Die vryskut-ekonomie: Wat, waarom en hoe - Solidariteit Wêreld LoopbaanSolidariteit Wêreld Loopbaan
Tuis › Artikels › Die vryskut-ekonomie: Wat, waarom en hoe
Die vryskut-ekonomie: Wat, waarom en hoe
Reeds voor die verwoesting wat deur die Covid-19-pandemie veroorsaak is, het maatskappye hul permanente werksmag begin verklein en van vryskutwerkers begin gebruik maak.
Om 'n permanente werk te kry, raak inderdaad al moeiliker, en die Covid-19-era het maatskappye genoop om alle moontlike metodes te gebruik om koste te besnoei. Kleiner, platter strukture beteken kleiner kantoorruimte en selfs nog minder algemene uitgawes.
Dit het tot die groei in die sogenaamde stukwerk-ekonomie ("gig economy") gelei. Die stukwerk-ekonomie is 'n arbeidsmark wat bestaan uit korttermynwerk asook gekontrakteerde en vryskutwerk in teenstelling met permanente, interne aanstellings. Volgens Ingrid Booth, 'n vervaardiger van digitale inhoud by Investec, is die Engelse term "gig" uit die musiekwêreld afkomstig waar dit verwys na 'n werk wat slegs vir 'n bepaalde tydperk duur. Sy sê die stukwerk-ekonomie is nie 'n nuwigheid nie. Mense verrig reeds eeue lank tydelike of vryskutwerk. Wat egter verander het, is dat tegnologie nou meer wydverspreide en buigsame werksgeleenthede moontlik maak wat op aanvraag beskikbaar is en waarby maatskappye en individue kan baat vind.
Data van StatsSA toon dat tydelike indiensneming van 2,6 miljoen in 2017 tot 3,9 miljoen in 2018 gestyg het. Ander syfers dui daarop dat 34% van die werkende bevolking in 2019 vryskutwerk gedoen het.
Die redes waarom mense besluit om op hul eie te werk, is uiteenlopend en geldig. Colin Don Schouw, 'n media-inhoudvervaardiger en ontleder van wêreldwye saketendense, sê afgesien van die uitdagings om permanente poste te bekom, kies professionele persone toenemend vryskutwerk weens ander redes, soos om jou eie werkure te kan bepaal, om aan 'n verskeidenheid projekte te kan werk, en om nie aan 'n baas verantwoording te moet doen nie.
Wie is hierdie vryskutwerkers? Schouw sê vryskutwerkers is gewoonlik kundige/ bekwame professionele persone met vaardighede in 'n nis-area. Hulle kan op alle terreine gevind word, van mensehulpbronnebestuurders en regsgeleerdes, tot kreatiewe persone soos grafiese ontwerpers, fotograwe, kenners op die gebied van die skakelwese en sosiale media, of kopieskrywers en bloggers/beïnvloeders/ handelsmerkambassadeurs of joernaliste. Sommige mense doen ook vryskutwerk om 'n tweede inkomste te verdien terwyl hulle hul voltydse werk behou.
Investec se wêreldwye hoof van mense- en organisasie-ontwikkeling, Marc Kahn, sê Covid-19 het groot ontwrigting in die vryskut-ekonomie veroorsaak en daar was wydverspreide werksverliese. Nogtans, sê hy, sal dit nie groei belemmer nie. Die algemene opvatting is dat die vryskut-ekonomie die werkplek ontwrig, en dit word deur Covid-19 versnel. Talle mense wat hul werk verloor het, sal eenmansake word en hul arbeid as stukwerk ("gigs") verkoop.
Indien jy dit oorweeg om deel van die vryskut-ekonomie te word . . .
Dit klink opwindend, maar om jou eie baas te wees, beteken dat jy verantwoordelikheid moet aanvaar vir 'n hele reeks take waaroor permanente werknemers hulle nie hoef te bekommer nie – en die belangrikste hiervan is om werk te vind. Vryskutwerkers of onafhanklike kontrakteurs moet hulself behoorlik bemark. Hul topprioriteit is om kliënte te vind en te behou, en een van die belangrikste maniere om dit te doen, is deur uitstekende werk te doen en verwysings te kry. Maak ook seker dat jy deel is van die regte aanlyn en konvensionele professionele forums. Hou jou LinkedIn-profiel op datum en afgerond.
Omdat die vryskutbedryf so vinnig groei, het professionele hulp tot stand gekom. Maatskappye soos M4Jam in Suid-Afrika bestaan uit meer as 200 000 geregistreerde vryskutwerkers wat gereed staan om korttermynwerk te verrig.
Hou in gedagte dat daar taamlik min beskerming vir vryskutwerkers is. M4Jam se uitvoerende hoof, Georgie Midgley, sê daar is beslis 'n kans dat vryskutwerkers uitgebuit kan word aangesien gekontrakteerde vryskutwerkers nie die regte of voorregte het wat 'n gewone werknemer geniet wat 'n salaris verdien nie. Maar hy glo wetgewing sal aangepas word om tydelike werknemers en kontrakteurs te beskerm, en dat die veranderende aard van die werksmag in ag geneem sal word.
Aangesien vryskutwerkers ook hul eie belasting, versekering, begroting, administrasie, prysbepaling, fakturering en boekhouding moet doen, is dit gepas om professionele advies in verband hiermee in te win, selfs al is dit net oor die mees ingewikkelde kwessies of 'n eenmalige aanbeveling oor die tarief wat jy moet vra wanneer jy kliënte faktureer.