Boekuittreksel: Evette Weyers oor haar en Marius se verhouding | SARIE
Rubrieke – Nataniël
– André le Roux
– Marita van der Vyfer
– Koos van der Merwe
Nianell verloor twee rok-groottes
Probleme vir Giuliana en Bill Rancic?
Hierdie week se mooimaaksessie
Evette en Marius
Boekuittreksel: Evette Weyers oor haar en Marius se verhouding
Die bekende kunstenaar Evette Weyers se boek oor haar lewe en kuns, Wat die hart van vol is… (Hemel & See Boeke, R260) het onlangs verskyn. Dis ‘n visuele fees, met al die foto’s van haar kunswerke en ook ander uit haar persoonlike album oor haar en haar akteurman, Marius Weyers, se lewe saam.
Dis gedeeltelik ‘n dagboek, memoir en verwysingswerk en kan nie in ‘n spesifieke genre ingedeel word nie. Lees hier die hoofstuk waarin sy praat oor haar en Marius se verhouding.
Wie sal my kan sê hoe diep die liefde lê?
Verhoudings herinner my aan ysberge – nege-tiendes verborge onder die oppervlakte. Ek het ’n hele reeks beelde van ysberge gemaak. Een van Tsjekof se dramas en een van Goethe se gedig oor die Elwekoning wat die ylende kind kom haal. Nog een van my en Marius. Dit was gebaseer op ons goeie verhouding, ten spyte van ons uiteenlopende geaardhede. Ek voel ons kyk in verskillende rigtings, maar ons handpalms raak aan mekaar. Ons staan rug aan rug en maak mekaar sterk. Die nege-tiendes onder die oppervlakte van ons ysberg is propvol liefde, paradokse, respek, tergery, verdraagsaamheid, kontraste, aweregse humor, ’n bietjie woede en nog tergery. Marius het van die liefdesgedigte waarvan ons baie hou, op die ysberg-beeld geskryf; onder andere Marlize Joubert se “Ballade van die minnaars”. Een van die liefdesgedigte van Pablo Neruda is ook op die ysberg geskryf. Ons het dit in Spaans geleer en dra dit saam voor terwyl ons soggens oefeninge doen. (Ons noem dit grappenderwys ons “paringsritueel”, want ons doen die oefeninge teenoor mekaar, soos in ’n spieëlbeeld van mekaar.) Marius het die beeld van ons liefdes-ysberg herdoop na “Wie sal my kan sê hoe díép die liefde lê”.
In ’n Chinese verhaal van drie eeue voor Christus probeer ’n man ’n spies en skild verkoop. Mense vra hom hoe sterk sy spies is. “Dit kan enige skild deurboor,” is die antwoord. Nou wil hulle weet hoe sterk sy skild is, en hy sê dit kan alle spiesaanvalle weerstaan. “Wat sal dan gebeur as hierdie spies hierdie skild tref?” vra iemand. Daarop het die man geen antwoord nie.
Terloops: Die Chinese woord vir paradoks het uit hierdie storie ontstaan. Letterlik vertaal, is dit “spies-skild”.
Ons loop strandlangs, waar drie klein robbe tussen uitgespoelde seewier lê en ontbind.
Twee groot Egiptiese ganse protesteer kekkelend omdat ons die stilte op die wye, oop strand kom versteur. Met hulle twee opgeskote kuikens laat hulle hulself te water en swem veilig in die vlak see rond.
Op pad huis toe loop ons deur die dorp, waar onderonsies met drie ander honde en ‘n vriendelike dagsê vir ‘n bekende wolf die hoogtepunt van ons honde se wandeling uitmaak. Tuis gekom, met skoonheid en adrenalien in ons are, is ons reg vir die dag se bedrywighede. Boerneef het ‘n pragtige gedig geskryf oor die stilte wat volg ná die Kaapse suidooster gaan lê het. Soms, soos vandag, word jy wakker en voel hoe die hele natuur asem ophou, ek ook. Tot ek buite is en sien en voel dat dit só, só stil is. Selfs die see het tot ruste gekom en is glad gestryk, ‘n perlemoenblou kaatsende oppervlakte vir die lug, die onderkaak van die vroeë more met net ‘n paar hande vol seeswaels wat opvlieg. Want die meerderheid voëls is al Noorde toe – Asië, Amerika en Europa toe.
Daar is ’n raaisel in Westerse logika wat gesien kan word as ’n spies-skild paradoks: Wat sal gebeur as ’n onstuitbare mag ’n onbeweegbare voorwerp tref? Wetenskaplikes en ander het al baie antwoorde op hierdie vraag gewaag.
Die frase het êrens in die wanorde van my eie kop ’n broeiplek gevind. Logika is nie my domein nie, maar na my saamleef met Marius het ek geweet daar is ’n antwoord vir hierdie raaisel. Ek en Marius het uiteenlopende sienings oor baie dinge en ons roei beslis nie aan dieselfde kant van die boot nie. Ons sit vas. Hy hou van orde en ek is impulsief, deurmekaar. Tog leef ons al 36 jaar saam, sonder konstante oorlog!
Ons gun mekaar om te wees wie ons elk wil wees, met volle respek vir mekaar se keuses. Ons probeer mekaar nie verander in ’n spieëlbeeld van ons eie verwagting nie. Die andersheid van ons sienings is soms juis verrykend. Hy sien my as ’n “orkaan van chaos”. Ek hou egter my enigste Nietzsche-aanhaling byderhand as ’n skild: “Jy moet ’n deel chaos in jou hê om geboorte te kan gee aan ’n dansende ster.”
Wie kan dit nou troef?
Ons stem saam dat ons huwelik soos ’n onstuitbare mag is wat ’n onbeweegbare voorwerp tref, maar ons stry natuurlik oor wie die onstuitbare mag is en wie die onbeweegbare objek. Wel, ek skryf op die oomblik hierdie boek en ek kan kies!
Terloops: Een van die vele antwoorde op hierdie paradoks kom van Isaac Asimov: Twee sulke pole kan nie gelyktydig in dieselfde heelal bestaan nie.
Ander antwoorde was;
The unstoppable force will
ricochet off the immovable object.
En: There will be an infinite transfer of
energy between the two poles.
Die Spaanse spook
In 1974 het ek en Marius besluit om saam deur Europa te gaan toer. Eers het ons in Londen gebly, waar ons goeie teater gesien het. Daarna is ons na België, waar ons op ’n pragtige ou landgoed by die aktrise Tine Balder gebly het. In België het ons ’n tweedehandse kar gekoop en suidwaarts Spanje toe gereis. Marius het in die kar fluks Spaans geleer.
“Jy moet ‘n bietjie chaos in jou lewe hê om geboorte te kan gee aan ‘n dansende ster.” Nietzsche
Spanje was ’n totale fees vir al die sintuie, veral Burgos in die noorde, waar die wyn in toegewerkte skaapvelle geberg was. Hierdie wyn-skape het van die kroeg se dak af gehang, langs die stringe knoffel, uie en rissies. As jy wyn bestel, leun die kroegman met een elmboog in die pens van die skaap en skink die wyn by die voorpoot uit. Daarmee saam het ons heerlike Spaanse tapas geëet.
Die sintuiglike oorvloed wat ons in Spanje beleef het, het ook musiek, soos die passievolle flamenco, ingesluit. Op reis het ons baie na jazz geluister, onder andere Duke Ellington se meer emosionele, luimerige musiek.
Spanje; Sigeunerin dans
In Spanje moes Marius die praatwerk doen – hy het mos op pad Spaans geleer. Maar die Spanjaarde praat hulle taal in ’n stortvloed, ’n waterval van woorde en Marius kon nie ’n enkele een verstaan nie. Hy het gespartel en verdrink in die golwe Spaans. Ons moes ons tot gebaretaal wend en so het ons goed daarin geslaag om kos, wyn en ander noodsaaklikhede (soos vlooipoeier) te koop.
Ons het selfs in ’n noodgeval ’n tandarts opgespoor. Marius het ’n baie seer tand – en ver te min Spaanse woorde! – gehad. Die tandarts het ’n bietjie Engelse geken. “We’ll kill him dead!” het hy beloof, sy vinger oor sy keel getrek en dit met ’n snygeluid beklemtoon. Marius se oë het gerek. Ons was immers in die land waar die inkwisisie begin het. Hier wil ’n mens nie misverstaan word nie!
Naby Alicante, midde-in enorme lemoenboorde, gaan woon ons in ’n ou Moorse meule wat deur ’n Suid-Afrikaanse ambassadeur in ’n huis omskep was. In die grootste van al die kolossale vertrekke was daar net twee stoele, een tafel en ’n enorme kaggel (waarin ’n mens ’n kar kan parkeer). Ons het later ’n groot boom ingesleep, wat ons geleidelik dieper en dieper in die kaggel ingestoot het, want saans kon dit koud word. Ons het elke aand van ons drie weke verblyf daar vuur gemaak. Die slaapvertrekke was bo en daar was geen elektrisiteit nie.
Die eerste nag het ons iets teen die dak hoor krap en later goed hoor val. Dit was spookagtig om met ’n kers af te stap, deur die enorme leë saal, tot in die kombuis, waar niks toe uit plek was nie. Marius het besluit dit was takke wat op die dak krap en ons het rustig geword.
Die volgende oggend het hy bleek om die kiewe kom rapporteer daar is geen tak naby die dak nie. So het ons kennis gemaak met die spook wat ons gereeld snags gehoor het. Ons het besluit ons sal nooit onder in die kelder gaan kyk nie, want dit was uitsluitlik die spook se wêreld. Maar daardie spook het ander planne vir ons gehad. Hy wou van geweet wees . . .
Een dag in Alicante, ná ’n groot middagete met baie wyn, ry ons kuslangs na Benidorm. Ons gesels oor Don Quijote en Cervantes en raak albei so meegevoer dat Marius skoon vergeet om regs te hou. Hy ry aan die linkerkant van die pad en ons beland vlak voor ’n aankomende kar. Toe die klein Citroën ons tref, vou hy – met drie Hollanders in – soos ’n karton-konsertina op! Ons kar was ook afgeskryf. Gelukkig het die Hollanders nie een seergekry nie – en ons was in elk geval wynbestand teen skade. Die groot fout wat ons gemaak het, was om tydens die Spanjaarde se siësta ’n ongeluk te maak. Onvergeeflik! Want al die staatsdiensamptenare, munisipale werkers en polisielede slaap ná middagete.
Die Hollanders het reeds lank in Spanje gewerk en kon vlot Spaans praat. Hulle was heel vrolik en glad nie beswaard oor die ongeluk nie. Toe hulle hoor ons woon in die Moorse meule skud hulle net hulle koppe. Nog voor ons die spook noem, vertel hulle ons van ’n man wat daar gewoon het. Hy het ’n hewige vete met ’n Spanjaard gehad. Toe die Hollanders weer sien, ry die Spanjaard met die man se kar rond – die man self was net skoonveld. Ons knipoog vir mekaar. Toe weet ons wie die spook is!
Die polisieman wat in sy siësta-tyd wakker gemaak is, daag uiteindelik op, baie nors en befoeterd. Hy praat eerste met die Hollanders (let wel, die drie onskuldige Hollanders) en, tot ons ontsteltenis, hoor ons hoe hy raas. Ons sien hoe hy hulle dokumente opskeur. Volgende was dit ons beurt, die twee skuldiges, met Marius en sy tien Spaanse woorde wat hy in die kar geleer het as enigste verweer. Die polisieman blaai nors deur Marius se paspoort, tot hy sien Marius is ’n “actor”. Onmiddellik ondergaan die Spaanse polisieman ’n gedaanteverwisseling: Hy is skielik baie vriendelik en tegemoetkomend! Nou het hy blykbaar baie aangename goed om te sê en ons lag en knik instemmend mee.
Baie verlig ry ons die aand met ’n taxi huis toe. Die laaste deel loop ons deur die Spaanse lemoenbome. Die huis was doodstil. Geen beweging of kreun van ’n spook nie, niks wat val of skraap nie. Die volgende dag ryloop ons dorp toe. Tydens ons