Die fokus val hierdie Sondag op Job se worsteling met God en sy verlange na begrip en insig. Psalm 22 verwoord op 'n besondere wyse die pleitgebed van een wat na God verlang. Die soeke en verlange na God staan vandag voorop in die erediens.
teen my 'n saak voer nie;
7want dit sou 'n opregte mens wees
ek hou op sy pad en draai nie af nie.
wat my oorval het.
Flam 22 "Ek Soek U, O God" of
Lied 516 "Al sou da nook die vyeboom nie bot nie" of
Flam 30 "U Is In Beheer":
Soos aangedui in die basisliturgie vir hierdie reeks word daar telkens 'n oomblik van besinning aan die begin van die liturgie ingeruim. Stel weekliks 'n bepaalde saak aan die orde waarop rou of weeklaag 'n natuurlike respons sou wees.
Oomblik van besinning
2″Ek kla nog steeds uit opstandigheid, ek kan nie ophou kla nie. 3As ek maar geweet het waar om God te vind, sou ek na sy woonplek toe gaan 4en my saak voor Hom lê, my pleidooie aan Hom stel. 5Ek sou van Hom antwoord probeer kry, probeer verstaan wat Hy vir my wil sê…
8Maar gaan ek na die ooste toe, Hy is nie daar nie, na die weste, ek kry Hom nie. 9Sou Hy in die noorde aan die werk wees, ek vind Hom nie daar nie, sou Hy na die suide toe draai, ek sien Hom nie.
(Job 23:2-5, 8-9)
of jy 'n lang lewe agter die rug het.
4Ken jy die tyd
wanneer die klipspringers lam?
Staan jy en kyk waar
die wildsbokke kleintjies kry?
5Kan jy vir hulle die draagtyd bepaal,
weet jy presies
wanneer hulle moet lam?
6Hulle trek inmekaar,
die bokkies word gebore,
die geboortepyne is gou verby.
7Die lammers groei en word groot
hulle gaan weg en kom nie
na die ooie toe terug nie.
Voorganger: Job 41:2c Alles onder die hemel behoort aan My.
Lied as gebed:
VONKK 128 "Soos 'n Wildsbok "of
Lied 163 "Soos 'n wildsbok' of
Flam 26 'Ek Staan Voor U (Reën)' of
Teks: Driekie Jankowitz 2009 (Pro Deo); gewysig VONKK-Werkgroep 2012 Melodie: DRIEKIE – Anton Esterhuyse 2012 ©
Orrelbegeleiding: Anton Esterhuyse 2012 © © 2012 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
Net God kan help en red in nood,
Op mense kan jy min vertrou,
Neem my in beskerming, Here my God.
Heer, U is my lewe, U sorg vir my.
U wat insig gee, Heer, U sal ek loof.
By U voel ek veilig; U maak my bly.
VONKK 128 "Soos 'n Wildsbok"
Kantoryverwerkings: Erns Conradie 1995 en Renette Bouwer 2002 (Pro Deo) Musikale verrykings: Anton Esterhuyse en Gerrit Jordaan 2010
© 1983 Maranatha Music VSA admin CopyCare SA RUBRIEK: Kontemporêr – Verwondering / Gebed / Geloof en Vertroue
F30. "U Is In Beheer"
(RUBRIEK: Flam – Geloof en Vertroue / Verwondering) Teks en musiek: Wian Vos © 1998 Brettian Productions
(opgeneem op Learn to Discern)
U is in beheer, wonderbare Heer;
U wat steeds getrou, u skepping onderhou.
U wat alles vorm tot u eer!
1. Die oggendson vertoon u heerlikheid –
die sterre in die aand, u majesteit.
en ek weet opnuut U is 'n werklikheid.
2. Net U alleen laat val die vroeë reën
en U alleen gee lewe deur u Seun.
F403. "In U Arms Voel Ek Veilig (Groter As)"
(RUBRIEK: Flammikidz – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Annie Curtin © Urial Publishing
In u arms voel ek veilig, net by U wil ek wees.
My Vader, my Redder U't my lief soos ek is.
Geen ander plek om weg te kuip as hier by U.
Geen ander naam om hard te skree as
Groter as my probleme,
groter as al my drome,
groter as my grootste vrese,
Jesus, U is.
F26. "Ek Staan Voor U (Reën)"
(RUBRIEK: Flam – Gebed / Toewyding) Teks en musiek: Corli Sadie © 2009 Flam Musiek-Uitgewers
1. Ek staan voor U.
Ek kniel voor U neer.
Ek gee my lewe vir U, liewe Heer.
Ek vra na U,
na u volheid en mag.
Ek verlang na U, Heer,
na u liefde en u krag.
Kom, Jesus, genees my seer.
Net U is, is in beheer.
Ek dors na U.
soos 'n dor droë land,
U troue liefde is beter as die lewe.
Maak my heel.
Heer, stort reën oor my land.
2. Hier staan ek, Heer, op my knieë.
laat my wandel in u weë.
Ek is klein en dwaas,
maar U leef in my.
U bloed aan die kruis het my bevry.
laat dit reën.
Heer, laat dit reën.
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toewyding / Verwondering / Aanbidding)Teks en musiek: Rhe Janse © 1994 Brettian Productions
(Reeds opgeneem op: Lentereën – Willie Joubert 25 Gunsteling Lof- en Aanbiddingsliedere – Louis Brittz
Vrygemaak: Pretoria Oosterlig Gemeente) (Ps 63)
Skriflesing: Job 23:1-9, 16-17
Carolyn Brown sê:
This story is important to children for two reasons:
Jy kan ook die pragtige boek "The Lonely Book" deur Kate Bernheimer lees (dit gaan net minder as 10 minute neem om te lees, maar jy kan dit maklik verkort). Die Lonely Book beleef, nes Job, groot vreugde en erge lyding – geliefd tot vergete. Die storie maak dit vir kinders makliker om te gesels oor gevoelens van eensaamheid en moedeloosheid. Hulle leer dat ons in die kerk met mekaar kan gesels oor ons gevoelens.
Die boek is beskikbaar op Kindle.
Of Takealot se e-boek.
Of kyk die video van die voorlesing.
en vertel die storie in jou eie woorde – sonder die boek! Jy kan wel van die prente gebruik as jy wil.
Guernica is 'n Baskiese dorpie in die noordooste van Spanje wat in 1937 op versoek van die Spaanse diktator, generaal Franco, deur Duitse en Italiaanse bomwerpers aangeval en verwoes is.
Guernica is ook 'n muurgrootte olieverfskildery deur die Spaanse kunstenaar, Pablo Picasso, waarmee hy protes aanteken teen daardie sinnelose geweld. Daar is diep godsdienstige elemente in hierdie werk. Picasso het verskeie kruisigingsmetafore in die skildery ingebou.
Kom ons kyk na enkele van die elemente in die skildery. Aan die linkerkant staan 'n bul met wydgesperde oë, oor 'n vrou wat treur met 'n dooie kind in haar arms. In die middel val 'n perd wat pas met 'n spies deurboor is. Onder die perd is 'n verskeurde soldaat met 'n gebreekte swaard waaruit 'n blom groei, met 'n wond soos Christus s'n in die palm van sy hand.
Regs bo die perd is 'n verskrikte vrouefiguur, met 'n lamp as simbool van hoop. Dolke vervang die tonge van die bul, treurende vrou en die perd. 'n Duif met 'n olyftak verskyn agter die bul, en daar is 'n kraak in die muur waardeur lig skyn. Nog 'n vrouefiguur beeld die lyding uit. (Die prediker kan Wikipedia raadpleeg vir 'n ryker beskrywing van die inhoud, of kyk na die gedig wat aanstons aangehaal word. Wys van die elemente aan die gemeente uit.)
Picasso se skildery was 'n opdragwerk vir 'n internasionale tentoonstelling in Parys, 1937. Dit het vinnig wêreldbekend geraak.
Neels Jackson het 'n gedig oor Picasso se Guernica geskryf wat hy aan kunskenner ds. Danie du Toit opgedra het. Hier is sy "guernica":
geluidlose gille klief deur die doek
soos die speer deur die romp van die perd
uit die brandende stad reik arms
soveel monde sper hemelwaarts oop
dié van 'n vrou soos die moeder van jesus
met 'n dooie kind op die skoot
die brokstukke van die soldaat
met die meester se wond in sy hand
die struikelende swanger figuur
die ros aan wie se sy 'n christuswond gaap
selfs die duif wat vrede nie kan sing nie
die draer van die vlam van vryheid
het 'n spook geword
bo alles hang 'n brandbom soos 'n doringkroon
in elke verminkende aanval
guernica dresden hirosjima marikana gasa
speel 'n kruisiging opnuut weer af
word god vermoor
maar iewers onopsigtelik onder pablo se protes
begin iets soos hoop weer blom
soos 'n opstanding
Beide as verwoeste dorpie en as Christelike olieverf-interpretasie van die ontsettende lyding is Guernica 'n teken van die ontsettende swaarkry wat mense ervaar. Dit is 'n kreet ten hemele om God se bystand en vertroostende teenwoordigheid. Die skildery beeld die hoop uit dat Christus se wonde hoop bring vir die verskriklike lyding wat mense beleef.
Verlede Sondag het ons stilgestaan by die vernietigende verlies wat Job beleef het. Hoewel vroom en godsdienstig, is Job van alles gestroop. Hy het sy besittings en sy gesin verloor.
Vandag staan ons stil by Job se worsteling en krete om God te vind, en sin te beleef te midde van die verskriklike verlies. Die boek Job is soos 'n Ou Testamentiese Guernica-skildery wat sin wil, maak van die geheimenis van God, en van die oënskynlike afwesigheid van God in die diepste menslike ellende.
Die boek roep soos Psalm 22 en Christus aan die kruis: "My God, my God, waarom het U my verlaat?" Te midde van hierdie intense verlies toets en weeg dit die fondamente en sekerhede waarop mens jou lewe bou.
Die boek Job is – saam met boeke soos Spreuke en Prediker – deel van die wysheidsliteratuur van die Ou Testament. Dit soek na 'n lewe wat verstandig rekening hou met die aanwesigheid van God. Die boek bestaan hoofsaaklik uit poësie, met 'n verhalende inleiding (Job 1-2) en slot (Job 42).
Nadat Job alles verloor het, kom besoek sy drie vriende hom: Elifas die Temaniet, Bildad die Suhiet, en Sofar die Naämatiet. Hulle is breedsprakig en verduidelik vir Job waarom hy so ly. Hulle hoofargument is dat Job gesondig het en dat God hom daarvoor straf. Sou Job sy sonde bely, sal alles regkom. Hier is 'n eenvoudige, oppervlakkige skema aan die werk, wat oorsaak (sonde) en gevolg (lyding) met mekaar in verband bring.
In die poëtiese gedeelte van Job is daar drie spraaksiklusse waarin die drie vriende aan die woord kom, en waarna Job elkeen van hulle antwoord. Hy wys hulle maklike antwoorde elke keer af. Die verskrikking van lyding en die misterie van God se teenwoordigheid in ons lewe kan nie so maklik en bolangs met eenvoudige formules verklaar word nie.
Ons teks, Job 23, kom uit die derde spraaksiklus. Hier is Job eintlik nie langer besig om sy vriende se oppervlakkige redenasies te beantwoord nie. Job worstel nie meer met sy vriende se menings nie, maar direk met God.
Die taal en worsteling is intens. In Job 23 en 24 kom God self onder kruisverhoor. Job takel God oor God se afwesigheid (hfs 23) en God se regverdigheid (hfs 24). Die styl herinner aan 'n hofgeding, waar Job God se aanklaer is. Die getuie, naamlik God, is egter afwesig uit die getuienisbank. Job soek tevergeefs na God, in alle rigtings en op alle plekke, maar vind God nêrens nie (8-9):
Maar gaan ek na die ooste toe,
Sou Hy in die noorde
Job is daarom besig met 'n klag, waarin hy sy hart uitstort. Hy spreek in Job 23 'n wens (3), 'n verdediging of twis (4-6), 'n pleidooi (7), en 'n aanklag (16, 17) uit:
Sy wens (3):
As ek maar geweet het waar om God te vind, sou ek na sy woonplek toe gaan …
Sy verdediging of twis (4-6):
… en my saak voor Hom lê, my pleidooie aan Hom stel. Ek sou van Hom antwoord probeer kry, probeer verstaan wat Hy vir my wil sê. Hy sal tog nie met sy groot krag teen my 'n saak voer nie; Hy sal my dit nie aandoen nie, …
Sy pleidooi (7):
… want dit sou 'n opregte mens wees wat daar voor Hom pleit en ek sou vir altyd deur my Regter vrygespreek word.
Sy aanklag (16-17):
God het my weerstand afgebreek, die Almagtige het my met angs vervul. Maar in hierdie donkerte het ek nie stilgebly nie, in hierdie duisternis wat my oorval het.
Job beweeg vanaf 'n byna brutale eerlikheid met God (2), na verlange (3-5), na desperaatheid (8-9), na magteloosheid en wanhoop (16-17). Job druk sy frustrasie met die gebrek aan 'n bevredigende uiteinde op sy saak (3-10) uit. Job vrees God se onverstaanbare optrede (16), en Job wens om in donkerte te verdwyn (17).
'n Regverdige verhoor
Job se klag teenoor God is 'n versoek dat God hom regverdig sal verhoor. Job is oortuig hy sal vrygespreek word as God sou opdaag om sy saak aan te hoor. Hy mag rebels en hardkoppig klink, maar dit is omdat hy nie bloot wil raai, soos sy vriende, dat die lyding God se straf is nie.
Job wil in staat wees om te kan verstaan wat aangaan en hoe God hierdie lyding en boosheid kon toelaat. Job dring aan op 'n regverdige ontmoeting met God juis omdat Job weet dat hy 'n goeie, vroom en opregte mens is.
Tragies genoeg, kom Job tot die gevolgtrekking dat God nêrens te vinde is nie. Job soek oral na die stil en geheimsinnige God, maar vind net dat God afwesig en versteek is. Uiteindelik eindig Job in ons teks by vrees en verskrikking vir God. Toe hy aan die begin van hfs. 23 begin kla en protesteer het, was daar nog hoop dat God sou opdaag. Nou vervul die Almagtige hom met angs (16). Hy beleef hopeloosheid, hulpeloosheid en magteloosheid in die lig van sy lyding.
Trauma van slagoffers
In ons verskriklike, stukkende Guernica-wêreld gee Job vir ons taal om die trauma wat baie gelowige mense beleef, uit te spreek.
Job gaan ook verder. Verskillende alternatiewe maniere om sin te probeer maak van die lyding word uitgespel. Daar is Job se vriende wat dit direk aan sonde toedig. Job moet net uitvind watter sonde hy gedoen het, en dit bely. Dan sal alles regkom. Dan sy hy weer voorspoedig raak. Hierdie verklaring is 'n oorvereenvoudiging. Later in die boek spreek God sy woede uit oor Job se vriende se verklarings. Die misterie van God se teenwoordigheid kan nie met eenvoudige formules voorspel word nie.
Die teenoorgestelde is net so waar. Vandag is daar baie Christene wat meen ons kan voorspoed en vooruitgang, rykdom en sukses voorspel vir mense wat op God vertrou en God gehoorsaam. Daar het 'n hele voorspoedsteologie ontwikkel wat God in 'n eenvoudige hoekie van oorsaak en gevolg vasdruk.
Hierdie soort godsdienstige skemas verhoog die trauma van slagoffers. Job help ons om op 'n ander manier sin te maak van ons trauma. Ons sal later in die boek meer hieroor leer. Op hierdie stadium leer Job ons dat dit goed en reg is om ons trauma, verlies en ontreddering uit te spreek. Om dit onder woorde te bring,. Om met God daaroor te bly worstel.
Later in die boek word ons gehelp om ons lyding nuut te verstaan, en 'n nuwe uitkoms daarvoor raak te sien. Waar Job nou oorweldig is deur die afwesigheid van God, bely hy later dat hy vroeër net van hoorsê van God geweet het, maar dat hy God in sy lyding asof met sy eie oë gesien het. Daar is egter nie kortpaaie na hierdie nuwe Godservaring nie. Dit loop langs die weg van 'n intense worsteling met God en 'n soeke na regverdige behandeling.
Picasso se Guernica is ook – soos Job – 'n worsteling met God te midde van die verwoesting en disoriëntering van lyding. In Picasso se geval bring hy die lyding van Christus in verband met mense se lyding. Daar is die versugting dat die wonde van Christus en die gebreekte liggaam van Christus hoop bring vir die gebreekte lewens van mense.
So help Picasso ons beweeg van disoriëntasie na 'n nuwe geloofsoriëntasie. Dit is ook Job se beweging. Die boek vertel van Job se beweging van 'n gedisoriënteerde prentjie (waarin Job worstel om sin te maak van die trauma van die dood van sy kinders, sy finansiële verlies, en bowenal God se rol of betrokkenheid binne hierdie gebeure), na 'n nuwe oriëntasie, waarby ons later kom. Die nuwe oriëntasie aan God kom egter net langs die diep klowe en afgronde van die intense worsteling met God. Daar is nie kortpaaie nie.
Ons mag egter die taal van Job op ons lippe neem om ons saak met God uit te maak.
Teoloog Gustav Gutierrez beskryf die Jobverhaal as een van die mees passievolle en mooiste boeke van die Bybel, ook omdat Job op sy beurt na Christus wys. Die tema van onregverdige lyding bind Job en Jesus aan mekaar. Psalm 22, "My God, waarom het U my verlaat," pas beide op die lippe van Job (Job 23:16) én Jesus (Matt 27:46; Mark 15:34).
In Job kom ons 'n verhaal teë waarin ons eie trauma en lyding tot uitdrukking kan kom, ook wanneer ons oorweldig word deur magteloosheid, hulpeloosheid en hooploosheid. Binne die verhaal van Job kan ons ons eie verhale plaas. Dit dek die tafel, sal ons vorentoe ontdek, om op verbeeldingryke maniere die misterie van God se teenwoordigheid in ons lyding en trauma te beleef.