PressReader - Beeld: 2017-07-12 - De­pres­sie verg ’n sim­pa­tie­ke, oop ge­sprek
De­pres­sie verg ’n sim­pa­tie­ke, oop ge­sprek
Beeld - 2017-07-12 - KOMMENTAAR - Wil­helm Jor­daan
Met die be­grip “de­pres­sie” dwaal ’n mens mak­lik – soos dit ge­beur in die skry­wer An­ne­lie Bo­tes se on­lang­se on­deur­dag­te ru­briek: “Durf jou de­mo­ne aan son­der brûe en pil­le”.
Haar be­toog is dat as jy de­pres­sie het, moet jy nie pil­le daar­voor ge­bruik nie, want deur ’n po­si­tie­we le­wens­uit­kyk te hê en ak­tief be­sig te wees, kan die de­pres­sie en self­moord­ge­dag­tes (soos om van die Van­sta­dens­ri­vier­brug af te spring) in die kiem ge­smoor word. Met reg maak El­sa­bé B­rits, Net­werk24 se we­ten­skaps­ver­slag­ge­wer, be­swaar en ar­gu­men­teer die teen­deel: dat ’n mens jou de­pres­sie in die ge­sig moet kyk, soms met pil­le, el­ke dag.
Bo­tes se ar­gu­ment be­rus waar­skyn­lik op ’n nei­ging by baie men­se om te dink neer­slag­tig­heid, kom­mer, wroe­ging en pes­si­mis­me oor le­wens­din­ge is son­der meer de­pres­sie. Hul­le “voel on­ge­luk­kig”, is “’n bie­tjie af”, “nie die ou self” nie en sê dan hul­le “het de­pres­sie”. Gaan dan dok­ter toe en kry soms baie mak­lik ’n voor­skrif (soos ’n an­ti­de­pres­sant) wat hul­le be­ter laat voel – die don­ker luim ver­lig.
As Bo­tes dié soort prak­tyk in ge­dag­te het, het sy ’n saak, maar sy spel dit nie so uit nie. Ge­volg­lik ver­al­ge­meen sy en stig­ma­ti­seer die­ge­ne wat werk­lik aan de­pres­sie ly.
Die ge­pas­te ver­trek­punt is dat de­pres­sie ’n bi­o­lo­gies be­paal­de siek­te is wat al­ler­eers psi­gi­a­trie­se of me­die­se hulp be­no­dig. Le­wis Wol­pert, ’n ont­wik­ke­lings­bi­o­loog en de­pres­sie­ly­er, sê de­pres­sie is ’n ma­lig­nant sad­ness. “It is a ter­ri­ble di­se­a­se,” het die skry­wer Vi­r­gi­nia Woolf voor haar self­moord aan haar man ge­skryf. Daar­om is mo­re­le se­de­pre­ke van die “ruk jou net reg”-soort mens­ont­e­rend én ge­vaar­lik.
Di­ag­nos­ties kom de­pres­sie in baie ge­daan­tes en raak dit ver­meng met self­moord­ge­dag­tes, angs, self­kas­ty­ding, wroe­ging en wan­hoop.
Psi­go­te­ra­pie of be­ra­ding is ge­woon­lik ook no­dig om­dat die bi­o­lo­gie­se vat­baar­heid vir de­pres­sie saam­gaan met, en ver­swaar kan word deur siel­kun­di­ge ri­si­ko­fak­to­re soos al­ko­hol­mis­bruik, slaap­mid­dels en dwelms, ’n on­ge­son­de leef­styl, aan­ge­leer­de stres­re­ak­sies en kul­tuur-, gods­diens- en sa­me­le­wings­druk.
’n Groot pro­bleem in die be­han­de­ling van de­pres­sie is om die reg­te pil­le te ge­bruik. Na­vor­sing sê die be­han­de­ling moet meer “per­soon­spe­si­fiek” wees, ge­rig op die be­hoef­tes van ’n be­paal­de de­pres­sie­ly­er. Dit is om­dat som­mi­ge an­ti­de­pres­san­te self­moord­ge­dag­tes kan be­vor­der, of se­ke­re pa­si­ën­te so sleg laat voel dat hul­le die be­trok­ke mid­del op­hou ge­bruik wat die siek­te dan weer ver­er­ger. Dit, te­sa­me met fou­tie­we di­ag­no­ses en do­sis­se, plaas ’n ver­plig­ting op psi­gi­a­ters en dok­ters om met gro­ter om­sig­tig­heid be­paal­de mid­dels en hul far­ma­ko­lo­gie­se wer­king met die de­pres­sie­ly­er se ei­e­soor­ti­ge bi­o­che­mie­se ge­steld­heid te ver­soen.
Om sin­vol oor de­pres­sie te praat en dit só te han­teer, ver­eis die op­hef­fing van on­kun­de en ’n ver­set teen stig­ma­ti­se­ring. Dit vra ’n sim­pa­tie­ke en breed­lo­pen­de o­pen­ba­re dis­koers.
Di­ag­nos­ties kom de­pres­sie in baie ge­daan­tes en raak dit ver­meng met angs, wroe­ging en wan­hoop.