Zimbabwe word voorgehou as die beste voorbeeld van so ’n mislukte staat wat ons moontlik kan volg. Die resultaat van hierdie vergelykings is ’n sombere en uitsiglose toekomsverwagting wat immigrasie laat versnel, veral van opgeleide en goed geskoolde jong mense, iets wat ons nie kan bekostig nie.
Dat daar onheilspellende vroeë waarskuwingseine is wat ons nie moet ignoreer nie is ’n feit. Hoe vergelykbaar is Suid-Afrika se ekonomiese situasie tans met dié van Zimbabwe wat in die tydperk 2000-2009 geheers het?
Vir ’n land om hiperinflasie ’n werklikheid te maak moet die fiskale beleid (owerheidsfinansies) én die monetêre beleid (sentrale bank se bestuur van die geldvoorraad) die pad byster raak. Zimbabwe was genoodsaak om oor te skuif na die VSA-dollar as betaalmiddel vanaf 2009 wat inflasie gestabiliseer het (Grafiek 2).
Die algehele mislukking van monetêre bestuur in Zimbabwe is veroorsaak deur onbeheerste geldskepping deur hul sentrale bank wat sy onafhanklikheid verloor het en ’n politieke lakei geword het. Die Zimbabwiese Sentrale Bank se beleidsoptrede is bepaal deur politici wat geen benul van ’n losse monetêre beleid se ekonomiese implikasies gehad het nie.
Die Suid-Afrikaanse Reserwebank se onafhanklikheid van die staat word gehandhaaf. Rentekoersveranderinge word deur die Monetêre Beleidskomitee van die SARB bepaal en nie die staat nie.
Die feit is dat die Reserwebank die onlangse skerp stygings in die inflasiekoers, wat veroorsaak is deur die droogte (voedselpryse) en verswakking van die rand (ingevoerde goedere), ongehinderd kan teenwerk deur die repokoers te verhoog wat die groei in die geldvoorraad gaan beperk met gevolglike beheer oor die toekomstige inflasiekoers. Dit blyk ook dat ons nie die laaste rentekoersverhoging gesien het nie.
Tans word groei in geldvoorraad so bestuur deur die SARB dat dit in balans gebring is met die vraag na geld in die Suid-Afrikaanse ekonomie. Geen oormaat geld en/of krediet word geskep nie.
Die goewerneur van SARB, Lesetja Kganyago, is meer konserwatief as sy voorganger, Gill Marcus, wat betref monetêre bestuur. Tot dusver in sy termyn het hy deurentyd positiewe reële rentekoerse gehandhaaf; geldmarkkoerse was dus hoër as die inflasiekoers. Dit was nie altyd die geval met sy voorganger nie.
Die skepping van prysstabiliteit binne ’n inflasieband van 3-6% is die hoofdoelwit van die SARB wat hulle kan najaag sonder politieke inmenging. Dit beteken nie dat die eerste ronde skokke (droogte en swak rand) dit nie buite die band (reikwydte) gaan neem nie, maar wel dat hulle kan toesien dat die inflasiekoers binne ’n twee-jaar-tydperk na die band terugkeer.
Gehalte-opleiding – sorg dat jy en jou kinders ’n gehalte-opvoeding en -opleiding kry. Dit beteken dat jy heel moontlik in die toekoms meer na privaat opleidingsinstellings sal moet kyk vir opsies.