Sesde Sondag in Lydenstyd / Palmsondag - Missio
Sesde Sondag in Lydenstyd / Palmsondag
(Palm) Psalm 118:1-2, 19-29; Matteus 21:1-11; (Passie) Jesaja 50:4-9a; Psalm 31:9-16; Filippense 2:5-11 of Matteus 27:11-54
(Mark 14:1–2; Luk 22:1–2; Joh 11:45–53)
26 Nadat Jesus oor al hierdie dinge klaar gepraat het, het Hy vir sy dissipels gesê: 2"Julle weet dat dit oor twee dae paasfees is. Dan word die Seun van die mens oorgelewer om gekruisig te word." 3In daardie tyd het die priesterhoofde en die familiehoofde van die volk bymekaargekom in die woning van Kajafas, die hoëpriester. 4Hulle het daar saam planne gemaak om Jesus op 'n slinkse manier gevange te neem en dood te maak. 5Hulle het egter gesê: "Nie op die fees nie, sodat daar nie oproer onder die volk kom nie."
(Mark 14:3–9; Joh 12:1–8)
6–7Terwyl Jesus in Betanië in die huis van Simon die melaatse aan tafel was, het 'n vrou by Jesus gekom met 'n albaste fles baie kosbare reukolie en dit op sy kop uitgegiet.
8Toe die dissipels dit sien, was hulle verontwaardig. "Waarom so 'n verkwisting?" vra hulle. 9"'n Mens kon die reukolie vir baie geld verkoop het en dit vir armes gegee het."
10Jesus het dit gemerk en vir hulle gesê: "Waarom maak julle dit vir die vrou moeilik? Sy het 'n goeie daad aan My gedoen. 11Die armes het julle altyd by julle, maar vir My het julle nie altyd nie. 12Deur hierdie reukolie op my liggaam uit te giet, het sy My voorberei vir my begrafnis. 13Dit verseker Ek julle: Oral waar hierdie evangelie in die hele wêreld verkondig word, sal daar ook vertel word wat sy gedoen het, tot 'n herinnering aan haar."
18Jesus het geantwoord: "Gaan in die stad na so en so toe en sê vir hom: 'Ons Leermeester sê: My tyd is naby. In jou huis wil Ek saam met my dissipels die paasmaaltyd hou.'"
55Daar was ook baie vroue wat op 'n afstand gestaan en kyk het. Dit is hulle wat vir Jesus van Galilea af gevolg en vir Hom gesorg het. 56Onder hulle was Maria Magdalena, Maria die moeder van Jakobus en Josef, en die moeder van die seuns van Sebedeus.
Jesus word begrawe
(Mark 15:42–47; Luk 23:50–56; Joh 19:38–42)
57Laat die middag het daar 'n ryk man aangekom. Dit was Josef van Arimatea, wat self ook 'n volgeling van Jesus was. 58Hy het na Pilatus toe gegaan en die liggaam van Jesus gevra, en Pilatus het beveel dat dit vir hom gegee moet word.
59Josef het die liggaam geneem en dit in skoon linne toegedraai 60en dit daarna neergelê in sy eie nuwe graf wat hy in die rots uitgekap het. Hy het 'n groot klip voor die ingang van die graf gerol en weggegaan. 61Maria Magdalena en die ander Maria was ook daar en het reg voor die graf gesit.
Die graf word bewaak
62Die volgende dag, die dag na die Vrydag, het die priesterhoofde en die Fariseërs by Pilatus gekom 63en vir hom gesê: "Meneer, ons onthou dat toe daardie bedrieër nog geleef het, hy gesê het: 'Na drie dae sal ek uit die dood opgewek word.'64Gee dan bevel dat die graf drie dae veilig bewaak word, sodat sy dissipels hom nie dalk kom steel en vir die mense vertel: 'Hy is uit die dood opgewek' nie. Dan sal die tweede bedrog erger wees as die eerste."
65Pilatus antwoord hulle: "Hier is vir julle 'n wag; gaan beveilig die graf so goed as julle kan."
66Hulle het toe gegaan en die graf beveilig deur die klip te verseël en die wag daar te laat bly.
Ons kom by die laaste drie hoofstukke van Matteus, die slot van sy evangelie, hoofstuk 26-28. Alles wat hy tot dusvêr vir ons vertel het, mond uit op:
die omvattende Lyding van Jesus – hoofstuk 26. Dit sluit sy verwerping deur die Joodse leiers en sy dissipel Judas, sy worsteling in Getsemane en sy gevangeneming, sy verhoor deur die Joodse Raad en die verloëning deur Petrus in, sowel as die salwing vir sy begrafnis en die laaste Pasga saam met sy dissipels wat op die instelling van die Nagmaal uitloop.
die onskuldige Kruisiging van Jesus – hoofstuk 27. Dit sluit sy oorlewering aan Pilatus, sy ondervraging, sy oorlewering vir die kruisdood in stede van Barabbas, sy bespotting deur die soldate en uiteindelik sy kruisiging op Golgota, sy sterwe en begrafnis in. Die hoofstuk vertel ook van die selfdood van Judas.
die verrassende Opstanding en Groot Opdrag van Jesus – hoofstuk 28. Die enigste getuies van die Opstanding waaroor Matteus uitbrei, was Maria Magdalena en Jesus se ma Maria. Daarna haas Matteus hom na die laaste opdrag wat Jesus gee met sy Hemelvaart, die opdrag wat as die Groot Opdrag bekend sou word. Die leuens van die Jode oor die opstanding van Jesus word ook in die verbygaan vermeld.
Jesus word verwerp deur die Joodse leiers – 26:1-5
Twee gesprekke vind ná Jesus se profetiese rede plaas, waarskynlik op die Woensdag. Die een is tussen Jesus en sy dissipels om die Pasga (vgl. Eks 12) te reël wat oor twee dae sou plaasvind. Die ander is tussen die leierpriesters en die familiehoofde om die kruisiging te reël wat oor twee dae voltrek sou word.
Let op dat hulle eintlik nie wou hê dat Jesus se dood op die Paasfees moes plaasvind nie, maar dat Jesus duidelik is daaroor dat dit juis die tyd vir sy kruisiging sal wees, soos Hy vir sy dissipels inlig. Hulle slinkse planne speel dus ironies genoeg in God se hande.
Jesus word gesalf vir sy begrafnis – 26:6-13
In die huis van Simon, 'n geneesde melaatse, in Betanië, salf 'n ongenoemde vrou, waarskynlik Maria (Joh. 12:3), die suster van Marta en Lasarus, Jesus se kop met 'n albasterfles baie kosbare reukolie. Op die dissipels se verontwaardiging dat die armes eerder hierby kon baat vind, prys Jesus die simboliek van die daad in die konteks van sy begrafnis.
Jesus word verraai deur sy dissipel Judas – 26:14-16
Vir dertig denarii verraai Judas vir Jesus, 'n bedrag van ongeveer R3 000 in vandag se terme – gegewe dat 'n denarius die normale dagloon van daardie tyd was en met die aanname dat R100 'n minimum loon vandag verteenwoordig. Matteus wy nie uit oor die redes vir sy verraad nie.
Jesus hou die laaste Pasga saam met sy dissipels – 26:17-25
Die laaste Pasga word die Donderdagaand gehou in Jerusalem by nog 'n ongenoemde persoon se huis, waarskynlik Maria s'n (Hand. 12:12), die ma van Johannes Markus wat later saam met Paulus en Barnabas sou reis en vir die evangelie van Markus verantwoordelik sou wees.
Onthou die Joodse dag het altyd die vorige aand begin, d.w.s. Donderdagaand het die Vrydag ingelui, soos Vrydagaand die Sabbat ingelui het. Dit was daarom ook die eerste dag van die Fees van die Ongesuurde Brood (Eks 12).
Jesus se bekendmaking van iemand wat Hom gaan verraai, is ontstellend vir die dissipels, maar natuurlik uiteindelik 'n nagmerrie vir dié een wat Hom sal verraai, soos in hoofstuk 27 vertel sal word. "Dit sou vir hom beter gewees het as hy nie gebore was nie." sê Jesus oor Judas, sodat net hy die boodskap kry, maar nog nie die ander dissipels nie.
"The line between commitment and betrayal can be a thin one as the disciples themselves were to discover in the very near future." (Hagner, Word kommentaar).
Jesus stel die Nagmaal in – 26:26-30
Jesus transformeer dié Pasga ete deur gewone elemente van die Pasga maaltyd, brood en wyn, te neem en die voortdurende viering daarvan met sy dood te verbind waardeur Hy 'n verbond met hulle en dié wat ná hulle sou kom, sluit tot vergifnis van sondes. Dié Nagmaal is ook vir Jesus 'n moment van beslissing, 'n eie verbintenis, dat Hy self nie weer brood en wyn sal geniet, totdat Hy dit met die volle aanbreek van die koninkryk van sy Vader, weer saam met sy dissipels sal kan doen nie.
Jesus voorspel dat Petrus en die ander dissipels Hom sal verloën – 26:31-35
Let op dat dit nie net Petrus is wat dié nag sy lojaliteit aan Jesus sal verbreek nie, maar de laaste ander dissipel. "Julle almal sal in hierdie nag oor My struikel." Jesus haal Sag. 13:7 aan as bevestiging van sy verwagting van verwerping. Petrus sal Jesus baie prominent verloën. Maar, Hy gee ook die hoopvolle opdrag dat Hy hulle weer in Galilea sal ontmoet, ná Hy opgewek is uit die dood.
Jesus worstel in Getsemane – 26:36-46
Die drie dissipels wat die ervaring op die berg van verheerliking gehad het, is dié keer saam met Jesus in Getsemane, maar kry dit nie reg om Hom by te staan in die geweldige worsteling wat Hy het om die beker van lyding wat vir Hom voorlê, te drink nie. Hy onderwerp uiteindelik Homself aan die wil van die Vader, 'n keuse wat Hy lank gelede reeds gemaak het, maar nou 'n realiteit word. Hy sê ja vir die bestemming wat God vir Hom het, die verlossing van die wêreld deur die dood aan die kruis.
Jesus word in hegtenis geneem in Getsemane – 26:47-56
Judas verraai Jesus met 'n soen terwyl Jesus hom as vriend aanspreek – hoe ironies! Jesus weier egter om met geweld daarop te reageer en leer selfs in sy oomblik van grootste nood sy dissipels om dieselfde te doen. Dit is nie dat Jesus nie die vermoë het om met geweld te reageer nie. Hy het immers meer as twaalf legioene engele tot Sy beskikking. 'n Legioen was 6 000 mense sterk, d.w.s. 72 000 engele! Dit dui dus op 'n groot getal. Maar, Hy kies om die pad van die Skrif te volg, die pad van die Lydende Messias, die Een wat deur die kruisdood vergifnis vir die hele wêreld sal bring. En Hy laat hulle toe om Hom in hegtenis te neem.
Dit is egter te veel vir die dissipels se lojaliteit en moed en hulle slaan op die vlug.
Jesus word verhoor deur die Joodse Raad – 26:57-68
Jesus verskyn dan voor die Joodse Raad en uiteindelik met twee valse getuies wat Jesus se woorde oor die afbreek van die tempel van God verdraai as lasterlik, word Jesus tot die dood veroordeel.
Dit is duidelik dat die Joodse leiers bevooroordeeld teenoor Jesus was en dat dié verhoor nie aan die eise van geregtigheid voldoen het nie. Hulle wou egter alles in hulle vermoë doen om Jesus se stem so vinnig as moontlik stil te maak, sodat Hy nie nog 'n groter impak in Jerusalem sou hê nie. Dat Jesus erken dat Hy die Seun van God is, al is dit retories: "Ú het dit gesê," is genoeg rede vir hulle om Jesus oor te lewer aan die Romeine om die doodsvonnis te voltrek. Jesus haal boonop uit Daniël 7:13 aan en identifiseer Homself met God self wat al is wat die hoëpriester nodig het om sy lot te beseël.
Jesus word verloën deur Petrus – 26:69-75
Die onreg wat die Joodse leiers pleeg teenoor Jesus laat ons sin vir regverdigheid opvlam, maar die wyse waarop Petrus Jesus in die steek laat deurdat hy nie die moed het om selfs te erken dat hy Hom ken nie, maak 'n mens net hartseer. Ook, omdat dit 'n wekroep vir onsself is om ons lojaliteit aan Christus Jesus nie in ons eie krag te soek nie, maar in die krag van die Gees wat Jesus gee. Soos Paulus later vir Timoteus sou bemoedig: "Die Gees wat God ons gegee het, maak ons immers nie lafhartig nie, maar vul ons met krag en liefde en selfbeheersing." (2 Tim 1:7).
Matteus vertel die laaste dag van Jesus se lyding in nege episodes. Dit strek van die besluit om Hom dood te maak deur die leierpriesters en familiehoofde (27:1-2) – let op dat dit almal van hulle was – sluit die selfdood van Judas in (27:3-10) en beweeg deur die ondervraging van Pilatus (27:11-14), sy oorlewering van Jesus om gekruisig te word (27:15-26), wat die bespotting deur die soldate insluit (27:27-31) tot by sy kruisiging self (27:32-44). Jesus sterf net ná drie die Vrydagmiddag (27:45-56) en word begrawe in die graf van Josef van Arimatea (27:57-61) met die Joodse leiers wat die graf beveilig teen enige moontlike menslike ingrype om dit te laat lyk asof Jesus opgestaan het (27:62-66).
Die leierpriesters en familiehoofde besluit om Hom dood te maak – 27:1-2
Vroegdag breek die nuus dat die Joodse leiers teen Jesus 'n besluit geneem het om Hom dood te maak. Hulle kon egter nie die doodstraf uitvoer nie en moet Hom oorlewer aan Pilatus, die prokurator wat namens die Romeinse keiser in beheer van Palestina was.
Judas pleeg selfdood – 27:3-10
Judas se spyt kom te laat. Ek weet nie wat hy gedink het nie, maar sy verraad het tot die veroordeling van Jesus gely en die feit dat hy die geld teruggegee het, kon nie sy bose daad ongedaan maak nie. Hy neem daarom sy eie lewe met die leierpriesters wat die "bloedgeld" vir 'n begraafplaas vir vreemdelinge aangewend het. Matteus sien in dié gebeure 'n vervulling van 'n profesie van Sagaria 11:12-13. Hy noem verkeerdelik dat dit Jeremia is, waarskynlik omdat die verwysing na 'n pottebakker hom aan Jeremia laat dink het (vgl. Jer. 18 en 32).
Pilatus ondervra Jesus oor sy koningskap – 27:11-14
Pilatus ondervra Jesus oor sy koningskap, maar volgens Matteus het Hy hom niks geantwoord nie tot verwondering van Pilatus. Sy waardigheid in die aangesig van die aanslag op Hom, beïndruk hom. Soos die Joodse leiers Hom aan die kruis wil sien, is Jesus se fokus ook op die kruis. Waar hulle Hom wil seermaak, wil Hy die hele wêreld genees deur hierdie daad. Dieselfde houtkruis, totaal verskillende doelwitte.
Pilatus lewer Jesus oor om gekruisig te word eerder as Barabbas – 27:15-26
Onthou dat dit Paasfees is en volgens gebruik mag 'n gevange vrygelaat word. Pilatus probeer Jesus vrylaat deur die skare 'n keuse tussen Jesus van Nasaret en 'n berugte gevangene Jesus Barabbas (dit is onseker of sy naam ook Jesus was) te gee. Dit is tragies dat hy geweet het dat die Joodse leiers afgunstig op Jesus was en boonop nog deur sy vrou gewaarsku is om nie onregverdig op te tree nie en hy nogtans sy hande in onskuld was en Jesus laat gesel en oorlewer om gekruisig te word.
Die soldate bespot Jesus – 27:27-31
Die soldate dryf op liederlike wyse met Jesus se koningskap die spot – waarna Hy weggelei word om gekruisig te word – min wetende dat hulle eendag voor Hom as ware Koning sal staan en geoordeel sal word.
Jesus word gekruisig – 27:32-44
Die verhaal van Simon van Sirene word hier vertel – moontlik dieselfde man wat later in Antiogië een van die leraars was – wat Jesus help met sy kruis (Hand. 13:1). Jesus kry 'n verdowingsmiddel – 'n wyn-gal mengsel – wat hy nie wou drink nie. Sy klere word verdeel en bo sy kop die klag teen Hom aangebring: "Hy is Jesus, die koning van die Jode." Die ironie is skreiend!
Anders as die ander evangeliste spot albei rowers met Jesus, soos ook die verbygangers, leierpriesters, skrifkenners en familiehoofde. As hulle maar net geweet het, hoe waar dit is wat hulle spottenderwyse sê. Jesus kan inderdaad Homself nie red nie, want dan sou Hy nie die vermoë hê om ander te rede nie!
Jesus sterf net ná drie die Vrydagmiddag – 27:45-56
Die finale uur het vir Jesus aangebreek, laat die Vrydagmiddag, om ongeveer drie-uur. Net na die duisternis oor die hele land het Hy na God geroep en sy laaste asem uitgeblaas.
Die voorhangsel skeur as 'n getuienis daarvan dat die toegang tot God vir almal geopen is en die grafte van baie ontslape heiliges het oopgegaan en van hulle is opgewek, as voorafskaduwing van die opstanding van Jesus. Die Romeinse hektatontarg, 'n offisier oor honderd manskappe, kom tot inkeer en sê: "Waarlik, hierdie man was God se Seun."
Let op die vroue wat by die kruis genoem word, want van hulle sal ook die eerste wees wat getuies van die opstanding van Jesus sou wees: Maria Magdalena, Maria, die moeder van Jakobus en Josef, wat natuurlik ook Jesus se ma was (Matt. 13:55), en die ongenoemde moeder van die seuns van Sebedeus, Jakobus en Johannes, wat moontlik die naam Salome gehad het (Mark. 15:41).
Dit is betekenisvol dat die vroue by die kruis is tot aan die einde. Al die dissipels het gevlug, maar die vroue het gebly!
Jesus word begrawe in die graf van Josef van Arimatea – 27:57-61
Die ryk dissipel van Jesus, Josef van Arimatea, nader vir Pilatus en laat Jesus in 'n nuwe graf begrawe. Maria Magdalena en Maria het by die graf gewaak nadat 'n groot klip oor die opening gerol is.
Die Joodse leiers beveilig die graf teen menslike ingrype – 27:62-66
Die Saterdag is 'n wag van soldate deur Pilatus gegee op versoek van die leierpriesters en Fariseërs om die graf te beveilig, omdat hulle bang was dat die dissipels die liggaam sou steel sodat hulle sou kon sê dat Jesus opgestaan het. Die feit was dus redelike algemene kennis, dat Jesus gesê het dat Hy gaan opstaan. En op ironies wyse versterk die Joodse leiers dié gedagte met hulle vrees vir iets wat na die opstanding kan lyk.
Op hierdie Sondag (lydenstyd 6) word daar gewoonlik 'n keuse gemaak tussen 'n viering van Palmsondag (intog in Jerusalem) of Passiesondag (die hele lydensverhaal tot by die kruisiging). Die skriflesing is laasgenoemde. Die preek slaan egter 'n brug tussen die intog en lyding, wat 'n mens ook dmv die liturgie kan doen (sien in die verband ook Woord en fees).
Kyk ook gerus na die volledige Palmsondag liturgie in Bybel-Media se Handleiding vir die Erediens van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, 2010, bl. 303ev.
Palm-prosessie: Lied 545 of Flam 82
Votum: (n.a.v. Psalm 118)
Lied 370 of Vonkk 100 of Flam 63
Geloofsbelydenis: (uit Handleiding vir die Erediens)
Skriflesing: Matteus 26:14-27:46
Gebed (Litanie gebaseer op die "Stasies van die kruis" uit Handleiding vir die Erediens.)
Slotsang: Lied 389 of Flam 192
Respons: Lied 370 refrein
Lied 545 Jesus komna Jerusalem toe (oorweeg om die koor die verse te laat sing, gemeente die refrein, of kanon tussen koor en gemeente of verskillende groepe in die gemeente)
of Flam 82 "Hosanna "
As dit enigsins moontlik is, kan dit goed wees as die hele gemeente die kerkgebou met palmtakke binnekom. Jy kan ook reël dat die koor singend binnekom terwyl sommige lede palmtakke swaai. Nooi veral die kinders om saam te stap – dalk kan die koor sing en die kinders die takke swaai. Wees kreatief met wie en hoe daar aan die prosessie deelgeneem word. Wees egter versigtig om nét kinders aan die prosessie te laat deelneem – dit skep die idee dat dit net "vir die kinders" is, terwyl die hele gemeente die intog herdenk.
Kind: Loof die Here, want Hy is goed,
Gemeente: aan sy liefde is daar geen einde nie!
K: Israel moet getuig:
G: "Aan sy liefde is daar geen einde nie."
K: Die huis van Aäron moet getuig:
K: Dié wat die Here dien, moet getuig:
K: Prys hom wat in die Naam van die Here kom! Die Here is God; Hy skenk ons die lewe.
G: Begin die fees! Wuif met takke!
K: U is my God, U wil ek loof; my God, u grootheid wil ek besing. Loof die Here, want Hy is goed,
G: aan sy liefde is daar geen einde nie.
Lied 370 vv 1, 4-5 "Eng'le uit die hoogste hemel" (oorweeg weer om die koor die vers te laat sing, gemeente refrein, of wisselsang) of
Vonkk 100 "By die intog in Jerusalem" of
Flam 63 "Hoe Goed Is Die Heer (Hosanna Aan Die Koning)"
Gemeente: Ek glo in Jesus Christus, die eniggebore Seun van God die Vader,
Voorganger: Hy wat in die gestalte van God was, maar homself verneder het deur die gestalte van 'n slaaf aan te neem en aan mense gelyk te word.
V: Hy was gehoorsaam tot in die dood, ja, die dood aan die kruis.
G: Hy het op die derde dag weer opgestaan uit die dood, opgevaar na die hemel en hy stel hom aan die regterhand van God die almagtige Vader.
G: In die Naam van Jesus sal elkeen wat in die hemel en op die aarde en onder die aarde is, die knie buit en elke tong sal erken: Jesus Christus is die Here!
F192. "Die Koning Is Hier"
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toetrede / Advent en Epifanie)Teks en musiek: Stass van Veuren
© 2008 MAR Gospel Music Publishers
1. Ons sing hosanna, hosanna in die hoogste.
Ons sing hosanna want die Koning het gekom.
En Hy is hier vir ons.
Ons sing hosanna want God het ingetree.
Ons sing hosanna Hy't sy lewe kom gee.
Hy is hier vir ons.
Die Koning is hier,
die Koning is hier.
Here Jesus U is die Koning van my lewe.
Here Jesus U is die Koning van my hart.
2. Ons sing halleluja want God is op die troon.
Ons sing halleluja want die dood het verloor
by die kruis van Jesus.
Ons sing halleluja want die lig het gekom.
Ons sing halleluja daar's lewe deur Hom.
Hy't gekom vir jou en my.
VONKK 100 "By Die Intog In Jerusalem (kanon)"
Teks: Wilma Viljoen 1988; gewysig VONKK Werkgroep 2010 Melodie: BARTEL-ANSIE – Wilma Viljoen 1988
Ostinati: Gerrit Jordaan 2010 © 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Kinderlied – Lydenstyd (Palmsondag) / Kindwees
1. By die intog in Jerusalem het kinders bly gesing
en laag gebuig voor Hom, die Heer, hul lof aan Hom gebring.
Hosanna! Hosanna! Hosanna! Jesus kom!
Hosanna! Hosanna! Die Hemelkoning kom!
2. By die intog in Jerusalem het almal saam gesing,
met palmtakke Hom vereer, hul lof aan Hom gebring.
F63. "Hoe Goed Is Die Heer (Hosanna Aan Die Koning)"
(RUBRIEK: FLAM Kruisfuur – Lof) Teks en musiek: Chardi Visser © 2009 MAR Gospel Music
(Opgeneem op Uitverkoop)
Hoe goed is die Heer.
Hoe goed is u wysheid en krag.
Hoe goed is u guns en genade oor my elke dag.
Ek sal U loof, ek sal U eer.
Hosanna in die hoogste hemele.
Hosanna aan die Koning.
Hosanna ook hier oop die aarde.
Hosanna sal ons sing.
(RUBRIEK: Flammikidz – Lof / Lydenstyd) Teks en musiek: Jan de Wet
© 2002 MAR Gospel Music Publishers (Opgeneem op Jan de Wet en die lofkleuters, loflied 2)
1. Hosanna! Hosanna! Jesus kom verby.
Hy ry op 'n donkie
die mense is so bly.
Hoor hul juig en skree.
Hul dink Hy is die koning wat die vrede gee.
2. Hosanna! Hosanna! Jesus kom verby
Almal is so bly.
Maar wie het ooit gedink dat Hy moes sterf vir my.
Hierdie is 'n baie lang skrifgedeelte en kan vir enige iemand (nie net kinders) 'n uitdaging wees. Dis dalk 'n goeie idee om gedeeltes te kies. Kry verskillende lesers vir verskillende "afdelings" van die storie. Laat hulle op verskillende plekke in die gebou staan.
Of wys 'n video, soos hierdie gedeelte uit die Matteus-video.
Soos altyd is dit belangriker dat kinders die Bybelverhale hoor, eerder as 'n lessie daaroor. Moenie bang wees om gewoon die storie van die intog in Jerusalem of die passie (of dele daarvan) te vertel nie. Of fokus op die oorgang van Palm na Passie: toe Jesus in Jerusalem inry, steek almal hul vingers in die lug (amper soos die spons vingers by sportbyeenkomste): "Jesus is nommer een! Jesus is nommer een!" Maar kort daarna word dieselfde vingers veroordelend teen Jesus gedraai: "Kruisig hom!"
[Nota: Hierdie preek werk met 'n kleiner afbakening van die teks, nl. Matteus 27:27-44]
Ons teks vertel die somber verhaal van die bespotting van Jesus. Die aanloop tot kruisiging, en die kruisiging self, was daarop gemik om die veroordeelde na liggaam en gees te breek. Dit is bedoel om die mens in sy diepste wese te verkrag en te verwerp. Ons sien hoe alles in ons teks daarop gemik om Jesus te verneder en Hom met skande uit die weg te ruim.
Verstommend genoeg het die mense van Jerusalem Jesus 'n paar dae vantevore toegejuig en hulde aan Hom betoon. In Matteus 21 word vertel van die intog van Jesus in Jerusalem. Jesus het op 'n donkie gery, 'n teken van nederigheid. Tog het 'n groot skare versamel. Sommige het klere op die pad oopgesprei, terwyl ander palmtakke op die pad gelê het. Dit is 'n teken van hulde en verering.
Die skare wat Jesus op hierdie dag omring, roep:
Hosanna vir die Seun van Dawid
Geseënd is Hy wat kom in die Naam van die Here.
Hosanna in die hoogste!
Toe Jesus Jerusalem binnegaan, vertel Matteus, was die hele stad in rep en roer oor die profeet Jesus van Nasaret in Galilea.
Van eerbetoon na verwerping
Skaars 'n paar dae later verwerp Jerusalem Jesus. Wanneer Jesus op aanklagte voor goewerneur Pilatus verskyn, laat hy die skare kies tussen Jesus en die berugte misdadiger Barabbas. Aangevuur deur die priesterhoofde en familiehoofde skreeu die skare oor Jesus: "Kruisig Hom! Kruisig Hom!"
Daarop lewer Pilatus Jesus oor, word Hy gegesel, deur die soldate bespot met 'n koningkleed, 'n doringkroon en 'n riet vir 'n koninklike septer. Só beland die onskuldige Lam van God aan die kruis, bespot en verlate. Sy klere is weggeneem. Hy is gemartel. Hy dra 'n doringkroon. Die woorde van Lied 389 kom onwillekeurig by mens op:
Is dit, is dít my Koning –
Is dit sy koningshulde –
Dié riet, dié kleed, dié kroon?
Boet Hy só vir my skulde,
Word só Gods Seun vertoon!
In sy lydensverhaal fokus Matteus nie net op die onskuld van Jesus, en sy verwerping nie. Die geleenthede waarop Jesus bespot is, vorm 'n belangrike tema in Matteus se verhaal oor Jesus se verhoor en kruisiging:
Tydens die verhoor voor die hoëpriester spoeg die mense Jesus in die gesig, slaan Hom met die vuis, klap Hom en sê as profeet moet Hy sê wie Hom geslaan het (26:67);
Die soldate bespot Jesus met 'n nagebootste koningskleed, riet as septer en doringkroon. Hulle buig spottend voor Hom en noem Hom Koning van die Jode;
Aan die kruis laster en bespot die verbygangers Jesus. As Hy die tempel kan afbreek en in drie dae kan opbou, en die Seun van God is, kan Hy Homself sekerlik van die kruis red;
Die Skrifgeleerdes en familiehoofde spot Jesus ook. Hy is dan die koning van Israel en die Seun van God – Hy kan sekerlik van die kruis afkom.
Al die belangrike titels vir Jesus funksioneer in die bespotting: profeet van God, Seun van God; Koning van die Jode; tempelbouer (die Een deur Wie ons gemeenskap met God het); en Koning van Israel.
Die skokkende is dat die omstanders die woorde nie bedoel nie. Tog is dit waaroor Jesus besport word, presies dit wat ons van Hom glo. Dit is presies soos die Bybel Hom aan ons bekendstel.
Fyn lyn tussen spot en geloof
Daar is inderdaad 'n dun lyn tussen geloof en bespotting. Die ongeloof waarmee die spotters Jesus gadeslaan sit juis agter hulle bespotting. Vir hulle maak wat Jesus van Homself sê geen sin nie. Hulle kan nie daarmee rekening hou dat dit waar is nie. Daarom verwerp hulle Jesus.
Diegene wat met die oë van geloof na Jesus kyk, sien in hierdie titels die waarheid oor Jesus. Natuurlik was dit op daardie verskriklike Vrydag, toe Jesus gekruisig is, moeilik om deur die oë van geloof na Hom te kyk, en aan God vas te hou. Daarom vlug die dissipels, verloën Petrus vir Jesus, en het Judas Hom die vorige dag verraai. Slegs enkelinge, waaronder die vroue, bly by Jesus staan.
Daar is 'n dun lyn tussen verraad, verloëning, spot en geloof.
Toe God die dooie Jesus uit die graf optel en lewend maak, blyk die waarheid oor Jesus. Sedertdien kan almal sien dat Jesus se vertroue op God nie verniet was nie. Sy gehoorsame dood het tot die lewe gelei. Sedertdien kan almal sien dat Hy die Seun van God is, en dat God inderdaad behae in Hom het.
Sedert die opstandingsdag moet mens doelbewus kies vir ongeloof en bespotting. Want die getuienis is daar dat Jesus inderdaad die Seun van God, die Koning van Israel, die boodskapper van God, die Een met die koningskleed en die koninklike septer in sy hand.
Die sinvolle ding is om soos die ongelowige Tomas te sê: "My Here en my God!"
Jesus se reaksie op die bespotting
Dit is opvallend dat Jesus nie reageer op die bespotting nie. Hy bly stil. Hy vertrou inderdaad op God en weet dat God Hom op die regte tyd sal red en verhoog. Hy laat sy verdediging aan God oor. Soos inderdaad op Paassondag en met Hemelvaart gebeur het.
Ons sou dit waarskynlik anders hanteer. Die slagoffer van 'n boelie word bv. aangemoedig om die boelie op sy plek dit te sit. Ons kry ander met geweld en weerwraak terug. Ons wil dit ook sien gebeur, die seermaak van die een wat seermaak.
Ons glo in geweld. Geweld red. Dit laat mens dink aan Al Kaïda wat Amerikaanse geboue platgevlieg het. Toe skiet die Amerikaners 'n land of twee plat.
Ons sou ook verleë gestaan het voor die kruis. Jesus word juis uitgedaag word met geweld te reageer, los te kom van die kruis, te toon dat God aan sy kant is. Maar Hy doen dit nie. Waarom? Omdat Hy vas hou daaraan dat sy Vader getrou is en ook sy eie mag aan sy Vader oorgee. Dit verg ongelooflik naie moed om God toe te laat om reg te doen.
Daarmee leer Jesus ons die krag van geweldlose reaksie. Dit is die reaksie wat bid vir diegene wat jou vervolg, en wat weet dat vredemakers geseënd is.
Jesus leer ons deur sy reaksie hoe om mag en gesag in die lig van God se koningskap te verstaan. Jesus reageer nie-gewelddadig, en sterf aan die kruis. Daarmee val die Romeinse Ryk. Die Romeine het geweet hoe om rebelle vernederend aan die kruis dood te maak. Hulle het nie geweet wat om te doen met die Seun van God wat sy lewe in diens van God aan die kruis aflê nie. Hulle het nie geweet wat om te doen met iemand wat nie-gewelddadig reageer en daarmee geweld ontmasker nie.
Die Romeinse Ryk loop hom letterlik te pletter teen die kruis van Jesus. Na sy opstanding begin al hoe meer Romeine Jesus volg, en kies vir Jesus se lewe van nie-gewelddadige gehoorsaamheid aan God. Uiteindelik is Jesus ook die Koning van die Romeine.
Werklike mag is dus nie gewelddadige krag nie. Werklike mag is om God te gehoorsaam en die wil van God te doen. Die kruis demonstreer hoe leeg die politieke verstaan van mag is. Daarom moet ons as kerk ook versigtig wees om nie 'n verkeerde verstaan van mag aan te hang nie. Dit is nie ons getalle, ons geld en die grootte van ons programme wat aan ons mag gee nie. Dit is nie die regsien van mense wat ons nie aanstaan nie, wat ons saak gaan bevorder nie.
Die mag wat Jesus uitbeeld, gehoorsame vertroue en toewyding aan God, is dikwels steeds vandag vir die kerk en gelowiges 'n aanstoot. Die kruis moet ons juis lei tot kritiek op enige vorm van gewelddadige uitoefening van mag, anders word ons maar weer die goewerneur, soldate, skares en rebelle in die verhaal.
Volg Jesus na
Laat ons die lydende Jesus navolg in ons lewe van elke dag. Die woorde uit Hebreërs 12 kom onwillekeurig by mens op:
Laat ons elke las van ons afgooi, ook die sonde wat ons so maklik verstrik, en laat ons die wedloop wat vir ons voorlê, met volharding hardloop,
die oog gevestig op Jesus, die Begin en Voleinder van die geloof. Ter wille van die vreugde wat vir Hom in die vooruitsig was, het Hy die kruis verduur sonder om vir die skande daarvan terug te deins, en Hy sit nou aan die regterkant van die troon van God.
Hou Hom voor oë wat so 'n vyandige optrede van die sondaars teen Hom verdra het. Dan sal julle nie geestelik moeg word en uitsak nie. (Hebreërs 12:1b-3)
Voorganger (V): Here, U het vir u dissipels gesê: "As iemand agter My aan wil kom, moet hy homself verloën, sy kruis dra en My volg." In u Naam bid ons:
Gemeente (G): Here, help ons om ons kruis op te neem en U te volg.
V: U het voor Pilatus gestaan, ter dood veroordeel, terwyl u woord verwerp en u onskuld verag is.
G: Bewaar ons daarvan om u Woord wat vol waarheid en heil is, te verwerp.
V: U het u kruis gedra, uit liefde vir ons en vir die ganse mensdom.
G: Help ons om ons kruis te dra, uit liefde vir U en vir ons medemens.
V: Die gewig van u kruis was die las van ons sonde wat ons laat struikel en val.
G: In ons swakheid kom ons na U toe vir krag.
V: Al het U gely, het U steeds uitgereik en u moeder versorg.
G: Gee dat die kruis wat ons dra, ons nie sal verhinder om na die mense rondom ons om te sien nie.
V: Toe U geworstel het om u kruis te dra, het hulle 'n verbyganger gedwing om dit te dra.
G: Maak ons gewillig om soos Simon die laste van hulle wat swaarkry, te dra.
V: Ander het dit ook gewaag om U by te staan.
G: Versterk ons geloof sodat ons dit ook sal waag om na ons broers en susters om te sien.
V: Die las van sonde het swaar op U gerus terwyl U op die kruisweg voortgestrompel het.
G: Vergewe, Here, die sonde wat ons laat struikel en val.
V: U lyding op pad na Golgota het die vroue van Jerusalem laat huil.
G: Gee dat ons lyding in hierdie lewe opgeneem sal word in u lyding op pad na die kruis.
V: Die volle las van ons sonde het U verbrysel.
G: Laat ons nie in ons sonde aan onsself oor nie, maar bewerk in ons berou en geloof.
V: Ontbloot en bespot, het U die vernedering ring verduur sonder om daaroor te kla.
G: Maak ons nederig in dit wat ons doen en daagliks ervaar.
V: Vasgespyker aan die kruis, het U u plek ingeneem tussen die veroordeeldes.
G: Wees ook so tussen ons as sondaars en bring ons deur geloof saam met U in die paradys.
V: Toe U offer volbring is, het U u lewe in die hande van die Vader oorgegee.
G: Hou ons naby aan u kruis en aan u dood, nou en in die uur van ons dood.
V: Troue vriende en toegewyde vroue het u liggaam versorg.
G: Maak ons trou en toegewyd in die versorging van u liggaam, die kerk hier op aarde.
V: In die graf is U neergelê, maar uit die graf het U opgestaan.
G: Wees die Heer van die opstanding vir ons en vir almal wat aan U behoort.
V: Here Jesus, ter wille van u kruis en lyding, is ons vrygespreek deur geloof, skoongewas van ons sonde, en herstel in ons verhouding met God. Ons dank U vir u kruis en vir die diepte van u liefde vir ons. Help ons om ons kruis in die wêreld te dra en om U te volg totdat U ons saam met U in die koninkryk van God laat ingaan, waar U saam met die Vader en die Heilige Gees regeer, een God, nou en vir ewig.
Lied 389 "Is dit, is dít my Koning" of
Flam 192 "Die Koning is hier"
(let op dat die lied-keuse hier bepalend gaan wees vir die tipe boodskap en atmosfeer waarmee die diens geëindig word – F192 is baie meer opgewek)