Swygreg teenoor die polisie en in die hof - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Swygreg teenoor die polisie en in die hof
Hoofstuk 3 (Artikel 25) van die Grondwet van Suid-Afrika verleen aan aangehoudenes, gearresteerdes en beskuldigdes verskeie regte. Een van hierdie regte is die reg om te swyg tydens pleitverrigtinge of tydens die verhoor, met ander woorde, om glad nie tydens die verhoor te getuig nie.
Die reg om te swyg is ’n regsbeginsel wat bepaal dat elkeen van ons die reg het om ook nie vrae van polisie of hofbeamptes te beantwoord nie, nog voordat die saak in die hof kom. Hierdie beginsel word internasionaal erken, in baie lande uitdruklik en in ander lande deur konvensie.
Die Suid-Afrikaanse Grondwet asook ons howe onderskei baie duidelik tussen die reg op ’n voorverhoor stilte (by die polisie en ander hofbeamptes) en die reg om te swyg tydens die verhoor (wanneer die verhoor ʼn aanvang neem). ’n Beskuldigde kan staatmaak op sy reg om in die voorverhoor- of die verhoor- of die vonnisfase te swyg.
Wat is voorverhoorstilte?
Dit word bepaal deur die Gemenereg en bepaal dat verdagtes die reg het om ook by voorverhoor- ondersoeke stil te bly, wanneer die ondersoek nog aan die gang is. Dit behels dus dat die verdagte mag kies om net sekere vrae van die polisie te beantwoord of om geen daarvan te beantwoord nie. In die saak van S v Thebus 2003 (2) ZACC 12 het die konstitusionele hof bevind dat geen nadelige afleiding gemaak kan word uit ’n beskuldigde se voorverhoorstilte alleen nie, want die staat moet nog steeds sy saak bewys. Dit kan nie van die beskuldigde verwag word om sy teenstander (die staat) te help om die saak teen hom te bewys deur inligting aan die polisie te verskaf nie.
Wat is swygreg tydens die verhoor?
Hierdie reg sluit in dat die persoon nie getuienis hoef te lewer wat tot sy nadeel sal strek nie. Dit beteken hy hoef ook nie enige inkriminerende vrae te beantwoord nie of verplig word om dit te beantwoord nie. Dit word egter algemeen in Suid-Afrika aanvaar dat onder gepaste omstandighede hierdie reg wel beperk word. In die saak van S v Boesak 2001(1) SASV 1 (CC) het die konstitusionele hof ook bevind dat die reg om te swyg nie beteken dat geen gevolge verbonde gaan wees aan ’n persoon se keuse om tydens die verhoor te swyg nie. Die hof mag soms uit ’n persoon se stilte ’n nadelige afleiding of gevolgtrekking maak waar die staat ’n duidelike prima facie saak uitgemaak het en die beskuldigde steeds besluit om te swyg en om nie verdere getuienis te lewer nie. Hierdie is dan ook die verskil tussen die voorverhoorstilte en die swygreg tydens ’n verhoor.
Alhoewel daar baie meningsverskille is oor of dit ’n positiewe reg is of nie, is hierdie reg belangrik om ’n regverdige verhoor daar te stel.