(Nepalees vir: "Jou moeder en vaderland is belangriker as die hemel")
Amptelike tale Nepaleesa; Bhojpuri, Maithili en Newarib
MOI (2017) 0,574 (149ste) – medium
a. op nasionale vlak; in ses provinsies.
b. op nasionale vlak; in een provinsie.
Nepal het 'n lang geskiedenis wat teruggaan tot voor die begin van die Christelike jaartelling en is die geboorteplek van Boeddha. As gevolg van die land se ligging was Nepal nog altyd gevoelig vir Indiese en Tibettaanse invloed.
Die land het in 1962 'n nuwe grondwet verkry, waarvolgens die koning se mag aansienlik gestyg het en politieke partye verbied is. In plaas van die partye het die koning 'n "partylose demokrasie" gekies: 'n parlement waarvan 15% uit partylose lede bestaan wat deur die volk verkies is en 85% bestaan uit lede wat deur die koning benoem word. Na 'n volksopstand in 1990 het die toenmalige Koning Birenda hierdie stelsel afgeskaf en 'n demokratiese grondwet ingevoer.
Op 1 Junie 2001 is die koninklike huis deur Kroonprins Dipendra byna uitgeroei. Hy was kwaad vir sy ouers omdat hulle nie sy keuse vir 'n eggenote goedgekeur het nie. Hy het sy vader, Koning Birenda, en sy moeder, Koningin Aishwarya, doodgeskiet en ook nog 'n aantal ander koninklike familielede vermoor, waaronder sy broer en suster, twee ooms en twee tantes. Hy het homself ook geskiet, waarna hy drie dae later beswyk het. Na sy dood is een van sy ooms, Gyanendra, as die nuwe koning gekroon.
Gyanendra het in 2002 tydelik weer die hef in die hand geneem, maar later in die jaar is die demokrasie herstel. Op 1 Februarie 2005 het hy egter weer alle mag in sy hande geneem en die grondwet buite werking gestel. Hy het die eerste minister afgedank en self dié posisie ingeneem. Die koning het Minister Deuba kwalik geneem dat hy nie in staat was om die vrede in die land te herstel nie. Gyanendra het tot 2006 as gesaghebbende monarg geregeer, maar is in 2006 weer gedwing om sy mag prys te gee.
Kongres: Die Nepalese Kongresparty is 'n gematigde sosialistiese party, waarin die Koirala-familie heelwat invloed besit, soos die huidige premier Khadga Prasad Oli. Hulle was vroeër voorstanders van 'n grondwetlike monargie in die land, maar sedert die beëindiging van die burgeroorlog het die party die idee van die vorming van 'n republiek in Nepal aanvaar.
Kaart van Nepal se sewe provinsies
Nepal word staatkundig onderverdeel in sewe provinsies, wat op hul beurt weer onderverdeel word in 77 distrikte.
1 Provinsie No. 1 Biratnagar 14 25 905 km² 4 534 943 175
2 Provinsie No. 2 Janakpur 8 9 661 km² 5 404 145 559
3 Provinsie No. 3 Hetauda 13 20 300 km² 5 529 452 272
4 Gandaki Pradesh Pokhara 11 21 504 km² 2 413 907 112
5 Provinsie No. 5 Butwal 12 22 288 km² 4 891 025 219
6 Karnali Pradesh Birendranagar 10 27 984 km² 1 168 515 41
7 Sudurpashchim Pradesh Godawari 9 19 539 km² 2 552 517 130
Die land huisves talle etniese groepe, waaronder die Newards, Bhote, Rai, Limbu, Sjerpa, Gurung, Tamang, Magar, Thakali, Brahman en ander.
Die meerderheid van die bevolking (81,3%) is aanhangers van Hindoeïsme. Boeddhisme speel ook 'n groot rol, met volgelinge wat 9% van die bevolking uitmaak. Verder hang 4,4% Islam aan, 3% die inheemse Kirant-geloof aan en 1,4% Christendom.
Op 19 Mei 2006 het die Huis van Afgevaardigdes van Nepal aangekondig dat daar voortaan 'n skeiding tussen kerk en staat sou wees, alhoewel die land steeds die enigste amptelike Hindoe-land ter wêreld bly.
Nepal se amptelike taal op federale vlak is Nepalees en word, volgens die 2011-sensus, deur ongeveer 44,6% van die bevolking gepraat. Dié taal word in die Devanagariskrif geskryf en stam van die antieke Sanskrittaal af. Naas Nepalees word daar ook ander plaaslike tale en dialekte gepraat, soos Maithili (11,7%), Bhojpuri (6,0%), Tharu (5,8%), Tamang (5,1%), Newari (3,2%), Bajjika (3%), Magar (3,0%), Doteli (3,0%) en Oerdoe (2,6%). Die een of ander taal dien as 'n amptelike taal in verskeie provinsies van Nepal.
Klimaatsones in Nepal volgens die Köppen-klimaatklassifikasie
'n Groot gedeelte van Nepal is baie bergagtig en word deur die Himalaja gekenmerk. Agt van die tien hoogste berge ter wêreld is in Nepal geleë, waaronder ook die hoogste, Berg Everest, gevolg deur Kangchenjunga, Lhotse, Makalu, Cho Oyu, Dhaulagiri, Manaslu en Annapurna. Net K2 en Nanga Parbat, onderskeidelik die tweede en negende hoogste berg ter wêreld, is in Pakistan en dus buite Nepal geleë.
In die suide van Nepal, langs die grens met Indië, is laerliggende gebiede. Ongeveer 20% van die land se oppervlak kan vir landbou benut word. Nepal word van suid na noord in drie gebiede gedeel, die laagland in die suide, heuwels en lae berge in die middel en die Himalaja in die noorde.
As gevolg van die groot hoogteverskille besit die land uiteenlopende klimaatsgebiede, van 'n hoë bergklimaat in die Himalaja, tot 'n subtropiese klimaat langs die grens met Indië.
Nepal se hoogste berge
(wêreldwyd hoogste) 8 848 m 29 029 vt Khumbu Mahalangur Khumjung VDC, Solukhumbu-distrik,
Sagarmatha-sone (Nepalees-Chinese grens)
(derde hoogste) 8 586 m 28 169 vt Noordelike Kanchenjunga Lelep VDC / Yamphudin VDC, Taplejung-distrik,
(vierde hoogste) 8 516 m 27 940 vt Everest groep Khumjung VDC, Solukhumbu-distrik,
(vyfde hoogste) 8 462 m 27 762 vt Makalu Mahalangur Makalu VDC, Sankhuwasabha-distrik,
Kosi-sone (Nepalees-Chinese grens)
(sesde hoogste) 8 201 m 26 906 vt Khumbu Mahalangur Khumjung VDC, Solukhumbu-distrik,
(sewende hoogste) 8 167 m 26 795 vt Dhaulagiri Mudi VDC / Kuinemangale VDC,
(agtste hoogste) 8 156 m 26 759 vt Mansiri Samagaun VDC, Gorkha-distrik / Dharapani VDC,
(tiende hoogste) 8 091 m 26 545 vt Annapurna Ghandruk VDC, Kaski-distrik,
Gandaki-sone / Narchyang VDC,
Heelwat mense in die stede en op die platteland ken armoede. Volgens die ontwikkelingsprogramme van die Verenigde Nasies leef 30,9% van die bevolking in Nepal onder die broodlyn.
Toerisme is 'n belangrike bron van inkomste vir die land. Buitelandse toeriste word veral deur die ongereptheid van die land en die Himalaja aangetrek. Toerisme is ook een van die min sektore waarin buitelandse belegging in Nepal plaasvind.
Sokker is Nepal se gewildste sport, gevolg deur krieket. Vlugbal is Nepal se nasionale sport.
Krieket het tydens die onlangse jare in Nepal sterk groei ervaar – veral te danke aan die nabyheid en invloed van die Suid-Asiatiese groot krieketnasies – en geniet internasionale erkenning. Op 28 Junie 2014 het die Internasionale Krieketraad Twintig20 Internasionaal-status aan die Nepalese nasionale krieketspan toegeken en op 15 Maart 2018 Internasionale eendagwedstryd-status. In teenstelling met ander kleiner krieketlande, waar spanne grootliks uit buitelanders bestaan, behels Nepal se nasionale span inheemse spelers wat gewoonlik deur middel van die ouderdomsgroep krieket gespeel het.
↑ "Nepal5" (in Engels). Royalark.net. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 Oktober 2019. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website) (in Engels). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Augustus 2018. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 (en) "Nepal". Internasionale Monetêre Fonds. April 2019. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "2018 Human Development Report" (PDF) (in Engels). United Nations Development Programme. 2018. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 15 Mei 2020. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "Gini Index" (in Engels). Wêreldbank. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Julie 2019. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "National Population and Housing Census 2011" (PDF) (in Engels). Regering van Nepal. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 10 Februarie 2020. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "Nepal". CIA World Factbook (in Engels). Central Intelligence Agency. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Mei 2020. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ (en) "Peaks of Nepal". Travel Guide. Himalayan Echo Trek and Travel. Besoek op 13 Desember 2014. [dooie skakel]
↑ "Football at the heart of the Himalayas" (in Engels). FIFA.com. 5 Maart 2009. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Maart 2019. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "It's official: Volleyball is the national sport of Nepal". OnlineKhabar (in Engels). 23 Mei 2017. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Julie 2017. The government on Monday decided to recognize volleyball as the national sport of Nepal.
↑ "Nepal, Netherlands get T20 international status". ESPNcricinfo (in Engels). 28 Junie 2014. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 April 2019. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "'Biggest day in Nepal cricket history' – Khadka". ESPNcricinfo (in Engels). 15 Maart 2018. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Julie 2019. Besoek op 9 Julie 2019.
↑ "Nepal looks to make case as neutral venue". ESPNcricinfo (in Engels). 15 Julie 2014. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 Oktober 2019. Besoek op 9 Julie 2019.
Wikimedia Commons bevat media in verband met Nepal.
(en) Toerisme-inligting oor Nepal op Wikivoyage
(en) "Nepal". Encyclopædia Britannica. Besoek op 9 Julie 2019.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Nepal&oldid=2233748"
Last edited on 13 Julie 2020, at 10:55
Die bladsy is laas op 13 Julie 2020 om 10:55 bygewerk.