Somme sonder boeke – Kleuter Kliek
Jou kind se eerste bladskud met wiskunde is reeds in jou baarmoeder. Daar waar jou hart ritmies doef-doef klop. As jy haastig is, is dit 'n vinnige doef. As jy rustig is, dan is die ritmiese klank stadig en egalig. Jou voetstappe se geluide wat vibreer deur jou lyf is nog 'n patroon wat jou ongebore baba beleef. Elke tree 'n patroon, elke tree 'n ritme. Wiskunde is patrone. As ek een het en ek sit nog een by is dit twee, sit nog een by is dit drie, sit nog een by is dit vier. Aan die onderpunt van die wiskunde boom is patrone.
Wiskunde het ook 'n taal. Voor, na, groter as, kleiner as, minder, meer ens. Terwyl baba klein is (bitter klein) begin ons hom/haar reeds hieraan blootstel. Mamma sê dalk : "Kyk net hierdie perfekte vingertjies. Vyf. Vyf vingertjies aan die kant en vyf aan daardie kant." Of : Nou gaan ons op die bed lê, dis lallies tyd. Of : Peekaboo, daar loer jy agter die lappie uit. Of : Kyk hoe hard probeer my pragtige baba rol. Om en om rol sussa. Eers op die maag, dan op die rug. Kyk sus, jou ruggie is agter, voel hier. Jou magie is voor, voel hier. Dit, liewe ouer, is wiskunde.
Hierdie wiskunde kom natuurlik en ons dink nie tweekeer daaroor nie. Nog nooit het ons eens oorweeg om vir ons 1 jarige 'n werkskaart te gee nie. Nee, ons rol ons oë net aan die blote gedagte aan so belaglikheid.
Ek lees en sien daagliks werkskaarte en ander geskrewe wiskunde vir kinders so jonk as 3. Huh? Hoe dan nou? Wat het gebeur tussen 1 en 3 dat jou kleinding nou ewe skielik gereed is vir werkskaarte. Selfs net sit en werk doen is onding wat sy kop uitsteek in kleuteronderrig. Kleuters moet die wêreld met hulle hele lyfies beleef en ervaar. Kleuters wil kan wikkel en woel. Kleuters wil daaraan kan vat. Dís hoe hulle leer, en dis hoe hulle sin maak van die wêreld om hulle.
Wanneer ons kleuters in stilsit en leer forseer bly perseptuele ontwikkeling agter en ly groot motoriese vaardighede skade. Moet dan nie in graad 3 wonder hoekom Janneman soos 'n krap krabbel terwyl hy windskeef aan sy stoel vasklou nie. Janneman se sg. "core" of middelste spiere is nie behoorlik ontwikkel nie. Boonop is Janneman se perseptuele ontwikkeling agterweë gelaat so links en regs is relatiewe begrippe vir die arme ou en hy is steeds nie seker presies waar jy begin as jy letters of syfers skryf nie. Sukkel sukkel maak hy sy hemp se knopies vas en sy skoenveters lyk soos 'n mossienes elke oggend.
Wiskunde is ook nie Janneman se vriend nie. Hy het nie getalbegrip ontwikkel in sy grondslagfase jare nie en vandag is hy steeds nie seker of 3 groter of kleiner is as 4 nie. Vorms is ook 'n probleem. Ja, plat vorms is nog een ding, maar nou moet hy kegels en sfere begin teken en hy kan eenvoudig nie onthou watter lyntjie waar moet kom nie.
Nou moet Janneman allerhande ingrypings en remidiëring deurleef om die tekortkominge te herstel. Terwyl die antwoord (in baie gevalle, nie altyd nie) in die kleuterjare lê. Speel, speel en nog speel. Blokke ou, krale ryg, gesprekke met volwassenes, sensoriese spel, kreatiewe spel… die lys gaan aan en aan.
Kleuters leer die heel beste in 'n ontspanne omgewing waar groot motoriese en konkrete maniere gebruik word om alle uitkomste te bereik. Hierdie groot motoriese leer moet die basies (en stap 1 wees) voordat enige geskrewe werk van enige aard aangepak word. Moenie in die slaggat trap nie! Moenie swig voor die (maklik bekombare) pragtige helderkleurige geskrewe werkies vir jou kleuter nie. Koop eerste balle, ryg krale, klei en blokke. Werksboeke is heel laaste op die aankooplysie vir hierdie baie belangrike jare.