Byna negentig jaar gelede is ’n sterwende menslike diabeet (lyer aan suikersiekte) vir die heel eerste keer met ’n ekstrak van insulien ingespuit. Die pasiënt —’n seun van veertien—het dramaties herstel. Die baanbreker van hierdie revolusionêre soort behandeling was ’n jong, beskeie Kana­dese geneesheer, Frederick Banting. Hier is die verhaal van dié beson­dere ontdekking wat steeds die verskil tussen lewe en dood vir mil­joene diabete oor die wêreld heen beteken...
Maar die tiener het al so uitgeteer dat hy net 30 kg weeg en skaars die krag het om sy kop op te lig. Hy is op sterwe. Die dokters gee die seun ’n inspuiting en wag gretig om te kyk wat gaan gebeur. Die inspuiting help niks nie, trouens, dit laat ’n sweer ontwikkel.
’n Ietwat ander ekstrak word voorberei en op 23 Januarie word die seun daarmee ingespuit. Hierdie keer lyk dit of daar ’n opflikkering is. Nog ’n aantal inspuitings volg deur die loop van die dag en spoedig sit Leonard regop in die bed. Hy eet ook normaal. In die volgende paar dae kry hy sy krag terug en sit gewig aan. Uiteindelik kan hy huis toe gaan.
Hierdie behandeling, meer as tagtig jaar gelede, is as ’n triomf vir die mediese wetenskap aangekondig. Binne ’n paar maande het nog diabete dieselfde inspuitings ontvang en het hul eweneens so gesond geword dat hulle met hul lewe kon voortgaan.
Nadat hy die skool verlaat het, begin hy op sy pa se aandrang vir predikant studeer, maar omdat hy so ’n slegte spreker is, wend hy hom liewer tot die geneeskunde. In die Eerste Wêreldoorlog is hy ’n dokter in die Kanadese leër. Hy beseer sy hand so erg dat sy kollegas dit wil afsit. Banting weier. Hy hou self toesig oor sy behandeling totdat sy hand heeltemal genees, terwyl hy die hele tyd ook nog die gewonde soldate versorg. Hy kry later ’n militêre toekenning vir dapperheid.
Ná die oorlog word Banting ’n mediese praktisyn op ’n dorp met die naam London, in Ontario. Hy het egter so min pasiënte dat hy nie genoeg verdien om daarvan te lewe nie. Sy verloofde reken daar is nie veel van ’n toekoms vir haar saam met hom nie en verlaat hom.
REGS: Die pankreas, ’n klein, gelerige klier naby die maag. Lees hieronder oor Banting se opspraakwekkende ontdekking in verband met hierdie klier.
IN 1920, terwyl hy ’n les oor die pankreas vir sy studente voorberei, val Banting se oog op ’n artikel oor die skakel tussen diabetes en ’n hormoon wat blykbaar deur die pankreas afgeskei word en wat die liggaam nodig het om suiker te verwerk. Dokters het eers gedink die pankreas skei slegs spysverteringsappe af.
In 1869 het ’n mediese student, Paul Langerhans, die bestaan ontdek van groepe selle (die sogenaamde eilandjies van Langerhans) wat regdeur die pankreas versprei is. Hy het nie geweet waarvoor hulle daar is nie.
Banting het gewonder of dit moontlik is om die X-goed, soos hy dit genoem het, te onttrek deur die buise naby die eilandjies van Langerhans in ’n lewende dier af te bind voordat die pankreas verwyder word. Aangesien daar geen geriewe by die Universiteit van Wes-Ontario was nie, doen hy toe aansoek om sy proefnemings by die Universiteit van Toronto te doen.
In hul eerste proefneming bind Banting en Best die pankreasbuise van ’n aantal honde af en wag sewe weke lank. Toe hulle weer die honde oopsny, vind hulle dat die garing wat hulle gebruik het, gebreek het en dat die buise normaalweg werk. Die mans is verpletter, want die tyd loop uit.
Omdat Macleod met vakansie weg is, besluit hulle om die proefneming met ’n tweede groep honde te herhaal en dié slag sterker garing te gebruik. Ná slegs een maand sny hulle weer die honde oop. Hulle verwyder die kliere en slaag daarin om ’n bietjie van die X-goed af te trek. Hulle spuit die ekstrak in ’n hond met diabetes (een waarvan die pankreas uitgehaal is)—en hou asem op.
In dieselfde jaar stig die Universiteit van Toronto die Banting en Best-departement vir mediese navorsing, met Banting as die hoof. Hy word later vir sy werk tot ridder geslaan. In die Tweede Wêreldoorlog sluit Banting hom as ’n majoor by die Kanadese leër aan. Op 21 Februarie 1941, onderweg na ’n geneeskundige sending in Engeland, sterf hy toe die tweemotorige bomwerper waarin hy reis tydens ’n sneeustorm in Newfoundland neerstort.
Die mediese wetenskap verloor ’n ware groot navorser. Maar hy sal nooit vergeet word nie, want sy ontdekking het die verskil tussen die lewe en die dood beteken vir miljoene diabete oor die wêreld heen.
Daar is twee vorms van diabetes mellitus. In die tipe1-diabetes (ook genoem insulien-afhanklike diabetes) het pasiënte ’n gebrek aan die hormoon insulien, wat verantwoordelik is vir die beheer van die hoeveelheid glukose in die bloed. Insulien word deur spesiale selle in die eilandjies van Langerhans vervaardig—groepe selle wat verspreid regoor die pankreas voorkom. Die pankreas is ’n klein, gelerige klier naby die maag. ’n Gemis aan insulien veroorsaak dat glukose in die bloed ophoop. Vet word as ’n alternatiewe energiebron afgebreek, wat tot bewusteloosheid en uiteindelik die dood kan lei.
Ofskoon erflikheid ’n wesentlike rol by die ontwikkeling van diabetes speel, is hier ’n interessante nuwe perspektief. Volgens die studie kan die virus dalk net die vabond wees wat die diabetes aan die gang sit by mense wat ’n geneigdheid daartoe het.