En hoeveel keer wil hy nog die bord rassedispuut op homself uitsmyt? Eers word Kriel op die vleuel ingespan en Mvovu oor die hoof gesien, Kolisi is ’n passasier en sakdraer en toe hy die blitsige Paige reeds in die 50ste minuut met absolute veiligheid in die spel kon bring teen die Poemas (die wedstryd was in die sakkie), wag hy tot die 78ste minuut om Pienaar te vervang! Hoe werk die man se kop?
Ons kan jou nie nog een seisoen langer duld of bekostig nie. Nie as ons Springbokrugby weer op sy regmatige verhoog wil sien nie. Asseblief, Heyneke, jy móét dit besef. Gaan asseblief weg, want deur dit te doen gaan jy meer agting verwerf as andersom.
Agttien maande gelede was Australiese rugby in die woestyn. ’n Rapsie langer as ’n jaar voor die wêreldbeker druk die rugbybase in daardie land op Michael Cheika se knoppie: kom rig ons nasionale span af; red wat te redde is. En nie vier jaar later nie, maar een jaar later, is dit die Aussies wat in die eindstryd teen die All Blacks speel – nie die Springbokke nie.
Nick Mallett is nie ’n Afrikaner nie, maar hy is, ter wille van die vrede, genadiglik wit. En as afrigter sal hy veel meer vir Suid-Afrikaanse rugby beteken as wat hierdie mileu-gestremde noordelike kaboel ooit op kan hoop.
Ek is werklik – glo my – nie ’n moangat van geaardheid nie. Ek soek nie net fout nie. Trouens, ek is die ewige optimis en ek het met die spel grootgeword. In Paarl Gim het ons ’n interskole-liedjie gesing wat só lui:
En ek het by Pa van die Springbokke geleer en vroegoggend by hom in die bed gelê en op die krakende kortgolf radio geluister toe Dok Craven op 1 September 1956 aan 60 000 jubelende Nieu-Seelanders gesê het “It’s all yours, New Zealand”. En ek het gehuil soos die kind wat ek was want Suid-Afrika het so pas vir die eerste keer in die 20ste eeu ’n toetsreeks verloor.
Tot en met ons isolasie na 1981 het ons steeds meer gewen as verloor teen Nieu-Seeland. En Suid-Afrika was die mees gevreesde span op die planeet. Jy moes die Springbokke klop as jy wou saampraat.
Sien jy waar my passie vandaan kom? Sien jy dan hoekom ek hierdie Johnny come lately verkwalik oor wat hy met ons beeld en ons trots aangevang het? Oor sy selfvoldaanheid omdat ons die VSA en Samoa klop?
Sien jy hoe ek nie weer wil hoor hoe hy “the Lord” bedank as ons net nou en dan wen nie? Sien jy hoekom ek sy histeriese gedrag in die afrigtershok as ’n vernedering vir die eens trotse Springbokbaadjie sien?
In hierdie huis heers daar vanoggend ’n gewyde stilte; so amper ’n begrafniserns. Max druk sy snoet harder teen my as gewoonlik en hy lê stywer en nog meer besitlik op my voete as tevore. Alice lê met haar kop op haar pote en laat my nie ’n oomblik uit haar sig nie. En sy waai nie haar stert nie. Ek glo Labradors voel ’n man se pyn.
Hoe amper was dit net nie? Hoe naby het ons dapper Bokke nie aan rugbyglorie gekom nie? Helaas, die beste span ter wêreld het gewen, maar nie voordat paniek en vrees duidelik in hul oë gesien is nie. Ons het hulle teen die toue gehad, in ’n hoek gedryf; maar ons kon die uitklophou nie plant nie.
Daar is baie “asse” vanoggend. As Matfield nie gestraf is vir ’n nekvat nadat ons reeds ’n strafskop reg voor die Kiwi’s se pale toegeken is wat ons die wedstryd sou laat wen het nie. As Lood nie vir Kaino gemis het nie. As iemand langs Jessie se skouer kon opduik nadat Le Roux die jong senter met tydsberekening uit die boonste rakke deur ’n gat gejaag het. As ’n vorige oortreding wat JP se onderskepping gekanselleer het, nie raakgesien is nie. Ensovoorts. Maar as bly verbrande hout, en soos oom Boy gesê het: “Looks at the scoreboard.”
Met ’n vyf-punt voorsprong teen rustyd, en Nieu-Seeland met 14 man op die veld vir ’n verdere sewe minute ná die omdraaislag, was dit noodsaaklik om eerste punte in die tweede helfte op die bord te kry en om die voorsprong tot minstens agt te rek. Helaas, in daardie tydvak het Carter ’n skepdoel oorgeklits en die voorsprong was skielik net twee punte en die skrif was aan die muur.
Salueer vanoggend ons dapper Bokke. Jy hoef niemand uit te sonder nie want elkeen het sy kant gebring en meer. Francois Louw was yslik op die grond en ons jong senters het die gevreesde Nonu en Smith soos beginners laat lyk terwyl Le Roux uitstekend onder die verwagte hoë bal was. Habana het ’n uitstekende wedstryd gehad en Duane was ’n yster. Die enigste kritiek, werklik, was Pollard se taktiese skoppe, hoewel selfs daardie gebrek ons nie die wedstryd gekos het nie.
Kyk net ’n bietjie hierna: in hul laaste 52 toetse het die Kiwi’s net drie keer slae gekry: teen Engeland, toe Suid-Afrika en vroeër vanjaar teen Australië.
Watse kans – indien enige hoegenaamd – het ons dan om hierdie magtige masjien te laat stik en na suurstof te laat soek? Het die Springbokke werklik ’n kans?
Vier of vyf weke gelede, in ’n vooruitbeskouing oor die komende Wêreldbekerstryd, het ek ’n handvol voorvereistes gelys wat nodig is om die All Blacks te klop en ek gaan nie die hele boksemdais hier herhaal nie.
Die feitlik eenparige siening van die rugbywêreld is dat Nieu-Seeland met ’n redelike mate van gemak sal wen; die All Blacks kan nie geklop word nie. Of so sê hulle.
So gesond soos ’n wenkultuur ook al mag wees, indien jy dit begin glo, is dit ’n groot sprong in die rigting van oorgerustheid en die daarmee gepaardgaande onderskatting van die vyand.
Dit pas die Springbokke, want hierdie lotjie is tradisioneel op hul gevaarlikste wanneer jy hulle afskryf. Die Bokspan gedy daarop.
Koppel bogenoemde aan die verdere faktor dat die All Blacks heimlik besef dat Suid-Afrika die een span is wat die “onmoontlike” kan vermag, en jy’t ‘n unieke mengsel van oorgerustheid, met, terselfdertyd, ’n diepliggende en onderdrukte happie vrees. Dis ’n kombinasie-resep vir bottervingers en paniek.
Met Aaron Smith in die nommer 9-trui, begin die gevaarlikste glybaan in wêreldrugby by hóm – nie by Carter nie. En dit begin op die voorvoet.
Om dit reg te kry, moet jy voorkant oorheers, in vaste spel sowel as in die fasette in die vaste los. Ja, ek weet dis ’n geykte waarneming, maar dit bly waar! Nie alles in rugby het verander nie.
Jy mag nooit ophou om in hul gesigte te boer nie – 90 minute lank indien dit nodig sou wees. Jy mis nie een eerste duikslag nie en jy dwing hulle voortdurend om uit ’n hoek te speel wat hulle nie ken nie: van die agtervoet af. En loop dan elke Kiwi dat hy nie lus kry vir opstaan nie.
Ons Nommer 9 en leier het die nodige wysheid en ervaring en aanvoeling om die regte besluite op die regte tyd te neem. Hy ken die All Blacks se patrone soos die palm van sy hand, hy lees hulle en sy leierseienskappe sal elk van sy volgelinge deur mure laat loop.
Ek slaan my oë opwaarts en wonder waar die hulp vandaan gaan kom. Ek weet wat Heyneke glo, maar eerlikwaar, ek dink nie gebede is genoeg nie.
Generaal du Preez en sy troepe het nou deurgeworstel na die voorlaaste ronde, maar dit was ’n gestoei en ’n gespartel wat allesbehalwe dui op die verrysing van ’n feniks uit die asse van vergetelheid.
Is die suiwer prag van ’n Springboksenter wat die verdediging van sy opponente aan flarde skeur en sy vleuel met vaart aan die buitekant doellyn toe stuur vir ewig net ’n herinnering aan iets wat ons op home movies of African Mirror of in stowwerige plakboeke kan bewonder?
Terug na Saterdag wat agter die rug is. Ons het die manne van die groen valleie gewen ja, maar ons kon selfs nie ’n verswakte draak ’n doodslag toedien nie. Hulle was tot teen die einde mans genoeg vir enigiets wat ons kon opdis, maar soos voorspel is, het die drie opeenvolgende taaies (Engeland, Fidji en Australië) sy tol op ’n reeds uitgedunde linie geëis. Die uitgemergelde Walliesers se tenk was, helaas, uiteindelik dolleeg.
Behalwe vir ’n vrot wedstrydplan en ’n gebrek aan afwisseling, is die volgende aspekte van die Bokke se spel kommerwekkend:
● Swak hanteerwerk (gebrekkige afronding). Indien dit nie eintlik van spelers (voor of agter) verwag word om te hanteer, die bal uit te gee of in ’n beter posisie op die voete te ontvang nie, en as niemand vertel word om liewer om ’n teenstander as oor hom te hardloop nie, verbaas dit allermins dat selfs internasionale spelers later hierdie basiese vaardighede verloor nie. En dis wat met die Bokke van 2015 gebeur het. Gaan kyk maar na balle wat in kontak verlore gaan terwyl die ding na ’n spanmaat wat op sy voete is uitgegee moes word. En gaan kyk maar hoe ons glad nie die breedte van die veld benut nie en alles deur die eerste en middelste kanaal wil deurwurg.
Die ander drie kwarteindes het hul kwota opwinding gebied, met die lekkerste vir laaste toe die flou Skotte jou wrintiewaar die Aussies (vormperd in die toernooi) se tjank afgetrap het; tot met die laaste lynstaan toe ’n Skotse ingooi in die gietende reën van Strauss na ’n spanmaat in ’n onkantposisie gespat het en Craig Joubert laat besluit het om ŉ strafskop toe te ken wat die Aussies in die doodsnikke van die wedstryd met ’n enkele punt laat wen het. Oor daardie beslissing van Joubert sal nog lank gepraat word.
Die Argentyne, met ’n uitstekende oorwinning oor die gunsteling, die Iere, het gesorg dat die Suide die Noorde met 4-0 kon troef. Albei halfeindwedstryde (en, uiteraard die finaal) sal tussen suidelike spanne beslis sal word; weer eens ’n aanduiding van waar wêreldrugby se ware krag gesetel is.
En Bok teen Black? Ek kan nie ’n Suid-Afrikaanse wen sien nie, nie met die beste wil ter wêreld nie. Maar ai, sal dit nie lekker wees om dié keer verkeerd bewys te word nie?
’n Wonderlike toernooi om die wêreld se rugbykampioen te bepaal, en ’n trotse toonvenster van sport op die heel boonste vlak, het die pylvak van glorie betree.
Ek praat hier spesifiek van Wallis teen die Wallabies (en Engeland) en byna so brutaal, die Iere teen Frankryk.