Nuwe politici, ou probleme, nuwe woorde | Netwerk24
Deur Bun Booyens 23 Mei 2019 00:00
Politieke modewoorde kom en gaan. Twintig jaar gelede, toe Thabo Mbeki president geword het, het 'n paar dosyn nuwe gonswoorde binne enkele maande in parlementêre debatte begin opduik.
Op die persgalery kon jy tydens vervelige toesprake "krieket" speel met die sprekers se modewoorde: een lopie vir "project" en "sustainable", twee vir "integrated" en "co-ordinated", drie vir "non-racial" en "non-sexist" (twee bylopies wanneer albei in een sin gebruik is), 'n vier vir "focus" en "target", en dan 'n ses vir "urban and peri-urban areas", of wanneer die skuld vir een of ander mislukking op 'n "third force" gepak is.
Dit was asof niks destyds as 'n roetinetaak deur die regering afgehandel kon word nie. Dit moes eers "unpack" word (twee lopies) en die status van 'n projek kry, verkieslik dan een met verskeie "key focus areas".
Die Mbeki-era se gonswoorde het darem wel 'n duidelike tema gehad: Sy pogings om die ekonomie op dreef te kry en sy groot droom van 'n Afrika-renaissance.
Die Zuma-era se woorde was sonder ambisie, en eintlik bly maar net "Nkandla", "fire pool" en "hê-hê-hê" oor. Buite die parlement was daar nog nooit 'n president wat so dikwels "buite konteks" aangehaal is nie; binne die parlement het die debat selde bo die vlak van "Order, honourable member! Order!" uitgestyg.
Die huidige arsenaal gonswoorde getuig van die spanning, wantroue en faksiegevegte binne die ANC, met "smeerveldtog" en "heksejag" wat opnuut gewild is.
Die huidige arsenaal gonswoorde getuig van die spanning, wantroue en faksiegevegte binne die ANC, met "smeerveldtog" en "heksejag" wat opnuut gewild is. Maak nie saak hoe onbeholpe of skelm 'n kader is nie, dis ander mense – dalk 'n derde mag? – wat hulle probeer beswadder.
Hiermee saam hoor jy deesdae dikwels ook die ongewone modewoord "political". Kaders vee ernstige aantygings van die tafel af met 'n eenvoudige verweer: "It's political", asof korrupsie en selfverryking ver bo die politiek verhewe is.
So het Zuma pas getwiet dat hy "hartseer" is oor die korrupsieklagte teen "kameraad Zandile Gumede", burgemeester van groter Durban. "Ek hoop nie dit is polities gemotiveer nie," laat weet Nr. 1 (deesdae Beskuldigde nr. 1) via Twitter. Ook die hofsaak teen hom is glo "political".
Wel, wat anders as "political" kan dit wees wanneer 'n professionele politikus weens professionele vergrype aangekla word?
Dan is daar die kwasi-akademiese "narrative" wat helaas ook tans veld wen. Ace Magashule kla byvoorbeeld oor die "narrative" wat die joernalis Pieter-Louis Myburgh in sy boek Gangster State skep oor wanbestuur en korrupsie in die Vrystaat. Ace mor ook oor die "media narra­tive" dat hy glo besig is om pres. Cyril Rama­phosa te ondergrawe.
Hoekom weerlê hy dan nie bloot hierdie aantygings nie? wonder 'n mens. Twee of drie stewige feite en – kaboem! – die hele "narratief" verander in fiksie. Maar daar is waarskynlik 'n derde mag aan die werk teen Ace. 'n Geïntegreerde, volhoubare, gekoördineerde smeerveldtog, raai ek. En, wie weet, selfs 'n totale aanslag.