Laysan pogonysh (lat - Voëlgesinne - 2021
Foto van die Laysan-kraker (Zapornia palmeri)
Hierdie swart-en-wit foto van 1906 van 'n voël op 'n nes is miskien die beste kwaliteit foto van die Laysan kraker (Zapornia palmeri) uit die herdersfamilie. Die spesies het in die middel van die vorige eeu verdwyn en deel die lot van 'n aantal lewende organismes wat uniek is aan Laysan-eiland in die Hawaise eilandgroep.
Laysan jaers hardloop. Foto © Donald R. Dickey, 1923
Hierdie klein grysbruin voëltjie, slegs 15 cm lank, was die laaste en mees bestudeerde van meer as 'n dosyn spesies endemiese waens van die Hawaise eilandgroep. Afgesien van seevoëls, was dit die belangrikste verteenwoordiger van die Laysan avifauna. Die bevolking van die spesie is blykbaar op ongeveer tweeduisend individue geskat. Die hardlopers was baie rats en onvermoeide hardlopers, het vlerke gebruik vir beter balans en kon amper 'n meter hoog spring. Hulle dieet het alle soorte voedsel wat beskikbaar was, ingesluit, van sade en jong blare tot insekte en voëlkaders. Hulle het nie vrees vir die mens ervaar nie. Hul enigste vyande op die eiland was die voëls van die fregatte, waaruit die jaers ontsnap het, in die ruigtes van lang gras gevlug of in die gate van die petrels weggekruip het.
Gevulde Laysan-waens van die Übersee-museum Bremen. Links bo - 'n volwasse man, regs bo - 'n volwasse vrou, Links onder - 'n jong wyfie, onder regs - kuiken. Beeld van J. P. Hume, 2017. Onbeskryfde jeugdige vere van die Laysan Rail of Crake (Zapornia palmeri: Frohawk, 1892) en 'n gedetailleerde chronologie van die uitwissing daarvan
Kort ná die nedersetting van die Hawaise eilandgroep deur mense het die grootste eilande tientalle endemiese voëlsoorte, insekte en weekdiere verloor. Maar die Leeward-eilande, noord van die hoofkam van die eilandgroep, is baie beskeieer en het dus meestal onbewoon gebly, en die druk van mense en sinantropiese diere op hul ekosisteme was minimaal.
Laysan pogonysh. Foto © Alfred M. Bailey, 1913, van en.wikipedia.org
Die uitsondering was Laysan, die tweede grootste van die Leeward-eilande. Benewens groot kolonies seevoëls, wat in die beste jare ongeveer tien miljoen individue getel het, was hierdie beskeie landgebied uniek in die teenwoordigheid van vyf endemiese taksas van landvoëls tegelyk. Dit is vergemaklik deur die aanwesigheid van 'n digte plantegroei wat die soutmeer in die middel van die eiland omring en die voëls skuiling en voedsel bied. Plantafhanklike insekte, alle soorte seekos soos kluisenaarkrappe en dooie visse, en natuurlik die bogenoemde kolonies van groot seevoëls - albatrosse, petrels, soorte en fregatte, was ook van groot belang vir die oorlewing van baie avifauna-verteenwoordigers.
Die keerpunt in die lot van die unieke ekosisteem van Laysan was die begin van 'n program om guano-afsettings te ontwikkel. Dit is gelei deur die Duitse immigrant Max Schlemmer, wat hom in 1894 met sy gesin en 'n span werkers op die eiland gevestig het. Om die tydelike inwoners van die eiland beter van vleis te voorsien en in die toekoms daarin handel te dryf, het Schlemmer proefkonyne en hase op Laysan vrygelaat. Laasgenoemde, wat pretensieloos is en 'n bekende vermoë het om massa voort te plant, het suksesvol op die eiland posgevat. In 1909 het die Amerikaanse president Theodore Roosevelt Lysan die status van 'n beskermde gebied verleen, uitgesluit die moontlikheid van enige industriële aktiwiteit daarop. Die vertrek van bykans alle mense het gelei tot 'n afname in druk op die konynpopulasie, wat weer gelei het tot die feit dat die diere se plantegroei amper vernietig is. Sommige soorte plaaslike flora het heeltemal verdwyn. Sonder om te wag op 'n wetenskaplike beskrywing, is 'n plaaslike palmboom dus uitgewis van die aarde, vermoedelik uit die genus Pritchardia.
Verlate Laysan op 11 April 1923. Foto © Alexander Wetmore uit die argiewe van die Smithsonian Institution op flickr.com
Na die plante het voëls begin uitsterf. Die eerste slagoffer was die genomineerde subspesie van die Hawaise sanger (Acrocephalus familiaris familiaris) Is 'n klein voëltjie met 'n tipiese voorkoms vir die geslag: met 'n bruin bokant en 'n grys onderkant van die lyf. Dit het van die Nihoa-eiland verskil van die behoue, maar uiters skaars subspesie, deur 'n effens kleiner grootte en 'n meer uitgesproke kontras tussen die kleure van die rug- en ventrale sye. Aanvanklik was swerwers een van die mees algemene voëls op die eiland en was hulle amper nie bang vir mense nie. Die vernietiging van die plantegroei deur konyne het hulle nie net hul skuiling ontneem nie, maar ook die voedingsbasis ondermyn: die klein motte wat as basis vir hul kos gedien het. Agrotis laysanensis het saam met hulle verdwyn. Boonop is ongemaskerde neste van warblers dikwels deur waadvoëls geteister. In 1913 het die Amerikaanse voëlkundige Alfred Marshall Bailey een van die laaste verteenwoordigers van die subspesie gevind. Tydens die volgende besoek van Amerikaanse wetenskaplikes aan boord van die "Tanager" -skip in 1923, het niemand die plaaslike warbler ontmoet nie.
Hawaise sanger van Laysan-eiland by die nes, Mei 1902. Foto © Walter K. Fisher van en.wikipedia.org
Laysan apapane (H. sanguinea).
Op: links vroulik, regs singende mannetjie.
Op die bodem: links volwasse man, regs jong voël.
Na haar volg 'n endemiese spesie Hawaise blommemeisies - Laysan apapane (Himatione fraithii). Die mannetjies van hierdie spesie is kaneelrooi gekleur met 'n bruin-beige onderstert en swartbruin vlug en stertvere, wyfies en jeugdiges was ietwat ligter. Die blommemeisies het insekte en nektar van plaaslike blomme geëet, hoofsaaklik Hawaiiaanse kappertjie (Capparis sandwichiana). Voëls is dikwels op die grond aangetref, wat nie kenmerkend is van die spesies wat die naaste aan hulle is nie - die vurige Hawaise blommemeisie wat op die groot eilande van die eilandgroep woon (H. sanguinea). Een van die laaste Laysan Apapans is afgeneem en verfilm deur die deelnemers aan dieselfde ekspedisie aan boord van die "Tanager" skip in April 1923. Kort na die verfilming het 'n hewige storm die eiland getref, en niemand anders het hierdie voël gesien nie.
Die inval van hase het 'n vernietigende uitwerking op die Laysan-aas gehad. In 1923 is slegs twee individue teëgekom, en dit was die laaste waarneming van die spesie in sy natuurlike habitat. Desondanks is die kommerwekkende toestand van die bevolking opgemerk lank voor hierdie ekspedisie. Daar is by verskeie geleenthede probeer om die jaagtog te red. Die voëls is na soogdiervrye eilandjies in die omgewing verplaas, maar die meeste bevolkings wat so gevorm is, het om verskillende redes vinnig gesterf. In dieselfde 1923 is die hase op Laysan suksesvol uitgeroei, waarna die plantegroei van die eiland vinnig herstel het.
Die jaers kon sonder probleme daarheen terugbesorg word, maar dit is verhoed deur die beleid van Frank Lowsey, wat in 1935-1943 aan die hoof van die plaaslike raad vir die ontwikkeling van landbou en bosbou was. Hy sien sy hoofdoel om Hawaii in 'n jagparadys te maak: tydens sy leierskap word tarentale, fisante en ander vreemde soorte voëls in die argipel bekendgestel. Maar 'n groep van 20 Laysan-jaers van Midway Atoll, voorberei deur Walter Donayo op versoek van die voëlkundige George Munro, het in Junie 1941 nie 'n invoerpermit gekry nie. Blykbaar het Lowsey eenvoudig nie die nut daarin gesien om 'n spesie te red wat nie aan die kriteria vir bruikbaarheid vir mense, mooi voorkoms of melodiese sang voldoen nie. Die laaste paar jagters van Laysan is in Junie 1944 op Eastern Island in Midway Atoll opgemerk, net 'n jaar na die rotinval.
Laysan vinkblommeisie en albatrosseier. Foto © Cameron Rutt van macaulaylibrary.org
Die lot van die ander twee endemiese voëls van Laysan was meer suksesvol. Laysan teal (Anas laysanensis) het amper die vierde slagoffer geword van die konyninval: in 1912 het slegs 12 individue van hierdie klein eendjie oorgebly. Maar tydige maatreëls om die spesie te red, blyk meer effektief te wees: nou woon ongeveer duisend van hierdie voëls op Laysan en verskeie ander eilande in die eilandgroep. En die Laysan-vinkblommeisie (Telespiza kantante) die swart dae vir die ekologie van die eiland suksesvol oorleef, aangesien dit in staat was om te oorleef met aas en eiers van seevoëls in omstandighede met 'n gebrek aan plantvoedsel en insekte. Albei spesies is opgeneem in die IUCN Rooi Lys (groenblare - as 'n kritiek bedreigde, blommeisie - as 'n kwesbare spesie) en word deur die Amerikaanse wetgewing beskerm.