Peterjasie Patriot #133
Hierdie brief gaan hoofsaaklik oor wurms en mampoer. Wat 'n kombinasie! Vriendin Adri het met die erdwurm boerdery begin en my ook nou aangesteek. Sodra ek my houers kry gaan ek ook begin. Op klein skaal kan die wurms vir jou voedingstof vir jou plante voorsien, en op groter skaal kan jy 'n verskaffer word en selfs wurms verkoop. Ek hou julle op hoogte.
Die mampoer ding is maar net om die proses vir die nageslag te bewaar. Ek het al hier en daar 'n proetjie gevang, maar het nie veel van 'n idee van wat alles tussen vrug en bottel gebeur nie. Nou doen ek 'n bietjie navorsing en wil alles dan op my webwerf sit. Ek kry nogal heelwat navrae oor die prosedure en ook vir resepte.
Die gewone resepte staan dus oor tot volgende keer.
By verre die belangrikste artikel in hierdie brief is st Potgieter se bydraae oor hoe om jou finansie te hanteer, dis 'n moet lees!
Ek kry gereeld navrae oor die stook van mampoer, en soos ek nou maar is, wil ek alles daarvan te wete kom. Watse apparaat nodig is, kan mens dit self maak of moet jy dit ten duurste gaan koop? En dan wil ek weet van die hele proses, van die vrug tot die bottel.
In eenvoudige terme gebeur die volgende: Plaas die vrugte wat jy wil stook in 'n houer tesame met suiker en/of suurdeeg, afhangende van die soort vrug wat jy stook. Laat die mengsel gis of fermenteer vir 'n paar dae.
Die gefermenteerde vrugte word dan in 'n verseëlde stookketel oor ''n vuur geplaas. Alkohol het 'n laer kookpunt as water en dit verdamp dan in 'n verseëlde stoompyp. Dit word afgekoel totdat dit vloeistof word. Dié proses word twee keer herhaal: uit die eerste, wat stook genoem word, kom 'n witterige vloeistof, die tweede, of die oorhaal, is die gesuiwerde vloeistof.
Paul, 'n neef van my, het die bal aan die rol gesit met die volgende bydrae. As enigiemand meer kan bylas, stuur my asseblief 'n epos sodat ek uiteindelik 'n ordentlike artikel het en dit dan so vir die nageslag kan bêre.
Vraag: Is stook deesdae wettig? Ek dink as dit net vir persoonlike plesier en gebruik is dan moet dit mos wettig wees?
Enige en alle kommentaar is meer as welkom. Skryf vir my asseblief.
Hier is Paul se bydrae:
Soos jy weet het ek al 'n paar sopies van die onwettige foggies bestook in my lewe, maar ek's geensins 'n expert nie en het maar geleer deur traail en 'n roar.
Enige ding wat suiker bevat kan bestook word, trouens meeste van die goed wat mens koop by platlandige feeste is van mollasse gemaak. As jy 'n effense suggestie van 'n smaakie wil bykry, is dit beter om net vrugte te gebruik.
Maak die vrugte pap en fyn en gooi gis by. Die slim ouens vertel my dat mens allerhande spesiale giste kry (weet nie waar nie), maar ek dink dat meeste van ons veldvrute al klaar hul eie gis ingebore het. Ek weet dat maroela en stamvrug vanself gis. Mens kan dalk probeer om 'n kultuur te maak van druiwe (van die stok af, nie uit die supermark nie, want dit is gereinig). Of koop ter nouer nood "brewers yeast" ( vir Chibuku bedoel).
Luister gereeld of jy nog 'n borreling kan hoor, of sit 'n deksel op die kan vol brousel met 'n pypie wat deur water loop en check die borrels. As die borrels ophou, is die spul reg. Jou timing moet reg wees as jy oor 'n naweek of vakansie wil stook, sodat die goed nie staan vrot word nie, dan is die mampoer bitter. In die somer vat dit so 3 tot 5 dae.
'n Mens moet jou ketel leer ken. Goeie mampoer is so 65%. As jy te vinnig stook, is hy te swak, en anders om. Om smaak saam te kry is moer moeilik. Meeste smake en geure word in olies bevat, wat op 'n hoër temperatuur kook as water. As die tempo reg is, kan daar tog 'n klankie deurkom. Hy moet vinnig drup of loop met so dun straaltjie, lyk amper of mens olie stook Reken op so 10% redement. Die teelepel/vlammetjie toets moet bygestaan word deur die proetoets, dis hoekom 'n naweek nodig is. Van proe kom omval!
'n Gasstoof is die beste, makliker om te beheer en mens hoef nie by te sit om nog 'n stokkie op die vuur te sit nie. Moet ook nie jou stookketel te vol maak nie (so 60%), die paparellie binnekant sal jou kondenseerpyp verstop en dan kry jy 'n mampoerse ontploffing.
Die kondenseerpyp kan 'n dunnetjie wees wat deur 'n drom koue water spiraal (vervang gereeld die water of laat oorloop uit ' n hosepipe), of 'n pyp binne in 'n buis met inlaat en uitlaat vir koue water. Moenie worry oor fancy deksels nie, dit kom uit die tyd voor water ontdek is. Dit moet net goed kan seel, soos 'n industrieele flens.
As jou eerste bottel vol is, skud hom en dan moet hy borreltjies soos perels maak in die nek van die bottel. As hy jou slukderm afbrand, dan is hy te sterk. Maroela moet tweekeer deurgesit word. Die eerstye treksel is altyd melkerig, so jy kan ook maar vinniger as anders stook. Die tweede treksel sal skoon wees, maar as jy water bygooi sal dit weer melkerig word, soos OUZO.
Hou vir my 'n bottel!!!!
Hier is nog 'n bydrae wat ek ontvang het, ek het die name daarin verander.
Ek het toe weer mooi gaan dink oor die stokery en kan vir jou die volgende vertel. In ons jong dae was daar nie tyd daarvoor nie, maar as mens aftree het jy baie tyd en moet dit nuttig benut.
Wees maar versigtig om nie algemeen in die publiek bekend te maak dat jy stook nie, want mens moet by Doane en Aksyns 'n permit kry. Oom Jan het nooit 'n lisensie gehad in SA of hier nie, maar hy het nie handel daarmee gedryf nie, slegs as 'n stokperdjie.
Jy kan enige vrugte stook, Jan het in SA en hier appels, pere, perskes, druiwe, lemoene, nartjies, litjies en turskvye gestook.
Slegs lemoene, nartjies, litjies en turskvye word geskil Geen pitte word verwyder nie, die vrugte word sommer met 'n graaf stukkend gekap in die drom. Oom Jan het met sy bakkie gery en waar hy sien die vrugte vrot onder bome het hy gevra of hy kan skoonmaak en met 'n bakkie vol gekom, party al bederf. Alles is ingegooi in die
Hy het die blou plastiesedromme (100 liter) met die swart deksels gebruik, 'n gaatjie geboor bo in, en 'n plastiese pypie ingesit vir die ontsnapping van die gas. Die drom so bietjie meer as half vol gemaak, amper ¾.
Geen water word bygegooi nie, dit maak teveel naloop, maar wel 1-2 kilo suiker(hangende af van die sort vrug en die graad van rypheid) en dan het hy altyd 'n koekie suurdeeg aangemaak met 1 liter louwater en 1 kg suiker om die gis proses aan te help. As hy dit ingooi het, het hy dit eenkeer geroer, maar daarna mag dit nie weer geroer word nie. Maak dit dig toe, maar jy mag dit daagliks oopmaak en gou loer wat aangaan.
Hy het in 'n klein vertrekkie die dromme gesit . Met komberse die dromme toegemaak en 'n temperatuur meter in die kamer. Snags so teen 1-2 vm het hy opgestaan en die verwarmer 'n bietjie aangesit om die kamer nie teveel te laat afkoel nie. Probeer die temperatuur konstant te hou. Die verwarming hang af van in watter area jy woon, op ons dorp was verhitting nodig.
Daagliks het hy gekyk na die gisting, en vanaf 8-21 dae, hangende af van die vrugte begin hy dit deursyg, want sodra die gisting (borreltjies ophou moet jy onmidellik stook anders is dit asyn. Syg die gegiste moes deur 'n doek (Oom Jan het dit met sy hand gedruk totdat al die vog deur die doek is) en gooi die vog in die met kookwater uitgespoelde stook ketel.
Die drom waardeur die sap spiraal moet die koue water aanhoudend deurloop om die kondensasieproses te bevorder. Die water mag nie te warm word nie, dan moet die water vinniger sirkuleer. Die vuur moet klein maar konstant wees, soms het hy met 'n elektriese brander, wat hy klein gestel het, gestook.
Die eerste 1-2 liter mampoer het hy altyd teruggegooi, nie sterk genoeg nie. 'n Ander manier om te toets is om bietjie mampoer in die vuur te gooi, as dit 'n blou vlam maak is dit al mampoer. Die stokery neem etlike ure, soms tot laat in die nag. Skaf 'n alkoholmeter aan wat jy in die bottle met die mampoer laat sak en kry die korrekte sterkte. Ons het slegs gebottel van 50% tot 80% en al ons bottles daarvolgens geetiketeer, asook watter vrug en watter jaar.
Jy moet die bottles steriliseer met kookwater en na die mampoer ingegooi is moet dit geseel word. Ons het 'n spesiale drukker wat die nuwe kurkproppe insit en dan seel jy dit met was. Kurkproppe ook in kookwater. Dis beter as die bottles op hulle sy lê om te verouder.
Geniet dit, meer ondervinding bring later 'n volmaakte produk mee. Ek het nog baie nartjie en litjie en mango mampoer.
Nou het ons 'n begin, kom ons kry die ding onder die knie! Ek soek ook fotos van stookketels, gekoop en tuisgemaak. En dan ook nog soveel respte moontlik. Wat kan mens alles stook en hoe berei mens dit voor.
Kontak my asseblief
Begin jou eie Erdwurmboerdery
- Jy sien nie resultate binne 2 weke nie!
- Jy gaan nie geld maak hieruit as jy dit op klein skaal doen nie. Dus is dit 'n stokperdjie, tensy jy baie spasie het om hierdie wel in 'n volskaalse boerdery te omskep.
- Hierdie erdwurms is NIE die ou vales wat in ons tuine is nie – dit is rooi wurms wat vinniger werk om voedsel af te breek en grond 'gesond' te maak. Moenie jou tuin erdwurms gaan vang en op hok sit nie – hulle sal dit nie maak nie!
- My blog adres verskyn aan die onderkant van hierdie artikel, asook my epos adres. Alles waaroor ek hier skryf, is te vinde op die blog, verskaffers ingesluit. Besoek dit asseblief, en vra as jy meer wil weet.
Om gratis 'tuisterapie' te ervaar, begin jou wurmboerdery as volg:
- Koop 2 bins. Dit moet swart wees. Plastiek bins met deksels is te kry by hardeware winkels, plastiek winkels, of Game en Pick 'n Pay. 'n Foto op my blog sal die leser presies laat weet waarvan ek praat. As jy egter nie 'n internet toegang het nie, die bin is 47cm x 42cm x 28cm en die deksel kliek bo-op vas. Swart, omdat dit donker onder die grond is. 'n Deurskynende of wit bin sal die proses binne die bin belemmer.
- Wormeries adverteer bins en wurms, wat wonderlik is as jy nie 'n vaardige persoon is nie. Dan kan jy die ekstra geld betaal, en die volledige sisteem kry. Kry Wormeries se adresse op my blog. Moet egter nie gefnuik of verwar word deur die kraan wat die sisteem bevat nie – ek dink met 10 bins op mekaar gestapel sal jy dalk meer vog uittap, maar dit is regtig overkill, soos die ingilsman sal sê. Twee bins vir 'n wegspring, is meer as genoeg.
- In een bin boor jy die kleinste gaatjies wat jy kan – al op die bodem langs, so 2-3cm uitmekaar. Pas die twee bins in mekaar, en daar waar die boonste bin 'n gedeelte het wat nie toegemaak word deur die onderste bin nie, boor jy gaatjies vir lugbeweging deur jou wurm vesting (dis steeds dieselfde bin met die gaatjies in die vloer wat nou kant gaatjies kry!)
- Wenk: boor die gaatjies op die bodem, van binne die bin, sodat die boorpuntjie aan die onderkat na buite uit die bin uitkom. Indien jy dit van buite op die bodem na binne boor, vorm dit 'n riffie aan die binnekant van die bin, rondom die gaatjie, wat verhoed dat die vloeistof sal uitloop in die 'vang bin'. Jy kan wel die ventilasie
gate teen die kante van buite boor, veral met die onderste bin as gids vir waar die gate moet kom.
- Sit twee velle koerantpapier op die bodem van jou wurm bin (die een met die gaatjies in). Die onderste bin is om mettertyd die 'wurm tee' in op te vang. Ook wurms wat 'ontsnap'deur 'n geboorde gaatjie (dis hoekom die gaatjies so klein moontlik moet wees), beland gewoonlik in die onderste bin, en kan dan weekliks gered, en
- As jy 'n papershredder tot jou beskikking het, shred koerantpapier. Anders moet jy dit in lang, dun repe opskeur. Hoe dunner die repe, hoe gouer werk die wurms hulle weg daardeur.
- Week die koerante in water, druk die water uit, maak die koerant bollings los van mekaar, en gooi in die bin. Maak die bin so byna 'n kwart vol koerant skeursels. Die koerant moet altyd klam bly – maar moenie dink jy het nodig om dit te doen nie, die kondensasie en evaporasie en wurm aktiwiteite, sorg dat die inhoud altyd lekker koel en klam is.
- Neem 'n paar hande klam grond, en sprinkel dit bo-oor die koerantpapier. Potting soil is die veiligste, aangesien dit skoon is van spuitmiddels, slakpille ens. Hou dit in gedagte as jy 'n hand vol in die tuin neem – het jy onlangs gif gespuit of slakpille gegooi???
- Wurms is gek oor teesakkies. Koffie moer vind ek persoonlik te sterk, daarom hou ek by teesakkies. Rooibostee se blare en stokkies maak heerlike speelplek. Hou die sakkies na elke tee sessie eenkant, en as jy 'n handvol het, spoel dit onder die kraan uit (verwyder enige melk wat saamgekom het uit die koppie) en begrawe dit so effe in die koerant laag. Die wurms baljaar daar, en jy sal sommer eiers ook vind na 'n tyd.
- Bins moenie in direkte sonlig staan nie – die wurms is nie saunas gewoond nie. My een bin staan binne die huis, sonder 'n reuk van 'n soort! Jy kan jou bin selfs in die garage sit, en een maal 'n week gaan loer of alles reg is. Wees versigtig vir insekdoders naby die bin – die ventilasie gaatjies laat nie net lug in nie!
- PASOP vir kos. Die beste is om groentes in die mikrogolf gaar te maak, en dit heeltemal te laat afkoel voor jy dit in die middel van jou wurm bin begrawe. Die gaarmaak proses raak ontslae van enige larwes wat dalk in die groente of vrugte mag skuil. Ek gee my wurms tans so een maal in twee tot drie weke 'n lekker butternut wat
in skywe gesny is, en in die mikro gaar gestoom is. Te veel kos in die somer veroorsaak 'n gistingsproses en 'n stank wat vlieë lok. Op die blog is 'n lys van voedsel wat hulle kan verwerk, en voedsel wat gladnie naby die bin moet kom nie. Indien jy jou eie vrugte of groentesap maak, kan jy altyd die pulp wat geskei word van die sap, in
die bin gooi. Pasop egter vir sitrus, aangesien die olie in die vel, te skerp is vir die wurms se voorkeur.
- Kyk hoe vinnig hulle die groente verwerk, en voer hulle daarvolgens. Wurms eet ongeveer hulle liggaamsgewig in kos elke dag. Klein wurms sal lyk of hulle peusel, maar sodra hulle groot is, sal jy meer gereeld kan voer. Voer hulle eerder een skyfie gaar butternut, in die middel van die bin, in die middel van die koerantpapier
begrawe, vir 'n hele 30 dae as jy hulle die eerste keer kry, as wat jou wurms die kante uit vlug en jy hande in die hare sit en wonder wat aangaan. Hulle het regtig tyd nodig om aan te pas by hulle nuwe omgewing, en eet is nie prioriteit nie.
- Een maal 'n maand gaan ek met skoon hande in en werk die dinge effe deurmekaar. Net sodat die verwerkte inhoud nie kompakteer nie. Dit is ongelooflik hoeveel wurm eiers, babatjies en reuse wurms te vind is in die bin na 'n tyd.
- Vat versigtig aan die wurms, moenie bang wees nie, die laaste ou wat opgevreet is deur 'n erdwurm, se Hollywood fliek het nie eens die silwerdoek gemaak nie – dit is sommer reguit video rak toe! Gril bietjie, haal asem, en vat aan jou diere. Touch Therapy in Progress…
- 'Wurm tee' verskyn nie oornag nie. Dit word stelselmatig bodem toe gestuur met die ontbinding en verwerking van die bin inhoud en uitskeidings van die wurms. Ook die nutriënte van die groente en vrugte wat in die bin lê en kompos word, se sappe kom uiteindelik in jou onderste bin te lande. My eerste voggies het eers na 3 maande
geland! Moenie ongeduldig raak nie.
- Soos die wurms die beddegoed deurmekaar woel en laat opbreek, kan jy nog koerant en bietjies grond byvoeg om die organiese proses gelukkig te hou en die wurms werk te gee.
- Hulle klouter soms teen die kante uit – ek tel hulle versigtig met 'n tandestokkie op en gooi hulle terug op die beddegoed. Een maal 'n week kyk ek vir verdwaaldes in die onderste bin. Ek sorg dat daar so 'n repie koerant in die 'vang bin' is indien 'n wurm wanderlust gekry het, en tydverdryf soek. Te veel wurms teen die kante dui op 'n wanbalans – op die blog is daar 'n skrywe hieroor.
Maar moenie met landbou kalk lol nie, ek het eenvoudig eierdoppe so fyn moontlik gemaak, en oor die koerante gestrooi. Gevolg deur bietjies heuning om hulle rustiger te maak, en die probleem was binne twee dae uitsorteer! Ja, dit is interessant en mens kan lag vir die rate, maar as dit werk, werk dit!
- Ek stuur elke keer wanneer ek iets in 'n pot vestig of ontkiem, 'n wurm of 5 'met vakansie'. Hulle kry die geleentheid om buite die bin hulle taak te verrig, en wanneer die plant klaar gedra of geblom het, of uitgeplant word, is dit terug bin toe met die wurms (en enige nuwelinge) wanneer die grond uit die houers geskud word.
- 'Wurm tee' is geweldig ryk aan voedingstowwe. Gooi die vloeistof uit die onderste bin, en voeg water by. 2 Dele water, teenoor een deel wurm tee. Maak jou huisplante of troetelplante daarmee nat. Die resultate is duidelik sigbaar na 'n ruk.
- Sodra jy 'n volwaardige wurm boer is, en te veel wurms het, begin dit verkoop. Adverteer gratis op my blog, of gee vir jou buurman 'n paar. Jy kan besluit om 'n handvol wurms te laat aangaan met die bin, hulle eenkant sit, en die bin inhoud met potting soil te meng vir potplant grond. Dan het jy wurms en voedingsryke plantgrond
in een. Jy kan ook wurms op jou grasperk of in jou beddings loslaat – hoop net die die voëls los hulle uit.
- Neem nuwe koerante, sit die handvol wurms terug, en begin die proses van voor-af. Baie mense stapel bins op mekaar en laat die wurms deurkruip. Ek sien nie die nut daarvan nie. Daarvoor het ek hande wat vinniger is as 'n wurm se pas.
- Ek het my bin inhoud halveer deur wurms in 'n deurgesnyde wynvat te los, gevul met grond. Ek praat egter nog glad nie uit oor hierdie eksperiment nie, aangesien dit minder as 'n maand terug gedoen is, en ek nognie begin grawe het om te sien wat gebeur het nie. Hulle kry wel ook hulle pampoen…
- Jy kan egter meer bins aanskaf, en jou plaas verdeel. Die opsies is legio. Dit is nie 'n hond of kat wat elke dag aandag nodig het nie. Jy kan met vakansie gaan, solank daar 'n gaar butternut in die middel van die bin begrawe is.
- Hierdie boerdery is effe duur om van die grond af te kry as jy jou sente omdraai. Die bins kan net onder R100 elk wees, en ek het 30c per wurm betaal. My bestelling was 1 000 wurms, aangesien ek nie wou wag totdat hulle volwasse word en aanteel nie, ek wou sommer wurms sien as ek die deksel lig. Dit werk nie so nie, hulle skuil onder die koerante, maar deesdae as ek grawe, is dit 'n fees vir die organiese oog! Ek het rondgesoek en baie eposse en oproepe gemaak voordat ek wurms gevind het. Dit is deels hoekom ek die blog begin het – nou kan jy jou vrae en verskaffers op een adres opspoor. Van hulle stuur ook wurms per koerier!
- Gaan kuier op my blog www.vermiculture.wordpress.com Hierop is prente, metodes, vrae en antwoorde, verskaffer adresse, en sketse.
- Dit is 'n blogwerf waarop mense kommentaar en vrae kan plaas, en kundiges sal dit mettertyd antwoord. Leke en Meesters het die geleentheid om mekaar in te lig oor 'n baie belangrike aspek van ons aarde – hoe meer organies ons begin om ons eie agterplase te bedryf, hoe beter vir onsself, en die omgewing. Niemand behalwe ons self sal verantwoordelikheid aanvaar nie – ons hoef net rondom ons te kyk na die agteruitgang en verval om te besef dat die omgewing en die natuur op die agtergrond geskuif is en nie sommer weer prioriteit status onder die leierskap sal bereik nie.
- Oom Peter wou by my weet hoekom mens sou geld uitgee vir iets wat jou nie geld in die sak sal bring op klein skaal nie. Eenvoudig vir 'n natuurmens om die antwoord daarin te sien, maar ek brei uit: hierdie is jou kans om in jou eie agterplaas, 'n organiese manupilerende houding in te neem, en volgens die kenners (ook die Mount Nelson Hotel wat al hulle verwerkbare produkte aan derduisende erdwurms voer) produseer jy sterker, gesonder plante, wat groter, gesonder en meer geurige vrugte of groente sal lewer. Ek is te kort in die stokperdjie om dit te onderskryf, maar op die lange duur gaan dit jou absoluut NIKS kos om te onderhou nie, en as jy al jou skille en ou groentes vir die wurms kan gee, gaan dit nie vuilgoedblik toe nie, maar hersirkuleer jy soos 'n pro! Die blote satisfaksie daaraan verbonde, behoort genoeg rede te wees om jou eerste wurms aan te skaf.
- Vrae oor wurmboerdery kan op die blog geplaas word, of direk aan my by wormforum@gmail.com
-Adri M van Zyl
Deur al my kinderjare heen,
Was Hy die Een op wie ek altyd kon leun.
Ten spyte van verdriet, lyding en pyn,
Was ek bemoedig deur Sy samesyn.
Ek kan nie glo dat ek dit kon maak,
Maar ek kon, danksy Jesus wat oor my waak.
Vele male het ek Hom teleurgestel,
Deur verkeerde keuses wat teen my tel.
Stukkende dele van my lewe lê agter my,
Maar deur Sy Bloed is ek as sondaar bevry.
Hy het my uit die modder opgetel,
Selfs die Engele gee gehoor, op Sy bevel.
Ek weet ek het 'n doel om na te streef,
Ek weet dit is deur Hom wat in my leef.
Sy genade is vir my so groot en vry,
Hy's die een wat my van bande bevry.
Hy is die rede vir my lag,
Hy is die rede vir my sonskyn in elke dag.
Hy is die doel waarna ek strewe,
Hy is die rede hoekom ek lewe.
Ek kyk met blydskap uit na Hom,
Veral my verlossing wat van Hom af kom.
Hy's my Heer, Heiland en Vader,
Hy trek my elke dag steeds nader.
Regs klik hier om 'n resepte eBoek met aartappelresepte af te laai.
Die dansgroep, bestaande uit kinders tussen Graad 5 en 12, is in 2005 deur Danette Smith gestig met die hoofdoel om 'n liefde vir tradisionele boeredanse, as deel van die Afrikaner kultuur, by die kinders te kweek.
Die groep het oor die jare baie opgetree onder andere saam met Jak de Priester. Hulle tree ook op vir toeriste wat besoek aflê by die Voortrekker Monument en op uitnodiging. Die groep het in 2008 vir die eerste keer aan die Nasionale Eisteddfod deelgeneem en het 'n Diploma (bo 90%) verwerf. Sonder twyfel sal ons in 2009 weer deelneem – nie net vir 'n diploma nie, maar om weer die toeskouers se gesigte te sien as jong kinders die ou dansvorme laat herleef met 'n breë glimlag op die gesig.
Die afgelope naweek - 16 – 18 Januarie - is die 5de suksesvolle boeredanskamp aangebied by die monument se piekniek terrein en nie eens 'n swaar donderstrom en gepaardgaande lang kragonderbreking kon die 60 kinders se entoesiasme demp nie. Al was dit uit 'n voertuig se kattebak met die hoofligte as enigste ligbron, het boeremusiek opgeklink tot laat in die aand en is daar gedans van die wals tot polka.
Hierdie kamp was oorspronklik vir lede van Die Voortrekker beweging, 'n Afrikaanse kultuur organisasie, aangebied maar oor die jare het die kinders hulle maats saamgebring en het die kamp 'n belangrike gebeurtenis geword vir Voortrekkers en nie-Voortrekkers. Dit is ook niks ongewoons om kinders jaar na jaar te sien terugkom om weer die kamp mee te maak en saam met die groep op te tree nie.
Tydens die naweek is daar ook tyd gemaak om die kinders op 'n ossewa te laat ry – nog 'n ervaring wat lank onthou sal word.
Danette sê dat geen geld in die wêreld kan opmaak vir die genot wat dit haar verskaf en die bevrediging wat dit haar gee om te sien hoe die kinders die setees geniet en die meisie lekker vasvat vir 'n walsie nie.
Van die kinders se kommentaar was:
"Ek mis dit vir niks in die wêreld nie".
"Vir my verjaarsdagpartytjie het ons al die danse vir die lekkerte gedoen en later gesokkie".
"Ek hoop volgende jaar is daar nog meer mense, want die "fun" moet meer mense geniet".
"Dit was 'n fees"
"Ek sal graag weer kom want dit was vet pret".
"Dis die tweede jaar wat ek op die kamp is en dis nogsteeds een van die lekkerste kampe van die jaar".
Nou die dag gaan koop ek 'n sak EPOL hondekos by Pick 'n Pay en terwyl ek so in die ry staan, vra 'n vrou agter my of ek 'n hond het.
Sommer aspris, sê ek vir haar: Nee, ek het nie 'n hond nie - ek begin weer met die EPOL diëet.
Ek vertel haar dat die EPOL diëet eintlik volledig voedsaam is met al die vitamienes en minerale wat mens nodig het. En dis so maklik! Al wat jy doen is om jou broeksakke vol te maak met EPOL nuggets en jy eet een of twee wanneer jy ookal honger voel.
SIMPEL VROU - VIR WIE HET SY GEDINK KOOP EK DIE HONDEKOS???????????/!!!!!!!
Weet jy van die ware vriendskap wat daar bestaan tussen jou oë?
Hulle knip saam..
Hulle beweeg saam...
Hulle huil saam...
Hulle sien dinge saam...
Hulle slaap saam..
En dit alles ten spyte van die feit dat hulle mekaar nie kan sien nie.
Vriendskap is veronderstel om ook so te wees.
Die lewe is leeg sonder vriende.
Doen finansieël die regte besluite
Die jaar 2008 was vir die gemiddelde Suid-Afrikaner 'n stormagtige jaar op finansiële gebied. Dis egter nie net in Suid-Afrika waar ons swaar getref is deur ekonomiese insinkings en stygende rentekoerse nie, maar wêreldwyd het mense die knyptang van 'n ekonomiese insinking beleef. Inderdaad het baie mense 'n groot finansiële terugslag beleef en kon talle mense nie meer hul finansiële verpligtinge nakom nie en het onder andere hul huise en motors verloor.
Ek is nie 'n ekonoom of 'n finansiële adviseur nie, maar ek sou reken in 'n mens se persoonlike finansies en hantering van jou geldsake is daar stellig sielkundige aspekte wat 'n belangrike inspraak hierop het. Die jaar lê voor met al sy moontlikhede, maar daar is ook groot bekommernis en vrese in die harte van baie mense oor die ekonomie van die land en hul eie persoonlike finansiële posisie.
Twee eienskappe van vrees of paniek is: (a) dit het 'n verlammende effek en (b) jy kan oorhaastig die verkeerde besluit maak. Nie een van hierdie twee opsies gaan jou egter help om jou finansies in 2009 te verbeter nie. Dit is nodig dat jy met 'n sobere objektiewe benadering jou geldsake in oënskou neem en hanteer. Wanneer jy te emosioneel reageer en kop verloor kan jy inderdaad jy net verder in 'n finansiële moeras wegsink.
'n Gesonde psigiese benadering ten opsigte van jou finansies kan 'n groot rol speel om jou finansiële posisie te verbeter en jou op die regte pad te plaas. Ek bespreek twee faktore wat 'n wesenlike verskil in jou lewe sal maak:
1. Delg jou skuld
Ek weet dit is nie moontlik vir almal om dadelik hul skuld te delg nie. Sommige mense het oor jare skuld opgebou wat skrikwekkend baie geld beloop. Jy moet egter met 'n plan begin om van jou skuld ontslae te raak. Skuld vreet jou geld op, want jy betaal nie net jou skuld terug nie, maar jy moet boonop met jou swaarverdiende geld ook rente betaal.
Mense raak vasgevang in 'n spiraal van dinge op skuld te koop. Hul gebruik hul kredietkaarte en verkry lenings om goed te koop. Kort voor lank het jou skuld so opgehoop dat jy net werk en werk om jou skuld betaal te kry. Dit verg 'n bepaalde geestelike ingesteldheid om te sê ek koop nie dinge op skuld nie. Dit wat ek nie nou voor kan betaal nie sal ek maar sonder moet klaarkom. Jy moet 'n STOP sit aan die skuld wat jy aangaan.
Dit is veral vir dinge soos karre, vakansies, klere, televisiestelle, uiteet en meubels wat mense maklik skuld aangaan. En dan koop jy hierdie duur goed... en om wie te beïndruk? As jy nie geld vir meubels het nie, sit op leë koeldrankkiste. Mense wat hieroor nie meer vir jou wil kuier nie, moet eerder maar haastig uit jou lewe vertrek. Diegene wat steeds kom kuier al sit hulle op kiste of op die mat in jou sitkamer is jou ware vriende. Jy kan 'n wonderlike kreatiewe en 'n lekker gesellige kuieraand saam met vriende hê al was koeldrankkiste jou stoele. Jy kan ook in luukse gemakstoele sit en steeds ongemaklik en sonder vreugde kuier. 'n Verhouding met mense is belangriker as die vertoon van aardse goeters.
Poog om in 2009 jou skuld stelselmatig uit te wis eerder as om nog verder in die skuld weg te sak. Skuld verlam jou, dit beperk jou, dit maak jou die slaaf van iemand anders.
Ek weet daar is lesers wat nou sal sê maar wat van goeie skuld. Ja, inderdaad is dit soms nodig om skuld aan te gaan. Dink maar aan 'n student wat 'n lening aangaan om verder aan te gaan studeer vir 'n beroep. Dit is skuld wat 'n goeie beleggingswaarde het. Nog'n voorbeeld is wanneer jy die regte tipe eiendom op skuld koop wat jy kan uitverhuur en waarop jy kapitaalgroei kry. Soveel mense fokus egter nie op die "goeie" skuld nie, maar stroom die winkels binne om allerlei fieterjasies op skuld te koop.
Pas eerder jou motor op en hou dit goed in stand. Jy hoef nie met die mooiste motor te ry nie. Dit veel lekkerder om 'n klaar betaalde motor te ry waarop jy geen sent skuld nie as om der duisende rande elke maand aan 'n duur motor af te betaal. Moenie probeer om by te bly met jou ryker vriende of familie nie. Leef eerder eenvoudig met 'n rustige gemoed as om maagswere oor al jou skuld te hê.
Verander dus jou ingesteldheid en vermy om verdere skuld aan te gaan. Werk vir jou 'n program uit hoe om jou skuld te delg. Sien 'n finansieël kundige adviseur om jou te help. Moenie heeltyd skuld met skuld probeer delg nie, een of ander tyd haal dit jou in. Mense lê nagte wakker in angs en sweet oor al hul skuld. Kry vrede in jou gemoed, leef skuldvry en geniet die klein eenvoudige dingetjies in die lewe.
Teenoor die gewoonte om skuld aan te gaan om dinge te koop, staan die prinsiep van spaar.
Die redenasie van mense is gewoonlik dat hul salaris te klein is om te geld te spaar. Nadat hul al hul verpligtinge nagekom en hul skuld betaal het, is daar eenvoudig net nie meer geld oor om weg te sit nie. Maar meeste mense kan wel van hul inkomste 'n geldjie afknyp om te spaar. Maak 'n lysie van goeters waarop jy geld kan bespaar en jy sal verbaas staan op hoeveel onnodige dinge jy geld uitgee.
Deur oordeelkundig te werk te gaan en goed te dink voordat jy iets koop kan jy gewoonlik 'n geldjie wegbêre. Ons ly egter aan die sindroom om al die geld te spandeer wat ons het. Maak 'n lysie van dinge waarop jy kan spaar soos die volgende moontlikhede:
· Miskien kan jy spaar deur minder uit te eet en eerder kos by die huis te maak.
· Wanneer jy wel uiteet, kies 'n goedkoper opsie. Moenie die duurste gereg bestel nie. Het jy al bereken hoeveel jy kan spaar deur byvoorbeeld water te drink instede van drankies en duur melkskommels.
· Vir die rokers: hoeveel kos hierdie gewoonte jou per week? Jy kan selfs heelwat spaar deur net minder te rook.
· Laat die buurvrou jou hare sny waar jy andersins ten duurste by die haarsalon daarvoor sal betaal.
· Hoeveel petrolgeld kan jy spaar deur met iemand anders saam te ry werk toe? Skakel onnodige plesierritte uit en beplan jou dag beter.
· Moenie die duurste vermaak vir die gesin soek nie, maar met 'n bietjie innoverende planne kan jy'n heerlike uitstappie reël vir 'n fraksie van die prys.
· Het jy regtig daardie duur verskillende TV-kanale nodig? Hoeveel sal jy spaar indien jy dit prys gee?
· Werk oordeelkundig en bespaar op jou selfoonkostes. Is lang selfoongesprekke werklik nodig óf die klomp smse wat jy stuur?
· Die kas wat jy so graag wil hê, kan dit nie maar tot volgende jaar wag nie?
Ek is seker jy sal nog heelwat voorbeelde kan byvoeg.
Maak jou lysie van dinge en aktiwiteite waarop jy kan spaar. Doen dit net eers vir een week en kyk hoeveel jy reeds in die komende week kan spaar. Dan trek jy dit deur na 'n maand en maak dit eventueel 'n gewoonte. Om in die gewoonte van spaar te kom, verg 'n keuse wat jy maak, goeie beplanning, innoverende denke, wilskrag en doelgerigtheid. En breek die nek van impulsiwiteit - dis om iets te koop op die gril van die oomblik. Wag eerder 'n week en besluit dan of jy dit werklik nodig het.
Wanneer jy genoeg gespaar het en kontant in die hand het, het jy soveel meer bedingingsmag. Dan kan jy die geld aanwend om iets daarmee te doen of te belê sodat die geld vir jou werk en vir jou 'n addisionele inkomste genereer. So kan jy die kontant gebruik en die buitekamer omskep in 'n woonstel wat jy verhuur. Of jy kan jy 'n belegging maak waarop iemand (soos die bank of aandele) vir jou rente of dividende betaal - en dis die teenoorgestelde waar jy skuld maak en jy aan iemand anders rente moet betaal.
Spaar begin by die klein dingetjies waarop jy ag slaan. Moenie wag vir môre om te begin spaar nie, begin vandag. Moenie wag vir 'n groot salaris voordat jy wil begin spaar nie, sit selfs van jou klein salaris iets weg. Spaar met 'n doel en die doel is om jou finansieël sterker en onafhanklik te maak.
KORTOM: Breek uit die gewoonte om skuld aan te gaan en skakel oor na die gewoonte om te spaar. Dit gaan 'n groot verskil in jou finansies en ook in jou lewe maak. Dis die jaar 2009 en dis dié jaar waarin jy die nodige positiewe veranderinge gaan aanbring. Soveel in die lewe hang af van jou gesindheid en hóé jy sekere situasies benader. Neem vandag die besluit om kontrole te neem van jou geld en dit positief en reg te bestuur.
"Feitlik elkeen wie geld kort kan die dreinering van klein, onnodige uitgawes stopsit. Doen jy dit, vind jy dikwels beter en meer interessante maniere om die lewe te geniet." - Napoleon Hill -