Tshwane wil ‘afpers’ van motoriste vasvat(Argieffoto) Die dae van sommige beamptes van die Tshwane-metropolisie (TMPD) wat motoriste in die stad oënskynlik as hul persoonlike kitsbanke gebruik, is getel. “Daar is geen manier dat ek dit verder gaan duld nie,” sê Grandi Theunissen, burgemeesterskomiteelid vir gemeenskapsveiligheid in die Tshwane-metroraad. Daar was die afgelope ruk verskeie voorvalle van Tshwane-metrobeamptes wat motoriste voorkeer en dan glo omkoopgeld eis vir óf ŉ werklike oortreding, óf met intimidasie en die dreigement van inhegtenisneming of die beslaglegging van ŉ voertuig. Baie van dié slagoffers is skynbaar studente. Maroela Media het vroeër berig drie TMPD-beamptes is geskors nadat hulle ŉ motoris in Loislaan in Pretoria voorgekeer het. Terwyl hulle die voertuig geïnspekteer het, het die beamptes glo die bestuurder begin intimideer en aangevoer die voertuig mag nie op die pad wees nie, aangesien dit nie ŉ handelaarstempel het nie. Al drie beamptes is reeds geskors en twee van hulle is ná die voorval in hegtenis geneem. Hulle het reeds in die hof verskyn waar hulle op borgtog van R3 000 vrygelaat en die saak teen hulle tot volgende maand uitgestel is, sê Theunissen. Nog drie beamptes is intussen geskors nadat hulle glo ook omkoopgeld van ŉ motoris geëis het. Nantes Kelder, huisvader en operasionele bestuurder van die De Goede Hoop-koshuis in Hatfield, sê studente word veral geteiken deur metropolisiebeamptes wat hulle voorkeer en omkoopgeld eis. “Die manier waarop hulle die jongmense uitbuit en terroriseer, is skrikwekkend,” sê Kelder. Hy sê die padblokkades wat in die Hatfield-omgewing opgestel word, word oënskynlik nie gedoen vir wetstoepassingsdoeleindes nie, maar eerder as ŉ manier om geld uit motoriste te maak. Kelder sê sy studente het die vrymoedigheid om hom te bel wanneer hulle iewers in die moeilikheid beland, veral snags. Hy is nou al male sonder tal in die middernagtelike ure na verskillende plekke in die omgewing om histeriese studente wat voorgekeer word, te hulp te snel. Volgens hom word dieselfde patroon dikwels gevolg. ŉ Motoris word voorgekeer, met inhegtenisneming gedreig en dan aangesê om ŉ bedrag te betaal om die probleem te laat verdwyn. Die “going rate” is glo tot R5 000, sê Kelder. Soms word die motoris se rybewys geneem tot die betaling, dikwels ŉ e-beursie-betaling, gedoen is. In nog ŉ voorval het ŉ groep studente tydens ŉ laatnagstudiesessie besluit om roomys by ŉ kitskosplek te gaan koop. Die jong man wat die motor daarheen bestuur het se nuwe motorlisensie was nog nie opgeplak nie en nadat beamptes hom voorgekeer het, het hulle gedreig om op die voertuig beslag te lê. Hierna het hulle glo betaling geëis en die sowat R15 wat hy in sy beursie gehad het, glo gevat. In nog ŉ voorval het studente van ŉ kuierplek terug na die koshuis gestap. Hulle was sowat 500 m van die koshuis toe hulle voorgekeer en glo daarvan beskuldig is dat hulle dronk op straat is, sê Kelder. Hulle is gedreig met inhegtenisneming tensy hulle ŉ bedrag geld betaal. Kelder sê in dié geval het een van die jongmense hom gebel, waarna die metrobeamptes hulle uitgelos en weggery het. “Die metropolisiebeamptes het ŉ werk om te doen. As ek die spoedgrens oorskry of ŉ ander oortreding begaan, skryf vir my ŉ kaartjie. “As ons dan ŉ boete moet betaal of in die hof moet gaan verskyn, dan doen ons dit. Maar ons betaal nie metropolisiebeamptes langs die pad nie, want dan is ons deel van die probleem.” Hy sê die jongmense wat op hierdie manier voorgekeer en getreiter word, is gewoonlik uiters getraumatiseer ná die voorval – of hulle nou ŉ werklike oortreding begaan het, al dan nie. “Hulle het ŉ vrees vir die polisie; hulle is doodbang – en dit is intimidasie,” sê Kelder. “Hoe vertrou jy daarna ooit weer ŉ polisiebeampte?” Regrukplan Theunissen sê hulle is deeglik bewus van die probleem en daar is reeds planne in werking gestel om enige verdere voorvalle van korrupsie te probeer stuit. Die stad stel binnekort ŉ spesiale hulplyn bekend wat motoriste kan skakel indien hulle voorgekeer word. Lede van die stad se integriteitseenheid kan onder meer na die toneel ontplooi word om hulp te verleen. Inwoners sal ook behoorlik ingelig word oor wat presies hul regte is wanneer ŉ metropolisiebeampte hulle voorkeer. Dit sluit in ŉ motoris se reg om te sê dat hy onveilig voel en na ŉ polisiestasie toe wil gaan, of om daarop aan te dring dat ŉ beampte homself identifiseer. Theunissen sê sou ŉ beampte beskuldig word van ŉ oortreding, sal interne dissiplinêre klagte aanhangig gemaak word en indien die klaer bereid is, kan ŉ strafregtelike klag ook aanhangig gemaak word. Dit is egter belangrik dat soveel moontlik bewysstukke ingesamel word. Motoriste word aangeraai om indien moontlik ŉ video van die verloop van gebeure te neem waarop die betrokke beamptes of die voertuig waarin hulle ry, onder meer geïdentifiseer kan word. Theunissen sê ook geen wetteloosheid – nie van lede van die publiek of wetstoepassers – sal geduld word nie en dat metropolisiebeamptes en inwoners moet weet dat daar geen ruimte vir korrupsie is nie. ŉ Motoris wat aanbied om ŉ beampte op die een of ander manier te vergoed, óf ŉ beampte wat op die een of ander vorm van betaling aandring, maak hulle eweneens skuldig aan ŉ misdryf. Hy sê metrobeamptes wat hulle skuldig aan misdrywe maak, moet weet hulle dae is getel. “Ek glo as ons eers ŉ paar voorbeelde het en hulle sien hoe ernstig ons hieroor is, gaan hulle besef dis veiliger om eerder nié hierdie dade te pleeg nie.”