Muziek/Tekst: Lia Linda
Producer: Dave Voorspoels
Lia Linda Discografie / Fan worden
Ga met me mee 27/08/2016 Tip
De Vlaamse boerenmeid 28/01/2017 Tip
Vuur 01/07/2017 Tip JY LEES NOU Vir skooltake: Só doen jy navorsing
Ons leef in die internet-era, met inligting wat in ’n kits verkry kan word. Foto: Gallo Images/Getty Images.
Hulle sê kennis is mag – maar om inligting te versamel om kennis te hê verg deeglike werk. Ons verduidelik wat dit behels.
Soms voel dit seker vir jou of onderwysers net die lewe moeilik wil maak met al die take en projekte wat hulle gedurende die jaar van julle verwag. Maar dis hoegenaamd nie die geval nie!
Met take kan onderwysers evalueer of ons regtig verstaan wat ons geleer het deur ons kennis, begrip en vaardighede prakties toe te pas. Ons insig en kreatiwiteit word getoets en ons word blootgestel aan ’n klomp vaardighede wat later in ons lewe nuttig sal wees. Van hierdie vaardighede sluit in:
Onderhoudvoering is ’n bron van inligting wat van mense verkry is. Foto: Gallo Images/Getty Images
Wat is navorsing?
Navorsing is die stelselmatige ondersoek en bestudering van materiaal en bronne om feite vas te stel en tot nuwe gevolgtrekkings te kom. Navorsingsvaardighede is die vermoë om inligting wat van toepassing is op die onderwerp wat bestudeer word te soek, te kry, te versamel, te ontleed, te interpreteer en te evalueer.
Eers was die biblioteek die enigste plek waar skoolkinders inligting vir take en opdragte kon kry. Boeke is ’n goeie bron van inligting, en biblioteke bevat duisende daarvan. Openbare biblioteke word in die meeste dorpe en stede aangetref en is plekke waar jy gratis toegang tot boeke en ander leesmateriaal kry.
Die intik van sleutelwoorde in soekenjins soos Google laat jou dit regkry – maar jy moet betroubare bronne gebruik.
Die meeste biblioteke werk met die Dewey-stelsel waarvolgens boeke geklassifiseer en op die rakke geplaas word. Elke boek kry ’n Dewey-nommer tussen 000 en 999 en word so op die rak gerangskik. Wanneer jy inligting oor ’n onderwerp soek, is dit altyd ’n goeie idee om by die algemene- navorsing-afdeling (000) te begin.
Sommige ensiklopedieë is alfabeties opgedeel; ander is tematies gerangskik. Maar ons leef nou in die inligtingseeu met ’n magdom inligting op die internet beskikbaar. Die soekfunksies van Google, Bing en ander soekenjins help jou om ’n magdom inligting met net ’n sleutelwoord of twee op te spoor.
Boeke is steeds ’n goeie bron van inligting, en bi- b­lioteke het duisende boeke wat jy gratis kan gebruik. Foto: Gallo Images/Getty Images
Dis egter soms moeilik om die feite van die valse inligting te onderskei. Raadpleeg liewer webtuistes met akademiese artikels as dié met persoonlike menings en blogs. Dit is ook belangrik om die inligting sinvol en logies te orden, krities na sake te kyk en verskillende bronne se inligting met mekaar te vergelyk.
Inligting kan van verskeie ander bronne verkry word en dit word soos volg geklassifiseer:
Inligting uit prente:
Foto’s, illustrasies en skilderye.
Inligting uit geskrifte:
Briewe, dagboeke, boeke, koerante, almanakke, rapporte en ensiklopedieë.
Inligting van mense:
Vertellings, onderhoude en stories.
Inligting uit voorwerpe:
Enige fisieke voorwerp met inligting, soos standbeelde, geboue en wapens. ’n Primêre bron is ’n oorspronklike dokument of ander materiaal wat op geen manier verander is nie. Gewoonlik is dit gelewer deur iemand met direkte persoonlike kennis van die gebeure wat beskryf word.
Briewe is voorbeelde van inligting uit geskrifte. Foto: Gallo Images/Getty Images
Dit word gebruik as ’n oorspronklike inligtingsbron oor die onderwerp. Primêre bronne bevat eerstehandse inligting, wat beteken dat dit die skrywer se eie interpretasie van ’n spesifieke onderwerp of gebeurtenis is waarvan hulle deel was. ’n Primêre bron kan ook ’n persoon wees.
Voorbeelde van primêre bronne:
Oorspronklike dokumente soos dagboeke, toesprake, manuskripte, briewe, onderhoude, rekords, ooggetuieverslae en outobiografieë.
Empiriese wetenskaplike werk soos navorsingsartikels, kliniese verslae, gevallestudies en proefskrifte.
Kreatiewe werk soos poësie, musiek, video’s en fotografie. In sekondêre bronne word inligting wat in primêre bronne voorkom, geïnterpreteer, geëvalueer of bespreek. In sekondêre bronne word erkenning gegee aan primêre en ander sekondêre bronne wat gebruik of geraadpleeg is om tot gevolgtrekkings te kom.
Voorbeelde van sekondêre bronne:
Publikasies soos handboeke, tydskrif- artikels, boekresensies, kommentaar, ensiklopedieë en almanakke.
Boeke is steeds ’n goeie bron van inligting, en biblioteke het duisende boeke wat jy gratis kan gebruik. Foto: Gallo Images/Getty Images
Noudat jy die verskillende inligtingsbronne verstaan, hoe gaan jy te werk om navorsing te doen?
Maak seker jy weet presies wat van jou verwag word deur die bewoording van die opdrag te verstaan. Soek vreemde of onbekende woorde in ’n goeie verklarende woordeboek op.
Struktureer die opdrag en beplan hoe jy die taak gaan aanpak en uiteensit. Besluit op jou onderwerp en onderafdelings sodat die inligting logies op mekaar sal volg.
Kry jou bronne en inligting.
Orden die inligting met ’n titelblad, inhoudsopgawe, inleiding, inhoud, samevatting en bronnelys.
Plagiaat en kopiereg
Wanneer jy ’n dokumentêre bron (iets wat iemand anders geskryf het) lees, mag jy nie die inligting net so gebruik sonder enige verwysing na of erkenning van die oorspronklike skrywer nie.
Jy moet eerder die inligting krities lees, die belangrikste feite interpreteer en dit dan in jou eie woorde weergee. As jy wel iemand anders se woorde en idees publiseer of as jou eie voorstel, pleeg jy plagiaat.
Plagiaat is onwettig. Kopiereg is ’n versameling eksklusiewe regte wat verleen word aan outeure, skrywere of skeppere van:
Met kopiereg word aktiwiteite beheer wat verband hou met die gebruik en verspreiding van hul oorspronklike werk.
Skryf ’n paragraaf deur van die SVBV-metode gebruik te maak
S = STELLING Die eerste sin moet ’n duidelike stelling wees.
V = VERDUIDELIK Die volgende sinne moet die stelling verduidelik.
B = BEWYS Die volgende sinne moet bewyse gee om die stelling te steun.
V = VERBIND Verbind dit weer met die vraag van die oorspronklike opdrag.
Kopie: Cum Laude Media; Foto's: Gallo Images/Getty Images; BRONNE: KIDS.KIDDLE.CO/PRIMARY_SOURCE, MIELIESTRONK.COM, MYKLASKAMER.COM, VIRTUALLIBRARY.INFO/PEEL-PARAGRAPH-WRITING.HTML
Meer oor: internet| navorsing| skooltake| jongspan| boeke