Landbank boer steeds agteruitHoewel die komitee die behoefte benadruk het vir finansiering aan ontluikende boere, is dit steeds die Landbank se plig om kommersiële boere ook te finansier. (Foto: Maroela Media) Hernieude pogings word aangewend om die beleërde Landbank van algehele ineenstorting te red. Die sukkelende staatsinstelling het vir die derde agtereenvolgende jaar ŉ verlies getoon – vanjaar minstens ŉ kleiner verlies as die vorige jare. Bankhoof Ayanda Kanana het Dinsdag ŉ voorlegging aan die parlement se staande komitee oor toewysings gedoen wat wys dat die bank steeds agteruit boer. Die bank verwag om in die huidige boekjaar ŉ verlies van R1,06 miljard te ly, ŉ daling van die verlies van R1,3 miljard wat hy ŉ jaar tevore gely het. Boonop verwag die bank om tot in die 2023-’24-boekjaar verdere verliese aan te teken. Een van die grootste gevare is dat die bank nie sy steun aan die landbousektor sal kan voortsit nie. Die Landbank het verlede jaar ŉ reddingsboei van R3 miljard van die staat gekry en verwag dat ŉ verdere toewysing van R7 miljard in die nuwe begroting gedoen gaan word. Die bank het in April verlede jaar versuim om sekere van sy betalings te doen en dit het ŉ rimpeluitwerking op die res van sy lenings gehad. Onderhandelings met krediteure het in Mei verlede jaar begin en duur steeds voort. Kanana sê ingevolge die omkeerplan moet die bank uit sy huidige skuldgat gekry word, die terugbetaling van lenings aan die bank moet ingevolge ŉ bekostigbare terugbetalingsplan gedoen word en die bank moet toegelaat word om so ver moontlik met sy normale bedrywighede voort te gaan. Die bank kan tans egter geen nuwe finansiering van buite bekom nie en sal dit eers kan doen sodra sy wanbetalingstatus opgehef word. Die bank sê omdat daar soveel wanbetaling is met lenings wat hy toegeken het, was hy self nie meer in staat om sy krediteure terug te betaal nie en is sy kredietprofiel afgegradeer. Volgens Kanana het die instelling se likiditeitsprobleme ŉ beduidende uitwerking op die landbousektor, met die bank wat altesame 28% van die bedryf se skuld dra. “Die bank het nie die likiditeit om die landbousektor ten volle met sy finansieringsvereistes by te staan nie, terwyl daar ŉ groot behoefte aan finansiering in die plantsiklus is.” S’fiso Buthelezi, voorsitter van die toewysingskomitee, sê toewysings van miljarde rande is aan die bank gedoen weens sy rol om voedselsekerheid te verseker en om sy bydrae tot die stimulering van die ekonomie en steun aan ontwikkeling en transformasie vol te hou. Hy sê die komitee moet bepaal of die bank steeds dié rol kan vervul. Buthelezi sê Kanana se voorlegging dui op ŉ bank wat deurspek is van wanbetaling, toenemende waardedaling, laste en verliese op sy skuldboek. Dit het gelei tot die groot likiditeitsprobleme en ŉ behoefte vir die bank om sy skuldboek en operasionele strategie aan te pas. Kanana sê bank se oorlewing berus op sy herstruktureringsproses, ook die herstrukturering van sy skuldboek, sowel as interne ouditbeheer om sy finansiële posisie te verbeter. In ŉ poging om dit te doen, stel die bank voor dat sy bedrywighede in twee sakeafdelings opgedeel word: ŉ Korporatiewe en kommersiële onderneming waarvan die kontantopbrengs gebruik sal word om kommersiële lenings terug te betaal en wat later afgewentel sal word, asook ŉ ontwikkeling- en transformasie-onderneming wat die grondslag sal wees vir die hervestiging van die bank se ontwikkeling- en transformasiemandaat. Buthelezi sê hoewel die komitee die behoefte benadruk het vir finansiering aan ontluikende boere, is dit steeds die Landbank se plig om kommersiële boere ook te finansier. Hy het ook ŉ beroep op die nasionale tesourie gedoen om sy pligte na te kom. “Daar moet ŉ spesiale fokus op die Landbank wees. Indien nie, sal ons nie voedselsekerheid hê nie en die land sal honger ly. Kom ons maak seker die bank slaag in al sy projekte. Daar is baie op die spel,” sê Buthelezi.