NUWE-TESTAMENTIESE APOKRIEWE - eCKE (christelike ensiklopedie)
Nuwe-Testamentiese apokriewe. "Apokrief" het in die vroeë kerk algaande die betekenis gekry van geskrifte oor Jesus* en figure uit die tyd van die apostels* wat in latere eeue geskryf is om skrapse mededelings in die Nuwe Testament* aan te vul. Die apokriewe geskrifte van die Nuwe Testament kan 'n mens die beste verdeel aan die hand van die verskillende genres wat ons in die Nuwe Testament aantref, nl Evangelies*, Handelinge*, Briewe* en Openbaring*.
Evangelies. Hier is sprake van geskrifte soos die Evangelie van die Hebreërs, Ebioniete-evangelie en die Evangelie van die Egiptenare. Dié geskrifte was reeds in die 2de eeu in omloop, maar net fragmente daarvan is nog bekend. Van 'n Evangelie van Petrus het 'n gedeelte oor die kruisiging bewaar gebly. Veral die gnostici het heelwat van hierdie soort geskrifte geproduseer, soos ook die Evangelie van Tomas, met verhale oor wonderwerke wat Jesus as kind sou gedoen het.. Die Evangelie van Waarheid van Valentius wat in die 20ste eeu ontdek is, vertoon min raakpunte met die Evangelies; dis eerder 'n opwekkingspreek. Bekend is ook die sg Voor-evangelie van Jakobus, wat in die 2de eeu ontstaan het, met sterk nadruk op die maagdelikheid van Maria*. Van Maria se lewenseinde word vertel in die Transitus Mariae – onder meer dat haar liggaam drie dae ná haar dood deur engele* na die hemel* geneem is. Dit dateer uit die 5de eeu. Oor Jesus se einde word in die Evangelie van Nikodemus en die Handelinge van Pilatus (waarin Pilatus tot bekering* kom) geskryf.
Handelinge. Die lewensloop van verskillende apostels* – Petrus*, Paulus*, Johannes* en Andreas* – word in verskeie geskrifte beskryf wat in vorm en inhoud ooreenkom met die antieke roman. Die apostels se reise in verskillende lande, hulle prediking, wonderdade en martelaarskap word hierin beskryf.
Briewe. Bekend onder die apokriewe briewe is die Brief van Abgar,wat ook deur Eusebius* in sy kerkgeskiedenis vermeld word. Hiervolgens sou Jesus 'n brief aan die afgesante van koning Abgar van Edessa geskryf het waarin Hy sê dat Hy 'n uitnodiging om na die koning te kom, nie kon aanvaar nie, maar dat Hy een van sy dissipels sou stuur om Abgar te genees. Van Paulus is 'n apokriewe Derde Brief aan die Korintiërs bewaar, en ook 'n Brief aan die Laodisense.
Openbaring. In die 2de eeu was die Openbaring van Petrus in hoë aansien. Dit handel veral oor die beloning en straf in die hiernamaals. Van geheel ander aard is die Gesprekke van Jesus met sy Dissipels na die Opstanding, waarin die dissipels vrae aan Jesus stel en Hy antwoord met inligting oor die betekenis van sy koms, sy wederkoms* en die opstanding* van die vlees. In die Openbaring van Paulus kry hy 'n blik op die paradys.
Vir verdere lees: WC van Unnik in: FW Grosheide en GP van Itterzon 1956. Christelijke Encyclopedie. Kampen: Kok.