Die ontstaan van WURM | De Waal Venter
Die eerste uitgawe van WURM is gedateer Junie 1966 en dit het 50 sent gekos. Intekengeld was R2,50 vir ses uitgawes. Die redakteur was De Waal Venter en hy het twee adviseurs gehad: Phil du Plessis en “Gewone man”.
Die redakteur was destyds ‘n joernalis. Phil du Plessis was besig om sy mediese studies af te rond en Gewone man was ‘n jong akademikus wat ‘n staatsdienspos gehad het. Gewone man het dit nodig gevind om ‘n skuilnaam te gebruik aangesien sy skerp kritiek op gevestigde akademiese en politieke belange hom aan sensuur en selfs ‘n mate van vervolging blootgestel het.
Die redakteur het die volgende beweegrede vir die stigting van WURM geskryf, met die goedkeuring van sy adviseurs. Dit is ietwat verkort hier.
WAT DIE DOEL VAN WURM IS
Die doel van WURM is om aan digters en skrywers, letterkundiges en kritici, belangstellendes en leke die geleentheid te bied om onbeswaard hulle mening te lug oor sake rakende die literêre lewe. Elkeen het natuurlik sy eie skryfstyl, sy eie manier van stelling, sommige word verontwaardig, selfs venynig, ander skryf gedigte of verhale, ander raak vervul met ‘n gloed van bewondering vir ‘n gelewerde prestasie.
WURM is ‘n onafhanklike blad. Niemand subsidieer WURM nie, niemand hou ‘n wakende oog oor WURM nie, behalwe die redaksie van WURM. En die redaksie van WURM raadpleeg hulle eie gewete oor wat gesê word in die blad. Is dit nie ‘n suiwerder maatstaf om mee te meet as die maatstawwe waarmee so dikwels gemeet word nie?
Een van die redaksielede van WURM word gedwing om ‘n skuilnaam te gebruik. Dit op sigself is alreeds ‘n kritiek teen ‘n groep mense. Glo my, “Gewone man” is nie vry om tot die redaksie van ‘n letterkundige blad toe te tree nie.
In daardie jare het jongmense in die Afrikaanssprekende wit gemeenskap ‘n bevoorregte posisie geniet in die volle bloeitydperk van die Nasionale Party regering. Apartheid het hulle bevoordeel en daar was heelwat kanse en geleenthede wat die politieke opset hulle gebied het.
Tog het baie van hierdie jongmense begin agterkom dat daar ‘n slang in die gras was. Die voorspoed en blink toekoms wat daar vir hulle gewag het, was vir groot dele van die bevolking nie beskore nie. Hierdie jongmense het begin dink en begin skryf – tastend na iets wat hulle nie goed kon verstaan nie. Daar het ‘n wurm geknaag aan die wit gemeenskap se wortels.
Die jongmense wat in WURM hulle werk gepubliseer het, was op soek na ‘n vae bedreiging wat hulle nie kon verwoord nie. Maar hulle het instinktief geweet dat hulle gemeenskap en hulle kultuur nie gesond was nie.
Met die verskyning van hierdie bundel* kan mens terugkyk en jou verwonder oor hoe die wêreldbeeld van jong digters en skrywers drasties kon verander het oor die jare. Party van daardie jongmense, nou ouer mense, is nog steeds driftig aan die skep. Die samelewing mag verander, maar ons drang om te skep is onvernietigbaar eie aan ons.
* Johann de Jager het gewerk aan ‘n “Vesamelbundel van tekste uit WURM”. Hy het De Waal Venter gevra om ‘n voorwoord daarvoor te skryf. Die teks hierbo is die voorwoord wat De Waal Venter aangebied het. Die bundel het ongelukkig nooit verskyn nie.