Protes teen gendergeweld wys magstrukture verander | Netwerk24
Suid-Afrikaners wat weer Maandag teruggekeer het na hul werk is nie meer bang vir Covid-19 nie, hulle is eerder opgewonde en gereed om weer te kan werk.
Die Burger en Volksblad sê: Trump vs. Twitter met demokrasie as slagoffer
Hoe ver strek die vryheid van spraak? Op die oomblik worstel selfs die moeder van alle moderne demokrasieë, Amerika, daarmee.
Protes teen gendergeweld wys magstrukture verander
Deur Leslie Van Rooi 12 September 2019 06:30
Die protes op kampusse teen gendergeweld, dui ook daarop dat argaïese gesagstrukture aan die verander is, skryf Leslie van Rooi.
Studente maak op die kampus van die Universiteit Stellenbosch beswaar teen gendergeweld. Foto: Leslie van Rooi
Die onlangse grusame moorde op twee studente, Uyinene Mrwetyana en Jesse Hess, onderskeidelik van die Universiteit van Kaapstad en die Universiteit van Wes-Kaapland, het veral universiteitskampusse geruk.
Die sinlose dood van dié twee studente het daartoe gelei dat kampusse weer hernude protes teen geweld op grond van geslag beleef het.
Vrouestudente is aan die voorpunt van dié protes wat ons lei om soos baie Suid-Afrikaners die laaste ruk te skree: Genoeg is genoeg!
Soos wat ook in die verlede die geval was, is daar nou weer 'n gevoel dat mans wat hulself aan seksuele misdrywe skuldig maak aan die kaak gestel moet word en dat vroue dus hard teen oortreders moet uitpraat.
Oproep om 'n einde te maak aan verkragtingskultuur op kampusse.
Op verskeie kampusse word daar tans uiting gegee aan hierdie oproep.
Daarmee saam is daar pogings om veral universiteitsowerhede en manlike personeellede en - studente te laat verstaan dat die kultuur op kampusse moet verander om 'n einde te maak aan wat as 'n verkragtingskultuur beskryf word.
Hierdie situasie is natuurlik nie uniek aan Suid-Afrika nie. Dink maar aan die #MeToo-beweging wat veral bekendheid in die VSA verwerf het, maar wat in verskeie vorms en onder verskillende name steeds wêreldwyd aan die gang is. Ook is dit nie die eerste keer dat vroue op kampusse hard aandring op diepgaande verandering nie.
Hierdie situasie is ook nie beperk tot wat op universiteitskampusse gebeur nie. Die betogings oor die hele Suid-Afrika ná verskeie erge voorvalle van verkragting en moorde op vroue dui daarop dat Suid-Afrikaners dalk selfs sterker as in die verlede teen hierdie vorme van geweld opstaan.
Veranderinge eerste op kampusse gevoel
Maar hoekom word kampusse so direk geraak?
Universiteitskampusse is bekend daarvoor dat dit ruimtes is waar veranderinge in die samelewing eerste gevoel word en selfs eers getoets word.
In hierdie verband het universiteite 'n verantwoordelikheid om verandering te bestuur en op so 'n manier te verpak dat dit 'n konstruktiewe, positiewe impak op die groter samelewing (insluitend op ons universiteitsgemeenskappe) het.
Maar kampusse is nie verwyderd van die groter samelewing nie. Die "mikro-kosmosse" op kampusse is op 'n spesifieke manier 'n weerspieëling van die groter prentjie. Om dit nie te erken nie, is om 'n alternatiewe gemeenskap te probeer skep wat eintlik nie bestaansreg het nie.
Dat die twee studente se dood ons raak en oproep tot aksie, beteken nie dat hul lewens meer werd as dié van ander was nie. Die invloed van hul dood help ons egter om te verstaan dat die potensiële bydrae van jongmense op 'n pynlike manier uitgedoof word deur vorms van geweld waarvoor daar nie plek is nie.
Dit help ons ook om te verstaan dat universiteite, in verhouding met ander organisasies en departemente, 'n sterk rol moet speel in die daarstel van 'n beter en gesonder samelewing.
Versoekskrifte wat die laaste tyd aan universiteitsowerhede voorgelê is, mag dalk sekere aksentverskille hê. Maar daar is wesenskenmerke wat dieselfde is.
Dit is dat veral vroue moet uitpraat teen enige vorm van seksuele geweld en dat universiteitsowerhede 'n verantwoordelikheid het om ruimtes te skep en kulture te verander wat tot gevolg sal hê dat vroue op kampusse nie in vrees hoef te leef nie.
Die samelewing verander vinniger as wat ons dink. Daar is nou aansienlik meer vroue as mans op ons universiteite. As mans sal ons vinnig moet leer dat die gender-dinamika in die samelewing reeds vinnig aan 't verander is.
Ook dat mans 'n bepaalde verantwoordelikheid het om saam met vroue te werk aan die daarstel van 'n samelewing waar geweld op grond van geslag geen bestaansreg het nie.
Dit kan universiteite natuurlik nie in isolasie van die groter samelewing doen nie. Ons moet dit ook nie só probeer doen nie.
Maar in die ruimtes waar ons 'n bepaalde invloed en mede-verantwoordelikheid het, moet ons gehoor gee aan die oproepe.
Die protes op kampusse help ons dus nie net om te verstaan dat geslagsgebaseerde geweld onaanvaarbaar is en nie geduld mag word nie. Dit help ons ook om te verstaan dat argaïese vorme van magstrukture in die samelewing ook verander – juis daarom moet protes op kampusse nie onderskat word nie.
* Dr. Van Rooi is senior direkteur: sosiale impak en transformasie aan die Universiteit Stellenbosch. Die menings van skrywers is hul eie en weerspieël nie noodwendig dié van Netwerk24 nie.
Meer oor: Leslie Van Rooi | Uyinene Mrwetyana | Jesse Hess | Geslagsgeweld | Universiteite | Studente | Verkragtingskultuur