Romeine 12: 17-21; Jakobus 3: 13-18; Matteus 5: 9 – Oorwin die kwaad deur die goeie | Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika
Romeine 12: 17-21; Jakobus 3: 13-18; Matteus 5: 9 – Oorwin die kwaad deur die goeie
Dit is eenvoudig opmerklik hoeveel onenigheid, konflik en haat daar soms, en miskien al hoe meer, tussen mense en groepe van mense is. Dit lyk soms asof mense net eenvoudig nie in vrede met mekaar kan saamleef nie. Daarom, as ons sê dat ons in ‘n tyd leef waarin daar ‘n byna onuitspreeklike behoefte aan vrede is, hoef dit eintlik nie eers betoog te word nie.
Maar waarom, broers en susters, is daar nie vrede tussen mense en groepe van mense nie? Dikwels omdat mense voel dat hulle verontreg is, dat hulle op ‘n onverdiende wyse benadeel is.
Verder, broers en susters, kom vrede nie sommer vanself met ‘n towerstaf nie. Om werklik vrede te maak is en kan nooit geen goedkoop oppervlakkige daad wees nie. Inteendeel. Vrede maak is ‘n diep­gaande proses wat met inspanning en moeite gepaard gaan. Want soms, broers en susters, en ons almal ken dit, verg dit ‘n byna bomenslike wil om bepaalde konflikte te bowe te kom. Geen wonder dat Jesus die vredemakers in Matteus 5:9 die eretitel `kinders van God’ gee nie.
Jesus se hoorders was die gewone mense van die land, heel waarskynlik diegene van die laer klas: vissers, timmermanne, kleinboere, werkers en dagloners. Op poli­tieke gebied het die hele land gebuk gegaan onder die on­derdrukkende heerskappy van die Romeinse ryk. Joodse gebruike is nie net geminag nie, maar die Romeinse lewenstyl het die Joodse kultuur erg verdring. Die mense in klein beroepe het gesukkel om ‘n bestaan te maak omdat hulle nie opgewasse was teen die uitbuiting van die groot grondeienaars en geldbesitters wat die ekonomie beheer het nie. Die belastings was hoog, en veral die kleinboere het swaar geleef.
Om in so ‘n situasie, broers en susters, ‘n vredemaker te wees is geen geringe of maklike taak nie. En tog, dit is wat Jesus van sy volgelinge, en ook ons vandag as sy volgelinge, vra—dat ons vredemakers sal wees.
Die vraag is egter, broers en susters, of die woord van God so ‘n reaksie van ons verwag? Kan wraak ‘n mens werklik beter laat voel indien jy leed aangedoen is? Wat meer is, wat word werklik bereik met so ‘n reaksie? Kan die oog wat van die teenstander geëis word ooit die eie oog teruggee? Sal dit nie juis die vyand aanspoor om nog die ander oog ook te neem nie? Die groot vraag is: sal iemand van buite die Christendom, veral vandag in ons omstandighede en in ons land, ooit glo dat ‘n Christen ‘n Christen is wanneer ‘n Christen se lewe met haat, geweld, teenreaksie en wraak deurspek is?
Daar is natuurlik ook ‘n tweede reaksie wat by mense of groepe teenwoordig kan wees as hulle verontreg word. Mens kan die leed wat jou aangedoen is passief verduur soos ‘n skaap gelei ter slagting. ‘n Christen kan by­voorbeeld redeneer en sê: ‘Dit is nou maar eenmaal ‘n ge­lowige se lot dat hy moet ly’. Hoe meer ek ly en die onreg my aangedoen sluk, des te groter sal my beloning eendag in die hemel wees.
Ook hierdie beskouing kan nie die antwoord vir die gelowige wees nie. Indien ‘n gelowige bloot ander se aanvalle op hom of haar absorbeer en passief ly sonder om iets daaraan te doen, is hy of sy slegs besig om ‘n klomp haat in hom of haarself op te krop wat eendag in geweld tot uitbarsting kan kom. Meer nog: hy of sy is verder ook besig om die vyand of onderdrukker aan sy eie lot oor te laat.
Daar kan miskien oor so ‘n optrede geoordeel word dat daar minstens nie met haat of geweld gereageer word nie, maar aan die ander kant word daar ook nie met liefde gereageer nie. Want niks word ook gedoen om die haat en geweld en onreg in hierdie wêreld te verminder nie.
Wat sê die woord van God, broers en susters, moet die Christen se optrede ten opsigte van geweld, haat, onvrede en woede wees? In Matteus 5:38‑48 gee Jesus as ‘t ware self ‘n uitleg van sy saligspreking oor die vredemakers. Sy volgelinge moet nie maar net hulle vyand se haat bloot verduur nie. Nee. Hulle moet iets daaraan doen. Hulle moet poog om vrede te maak. Want dit is wat dit beteken om lief te hê.
Paulus sluit in Romeine 12 direk hier by Jesus aan. Die gelowige kan nie maar net kwaad met kwaad vergeld nie (Rom 12:17). Nee, die Christen se aktiewe taak is om die kwaad deur die goeie te oorwin (Rom 12:21). Paulus haal Spreuke 25:21-22 aan om dit te onderstreep: `As jou vyand honger is, gee hom iets om te eet; as hy dors is gee hom iets om te drink; want sodoende sal jy op sy kop vurige kole ophoop’ (met ander woorde jy laat hom brand van skaamte).
Die gelowige moet dus so optree dat sy liefde die vyand se hart vermurwe. Die gelowige kan en mag dus nie ‘n le­wenshouding van ‘verdra maar net’ hê nie, maar hy of sy moet aktief besig wees om op ‘n nie-gewelddadige wyse sy vyand te oorwin.
Gelukkig is die vredemakers, het Jesus op ‘n keer op ‘n berg gesê. Want hulle sal kinders van God genoem word.