Jesus genees die blinde Bartimeus wat daarom smeek dat Jesus Hom ontferm, Job kry geleentheid om sy saak teenoor die Here te stel en die Here verander sy omstandighede dramaties (vanweë sy ontferming) en Psalm 34 besing dat die Here hoor. Hebreërs 7 vertel ook van God se ontferming deurdat Jesus Homself geoffer het vir die sonde.
Die sentrale tema is dat God vol ontferming is.
7Nadat Hy met Job gepraat het, het die Here vir Elifas die Temaniet gesê: "Ek is kwaad vir jou en jou twee vriende, want julle het nie die waarheid oor My gepraat soos my dienaar Job nie. 8Vat sewe bulle en sewe ramme en gaan na my dienaar Job toe en offer dit as 'n brandoffer vir julleself. My dienaar Job sal vir julle bid, en Ek sal sy gebed verhoor en julle nie straf vir julle dwaasheid nie. Julle het nie die waarheid oor My gepraat soos my dienaar Job nie.
10Nadat Job vir sy vriende gebid het, het die Here die omstandighede van Job verander en hom twee keer soveel gegee as wat hy gehad het. 11Al sy broers en susters en sy vriende wat hom vroeër geken het, het gekom en saam met hom in sy huis geëet. Hulle het hulle medelye kom betoon en hom getroos oor al die rampe wat die Here oor hom gebring het. Elkeen het vir hom 'n stuk silwer en 'n goue ring gegee. 12Die Here het die laaste deel van Job se lewe voorspoediger gemaak as die eerste: hy het veertien duisend stuks kleinvee, ses duisend kamele, twee duisend beeste en 'n duisend donkies gekry, 13en ook sewe seuns en drie dogters. 14Die oudste dogter het hy Jemima genoem, die tweede Kesia en die derde Keren-Puk. 15Nêrens in die land was daar vroue so mooi soos Job se dogters nie. Hulle pa het hulle saam met hulle broers laat erf. 16Job het nog honderd en veertig jaar gelewe. Hy het sy kinders en kindskinders tot in die vierde geslag gesien. 17Job het toe gesterf. Hy was oud en het 'n vol lewe gehad.
46Daarna kom hulle in Jerigo aan. Toe Jesus en sy dissipels en 'n aansienlike menigte weer daarvandaan verder gaan, sit daar 'n blinde bedelaar, Bartimeus, seun van Timeus, langs die pad. 47Toe hy hoor dat dit Jesus van Nasaret is, het hy begin uitroep: "Jesus, Seun van Dawid, ontferm U tog oor my!"
Die storie van die vyeboom se verdroging gee aanleiding tot 'n verdere lering van Jesus oor geloof, waarin Hy uitspel dat vir die ware geloof alles moontlik is. Dit sal vrug dra, anders as die vyeboom (of die tempeldiens in Jerusalem). Dit het effek op die natuur (bome en berge) sowel as op die verhouding tussen mense (vergifnis). Daarom roep Jesus hulle op tot onwrikbare geloof en vertroue in God uitgedruk in gebed: "Alles wat julle in die gebed vra, glo dat julle dit al ontvang het, en dit sal vir julle so wees." Vergelyk Jesaja 65:24 wat God se gewilligheid om te antwoord só uitspel: "Voor hulle nog roep, sal Ek antwoord, terwyl hulle nog praat, sal Ek hulle gebed verhoor."
Aanvangsied: Lied 164 "Ons is almal hier tesaam vs 1,2"
Aanvangswoord: Psalm 34
Seëngroet: 2 Korintiërs 1
Lied 212 "Loof die Heer Hy is goed 1,2,3"
Loflied 239 "Jesus rots vir my geslaan vs 4"
Ek is die Here jou God wat jou uit die greep van Satan en sonde dood bevry het. Jy moet My alleen aanbid en dien. Onthou dat niks of niemand anders jou kan red nie: nie jou geld of jou werk of jou sport of jou vriende nie. Ek het jou deur die bloed van Jesus Christus Myne gemaak, en Ek wil jou vir My alleen hê.
25Daarom kan Hy ook dié wat deur Hom na God gaan, eens en vir altyd verlos: Hy lewe vir altyd om vir hulle by God in te tree.
Lied 239 "Jesus rots vir my geslaan vs 4"
Ek kan draai.
Pre-Chorus 2:God praat met ons en ons luister
Vra vir die kinders: Hoe voel jy as jou ma/pa jou roep? As jy hulle stem hoor? My kinders is gewoonlik nie baie opgewonde nie, want hulle dink gewoonlik dat hulle óf in die moeilikheid is óf dat ek van hulle 'n gunsie gaan vra. Maar daar is tog tye wanneer hulle bly is as hulle my stem hoor – alles hang net van die omstandighede af. Ek gaan verskillende omstandighede beskryf en julle moet dan sê: gaan of nie gaan nie.
As ek lekker sit en televisie kyk.
As ek in 'n boom sit en ek kan nie uitkom nie.
As my ma/pa lank van die huis af weg was.
As ek 'n swak rapport huis toe gebring het.
As ek vir ete geroep word.
Sien, alles hang af van die omstandighede. Byvoorbeeld, die laaste een is 'n lekker stem om te hoor wanneer jy baie honger is. Maar wanneer jy nou net met iets lekker besig is en nie honger is nie, is dit 'n slegte stem.
Om Jesus se stem te hoor, is egter altyd lekker. Dit maak nie saak wat die omstandighede is nie, want ?Hy roep om mense gesond te maak en te help. Dis presies wat die dissipels van Jesus geweet het. Hulle sê vir die blinde: Hou moed! Staan op! Hy roep jou.
Miskien werk die volgorde ook andersom:
Hy roep jou. Staan op! Hou moed!
Die les van die reënboog.
Om 'n reënboog te sien, is altyd spesiaal en jy kan ook nooit by 'n reënboog uitkom nie. (Wetenskaplikes sê ook dat geen mens presies dieselfde reënboog kan sien nie, want jy sien dit vanuit jou hoek wat 'n ander reënboog beteken as die een net langs jou).
Maar om 'n reënboog te sien, moet 3 goed in plek wees:
1. Jy moet water in die lug hê
2. Die son moet skyn
3. Jy moet in die regte posisie wees – die son moet agter jou rug wees en die water moet voor jou wees.
Om dit te toets, kan jy baie maklik die eksperiment by die huis doen. As die son skyn, draai 'n sproeier wat 'n fyn misreën spuit, oop en gaan staan tussen die sproeier en die son met jou rug na die son en jy sal 'n reënboog sien! 
Die blinde man het ook die sig gehad, want al 3 goed was in plek
-hy het geglo Jesus kan genees
-hy het geweet Jesus is naby
-hy het homself reg posisioneer – hy het begin uitskreeu
Die resultaat: Hy kon 'n reënboog sien!
[die foto van die reënboog is in die publieke domein, vanaf PublicDomainPictures.net]
[skets van John Newton vanaf Wikimedia.commons]
Hierdie woorde uit die pen van John Newton (1725-1807) word vandag nog reg rondom die wêreld gesing. Dit is gebore uit sy persoonlike ervaring.
John Newton se lewe bestaan uit 'n ongelooflike sameloop van omstandighede wat hom op ver paaie geneem het. Hy het sonder enige spesifieke godsdienstige oortuiging grootgeword. Sy pa was 'n skeepskaptein, met sy moeder wat voor sy sewende verjaardag oorlede is. Hy het sy pa op ses skeepsreise vergesel, totdat sy pa oorlede is toe John sewentien was.
John is daarna verplig (deur diensplig) om by die koninklike vloot aan te sluit. Toe hy nie met die bemanning oor die weg kom nie, word hy in Wes-Afrika by 'n slawehandelaar agtergelaat. Hy word baie sleg as slaaf behandel, maar 'n paar jaar later deur 'n ander Britse skip gered.
Nou raak Newton by die Atlantiese slawehandel betrokke. Tydens 'n geweldige storm aan die Ierse kus roep hy tot God om genade, die begin van sy bekering en geestelike pad met God. Hy bly egter 'n slawehandelaar tot 'n paar jaar later. Hy moes eers in die geloof groei voordat hy 'n volledige oorgawe aan God gemaak het. 'n Paar jaar na sy eerste bekering, begin hy in teologie verder studeer. Daarna word hy deur die Anglikaanse kerk as priester toegelaat.
Newton het Amazing Grace as toeligting by 'n preek op Nuwejaarsdag van 1773 geskryf. Dit is in 1779 gepubliseer in William Cowper se Olnay Hymns. Die lied het bekendheid in die VSA verwerf toe dit 'n belangrike lied in die tweede groot herlewing geword het. Dit het weer in die 1960's baie gewild in die VSA en elders geword, die duisende opnames daarvan bestaan vandag.
Die lied het 'n eenvoudige boodskap. Vergifnis en verlossing is moontlik, ten spyte van 'n sondige lewe. Dit is God se verrassende genade wat mense red, hoe verlore ook al. Hoe blind ook al en vasgevang in wat verkeerd is, kan God mense aanraak en laat sien.
Uit sy eie getuienis was John Newton blind, maar God het hom aangeraak en hom laat sien.
In die evangelies blyk dikwels dat nie almal wat kan sien, werklik kan sien nie. Die vraag is of mense Jesus kan sien vir Wie Hy is? Of is ons blind?
Ons teks is die tweede geleentheid in Markus waar 'n fisies blinde gehelp word om te sien. Bartimeus se genesing is die klimaks van 'n onderafdeling in die Markusevangelie waar Jesus intensiewe toerusting oor dissipelskap bied. Hierdie onderafdeling strek van 8:22 tot 10:52.
Die eerste genesing van 'n blinde gebeur in Betsaida (8:22-26), waarna Jesus doelgerig en indringend oor dissipelskap, oor navolging van Jesus, begin praat.
Enkele hoogtepunte uit hierdie onderafdeling:
Jesus kondig die eerste keer sy dood en opstanding aan (8:31-33);
Hy leer die dissipels hoe om Hom te volg (8:34 – 9:1)
Hy laat enkele dissipels sy heerlikheid op die berg sien, waarop sy lydenspad gaan uitloop, maar vermaan hulle om stil te bly daaroor tot Hy uit die dood opgestaan het (9:2-13), waarna Hy 'n seun gesond maak (9:14-29)
Jesus kondig 'n tweede keer sy dood en opstanding aan (9:30-32)
Die dissipels stry oor wie van hulle die belangrikste is (9:33-37)
Jesus beklamtoon die belangrikheid van diens en sorg vir die medemens en die kleintjies wat in Hom glo (9:38-50), wat Hy opvolg met 'n gesprek oor egskeiding (10:1-12) voordat Hy die kindertjies seën en sê dat ons die koninkryk van God soos 'n kindjie moet ontvang (10:13-16)
Nou vind die gesprek met die ryk jongman plaas, wat sy besittings voor sy navolging van Jesus plaas (10:17-31)
Jesus kondig 'n derde keer sy dood en opstanding aan (10:32-34)
Jakobus en Johannes kom vra dat hulle aan Jesus se linker- en regterhand wil sit in sy koninkryk, waaroor die ander dissipels baie verontwaardig is (10:35-45)
Jesus genees die blinde Bartimeus (10:46-52), en vertrek daarna na Jerusalem waar sy drie aankondigings oor sy lyding en sterwe in vervulling gaan.
Jesus, wat blindes genees en mense laat sien, word omring deur blinde dissipels. Terwyl Jesus op sy lydenspad is, is daar talle dissipels wat nie sy lydingsweg kan sien nie. Saam met die ryk jongman sien hulle net heerlikheid en grootheid. Hulle is betower deur magsposisies en rykdom, terwyl Jesus drie keer sy lyding en sterwe aankondig.
Dit is nie net die blinde wat Betsaida en Bartimeus van Jerigo wat blind is nie.
In ons teks is Jesus by Jerigo, sowat 30 km van Jerusalem af. Jesus is op dieselfde plek waar die mure eeue vantevore ingetuimel het danksy God se wonderbare krag en Israel se geloof in God. Hier kruis Jesus se pad met die blinde Bartimeus. Geloof en die wonderbaarlike werk van God kom weer by Jerigo bymekaar.
Woorde soos "blind", "bedelaar" en "pad" is vir Markus belangrik, en dui gewoonlik op iets groots. Elkeen van hierdie woorde het vir Markus 'n letterlike en figuurlike betekenis.
In hierdie gebeure stap Jesus inderdaad op die pad uit Jerigo na Jerusalem, maar "pad" ("hodos" in Grieks) is vir Markus 'n spesifieke term wat dui op Jesus se pad van getrouheid. Hy is die lydende, gehoorsame Kneg wat op pad is na Jerusalem om sy lewe as losprys vir baie te gee.
Die dissipels volg Jesus op sy pad, maar hulle verstaan niks van sy "pad" nie – sy verstaan van messiasskap, sy koninkryk, sy "afspraak" in Jerusalem nie. Die dissipels is die eintlike blindes. Hulle behoort te smeek om te "sien" wat en soos Jesus sien. Hulle oë is egter verblind deur hulle eie vergesigte van mag en glorie. Hulle onbegrip is skille voor hulle oë.
Vir Markus is die blinde Bartimeus 'n voorbeeld van 'n ware dissipel. Hy smeek om te kan sien. As die dissipels maar oë gehad het wat kon sien, sou hulle sien dat die blinde in hierdie verhaal die blindes lei. Dit is die fisiese, letterlike blinde wat die geestelike en figuurlike blindes lei.
Terwyl Jesus Jerigo verlaat, verneem Bartimeus dit is "Jesus van Nasaret" wat die groot menigte gaande het. Bartimeus hoor dus van Jesus se menslike identiteit, hy is die mens Jesus van die agterlike gehuggie, Nasaret. Jesus se herkoms het baie mense blind gemaak vir sy ware identiteit. Nie vir Bartimeus nie.
Onmiddellik begin hy 'n ander identiteit uitroep: "Jesus, Seun van Dawid, ontferm U tog oor my!"
Dadelik begin baie mense van die dorp met hom raas en beveel hom om stil te bly. Hulle klink soos Jesus wat altyd die demone beveel het om stil te bly as hulle Hom die Messias genoem het. Die dorpenaars se motief is egter anders. Hulle is waarskynlik verleë oor Bartimeus. Die blinde bedelaar, Bartimeus, moenie die kollig steel nie. Hy is nie deel van die hooggeplaaste verwelkomingskomitee wat die gevierde wondergeneser, Jesus, se besoek reël nie. Hulle probeer hom daarom stilkry en eenkant toe vat.
Bartimeus laat hom nie onderkry nie. Mens besef hoe desperaat hy moes wees. Hierdie is sy kans. Hoe sal hy ooit weer in Jesus se teenwoordigheid kom? Wat as al die berigte oor Jesus waar is, en Hy werklik in staat is om Bartimeus se blindheid te genees?
Daarom roep Bartimeus al hoe harder: "Seun van Dawid, ontferm U tog oor my!"
Jesus het dikwels – tussen 'n groot skare – gaan stilstaan en aandag gee aan diegene wat sy aandag trek. Selfs wanneer Hy met 'n belangrike ander taak besig was, soos hier waar Hy dringend onderweg Jerusalem toe is. Hier in Jerigo, laat Hy weer 'n onbenullige mens sy program onderbreek.
Jesus roep Bartimeus nader. Dié los sy bokleed net daar, spring op en gaan na Jesus toe. Jesus vra hom toe: "Wat wil jy hê moet Ek vir jou doen?" Dis dieselfde vraag as wat Jesus kort tevore vir Johannes en Jakobus gevra het toe hulle die ereposisies in die koninkryk vir hulself wou opeis (10:36).
"Rabboeni", Leermeester, sê Bartimeus, "dat ek kan sien!"
Bartimeus is vir Markus die ideale dissipel. Hierdie Bartimeus, die buitestander, die blinde bedelaar, die onbenullige, demonstreer vir Jakobus en Johannes hoe hulle moes optree en waarvoor hulle moes vra.
Let op wat Bartimeus alles doen:
Wanneer hy hoor Jesus is naby, roep hy sy belydenis oor Jesus hardop uit, ten spyte van die risiko van publieke teenstand en verwerping. Die publieke afkeur is van minder belang as sy belydenis en sy begeerte om by Jesus te wees
Wanneer Jesus na hom roep, reageer hy onmiddellik, selfs ten koste van sy bokleed. Sy reaksie herinner ons aan die dissipels se reaksie in hoofstuk 1 toe Jesus hulle geroep het. Hulle het ook dadelik alles agtergelaat en Jesus onmiddellik gevolg. Om sy bokleed agter te laat, het risiko vir Bartimeus ingehou. Die bokleed was sy beskerming teen koue, waarskynlik die enigste bokleed wat hy as arme bedelaar gehad het. Aangesien hy blind was, en die dorp vir hom vies was, was daar 'n goeie kans dat hy dit nooit weer sy kry nie. Dit is simbolies van sy allesoorheersende begeerte om alles agter te laat om by Jesus te wees.
Hier is ironie aan die werk. In hoofstuk 1 los die dissipels alles om by Jesus te wees, nes Bartimeus. Wanneer die dissipelkring in Getsemane kom en Jesus gearresteer word, gee hulle weer alles prys, tot hulle klere, maar hierdie keer om van Jesus weg te vlug (14:51-52).
Wanneer Jesus hom vra: "Wat wil jy hê moet Ek vir jou doen?", antwoord Bartimeus korrek, in kontras met Jakobus en Johannes. Sy eenvoudige versoek is dat hy maar net kan sien. Dit is die een ding wat Jesus die graagste wil hê sy dissipels moet kan doen: hulle moet Jesus kan sien vir Wie Hy is; hulle moet die plot van sy bediening snap; hulle moet die lydensweg van die Messias snap; hulle moet afsien van hul sug na mag en heerlikheid, en Jesus op sy pad van diens volg. Sy dissipels moet sien wie hulle is, in die lig van Jesus se rol as Messias en Dienaar. Hulle moet afsien daarvan om die koninkryk om hulle manier en met hulle kortpaaie te laat kom.
Jesus sê vir Bartimeus hy kan maar "gaan": hy kan nou "weggaan", hy kan op sy "pad gaan", sy geloof het hom gered. Nou demonstreer Bartimeus dat hy werklik verstaan en dat hy werklik sien. Hy gaan op sy pad: hy het "op die pad agter Jesus aan gegaan" (52). Hy is saam met Jesus op die pad, die pad Jerusalem toe, wat vir Markus 'n kodewoord vir "die kruis" is.
Pad van 'n dissipel
Vir Markus is al die kwaliteite van dissipelskap teenwoordig in Bartimeus. Hy vertoon die nederigheid, afhanklikheid, bereidheid om risiko te loop, en moed wat op enige tydstip nodig is om 'n egte dissipel van Jesus te wees.
Met nederigheid kom hy as 'n onbelangrike bedelaar met die eenvoudigste maar heel belangrikste versoek wat 'n dissipel kan hê: "Laat my sien." Hierdie versoek is gebaseer op die insig dat 'n dissipel se vermoë om reg te sien afhanklik is van die sig wat Jesus gee.
Die grootste gevaar vir die geloof en gehoorsaamheid van dissipels is geestelike bysiendheid, of versiendheid, dubbelvisie, tonnelvisie, of net terugkyk oor die skouer en nie vorentoe saam met Jesus nie. Nederigheid en afhanklikheid is die eienskap van 'n dissipel wat werklik wil sien. Hierdie nederigheid weet hoe afhanklik ons van Jesus en van Jesus se liggaam, die geloofsgemeenskap is, om te kan bly sien.
Wie regtig blind is, moet leer om afhanklik van Jesus te raak. Om die ou maniere van sien agter te laat, en soos Jesus te leer sien. Jesus kan hierdie soort sig gee.
Ons vier vandag hervormingsfees. Ons gedenk die kerkhervorming toe Martin Luther en ander begin sien het hoe geestelik blind die kerk van hulle tyd geraak het. Hulle kon opnuut weer die genade van God helder raaksien. Dat ons gered word alleen maar uit genade, en nie op grond van ons samewerking en goeie werke nie.
Ons het in ons eie tyd daagliks nodig dat ons oë geopen word om God en Jesus raak te sien, soos aan ons in die Woord en deur die Gees geopenbaar.
Sien ons gemeente wat Jesus van ons vra?
Die oproep kom ook na elkeen van ons afsonderlik: Sien jy?
In die Markusevangelie is daar vier groepe mense wat met Jesus in gesprek tree:
Die Fariseërs en die Skrifgeleerdes – hulle is voortdurend krities oor Jesus;
Die skare – hulle is meestal in verwondering oor Jesus, wat Hy doen en sê;
Die dissipels – hulle volg Jesus dadelik, maar hulle is die groep wat die heeltyd nie verstaan nie, nie kan insien nie en aan die einde (16:8) bang en stil wegkruip.
Die buitestanders wat meestal individueel met Jesus in aanraking kom. Dit is telkens hulle wat verstaan en glo en wil vertel.
Die Skrifgeleerdes en dissipels het gedink hulle kan sien. Hulle was egter blind.
Markus vra op 'n subtiele manier vir sy eerste lesers en vir ons, soos in dié teks: "Hoe gaan jy reageer?"
Dissipelskap vra 'n nuwe blik op die hele lewe. Dit gaan ook oor besittings waarvan ons ontslae moet raak om Jesus werklik te kan volg.
André Resner skryf na aanleiding van hierdie teks:
Faith sits, leaning forward, ready to leap at the opportunity to answer God's call whenever it might come, and it shows itself willing to shed whatever holds it back from the journey. Bartimaeus shows us what having "ears to hear" and "eyes to see" really looks like. And courageously, Jesus' disciples know when to stand up for what they believe, even when it may cost them public shame. There are times when our confession puts us in a situation of shame, but faith sees that it's worth the risk.
"Open my oë"
Ons het begin met die verhaal van John Newton wat "blind" was en toe tog geleer sien het. Kom ons sluit af met verwysing na nog 'n lied.
Die nederigheid, afhanklikheid, bereidheid tot risiko en durf wat Bartimeus uitstraal, word goed uitgedruk in Clara Scott se lied, "Open my eyes that I may see: