Seevoëls gee my vlerke | SARIE
Seevoëls gee my vlerke	deur Marguerite van Wyk
Die ligstrepe in haar lang blonde hare verklap dit: Samantha Petersen sien baie son. Bo haar kop in die Kaapstadse Waterfront klink die krete van seevoëls op – heeltemal gepas.Want Samantha is ’n mariene bioloog wat haar hart verloor het op die seevoëls en albatrosse van die koue Antarktika. Sy is projekbestuurder van Birdlife SA en die WWF se program vir verantwoordelike visserye. En in haar hart is daar altyd plek vir die see.
“Die see gee my krag,” sê sy en raak liries. “Die ritme van die golwe gee balans vir liggaam en siel.” G’n wonder sy hou van kajak-ry in die golwe, branderplankry, swem, duik en lang wandelings op die strand saam met haar ingenieur-man, Etienne de Villiers, nie. (Hulle is pas getroud en hy deel haar liefde vir die see.) “Die kragtige, vuurrooi Afrikasonsondergangeherlaai ons batterye.”
Seevoëls is haar roepingSamantha werk nou met groot passie aan haar doktorsgraad oor hoe die visbedryf die voortbestaan van die albatros beïnvloed. Die grondslag hiervoor is op Marion-eiland gelê, waar sy dikwels onder baie moeilike omstandighede navorsing gedoen het saam met ses bioloë, drie weertegnici, ’n mediese dokter, ’n dieselwerktuigkundige en ’n radio-tegnikus. “Dit was een van die grootste avonture van my lewe. Ek het ’n week voor die reis gehoor die SA Nasionale Antarktiese Program (Sanap) soek ’n navorser en het dadelik my hele lewe opgepak, sonder om te weet wat op my wag.”
In Antarktika aangekom, het dit haar getref toe die skip weer wegseil – 2 000 km weg van die res van die aarde se miljarde inwoners is nogal erg. Dit was vreemd om agter te bly met net robbe, ses voorafvervaardigde hutte vir die navorsers versprei oor die eiland, 100 km in omtrek, ’n klein hospitaal, ’n goed toegeruste basis, albatrosse en pikkewyne. “Die elemente hou jou geselskap en sulke voëlkolonies is ook nooit stil nie. Sowat 305 dae per jaar waai die wind stormsterk, en die aanvoelbare temperatuur is gewoonlik onder vriespunt.”
‘n Mens leef daar soos dit bedoel was dat die mensdom leef Die hutte is primitief. As die gas vries, maak ’n mens jou kos soms oor kerse “warm”. Water vries in ketels en van bad is daar nie sprake nie, behalwe in die basis. TV-ontvangs bestaan nie, maar hulle het wel RSG opgevang. Die positiewe dinge oorskadu gelukkig die negatiewes, sê Samantha. “’n Mens leef daar soos dit bedoel was dat die mensdom leef. Die nóú tel. Daar’s geen begrip van tyd nie. Geen rye waarin jy wag nie, geen spertye nie. Al is jy ’n miljardêr, is daar niks wat jy kan koop nie.
“Die albatros verteenwoordig die toppunt van vryheid in die natuur. Dink maar aan seevaarders wat haar lof besing en die gedig ‘The Rime of the Ancient Mariner’ deur SamuelTaylor Coleridge. “Hebsug en luiheid, veral emosionele gemaksug (mense se onvermoë om weg te breek uit geykte denkpatrone), is die mens se grootste tekortkomings.Dis ook wat tussen die vryheid of die uitwissing van die albatros lê,” glo sy. Mense gee nie om nie. Sy gaan deesdae op vissersbote uit om albatrosse te bestudeer sodat sy mense bewus kan maak dat dié diere beskerm moet word.Dis nie altyd maklik nie
Volgens Birdlife International (kyk by www.savethealbatross.net) word 300 000 seevoëls jaarliks doodgemaak. Hiervan is 100 000 albatrosse en 20 000 van dié voëls vrek in Suid-Afrikaanse waters. Dit gebeur wanneer hulle die aas van vissersbote in die water probeer eet en dan verdrink. Óf hulle raak verstrengel in die kabel wat die visnet aan die boot verbind. Die oplossing is sogenaamde “mariene voëlverskrikker-kabels” – vislyne of kabels wat bokant die onderste lyne vasgemaak word om die voëls af te skrik. “SA vissersbote word wetlik verplig om sulke kabels te gebruik, maar ongelukkig gebeur dit maar min,” sê Samantha.
Eendag tydens haar navorsing het sy op ’n lysie gegly en by ’n albatrosnes met ’n maand oue kuiken in, taamlik hoog bo die grond, beland. Sy het ’n rugsak met kos by haar gehad.“Soms het ek tot by hul nes geloop en ingeloer.” Skielik het een van die albatrosse op haar rugsak neergedaal. Toe sak nog een op haar skoot neer. “Ek het begin huil. Dit was ’n kosbare oomblik. Om drie van die natuur se grootste wonderwerke so naby aan my te hê, was onbeskryflik.
“Hulle het die kuiken oor my skouer begin voer. Hulle leer ’n mens dat die nes jou veilig laat voel, maar dat dit belangrik is om te weet wanneer om dit te verlaat. Net dan kan jy grense deurbreek en hoogtes bereik. Dis ’n moeilike maar waardevolle lewensles.”Besoek http://marineprogramme.birdlife.co.za