Besonderhede van die Dans met die dood deur Johann Rudolf Feyerabend. Met vergunning van die Basel Historiese Museum, Switserland / Wikipedia
Jason en ek studeer in die 1980's saam medisyne. Saam met almal in ons kursus, het ons ses lang jare spandeer om alles te memoriseer wat verkeerd kan gaan met die menslike liggaam. Ons werk ywerig deur 'n handboek genaamd Patologiese basis van siekte dit beskryf, in detail, elke kwaal wat 'n mens kan wees. Dit is geen wonder dat mediese studente hipochondriakaal word nie, wat sinister oorsake toeskryf aan enige klont, stamp of uitslag wat hulle op hul eie persoon vind.
Die gereeld herhaalde waarneming van Jason het my daaraan herinner dat die dood (en siekte) onvermydelike aspekte van die lewe is. Dit wil egter soms voorkom asof ons 'n misleidende ontkenning hiervan in die Weste ontwikkel het. Ons belê miljarde rande in die verlenging van die lewe met al hoe duurder mediese en chirurgiese ingrepe, waarvan die meeste in ons laaste, onverskrokke jare gebruik is. Vanuit 'n groot prentjie-perspektief lyk dit na 'n nuttelose vermorsing van ons kosbare gesondheids-dollars.
Moenie my verkeerd doen nie. As ek kanker, hartsiektes of enige van die lewensgevaarlike kwale het wat ek in die geneeskunde geleer het, wil ek al die nuttelose en duur behandelings kry waarop ek my hande kan kry. Ek waardeer my lewe. Soos die meeste mense, hou ek in werklikheid die beste in die lewe bo alle ander dinge. Maar ook soos die meeste, is ek geneig om my lewe nie regtig te waardeer nie, tensy ek gekonfronteer word met die naderende moontlikheid dat dit van my weggeneem sal word.
Nog 'n ou vriend van my, Ross, het filosofie studeer terwyl ek medisyne studeer het. Hy skryf destyds 'n opstel genaamd 'Death the Teacher' wat 'n diepgaande uitwerking op my gehad het. Dit het aangevoer dat die beste ding wat ons kon doen om die lewe te waardeer, was om die onvermydelikheid van ons dood altyd aan die voorpunt van ons gedagtes te hou.
Toe die Australiese palliatiewe verpleegster Bronnie Ware in die laaste twaalf weke van hul lewens 'n onderhoud met talle mense gevoer het, het sy hulle die grootste spyt gevra. Die mees gereelde, gepubliseer in haar boek Die Top Vyf betreur die sterwende (2011), was:
Ek wens ek het die moed gehad om 'n egte lewe te leef, nie die lewe wat ander van my verwag het nie;
Ek wens ek het nie so hard gewerk nie;
Ek wens ek het die moed gehad om my gevoelens uit te druk;
Ek wens ek het in kontak met my vriende gebly; en
Ek wens dat ek my gelukkiger laat voel het.
Tdie verhouding tussen die doodsbewustheid en die lei van 'n vervullende lewe was 'n sentrale bron van kommer van die Duitse filosoof Martin Heidegger, wie se werk Jean-Paul Sartre en ander eksistensialistiese denkers geïnspireer het. Heidegger klaag dat te veel mense hul lewens met die 'kudde' mors eerder as om hulself getrou te hou. Maar Heidegger het in werklikheid gesukkel om sy eie ideale na te kom; in 1933 sluit hy by die Nazi-party aan, in die hoop dat dit sy loopbaan sou bevorder.
Ondanks sy tekortkominge as man, sou Heidegger se idees voortgaan om 'n wye verskeidenheid filosowe, kunstenaars, teoloë en ander denkers te beïnvloed. Heidegger was van mening dat die idee van Aristoteles van Wese - wat al meer as 2,000 jaar deur die Westerse denke gevloei het en instrumenteel was in die ontwikkeling van wetenskaplike denke - op 'n baie fundamentele vlak gebrekkig was. Terwyl Aristoteles die hele bestaan, insluitend mense, gesien het as dinge wat ons kon klassifiseer en ontleed om ons begrip van die wêreld te verhoog, Om en Tyd (1927) Heidegger het aangevoer dat ons eers die vraag moet stel voordat ons 'Being' klassifiseer, en 'wie of wat doen al hierdie vrae?'
Heidegger het daarop gewys dat ons wat vrae oor bestaan ​​vra, kwalitatief verskil van die res van die bestaan: die rotse, oseane, bome, voëls en insekte waaroor ons vra. Hy het 'n spesiale woord vir hierdie wese uitgevind wat vra, lyk en omgee. Hy noem dit Dasein, wat losweg vertaal word as 'daar wees'. Hy het die term laat dink Dasein omdat hy geglo het dat ons immuun geword het teen woorde soos 'persoon', 'mens' en 'mens', en ons gevoel van verwondering oor ons eie bewussyn verloor het.
Heidegger se filosofie bly deesdae aantreklik vir baie mense wat sien hoe die wetenskap sukkel om die ervaring van 'n morele, omgee-mens bewus te wees daarvan dat sy kosbare, geheimsinnige, mooi lewe eendag tot 'n einde sal kom. Volgens Heidegger maak hierdie bewustheid van ons eie onvermydelike ondergang ons, anders as die rotse en bome, honger om ons lewe die moeite werd te maak, om dit betekenis, doel en waarde te gee.
Terwyl die Westerse mediese wetenskap, wat gebaseer is op Aristoteliaanse denke, die menslike liggaam beskou as 'n wesenlike ding wat verstaan ​​kan word deur dit te ondersoek en af ​​te breek na sy samestellende dele soos enige ander stuk materie, stel Heidegger se ontologie die menslike ervaring in die middelpunt. van ons begrip van die wêreld.
Tjare gelede is ek met melanoom gediagnoseer. As dokter het ek geweet hoe aggressief en dodelik hierdie kanker kan wees. Gelukkig vir my lyk dit asof die operasie 'n kuur gekry het (raakhout). Maar ek was ook gelukkig in 'n ander sin. Ek het op 'n manier wat ek nog nooit vantevore besef het nie, ek gaan sterf - indien nie aan melanoom nie, dan uiteindelik aan iets anders. Ek was sedertdien baie gelukkiger. Vir my is hierdie besef, hierdie aanvaarding, hierdie bewustheid dat ek gaan sterf, minstens net so belangrik vir my welstand as al die vooruitgang van medisyne, want dit herinner my daaraan om my lewe elke dag voluit te leef. Ek wil nie die spyt ervaar wat Ware oor meer as enige ander gehoor het nie, dat ek 'nie 'n egte lewe' het nie.
Die meeste Oosterse filosofiese tradisies waardeer die belangrikheid van doodbewustheid vir 'n goed-gevoerde lewe. Die Tibetaanse Boek van die Doodis byvoorbeeld 'n sentrale teks van die Tibetaanse kultuur. Die Tibetaanse spandeer baie tyd met die dood, as dit nie 'n oksymoron is nie.
Die grootste filosoof van die Ooste, Siddhartha Gautama, ook bekend as die Boeddha, besef die belangrikheid daarvan om die einde in sig te hou. Hy het begeerte gesien as die oorsaak van alle lyding, en het ons aangeraai om nie te geheg te raak aan wêreldse plesier nie, maar eerder om op meer belangrike dinge te fokus, soos om ander lief te hê, gelykheid te ontwikkel, in die hede te bly.
Die laaste ding wat die Boeddha aan sy volgelinge gesê het, was: 'Verval is inherent aan alle komponente! Werk u redding met ywer uit! ' As dokter word ek elke dag daaraan herinner aan die broosheid van die menslike liggaam, hoe nou sterftes om die draai rondlê. As psigiater en psigoterapeut word ek egter ook daaraan herinner hoe leeg die lewe kan wees as ons geen sin of betekenis het nie. 'N Bewusmaking van ons sterflikheid, van ons kosbare fynheid, kan ons paradoksaal genoeg beweeg om die betekenis te soek - en, indien nodig, te skep wat ons so desperaat begeer.
Warren Ward is 'n medeprofessor in psigiatrie aan die Universiteit van Queensland. Hy is die skrywer van die komende boek, Liefhebbers van filosofie (2021).
Jy is hier: Tuis > Persoonlike > Spirituality & Mindfulness > Dood & Dying > Vroeër of later staar ons almal die dood in die gesig. Sal 'n sin van betekenis ons help?