PressReader - Landbou Vee: 2017-09-01 - Troef hart­wa­ter met lek
Troef hart­wa­ter met lek
Die uit­brei­ding van wild­boer­de­ry in die Oos-Kaap en die ge­paard­gaan­de toe­na­me in uit­wen­di­ge parasiete is ’n groot pro­bleem vir vee­boe­re. P­leks van om vee el­ke twee we­ke voor­ko­mend teen hart­wa­ter te be­han­del, voeg dié boer bloot ’n an­ti­bak­te­rie­se mid­del by
Die ge­wel­di­ge toe­na­me in hart­wa­ter, ver­al on­der An­go­ra­bok­ke, is’ n stan­daard be­spre­kings­punt op die kon­gres van die SuidA­fri­kaan­se Sy­bok­haar­kwe­kers ver­e­ni­ging. Hart­wa­ter word deur die bak­te­rie Ehr­li­chia ru­mi­nan­ti­um ver­oor­saak en deur die bont­bos­luis ( Am­blyom­ma he­bra­eum) ver­sprei.
Sy­bok­haar Suid-A­fri­ka (SSA) het se­we jaar ge­le­de dr. Abdul­la Latif van On­der­ste­poort ge­na­der om ’n ent­stof teen die siek­te te ont­wik­kel. Abdul­la was suk­ses­vol en het in veld­proe­we by Bed­ford, waar sy ver­swak­te ent­stof bin­ne­spiers aan An­go­ras toe­ge­dien is, be­wys dat die ent­stof in­der­daad die kud­des kan be­skerm.
Ná die veld­proe­we is die taak aan On­der­ste­poort Bi­o­lo­gie­se Pro­duk­te (OBP) toe­ge­sê om die ent­stof kom­mer­si­eel te ont­wik­kel. “Maar tot op he­de het daar da­dels van ge­kom,” sê mnr. De­on Saay­man, be­stu­ren­de di­rek­teur van SSA.
Toe mnr. An­thon Lom­bard (33) van die plaas An­nan­da­le by A­de­lai­de drie jaar ge­le­de saam met sy pa, An­tho­nie (Pyp) (64), kom boer het, was hy vas­be­slo­te om, in af­wag­ting op die ent­stof, in­tus­sen iets te doen so­dat hy nie el­ke twee we­ke die vee by­me­kaar moes maak om hul­le te blok nie.
“Ter­wyl ek va­kan­sie­tye hier was, het ek ge­sien hoe my pa el­ke dier op die plaas el­ke 12-17 dae met an­ti­bi­o­ti­ka moes blok. Met die berg­veld is die by­me­kaar­maak van die ver­skil­len­de kud­des nie kin­der­spe­le­tjies nie. Baie dae het dit hom lan­ger ge­kos om sy vee met 12 wer­kers by­me­kaar te maak as om die die­re in te spuit.
“Met die jaar­lik­se sty­ging in die mi­ni­mum loon en ter­wyl daar des­tyds plaas­on­lus­te by De Doorns was, het ek so­wat vier jaar ge­le­de met mnr. Gert Cron­jé, my voor­ma­li­ge baas by Af­gri Vee­voe­re, ge­sels. Ek het hom ge­vra of daar nie an­der ma­nie­re is om die pro­bleem hok te slaan en die wer­kers pro­duk­tie­wer aan te wend nie.
“Met my ag­ter­grond­ken­nis oor vee­voer wou ek weet of daar nie ’n mid­del was wat bloot by ’n lek ge­voeg kon word nie, en in­dien wel, hoe groot die toe­die­ning moes wees, aan­ge­sien el­ke skaap of bees se in­na­me ver­skil.
“Gert het my in aan­ra­king ge­bring met dr. Con­rad Coet­zer, ’n pri­va­te kon­sul­tant van P­re­to­ria. Hy het wel­slae be­haal met die by­voe­ging van 0,5% chloor tet ra­si­kli en (20% ak­tie­we be­stand­deel ). Ek was baie op­ge­won­de en het da­de­lik my pa ge­bel en hom daar­van ver­tel. Hy het my maar bra skep­ties aan­ge­hoor en wou da­de­lik weet hoe ek die in­na­me van die lek op ver­al die soet­veld gaan re­gu­leer.”
An­thon was eg­ter vas­be­slo­te om dit op die proef te stel en het ten duur­ste ’n paar sak­ke Chlor­tet 200 G (reg.nr. G3141, Wet 36 van 1947) aan­ge­skaf. Die pro­duk word deur die B­rit­se maat­skap­py Eco A­ni­mal He­alth ver­vaar­dig. (’n Sak van 40 kg kos so­wat R4 800.)
Om­dat hy nie ’n or­dent­li­ke voer­men­ger op die plaas ge­had het nie, was hy be­kom­merd oor die ver­sprei­ding van die mid­del in die pro­duk­sie­lek wat hy voor­be­rei het. “Ek het nie­te­min deur­ge­druk om­dat ek oor­tuig was dat dit sou werk. As voor­sorg­maat­re­ël het ek ge­sorg dat die lek­bak­ke in dié tyd nooit leeg was nie.
“Toe my pa twee maan­de na­dat die lek uit­ge­sit is, ag­ter­kom dat daar nog nie weer ’n en­ke­le skaap of bok aan hart­wa­ter ge­vrek het nie, het hy my op die skou­er kom klop,” knip­oog An­thon.
Om­dat die mid­del so duur is, het hul­le Lam­mer­ooie kort voor skeer­tyd op die plaas An­nan­da­le.