Versindaba Hilda Smits Archives : Versindaba
Posts Tagged 'Hilda Smits'
vir Primo Levi
klein man. jy sing vanuit die diep long van 'n tweede graf,
selfs nou vertel die uile van jou hande die storie van jou
eerste dood. ek luister na die alewige drup van die groot
honger teen jou slape. hier marsjeer almal op krukke, hoor
die musiek soos 'n enkele skoot teen die kop. jy slaap op
'n brokkie brood, op die bloederige hart van 'n mossie –
droomlose nagte in die spelonk van jou hol maag. elke rooi
oggend, klam oog van die dood. hoeveel jaar klein man in
een dag? marsjeer marsjeer marsjeer jy nog? of verken jou
voete uiteindelik diep poele slaap, wit sneeu, nuwe dae
soos stilgeboortes sonder einde? om tent op te slaan teen
die hange van jou hart, kan ek nie maar ek luister klein
dapper man na jou droomlose slaap in vlak waters van
פחד. aufstehen! word wakker in skrywe, ek luister,
ek luister. in die honger donker (en in die lig) spits ek die
vlamme van my ore, stil stewels van geweld, die stom val
van die sneeu. marschieren! met die swak bene
van 'n kleuter. klein man. hier herkou almal aan die
benerige oorskot van die vroeë dood.
Tydens Versindaba se beeldgedigkompetisie in 2013. Ek dink die gedig het twee harte. My man, Ben, se ouma, 'n Auschwitz-oorlewende, wat ek vroeër daardie jaar ontmoet het. En Primo Levi. Ek het sy outobiografie, If this is a man, net voor die kompetisie gelees.
Die gedig was baie hardkoppig & het vir ure halsstarrig vasgeskop. Ek skryf nie van nature met 'n spesifieke onderwerp in gedagte nie, so die proses het nie vir my organies gevoel nie. Ek moes die eerste paar reëls soos water uit 'n klip pers & daar was geen vloei nie. Dit was eers toe ek die swaar liggaam van die beeldgedig soos 'n wafferse lid van die mafia oorboord gegooi het, toe sy soos 'n vis haar grate begin wys het, toe ek my oor teen haar flank kon lê.
Ek dink nie die "gegee" kan van die wroeg & sweet geskei word in hierdie geval nie. Die hele storie het gevoel soos om 'n wilde merrie in te breek, eers wild & toe mak & toe weer wild maar soos iets wat my hande ken.
Ek dink die ordeningsbeginsel is op my toegepas. Ek hou van die gedig soos wat sy nou hardloop.
My suster, Alet, het destyds saam met my in Londen gebly. Ons het by 'n local pub 'n bier gaan drink & ek het die gedig vir haar voorgelees. Ek was onseker, maar sy het baie van die gedig gehou.
Die gedig is kort daarna op Versindaba gepubliseer, en later daardie jaar in Nuwe Stemme 5.
Ek dink die kwessie van feit & fiksie is 'n tweeling. Daar is die interpretasie van feit, die blinde voel van vingers na die onderliggende, na die oorsprong van water, na Auschwich. Miskien as deel van dit die soeke na 'n narratief, 'n storie wat op vaste voete onder die hof se strak ligte & onder ster lig kan staan. Feit & fiksie ook as Bruno Schulz, die skrywer van The street of crocodiles, 'n verskyning maak met "…hoor die musiek soos 'n enkele skoot teen die kop…".
Oor 'n klein man, oor 'n man, oor Primo Levi. Oor Rosa Eisenberg. Bruno Schulz. Oor probeer diep luister.
Primo Levi se outobiografie, If this is a man.
Die gehoor is saam met die beeldgedig oorboord gegooi sodat ek die gedig beter kon hoor. Ek dink Vilhelm Hammershøi het die regte idee beetgehad deur sy vroue in hoeke & agter tafels te posisioneer & van agter te skilder.
Ek hou nie regtig daarvan om aan verskille tussen my gedigte te dink nie. Ek moes wel meer wroeg & sweet, en was verlig gewees om te sien dat 'n gedig soos water uit 'n klip gepers ook hart het & klop.
Nie regtig nie. Miskien iets van taal self, die manier hoe sy soos Jona se vis alles insluk & haar eie maak.
Soos genoem, ek hou van die gedig soos sy is.
Ek was bly oor my suster, Alet, se reaksie.
Ek was (9). My ma het vir my 'n boek met bruinpapier oorgetrek, "Hilda se versies", omdat ek alewig woorde gesoek het om te laat rym. Die gedig het ook vir jare in my ouma se kombuis gehang.