, is een ding, maar bereid om te veg, is nogal 'n ander. Skoppe en hamers kom nie ooreen met masjiengewere nie. Wapens moes gevind word. Wapens was 'n uiters moeilike item om in die ghetto te bereik. En selfs moeiliker om te bekom was ammunisie.
Daar was twee hoofbronne waaruit die ghetto-inwoners gewere en ammunisie kon kry - partyders en die Duitsers. En ook wou die Jode nie gewapen wees nie.
Stadig versamel deur te koop of te steel, wat elke dag hul lewens waag om te dra of weg te steek, kon die lede van die BBB 'n klein stuk wapens insamel. Hulle was regoor die ghetto versteek - in mure, onder die grond, selfs onder 'n valse onderkant van 'n waterbak.
Die versetvegters het voorberei om te veg tydens die finale likwidasie van die Vilna Ghetto. Niemand het geweet wanneer dit gaan gebeur nie - dit kan dae, weke, miskien selfs maande wees. So het die lede van die FPO elke dag geoefen.
Een klop op 'n deur - dan twee - dan nog 'n enkele klop. Dit was die FPO se geheime wagwoord. 6 Hulle sal die verborge wapens uitneem en leer hoe om dit te hou, hoe om dit te skiet en hoe om nie die kosbare ammunisie te mors nie.
Almal moes veg - niemand moes na die bos toe gaan totdat alles verlore gegaan het nie.
Voorbereiding was aan die gang. Die getto was vreedsaam - geen Aktionen sedert Desember 1941 nie. Maar in Julie 1943 het die ramp die FPO getref.
Op 'n vergadering met die hoof van Vilna se Joodse Raad, Jacob Gens, op 15 Julie 1943, is Wittenberg in hegtenis geneem. Terwyl hy uit die vergadering geneem is, is ander FPO-lede gewaarsku, die polisiemanne aangeval en Wittenberg vrygelaat. Wittenberg het toe wegkruip.
Teen die volgende oggend is aangekondig dat indien Wittenberg nie in hegtenis geneem word nie, die Duitsers die hele ghetto sal likwideer - bestaande uit ongeveer 20,000 mense. Die ghetto-inwoners was kwaad en het die FPO-lid met klippe aangeval.
Wittenberg, met die wete dat hy marteling en dood gaan, het hom aangewys. Voordat hy weg is, het hy Kovner as sy opvolger aangestel.
'N Maand en 'n half later het die Duitsers besluit om die ghetto te likwideer. Die BBB het probeer om die ghetto-inwoners te oortuig om nie vir die deportasie te gaan nie omdat hulle na hul dood gestuur is.
Jode! Verdedig jouself met arms! Die Duitse en Litaus hangmense het by die poorte van die getto aangekom. Hulle het gekom om ons te vermoor! . . . Maar ons sal nie gaan nie! Ons sal ons nekke nie soos skape uitstrek nie! Jode! Verdedig jouself met arms! 7
Maar die ghetto-inwoners het dit nie geglo nie, hulle het geglo hulle is na werkkampe gestuur - en in hierdie geval was hulle reg. Die meeste van hierdie vervoer is gestuur na arbeidskampe in Estland.
Op 1 September het die eerste botsing tussen die BBB en die Duitsers uitgebreek. Soos die FPO-vegters by die Duitsers geskiet het, het die Duitsers hul geboue opgeblaas. Die Duitsers het in die nag teruggetrek en die Joodse polisie het die oorblywende ghetto-inwoners vir die vervoer, op aandrang van Gens, opgerig.
Die BBB het tot die besef gekom dat hulle alleen in hierdie stryd sou wees. Die ghetto bevolking was nie bereid om op te staan ​​nie; In plaas daarvan was hulle bereid om hul kanse op 'n arbeidskamp eerder as sekere dood in opstand te probeer. So het die BBB besluit om na die woude te ontsnap en partydiges te word.
Sedert die Duitsers die ghetto omring het, was die enigste uitweg deur die riole.
Eens in die woude het die vegters 'n partydige afdeling geskep en baie dade van sabotasie uitgevoer. Hulle het krag- en waterinfrastruktuur vernietig, bevryde groepe gevangenes van die Kalais-arbeidskamp vernietig en het selfs Duitse militêre treine opgeblaas.
Ek onthou die eerste keer dat ek 'n trein opgeblaas het. Ek het uitgegaan met 'n klein groepie, saam met Rachel Markevitch as ons gas. Dit was New Year's Eve; Ons het die Duitsers 'n feesgeskenk gebring. Die trein het op die verhoogde spoorweg verskyn; 'n lyn van groot, swaarladende vragmotors het na Vilna gerol. My hart het skielik opgehou om vir vreugde en vrees te slaan. Ek het die tou met al my krag getrek, en in daardie oomblik het ek voor die donder van die ontploffing deur die lug getuig, en een en twintig vragmotors vol troepe het in die afgrond ingeval. Ek het Ragel gehuil: "Vir Ponar!" [Ponary] 8
Kovner het tot aan die einde van die oorlog oorleef. Alhoewel hy instrumenteel was om 'n weerstandsgroep in Vilna te vestig en 'n partydige groep in die woude gelei het, het Kovner nie sy aktiwiteite by die einde van die oorlog beëindig nie. Kovner was een van die stigterslede van die ondergrondse organisasie om Jode uit Europa genaamd Beriha te smokkel.
Kovner is naby die einde van 1945 deur die Britte gevang en is vir 'n kort tydperk tronk toe gestuur. Met sy vrylating het hy by Kibbutz Ein ha-Horesh in Israel aangesluit. Sy vrou, Vitka Kempner, was ook 'n vegter in die FPO.
Kovner het sy veggees gehandhaaf en was aktief in Israel se Oorlog vir Onafhanklikheid.
Ná sy stryddae het Kovner twee gedigte geskryf waarvoor hy die 1970-Israel-prys in die letterkunde gewen het.
Kovner is in September 1987 op 69 jaar dood.
1. Abba Kovner soos aangehaal in Martin Gilbert, Die Holocaust: 'n Geskiedenis van die Jode van Europa tydens die Tweede Wêreldoorlog (New York: Holt, Rinehart en Winston, 1985) 192.
2. Abba Kovner, "Die Missie van die Oorlewendes," Die Katastrofe van die Europese Joodse , Ed. Yisrael Gutman (New York: Ktav Publishing House, Inc, 1977) 675.
3. Proklamasie van die BBB soos aangehaal in Michael Berenbaum, Getuie vir die Holocaust (New York: HarperCollins Publishers Inc., 1997) 154.
4. Abba Kovner, 'n eerste poging om te vertel, " Die Holocaust as Historiese Ervaring: Opstelle en 'n Bespreking , Ed. Yehuda Bauer (New York: Holmes & Meier Publishers, Inc., 1981) 81-82.
5. Yitzhak Arad, Ghetto in Flames: Die Stryd en Vernietiging van die Jode in Vilna in die Holocaust (Jerusalem: Ahva Cooperative Printing Press, 1980). 236.
6. Kovner, "Eerste Poging" 84.
7. FPO Manifesto soos aangehaal in Arad, Ghetto 411-412.
8. Kovner, "Eerste Poging" 90.
Arad, Yitzhak. Ghetto in Flames: Die stryd en vernietiging van die Jode in Vilna in die Holocaust . Jerusalem: Ahva Cooperative Printing Press, 1980.
Berenbaum, Michael, ed. Getuie vir die Holocaust . New York: HarperCollins Publishers Inc., 1997.
Gilbert, Martin. Die Holocaust: 'n Geskiedenis van die Jode van Europa tydens die Tweede Wêreldoorlog . New York: Holt, Rine Hart en Winston, 1985.
Gutman, Israel, ed. Ensiklopedie van die Holocaust . New York: Macmillan Library Reference USA, 1990.
Kovner, Abba. 'N eerste poging om te vertel. Die Holocaust as Historiese Ervaring: Opstelle en 'n Bespreking . Ed. Yehuda Bauer. New York: Holmes & Meier Publishers, Inc, 1981.
Kovner, Abba. "Die missie van die oorlewendes." Die Katastrofe van die Europese Joodse . Ed. Yisrael Gutman. New York: Ktav Publishing House, Inc, 1977.