Polisie bevestig wat almal reeds weet: Misdaad in SA is buite beheer‘n Beampte wat deel is van die polisie se onluste-eenheid gooi ‘n traangashouer om te probeer om plunderaars in Germiston, oos van Johannesburg uitmekaar te jaag (September 2019) (Foto: Themba Hadebe/AP) Die burgerregteorganisasie AfriForum het met groot kommer kennis geneem van Suid-Afrika se misdaadstatistieke vir die 2018/2019-finansiële jaar, wat vroeër vandag deur die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) bekend gemaak is. “Die toename in geweldsmisdaad en veral moord behoort niemand te verras nie nadat die weermag in die Wes-Kaap ontplooi moes word om die SAPD dáár te ondersteun, asook ná die SAPD se skokkende terugval voor ontstoke oproeriges in die Johannesburgse middestad net meer as ’n maand gelede,” sê Marnus Kamfer, regs-en-risikobestuurder by AfriForum. “Die uitsonderings is moontlik Bheki Cele, minister van polisie, en president Cyril Ramaphosa, wat gewoonlik geskok en verras is deur feite wat lank reeds aan ander Suid-Afrikaners bekend is. “Asof dít nie erg genoeg is nie, is die media deurtrek met negatiewe artikels oor die swak toestand waarin die SAPD sigself bevind. Hulle het meer as 9,5 miljoen patrone en 4 357 vuurwapens oor die afgelope ses finansiële jare verloor. Hulle is ook deur nasionale tesourie beveel om hul begroting oor die volgende drie finansiële jare met onderskeidelik 5% (R5 miljard), 6% (R6,5 miljard) en 7% (R7,8 miljard) te verminder. Boonop het hulle vyf verskillende nasionale kommissarisse oor die afgelope tien jaar gehad. Khehla Sithole, die huidige nasionale kommissaris, het selfs in die parlement erken dat die SAPD se mandaat oorbelas is en dat dit onmoontlik is om daaraan te voldoen,” het Kamfer bygevoeg. “Gewone polisiebeamptes is daagliks slagoffers van ’n mislukkende regering en polisiediensbestuur. ’n Tekort aan ammunisie om hul vuurwapengeskiktheidsopleiding te voltooi, asook ’n tekort aan postverkragtingpakkies by polisiestasies is maar twee onlangse voorbeelde van hoe hul belangrike werk deur ’n onbesorgde, onbevoegde top- en departementele bestuur gekelder word. Dit behoort daarom geen verrassing te wees nie dat die aantal polisiereserviste – mense wat hul persoonlike tyd opoffer om die polisie te help – sedert 2010 van 63 592 tot 8 908 vandag afgeneem het. “Met dít in gedagte het gemeenskappe geen ander keuse as om hulself in buurtwagte te organiseer om hulself te beskerm nie. AfriForum se 142 buurtwagte is goeie voorbeelde van hoe gemeenskappe hulself kan organiseer en met ander rolspelers – die SAPD op kantoorvlak inkluis – kan saamwerk om ’n veiliger omgewing en ’n vermindering in misdaad te verseker,” het Kamfer gesê. Die Instituut vir Veiligheidstudies (ISS) het in ŉ verklaring gesê polisiëring kan nie alleen Suid-Afrika se geweld oplos nie. “Die volgehoue toename in geweld in die land is ŉ teken dat sterker wetgewing noodsaaklik is, maar nie voldoende is om openbare veiligheid te verbeter nie. Suid-Afrika het dringend geweldvoorkomingsprogramme nodig,” sê Gareth Newham, hoof van die justisie en geweldvoorkomingsprogram by die ISS. Volgens Newham is polisiehervorming en ŉ sterker vervolgingsgesag ook in die kort termyn nodig. “ŉ Verhoging in staatsbesteding op polisiëring en strenger vonnisse vir oortreders het nie geweld laat afneem nie. Dit is omdat die polisie nie kinders veilig kan hou ná skool wanneer hulle kwesbaar is nie, of mans kan keer om hul vroue of lewensmaats oor naweke aan te rand nie. Meeste moorde gebeur oor naweke, en die meeste geweld spruit uit argumente tussen mense wat mekaar ken. Huishoudelike geweld en geweld weens bendebedrywighede is albei in die tweede plek vir die grootste oorsake wat tot moord lei.” Newham meen die onlangse voorvalle van openbare geweld, veral teen uitlanders, is nog ŉ waarskuwingsteken wat die regering nie kan bekostig om te ignoreer nie. “Vlakke van openbare geweld neem in die algemeen toe.” Volgens die organisasie het Suid-Afrika programme nodig wat werk. “Dit sluit positiewe ouerskapprogramme, náskoolversorgingsprogramme en teenboelieprogramme by skole in. Gewelddadige gedrag word gewoonlik by die huis en in die gemeenskap aangeleer. Geweldvoorkomingsprogramme is die sleutel om misdade te verminder wat nie gepolisieer kan word nie.” Die ISS versoek dat misdaadstatistiek meer gereeld bekend gemaak moet word aan die publiek en burgerlike samelewing. “Die SAPD-statistiek wat vandeesweek vrygestel is, is byna ses maande oud en reflekteer nie die huidige toename in hoëprofiel- gewelddadige misdade waaroor daar in die media berig word nie. Die data dek misdade wat in die finansiële jaar van 30 April 2018 tot 31 Maart 2019 gepleeg is,” het Newham bygevoeg.