Sewe kognitiewe vervormings wat die illusie van vinnige denke skep - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Sewe kognitiewe vervormings wat die illusie van vinnige denke skep
Sewe kognitiewe vervormings wat die illusie van vinnige denke skep
Dinsdag | 05 Maart | 2019
Ons dae word gevul deur ʼn konstante stroom besluite. Sommige bronne beweer inderdaad dat die gemiddelde persoon daagliks ʼn verstommende 35 000 keuses uitoefen, sê dr. Eva Krockow, ʼn sielkundige en ʼn spesialis in die besluitnemingsproses.
“As aanvaar word dat die meeste mense ongeveer sewe ure per dag slaap en dus salig besluitvry is, gee dit ongeveer 2 000 besluite per uur of een besluit elke twee sekondes,” verduidelik sy.
Die meeste is alledaags, maar sommige is so belangrik dat hulle die res van jou professionele loopbaan by jou kan spook.
“Dit kos enorme energie om bewustelik deur moontlikhede en risiko’s te werk, en die brein soek dus kortpaaie,” sê dr. Maynard Brusman, ʼn konsulterende sielkundige en bestuursafrigter. “Ons gebruik onbewuste roetines, bekend as heuristiek, om kompleksiteit te hanteer ─ en gewoonlik kom dit goed te pas. Maar omdat hulle hoofsaaklik vanuit ons bewustheid werk, is hulle ook vol strikke.”
Volgens Brusman het navorsers ʼn reeks foute ontdek in die manier waarop ons dink as ons besluite neem. “Hulle is vasgelê in ons dinkproses sodat ons hulle dikwels nie herken nie,” verduidelik hy. “Dit beteken hulle kan alles ondermyn, van die ontwikkeling van nuwe produkte tot verkrygings en van ontdoeningstrategie tot opvolgbeplanning.”
Hoewel ons nie heeltemal van hierdie ingewortelde foute ontslae kan raak nie, kan ons leer om die strikke te verstaan en daarvoor te kompenseer. Die beste verdediging is bewustheid.
Wanneer die verstand ʼn besluit oorweeg, gee hy oormatige gewig aan die eerste inligting wat hy kry. Eerste indrukke, ramings of data anker daaropvolgende gedagtes en uitsprake. In besigheid is ʼn afgelope gebeurtenis of neiging ʼn algemene anker. Hoewel steun daarop tot ʼn redelik akkurate raming van toekomstige dinge kan lei, is dit ook geneigd om te veel gewig aan afgelope gebeurtenisse te gee en nie genoeg aan ander faktore nie. Historiese ankers kan veral in snel veranderende markte tot swak voorspellings en onwyse keuses lei. Ankers beïnvloed die wyse waarop bestuurders, rekenmeesters, ingenieurs, bankiers, prokureurs, konsultante, effekteontleders en feitlik alle professionele mense besluite neem. Niemand kan hul invloed ontwyk nie. Bestuurders wat van die gevare bewus is, kan hul impak versag.
Die status quo-strik
Ons het almal vooroordele wat ons keuses beïnvloed. Diep in ons psiges is ons selfbeskermend en risiko-sku. In besigheid, waar sonde van die daad erger as sonde van versuim gestraf word, het die status quo ʼn besonder magnetiese posisie. Jy moenie die status quo aanhang net omdat dit gerieflik is nie. Doen dit net as dit werklik die beste keuse blyk te wees.
Nog ʼn diep gesetelde vooroordeel is ons neiging om keuses te maak wat besluite van die verlede regverdig, selfs al lyk laasgenoemde nie meer geldig nie. Rasioneel weet ons dat versonke koste irrelevant met betrekking tot huidige besluite is, maar nogtans spook hulle met ons koppe en lei tot onvanpaste keuses. Dit gebeur dikwels wanneer ons, bewustelik of nie, onwillig is om ʼn fout te erken. Om ʼn swak besigheidsbesluit te erken, is ʼn baie openbare saak wat dikwels kritiek van kollegas en base uitlok. Dit is sielkundig veiliger om foute van die verlede te regverdig en op ʼn gewaagde koers voort te gaan selfs al weet ons dat die uitkoms riskant is. Om hierdie rede is dit belangrik dat leiers nie ʼn mislukkingbang kultuur waar werknemers foute herhaal en toesmeer, moet bevorder nie.
Leiers grawe dikwels inligting uit wat hul bestaande instink of sienswyse steun, terwyl hulle inligting vermy wat dit weerspreek. Hierdie strik beïnvloed waar ons heen gaan om bewyse te kry sowel as hoe ons dit vertolk. Gevolglik gee ons te veel gewig aan ondersteunende inligting en te min aan botsende inligting. Mens moenie noodwendig die keuse wat jou onbewustelik aantrek, verontagsaam nie, maar maak seker dat dit die slim een is. Vra iemand wat jy respekteer om duiwelsadvokaat te speel en te argumenteer teen die besluite wat jy oorweeg.
Die meeste van ons is oorgerus oor ons oordeelsvermoë en voorspellingsakkuraatheid want ons onthou ons suksesse maar vergeet vinnig ons foute. Ons oorgerustheid en subjektiewe siening van die wêreld mislei ons om net ʼn beperkte reeks moontlikhede te oorweeg. Belangrike inisiatiewe en beleggings hang af van skattingswydte. Bestuurders wat die hoogste waarde van ʼn kritieke veranderlike onderskat (of die laagste waarde oorskat) kan aantreklike geleenthede miskyk of hulself blootstel aan baie groter risiko’s as wat hulle hul ooit kon voorstel.
Wanneer baie op die spel is, is ons geneigd om ons ramings of voorspellings versigtig aan te pas net “om aan die veilige kant” te wees. Een algemene voorbeeld is die “swakstegeval”-scenario, wat enorme ekstra koste kan meebring sonder praktiese voordele. Te versigtig kan net so gevaarlik soos nie versigtig genoeg nie wees.
Selfs al is ons nie uitermate vol vertroue of onnodig versigtig nie, kan ons steeds in die strik trap dat ons voorspellings baseer op herinnerings van gebeure in die verlede. Herinnerings aan dramatiese gebeure laat sterk indrukke op ons verstand en kan toekomstige besluitnemingspogings skeef trek.
Enigiets wat jou vermoë belemmer om gebeure objektief te onthou, sal waarskynlikheidsbeoordelings vervorm.
As jy nie kan ontslae raak van die vervormings wat ingewortel is in die manier waarop jou verstand werk nie, kan jy minstens toetse en dissiplines inbou in jou besluitnemingsproses wat denkfoute kan ontbloot voordat hulle oordeelsfoute word.
Harvard Business Review: https://hbr.org/2019/01/can-you-identify-the-hidden-time-traps
Working Resources: http://www.workingresources.com/professionaleffectivenessarticles/the-8-traps-of-decision-making.html
Psychology Today: https://www.psychologytoday.com/us/blog/stretching-theory/201809/how-many-decisions-do-we-make-each-day