PressReader - Landbouweekblad: 2017-10-13 - Vernuwing: B­rits-kwe­ke­ry se plan vir siek­te­be­stan­de plant­jies
Vernuwing: B­rits-kwe­ke­ry se plan vir siek­te­be­stan­de plant­jies
In ’n hoogs me­de­din­gen­de be­dryf gee ver­nu­wen­de ent­me­to­des en ’n stel­sel wat twee kri­tie­ke we­ke uit die pro­duk­sie­tyd sny, die Mul­tiPlant-kwe­ke­ry in B­rits ’n be­lang­ri­ke voor­sprong.
Die Mul­tiPlant-kwe­ke­ry in B­rits is ’n meng­sel van ge­so­fis­ti­keer­de kweek­hui­se, ’n on­be­ris­pe­li­ke plan­te-hos­pi­taal en ’n mod­der­bad waar kom­kom­me­ren waat­le­moen­plant­jies op pam­poen-wor­tel­stok­ke en kom­mer­si­ë­le ta­ma­tie­kul­ti­vars op wil­de-ta­ma­ties ge­ënt word.
Die baas­brei­ne ag­ter hier­die vernuwing wat tot siek­te­be­stan­de plan­te lei, is mnr. Len du Toit en sy broer, Fran­cois, wat die af­ge­lo­pe 21 jaar aan die stuur van Mul­tiPlant staan.
Vir Len is vernuwing en die be­reid­wil­lig­heid om ri­si­ko te loop die twee ba­lan­seer­ge­wig­te wat sy besigheid se ont­wik­ke­ling aan die voor­punt van die groen­te­kwe­ke­ry­be­dryf hou.
Mul­tiPlant se ont­wik­ke­ling was ’n ver­ken­nings­reis waar­van die ge­slaag­de rig­tings slegs te­rug­skou­end dui­de­lik ge­word het. Vir Len het ’n en­ke­le be­gin­sel van die be­gin af ge­geld. “Ons moet ons­self deu­ren­tyd van e­ni­ge an­der kwe­ke­ry kon on­der­skei deur on­ge­ë­we­naar­de waar­de aan ons kli­ën­te te le­wer.”
Op 21-ja­ri­ge ou­der­dom, meer as 21 jaar ge­le­de, moes Len sy ma en pa se besigheid nood­ge­dwon­ge oor­neem na­dat hul­le in ’n mo­tor­on­ge­luk oor­le­de is. In daar­die sta­di­um was Fran­cois reeds op die plaas. Vir har­de werk was die broers nie bang nie, maar dit was gou dui­de­lik dat har­de werk al­leen nie ’n vol­hou­ba­re on­der­ne­ming sou ver­se­ker nie.
“Vir kom­mer­si­ë­le pro­du­sen­te om hul eie plant­jies te kweek en dus nie van ’n ver­skaf­fer af­hank­lik te wees nie, is nie moei­lik nie en dit be­spaar hul­le geld. Ons is ge­dwing om met vernuwing ’n be­ter pro­duk op die mark te bring as wat hul­le self kon pro­du­seer.”
Hier­die nood­saak­lik­heid het Len in twee rig­tings ge­stuur. Die een was om vernuwing van po­lis­ti­reen-saai­laaie te on­der­soek en die twee­de was om ’n top­ge­hal­te-plant­jie wat nê­rens an­ders be­skik­baar is nie, aan die boer te ver­skaf.
“Ons het be­gin soek na ’n ma­nier om plant­jies te kweek wat teen grond­ge­draag­de siek­tes be­stand is om be­trou­baar­der pro­duk­sie te ver­se­ker. Ons het na­vor­sing ge­doen en met be­hulp van kon­tak­te in Nederland uit­ge­vind daar is se­ke­re stam­me van pam­poen, wil­de-ta­ma­tie en an­der ge­was­se wat teen grond­ge­draag­de siek­tes be­stand is en in droog­te en hit­te be­ter as kom­mer­si­ë­le ta­ma­tie-,
kom­kom­mer- en waat­le­moen­kul­ti­vars pres­teer. Om dit te ge­bruik moes ons kom­mer­si­ë­le kul­ti­vars op hier­die an­der­sins on­bruik­ba­re plan­te ent.
“Die en­ting-teg­no­lo­gie is al baie oud en word reeds ja­re lank in kom­mer­si­ë­le vrug­te­be­dry­we aan­ge­wend. Om kwes­ba­re groen­te­plant­jies, wat skaars vyf sen­ti­me­ter hoog staan en net twee tot vier we­ke oud is, met ’n mes mid­del­deur te sny en op me­kaar te ent, is ’n de­li­ka­ter werk as om ’n vrugte-o­gie in die mid­del van win­ter op ’n on­der­stok te ent,” sê Len.
Om hier­die teg­no­lo­gie in hul besigheid toe te pas, moes die Du Toits ’n plan­te-hos­pi­taal bou waar pre­si­sie­teg­no­lo­gie toe­ge­pas word en waar fi­to­sa­ni­tê­re om­stan­dig­he­de ver­se­ker kon word om be­smet­ting te voor­kom. Die aan­leg, wat in Ja­nu­a­rie 2013 ge­bou is en soos ’n ver­sa­me­ling o­pe­ra­sie­sa­le lyk, ver­se­ker dat die tem­pe­ra­tuur en hu­mi­di­teit vol­ge­hou pre­sies be­heer kan word.
An­der kwe­ke­rye in Suid-A­fri­ka is nie skaam vir vernuwing en die ge­bruik van die voor­ste teg­no­lo­gie, soos kli­maat-be­heer­de kweek­hui­se, nie. Bui­ten Hishtil, die Is­rae­lie­se maat­skap­py wat se­dert 2007 met die sa­me­wer­king van ZZ2 ook ta­ma­tie­plant­jies op wor­tel­stok­ke ent, is daar nie ’n an­der kwe­ke­ry bui­ten Mul­tiPlant wat die hoogs uit­da­gen­de groen­te-en­ting­teg­no­lo­gie kom­mer­si­a­li­seer nie.
“Met die ent­pro­ses kan ons kom­kom­mer­plant­jies pro­du­seer wat teen Fu­sa­ri­um be­stand is. Die wor­tel­stok wat ons vir die kom­kom­mer­plant­jies ge­bruik, is ’n bas­ter tus­sen
Cu­cur­bi­ta mus­ha­ta en C. max­i­ma, twee ou pam­poen­soor­te uit die Oos­te, en is ver­al vir die boe­re van V­re­den­dal, wat baie suk­kel met
Fu­sa­ri­um-be­smet­ting, baie werd, om­dat hul­le van ’n oes ver­se­ker is.
“Met die ta­ma­tie­plant­jies ent ons kom­mer­si­ë­le kul­ti­vars op ou, wil­de-ta­ma­tie­ras­se en dit bied kom­mer­si­ë­le boe­re plant­jies wat ‘lan­ger be­ne’ het en ’n meer een­vor­mi­ge vrug van ho­ër ge­hal­te vir lan­ger kan pro­du­seer,” sê Len.
Hier­die ge­ën­te plant­jies, na ge­lang van die ge­was en die kos­te van die saad, kos tus­sen R2 en R6 per plant­jie meer as saai­laai-plant­jies. In­dien ’n ta­ma­tie­pro­du­sent R4/kg vir ta­ma­ties ver­dien, moet hy dus hoog­stens 1,5 kg, of­te­wel 8 tot 12 ta­ma­ties per plant­jie, meer met Mul­tiPlant se ge­ën­te plant­jie kan oes en be­mark as met ’n kon­ven­si­o­ne­le plant­jie om die ho­ër kos­te te reg­ver­dig.
VER­GE­MAK­LIK PRO­DU­SENT SE LE­WE
Met Len se rei­se het hy in 2011 op die kwe­ke­ry­blok­kie­be­gin­sel af­ge­kom. Die moderne kwe­ke­ry­blok­kie be­staan uit ’n plant­me­di­um wat deur gom aan­me­kaar ge­hou word. Geen saai­laai word dus be­no­dig nie. Daar is kuns­ma­ti­ge
gom wat vir hier­die doel aan­ge­wend kan word, maar Mul­tiPlant het be­sluit om erd­wurm­mis te ge­bruik (sien KASSIE bo). Die plan­te word bin­ne-in die kwe­ke­ry vir 10 tot 21 dae uit­ge­groei. “Die blok­kie­stel­sel hal­veer met ge­mak die tyd wat dit duur om van ’n saad­jie ’n plant­jie te maak.
“Hier­die blok­kie­stel­sel, wat ui­ter­aard ’n baie goeie voe­ding­stof­in­houd het dank­sy die ge­kom­pos­teer­de ma­te­ri­aal en erd­wurm­mis, te­sa­me met die pre­si­sie­be­heer wat ons oor ons kweek­hui­se kan uit­voer, ver­se­ker ook dat die plant­jies be­ter pres­teer op die kom­mer­si­ë­le boer se plaas. An­ders as met die po­lis­ti­reen-saai­laaie er­vaar die jong plant­jies geen stres met die uit­plant­pro­ses nie en is
daar geen on­der­bre­king in die groei­pro­ses nie. Na ge­lang van die om­stan­dig­he­de kom hier­die plant­jies 10 tot 14 dae vin­ni­ger in pro­duk­sie op die kom­mer­si­ë­le boer­de­ry as kon­ven­si­o­ne­le saai­laai­plant­jies.”
Mul­tiPlant ver­koop jaar­liks meer as 5 mil­joen van dié ge­ën­te plant­jies, wat ver­al vir die kom­kom­mer­be­dryf in V­re­den­dal, Wes-Kaap, nu­we hoop ge­gee het om­dat die plant­jies teen Fu­sa­ri­um be­stand is.
HEEL BO: Toe­gang tot die Mul­tiPlant-“hos­pi­taal” vir ge­ën­te groen­te­plant­jies word streng ge­re­gu­leer. “Dit was ’n twee jaar lan­ge leer­pro­ses om die ent­pro­ses on­der die knie te kry. Ons pro­beer reg deur ons besigheid ál meer saam met be­lang­heb­ben­des in die be­dryf werk om skool­geld te deel, be­ter pro­duk­te te le­wer en vol­hou­baar­heid vir al­mal te ver­se­ker,” sê mnr. Len du Toit.BO: Mul­tiPlant het in ’n ge­so­fis­ti­keer­de, mul­ti-funk­si­o­ne­le kweek­huis be­lê om saai­lin­ge van top­ge­hal­te te ver­se­ker. Die dak van die kweek­huis kan haar­fyn ge­stel word om die lug­vloei en tem­pe­ra­tuur te be­heer. On­der die dak is daar drie ver­skil­len­de lae van ver­stel­ba­re be­dek­king om die lig­in­ten­si­teit, tem­pe­ra­tuur en lug­vloei te be­heer. “Dit s­tel ons in s­taat om reg deur die jaar die per­fek­te kli­maat te ver­se­ker,” sê Len.
Die blok­kie wat Mul­tiPlant Kwe­ke­ry van B­rits in ’n an­der li­ga plaas. Van die meer as 300 mil­joen plant­jies wat Mul­tiPlant jaar­liks ver­koop, is 100 mil­joen in hier­die blok­kies.
Be­ne­wens die blok­kies maak Mul­tiPlant ook plant­jie-mand­jies, wat die­self­de plant­me­di­um is as wat tra­di­si­o­neel in po­lis­ti­reen­saai­laaie ge­bruik word, maar wat in ’n bio-af­breek­ba­re sok­kie ge­pers word. Die saad­jie word in hier­die mand­jie ge­saai, die saai­ling word in die kwe­ke­ry groot­ge­maak en die kom­mer­si­ë­le pro­du­sent kan die he­le mand­jie in die lan­de­ry plant. Dit ver­min­der die steur­nis aan die plant­jie en ver­ge­mak­lik ook ar­beid ty­dens die plant­pro­ses.
Mn­re. Fran­cois (links) en Len du Toit van Mul­tiPlant Kwe­ke­ry in B­rits, Noord-Wes.