PressReader - Volksblad: 2017-12-08 - Ban­korp­ver­slag: Dít is waar­oor hof moet be­slis
Ban­korp­ver­slag: Dít is waar­oor hof moet be­slis
Volksblad - 2017-12-08 - Sake - El­vi­ra Wood
Die vraag of Ab­sa R1,25 mil­jard aan die Re­ser­we­bank moet te­rug­be­taal, gaan eers vroeg in 2018 be­ant­woord word.
Die hoog­ge­regs­hof in P­re­to­ria het gis­ter ge­sê hy sal teen ein­de Ja­nu­a­rie of vroeg Fe­bru­a­rie uit­spraak le­wer in die saak wat Ab­sa, die Re­ser­we­bank en die te­sou­rie teen die o­pen­ba­re be­sker­mer (OB) se Ban­korp-ver­slag aan­han­gig ge­maak het.
Adv. Bu­si­si­we Mkhwe­ba­ne, die OB, het in dié ver­slag be­vind die red­dings­boei van R1,25 mil­jard wat die Re­ser­we­bank tus­sen 1985 en 1995 aan Ban­korp ge­gee het, was on­wet­tig. Sy wil hê Ab­sa, wat die bank in 1992 ge­koop het, moet die geld te­rug­be­taal.
Die kla­ers se reg­span­ne het in die ver­hoor ver­al op die vol­gen­de kwes­sies ge­fo­kus:
■ Die OB het nie die ju­ris­dik­sie ge­had om die saak te on­der­soek nie.
Die kla­ers het be­toog die ge­beu­re was so lank ge­le­de dat e­ni­ge ei­se wat daar­uit sou kon spruit, reeds ver­jaar het. Daar­by kan die OB in­ge­vol­ge wet­ge­wing net ge­beu­re on­der­soek wat ná die kan­toor se tot­stand­ko­ming plaas­ge­vind het. Die Ban­korp-red­dings­boei is 21 jaar ge­le­de af­ge­han­del – voor­dat die kan­toor van die OB be­staan het.
Adv. Tem­be­ka Ng­cu­kai­to­bi SC, na­mens die te­sou­rie, het in sy slot­ar­gu­men­te ook weer daar­op ge­wys dat die he­le aan­ge­leent­heid al ja­re ge­le­de on­der­soek is. In dié on­der­soek is re­des ge­gee vir die be­sluit om die saak af te han­del en nie die geld van Ab­sa te­rug te eis nie.
Hy het ge­sê die OB kon self reg­ter Wil­lem He­ath, wat die He­ath-ver­slag hier­oor saam­ge­stel het, daar­oor uit­ge­vra het, maar sy het nie.
■ Die OB het nie die be­trok­ke par­tye die ge­leent­heid ge­gee om do­ku­men­te te be­stu­deer en kom­men­taar te le­wer voor­dat die fi­na­le ver­slag ge­pu­bli­seer is nie.
Adv. Gil­bert Mar­cus SC, vir Ab­sa, het Dins­dag in die hof ge­sê on­danks twee skrif­te­li­ke ver­soe­ke aan die OB om die do­ku­men­te wat vir die ver­slag ge­bruik is aan hul­le te stuur, het sy dit nie ge­doen nie.
Ng­cu­kai­to­bi het ook ge­sê die OB wou nie ver­slae be­skik­baar s­tel nie.
■ Adv. Da­vid Un­ter­hal­ter SC, na­mens die Re­ser­we­bank, het Woens­dag in sy be­toog ge­sê die OB ver­staan nie die rol van die Re­ser­we­bank nie.
“Daar was van die be­gin af twee vrae wat oor die Re­ser­we­bank be­ant­woord moes word. Die eer­ste is die gel­dig­heid van die Re­ser­we­bank se rol as ‘uit­le­ner van laas­te uit­weg’ en die twee­de hoe hier­die rol in die spe­si­fie­ke ge­val by Ban­korp toe­ge­pas is.”
In­ge­vol­ge die Grond­wet is dit die Re­ser­we­bank se man­daat om fi­nan­si­ë­le sta­bi­li­teit in die Suid-A­fri­kaan­se e­ko­no­mie te ver­se­ker. Een van sy ta­ke krag­tens die Grond­wet, as­ook die in­ter­na­si­o­naal er­ken­de funk­sies van ’n sen­tra­le bank, is dat dit ’n “uit­le­ner van laas­te uit­weg” is wan­neer ’n bank sol­ven­sie­pro­ble­me het.
Un­ter­hal­ter het ge­sê die Re­ser­we­bank het ma­le son­der tal sy rol aan die OB ver­dui­de­lik en ook die on­der­skeid tus­sen die twee vrae ver­dui­de­lik, tog het sy steeds dié twee kon­sep­te as een be­skou en haar re­me­di­ë­ren­de stap­pe daar­op ge­grond.
■ Die Re­ser­we­bank het be­toog die OB se op­tre­de met die Ban­korp-ver­slag “is van ’n baie lae stan­daard” en sy moet leer wat die ge­vol­ge daar­van is as ’n mens die hof­pro­ses mis­bruik.
Die Re­ser­we­bank vra ’n kos­te­be­vel teen Mkhwe­ba­ne per­soon­lik. Hy vra ook ’n ver­kla­ren­de be­vel dat Mkhwe­ba­ne die kan­toor van die OB mis­bruik en die Grond­wet ge­skend het. ■ Die Re­ser­we­bank en Ab­sa se regs­ver­teen­woor­di­gers het die OB voor stok ge­kry om­dat sy dr. Ts­he­po Mo­ko­ka van die U­ni­ver­si­teit van die Wit­wa­ters­rand se ver­slag in haar ver­kla­ring aan­ge­haal het as­of dit haar eie me­ning is.
Mar­cus het ta­bel­le by die hof in­ge­dien wat aan­dui waar die OB in haar be­ë­dig­de ver­kla­rings stel­lings maak as­of dit haar eie is, maar dit is in werk­lik­heid di­rek­te aan­ha­lings uit die Mo­ko­ka-ver­slag.
Adv. Paul Ken­ne­dy SC, vir die OB, het Woens­dag ge­sê dit is ’n “on­van­pas­te per­soon­li­ke aan­val” op Mkhwe­ba­ne om te ver­wag sy moet self vir die kos­te van die saak ver­ant­woor­de­lik ge­hou word. Hy het ge­sê hoe­wel die OB moont­lik nie al­tyd kor­rek op­ge­tree het nie, het sy nie haar mag mis­bruik nie.
Ken­ne­dy was nie gis­ter in die hof ty­dens slot­ar­gu­men­te nie.