Nuuskommentaar: Kan Cyril 2019-neerlaag afweer?Adjunkpresident Cyril Ramaphosa Foto: Werner Beukes/SAPA Groot verligting, en selfs optimisme, het gevolg op die aankondiging dat adj.pres. Cyril Ramaphosa die pyp gerook het in gister se ANC-leierskapsverkiesing. Die rand se waarde het skerp begin styg selfs nog voor Ramaphosa as wenner aangewys is, wat op oormatige optimisme dui waarteen ekonome waarsku. Maar kan dit die ANC se byna onafwendbare neerlaag teen ’n koalisie van opposisiepartye in 2019 se algemene verkiesing voorkom? Ramaphosa is immers gewoond daaraan dat hy hospitaal-aangeë van pres. Jacob Zuma kry. Sy uiteindelike stank vir dank was dat Zuma tradisie verbreek het en sy eks-vrou, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, as opvolger opgeroep het. Sy het naelskraap die onderspit gedelf. Die nie-ANC-kiesers moes hande afgekap toekyk hoe met die toekoms van die land gedobbel word. Die “keuse” waaraan hierdie kiesers nie konvensioneel kon meedoen nie, was ’n voortsetting van die Zumakrasie, gepaardgaande met byna outomatiese ekonomiese rampspoed; en die optimisme wat ’n Ramaphosa-verkiesing teweeg sou bring wat die ANC se kanse in 2019 aansienlik sal verbeter. Teen dié tyd is dit egter al duidelik dat die land ’n nuwe regering, verkieslik ’n koalisieregering, nodig het om sake reg te ruk. Zuma kan egter self die reddingsboei van die ANC sink. Zuma is van plan om tot die einde van sy tweede termyn in 2019 as president van die land aan te bly. En selfs al is die druk baie groot op hom om vroegtydig die aftog te blaas, het hy reeds sy opvolger en verantwoordelike ministers vir die wolwe gegooi onder meer met beloftes oor gratis hoër onderwys. Suid-Afrika het eenvoudig nie die geld daarvoor nie. Om geld te gaan leen terwyl die land rommelstatus geniet is peperduur en verhoog net die druk op die staatskas. Om belastings te verhoog terwyl die land se ekonomie in die intensiewe sorgeenheid is, kan verwoestend wees, veral as staatskaping en korrupsie nie end kry nie. En met Zuma…? Zuma is nie al blok aan die been vir Ramaphosa nie. Die helfte van die top-ses is Zuma-mense, waarvan twee lede van die sogenaamde Premierliga is. Een hiervan is boonop die ANC se nuwe adjunk-president. Jesse Duarte, wat as adjunk-sekretaris-generaal aangebly het, word volgens mediaberigte met die Guptas verbind. Ace Magashule se twee seuns werk vir die Guptas, en minstens twee verslae van die openbare beskermer wat na verwagting verdoemende bevindings teen hom sal bevat, is ver agter skedule. Baie sal afhang van wie op die NUK gaan dien, om te bepaal of Ramaphosa sy stempel sal kan afdruk. Daar is volop advies van politieke partye en ander instellings aan Ramaphosa, sommige met hoë verwagtinge, maar soos dr. Pieter Groenewald, leier van die Vryheidsfront Plus maan, ’n vereiste vir sukses is om Zuma byna dadelik te herroep: “Indien Ramaphosa Zuma nie laat herroep nie, sal sy hande afgekap wees en sal Zuma die een hofsaak na die ander voer om voort te gaan met sy plundering van staatbates en al die vrotappel ministers behou. Dit sal die bietjie hoop wat opgevlam het vir die ekonomie dadelik blus en die land sal voortploeter asof niks verander het nie.” Die ACDP wens Ramaphosa geluk en bid hom sterkte toe, en raai hom aan om diegene wat staatsbates plunder aan die pen te laat ry. Die DA meen Ramaphosa se verkiesing sal niks verander nie. Die DA meen Ramaphosa was die afgelope vyf jaar deel van die korrupte regering, en hy het Zuma soos taks beskerm. Suid-Afrikaners moet hulle nie om die bos laat lei deur te dink daar sal enige veranderinge intree nie. Agri SA sê sy steun toe aan die nuwe leierskap, wanneer dit tot voordeel van die landbousektor is. Die nuwe leierskap word versoek om behoorlike aandag te skenk aan kwessies soos landelike veiligheid en grondhervorming. Destyds, toe Zuma president geword het, het ’n verslaggewer wat intussen redakteur van ’n bekende dagblad geword het, geskryf dat hy dit nie kan help nie, maar hy hou van Zuma as persoon. Zuma het inderdaad as opkomende politikus ’n oorrompelende geaardheid gehad. Nou, twee termyne later blyk daar min geneentheid teenoor Zuma uit die betrokke redakteur se rubrieke. Mag diegene wat nou so optimisties is oor Ramaphosa se verkiesing nie later krokodiltrane huil nie. In die politiek kan een dag ’n baie lang tyd wees. Bitter baie kan tot 2019 verander, en dit mag wees dat ’n sogenaamde groot koalisie ook Ramaphosa kan insluit – maar dan moet Ramaphosa aan die verwagtinge bly voldoen.