Bulgare - Wikipedia
Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Bulgaars.
Die Bulgare (Bulgaars: българи, bǎlgari, [bɤ̞ɫɡɐri]) is 'n Suid-Slawiese volk wat die meerderheidsbevolking van Bulgarye vorm. Tans is 83,5 persent van dié land se bevolking etniese Bulgare. Sowat 'n kwart tot 'n derde van die huidige Bulgaarse bevolking van Bulgarye is nasate van Bulgaarse vlugtelinge uit Masedonië (Makedoniese Bulgare) en Thrasië (Thrakiese Bulgare).
ca. 9–11,3 miljoen
Bulgarye ~6 miljoen
Turkye 300 000–600 000
Griekeland 300 000
Oekraïne 204 574–500 000
Duitsland 183 263–283 000
Spanje 151 579–350 000
Verenigde State 97 248–300 000
Moldowa 79 520
Argentinië 70 000
Verenigde Koninkryk 65 000–150 000
Brasilië 62 000
Italië 56 576–120 000
Kanada 30 485–70 000
Frankryk 30 000–50 000
Rusland 24 038–330 000
Nederland 23 308
Oostenryk 22 436
Serwië 18 543
Suid-Afrika 15 000–20 000
België 13 171
Pole 10 000–12 000
Swede 8 325
Denemarke 7 718
Portugal 7 553–12 000
Tsjeggië 7 387
Roemenië 7 336
Kasakstan 6 915
Verenigde Arabiese Emirate 6 000–7 000
Australië 5 436
Noorweë 5 227
2011-sensus in Bulgarye:
Bulgaars-Ortodokse Kerk – < 75%
Ongebonde – > 12%
Soennitiese Islam – > 1%
Rooms-Katolieke – > 0,5%
Protestante – > 0,5%
Ander Suid-Slawiese volke soos Bosniake, Kroate, Macedoniërs, Montenegryne, Serwiërs en Slowene
4 Etniese groepe
Gedeeltelike rekonstruksie van die Groot Basilica in die eerste hoofstad van die Bulgaarse Ryk, Pliska.
Bulgare onder leiding van Khan Krum verslaan die Bisantyne by die Slag van Adrianopel (813)
Rekonstruksie van 'n Proto-Bulgaarse tent in die Etnografiese Kompleks Fanagoria naby Warna
Omstreeks of ná 612 n.C. het Slawiese groepe hulle uitbreiding op die Balkanskiereiland gerig en hulle in die Oos-Romeinse provinsies Moesia en Thracia gevestig. Die naam "Bulgaar" of "Bolgaar" is oorspronklik gebruik om na die sogenaamde Proto-Bulgare (Bulgaars: прабългари) te verwys wat in die 7de eeu uit hulle stamgebiede in die Swartseesteppe verdring is en onder Khan Asparuch en Khan Kuwer na die Balkan geëmigreer het. Hier het hulle ná vyandelike botsings twee onafhanklike khanate met die toestemming van die Bisantyne gestig: Asparuch die sogenaamde Eerste Bulgaarse Ryk in die Dobroedja (679) en Kuwer 'n tweede ryk in die huidige Masedonië (680).
Navorsers neem tans aan dat die Proto-Bulgare net 'n klein bolaag van die samelewing gevorm het en geleidelik deur die Slawiessprekende meerderheid geassimileer is, terwyl die etnoniem Bulgare na alle onderdane van die Bulgaarse khans begin verwys het. Wetenskaplikes tref eers ná die kerstening van die Bulgare in 864 geen onderskeiding meer tussen Bulgare en Proto-Bulgare nie. Die Eerste Bulgaarse Ryk is tot en met 1018 deur Proto-Bulgare geregeer en het daarna onder Bisantynse bewind gekom. Gelyktydig het nog 'n Bulgaarse ryk met 'n Turkse bevolking aan die bolope van die Wolgarivier bestaan. Na hierdie sogenaamde Wolga-Bulgare word steeds as "Bolgare" verwys.
Die derde element in die Bulgaarse etnogenese was volgens die Bulgaarse nasionale geskiedskrywing die Thrakiërs, 'n volk wat sedert die 2de millennium v.C. die suide en vanaf die 8ste eeu v.C. ook die noordelike dele van die Balkanskiereiland bewoon het. Die beduidendste stedelike nedersettings en handelsplekke aan die Swartsee gaan terug na hierdie volk. Die moontlikheid bestaan dat daar in die 7de eeu nog 'n grotendeels geromaniseerde Thrakiese bevolking naas geïmmigreerde Slawiërs in die Bulgaarse khanate was, tog bly hierdie bewering steeds omstrede. Kritici beskou dié hipotese as 'n poging om 'n etniese kontinuïteit te konstrueer wat na die antieke bevolking van die gebied teruggaan.
Volgens historiese dokumente het die Bisantyne voor die Slawiese immigrante geswig, terwyl die meeste stede en nedersettings hul Slawiese en Thrakiese name oor 'n lang tydperk behou het en botsings met die inheemse bevolking blykbaar nie voorgekom het nie. Die meeste geskiedkundiges neem egter aan dat die Thrakiërs lankal geromaniseer of gehelleniseer was toe die Slawiërs na die Balkan uitgebrei het.
'n Bulgaars-Ortodokse kruis by die Sint-Panteon-kerk in Bojana, Sofia
Bulgarye se patriargale katedraal, die Aleksander Nefski-herdenkkatedraal in Sofia
Christelike gemeentes van geromaniseerde Thrakiërs het al voor die stigting van die Bulgaarse Ryk in 679 en ook onder die Proto-Bulgare (Khan Kubrat) bestaan, maar hulle was nie representatief vir die groot meerderheid van die bevolking nie wat hoofsaaklik uit Slawiërs en Proto-Bulgare bestaan het – twee volksgroepe met hul eie heidense gode en godhede.
Die Proto-Bulgare het die hemelgod Tangra as hul oppergod vereer, terwyl die Slawiese godsdiens min of meer as natuurreligie beskryf kan word en die aanbidding van 'n aantal oppergode soos Peroen, Swarog of Svarožić ingesluit het. Dit is tans nie bekend of enkele Slawiërs destyds al die Christelike geloof oorgeneem het nie.
Die Bulgaars-Ortodokse Kerk is in 927 deur die Bisantynse keiser Romanos I Lakapenos en die Bisantynse senaat as outokefale gekanoniseerde Ortodokse patriargaat-kerk erken en is sodoende een van die oudste Christelike kerke ter wêreld. Die vroeë kerstening onder Cyrillus en Methodius – ander Slawiese volke het die nuwe geloof eers later oorgeneem – was een van die belangrikste gebeurtenisse in die Bulgaarse geskiedenis en het die nasionale identiteit van Bulgare versterk. Die meerderheid Bulgare is vandag steeds Ortodokse Christene.
Cyrilliese alfabet van die middeleeuse Ou Bulgaarse taal
Die oorgrote meerderheid Bulgare praat Bulgaars, 'n Suid-Slawiese taal, as hul moedertaal. Dit is nie verwant aan die uitgestorwe tale van die Wolga- en Proto-Bulgare nie wat deel uitmaak van die Oghuriese of Bolgaarse tak van die Turkse taalfamilie.
Vanweë die uitbreiding van die Oud-Bulgaarse taal en kultuur (waaronder die ontwikkeling van die Cyrilliese alfabet aan die hof van die Bulgaarse tsare gedurende die 9de eeu) na ander Slawiese volke word daar in die historiese en taalkundige wetenskappe na die "Suid-Slawiese invloed" en "Ou Kerkslawies" gepraat.
Ou Kerkslawies het sy oorsprong in die huidige Bulgarye, en die meeste Oud-Slawiese tekste, wat oorgelewer is, toon Bulgaarse trekke. So beskou sommige wetenskaplikes en talle Bulgare Oud-Kerkslawies as 'n historiese vorm van die Bulgaarse taal waarna ook as "Oud-Bulgaars" (старобългарски /starobəlgarski/) verwys word.
'n Bulgaarse volkskunsgroep uit die Rhodope-bergreeks in hul tradisionele kleredrag
Die Bulgaarse volk kan volgens geografiese geweste in 'n aantal etniese groepe onderverdeel word:
in Thrasië – Thrakiese Bulgare of Thrakiërs (wat nie met die antieke Thrakiërs verwar moet word nie)
in die Balkangebergte – Balkaners of Balkandjii
in die Rhodope-bergreeks – Rupe of Rupzi
in der Dobroedja – Dobroedjaners of Dobroedjanzi
in die Sofia-vlakte – Sjope of Sjopi
in Makedonië – Makedoniese Bulgare of Macedoniërs (wat nie met die antieke Makedoniërs verwar moet word nie)
in die gewes Silistra-Tutrakan – Charzeoërs of Charzoi.
Kleiner etniese groepe sluit die Tronke in die Strandja-bergreeks, die Poljaners of die Kapanzers in die Ludogorie in. Bulgaarssprekende Islamitiese Pomake vorm 'n eie etniese groep.
↑ (en) Steven L. Danver. Native Peoples of the World. google.bg. Besoek op 27 April 2016.
↑ 2,0 2,1 (en) Jeffrey E. Cole. Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia. google.bg. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) Joan A. Argenter, R. McKenna Brown. On the Margins of Nations. google.bg publisher=Foundation for Endangered Languages. Conference. Besoek op 27 April 2016. Missing pipe in: |work= (help)
↑ (en) Gordon, Raymond G. jr., red. (2005). "Languages of Turkey (Europe)". Ethnologue: Languages of the World (Fifteenth uitg.). Dallas, Texas: SIL International. ISBN 978-1-55671-159-6.
↑ (tr) "Türkiye'deki Kürtlerin sayısı!". 6 Junie 2008. Besoek op 27 April 2016.
↑ 6,0 6,1 (bg) "Брой на българите в чужбина по данни от МВнР по ЗДОИ, 2011". EuroChicago.com. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) "Ukrainian 2001 census". ukrcensus.gov.ua. Besoek op 27 April 2016.
↑ (bg) "Bulgarians in Ukraine". Bulgarian Parliament. Besoek op 27 April 2016.
↑ (de) "Anzahl der Ausländer in Deutschland nach Herkunftsland (Stand: 31. Dezember 2014)". Besoek op 27 April 2016.
↑ 10,0 10,1 (bg) "Италианските българи". 24 Chasa. 26 Augustus 2013. Besoek op 27 April 2016.
↑ (es) "Población y Edad Media por nacionalidad y sexo". Instituto Nacional de Estadística. 1 Januarie 2014. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) Tanya Dimitrova, Thede Kahl. Migration from and towards Bulgaria 1989–2011. Frank & Timme GmbH. p. 56. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) "Total Ancestry Reported". United States Census Bureau. 2012. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) Carlos E. Cortés. Multicultural America: A Multimedia Encyclopedia. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) "Moldovan 2004 census". statistica.md. Besoek op 27 April 2016.
↑ (bg) "Ministry of Foreign Affairs of Bulgaria – Bulgarians in Argentina". mfa.bg. Besoek op 29 April 2008.
↑ (en) "UK Migration Statistics Quarterly 2014 – Bulgarians in the UK". Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) "Ethnologia Balcanica". p. 349. Besoek op 27 April 2016.
↑ (bg) "bTV – estimate for Bulgarians in Brazil". btv.bg. Besoek op 27 April 2016.
↑ (it) "Demo ISTAT". ISTAT. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) Statistics Canada. "2011 National Household Survey: Data tables". Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) Tanya Dimitrova, Thede Kahl. Migration from and towards Bulgaria 1989–2011. Frank & Timme GmbH. p. 39. Besoek op 27 April 2016.
↑ (ru) Russia 2010 census
↑ (nl) "CBS StatLine - Bevolking; generatie, geslacht, leeftijd en herkomstgroepering, 1 januari". cbs.nl. Besoek op 27 April 2016.
↑ (de) STATISTIK AUSTRIA. "Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit und Geburtsland". statistik.at.
↑ (en) (sr) "Serbian 2011 census" (PDF). Statistical Office of the Republic of Serbia. Besoek op 27 April 2016.
↑ (bg) "Ministry of Foreign Affairs of Bulgaria – Bulgarians in South Africa". mfa.bg. Besoek op 8 Februarie 2011.
↑ (fr) "Population par nationalité, sexe, groupe et classe d'âges au 1er janvier 2010". fgov.be. Besoek op 27 April 2016.
↑ (bg) "Ministry of Foreign Affairs of Bulgaria – Bulgarians in Poland". mfa.bg.
↑ (en) "Statistik Sverige". Statistik Sverige.
↑ (en) "Population and elections - StatBank Denmark - data and statistics". statistikbanken.dk. Besoek op 27 April 2016.
↑ (pt) "National Institute of Statistics of Portugal – Foreigners in 2013" (PDF). sefstat.sef.pt. Besoek op 27 April 2016.
↑ (bg) "Bulgaria's State Agency for Bulgarians Abroad – Study about the number of Bulgarian immigrants as of 03.2011". aba.government.bg. Besoek op 27 April 2016.
↑ (cz) "Czech Statistical Office – Foreigners in 11.2011" (PDF). czso.cz.
↑ (ro) "Romanian 2011 census". edrc.ro.
↑ (bg) "ЩЕ ПРИВЛИЧАМЕ ТУРИСТИ ОТ ОАЕ ЧРЕЗ ДИРЕКТНИ ПОЛЕТИ". Bulgaria News. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) "Australian 2011 census" (PDF). abs.gov.au. Besoek op 27 April 2016.
↑ (bg) "Национален съвет за сътрудничество по етническите и интеграционните въпроси". government.bg. Besoek op 27 April 2016.
↑ (en) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, South". Ethnologue. Besoek op 14 Oktober 2015.
↑ Minahan, James (2000). One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups. Greenwood Publishing Group. p. 134 – 135. ISBN 0-313-30984-1. Besoek op 2011-11-13.
↑ Kulturele nabyheid van die Slawiese Nasies
↑ (de) Ulrich Büchsenschütz: Nationalismus und Demokratie in Bulgarien seit 1989, in Egbert Jahn (red.): Nationalismus im spät- und postkommunistischen Europa. Boekdeel 2: Nationalismus in den Nationalstaaten, Verlag Nomos 2009, ISBN 978-3-8329-3921-2, bl. 573
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Bulgare.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Bulgare&oldid=2018857"
Last edited on 24 Julie 2019, at 19:35