WO II: Die oorlog wat Hitler nie kon wen nieFoto: Commons.wikimedia.org Die wêreld herdenk op 3 September die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog 78 jaar gelede. Dit was die grootste en bloedigste konflik in die wêreldgeskiedenis, waarin meer as 70 miljoen mense dood is. Die belangrikste lande in die twee magsblokke was Duitsland en Japan aan die een kant, teen die VSA, Brittanje, Rusland, Frankryk en talle ander lande aan die ander kant. Dit was ŉ oorlog wat Hitler begin het, maar wat hy nooit kon wen nie. Een kyk na ŉ wêreldkaart van die twee vegtende kampe, wys duidelik dat die globale magsewewig heeltemal teen die Duitsers en Japanners gedraai was. Dié bloedige “telkaart” van dooies wys duidelik die voorspelbare uitkoms van hierdie oorlog. Ek het diep onder die indruk van die verskrikking van hierdie historiese tragedie gekom, toe ek ŉ ou afgeleë katedraal op die Duitse platteland besoek het. Ons toergroep wou na ŉ besondere kunswerk gaan kyk, maar het te lank na my sin gedraai. Ek het tot diep in die katedraal se agterkamertjies gestap, tot ek heel agter by ŉ toe deur kom wat duidelik jare laas oopgemaak was. Daar sien ek toe iets wat ek nooit sal vergeet nie: hope stowwerige kindertekeninge van swart bomwerpers wat oor bloedrooi brandende stukkende stede met sterwende mense vlieg. Ek het lank geskok gestaan en deur die prente gekyk tot die gids my kom haal het. Hy het met saamgeperste lippe vir my gesis dat daardie kamers nie oop vir die publiek is nie. Tydens die oorlog is kinders na die platteland gestuur om die verwoestende bombardering van die stede te ontkom, waar baie van hulle in die kerke geslaap en skoolgegaan het. Generaals Die Duitsers het aanvanklik baie lande met hulle verwoestende Blitzkrieg-taktiek oorrompel, maar die magsbalans het uiteindelik die deurslag gegee en Duitsland en Japan is verpletter. Hitler het natuurlik nie gedink dat die magsbalans so sterk teen hom sou draai nie, maar hy moet die verantwoordelikheid daarvoor dra. Hy het die ketttingreaksie aan die gang gesit wat tot die grootste tragedie in die geskiedenis van die mensdom aanleiding gegee het. Die Duitsers het die beste generaals en soldate gehad. Dit kan mens daaraan sien dat hulle vir meer as twee jaar aan die wenkant was, en dat dit die res van die wêreld nog vier bloedige jare en miljoene dooies gekos het om die Duitsers te verslaan. Die militêre geskiedenis bewys dat generaals vir die uitslag van veldslae verantwoordelik is, maar dat staatsmanne oorloë wen of verloor. Die rede is dat die staatshoof die nasionale strategie van die land bepaal, terwyl weermagleiers verantwoordelik is vir die militêre strategie wat daaruit voortspruit. Daarom kan selfs die beste generaals nie regmaak wat hulle staatshoof verbrou nie. Geen leër kan teen die gesamentlike magte van feitlik die hele wêreld wen nie. Adolf Hitler was dus nie net verantwoordelik vir die dood van miljoene vyandige soldate en burgerlikes en die verwoesting van talle lande nie, maar ook vir die dood van miljoende Duitsers en die verplettering van sy land. Die skeefgetrekte magsbalans blyk selfs uit ŉ oppervlakkige ontleding van die twee magsblokke se mannekrag, militêre produksie en die oorlogspotensiaal van die vegtendes. In die eerste jaar van die oorlog kon die Spilmoondhede – die Duitsers, Japanners en Italianers – gesamentlik net 11 000 vliegtuie bou, teenoor die 23 000 van die Geallieerdes. Daarbenewens was die Spilmoondhede se aandeel van globale vervaardiging daardie jaar net 20% teenoor die Geallieerdes se 60% van die wêreldproduksie. ŉ Kykie na die vergelykende inkomste van die twee partye voorspel ook duidelik die uitkoms. Die Spilmoondhede se totale inkomste was sowat 25 miljard dollar, teenoor die Geallieerdes se totaal van 120 miljard dollar. Die belangrikste aanwyser van die uitkoms van die oorlog was egter die benaderde “oorlogspotensiaal” van die strydende groepe. Dit word bereken deur ŉ afweging van die betrokke lande se weermagte, ekonomie, produksievermoë en ander tersaaklike faktore. Daarvolgens het die Geallieerde magte ŉ oorweldigende oorlogspotensiaal van 70% teenoor die Spilmoondhede se skrale 20% gehad. Drie laaste statistieke wys hoe hierdie potensiaal in harde militêre mag omskep is. Die Geallieerdes kon ŉ totaal van sowat 45 miljoen man mobiliseer, teenoor die Spilmoondhede se 22 miljoen soldate. Teen die laaste jaar van die oorlog kon die Duitsers net 18 000 tenks bou, teenoor die Geallieerdes se oorweldigende 65 000. Daarmee saam was die Duitse en Japanse vliegtuigproduksie in 1945 ŉ skrale18 000 teenoor die Geallieerdes se verbysterende 85 000. Daar is ŉ wye ooreenstemming onder militêre kenners dat die Duitsers se aanvanklike sukses te danke was aan hulle beter opgeleide en gemotiveerde soldate, die besondere gehalte van hulle bevelvoerders, en hulle gevorderde gevegsdoktrines. Maar hoe langer die oorlog aangehou het, hoe kleiner het hulle kanse geword om te wen. Ná Hitler se oorlogsverklaring teen die Amerikaners ná die Japanse aanval op Pearl Harbor, was dit net ŉ kwessie van tyd, bloed en staal voordat die geweldige Geallieerde oormag die Duitsers en Japanners sou oorweldig. Dit is wel so dat van die Duitsers se wapens hul tyd ver vooruit was, soos die Messersmitt 262-straalvegter, die Tiger 2-tenk, die V2-vuurpyl en ander “wonderwapens”. Die Duitsers kon egter nooit genoeg van hierdie wapens produseer om die uitslag van die oorlog te verander nie. Daarteenoor het die Amerikaanse massaproduksie en die Russiese massa-mannekrag die Duitsers met vuurkrag en getalle oorweldig. Henry Ford het massaproduksie al in 1913 uitgevind, waarna hierdie tegnieke verder verbeter en vinnig oor Amerika versprei het. In sekere sin het die Amerikaners die oorlog reeds in 1913, meer as twee dekades voor dit begin het, gewen, hoewel die Duitsers die oorlog eers in 1945 verloor het. Dit word soms gesê dat ŉ oorlog gewen word deur die kant wat die minste foute gemaak het. Die Geallieerdes het wel reusefoute gemaak. Die Britse generaal Montgomery het sy leiers se aandrang op onvoorwaardelike Duitse oorgawe beskryf as ŉ bloedige fout wat Europa help vernietig het, omdat dit die Duitsers gedwing het om enduit te veg. Churchill se weersin in Stalin en die Kommunisme het net ná die oorlog so oorgekook dat hy gemompel het “I’m afraid we’ve slaughtered the wrong pig first”. Stalin het onder die geregverdigde voorwendsel van die verdrywing van die Duitsers uit Rusland, die hele Oos-Europa vir dekades beset. Churchill moes ook magteloos toekyk hoe die oorlog die Britse ryk se rol as oorheersende wêreldmag beëindig, en hoe die VSA en die Sowjetunie die magsvakuum vul. Maar Hitler het groter foute gemaak. Hy het al die reëls van nasionale strategie van die Duitse ysterkanselier Otto von Bismarck verbreek, deur teen feitlik die hele wêreld te veg. Bismarck het altyd gesorg vir ŉ fyn globale magsbalans, en het eers die magsewewig stewig in sy kant geswaai voordat hy ŉ duidelik beperkte doelwit aangepak het. Daarbenewens het Hitler die VSA en Rusland heeltemal onderskat, en het hy nie die deurslaggewende belangrikheid van lugoorlog verstaan nie. Die finale militêre oordeel oor Adolf Hitler kom van Duitsland se veldmaarskalk Erich von Manstein. Hy is deur sy mede-offisiere en selfs sy vyande as die beste generaal van die oorlog beskryf. Sy outobiografie met die betekenisvolle naam “Verlore oorwinnings” drup van sy weersin in Hitler. Von Manstein het Hitler as ŉ gek uitgekryt en ŉ “onkundige korporaal van die vorige wêreldoorlog wat gedink het hy weet alles”. Maar uiteindelik word die Tweede Wêreldoorlog gemeet aan die ideologie wat die Nazi’s nagestreef het. Die beroemde Christenfilosoof van Potchefstroom, prof. HG Stoker, het die Nazisme reeds in 1940 in sy boek, Die Stryd om die Ordes, as heidens beskryf: “Die Kerk word verlaag tot handlanger van die Nasionaal-Sosialistiese staat, en die Christelike waarheid vereng tot en onderwerp aan ŉ anti-Christelike, heidense lewens-en-wêreldbeskouing. Nasionaal-Sosialisme is heidens.”