James Cameron, die draaiboekskrywer en regisseur, skep met Avatar vir die kyker 'n geloofbare en asemrowende wêreld van Pandora, 'n maan met 'n Aardgelyke omgewing wat 'n reuse gasplaneet genaamd Polyphemus in die Alpha-Centaurus-A sisteem, 4.4 ligjare van die Aarde, omwentel. Die verhaal speel af in die jaar 2154, en die verwondering wat Jake en die kyker saam ervaar laat die ego sonder woorde na die asemrowende beelde kyk. Dit is die eerste funksie van die mite – verwondering. Die planeet/maan se lae swaartekrag het lang inwoners, genaamd die Na'vi, tot gevolg. Die atmosfeer is dodelik vir mense en om op Pandora te funksioneer het wetenskaplikes 'n hibried wese, die vermenging van Na'vi DNS met die van die mens, geskep. Die Na'vi noem hierdie wesens "sleepwalkers", droomwandelaars. Dit word 'n avatar genoem wat as 'n voertuig vir menslike bewussyn gebruik word. Die program is daarop gemik om die Na'vi te verstaan en te oorreed om 'n kosbare mineraal, Unobtainium, wat onder hulle "Hometree" is, prys te gee. Die naam van die metaal, Unobtainium, wys daarop dat dit waarna die ego soek onbekombaar is, maar dit sal nie die ego verhinder om alles in sy/haar vermoë te doen om dit te probeer verkry nie. Droomwandelaars is ook 'n goeie beskrywing van die menslike toestand: ons is salig onbewus van ons ware aard soos deur Eckhart verwoord en ons is dus metafories aan die slaap. In kontras hiermee herinner die Na'vi groet, "ek sien jou", sterk aan die Hindu groet van "Namaste" wat beteken: "die godheid in my erken die godheid in jou." Dit is 'n verklaring dat die ander persoon ook 'n manifestasie van die goddelike is en daarom met respek behandel behoort te word.
In Avatar beweeg die kyker saam met Jake Sully om Pandora, die nuwe wêreld van die film, van nader te bewonder. Tydens die openingsskoot hoor ons 'n mansstem wat vertel hoe hy dikwels droom dat hy vlieg, terwyl die kamera oor 'n oerwoud beweeg. Onmiddellik plaas die regisseur die kyker midde in 'n mite, want soos ons reeds gesien het verbind Campbell drome en mites aan mekaar (2007:212). Drome is nie die plek van die ego nie maar die setel van die siel (Plotkin 2003:140). Die ongerepte oerwoud is in skrille kontras met wat die kyker van tropiese oerwoude weet wat daagliks deur mensgemaakte brande uit hebsug vernietig word. Dan sien ons 'n oog wat oopgaan en die held, Jake Sully, se gesig wat met 'n ligte blou kleur verlig is. Hierin is klaar 'n verwysing na Jake se nuwe geboorte as 'n Na'vi, wanneer sy oë aan die einde van die film oopgaan. Jake se van, Sully, beteken "besoedel, besmet, bevlek en beklad" (Pharos Afrikaans-Engels, English-Afrikaans Woordeboek / Dictionary 2005). Dit verwys seker na die Katolieke dogma van die Oersonde wat deur Jesus se bloed met die doop skoon gewas word. Soos ons sal sien, gaan dit in Jake en dus die kyker se geval nie oor uiterlike verlossing nie maar oor die ontwaking tot die ware self. Timothy Freke en Peter Gandy verwys na "heidense godsdienste" in hul definisie van oersonde: "The Mysteries taught that the original sin was separation from God" (1999:66). Die woord "avatar" beteken juis die eenheid met God, dus 'n opsegging van die verwydering van God. Jake se verhaal wys hoe hy van verwydering na eenheid beweeg.
Jake se eerste kennismaking as 'n avatar met Pandora stel hom onmiddellik in groot gevaar. In sy vlug van die ses-benige roofdier, 'n thanator, beland hy in water, simbolies van die onderbewuste en een van die natuurelemente. Terwyl hy 'n trop viperwolves, die glipperige wolwe, met vuur (nog 'n natuurelement) beveg kom die "godin" Neytiri, 'n Na'vi vrou, tot sy redding. Sy het vroeër, toe sy hom wou doodmaak, gesien hoe 'n klein swewende jellievisagtige tentakel op die punt van haar pyl sit. Dit was 'n teken van Eywa dat Neytiri geen leed aan Jake moes doen nie. Later, toe sy hom wegjaag, kom 'n hele swerm van die tentakels, wat die Na'vi Atokirina, die saad van die heilige "Boom van Stemme", of te wel, Utraya Mokri, op Jake sit. Die Atokirina, wat 'n belangrike rol in die "siel" van die reënwoud speel, word Jake se "bonatuurlike hulp" of bondgenote. Toe Jake Neytiri later vra hoekom sy hom nie doodgemaak het nie, het sy gesê: "You have a strong heart. No fear ... Come."
Dan bring Mo'at die fokus van die verhaal, van alle helde van mites en elke kyker na vore: "Then we will see if your insanity can be cured." Dit verwys na wat Eckhart Tolle (2005:112) oor die "malligheid" van die ego-gedrewe lewe te sê het. Dit kan alleen genees word indien die persoon ontwaak tot die ware self en wat Jake stelselmatig gedurende sy opleiding beleef. Die kyker ervaar hierdie opleiding en ontwaking saam met die held. Jake word sistematies in die Na'vi gemeenskap ingewy totdat hy een met die Na'vi en Pandora is. Campbell (2001:2-5) noem die inisiasie deel van die vierde funksie van mites, naamlik die psigologiese aspek. Maar Jake het 'n dubbele rol: hy moet as 'n spioen vir Kolonel Miles Quaritch onder die Na'vi optree. Die rol simboliseer die mens se ego wat teen die ware self gekant is. Paulus praat in Romeine 7:19 (Die Bybel: nuwe vertaling 1983) van die stryd tussen die goeie wat hy wil, maar nie doen nie, en die slegte wat hy nie wil nie, maar doen. Jake ondergaan 'n transformasie van spioen vir die RDA tot 'n kryger en bevryder van die Na'vi.
Die sosiale struktuur van die Na'vi (die derde funksie en AQAL se regter onderste kwadrant) asook die kulturele struktuur (linker onderste kwadrant) is stamgebonde en wanneer die twee bemindes, Jake en Neytiri, die huweliksgebruike verbreek deur gemeenskap te hê, lui dit die begin van 'n nuwe era in. Neytiri was reeds aan iemand anders belowe. Dit wil voorkom asof die Na'vi 'n Mities Letterlike sosiale struktuur het en die hebsugtige mense of "sky-people" soos die Na'vi hulle noem, 'n rasionele selfsugtige uitkyk. Wanneer Jake deur Neytiri na die aanval op die Na'vi se Tuisboom verwerp word, gebruik hy sy rede om Toruk, 'n Leonopteryx, die koning predator van die hemelruim, te vang en om op sy rug, 'n onvergeetlike, amper 'n apokaliptiese verskyning te maak om sodoende weer aansien by die stam te kry. Die Na'vi, sonder Eytukan, die stamhoof, het na die eerste aanval biddend by die "Boom van Siele" op oplossings gewag. Toe Jake met Toruk daar aankom was hulle gereed om hom te volg, want nou is hy nie meer net Jakesully maar Toruk Macto, "Ruiter van die Laaste Skaduwee." Volgens Na'vi oorlewering, het dit slegs vyf keer in die verlede gebeur dat 'n Toruk Macto na vore gekom het om al die stamme in "Tye van Verdriet" te verenig. Die tweestryd tussen ego en siel in Jake is verby en nou is Jake gereed om as 'n ontwaakte met 'n suiwer siel die Na'vi tot oorwinning te lei.
Cameron is gekritiseer dat hy 'n wit man gebruik het om die inheemse bevolking van vernietiging te red. Dit is egter ook deel van die struktuur van mites – die redding kom van buite – maar belangriker, om in jou verhouding met mites te ontwikkel het die mens 'n inspuiting van buite jou gemaksone nodig. Jake is ook deur Neytiri gered en wanneer Jake letterlik en figuurlik die "ou mens" afsterf, word hy deur Eywa, die godin "gered" deur volledig in 'n Na'vi te verander.
Jake inkarneer aanvanklik in die hibried of avatar deur sy bewussyn vanuit sy gewonde liggaam. Aan die einde wanneer Jake die mens/ego afsterf om in 'n ware Na'vi te verander is die mite en Eenwording voltooi. Ons het gesien (Paul 2009:1; Marion 2000:13-4), dat die Gees alle mense oproep om een met alles te word deur ons intieme ervaringsverhouding met die goddelike, of ons dit Jahwe, Jesus, Allah, Gaia of Eywa noem, maak nie saak nie. Avatar, die film en Jake se verhaal, kan die kyker blootstel aan die behoefte om 'n eie bevredigende mitologie te skep sodat die kyker self daardie transformasie kan ondergaan.
Na bogenoemde betoog is ek oortuig dat Westerlinge se soeke na 'n eenheid van siel, liggaam en Natuur in 'n integrale mitologie een van die redes is hoekom Avatar so 'n reuse lokettreffer is. Mense kan die flou storielyn en die uitgerekte oorlogstonele aan die einde kritiseer. Soos aangedui, is die verhaal nie vlak nie maar het juis baie dimensies wat mense bewustelik of onbewustelik aanspreek. Avatar moes, na my mening, Oscar-toekennings vir die beste draaiboek, regie en rolprent ontvang het.
Postmoderne westerlinge en Afrikaners het nuwe mitologieë nodig wat op 'n Mities Argetipe en Mities Avatar vlakke funksioneer en wat 'n sinvolle kosmologie, sosiologie en psigologie voorstel, 'n mitologie wat die inkarnasie van God in alle mense (mistieke) ernstig opneem. Die inhoudelike en visuele rykdom van Avatar het hopelik 'n mitologiese kiem by baie kykers geplant. Die kerk sal nou meer as net die spreekwoordelike haas uit die hoed moet gaan haal om sinvol met die postmoderne mens te kommunikeer.