Christelik, Gedrukte Boeke, Isak Burger, Selfhelp, Skrywer, Voelgoedboeke
Isak Burger was waarskynlik een van die langsdienende kerkleiers in die land. Hy is in April 1988 verkies as president van die AGS en is telkens herkies tot-dat hy emeriteer in September 2016. Hy tree dikwels op as spreker en is die outeur of mede-outeur van verskeie boeke en artikels. Hy is een van die stigterslede van Christelike Televisie in Suid-Afrika. Isak is getroud met Heletia en hulle het ’n seun en twee dogters. Hulle woon in Silver Lakes. PressReader - Beeld: 2017-07-19 - K­ri­sis­nag op die pad met siek Ma­di­ba
K­ri­sis­nag op die pad met siek Ma­di­ba
Ve­jay Ram­la­kan, hoof van Nel­son Man­de­la se me­die­se span, ver­tel van die nag toe die am­bu­lans wat Ma­di­ba ver­voer het op ’n hoof­weg on­klaar ge­raak het.
Ek was on­mid­del­lik wak­ker toe dr. S­te­ve Ko­ma­ti my (op 13 Ju­nie 2013) bel. Sy woor­de: “Ge­ne­raal, daar was ’n voor­val,” het my reg­op laat sit. “Hoe erns­tig is dit?”
“Dit is erg. Ek is op pad soon­toe.” Ter­wyl Ko­ma­ti praat, het ek be­sef dat Ma­di­ba selfs kon ge­sterf het.
Dit was ’n half­uur ná mid­der­nag.
Span C­har­lie se le­de wat aan diens was, is al­mal in ken­nis ge­stel en op­drag ge­gee om na Man­de­la se huis in Houg­h­ton te gaan.
Ek was gou met flit­sen­de blou lig­te op pad.
Ko­ma­ti het my in die huis in ’n fluis­ter­stem ver­tel wat ge­beur het. Ons pa­si­ënt het op­hou a­sem­haal na­dat hy net voor mid­der­nag op die lin­ker­sy ge­draai is.
Bin­ne ’n mi­nuut na­dat hy weer met be­hulp van ’n suur­stof­mas­ker be­gin a­sem­haal het, het hy die mas­ker pro­beer af­ruk. Daar is be­sluit om sy han­de weg te hou deur dit met ver­ban­de vas te bind.
Sy kar­di­o­vas­ku­lê­re stel­sel was ver­ras­send nor­maal en sy bloed­druk en hart­klop was skaars ab­nor­maal.
Vol­gens die span het ons te doen ge­had met ’n pa­si­ënt wat ba­klei om aan die le­we te bly. Hy was deur­me­kaar, maar an­der­sins by sy vol­le be­wus­syn. Dit was ons plig om die mak­si­mum me­die­se steun aan hom te ver­leen.
Man­de­la is ge­sta­bi­li­seer na­dat ’n spe­si­a­lis van die Do­nald Gor­don-sen­trum ont­bied is om ’n pyp in sy tra­gea te druk.
Sou hy die reis oor­leef?
Die vraag was nou na wat­ter hos­pi­taal Man­de­la oor­ge­plaas moes word. Kon hy ge­skuif word? En sal hy die reis oor­leef?
Ons was dit al­mal eens dat die ant­woord op die laas­te twee vrae ja is. En die ant­woord op die eer­ste is die Me­di­cli­nic-hart­hos­pi­taal in P­re­to­ria.
Teen dié tyd was ons net lan­ger as ’n uur in die huis.
Graça Ma­chel het die deur oop­ge­maak en in­ge­stap net toe die me­die­se span be­gin ont­span het. Sy was ver­baas om me­die­se per­so­neel­le­de aan te tref om­dat haar slaap­ka­mer aan die an­der kant van die huis is en sy nie ge­weet het van al­mal wat op­ge­daag het nie.
Haar oë het van ons na haar man be­weeg.
“Ma­di­ba is ou­kei,” het ek haar ge­rus­ge­stel. Ek het haar na ’n na­by­ge­leë ver­trek ge­lei. Groen te­a­ter­jas­se het aan die muur ge­hang en daar was che­mi­ka­lieë waar­mee in­fek­sies be­stry word, hand­doe­ke, weg­gooi­ba­re ge­sig­mas­kers, skoen­be­sker­mers en hoof­be­dek­kings. Per­so­neel­le­de het die ver­trek ook ge­bruik om in te rus wan­neer hul­le van diens was en daar is ’n bed en ’n klom­pie ge­mak­stoe­le.
Ko­ma­ti het aan haar ver­dui­de­lik wat met haar man ge­beur het en dat ons hom by ’n hos­pi­taal moet kry. Sy het saam­ge­stem deur haar kop te knik. Ons is te­rug na die slaap­ka­mer waar Ma­di­ba e­ga­lig a­sem­ge­haal en die mo­ni­tors nor­ma­le le­sings ge­toon het.
Sy het langs hom gaan staan en ge­fluis­ter: “Pap­pa, jy gaan ou­kei wees. Byt vas, Pap­pa! Al­les gaan reg wees.” Sy het na hom ge­kyk en is toe vin­nig weg om ’n tas te gaan pak.
Die me­die­se span het re­ë­lings vir die oor­pla­sing ge­tref en po­li­sie­be­amp­tes het op­ge­daag om die kon­vooi te be­ge­lei. Die am­bu­lans is na die voor­kant van die huis ge­bring en Man­de­la is op ’n draag­baar on­der­toe ge­neem. Dit was ’n o­pe­ra­sie wat al baie ge­oe­fen is om­dat ons ver­sig­tig moes wees dat die bui­se nie ver­stren­gel raak nie en ie­mand moes die suur­stof­si­lin­der dra.
Ko­ma­ti en ’n klom­pie spe­si­a­lis­te het saam met Ma­di­ba in die swart am­bu­lans met sy mi­li­tê­re nom­mer­pla­te ver­trek. Ek en dr. B­rent Tip­ping, ’n spe­si­a­lis in die be­han­de­ling van ge­ri­a­trie­se pa­si­ën­te, het in my mo­tor ge­volg.
Dit was ver­skrik­lik: Ma­di­ba in bran­den­de am­bu­lans
Voor ons het die am­bu­lans­be­stuur­der sy spoed ge­hand­haaf om die pa­si­ënt se on­ge­rief tot die mi­ni­mum te be­perk.
Ko­ma­ti het ag­ter­ge­kom dat die am­bu­lans se en­jin nie reg klink nie en dat die voer­tuig al hoe meer ruk. Hy het die be­stuur­der ge­vra of als reg is.
“Ja, me­neer,” was die ant­woord. “Dit is on­langs ver­sien en ons het net twee dae ge­le­de nog daar­mee ge­ry.”
Tog het die am­bu­lans op die op­draand na die Al­lan­da­le-af­rit kwaai be­gin ruk. “Vat dit kalm,” het Ko­ma­ti uit­ge­roep.
Toe die am­bu­lans so­wat 20 km ná sy ver­trek teen die lang op­draand na die Pe­tro­port-brug­re­stau­rant suk­kel, het die be­stuur­der ge­sê: “Me­neer, ons ver­loor krag.”
“Ver­loor krag? Wat be­doel jy as jy sê ons ver­loor krag?” het ’n om­ge­krap­te Ko­ma­ti ge­vra.
Die en­jin se re­vo­lu­sies het ont­stel­lend laag ge­daal en ’n swart rook­wolk het die am­bu­lans om­geef toe hy in die reg­ter­baan van die hoof­weg tot stil­stand kom.
Ek en Tip­ping het vin­nig ge­ry toe hy sê dit lyk of daar erns­ti­ge pro­ble­me is.
Ek het weg­ge­kyk van die deel in die pad wat deur my mo­tor se kop­lig­te ver­lig is en ’n voer­tuig ge­sien wat lyk of hy aan die brand is.
“Ek hoop nie dis ons am­bu­lans nie,” het Tip­ping ge­grap. Hy het sy a­sem in­ge­trek toe ons ver­by jaag. “Dit lyk na ons ou­ens.” “Is jy se­ker?”
Ek het in die lin­ker­kant­ste nood­baan stil­ge­hou. “Kan jy gaan kyk?”
Tip­ping was reeds uit die mo­tor en het die bult af­ge­hard­loop. Hy was bin­ne ’n paar se­kon­des te­rug.
“Dit ís ons ou­ens. Ons ou­ens,” het hy ge­sê ter­wyl hy na sy a­sem hyg.
Dit was ver­skrik­lik. Ma­di­ba in ’n am­bu­lans wat aan die brand ge­raak het.
’n Kom­bers vir Ma­di­ba
Ek het ag­ter­uit teen die bult af­ge­ry en teen­oor die stil­staan­de voer­tuig stil­ge­hou. Dit was 03:30 die og­gend – ’n do­de­li­ke tyd wan­neer moont­lik dronk par­ty­tjie­gan­gers op pad huis toe kon wees en ’n bot­sing met ’n stil­staan­de am­bu­lans ’n skrik­wek­ken­de moont­lik­heid is.
Ge­luk­kig was die om­ge­wing goed be­lig en die ro­ken­de am­bu­lans kon min­stens 300 m ver ge­sien word.
Ek en Tip­ping het oor die hoof­weg ge­hard­loop en al­mal nog in die am­bu­lans aan­ge­tref. Ag­ter die am­bu­lans was ’n mo­tor son­der blou lig­te waar­in Ma­chel was. Die am­bu­lans se nood­lig­te het steeds ge­flits. Mo­tors het veel vin­ni­ger as die 120 km/h-snel­perk ver­by­ge­flits.
’n Ge­span­ne Ko­ma­ti het na my ge­kyk en sy kop in on­ge­loof ge­skud. Dié nag van al­le nag­te was ’n me­ga­nie­se pro­bleem die laas­te ding wat ons no­dig het.
“Hoe gaan dit met hom, S­te­ve?” het ek ge­vra. “Hoe gaan dit met hom?”
“Dit gaan ou­kei. Hy is steeds on­der ver­do­wing. Sy le­wens­funk­sies lyk goed en hy haal self a­sem.”
Dit was ’n ver­lig­ting.
“Jy moet dit vir mev. Ma­chel gaan sê,” het ek ge­sê.
Ek hoor toe hy sê: “Me­vrou, ’n me­ga­nie­se pro­bleem het skie­lik ont­staan. Ons is ge­strand, maar dit gaan goed met Ma­di­ba.”
Sy het dié nuus op haar ken­mer­kend kalm ma­nier aan­ge­hoor.
“Hier,” het sy aan Ko­ma­ti ge­sê en ’n kom­bers aan hom oor­han­dig. “Maak hom warm toe.”
Hoe­wel die tem­pe­ra­tuur bui­te na aan vries­punt was, was Man­de­la warm ge­noeg. Ko­ma­ti het wel ge­doen wat sy ge­vra het.
Ko­ma­ti het Ma­di­ba se huis ge­bel om die an­der am­bu­lans te ont­bied wat om die een of an­der re­de nog nie ver­trek het nie. En hy het ’n der­de am­bu­lans uit P­re­to­ria laat kom.
In­tus­sen het ek my mo­tor ag­ter die kon­vooi ge­par­keer om dit “blou­lig”-be­sker­ming te gee en die me­tro­po­li­sie ge­bel om drin­gend ver­keers­be­stuur te ver­skaf.
Hul­le het ge­luk­kig gou ge­re­a­geer en was bin­ne so­wat tien mi­nu­te op die to­neel.
Die twee­de am­bu­lans was ook gou daar en Man­de­la is met ’n la­ken oor die ge­sig daar­in oor­ge­plaas.
Bin­ne ’n half­uur na­dat die am­bu­lans on­klaar ge­raak het, was die kon­vooi weer aan die be­weeg. Teen dié tyd was daar ook ’n pri­va­te am­bu­lans ag­ter ons.
Ek kon maar net hoop ons kry dit nie no­dig nie.
Dié is ’n ver­kor­te en ver­taal­de uit­trek­sel uit Ram­la­kan se boek, Man­de­la’s Last Ye­ars. Dit word deur Pen­guin uit­ge­gee en kos R230.
Dr. Ve­jay Ram­la­kan, toe nog Suid­A­fri­ka se ge­nees­heer­ge­ne­raal, spreek die me­dia in 2013 toe oor die Nel­son Man­de­la se ge­sond­heid.