Carmen Botes, Author at Molatek
Author: Carmen Botes
Posted on Thursday July 26th, 2018 Friday July 27th, 2018
Voeding se effek op wolproduksie en kwaliteit
Dr Vlok Ferreira
Nasionale Tegniese Bestuurder Herkouers, RCL Foods
Voeding beïnvloed verskeie aspekte van wolproduksie. Normaalweg produseer die skaap minder wol as waartoe hy geneties instaat is. Hierdie verskil kan hoofsaaklik aan voedingstekorte in bv. energie en proteïen (kwantitatief en/of kwalitatief) toegeskryf word. Wolgroeitempo kan tussen 4.5 en 19.5 g skoonwol/dag varieer. In die praktyk is 'n daling in wolproduksie gewoonlik die resultaat van 'n vermindering van en 'n daling in die verteerbaarheid van die beskikbare weiding.
Voerinname het 'n invloed op beide vesellengte en veseldikte, terwyl veseldikte gewoonlik tot 'n groter mate beïnvloed word. Met 'n verlaging in die gehalte van weiding kan daar 'n aansienlike verfyning van die vesel plaasvind. Navorsers het 'n 7 mikron verskil in veseldikte oor 'n 8 maande periode a.g.v. voeding waargeneem.
'n Verandering in liggaamsgroeitempo vind onmiddellik plaas na 'n verandering in rantsoen kwaliteit en kwantiteit. Hierteenoor kan 'n tydperk van tot 24 dae verloop voordat 'n 100 % verandering in wolproduksie a.g.v. 'n verandering in voerinname plaasvind. Indien skape dus van swak na goeie weiding verskuif word, word die verhoogde weidingsinname egter nie onmiddellik in 'n hoër wolproduksie gereflekteer nie. Die rede is dat ondervoeding 'n tydelike vermindering in die aantal aktiewe wolfollikels en/of 'n verlaging in die groeitempo in die wolfollikels tot gevolg het. 'n Vyf kilogram afname in ooie se gewig oor 'n 6 maande tydperk, het 10 % van die wolfollikels onaktief gemaak, terwyl dit 40 % was in die geval waar hul 10 kg verloor het. Op 'n hoë voedingspeil het dit 12 weke egter geneem voordat wolgroei weer normal was in die ooie. Die vermindering in wolproduksie a.g.v. voedingstres is tweeledig naamlik: 1/3 afname a.g.v. 'n afname in veselaantal en 'n 2/3 afname a.g.v. korter en fyner vesels. So 'n voedingsverfyning kan maklik tot tenger wol aanleiding gee, met groot negatiewe finansiële implikasies vir die produsent.
Tydens dragtigheid en laktasie vind 'n afname in wolproduksie plaas a.g.v. die kompetisie vir beskikbare voedingstowwe vir fetusgroei en melkproduksie wat wolgroei onderdruk. Op 'n lae voedingspeil by die dragtige ooi sal die nadelige effek baie groter wees as op 'n normale voedingspeil. Die daling in wolproduksie gedurende die laaste 80 dae van dragtigheid kan tot 30 % gemiddeld beloop, terwyl die jaarlikse vermindering in ruwolproduksie gemiddeld 7.5 % is. Hierdie verlies in wolgroei kan tot 'n minimum beperk word, deur te verseker dat die ooi nie massa verloor in laatdragtigheid nie.
Die invloed van laktasie op wolgroei is meer dramaties as die van dragtigheid. Die effek daarvan kan egter deur optimale voeding tot 'n minimum beperk word. Die jaarlikse ruwolproduksie is 5-8 % laer in enkeling ooie, terwyl 10-15 % laer by ooie wat tweelinge soog, teenoor 'n droë ooi. Die grootste gedeelte van dié verlaging vind gedurende die eerste 6 weke plaas en verminder tydens laat laktasie.
Skape wat as tweelinge gebore word, produseer ±4 % minder wol as dié wat as enkelinge gebore word. Onder optimale voedingstoestande is die verskil selfs kleiner, terwyl veseldikte nie beïnvloed word nie.
Die voedingsbehoeftes van ooie onder koue toestande, pas nadat hulle geskeer is, kan met tot 75 % toeneem. Die wolgroeitempo kan met tot 48 % toeneem kort na skeer a.g.v. die skaap se hoër voerinname (tot 20 %) en dus die hoër voedingstofbeskikbaarheid in die vel vir wolgroei, om aan hierdie verhoogde voedingsbehoefte na skeer te voldoen.