Derdetaalspreker se liefde vir Afrikaans word meestersgraad in vertalingAsambese Mkumatela, ŉ Xhosa-moedertaalspreker, het haar meestersgraad in vertaling by die Universiteit Stellenbosch met lof geslaag. (Foto: Stefan Els) Asambese Mkumatela, ŉ Xhosa-moedertaalspreker, het die afgelope week behoorlik fees gevier toe die Universiteit Stellenbosch (US) ŉ meestersgraad in vertaling, wat sy met lof slaag, aan haar toegeken het. Wat dit verder ŉ besondere prestasie maak, is dat Asambese dit in Afrikaans, haar derde taal, voltooi het. Dié viering was egter soveel groter vir haar geliefdes wat nie geweet het sy behaal dit met ŉ onderskeiding nie. “My vriende het geweet, maar my ma en familie het dit eers by die gradeplegtigheid gehoor. Almal is so trots op my,” vertel Asambese aan Maroela Media. Sy sê dit was oor die algemeen vir haar ŉ wonderlike ervaring om by US te studeer en sy is veral vol lof vir die dosente, personeel en medestudente by die Departement Afrikaans en Nederlands. Asambese is in besonder dankbaar vir die ondersteuning wat hulle aan haar gebied het, veral toe haar pa in die laaste jaar van haar meesterstudie dood is. “Dit was baie moeilik om my pa te verloor en ek het gedink dit sou ŉ groot invloed op die voltooiing van my studies hê, maar ek het ŉ ongelooflike ondersteuningstelsel gehad en kon my tesis binne rekordtyd afhandel, soos wat ek beplan het. “My studieleier se deur was altyd oop en sy het my deurgaans gemotiveer om selfs in dié moeilike tyd deur te druk.” Te danke aan befondsing deur onder meer Ton Vosloo en Anet Pienaar-Vosloo kon Asambese kommervry haar nagraadse studie voltooi. Die Vosloo-egpaar stel sedert 2019 beurse beskikbaar vir verdienstelike studente wat Afrikaans op nagraadse vlak aan die US studeer. “Sonder daardie beurse sou ek nie my studies kon voltooi nie. Ek is onsettend dankbaar teenoor hulle, want ek het nooit nodig gehad om vir geld te vra nie en ek het geen studieskuld nie,” sê sy. Asambese, ŉ dosent in Afrikaans by die Nelson Mandela-universiteit, praat van kindsbeen af Afrikaans. Sy verstaan ook Zoeloe, Setswana en Sesotho. Haar belangstelling in tale het op skool begin, waar Afrikaans Huistaal een van haar vakke was. Sy verduidelik dat die wonderwêreld van stories en boeke haar aan die kleurrykheid van tale bekendgestel het. “Ek het nog altyd daarvan gehou om te lees, my woordeskat uit te brei en nuwe tale te leer. Dit is ook waar my belangstelling in Afrikaans begin het.” Sy het in gr. 4 ŉ boekprys gewen en dié boek, Fanie Viljoen se Die geheime bestanddeel in Petra Pienk se piesangbrood, is steeds een van haar gunstelingboeke. “Dit was my eerste eie Afrikaanse leesboek. Nou nog wanneer ek dit optel dan word ek herinner aan hoe ver ek gekom en al bereik het.” Asambese Mkumatela, ŉ Xhosa-moedertaalspreker, het haar meestersgraad in Afrikaans, haar derde taal, by die Universiteit Stellenbosch met lof geslaag. (Foto: Stefan Els) Mettertyd het haar liefde vir Afrikaans al hoe sterkter geword en toe sy na skool verder kon studeer, het sy besluit om vir ŉ graad in Afrikaans en Nederlands by die US in te skryf. Daarna het Asambese ŉ honneursgraad in vertaling gedoen. Wat haar belangstelling in vertaling geprikkel het, is die poëtiese en magiese klank van tale, en die verskeidenheid uitdrukkings en woorde wat in verskillende tale bestaan. “Taal is vir my so spesiaal en vol wonders; jy leer altyd nuwe woorde en frases en jy kan jouself op verskeie maniere uitdruk deur verskillende woorde en uitdrukkings te gebruik. “Om te weet dat iets wat in een taal gesê word, vertaal kan word vir iemand wat nie die taal verstaan nie, is wonderlik.” Die titel van haar tesis is “ŉ Ondersoek na die gebruik van vertaalmetodes deur Afrikaans-taalverwerwingstudente”. Met hierdie studie het Asambese verskillende vertaalmetodes ondersoek wat spesifiek deur tweedetaalsprekers van Afrikaans gebruik word. Studente wat aan haar studie deelgeneem het, moes verskillende tekste soos gedigte en artikels vertaal. “Die doel van die vertaalaktiwiteite was om te bepaal watter metodes hulle gebruik om tekste te vertaal. Met die vraelyste wou ek probeer vasstel hoe hulle oor die gebruik van vertaling in die tweedetaal-klaskamer dink.” Noudat sy haar meestersgraad het, hoop Asambese om metodes uit haar studie vir voortgesette navorsing oor taalverwerwing en vertaling te gebruik. “Ek wil graag meertaligheid en diversiteit in taal bevorder en dit is iets waarvoor ek myself aktief sal wil beywer.”