Keltiese gode - oorsprong & geloof deel 1 [Archive] - Wendag - Debating Christianity and Religion Forum
Wendag - Debating Christianity and Religion Forum > Artikels > Mitologie > Keltiese gode - oorsprong & geloof deel 1
View Full Version : Keltiese gode - oorsprong & geloof deel 1
Adellike Galliër in die Museum van die Keltiese
Beskawing in Bibracte (Frankryk). Die Kelte was
gevreesde krygers wat dikwels die hoofde van
hul vyande as trofeë versamel hetDie Kelte is onder meer as die "Veroweraars van Europa" en die "Barbare van Europa" beskryf, maar hulle was in elk geval die eerste groot beskawing wat in Sentraal-Europa ontstaan het. In die 2de eeu v.C. het hierdie beskawing sy hoogtepunt bereik en 'n gebied oorheers wat van Klein-Asië (die huidige Turkye) tot by Ierland en van die Iberiese Skiereiland tot by die huidige Duitsland gestrek het. Keltiese nedersettings het selfs in afgeleë gebiede soos Oekraïne ontstaan.
Okergeel: Die gebied van die Hallstatt-beskawing (omtrent
750 v.C.–500/450 v.C.)
Oranje: Die uitbreiding van Keltiese tale (3de eeu v.C.)Argeologiese en taalkundige definisie
'n Gerekonstrueerde Keltiese nedersetting uit die
La-Tène-tydperk in die Duitse Hunsrück-bergreeksDie verowering van die Kelte deur die Romeinse Ryk het daartoe gelei dat die Keltiese taal (byna) verdring is. Die Keltiese inheemse godsdiens is volledig verdring deur die Romeinse Christendom. In Ierland en Brittanje sou in die laat middeleeuse 'n herlewing ontstaan van Keltiese kuns. Oudheidkundige belangstelling vanaf die 17de eeu het daartoe gelei dat die term Kelt uitgebrei is, terwyl stygende nasionalisme vanaf die 19de eeu Keltiese herlewings in gebiede veroorsaak het waar die gebruik van Keltiese tale bewaar gebly het.
begraafplase in Hallstatt gemaak Die Hallstatt-beskawing het in die tydperk tussen 700 en 500 v.C. ontwikkel en word onder meer deur die gevorderde vervaardiging van yster gekenmerk. Navorsers neem aan dat die Kimmeriërs, 'n volk uit die steppes van Oos-Europa, as gevolg van die Skithiese magsuitbreiding weswaarts getrek en met Sentraal-Europese volke vermeng het. Die kulturele veranderings waardeur die Hallstatt-beskawing gekenmerk word - soos die bou van grafkamers in plaas van urnevelde en die gebruik van waens waarop die oorledenes ter ruste gelê is - word aan die invloed van Oos-Europese ruitervolke toegeskryf.
Oorblyfsels van 'n vorstegraf in die Suidwes-
Duitse grafheuwel Magdalenenberg. Die grafkamer
het uit hout bestaan (Fransiskane-museum,
Villingen-Schwenningen)Terwyl die Hallstatt-beskawing in geografiese opsig vanuit die huidige Slowenië en Kroasië, Oostenryk en die noordweste van Hongarye tot by Slowakye en Tsjeggië in die noordooste en Sentraal- en Suid-Duitsland, Switserland en Frankryk in die noorde en weste gestrek het, word die gebied in kulturele opsig in 'n westelike en 'n oostelike sone verdeel. Die oostelike Hallstatt-beskawing behels Noord-Oostenryk, Suid-Morawië, Suidwes-Slowakye, Wes-Hongarye, Kroasië en Slowenië; die westelike beskawing het vanuit Oos-Frankryk en Switserland tot by Sentraal- en Suid-Duitsland en Sentraal-Oostenryk gestrek.
Die vorstelike nedersetting op die heuwel Ipf
(668 m) in Suidwes-Duitsland is gedurende die
Hallstatt-tydperk versterkDie opvallendste kenmerk van begrafnisrituele van die laat Hallstatt-periode was die sogenaamde "vorstegrafte" wat ongelukkig meestal reeds in die antieke tydperk deur grafrowers geplunder is. Welgestelde Kelte is in hierdie periode nie meer veras nie, maar in ryk grafte ter ruste gelê. Grafgifte het dikwels ingevoerde gereedskappe uit die Grieks-Etruskiese wêreld ingesluit soos byvoorbeeld bronsketels en drinkbekers wat vir drinkpartye benodig is of ligstoele.
'n Keltiese armband met glaspêrels uit die 5de eeu v.C. Die La-Tène-beskawing
Hierdie kaart dui die diachroniese uitbreiding
van Keltiese stamme in Europa aan:
██die kerngebied van die Hallstaat-beskawing
(6de eeu v.C.)
██die grootste Keltiese magsuitbreiding in die
██die Lusitaanse gebied van Iberië waar die
presiese Keltiese invloed nie duidelik is nie
██die "ses Keltiese nasies" wat ook tans nog
met 'n beduidende aantal sprekers van Keltiese
██die huidige Keltiese taalgebied
(tans Alise-Sainte-Reine, Frankryk) Riviervalleie met hul weilande vir veeteelt en bosse vir houtontginning was die gewildste landskapsvorm vir die stigting van nedersettings. Die riviere het nie net as kerngebiede van die verskillende stamme gedien nie, maar het ook 'n belangrike rol by die kommunikasie tussen Keltiese groepe gespeel. Alhoewel die relatief klein stamgebiede vanaf die 3de eeu v.C. as gevolg van huwelike, verowerings, anneksasies of ooreenkomste tot groter eenhede gegroei het wat vanuit die riviere ook na die omliggende geweste uitgebrei het, was daar geen sprake van politieke eenheid nie.
bron: Kelte (http://af.advantacell.com/wiki/Kelte)
21st November 2010, 12:51
DEEL 2 - DIE BELANGRIKSTE KELTIESE GODE WAT AANBID IS:
Hier word slegs enkele van die belangrikste Gode en Godinne bespreek. Daar was immers ongeveer 400 Keltiese Gode en Godinne bekend in die Keltiese mitologie (http://nl.wikipedia.org/wiki/Keltische_mythologie).
Anu (http://nl.wikipedia.org/wiki/Anu_%28Keltisch%29) was 'n baie belangrike Keltiese Moedergodin. Sy was ook bekend as Annan, Dana, Dana-Ana, Danu, Dannan en Dana. Anu is verwant aan die ou Mesopotamiese Godheid An. (http://nl.wikipedia.org/wiki/Anu_%28Babylon%29) Dit is verder ook moontlik dat Anu verwant is aan die Griekse/Romeinse Godin Diana (http://nl.wikipedia.org/wiki/Diana_%28godin%29). Die naam Danu kom van die proto-keltiese *danu wat geskenk beteken. Anu was beskou as 'n magtige Aardmoeder wat verantwoordelik was vir vrugbaarheid en die ontstaan van lewe. Die Donau sou uit haar voortgevloei het. Sy was die Moeder van Moeders en die Moeder van die natuur. Sy is beskou as die bron lewende water. Voorname soos Anna, Anke, Ansie, Dana, Diana, ens is afkomstig van hierdie Moedergodinne. Ans is ook verwant aan die Germaanse Godegroep Ase (http://nl.wikipedia.org/wiki/Asen). In die Keltiese skeppingsverhaal sou die water van die Donau 'n eikeboom gevoed het en uit hierdie eikeboom sou alle Keltiese Gode en Godinne ontstaan het.
Badb (http://en.wikipedia.org/wiki/Badb) is beskou as die Godin van inspirasie en wysheid. Badb was 'n Oorlogsgodin en vorm 'n Goddelike drie-eenheid met Macha en Nemain. Oorlogslagvelde het bekend gestaan as Babdvelde. In Gallië was sy bekend as Cath Bodva, 'n Moedergodin.
Banba (http://nl.wikipedia.org/wiki/Banba) vorm saam met die Godinne Eriu en Fotla 'n Goddelike drie-eenheid. Hulle is drie susters en was die vroue van drie belangrike Ierse heersers. Banba was die vrou van die oudste heerser Mac Cuill.
Blodeuwedd (http://en.wikipedia.org/wiki/Blodeuwedd) was die Godin van blomme, misterieë, bosse, wysheid en jeugdigheid. Sy word dikwels afgebeeld saam met 'n uil as teken van haar wysheid. Blodeuwedd was die vrou van die God Lug.
Belenos (http://nl.wikipedia.org/wiki/Belenos) was 'n Keltiese Songod. Maar hy was ook beskou as die God van lug, musiek en waarsêery. Belenos was 'n wydvereerde God. In Wallis was hy bekend as Beli, in Ierland Bile en in Gallië (ou Frankryk) Belenus. Die naam België is afkomstig van hierdie God. Die Meiviering (30 April - 1 Mei) het onder die Kelte bekend gestaan as Beltane (http://nl.wikipedia.org/wiki/Beltane) en is dus ook na hierdie God vernoem. Belenos was vir die Kelte wat Apollo (http://nl.wikipedia.org/wiki/Apollo_%28god%29) was vir die Romeine. Belenos is verwant aan die Germaanse God Balder. Die woord Belenos kom van die Indoeuropese wortel *bhel- wat wit en stralend (son) beteken. Vergelyk ook die Engelse naam vir Wit-Rusland naamlik Belorussia of Belarus (http://en.wikipedia.org/wiki/Belarus).
Brigid (http://en.wikipedia.org/wiki/Brigid), Brigit, Brid, Brig of Brighid was 'n Vrugbaarheidsgodin en ook die Godin van die geneeskunde. Maar Brigit was ook beskou as die Godin van die vuur en die krygskuns. Sy word beskou as die dogter van Moedergodin Anu. Soms was sy ook gesien as die plaasvervanger van Anu. Sy was 'n besonder populêre Godin. Brit, Brittanje en Bretagne (http://nl.wikipedia.org/wiki/Bretagne_%28regio%29) is na haar vernoem.
Cailleach (http://nl.wikipedia.org/wiki/Cailleach) was beskou as 'n Almoeder (http://nl.wikipedia.org/wiki/Almoeder) of 'n Ou Wyse Vrou. Maar sy was ook soms in 'n negatiewe lig beskou (moontlik na die koms van die Christendom). Onder die ou Germane was Vrou Holle (http://nl.wikipedia.org/wiki/Vrouw_Holle) 'n soortgelyke figuur.
Cernunnos (http://nl.wikipedia.org/wiki/Cernunnos) beteken 'met horings'. Cernunnos was beskou as 'n Vadergod of 'n Oppergod. Hy was meester oor die natuur, landbou, diere, voorspoed en die onderwêreld. Hy was as 'n simbool beskou van manlikheid en ook rykdom en die liefde. Hy is ook beskou as 'n Groen God of die God van die bome en die bosse. Wiccas of Hekse (Wyse Vroue) het dikwels 'n beroep op hierdie God gedoen. Met die kerstening van die Kelte is die 'figuur met horings' in sommige kerke uitgebeeld veral in die kerke van Sint-Cornelly wat dui op die kerstening van Cernunnos. Die naam Cornelius is afgelei van hierdie Godheid. Maar met die koms van die Christendom is veral hierdie God (met die horings) as simbool beskou van die duiwel.
Dagda (http://nl.wikipedia.org/wiki/Dagda) is in Ierland vereer as die Vadergod og Goeie God. Hy het mag gehad oor alles en almal en is as 'n Vader beskou. Volgens die Iere sou alle manlike Gode van hom afgestam het. Hy was ook bekend as Daghda, Dagde of Dagodevas.
Donn (http://nl.wikipedia.org/wiki/Donn) word beskou as die eerste manlik Keltiese God. Daar is egter ondersoekers wat meen dat Donn voortvloei uit die ou Moedergodin Anu. Donn en Anu (Danu) is dus 'n splitsing van dieselfde Godheid. Donn en Anu was volgens die Keltise skeppingsgeskiedenis, die eerste Godepaar. Donn het later sy glans verloor en is beskou as die God van die doderyk. Talle voorname soos Donn, Donny, Daniël, Danie, ens is afgelei van Donn (en Danu), maar ook Deen en Denemarke asook die rivier Donau. Die naam Donn (en Danu) is ook verwant aan die Germaanse God Donar, asook aan die Griekse Adonis, (http://nl.wikipedia.org/wiki/Adonis_%28Griekse_mythologie%29) en ook 'n ander Griekse God Dionysos. (http://nl.wikipedia.org/wiki/Dionysos) Maar die naam is ook verwant aan die Semitiese Adoni of Adonaj. Die Latynstalige volkere gebruik 'n woord wat afgelei is van hierdie name, as naam vir die Christelike God; naamlik in Spaans Dios, in Frans Dieu en in Italiaans Dio. Vandag word God ook in Grieks, Theos, genoem wat verwant is aan die reeds genoemde name.
Epona (http://en.wikipedia.org/wiki/Epona) (ook bekend as Rhiannon) was 'n vrugbaarheidsgodin. Sy word dikwels afgebeeld saam met perde, voëls, koring, vrugte, 'n hond of 'n sleutel. Epona was verbind met die geneeskunde, die dood en hergeboorte. Epona is ook beskou as die Godin van die onderwêreld.
Eriu, (http://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89riu) Erin, Eire, Eirean, Eirin, Eyre of Eiriu vorm 'n Goddelike drie-eenheid met haar susters Banba en Fotla. Eirland is vernoem na hierdie Godin. Sy was die Godin van soewereiniteit, onafhanklikheid en welvaart. Sy was die vrou van 'n belangrike Ierse heerser Mac Greine.
Fotla (http://en.wikipedia.org/wiki/F%C3%B3dla) of Fotia vorm saam met haar susters Eriu en Banba 'n Goddelike drie-eenheid. Hierdie drie Godinne is ook die drie gesigte van die Godin Morrigan. Fotla was die vrou van die belangrike Ierse heerser Mac Cecht.
Gwen (http://en.wikipedia.org/wiki/Guinevere)hwyfar (http://en.wikipedia.org/wiki/Guinevere) of Guinevere beteken Wit Gees. Sy was beskou as die oorspronklike Keltiese Mei-Koningin. Verder was sy 'n besonderse aantreklike en gegeerde Godin. Die Keltiese heersers het 'n baie spesiale band met haar gehad en baie van hulle was met haar 'getroud'.
Herecura (http://nl.wikipedia.org/wiki/Herecura) was 'n Godin van die onderwêreld. Maar sy was ook 'n Vrugbaarheidsgodin of 'n Aardsgodin in Noord-Italië en Slovenië. In Engeland was dieselfde godin vereer as 'n manlike God met die naam Aericurus.
Lugh (http://nl.wikipedia.org/wiki/Lugh) was 'n Songod en ook bekend as Lug, Lugus, Lugos, Luge of Lleu. Lugh is verwant aan die Germaanse God Loki. Hy word beskryf as jonk, energiek en 'n meester van die kuste. Hy word veral vereer vroeg in Augustus wanneer die oeste binne gehaal word met 'n fees wat bekend staan as Lúghnásádh (http://nl.wikipedia.org/wiki/L%C3%BAghn%C3%A1s%C3%A1dh). Die reënboog word beskou as Lugh se slinger en die melkweg het bekend gestaan as die ketting van Lugh. Die Franse stad Lyon is na Lugh vernoem en die streek rondom Lyon was in die Romeinse tyd bekend as Lugdunum (http://nl.wikipedia.org/wiki/Colonia_Copia_Claudia_Augusta_Lugdunum). Moontlik is Leiden en Leignitz ook vernoem na Lugh.
Macha (http://en.wikipedia.org/wiki/Macha) is ook beskou as 'n Oorlogsgodin en het simbool gestaan vir stryd. Sy vorm saam met Nemain en Badb 'n Goddelike drie-eenheid. Haar hare en haar klere was rooi van kleur. Macha word dikwels afgebeeld saam met 'n perd en 'n kraai.
Mogons (http://nl.wikipedia.org/wiki/Mogons), Mogetios, Mogounos, Mogti, Mounti, Mogont of Mogunt was waarskynlik 'n Keltiese Oorlogsgod. Sy naam is op talle altare in Brittanje gevind. Mogan word ook as 'n Berggod beskou. Hy was die seun van die Seegod Manannan Mac Lir. Baie Romeinse soldate het hier Keltise Godheid aangeneem. Die woord Mogons is afgelei van die Keltiese mako- wat groot beteken. Die woord mogons is moontlik verwant aan die woord mag of mighty (Eng) en ook moontlik aan mountain (Eng).
Morrigan (http://nl.wikipedia.org/wiki/Morrigan), Morrigu of Morgan was 'n Ierse Oorlogsgodin. Sy was beskou as 'n drievoudige Godin wat van gedaante kon verander. Die Godinne Badb, Nemain en Mach vorm die drie gesigte van Morrigan. Morrigan kon haarself ook in 'n kraai verander. Wanneer sy haar in 'n kraai verander het, was dit beskou as 'n teken van die naderende dood. Sy was beskou as die Godin van magiese- en bonatuurlike kragte. Priesteresse, Wiccas of Hekse (Wyse Vroue of Sieneresse) het onder haar beskerming gestaan.
Nehalennia (http://nl.wikipedia.org/wiki/Nehalennia) was 'n ou Kelties/Germaanse Beskermgodin. Sy word ook as 'n Vrugbaarheidsgodin beskou en sy was ook in Nederland en Duitsland vereer, waar tempels vir haar gebou was. Nehalennia is 'n Latynse vertaling van 'n Kelto-Germaanse Godin en is die Kelties/Germaanse naam van hierdie Godin vandag onbekend.
Nemain (http://en.wikipedia.org/wiki/Nemain), Neman, Nemon of Nehhain sou die Keltiese krygers beskerm en hulle aangemoedig het om soos waansinniges te veg. Nemain vorm saam met Macha en Badb 'n Goddelike drie-eenheid.