PressReader - Weg! Platteland: 2015-09-01 - Per­ma­kul­tuur
Leer om tuin te maak sáám met die na­tuur
Weg! Platteland - 2015-09-01 - Inhoud - TEKS MA­JA BE­ZUI­DEN­HOUT FO­TO’S PETER VAN NOORD EN JA­CO BRAND IL­LUS­TRA­SIES MO­NI­QUE MOUISSIE
In 2011, ter vie­ring van sy 40ste ver­jaar­dag, het Ja­co Brand en ’n paar vrien­de op ’n vlieg­tuig na I­ta­lië ge­klim en ’n kook­kur­sus in Flo­ren­ce gaan doen. “Ons moes el­ke dag mark toe gaan en vars be­stand­de­le vir die klas koop,” ver­tel Ja­co ( fo­to on­der), dees­dae die eie­naar van Pi­car­di Pla­ce, ’n Bo­land­se pla­sie van 1 ha op die Slang­hoek­pad bui­te Raw­son­vil­le. “Daar by die mark het ek een dag met ’n mand­jie vol van die mooi­ste ba­si­lie, ei­er­vrug en ta­ma­ties in my arms ge­staan en skie­lik ge­weet as ek te­rug is by die huis, wil ek my eie ‘vars­pro­duk­te­mark’ skep waar an­der men­se die­self­de ge­voel van oor­vloed kan er­vaar.”
Kort ná hul­le te­rug­keer het sy pad ge­kruis met dié van Ko­bus K­rit­zin­ger ( regs bo), ’n on­der­wy­ser wat toe pas ’n ont­werp­kur­sus en in­tern­skap in per­ma­kul­tuur vol­tooi het. Van­dag spog Pi­car­di Pla­ce met ’n per­ma­kul­tuur­tuin van 16 x 16 m. In hier­die ruie groen­te­pa­ra­dys is hoen­ders aan ’t skrop in ’n ver­skuif­ba­re hoen­der­trek­ker, in ’n an­der bed­ding pronk spi­na­sie­beet bloed­rooi en geil, en op ’n hout­leer is bot­ter­skor­sies ge­sta­pel wat vroe­ër die week ge­oes is. Een­de en pad­das deel ’n dam­me­tjie, die lem­me­tjie­boom dra, en sam­pi­oe­ne steek plek-plek kop uit on­der die dik lae strooi wat om die boer­bo­ne, aar­beie, soet­ris­sies, knof­fel en kruie ge­pak is. Dis ’n e­ko­stel­sel in die klei­ne waar Ja­co se “stu­den­te” as deel van die kook­klas­se wat hy dees­dae op die plaas aan­bied, hul­le eie be­stand­de­le kan pluk.
Wat is per­ma­kul­tuur?
Sepp Hol­zer, ’n Oos­ten­ryk­se boer wat as die pi­o­nier van per­ma­kul­tuur be­kend staan, het in die ja­re ses­tig be­sef hy maak nie hond haar­af met kon­ven­si­o­ne­le boer­de­ry­me­to­des nie en het be­sluit om by Moe­der Na­tuur “af te kyk”. Op sy berg­plaas het hy on­der meer op­ge­hou om sy vrug­te­bo­me te snoei (om sneeu­stor­tings be­ter te trot­seer) en var­ke ingespan om bed­dings om te dol­we (om ar­beid te spaar en die grond so min as moont­lik te ver­steur). Ou Sepp is des­tyds ge­brand­merk as die “re­bel­se boer”, maar sy plaas in die Al­pe flo­reer van­dag nog.
Aan die an­der kant van die wê­reld het Bill Mol­li­son en Da­vid Holm­gren, twee Aus­tra­li­ërs, in die laat ja­re se­wen­tig be­gin soek na ’n al­ter­na­tief vir die in­dus­tri­ë­le boer­de­ry­me­to­des wat des­­tyds in Tas­ma­nië ge­bruik is. Dié me­to­des het nie net swaar ge­steun op die nie-her­nu­ba­re e­ner­gie­bron­ne nie, maar bi­o­di­ver­si­teit dra­ma­ties ver­min­der en die grond én wa­ter met che­mi­ka­lieë be­soe­del.
Hul­le op­los­sing was per­ma­kul­tuur, ’n “ont­wer­paan­slag” met die na­tuur as in­spi­ra­sie. Die woord – ’n sa­me­voe­ging van “per­ma­nent” en “a­gri­cul­tu­re” – is la­ter uit­ge­brei na “per­ma­nent cul­tu­re” om ook die ont­werp van ’n vol­hou­ba­re leef­wê­reld vir die mens, met die in­ag­ne­ming van kul­tuur, in te sluit. >
’n He­le paar bed­dings word uit­ge­lê wat net so groot is soos die hoen­der­trek­ker. Dan word die hok mak­lik van die een bed­ding na die vol­gen­de ge­skuif so­dat die hoen­ders hul­le waar­de­vol­le werk kan doen.