ANC se KOÖPtasie-wenresepFlip Buys, voorsitter van die Solidartiteit Beweging. (Foto: René Roux) Die ANC het in die afgelope verkiesing steeds ŉ meerderheid in 166 munisipaliteite behaal ongeag hul rampspoedige regeringsrekord. Daar is verwag dat die ANC veel swakker sou vaar weens die krisis waarin hulle die land die afgelope 27 jaar regeer het. Swart armes ly die meeste onder die ANC-regering, en daarom vind mense dit onbegryplik dat miljoene mense oënskynlik weer vir hul eie benadeling gestem het. Uiteenlopende verklarings word hiervoor gebied. Die belangrikste rede is hoogs waarskynlik die ANC se “koöptasie”-wenresep, hoewel kiesers wêreldwyd meer vir identiteit as beleid of prestasie stem. “Steunkoop”-strategie Die party se wenresep sedert 1994 was om die belangrikste tien kiesersgroepe se steun met staatsmag en belastinggeld te koop. Die onderliggende denke is dat kiesers nie eerstens vir ŉ lewe moet werk nie, maar eerder vir ŉ lewe ANC moet stem. Die swart elite se steun is eerstens deur bemagtigingstransaksies gekoop wat talle kitsmiljoenêrs geskep het. Tweedens het die ANC die swart politieke middelklas se steun met derduisende goedbetaalde staatsdiensposte en rassekwotas in die privaatsektor gekoop. Derdens is miljoene armes se steun met die grootste welsynstelsel in die ontwikkelende wêreld gekoop. Vierdens is die sosialistiese blok se steun deur die alliansie met Cosatu en die SAKP gekoop, en die opneem van sy leiersfigure en beleidsrigtings in die regering. Vyfde is die Afrikaniste se steun met die ANC se klem op ras gekoop. Sesde is die tradisionele blok se steun deur die erkenning en vergoeding van tradisionele leiers gekoop. (Argieffoto) Daarby het die ANC probeer om die ou magsorde deur die inlywing van die NP as die sewende been van hierdie strategie in te trek. Die agtste steungroep is die wit sakelui, wie se samewerking verkry is deurdat die ekonomiese beleid vir hulle ruimte gemaak het in ruil vir die ondersteuning van die ANC se rassekwotas in die werksplek. Die negende been van hierdie strategie was om die steun van liberale elitegroepe soos die media en akademici te kry deur minstens lippediens aan die liberale Grondwet en demokratiese bestel te betoon. Om hierdie almal-insluitende “steunkoop”-strategie af te rond, is die breë bevolking se lojaliteit in die tiende plek verseker deur toe te sien dat die media die rasgedrewe stelsel regverdig. Dit word gedoen deur skoolleerplanne en deur die vestiging van die ANC-regering se mag oor alle sektore van die samelewing heen deur middel van die rasgedrewe transformasiestrategie. Die ANC se idees het in die woorde van Karl Marx “die regerende idees van die samelewing” geword, waarbinne die meeste joernaliste en kommentators die daaglikse werklikheid vir hul lesers en kykers vertolk. Daar is bitter min mediahuise of kommentators wat dit waag om buite hierdie staatsideologie te dink en te skryf. EFF en ANC Dit lyk of die DA teen ŉ demografiese plafon vasgegroei het, en hul kan ook nie die ANC se beloftes aan hierdie tien groepe klop nie. ŉ Sosialis kan nie met beloftes en die besteding van ander mense se belasting aan sy kiesers oortref word nie, en kan daarom moeilik uitgestem word. Net die tyd sal leer of die ANC in die komende jare sy koöptasiestrategie net so behendig soos in die verlede kan toepas, en of die geld daarvoor nou opraak. Die ANC se suksesvolle steunkoopstrategie maak van hulle goeie politici, maar die werklikheid het gewys hulle is swak regeerders. Hulle los hulle politieke probleme met hierdie steunkoopstrategie op, al vererger dit hul kiesers se ekonomiese probleme. Die ekonomie kan nie die ANC se politieke beloftes bekostig nie. Daarom sal die ANC nie die eerste rewolusionêre party wees wie se innerlike teenstellings uiteindelik só groot word dat dit die party laat verbrokkel nie. Dit kan gebeur omdat die ANC in die woorde van Margaret Thatcher nou “ander mense se geld alles uitgegee het”.