Hoekom Wêreldleiers moet waarskuwings uit die val van die Franse hof in Versailles
Guy Rowlands, Universiteit van St Andrews
Versailles, die nuwe tien-delige drama-reeks oor Louis XIV van Frankryk, is om te begin op die Britse televisie op BBC Two op Junie 1. Gemaak deur die Franse groep Canal Plus om die middelpunt van die legendariese Sun King se dood in 1715 te merk, vertel dit die verhaal van sy lewe en die groot paleis waarmee hy geassosieer word.
Canal Plus het groot hoeveelhede geld aan die produksie bestee, maar meer noemenswaardig Dit is die feit dat Versailles in Engels is. Die doel is om die produksie duidelik te verkoop aan 'n wêreldwye gehoor, maar verfilming in die taal van Shakespeare, nie Molière, kan meer gepas wees as wat dit eers voorkom nie. As Louis XIV en die paleis van Versailles eintlik Franse kulturele ikone is, het Versailles aanspraak gemaak op die eerste internasionale internasionale politieke sentrum. Die verhaal van sy opkoms en val is een wat vandag se generasie wêreldleiers noukeurig moet bestudeer.
Louis XIV het sy pa se klein jaghuis in die vroeë 1660s begin herontwikkel terwyl hy nog in sy twintigerjare was. Hy het eers geleidelik besef hy het die geleentheid gehad om 'n argitektoniese en tuinboukundige wonder van die wêreld te skep. Dit was nie tot 1677 dat hy besluit het dat die Franse hof en die regering, wat albei in omvang en belangrikheid uitgebrei het, Versailles hul hoofbasis sou maak, eerder as Parys en ander paleise. Dit het die belangrikste koninklike setel van die regering geword in 1682.
Die nuwe Rome
Binne 'n paar kort jare het Versailles Rome as die belangrikste plek in die Christendom vervang om politiek te beïnvloed en handel te beïnvloed. Nederige weermagoffisiere het na petisie vir bevordering besoek. Provinsiale goewerneurs wat by die hof woon, het ministers gevra vir gunstige besluite oor 'n reeks beleids- en beskermingsaangeleenthede namens hulle streke.
Regeringsministeries het vlerke van die paleis beset, en staatsamptenare het daagliks 'n klomp lobbyiste gehardloop, waarvan sommige onwettig betaal is. Amptenare wat die hoogste geledere in die koning se woonstelle hou, sal Louis XIV druk om die belange van diegene wat hulle bevoordeel, te oorweeg. Klante, invloedmakelaars en politieke kliënte het oorvloedig geraak. Verbindings was alles.
deur 1700 Frankryk het 'n groter diplomatieke teenwoordigheid in die buiteland as enige ander staat in die wêreld. In ruil daarvoor is meer buitelandse gesante geakkrediteer aan die Franse hof as aan enige ander land. Vanuit Versailles het Louis XIV 'n gesant na die Koning van Siam gestuur in 1685, en ontvang drie ambassades van Siam daardie dekade in ruil.
In die finale jaar van sy regering, 1715, het 'n ander gesant na Versailles van Iran gekom. Twee jaar daarna het Petrus die Grote van Rusland, wat in Wes-Europa was, selfs verskeie nagte gebly in een van die kleiner paleise op die gronde van Versailles.
Soos met Brussel en Washington DC in ons eie tyd was Versailles dus 'n wêreldwye magneet en 'n groot sentrum van politieke lobbying. Wie jy geweet het, en wie jy was, het baie saak gemaak om gehoor te kry en jou doelwitte te verseker. Die verkryging van toegang tot die hof was nie moeilik as jy met respek geklee was nie. Om 'n voet in die deur van 'n predikant se kantoor te kry of om 'n gesprek met 'n lid van die koninklike familie te verkry, was baie moeiliker. Dit was 'n baie komplekse politieke stelsel wat in wese deur insiders vir insiders en hul medewerkers geloop word.
Die sleutel tot die funksionering van die Versailles-stelsel was om te verseker dat 'n groot dwarssnit van die elite gedeel word in wat die staat kan bied. Onder Louis XIV is dit redelik goed afgelewer. Maar van die laat 1760's onder sy opvolger, Louis XV, het dit begin afbreek.
Die gunsteling van die verouderende koning teenoor 'n minnares het tot a gelei politieke krisis waarin baie van die hofgangers Versailles verlaat het en in onversetlike opposisie teruggetrek het. Nadat Louis XVI en Marie-Antoinette op die troon in 1774 gekom het, het hulle ook voortgegaan om die hoë aristokrasie te vervreem tot op die punt van die vooraand van die rewolusie al vier bevelvoerders van die koning se lewenswagte het in politieke opposisie gegaan.
Hoe het dit gebeur? Die openbare lewe in Frankryk buite Versailles het in die 18-eeu meer lewenskragtig geword, en Frankryk as geheel het haar internasionale voorrang verloor en wydverspreide nasionale ontwrigting veroorsaak.
Wat egter meer saak maak, was die mislukking van Louis XVI om te besef dat die Franse elite hom nie meer wou teruggee as die finansiële krisis wat veroorsaak het dat die rewolusie die monargie in 1786 getref het. Die hof het veel van sy grootheid onder die oer- en aftredende koning verloor, en as dit die spilpunt van die regering was, was Versailles steeds 'n middelpunt van politiek: dit was geassosieer met oormatige bevryding, korrupsie en arbitrêre reël.
Wanneer die wyer politieke nasie 'n kragsentrum ontketen wat nie meer sukses behaal nie en as geslote en korrup beskou word, lê die moeilikheid voor. Die onlangse oplewing van steun vir populistiese nasionalisme in die vorm van Donald Trump en European Fringe-partye wat onder leiding van Marine Le Pen in Frankryk gelei word, is maar die nuutste manifestasie hiervan.
Dit is nog nie duidelik dat die kragmakelaars in Washington en Brussel besig is met finansiële ellende soos Louis XVI die gevaar waarmee hulle politieke stelsels in die wiele kon kom, ten volle begryp nie. Hulle kan Versailles as 'n waarskuwing beskou.
Guy Rowlands, Professor in Geskiedenis, Universiteit van St Andrews. Sy navorsingsbelange lê hoofsaaklik in die laat-sewentiende en agtiende-eeuse militêre, vloot-, finansiële en Franse geskiedenis.