IER’S ’n vlei, my vrou. Ons gaan dit drooglê en hier boer. Ek gaan sommer môre al begin om ’n sloot net hier te grawe sodat ons die syferwater kan wegdreineer en dit na die spruitjie daar onder kan lei...”
Só het menige trekker in die ou dae seker sy toekomsdroom by ’n vleiland verwoord, wel wetende hoe vrugbaar die grond sou wees as gevolg van al die plantereste wat miskien oor eeue heen daar versamel het. In die swart veengrond sou byvoorbeeld aartappels mos baie goed aard, kon hy gereken het.
Maar of vleie en moerasse hoegenaamd drooggelê behoort te word, is natuurlik ’n ander vraag. Talle bewaringsbewustes stry immers al jare lank vir die behoud van ons planeet se vleilande, om die eenvoudige rede dat hulle die natuurlike habitats is van plante en diere wat nêrens ander kan lewe nie. Vleilande maak in der waarheid ’n interegrende deel uit van die natuurlike balans van die aarde en bied dikwels ’n tuiste vir ’n aansienlike hoeveelheid verskillende lewensvorms.
In aansluiting hierby het wetenskaplikes wat in Julie 2008 ’n groot konferensie bygewoon het wat deur die Verenigde Nasies in Cuiaba, Brasilië, gereël is, in ’n verklaring gewaarsku dat die huidige vraag na voedsel en biobrandstof die wêreld se vleilande toenemend bedreig.
Die omskrywing van vleilande word vervat in die Ramsar-konvensie, oftewel die Internasionale Konvensie oor die Beskerming van Vleilande, wat in 1971 onderteken is deur afvaardigdes wat in Ramsar byeengekom het, ’n dorp in Iran aan die kus van die Kaspiese See.
Die Sibhayi-meer in KwaZulu-Natal is die grootste natuurlike varswatermeer in Suid-Afrika met ’n oppervlakte van 77 vk. km. Dit is ’n deel van die Groter St. Lucia-vleilandpark.
• VLEIE: ’n Vlei is ’n komvormige gebied met ’n geringe helling, waar die grond in die reënseisoen met water versadig is. Biesies en so meer is onder die gewoonlik digte plantegroei wat in vleie voorkom. Dit raak problematies waar mense hul huise oprig in gebiede wat eintlik seisoenale vleie is. Een só ’n gebied, word vertel, is die Kaapse Vlakte in die Kaap, waar die mense keer op keer in die wintermaande deur oorstromings geteister word.
wat dit op hierdie bladsy by die Wikimedia Commons-projek op die wêreldwye web uitgeplaas het en gelisensieer het ingevolge die Creative Commons Attribution ShareAlike 2.0-lisensie. Kortom, hergebruik en derivatiewe werke daarvan word vergun mits die lisensiehouer behoorlik erken word en dit slegs versprei word ingevolge hierdie of ’n soortgelyke lisensie.
• KUSMERE: Die eroderende aanslag van die see se branders en ’n rivier wat op sy beurt ook baie erosiemateriaal dra, kan meewerk om ’n langstrandse wal voor ’n baai te laat vorm, waardeur die baai van die see afgesny word. Voorbeelde hiervan is in Suid-Afrika te sien by die vleie van George en Knysna. Kusmere is in die reël sout en kan selfs souter as seewater wees as gevolg van verdamping. Aanvullings uit riviere, syferwater uit die see en bykomende seewater tydens springgetye sorg vir ’n nagenoeg konstante watervoorraad in die kusmeer.
BO: Die kusmeer genaamd De Hoopvlei in die Suidwes-Kaap is gevorm deur die blokkasie van die Soutriviermonding deur duine aan die kus. Hierdie gebrek aan ’n uitmonding in die Indiese Oseaan maak dit 'n uitsonderlike kusmeer in hierdie wêrelddeel.
• LAGUNES: ’n Lagune of strandmeer is eweneens ’n stuk water aan die kus—’n vlak meer wat deur ’n smal strokie land heeltemal of deels van die see afgesny word. Waar ’n rivier geweldig baie erosiemateriaal by sy monding neerlaat, kan dit mettertyd gebeur dat die land seewaarts verplaas word. Die rivier sny deur talle kanale in die gevormde delta en wanneer ’n kanaal deur die afsetting van erosiemateriaal versper word, word ’n lagune gevorm. Só ’n lagune kan aanvanklik nog met die see verbind wees, maar namate die see al hoe verder “terugdeins” om vir die land plek te maak, “beweeg” die lagune al hoe verder van die see af. Die lagune se water word ook ál varser, totdat dit naderhand toeslik om eers ’n moeras en dan ’n vlei te vorm. Die sogenaamde alluviale vlakte wat deur die seewaartste beweging van ’n riviervlakte ontstaan, is baie gesog as landbougrond en dan is die rivier ook nog daar vir besproeiing. Nie verniet dat baie van die ou beskawings, soos dié in die Nyl-delta in Egipte, juis op alluviale vlaktes verrys het nie.