Hoekom skielik so min beurtkrag?Foto bloot ter illustrasie. (Argieffoto: Unsplash) Die skielike verligting wat Suid-Afrikaners die afgelope paar dae beleef met beurtkrag wat drasties afgeskaal word, is dalk niks vreemds nie, maar ŉ kenner waarsku dit sal waarskynlik van korte duur wees. Ondanks wydverspreide bespiegelings oor waarom dit klaarblyklik skielik so goed gaan met Eskom, meen minstens een energiekenner daar is ŉ aantal goeie redes hiervoor. Chris Yelland, onafhanklike energiekenner, sê die grootste rede vir die afskaal en selfs opskorting van beurtkrag sedert die naweek, is die openbare vakansiedag wat vir talle mense ŉ langnaweek beteken het. “Dit is nie ongewoon vir ekonomiese bedrywighede om tot stilstand te kom wanneer daar openbare vakansiedae is nie. Fabrieke en ander ondernemings wat normaalweg baie energie verbruik, benodig dit skielik nie meer nie wat dan die las op die kragnetwerk verminder,” sê hy. “Die nasionale betoging Maandag het dalk ook ŉ uitwerking op die kragsituasie gehad, aangesien verskeie ondernemings genoop was om hul deure vir die dag te sluit.” Hoewel sommige Suid-Afrikaners wonder of die kragsituasie nie dalk verbeter het omdat daar minder sabotasiegevalle is sedert André de Ruyter se skielike vertrek van Eskom nie, sê Yelland dit is nutteloos om daaroor te bespiegel, aangesien geen konkrete bewyse daarvoor bestaan nie. “Daar was ŉ groter wetstoepassingsteenwoordigheid weens die landwye staking, so dit kon dalk minder diefstal tot gevolg gehad het,” sê hy. “Maar dit is pure bespiegeling. Ek het geen bewyse dat daar meer of minder gevalle van misdadigheid was nie.” Gevalle van sabotasie by Eskom se kragstasies het ŉ ál meer gereelde verskynsel geword. De Ruyter het selfs onlangs beweer ŉ aantal ANC-grootkoppe is verantwoordelik vir die sistemiese korrupsie wat die kragvoorsiener op sy knieë dwing. Min beurtkrag ‘wisselvallige verskynsel’ Volgens Yelland is die afwesigheid van beurtkrag nie altyd ŉ aanduiding dat die gety vir Eskom gedraai het nie. “Ons moet versigtig wees om te dink die probleme is verby ná ŉ paar goeie dae wat beurtkrag betref. Die kragnetwerk se kapasiteit is so onvoorspelbaar en wisselvallig dat ons soms ŉ goeie week van beurtkrag beleef en dan weer ŉ paar dae of weke waar dit uitermatig sleg gaan,” sê hy. “Eskom het al by verskeie geleenthede op kort kennisgewing aangekondig dat ŉ aantal onklaarrakings hom noop om die beurtkragfases te verhoog en die land in ŉ erger situasie te dompel as waarin dit ŉ paar dae vantevore was.” Hy meen ook nie die skielike verbetering in Eskom se kapasiteit is te danke aan die nuwe tussentydse uitvoerende hoof, Calib Cassim, nie. “ŉ Nuwe uitvoerende hoof kry soms erkenning vir bepaalde veranderings en verbeterings kort ná sy aanstelling. Die werklikheid is egter dat verbeterings die resultaat is van jare lange sweet en swoeg deur vorige lede van die bestuur om ŉ oplossing vir die probleem te kry.” Eskom het verlede week aangekondig dat ses van sy steenkoolaangedrewe kragstasies nou op 70% van hul kapasiteit bedryf word. Kort daarna het die nuus gekom dat die land vir ŉ paar dae beurtkragvry gaan wees. Yelland meen egter dié aankondiging was misleidend, aangesien talle ander kragstasies op veel minder as 50%-kapasiteit bedryf word. “Ons moet na die hele prentjie oor ŉ tydperk van maande of ŉ jaar kyk, want die energiebeskikbaarheidsfaktor verskil van uur tot uur en dag tot dag. Slegs dan kan daar bepaal word presies hoe volhoubaar, of plofbaar, die situasie is.”