Projects - Die Jakes Gerwel Stigting
Tuis » Projekte
Ons is dankbaar teenoor mev. Phoebé Gerwel wat prof. Jakes Gerwel se geliefde historiese huis in Pauletstraat langs die Bosberge in die skilderagtige Somerset-Oos – sowat 200 km noord van Port Elizabeth in die Oos-Kaap – aan die Stigting geskenk het. Hierdie vriendelike huis met sy sjarmante ouwêreldsheid, ruim kamers, houtvloere en lowergroen tuin bied die ideale geleentheid vir skrywers om in ’n inspirerende omgewing aan hul manuskripte te werk. Met die Paulet-huis se deure wawyd oop vir skrywers, wil die Jakes Gerwel Stigting voldoen aan sy missie om veral opkomende woordkunstenaars te onderskraag in hul skryfproses.
Mentorskapprogram vir opkomende skrywers
Hierdie program wat ons aanpak in vennootskap met NB-Uitgewers (met drukname Tafelberg, Human & Rousseau, Kwela, Queillerie, Lux Verbi en Pharos), bied aan opkomende skrywers die geleentheid om hulle manuskripte te ontwikkel en publiseerbaar te kry. Ons fokus op skrywers wat nog nooit voorheen gepubliseer het nie en wat ’n storie het om te vertel maar nie presies weet hoe om dit neer te pen nie. Dit is verder gemik op skrywers wat nie die inskrywingsfooie van skryfskole kan bekostig nie. Die Jakes Gerwel Stigting en NB-Uitgewers stap die pad saam met dié skrywers om daardie vars stories wat nog nie voorheen gehoor is of wat nog nie genoegsaam in die Suid-Afrikaanse letterkunde oopgeskryf is nie, te laat hoor. Daarom betrek ons bekwame en ervare mentors wat in beide groepsverband en individueel met die opkomende skrywers aan hulle manuskripte sal skaaf. Die skrywers wat deelneem aan die program sal vir met tye saam met die mentors op Somerset-Oos in die Stigting se skrywershuis gaan werk en verder deur die jaar per e-pos kommunikeer. Ons fokus op beide fiksie en nie-fiksie in Afrikaans en Engels.
Die Jakes Gerwel Stigting het in 2018 afgeskop met die Yoh!-projek by die Grassy Park Hoërskool op die Kaapse Vlakte – waar beide mev. Phoebé en prof. Jakes Gerwel diep spore getrap het. Yoh! word gefasiliteer deur dr. Thérèse Hulme, ’n ervare narratiewe terapeut en aanbieder van verskeie kreatiewe skryfprojekte met jongmense in die Wes-Kaap.
Yoh! is tegelyk ’n kreatiewe skryfprojek en ’n mentorskapprojek met hul onderwysers.
Thérèse sê: “Oor die jare het ek agtergekom dat daar ryk bronne van eie ervaring, taal en wysheid in jongmense se lewens is. Hierdie bronne wag om ontgin te word. Dit gaan ook oor my eie reaksies op die traumas wat die lewens van soveel Kaapse jongmense raak. Die projek hoop daarom om ŉ plek te word waar woede, miskenning, ontheemding, magteloosheid en verdriet gehoor en erken kan word. Terselfdertyd begin jongmense vir hulself sigbaar maak waaraan hulle waarde heg, soos respekvolle menseverhoudings, sosiale geregtigheid, deernis met dié wat swaarkry en om skoonheid te vind in die alledaagse.”
Dieper nog as die ontginning van taal gaan die projek daaroor om ’n vertrouensverhouding met jongmense te bou waarin hulle kan begin glo dat hulle iets van waarde het om te sê en dat daar iemand is wat dit wil hoor. Dit gaan oor geloof in jongmense se ervarings en om te leer luister.
Thérèse se ervaring is dat, wanneer onderwysers hierdie narratiewe benadering volg, hulle talent ontdek wat hulle verbaas en insigte en taal wat hulle ontroer – soms van jongmense van wie hulle dit die minste verwag. Yoh! is uiteindelik ’n projek van wedersydse ontdekking en opbou – en om uitdrukking in die digkuns en verskeie vorme daarvan te vind.
Sommige 2018 Yoh! digters praat oor die betekenis van die projek vir hulle lewens:
Foto: Thérèse Hulme
“Yoh! brought out qualities in me, like writing skills. It inspired me to inspire other people with my own work.”
– Shawaal Swartz
“It’s about expressing myself, especially talking about difficult situations.”
– Georgia Abrahams
“It’s a way to express yourself. I remember the day Mrs Thérèse and I talked for the first time. That moment I blinked, it started … words that came out of my mouth. I thought: maybe I have a talent. Maybe. I will see what happens. Phenomenal stuff has happened: going to a concert, expressing the outer self, expressing the inner self, showing people what you are all about.”
– Connor Sives
“Being part of the Yoh! group has allowed me to grow in my knowledge of poem-writing and has boosted my self-confidence in public speaking and spreading the message of my poetry to a crowd. The group has been very supportive in listening to my poems and criticising it positively to help me make better ones.”
– Daniel November
“When I heard of Yoh for the first time I was thinking: I can’t write poetry! And then I came and I listened and thought everyone else is amazing. I can’t do it. But then I started writing. I realised this is MY poetry. No one else can write like I do. I started writing about ordinary things: beetroot, rain or school. At the Jakes Gerwel Celebration in Woodstock, I read the poem I wrote for my grandfather who is suffering from dementia. People told me how much it resonated with them. They told me how much feeling I had put into my poem. It felt good… I don’t compare myself as much to other poets any more.”
– Courtneigh Johnston
“The group gave me a new opening for my feelings, and a perspective on myself that I didn’t know was there.”
– Leila Abrahams
Met die jaarlikse huldeblyksviering wil ons stigting die ryke nalatenskap van prof Jakes Gerwel vier deur innoverende denke, vrye gesprek, besinning en waardering van die kunste aan te moedig. Kyk hier na die foto’s van die vieringe in 2018. Hou verder die webblad dop vir besonderhede oor die reëlings vir die 2019-program.
Suidoosterfees – boeke- en diskoersprogram
Prof Jakes Gerwel was instrumenteel in die ontstaan van die Suidoosterfees wat elke jaar in die Kunstekaap-teatersentrum in Kaapstad aangebied word. Die Stigting is betrokke by hierdie fees deur jaarliks die boeke- en diskoersprogram, aan te bied. Dan word die nuutste boeke en van die brandendste kwessies aangespreek. Die 2019-fees vind plaas vanaf 25 April tot 1 Mei. Klik hier vir die volledige program.
Boeke in die hande van kinders
Die Jakes Gerwel Stigting deel Book Dash se groot droom om boeke aan alle Suid-Afrikaanse kinders te gee wie se ouers en skole dit nie kan bekostig nie. Ons het in 2018 meer as 3 000 boeke aan 1 000 leerders van Graad 0 tot 3 in van die armkansigste en geïsoleerdste gemeenskappe in Somerset-Oos geskenk. Die Stigting het boeke gegee aan die klaskamers wat ons besoek het, sodat die onderwysers en kinders elke dag die wonder van stories kan herontdek. Baie van hierdie leerders besit nie skooltasse nie, en daarom skenk ons ook boeksakke aan elke kind. Hierdie sakke word gemaak deur vroue wat voorheen werkloos was.
Book Dash skep elke jaar nuwe boeke deur illustreerders, skrywers en ontwerpers vir een dag bymekaar te kry. Hierdie boeke vertel stories uit eie bodem en is beskikbaar in verskeie tale. Ons skenk boeke in Afrikaans, Engels en Xhosa. Ons stigting wil graag soveel as moontlik leerders bereik en weet dat geen skrywer kan bestaan sonder lesers nie. In 2019 reik ons uit na selfs meer skole in Somerset-Oos en nooi almal uit om produkte te skenk wat ons in die boeksakke aan die kinders kan oorhandig.
Lees hier meer oor Book Dash.