pietergrdevilliers: Trauma, geweld en mistagogie.
Die foto's is aan die einde van die blog. Nie vir sensitiewe kykers nie.
Ek het die onderstaande koerantberig oor die gevolge van die 9/11 aanval op New York se World Trade Centre op slagoffers vanuit 'n spiritualiteitshoek en vanuit pastorale of mistagogiese begeleiding waardevol gevind.
As 'n mens die artikel goed en deeglik lees, kry 'n mens insigte ook in hoe die mistagogiese gesprek oor ander sake en met ander mense kan of moet verloop of hoe 'n mens ander wat ly aan traumatiese ervaringe kan ondersteun as hulle daarmee worstel in hul geestelike reis.
Die artikel help 'n mens om ook op ander gebiede en in ander omstandighede op te let as iemand, sonder dat hulle dit self weet, getraumatiseer is, gevoelens van waardeloosheid koester of 'n neiging tot self-vernietiging het (bv. wanneer hulle tuis mishandel word of wanneer hulle skuldig voel oor iets waaraan hulle nie regtig skuld het nie).
Die artikel help 'n mens ook om te besef hoe belangrik dit is dat mense, wanneer hulle geestelik bygestaan word, ook holisties en veral ook professioneel behandel moet word (o.a. deur medisinale ingryping). Daar is nie altyd net bloot eenvoudige antwoorde uit die Bybel of op geestelike vlak nie.
In spiritualiteit is daar altyd 'n begrip vir die feit dat 'n mens ook liggaamlik gedeformeer kan word en dat die liggaamlike juis by tye 'n sterk invloed op mens se geestelike welsyn kan hê. Sommige mense kan nie herstel van trauma voordat hulle nie klinies of deur medisinale ingryping gestabiliseer word nie.
Ek het die berig ook waardevol gevind omdat dit so eerlik is oor die probleme wat dit uitwys. 'n Mens kan byvoorbeeld, waarsku die berig, post-traumatiese stres verkeerd verstaan of selfs verkeerd diagnoseer. Die berig debateer openhartig hoe 'n mens trauma nie moet verwar met sekere minder ernstige ervarings van mense nie.
Tog is die berig vir my belangrik omdat dit sekere basiese dinge weer helder illustreer. Dit wys hoe geweld 'n durende, vernietigende uitwerking op mense se lewens het. Die uitwerking is nie net fisiek nie. Geweld is in vele gevalle juis meer vernietigend oor die geestelike gevolge. In vele gevalle is die gevolge van geweld onomkeerbaar. Daarvoor moet 'n mens net na flieks kyk oor die soldate wat na die Viëtnamese oorlog teruggekeer het en in familie-geweld hulle eie mense en hulleself om die lewe gebring het of totaal verwoes het.
Wat my opval in die berig is hoe mense jare na die tyd vernietig word deur 'n insident wat hulle bloot net gesien het en waarby hulle nie noodwendig direk betrokke was nie.
Dit is ook opvallend hoe hierdie vernietigende effek homself wegsteek. Mense besef nie hoe geweld hulle lewens tot niet gemaak het nie.
Wat hier dramaties uitgebeeld word omdat dit gaan om die val van die Torings in New York as een van die mees skouspelagtige dade van geweld in moderne geskiedenis, voltrek hom natuurlik elke dag op kleiner skaal in vele mense se lewens en in baie huise. En dit is op hierdie punt dat gelowige mense ver van New York veel uit die berig kan put.
Huishoudelike geweld in die kleinste dorpie van ons land kan dieselfde uitwerking op mense se lewens hê. Dit kwel my dat geestelike leiers so min oor sulke geweld praat en preek. Daar is nie dikwels plek hiervoor op die sondelys wat gelowiges uitspel nie.
Geweld wat mense aangedoen word deurdat hulle verneder, geboelie, onregverdig behandel word, verskel word (in huise, in skole, in kantore, ook in preke!), kan lewenslange gevolge hê. En hierdie gevolge steek hulle self dikwels so weg dat die slagoffers nie eers besef wat regtig die oorsaak van hul lyding is nie.
Dit kwel my ook hoe mense die oorsake van trauma kan onderskat. Dikwels kan die dood van 'n familie-lid of bekende of, soos die berig hier onder meld, selfs net die nuus oor dood, trauma tot gevolg hê. Juis daarom moet gelowige mense sensitief wees vir mense wat sulke nuus nie kan verwerk nie.
Maar kyk nou hoe waardevol is hierdie berig deur die twee, versteekte opmerkings oor hoe mense hul post-traumatiese stress hanteer:
1. Die een is hoedat innerlike stilte deur meditasie mense kan heel maak. Maar, dit kan nie sommer net gebeur nie. Mense moet geleer word om te mediteer. In 'n kerklike konteks is hier dus groot moontlikhede om pastors en mense wat omgee vir ander, te bekragtig deurdat hulle vermoëns ontwikkel om ander in meditasie te help genesing vind.
2. Ook boeiend, uit hierdie berig, is die verwysing na blootstellingsterapie (exposure therapy). Dit is, interessant genoeg, in spiritualiteit 'n belangrike mistagogiese benadering. Deur oor trauma te skryf, roep 'n mens die negatiewe weer in herinnering. Op 'n bykans mistieke manier verloor sulke neergeskryfde herinneringe in hierdie herroeping en die beskrywing daarvan, hul houvas op 'n mens. Ook hieroor sou 'n mens kon oorweeg dat mistagoë bemagtigingskursusse uitwerk sodat hulle ander kan help om hul lyding te oorkom. Nouwen skryf hieroor in sy Dagboek nogal interessante opmerkings. Uiteraard kan 'n mens gaan sit en skryf – en sal dit goeie gevolge hê. Maar dit sal goed wees as mense begelei word met opmerkings hoe en waaroor om te skryf. Maar waarom kan 'n predikant nie hieroor doodgewoon 'n slag preek nie. In 'n sekere sin kan 'n mens die Nuwe Testament as teks deur volgelinge van die gekruisigde Jesus sinvol vanuit hierdie mistagogiese hoek bedink.
Hier is die berig in vanoggend se New York Times:
He has recovered enough that he hopes to return to work, but not on the front lines. "I don't know if I'll go to the memorial any time soon," he said.