[Luister] ‘Ontdek jou lewensdoel’: Talente en gawes – Deel 8 | Maroela Media
Frans Cronjé en Wanda Bam tydens ‘n opname in die Kaapse Kansel opname.
“Ek glo vas dat God elkeen van ons met unieke gawes en talente geskape het. Sodra jy besef wat joune is, beskik jy eintlik dadelik oor ŉ duidelike kaart om jou te lei na wat jy met jou lewe moet doen.” Só skryf Frans Cronjé in sy boek, Ontdek jou lewensdoel.
In die program motiveer Frans jou om vas te stel wat jou talente en gawes is.
“Elke mens is ŉ genie. Maar as jy ŉ vis beoordeel aan sy vermoë om ŉ boom te klim, sal hy sy hele lewe glo hy is onnosel.” Albert Einstein Career and Vocation - Astrodienst Guest user u1349800604
26-Jun-2017, 04:04 UT/GMT PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-05-25 - Keer op eie ri­si­ko jou rug op diens­bil­lik­heid
Keer op eie ri­si­ko jou rug op diens­bil­lik­heid
Finweek Afrikaanse Uitgawe - 2017-05-25 - Mening - Deur A­li­ces­ti­ne Oc­to­ber
die wie­le van ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se transformasie het blyk­baar vas­ge­val in die top­be­stu­re van Kor­po­ra­tie­we Suid-a­fri­ka as die jong­ste sy­fers ge­glo moet word. Teen dié tem­po sal die­ge­ne wat e­ko­no­mie­se vry­heid van­dag so drif­tig eis, dit nie in hul leef­tyd smaak nie. En dit is ’n uit­koms wat Suid-a­fri­ka­ners nie ge­du­ren­de die era van ge­wil­de slag­spreu­ke soos “wit mo­no­po­lie­ka­pi­taal” en “ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se transformasie” kan be­kos­tig nie. Die ge­vol­ge kan een­vou­dig so­si­a­le en e­ko­no­mie­se self­moord wees – ver­al vir die pri­va­te sek­tor.
Toe die mi­nis­ter van ar­beid, Mild­red O­lip­hant, die ver­slag van die kom­mis­sie van diens­bil­lik­heid (CEE) vroe­ër in Mei uit­ge­reik het, het dit geen ver­ras­sings be­vat nie, maar het ge­kom met drei­ge­men­te van stren­ger boe­tes vir die nie-na­ko­ming van die diens­bil­lik­heids­be­leid.
Die ver­slag het die slak­ke­pas waar­mee e­ko­no­mie­se on­ge­lyk­heid in die land aan­ge­pak word, uit­ge­lig – en dit lyk am­per soos om ’n em­mer met een drup­pel wa­ter op ’n slag te vul op ’n tyd­stip waar die ge­tal­le men­se wat hon­ger vir e­ko­no­mie­se reg­ver­dig­heid is, skerp toe­neem.
Soos ver­le­de jaar, en al die voor­af­gaan­de ja­re, is die uit­voe­ren­de hoof­de van die land se pri­va­te maat­skap­pye steeds hoof­saak­lik wit. En dit sal ’n tyd lank nog die ge­val wees.
Ver­le­de jaar het Ci­ty Press be­re­ken dat top­be­stuurs­pos­te waar­skyn­lik teen on­ge­veer 2036 ’n ver­hou­ding van 50:50 tus­sen swart en wit sal be­reik – dis 20 jaar in die toe­koms in. Die Cee-ver­slag be­ves­tig dat dit lank sal duur om die de­mo­gra­fie te ver­an­der. Dit is net so kom­mer­wek­kend as wat dit on­aan­vaar­baar is.
Sy­fers in die Cee-ver­slag toon ’n ge­rin­ge toe­na­me van 0,1% in A­fri­ka­ne in top­be­stuurs­pos­te en ’n af­na­me van 0,4% in wit ver­teen­woor­di­ging. Die jong­ste ver­slag toon dat on­danks dat A­fri­ka­ne on­ge­veer 78% van die e­ko­no­mies ak­tie­we be­vol­king ver­teen­woor­dig, hul­le slegs 14,4% van die top­be­stuur in maat­skap­pye ver­teen­woor­dig. Wit­tes vul 68,5% van die top­be­stuurs­pos­te.
S­ta­tis­tie­ke soos dit kan toe­ne­men­de vy­an­dig­heid ver­oor­saak tus­sen die­ge­ne wat blyk­baar die vrug van e­ko­no­mie­se vry­heid ge­niet en die­ge­ne wat nie.
On­danks die diens­bil­lik­heids­be­leid is daar steeds veels te min A­fri­ka­ne in top­be­stu­re. Ter­wyl die pri­va­te sek­tor die skuld daar­voor voor die deur van die re­ge­ring lê, is een ding dui­de­lik: meer moet ge­doen word om on­ge­lyk­heid aan te pak, en gou ook.
Die mi­nis­ter het gou daar­op ge­wys dat dié s­ta­tis­tie­ke be­wys dat dit te gou is om daar­op aan te dring dat die diens­bil­lik­heids­be­leid ge­skrap word. Sy het dié ei­se as on­sin­nig be­stem­pel en het die vin­ger ge­wys na maat­skap­pye vir hul “fla­gran­te ge­brek aan ’n ap­tyt vir transformasie”.
Die ANC het haar voor­beeld ge­volg en so ook het or­ga­ni­sa­sies soos die Black Ma­na­ge­ment Forum en ge­or­ga­ni­seer­de ar­beid. Dié or­ga­ni­sa­sies kla nie net oor die klaar­blyk­li­ke ge­brek aan kor­po­ra­tie­we wil om te trans­for­meer nie, maar dring ook aan op stren­ger boe­tes teen die­ge­ne wat nie daar­aan vol­doen nie.
O­lip­hant het dit dui­de­lik ge­stel dat dit tyd is om stren­ger maat­re­ëls in te stel om die hui­di­ge on­der­ver­teen­woor­di­ging van swar­tes, vroue en ge­strem­des in top­be­stuurs­pos­te aan te pak. “Dit kan moont­lik die ‘stok’-ar­ti­kels van die Wet op Diens­bil­lik­heid in­sluit om­dat die ‘wor­tel’-ar­ti­kels nie die ver­lang­de re­sul­ta­te op­ge­le­wer het nie,” het sy ge­sê.
Som­mi­ge van die op­po­si­sie­par­ty ver­skil eg­ter daar­van. Die DA se ska­du­mi­nis­ter van ar­beid, Ian Ol­lis, het af­ge­maak wat hy die his­te­rie oor die sy­fers noem. Hy be­weer die jong­ste s­ta­tis­tie­ke toon die re­ge­ring het mis­luk om ’n ste­wi­ge stroom vaar­dig­he­de te ont­wik­kel om top­be­stuurs­pos­te te di­ver­si­fi­seer. An­ders ge­stel, daar word voor­ge­stel dat die oor­ver­teen­woor­di­ging van wit­tes in top­be­stuur­pos­te die ge­volg van ’n te­kort aan vaar­dig­he­de is.
Ja, vaar­dig­he­de is be­slis no­dig en meer be­hoort deur die re­ge­ring (en die pri­va­te sek­tor) ge­doen te word om ’n be­hoor­li­ke vaar­dig­heids­ba­sis te ont­wik­kel en om in ge­hal­te-on­der­wys te be­lê wat die jeug vir die mark voor­be­rei. Die re­ge­ring is glad nie son­der blaam in hoe die be­leid tot dus­ver toe­ge­pas is nie.
Maar nog­tans kan dit nie wees dat na 23 jaar van de­mo­kra­tie­se re­ge­ring die vaar­dig­heids­ba­sis steeds so klein is dat dit nie ’n
“Dit kan moont­lik die ‘stok’-ar­ti­kels van die Wet op Diens­bil­lik­heid in­sluit om­dat die ‘wor­tel’-ar­ti­kels nie die ver­lang­de re­sul­ta­te op­ge­le­wer het nie.”
groter ver­skui­wing in ver­teen­woor­di­ging tot ge­volg ge­had het nie – ver­al wan­neer dit kom by wit oor­heer­sing in top­be­stuurs­pos­te. Die Cee-ver­slag toon in­der­daad dat daar 41,5% pro­fes­si­o­neel ge­kwa­li­fi­seer­de swart A­fri­ka­ne teen­oor 37,5% wit­tes is. Maar vol­gens die ver­slag weer­spie­ël die in­diens­ne­mings­pa­tro­ne van maat­skap­pye dit nie nood­wen­dig nie en word wit­tes ver­kies.
Meer on­langs het groe­pe gra­du­an­di skie­lik o­rals in die land ont­pop as deel van die #hi­re­a­gra­du­a­te-be­we­ging. Die bood­skap was dui­de­lik, tal­le ge­gra­du­eer­des is, on­danks hul kwa­li­fi­ka­sies – steeds werk­loos.
’n Mens hoef net te kyk na die koe­rant­op­skrif­te om te sien dat die­ge­ne son­der werk, ver­al jong men­se, al hoe on­ge­dul­di­ger met die toe­drag van sa­ke word.
S­ta­tis­tie­ke soos dié in die Cee-ver­slag word dan ge­rief­li­ke am­mu­ni­sie wan­neer die jag­sei­soen op Kor­po­ra­tie­we Suid-a­fri­ka oop ver­klaar word. Daar is ’n be­roep ge­doen om wet­ge­wing te wy­sig wat sal toe­laat dat straf­maat­re­ëls in­ge­stel word teen maat­skap­pye wat nie aan die wet­ge­wing vol­doen nie, soos om hul­le te ver­bied om sa­ke met die re­ge­ring te be­dryf. Dié maat­re­ëls sal glad nie ver­ge­lyk kan word met die on­guns­ti­ge re­ak­sie van die bre­ër ge­meen­skap wan­neer per­sep­sies van ’n kor­po­ra­tie­we sek­tor wat blyk­baar on­wil­lig is om te trans­for­meer, deur po­li­tie­ke groot­doe­ne­rig­heid uit­ge­buit word nie.
Die kos­te hier­van sal veel swaar­der weeg as die kos­te van wat­ter ver­sko­ning ook al ge­op­per word om kor­po­ra­tie­we maat­skap­pye vry te spreek om­dat hul­le nie ten vol­le aan die be­leid vol­doen het om die e­ko­no­mie­se speel­veld ge­lyk te maak nie.
Kor­po­ra­tie­we Suid-a­fri­ka kan ’n groter rol speel om die on­ge­lyk­heid in ’n toe­ne­mend vy­an­di­ge en vlug­ti­ge ge­meen­skap van be­hoef­ti­ges reg te stel. ■ te­rug­voer@fin­week.co.za A­li­ces­ti­ne Oc­to­ber is Net­werk24 se par­le­men­tê­re ver­slag­ge­wer.
Mild­red O­lip­hant Mi­nis­ter van ar­beid