�n Kykie na die aard en hebbelikhede van �die mens se beste vriend�
Hond se gedagte!
BO: So verskillend dat jy beswaarlik kan glo dat hulle tot dieselfde spesie behoort, wat nog te s� dieselfde subspesie. Maar die Afgaanse hond en die chihuahua is albei pure hond�en soos alle honde boonop baie naby verwant aan die gryswolf!
Tersaaklike detail van foto deur Edouard Cadieu, NHGRI (U.S. Genome.gov)
Die hond is baie meer as net �n blaffende mensemaat op pote�as hy hardloop, werk sy liggaam byvoorbeeld soos �n blaasbalk en wanneer hy droom, droom hy miskien eerder in klanke en geure as van sigbare dinge. Boonop moet honde-eienaars nooit vergeet dat hul honde eintlik tropdiere is nie, en hulle moet hul siebies, brakke en stamboekhonde in ooreenstemming daarmee behandel...
S jy �n koddige Afgaanse knewel en �n keffende siebie van �n chihuahua bymekaar sien, kan jy maklik hond se gedagtes kry. Hoe op aarde, kan jy dink, kan sulke totaal verskillende diere tot dieselfde spesie behoort?
Miskien sal jy dan verras wees as jy verneem dat hulle nie net tot lede van ��n spesie gereken word nie, maar daarenbowe in presies dieselfde subspesie tuishoort: Canis lupus familiaris.
En dat hierdie subspesie baie naby verwant is aan die gryswolf (Canis lupus), wat glo nagenoeg 15 000 jaar gelede vir die eerste keer deur die mens in Sentraal-Asi� getem is.
Honde en wolwe verbaster dan ook maklik en daar is �n aantal jare gelede bereken dat daar in Amerika alleen enigiets tussen 300 000 en 500 000 sulke basters kon gewees. Maar wie sou nou ooit kon glo dat jy byvoorbeeld ook �n chihuahua en �n wolf in een asem kan noem!
REGS: �n Gryswolf.
Foto: Gary Kramer / U.S. Fish and Wildlife Service
Hoe dit ook al sy, die bogenoemde chihuahua en Afgaanse hond is natuurlik lank nie die enigste verteenwoor­digers van die hoogs uiteenlopende hondenasie nie. Onder die paar honderd honderasse op aarde is daar kaalbasse, hariges, gladdes, geriffeldes, vettes, gespierdes, haastiges, lastiges, kolleriges, wolleriges, dooieriges, mooieriges en allerhande ander tipes waaraan �n mens kan dink.
Soos gesing word in die liedjie Die Brakke van Turffontein, wat in oupa en ouma se jong dae so gewild was, is daar r�rig �rooies en daar�s bontes�en daar�s alles wat �n hond is�. Boonop beaam geleerdes dat ons by geen ander soogdier so �n verskeidenheid van liggaamsgroottes aantref as by ons hondevriende nie.
Die w�reld se hondebevolking tel na raming op die oomblik sowat 400 miljoen. En praat van dienstige werkers! In die koue noordelike streke van die aarde word huskies voor volgelaaide sle� ingespan en dan laat waai hulle oor die sneeu. In die gematigde streke is jaghonde nuttige bondgenote van menslike jagters deurdat hulle diere soos hase uit hul gate jaag. Vir baie blinde mense is hul gidshonde onontbeerlike metgeselle.
Foto (spie�lbeeldweergawe van detail): Rear Admiral Harley D. Nygren, NOAA Corps (ret.) / NOAA Op plase sorg herdershonde dat vee nie uit hul troppe wegdwaal nie, en vir miljoene mense dien hul honde van allerhande soorte as wagters wat moet help keer dat skelms snags inbreek en hul besittings wegdra. Suid-Afrika se eie boerboel is een van verskeie rasse wat juis geteel is om goeie waghonde te wees.
Nie verniet dat die hond hoeka die mens se beste vriend genoem word nie. Dog daar eindig die lys nog glad nie. Nog voorbeelde: Snuffelhonde kan versteekte dwelms uitruik, kadawerhonde kan weggesteekte lyke opspoor, polisiehonde kan geregsdienaars help deur met hul neuse die spoor van vlugtende misdadigers te volg. S� kan �n mens aanhou.
En wie sal daardie sensitiewe hondesiele kan miskyk wat dae lank op die grafte van hul gestorwe base of nooiens bly l� sonder om pad te gee?
Maar, nou ja, wat is �n hond eintlik? As �n mens sy samestelling ontleed, kan jy gou vind dat hy baie meer is as net �n blaffende mensemaat op pote...
HONDE se gehoor is werklik uiters skerp. Nie net kan hulle klanke waarneem wat ver buitekant die grens van die menslike gehoor is nie, maar hulle hoor ook geluide vier keer verder as wat ek en jy met ons ore kan opvang. Knalle soos di� van klappers moet vir hulle soos donderweer klink en hoe hulle donderweer self ervaar, kan ons kwalik raai.
Op die koop toe is daar minstens agttien spiere wat aan �n hondeoor kan pluk, wring en woel, met die gevolg dat hulle baie gouer as �n mens kan vasstel waar �n geluid vandaan kom.
Miskien merkwaardiger nog as hul gehoor, is honde se reukvermo�. Hulle kan reuke onderskei in konsentrasies wat honderd miljoen keer yler is as di� wat die neus van die mens kan prikkel. Dis ook vir �n hond nodig om �n nat neus te h�, omdat hy daarmee die rigting kan waarneem van die lugstroom wat �n bepaalde reuk na hom toe aandra.
Sekere waarnemers reken verder dat honde so ingestel is op reuk en klank dat slapende honde meestal van geure, stanke en geluide droom, eerder as van sigbare dinge soos ons in ons menslike droomland.
LINKS: Die sensitiewe neus van �n hond.
Nog iets wat kenmerkend van �n hond is, is sy uithouvermo�. Dit lyk of honde gebore is om te hardloop, want hulle kan lank en ver nael voordat hul g� uit is. Die liggaam van �n hollende hond werk soos �n blaasbalk en hy haal een keer asem vir elke tree wat hy gee. Die hond se hartklop skiet terselfdertyd die hoogte in terwyl suurstofryke bloed na die spiere gepomp word.
Dis interessant dat �n slapende hond se hartklop nagenoeg dieselfde as di� van �n rustende mens is, te wete 80 kloppe per minuut, maar dat die hart van �n bedrywige hond tot 274 keer per minuut kan klop. Dit is byna twee keer so vinnig as die hartkop va