Eksodus 16:2-4, 9-15
Die verhaal van Eksodus
Die verhaal van Eksodus (Griekse titel beteken Uittog) word aaneenlopend vertel tot by hoofstuk 20, die gawe van die wet, met die fokus op die drie plekke waar die verhaal afspeel: Egipte, woestyn, Sinai.
Belangrik: hoekom is die boek só saamgestel?
Die boek Eksodus sentreer om die hoop van verlossing wat 'n werklikheid word vir die volk van God. Om dit te beskryf, is die fokus op drie beslissende invloede in Israel se verstaan van hulleself as God se volk (Vgl. die Hebreeuse titel וְאֵלֶּה שְׁמוֹת: " En dit is die name"):
In die eerste plek fokus die boek op die verwondering oor die verlossing wat God bewerk het uit die vernederende afgryse van die tyd van slawerny van ongeveer 400 jaar. Die fokus is dus op die Trek (Eksodus).
In die tweede plek fokus die boek op die uitverkiesende en verbondsluitende openbaring van God se wil op die berg Sinai. Die inhoud daarvan is die Tora.
In die derde plek fokus die boek op die herstel van God se dinamiese teenwoordigheid by sy mense. Dit word 'n werklikheid in die Tabernakel.
Die gedeelte wat ons lees fokus op die wyse waarop God vir sy volk voorsien met die manna, midde in hulle stryd met sy wil vir hulle, die pad wat Hy vir hulle uitgekies het, sowel as met die leiers wat Hy voorsien het.
Psalms 78:23-29 ()
23Hy het die wolke daarbo gebied
en die deure van die hemel
24Hy het manna op hulle laat reën,
uit die hemel kos aan hulle gegee
25Van hierdie brood uit die hemel
het elkeen geëet.
God het vir hulle oorgenoeg kos
26Hy het die oostewind laat opsteek
en deur sy krag die suidewind
27Soos sandkorrels, so baie voëls
het Hy op hulle laat reën,
voëls so volop soos die sand van die see.
28Hy het dit in die kamp
rondom hulle tente laat val.
29Hulle het geëet, meer as genoeg,
Hy het vir hulle gegee
wat hulle gevra het.
Efesiërs 4:1-16 ()
Johannes 6:24-35 ()
30Hulle sê toe vir Hom: "Watter wonderteken kan u doen sodat ons dit kan sien en in u kan glo? Wat gaan u doen? 31Ons voorouers het manna in die woestyn geëet, soos daar geskrywe staan: Hy het aan hulle brood uit die hemel gegee om te eet."
4Toe het die Here vir Moses gesê: "Let nou mooi op. Ek sal elke keer vir julle kos uit die hemel laat reën. Dan moet die volk elke dag gaan en dié dag se voorraad optel. So sal Ek toets of hulle my opdrag wil nakom of nie.
5As hulle op die sesde dag voorberei wat hulle ingebring het, moet dit dubbel soveel wees as wat hulle elke dag optel."
(Uit die basisliturgie vir die Seisoen van Barmhartigheid in die leesrooster van 2010-11.)
Aanvangslied: Lied 284 "Laat Heer, u vrede deur my vloei"
Gemeente: U is die begin van alle dinge, die lewe van alles wat lewe, U het ons geken nog voor ons geboorte.
Voorganger: U, o God, het ons uit die donker waters van die dood gepluk, deur u Gees is ons gedoop en het U ons nuwe lewe gegee.
Gemeente: Oor U verbly ons ons. In U is ons lewe.
Voorganger: Liefdevolle God, U is hier en orals, rondom ons en binne-in ons; U ken ons diepste gedagtes.
Gemeente: In U is ons Hoop. In U is ons lewe.
Voorganger: U is die bron van rus wat aan ons vrede gee bo ons begrip.
Gemeente: In U vind ons rus. In U is ons lewe.
Voorganger: Liefdevolle God, ons lewe is in U; ons aanbid U.
Gemeente: Liefdevolle God, U woon in ons; ons aanbid U. Amen.
"Genade, barmhartigheid en vrede van God, die Vader en Christus Jesus ons Here" (2 Tim 1:2).
(Bogenoemde elemente uit Bybelmedia se Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2011-12, basisliturgie vir die seisoen van Barmhartigheid)
Lied 530 "Praat ek mense engle tale 1,2,3"
Die aanleiding tot die voorsiening van manna (en kwartels) was eintlik die ongehoorsaamheid van die volk Israel pás nadat hulle op wonderbaarlike wyse uit Egipte gelei en van die Egiptiese leër bevry is. Enkele skrifgedeeltes uit Eksodus wil op hierdie ondankbare en liefdelose houding van Israel fokus waarin ons baie maklik onsself kan herken.
Na skuldbelydenis en vryspraak word een van vandag se ander tekste gebruik as riglyn tot toewyding.
Die Here het vir Moses gesê: 4Ek sal die farao weer koppig maak, sodat hy julle agtervolg, en Ek sal my mag laat geld teen hom en sy leër. Dan sal Egipte besef dat Ek die Here is."
6Die farao het sy strydwa laat inspan en sy leër saam met hom gevat. 7Hy het sy ses honderd beste strydwaens gevat, asook al die ander Egiptiese strydwaens, elkeen met 'n bemanning van drie.
21Moses het sy hand oor die see uitgesteek, en die Here het daardie hele nag die water met 'n sterk oostewind weggedryf, sodat die water oopgekloof en die see daar drooggelê is. 22Die Israeliete het op droë grond deur die see gegaan, en die water het weerskante van hulle soos 'n muur gestaan.
23Toe hulle by Mara aankom, kon hulle nie die water drink nie, omdat dit bitter was. Daarom het hulle die plek Mara genoem.
25Moses het die Here aangeroep, en die Here het hom 'n stuk hout gewys. Hy het dit toe in die water gegooi, en die water het soet geword.
Daar het die Here die volk op die proef gestel en daar het Hy vir hulle 'n vaste reël neergelê. 26Hy het gesê: "Julle moet goed luister na wat Ek, die Here julle God, sê! Julle moet doen wat reg is in my oë, gehoor gee aan my gebooie en alles doen wat Ek vir julle voorskryf. Dan sal Ek geeneen van die siektes waarmee Ek Egipte getref het, oor julle bring nie, want dit is Ek, die Here, wat julle gesond hou."
Lied 231 "Heilig, heilig, heilig Here (U is heilig sonder perk) 1,3"
Vryspraak: 1 Johannes 1:8-9 ()
Riglyn vir toegewyde lewe: Efesiërs 4
Skriflesing Eksodus 16:2-15
Eksodus 16 se verhaal leen hom tot 'n dramatiese vertelling waarin op die detail en verrassings in die verhaal gefokus kan word. Kinders is minder geïnteresseerd in die voorsiening van die verhaal, dinge waaroor grootmense opgewonde kan raak, omdat daar gewoonlik vir hulle voorsien word. Met ouer kinders kan dit egter ook aangeraak word.
'n Baie eenvoudige inkleurprent veral geskik vir kleiner kinders.
Personeel by die Bridger Wildernisgebied in Wyoming, VSA, het in 2005 'n opsomming gemaak van kommentaar wat stappers op terugvoerkaarte gelewer het. Die volgende terugvoer is onder andere gegee:
Die wandelroetes moet wyer gemaak word sodat mense hande kan vashou terwyl hulle stap;
Roetes moet herontwerp word. Vermy asb. paadjies teen steiltes uit.
Daar is te veel goggas, veral spinnekoppe en spinnewebbe. Roei asb. hierdie peste uit.
Plavei asb. die wandelroetes sodat mense makliker kan stap en sneeu in die winter met sneeuploeë verwyder kan word.
Installeer sitbankies op hyskrane op strategiese punte, sodat mense die wonderlike uitsig kan geniet sonder om soontoe te moet loop.
Jakkalse het laasnag te veel geraas gemaak en my wakker gehou. Raak asb. van dié aanstootlike diere ontslae.
'n Klein diertjie het laas nag by my kampplek ingesluip en my suuruitjies gesteel. Waar doen ek aansoek, sodat julle my vergoed?
Weerkaatsers moet asb. elke 15 meter aan bome aangebring word sodat mense snags met flitse kan stap.
Roltrappe moet op die steil gedeeltes van die wandelroetes geïnstalleer word.
'n McDonald's aan die einde van die langer staproetes sal wonderlik wees.
Die plekke waar wandelroetes nie beskikbaar is nie, is nie goed gemerk nie.
Daar is te veel rotse in die berge. Maak dit asb. minder.
Mense verkies gemaklikheid, gemaksones en bekende ruimtes. Wat vir jou bekend is, word 'n veilige huis waarin jy, figuurlik gesproke, woon.
Wanneer jy van die bekende gestroop word, verlang jy terug daarna. Jy kan nie die nuwe omgewing na waarde skat nie. In die Bridger Wildernisgebied hierbo kon mense selfs nie die wonderlike natuurskoon, plante, diere en goggas geniet nie. 'n Bietjie oefening in die vars lug word te veel moeite. Hulle wil die ou bekende saamneem wildernis toe.
Selfs wanneer jy reis, verkies jy om 'n veilige ruimte rondom jou met jou saam te dra.
Meeste mense is in 'n groef – 'n gemaksone – en hou daarvan.
Geestelike waarde van ontwrigting
Die Bybel beklemtoon op baie plekke dat ontwrigting, die losbreek uit jou gemaksone, goed en heilsaam is vir jou geestelike reis met God. Een van die bekendste verhale hieroor is Israel se reis met God deur die woestyn. Die woestyn, of wildernis, is in Bybelse taal die plek waar die Here sy mense vorm. Só het God 'n klomp slawe uit Egipte verlos en hulle in die woestyn, oor 'n lang tydperk, tot sy volk gevorm.
Coenie Burger (in sy boek Vergesel van die Almagtige) maak baie waardevolle opmerkings oor die plek wat die woestyn in die Bybel inneem. Dis 'n:
tyd van skaarste, 'n tyd waarin mense bewus word van hulle broosheid en afhanklikheid,
'n tyd van wisseling tussen wanhoop en hoop,
ook 'n tyd van voorsiening (water, manna, kwartels), omdat God daar is.
Omdat die Here self in die woestyn teenwoordig was, sê Burger, het Israel eerstehands geleer en gesien hoe hierdie Heer beheer neem. Dit het hulle geleer om die Here op 'n nuwe, dieper manier te leer ken: "Die woestyn is die plek waar jou oë weer kan oopgaan om die wonder van gewone dinge in die lewe te waardeer. Die woestyn kan 'n plek vol verrassings wees."
Ons ervaar almal woestyntye. Soms gaan mens individueel deur 'n moeilike oorgangstyd, 'n tussen-in tyd, waar die ou bekende verby is en die nuwe gestalte van jou lewe nog nie uitgesorteer is nie. Soms gaan families deur woestyntye. Dieselfde gebeur met woonbuurte, stede, en ook met gemeentes.
Soms is dit sonde, misdaad, of onverantwoordelikheid wat jou in 'n woestyntyd dompel. Dit kan ook – soos in Israel se geval – verlossing wees. Die Here se genade plaas jou in die woestyn. Die Here maak jou vry van dinge, en dit plaas jou in 'n oorgangstyd. Hoe sleg of ontwrigtend dit ook al is, is 'n woestyntyd gewoonlik 'n heilsame ervaring in 'n mens se lewe.
Kom ons fokus op die geestelike waarde van die woestyntyd op reis met God:
Een: die woestyn as tyd van toetsing
Nog minder as twee maande uit Egipte, begin die Israeliete hulle in Eksodus 16 nogmaals teen Moses en Aäron verset. Hulle kla oor 'n gebrek aan kos en verlang terug na die vleispotte van Egipte (2). Hierdie is inderwaarheid verset teen die Here self, sê Moses (6,7). God het hulle uit Egipte gelei, maar die volk is nie tevrede nie. Hulle verset hulle nou teen die genadige, verlossende handelinge van God.
Die gekla is dus verset teen die Here se leiding. Die volk sal liewer slawerny as die Here se leiding verkies. Dit is 'n bevraagtekening van die wysheid om God te volg. God het God self openbaar in die bevryding uit Egipte, en dit vorm die basis van Israel se identiteit as God se volk. Die verset slaan 'n dodelike hou in die rigting van die verhouding tussen God en God se volk.
Teen hierdie agtergrond word die daaglikse gawe van manna en kwartels uit die hand van God aangekondig. Dié gawe is 'n teken dat die Here die verset teen sy handelinge in hulle lewe raakgesien het. Hulle word nou uitgenooi om vanuit die Here se hand te lewe.
Die daaglikse voedsel is 'n toets: sal die volk kies om vanuit God se beloftes van trou te lewe? Of sal hulle teen God kies, en hulle eie pad inslaan?
Die erns van hierdie toetsing word beklemtoon deur die verskyning van die magtige teenwoordigheid van die Here wat in 'n wolk sigbaar word. Dit gebeur toe die volk "voor die Here kom staan" (9), wat dui op 'n erediens-ontmoeting, 'n egte tabernakel-ervaring. In hierdie gewigtige ontmoeting met die Here word God se sorg duidelik, en word die volk genooi om daaruit te lewe.
Die woestyn sou vir lank Israel se tuiste wees. Hulle sou dikwels getoets word, en dikwels die toets druip. Dink maar net aan die maak van die goue kalf, die verwerping van die verspieders se verslag, e.s.m. Tog het die toetsing voortdurend die effek gehad dat dit Israel aan die Here gebind het.
Dikwels is die woestyntye in ons eie lewens sulke tye van toetsing. Die vraag is of ons aan die Here alleen vashou en aan Hom getrou is.
Twee: die woestyn as tyd van groei en verandering
Deur al die ervaring van God se teenwoordigheid, deur ongehoorsaamheid, ontrou en toetsing heen, was die woestyn die ruimte waar die volk se nuwe identiteit as Gód se volk gevorm is. Die woestyn het 'n ruimte vir bekering, groei, en verandering na 'n slawevolk na God se volk geword.
Deuteronomium 8:2, 3 verwys hierna:
Jy moet onthou hoe die Here jou God jou nou veertig jaar lank in die woestyn gelei het. Hy het dit gedoen om jou nederig te laat word en om jou op die proef te stel sodat Hy kan weet wat jy dink en of jy sy gebooie sal gehoorsaam of nie. Hy het jou laat swaarkry, laat honger ly en toe met manna gevoed, iets waarmee nóg jy nóg jou voorvaders bekend was. Hy het dit gedoen om jou te leer dat 'n mens nie net van brood leef nie, maar dat hy leef van elke woord wat uit die mond van God kom.
Die woestyntyd was dus uiters nodig. Deel van hierdie proses was om te leer om uit God se hand te leef, om te ontdek dat sy genade groter as hulle mislukkings en sonde is, om sy leiding in alle opsigte te respekteer en te volg, en om 'n nuwe gehoorsaamheid aan te leer.
Hierdie verhaal vind plaas in die aanloop tot die grootste Godsverskyning in die Ou Testament, naamlik toe die Here die wet aan hulle gegee het. Daar kom bevryding, nuwe identiteit, toetsing en opdrag bymekaar: Ek is die Here wat julle bevry het . . . doen my wil (Eks 20).
In hierdie tye van groei leer ons ook vandag steeds hoe broos ons eie lewe is en hoe afhanklik ons van die Here is. Ons leer die regte, lewegewende water drink, en leef vanuit die regte voedsel, die doen van die wil van God.
Drie: die woestyn as ruimte om uit God se voorsiening te leer leef
Die volk leer die Here self beter in die woestyn ken. Hulle leer die Here se geduld en sy omvattende voorsiening ken. God se geduld is oneindig, skryf Sadhu Sundar Singh: "Mense, soos klein keteltjies, kook vinnig met woede oor vir die kleinste oortreding. God is nie so nie. As God so gou kwaad geword het, sou die wêreld lankal 'n puinhoop gewees het."
Hulle verset teen die leiers en die Here het nou duidelik geword. Tog is die wonderlike boodskap van hierdie gedeelte. Die Here voorsien, ten spyte van hulle sonde, in hulle behoeftes. Sy plan vir hulle word nie deur hulle ongehoorsaamheid aan bande gelê nie. Hulle dink hulle toets die Here in hulle omstandighede. Wat die Here egter doen, is om hulle deur sy openbaring te verras. Elke besondere gebeurtenis in die geskiedenis van Israel, die bevryding uit Egipte, die deurtog deur die see, die leiding deur die woestyn en hierdie gebeurtenis het een doel: dat Israel deur eerstehandse ervaring een ding sal ervaar "sodat julle kan besef dat Ek die Here julle God is."
Hierdie klaende volk word deur Moses opgeroep om as sondaars te "nader" en "voor die Here se aangesig" te kom staan. Die volk moes ontdek wie hulle regtig is. Hulle moes gestroop word van hulle hunkering na die ou lewe en moes leer wat dit beteken om onder sy leiding te lewe. Op hierdie oomblik ontdek hulle dat Hy met hulle in die woestyn is. Hy is nie afwesig nie en het hulle ook nie as 'n verlore saak afgeskryf nie.
Israel leer die Here al klaend deur sy omvattende voorsiening ken. Hierdie gedeelte herinner die volk dat die Here in die oggend en in die aand in hulle behoeftes sal voorsien. Hulle sal hulle "daaglikse brood" uit die Here se hand ontvang – ook vir die Sabbatdae wanneer hulle fokus op sy trou en sorg moet wees. Die Here weet wat hulle elke dag nodig het. Dit is wat Jesus sy mense leer bid het.
Tot vandag toe moet ons leer waar ons brood werklik gebotter is. Is ons versorg in die ou groewe waarin ons ons bevind? Is dit die gemak en die bekendheid van ons omstandighede, die patrone waarin ons ons veilig voel, waarin ons versorging geleë is?
Vier: die woestyn as skool van gehoorsaamheid
Toetsing, groei en verandering en ruimte om uit God se voorsiening te leer leef, loop uit op die woestyn as leerskool vir gehoorsaamheid.
Ons leer die dissipline om aan die Here gehoorsaam te bly en op sy leiding te wag. Wat doen ons ervarings van God se voorsiening ten spyte van ons sonde aan ons? Hoe verander hierdie ervaringskennis van God ons? Om te besef dat Hy die Here ons God is, loop uit op gehoorsaamheid. God se liefde vir ons word uitgestort sodat ons kan verander. Uiteindelik is die toets nie of God in ons behoeftes sal voorsien nie, of Hy dit sal maak nie. Die voorsiening van die Here, sy openbaring aan hulle, is ten nouste gekoppel met die aanleer van absolute gehoorsaamheid aan Hom. Hulle moet net genoeg kos vir daardie dag en vir hulle gesin optel. Met sy voorsiening aan hulle, sou Hy toets of hulle Hom alleen vir die toekoms vertrou. Die uiteindelike toets is nie of die Here dit sal maak nie, maar: sal ons dit maak?
As Nuwe Testamentiese volk van God op reis na die beloofde land, worstel die Christelike kerk en individuele Christene gedurig met gehoorsaamheid aan die Here. Ons juig omdat die ware manna, die Brood uit die hemel, Jesus Christus gekom het (Joh 6:58). Ons ontvang hierdie geestelike manna gereeld met nagmaal. As vreemdelinge en bywoners, trekarbeiders, leef ons ook met 'n belofte: Hulle wat oorwin, sal die verborge manna aan die einde van die tyd ontvang – die ewige gemeenskap met die Brood uit die hemel, Jesus Christus (Op 2:17).
Paulus benadruk dat Christene nie dieselfde foute moet maak as die ou volk van God nie. Gaan ons, ten spyte van hierdie geestelike voedsel wat ons ontvang het, dieselfde sonde herhaal? (1 Kor 10:3-9).
Op hierdie trekpad tussen wat ons ontvang het en waarheen ons op pad is, is die Here besig met die inbreekproses in ons lewe. Hier word ons getroos en aangespoor deur die spesiale openbaring van Jesus Christus op ons trekpad. Immers, Hy het ons lewe volledig gedeel. Toe Hy honger geword het in die woestyn en die versoekings van mag, populariteit en indrukwekkendheid (Matt 4) Hom aangebied is, het Hy besef dat ons nie van brood alleen kan lewe nie, maar van elke woord wat uit die mond van die Here kom.
In Hom sien ons wat werklik belangrik is. Op ons woestynpad sal brood nie altyd genoeg wees nie. Soms sal ons honger en dors wees. S y beloftes, teenwoordigheid en genade, ten spyte van ons mislukkings, sal egter meer as genoeg wees. Omdat Hy Homself so aan Israel en deur Jesus aan ons geopenbaar het, pak ons die woestyntog aan met die wete: Die Een wat medelye met ons swakhede het, het dieselfde pad geloop!
Dis egter ook op hierdie trekpad waar ons 'n inoefening nodig het om getrouer aan die Here te wees, om Hom beter te leer, om sy plan vir ons lewe te vertrou, om gehoorsaam te bly, selfs al moet ons die Here in die woestyn met sy baie ompaaie vertrou. Ons Heer is uit die hemel ontwortel. Sy lewe was nie gemaklik nie, maar Hy was tot die uiterste toe gehoorsaam aan die leiding van sy Vader. Nouwen skryf: "Hulle wat die ontwortelde Heer volg, vorm die Christelike geloofsgemeenskap."
Mens kan die wildernis, die woestyn, misverstaan. Dan kla jy, soos stappers in die Bridger wildernisgebied, dat daar te veel rotse, klein diertjies en goggas is. Of jy kan die woestyn omhels. En nuut daaruit te voorskyn kom.
[Hierdie preek is oorspronklik geskryf vir 19 September 1999 – die Sestiende Sondag in Koninkrykstyd]
Tema: God se sorg en trou maak mense bly. Blydskap en lof verdwyn wanneer ons meer wil hê as wat God uit genade vir ons gee.
Die toonaard of tendens van hierdie teksdeel word op 'n manier uitgespel in die werkwoord van die eerste sin daarvan. Die hebreeuse begrippe kehtib en qere, word met " mor", " verset", en " kla" vertaal en kom in variante vorme 7 maal in die teksdeel voor. Deur en deur is dit 'n vertelling oor mense se verset en kla en God se ongelooflike reaksie daarop. Die inhoud van die klag en die rede tot verset van die volk, is klaarblyklik dat Moses en Aäron as verteenwoordigers van Jahwe hulle mislei en benadeel het, deur hulle uit Egipte weg te lei op weg na die beloofde land. In 'n situasie van skaarsste en swaarkry word die lof en blydskap oor die aanvanklike verlossing uit die oorspronklike ellende en verdrukking in Egipte al gou vergeet en is die grondliggende ingesteldheid een van protes en klagte. Egipte se toestand word selfs in positiewe terme van vleispotte en oorgenoeg kos onthou. Daarenteen word die woestyn beleef as die plek van skaarsste en sekere dood as gevolg van verhongering.
Opmerklik in vers 4 is dat Jahwe self reageer sonder dat Moses en Aäron vir Hom kan meedeel wat die klag is. Dis duidelik dat Jahwe sensitief is wat vir die omstandighede, gemoed en gesindheid van sy volk wat Hy uit Egipte bevry het. Ten spyte van hierdie direkte en sensitiewe waarneming van Jahwe is dit egter ook opmerklik dat die teks in vers 4 en vers 11 net vermeld dat Jahwe met Moses praat. Die Here praat nie met die volk nie, maar met Moses oor sy ervaring van die volk se gesindheid en woorde en sy reaksie daarop. Die teks se struktuur word dan ook saamgestel deur hierdie onderlinge gespreksmededelings. Eers is die volk aan die woord met hulle klag, toe praat die Here met Moses oor wat Hy hoor, daarna is dit Moses en Aäron wat eers met die volk praat en toe Moses wat vir Aäron 'n opdrag gee om aan die volk oor te dra en dan praat die Here weer met Moses oor wat gaan gebeur en laastens verduidelik Moses vir die volk wat plaasgevind het. Tussenin is daar net die kort agtergrond beriggies in verse 10 en 12b tot 14 om die afloop van die gesprek weer te gee.
Dit wil voorkom asof hierdie teksdeel daarop sinspeel dat Israel se besef en begrip van wie die Here God is, ten nouste saamhang met sy konkrete voorsiening vir hulle. Op 'n manier kan dit gelees word as 'n toetssaak na beide kante toe. Knap na die bitter water (15:22-26) episode waar die volk kon agterkom dat Jahwe ernstig is met hulle, kom die vleis en brood kwessie op die tafel. Die woestyn begin die volk druk en die volk se klagte stel Jahwe voor die opsie om daarop te reageer. Breedweg beoordeel, kan 'n mens sê dat die volk hulle toets druip, veral as die versekering van vers 26 onthou word, terwyl Jahwe sy toets met vlieënde vaandels slaag. Sy reaksie is immers heeltemal nie wat 'n mens gedink het Hy sou kon doen nie, naamlik om die volk streng tereg te wys en selfs 'n paar " oorkonkels" te gee om hulle te laat besef met Wie hulle nou eintlik op weg is.
Na my mening is 'n baie belangrike aspek van hierdie teks die mededeling in vers 7. In 'n sin kan dit as die spilpunt van die hele berig gelees word. Hier blyk dit duidelik dat die volk se verset en gemor oor die toestand waarin hulle hul bevind, die leierskap van Moses, die moeilike omstandighede in die woestyn en die uittog as geheel, vertolk en aangebied word as in wese 'n direkte protes en verset teen Jahwe self. Jahwe is die een wat hierdie pad met hulle begin loop het en dit nog steeds loop. Daarom is daar 'n aspek van die uittog wat hulle onbehaaglik vind en waarteen hulle in opstand kom, is dit eintlik in wese 'n protesaksie teen Jahwe self. Om oor die leiers en kos te kla is eintlik om Jahwe aan te kla as 'n swak voorsiener en misleier.
Wanneer hierdie aspek besef word, is die geduld en verdraagsaamheid van Jahwe ten opsigte van hierdie blatante ondankbaarheid en negatiwiteit baie opvallend. Wanneer die atmosfeer dan na hierdie arrogansie van die volk in vers 10 geteken word dat hulle na die woestyn gekyk het en die magtige (ook geweldige) teenwoordigheid van Jahwe sien, verwag mens half met opgehoue asem dat Jahwe kras op die mosie van wantroue en verset gaan reageer. Daarom is dit so verrassend en oorbluffend dat in vers 12 Jahwe letterlik sê dat Hy sien en weet die volk is in opstand teen Hom en die pad waarop Hy hulle lei, maar dat Hy hulle nie daaroor verkwalik nie, maar hulle eerder gaan tegemoetkom en vir hulle gaan sorg op 'n manier wat hulle nooit sou kon dink nie. Hy gaan vir hulle "oorgenoeg kos" (sinspeling op die volk se selektiewe geheue oor Egipte) gee sodat hulle kan weet en glo Hy is die Here hulle God. Die Here het vir sy volk vleis (kwartels) en brood (manna) in oorvloed en deurlopend voorsien sodat hulle sy sorg en begrip daagliks kon ondervind en hopelik kan besef dat Hy werklik die Here is wat sy onderneming gestand doen en wat hulle nie in die nood sal laat vasval nie.
Mense reageer gewoonlik tweeledig, negatief op die dikwels moeilike situasie en toestande waarbinne hulle bevind. Soms uiterlik en luidrugtig gee hulle hul ervaring van en siening op hulle omstandighede weer. (Kla, mor, protesteer, ens.) Baie maal reageer hulle egter ook innerlik en stilswyend op hulle situasie (wonder, verwens, krop op en kners op tande, ens.)
Die punt is, uiterlik of innerlik maak nie soveel saak nie. negatiewe reaksie, hoorbaar of in stilte, kom feitlik altyd op uit die hart van die sak, naamlik ons mense se siening van die Here se vermoë, beheer en hantering van ons lewens, omstandighede en sy koninkryk in hierdie wêreld.
In hierdie teksberig het Israel hoorbaar gekla oor die moeilike toestande wat hulle ondervind het. Tog wys vers 7 uit wat eintlik die ding is waaroor dit gaan. Hulle klagte was 'n mosie van wantroue en dus 'n belediging van die integriteit van Jahwe self. Al skrum hulle met Moses en Aäron, hulle onbehae en trappery is op Jahwe gerig. Hulle kom Hom by.
Wat die teks oor mense sê, is nie vreemd of nuut nie. Ons ken dit, want ons is ook so, veral deesdae in die nuwe en uitdagende omstandighede waarin God met ons as koninkryksmense op weg is in hierdie land. Alteveel is ons geneig tot die negatiewe, klaende en verwytende ingesteldheid ten opsigte van alles wat rondom ons aan die gebeur is.
Wat die teks oor die Here leer, is opwindend en verblydend. Twee goed staan voorop.
Die Here is sensitief vir die reaksies van sy mense. Hy voel dadelik aan waaroor dit gaan wanneer sy volk begin kla en kreun.
Hy ignoreer en negeer nie sy mense se negatiewe reaksies nie. Hy bestraf dit nie eers nie. Hy tree verrassend positief op. Hy gee brood en vleis in oorvloed.
Met so 'n God kan 'n mens alleen en in groepsverband regtig aanhou om 'n pad te loop. Tog is dit vorentoe net baie beter om in moeilike omstandighede sy sensitiwiteit en betroubaarheid ernstig te neem en veel minder negatief te reageer en liewer te weet Hy is in beheer, selfs al lyk dit nie vir ons swak ogies so nie.
Ek glo dat die ewige Vader van ons Here Jesus Christus, wat uit niks die hemel en die aarde en alles daarin en daarop geskep het en wat nog steeds alles onderhou en oor alles heers, deur sy ewige besluit en voorsienigheid my God en Vader is op grond van Jesus Christus.
Ek vertrou so vas opHom dat ek geen twyfel het nie dat Hy aan my sal voorsien wat ek nodig het vir liggaam en siel. Hy sal alle teenspoed wat ek in hierdie hartseer wêreld mag beleef my ten goede laat gebeur.
Ons kan geduldig wees wanneer dinge teen ons draai en dankbaar wanneer dit goed gaan. Wat die toekoms betref, kan ons opreg vertrou op ons getroue God en Vader dat niks ons van sy liefde sal skei nie.
Hy kan dit doen want Hy is die Almagtige God en Hy begeer om dit te doen, want Hy is 'n getroue Vader (H K Vrg en Antw 26, 28).
Dit kan hardop deur die gemeente gedoen word of deur die voorganger voorgedra word.
(Uit Basisliturgie vir die seisoen van Barmhartigheid in Bybelmedia se Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2011-12.)