Om te jag of om nie te jag nie…Deur ds. Danilo Stoltz (Argieffoto: mtorben/Pixabay) Elke jagstorie het gewoonlik drie kante: Wat mense dink in die jagveld gebeur, wat anti-jagters verkondig en wat werklik in die jagveld gebeur. Daar is sommige diereregtegroepe wat alle jagters uitbeeld as mense wat onskuldige diertjies “vermoor” en uitwis. Daar is mense in die breë publiek wat deur hierdie wanvoorstelling verwar word en dan is daar die waarheid oor wat werklik in die jagveld gebeur. In alle beroepe en op alle vlakke van die samelewing is daar mense wat oneties, wreed of onverantwoordelik optree. Wanneer iemand in ŉ bepaalde beroep skuldig bevind word aan ŉ misdaad, beteken dit nie dat alle mense in daardie beroep aan dieselfde oortreding skuldig is nie. Ongelukkig is dit so dat sommige jagters oneties optree, maar dit beteken nie dat alle jagters daaraan skuldig is nie. Jag is een van die oudste vorme van kosvoorsiening. In Genesis 27 lees ons byvoorbeeld hoe Isak vir Esau vra om vir hom ŉ bokkie te gaan skiet. Kritici van die jagbedryf sal antwoord dat dit in die moderne tyd nie meer nodig is om te jag om kos te voorsien nie. Hulle neem egter nie in ag dat wildsbokke nie soos beeste aangejaag of na ŉ slagpale aangery kan word nie. Hierdie mense neem ook nie in ag dat boere nie wild sal aanhou, as dit nie aangewend kan word vir jagdoeleindes nie. Geen boer gaan ŉ aantal bokke aanhou wat deur hom versorg moet word, van bykomende voedsel voorsien moet word en hom ŉ klomp geld kos, as daardie bokke nie vir ŉ inkomste sorg waaruit die uitgawes gedelg word en dit die moeite werd maak om hulle aan te hou nie. Die jagbedryf het tot gevolg dat meer landbouers met wild boer en dat die wildgetalle in Suid-Afrika hoër is as in die verlede. In ŉ kudde word die hele trop nie in die jagseisoen doodgeskiet en uitgewis nie. Slegs die wild wat oortollig is, word gejag terwyl ŉ teelgroep behou en selfs uitgebrei word. Indien daar nie gejag word nie, sal boere hulle wildbedryf tot niet maak en sal wildgetalle begin krimp. Reeds in 2019 skryf Catherine Semcer dat die sowat 12 miljoen stuks wild wat op privaat plase in Suid-Afrika aangehou word, sowat twee keer meer is as al die wild wat in al Suid-Afrika se bewaringsgebiede voorkom. Die jagbedryf het ŉ direkte invloed op werksgeleenthede en toerisme. Die bydrae uit die jagbedryf tot die Suid-Afrikaanse ekonomie, word op 12 miljard per jaar geraam. Op ŉ jagplaas is daar gidse, spoorsnyers en slagters. Hierdie mense en hulle gesinne is afhanklik van die jagbedryf vir hulle daaglikse brood. Taksidermie, wapenhandelaars en klerewinkels baat direk by die jagbedryf, maar daar is ook ander besighede wat sekondêr baat vind by die jagbedryf, soos vulstasies, koswinkels, koöperasies, veevoermaatskappye en veeartse. Buitelandse jagters wat Suid-Afrika en ander Afrika lande besoek, gebruik dit as ŉ geleentheid om ander plekke ook te besoek met die gevolg dat die toerismebedryf in al sy sektore daarby baat. Slaghuise, supermarkte en biltongwinkels verkoop verskeie wildsprodukte. En wanneer iemand op ŉ Saterdagmiddag lekker voor die televisie ontspan terwyl hulle rugby kyk en biltong eet, moet hulle nie vergeet dat daardie biltong eens ŉ bok op ŉ wildsplaas was nie. Sonder die jagbedryf sou biltong nie “moontlik” wees nie. Dit is nie iets wat in ŉ fabriek geproduseer kan word nie. Die skiet van jakkalse, vlakvarke, ystervarke en rooikatte het in die verlede al reaksie uitgelok. Hulle word dan gewoonlik voorgestel as die “onskuldige slagoffers” van jagters se brutaliteit. Mense wat in dorpe of stede bly, is gewoonlik nie bewus van die skade wat hierdie diere aanrig nie. Wanneer ŉ jakkalsteef of rooikatwyfie hulle kleintjies leer jag, kan daar in een nag vyf tot agt skaaplammers doodgebyt word, sonder dat die karkasse opgevreet word. Een dagoudlam wat doodgebyt word, sou ŉ slaglam word wat vier maande later teen ten minste R1 500 verkoop sou kon word. Of sy kon ŉ ooi word wat vir teeldoeleindes gebruik word en 8-10 lammers in haar leeftyd reproduseer. Die wreedheid waarmee ŉ jakkals ŉ koei lewendig begin vreet terwyl sy sukkel om te kalf, word as “deel van die natuur” afgemaak. Die boer moet maar tevrede wees met die verlies aan ŉ koei en ŉ kalf wat saam R25 000 werd was, om nie eens te praat oor die eskalerende verlies in die toekoms wanneer daardie koei en haar kalf nie kan reproduseer nie. Ystervarke byt waterpype stukkend sodat vee vir dae sonder water moet staan. Vlakvarke breek drade oop, sodat jakkalse kan inkom in ŉ kamp waar jong lammers is. Hulle breek waterkrippe en dolwe die veld om, sodat natuurlike weiding skade ly. Hierdie diere het nie verniet die versamelnaam probleemdiere of ongediertes nie. Hulle is onwelkom op ŉ plaas en word geskiet as gevolg van die groot skade wat hulle aanrig. Dit is maklik om vanuit die gemakstoel in jou huis die boere te kritiseer, omdat hulle hierdie diere skiet. Dit sou anders wees as die kritici aan die ontvangkant van die skade was. Gaan hulle ŉ dief wat by hulle inbreek, hulle eiendom vernietig en hulle besittings steel ook beskryf as ŉ “arme, onskuldige slagoffer”? Of gaan hulle daardie dief laat vang en vir sy dade laat boet? Ongelukkig is dit nie moontlik om jakkalse, rooikatte, vlakvarke en ystervarke te vang, in ŉ inrigting te sit en te rehabiliteer nie. Hulle is ongediertes wat skade aanrig en deur die eeue heen gejag is in ŉ poging om die skade wat hulle aanrig, te beperk. Wanneer ŉ kerk of enige ander organisasie ŉ kompetisie reël waartydens mense aangemoedig word om hierdie diere te jag, is dit nie asof jagters en boere iets anders doen as wat hulle normaalweg sou doen nie. Die plaagdiere of ongediertes sou in elk geval gejag word. Deur die kompetisie samel die kerk of organisasie fondse in, maar is dit ook ŉ poging om van diere ontslae te raak wat groot skade in ŉ gemeenskap aanrig – veral daardie diere wat nie natuurlike vyande in ŉ beskermde omgewing soos ŉ omheinde plaas het nie. Daar is sekere misdade teen diere wat dikwels in Suid-Afrika gepleeg word, maar wat geen aandag in die media of op sosialemediaplatforms kry nie. Georganiseerde groepe in Natal, Mpumalanga en Noord-Wes reël onwettige “jaggeleenthede”, waar tot ŉ honderd honde gebruik word om bokke en ander wild te jag en te vang. Honderde duisende rande se weddenskappe word geplaas op watter honde eerste ŉ bok van ŉ spesifieke spesie gaan vang. Hierdie “jagters” en hulle honde betree eienaars se plase onwettig en maak hulle diere op van die wreedste moontlike maniere dood. Die polisie en bewaringsgroepe trek hulle skouers op en steur hulle nie aan oproepe tot hulp nie. In sommige streke is dit so erg dat boere nie meer met wild kan boer nie. Die ironie is dat kerke gekritiseer word oor ŉ kompetisie wat amptelik gereël word, waarby die eienaars van die plase betrek is en waar aan alle wette en voorskrifte voldoen word. Tog word daar nie ŉ woord gerep oor onwettige, onetiese en wrede “jagpraktyke” van sindikate nie. Die jagbedryf voeg waarde by tot die land en die ekonomie, terwyl hierdie “hondejagters” slegs enkelinge bevoordeel, onwettige dobbel bevorder en boere van hulle plase verdryf. ŉ Verantwoordelike jagter het geen begeerte om ŉ bok of vlakvark te mishandel of te laat ly nie. Die doel is om die beste skoot moontlik te skiet om die dier onmiddellik te dood. Vir my as etiese jagter is daar slegs twee redes waarom ek ŉ dier wil skiet: Om die vleis te kan gebruik en om van probleemdiere ontslae te raak. Hou die kruit aan die brand en die lood op die teiken!