Reeds in die tyd van Plato het denkers besin oor die verhouding tussen die "waarheid" wat in ŉ literêre teks vergestalt is, en die "waarheid" van die reële werklikheid soos wat die leser dit vanuit sy sisteem van vooronderstellings opneem. In samehang daarmee word die geskiedenis van denke oor die literatuur oor die algemeen gekenmerk deur die beskouing dat dit ŉ wesenlike funksie van die literatuur is om aan die "waarheid" gestalte te gee en is literêre tekste, wat werklikheidsiening betref, baie soos die filosofie of die wetenskap benader. Hiervolgens is slegs die ongelooflike of duidelik valse dramatiese voorstelling van "onwaar" verwerp; dus was die oorspronklike vraag oor die beskoulike in ŉ teks eerder ŉ waarskynlikheidstoets of die werklikheidsbeelding in ŉ teks met die uiterlike van die alledaagse werklikheid ooreenkom.
Volgens T.S. Eliot (1932) kry die woordkunstenaar sy oortuigings uit sy omgewing. Hulle is egter Moot roumateriaal vir sy gedig, wat bestaan uit emosionele ekwivalente wat deur die simboliese objek (objective correlative) van sy gedig bepaal word. Aangesien die digter slegs die objektiewe ekwivalente van sy emosies in sy teks kan oordra, is die gehalte van die beskoulike (belief) in die teks volgens hom irrelevant vir die gehalte van die gedig. Mits die beskoulike getuig van rypheid en intelligensie, moet dit nie in die weg staan van die lees van die gedig nie. Dan moet die leser dit "vergeet" en konsentreer op dit wat tel, nl. die vergestalting van die emosies wat die outeur as draer van dié bepaalde lewensbeskouing ervaar. Eliot erken wel dat die vergestalte lewens­beskouing (bv. in sekere Shelley-tekste) ŉ hindernis kan wees by die lees van die teks, maar skei die gedig en sy lewensbeskou­like aspek van enige soort "waarheid". Die funksie wat hy aan die lewensbeskoulike toeken, is dus hoogstens die negatiewe, dat dit ŉ hindernis vir die oordra van die emotiewe kan wees. Sy tweedeling tussen die lewensbeskoulike en die emotiewe in die gedig, in ooreenstemming met die tradisionele onderskeid VORM: inhoud, is egter nog ver van die kontekstuele benadering van tekste wat tans breed aanvaar word. Hierdie onderskeid maak dit vir hom onmoontlik om die geïntegreerdheid van die idee in bv. sommige gedigte van Shelley te herken, sodat hy die tekortkoming wat hy opmerk aan die belief, dus aan die "inhoud"-aspek van die tweedeling vorm:inhoud, i.p.v. aan die samehang van die twee, toeskryf.
As die leser as ŉ mens met ŉ eenheidspersoonlikheid beskou word en die literêre teks is ŉ eenheid, hoe moet die leser, en in besonder die kritikus, ŉ teks hanteer waarvan die lewens­beskoulike aspek van dié van die leser verskil? Ironisering en SATIRISERING van die "wêreld" van ŉ teks kompliseer hierdie probleem. Dit word reeds besef i.v.m. die romantiese IRONIE in die werke van die Duitsers Achim von Arnim en E.T.A. Hoff­mann, waarin die aanvaarding van die "wêreld" wat geskep word juis ondermyn word en spanning geskep word tussen die leser se wens om dit te aanvaar en die appèl om skepties daarteenoor te staan. Die skepties-militante werklikheidsinstelling van die ou­teur in werke van outeurs van bv. die nuwe Afrikaanse prosa, soos Etienne Leroux en André P. Brink, dra tot hierdie komplisering van die probleem by.
Grové, A.P. 1969. Die literatuur en die gemeenskap. In: Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Die kuns en die gemeenskap. Kaapstad: Nasionale Boekhandel.