Staatsman en vredemaker: Mikhail Gorbatsjof sterfMikhail Gorbatsjof is in die ouderdom van 91 dood. Dié foto is in 2016 geneem. (Foto: Vasily Maximov/AFP) Mikhail Gorbatsjof, wat die verloop van die geskiedenis verander het deur die einde van die Sowjetunie te bewerkstellig en een van die grootste leiers van die 20ste eeu was, is in Moskou dood. Hy was 91 jaar oud. Russiese nuusagentskappe het die nuus Dinsdag bekend gemaak en berig dat Gorbatsjof in ŉ hospitaal in die hoofstad ná ŉ “lang en ernstige siekte” dood is. Gorbatsjof was tussen 1985 en 1991 in beheer en het gehelp om die verhouding tussen die Sowjetunie en die VSA te herstel ná ŉ jare lange Koue Oorlog. Hy was die laaste oorblywende leier van die Koue Oorlog. Sy lewe word bestempel as een van die invloedrykste van sy tyd en die hervorming wat hy as Sowjetleier ingestel het, het sy land verander en Oos-Europa toegelaat om hom van Sowjet-regering te bevry. Die veranderings wat hy teweeg gebring het, het van hom ŉ gewilde leier in die Weste gemaak – hy het in 1990 die Nobelprys vir vrede ontvang – maar dit het hom ook die gramskap op die hals gehaal van talle Russe wat jammer was oor die einde van hul land se rol as ŉ internasionale supermoondheid. Gorbatsjof het die afgelope twee dekades op die politieke rand deurgebring en versoeke gerig vir beter verhoudings tussen die Kremlin en die Withuis, terwyl spanning ná Rusland se anneksasie van die Krim-skiereiland toegeneem het en Russiese magte vroeër vanjaar ŉ inval van Oekraïne van stapel gestuur het. Sy verhouding met pres. Wladimir Poetin was soms uiters stram, maar die Russiese leier het nietemin sy “diepste medelye” ná Gorbatsjof se dood betuig. Gorbatsjof was in die laaste jare van sy lewe in en uit die hospitaal en sy gesondheid het toenemend versleg. Tydens die koronaviruspandemie was hy in selfisolasie as voorsorgmaatreël teen die virus. Wêreldleiers bring hulde Talle wêreldleiers het reeds hulde aan Gorbatsjof – wat in die Weste as Gorby bekend gestaan het – gebring. Antonio Guterres, sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies (VN), het Gorbatsjof bestempel as ŉ “staatsman wat enig in sy soort was en die verloop van die geskiedenis verander het”. Volgens Guterres het Gorbatsjof “meer as enige ander mens gedoen om ŉ vreedsame einde aan die Koue Oorlog te bring”. Ursula von der Leyen, president van die Europese Kommissie, het die oudleier as ŉ “vertroude en gerespekteerde” man bestempel wat die weg vir ŉ vrye Europa gebaan het. Von der Leyen sê die rol wat hy gespeel het, het ŉ nalatenskap gelaat wat nie vergeet kan word nie. Die Britse eerste minister, Boris Johnson, het in ŉ huldeblyk gesê hy het nog altyd die “dapperheid en integriteit” wat Gorbatsjof destyds getoon het, bewonder. “In ŉ tyd van Poetin se aggressie in Oekraïne, bly sy [Gorbatsjof se] onvermoeibare verbintenis om die Sowjet-samelewing oop te stel ŉ voorbeeld vir ons almal.” Die Franse president, Emmanuel Macron, het Gorbatsjof as ŉ “man van vrede” beskryf en gesê hy het ŉ vryheidsweg vir Russe gebaan. “Sy verbintenis tot vrede in Europa het ons gedeelde geskiedenis verander.” Die Amerikaanse president, Joe Biden, sê Gorbatsjof was ŉ “skaars leier” wat die wêreld ŉ beter plek gemaak het. “Een met die verbeelding om te sien dat ŉ ander toekoms moontlik is en die moed om sy ganse loopbaan op die spel te plaas om dit te bereik. Die gevolg was ŉ veiliger wêreld en groter vryheid vir miljoene mense. “Mikhail Gorbatsjof was ŉ man van besondere visie.” James Baker III, wat in die doodsnikke van die Koue Oorlog met Gorbatsjof onderhandel het, sê die geskiedenis sal hom onthou as ŉ “reus wat sy grootse land na demokrasie gestuur het”. “Die vrye wêreld mis hom geweldig.” ŉ Bron na aan die Gorbatsjof-familie het aan die nuusagentskap TASS gesê die voormalige leier sal in Moskou se Novodevichy-begraafplaas begrawe word. Dit is ook die laaste rusplek van talle ander beroemde Russiese figure, onder wie Boris Jeltsin.