Grondbesetting op munisipale én landbougrond is opnuut ‘n bedreiging te midde van verwikkelinge rondom onteiening sonder vergoeding.
Die veiligheid van boere en hul besighede word deur meer as plaasaanvalle en veediefstal bedreig. ’n Grondbesetting op ’n boer se grond kan groot skade berokken of selfs die einde van die boerdery beteken.Grondbesettings, saam met plaasaanvalle en -moorde, is moontlik die grootste bedreigings vir Suid-Afrikaanse boere.
Nes plaasaanvalle is grondbesettings ’n polities gelaaide onderwerp. Aan die een kant is individue en organisasies, soos die EFF en sy leier, mnr. Julius Malema, asook die Black First Land First-beweging en sy leier, mnr. Andile Mngxitama, met uitlatings wat neerkom op dreigemente en selfs haatspraak.
Aan die ander kant staan diegene wat glo dat Suid-Afrika bestem is om in Zimbabwe te ontaard. Dié bespiegelings tel spoed op sedert die onlangse verwikkelings rondom onteiening sonder vergoeding.Die boer se uitdaging is om deur die kakofonie van konflik en luide stemme te kyk, op nugter wyse die moontlikheid van grondbesettings op sy plaas te beoordeel en homself, sy gesin en boerdery daarteen te beskerm.
Die invloed van Malema en Mngxitama se oproepe om grondbesettings moenie onder­skat word nie. Hoewel hul geloofwaardigheid onder die publiek ondermyn is deur onder meer Malema se eens noue verhouding met voormalige pres. Jacob Zuma en Mngxitama se twyfelagtige bande met die Guptas, het albei steeds groot invloed onder gemarginaliseerde, arm Suid-Afrikaners, wat vatbaar is vir populistiese uitsprake.
Volgens mnr. Ian Cameron, hoof van gemeenskapsveiligheid by AfriForum, was dié burgerregte-organisasie reeds betrokke by voorvalle waar grondbesetters beweer het hulle is deur Malema afgevaardig om grondbesettings uit te voer. Ian sê grondgrype is aan die toeneem.
“Dit is miskien nie in ’n groot mate op kommersiële boere se plase nie, maar selfs buite die grondhervormingkwessie is grondgrype besig om te gebeur.
“Kyk na wat op munisipale grond gebeur. Dit is ’n krisis reg oor die land en dit is moeilik om in die howe bevindings te kry wat in die guns van grondeienaars tel.” Ian sê ook grond word ter wille van politiekery misbruik. “Baie keer word grond as ’n token gebruik om beskuldigings rond te gooi. Die geskiedenis van grondeienaarskap word geheel en al verdraai. Die tipiese Black First Land First-redenasie is dat wit mense grond gesteel het en dit word gebruik om polarisasie in gemeenskappe aan te moedig.”
Te midde van dié vuurwarm situasie sal dit wys wees om die wetgewing wat van toepassing is op grondbesettings, te verstaan én om te weet watter beskerming wetgewing aan die grondeienaar bied. Verskeie wette en oortredings is ter sprake. Die volle wetgewing kan nie hier bespreek word nie, dus is dit belangrik om jouself te vergewis van die presiese besonderhede.
Die artikel verskaf egter ’n beginpunt om die raamwerk te verstaan. Die Wet op die Uitbreiding van Sekerheid van Verblyfreg (Wet 62 van 1997, ook bekend as Esta) geld vir persone wat voorheen toestemming gegee is om op grond te bly. Die wet is slegs van toepassing op landbou­grond en is tipies in gevalle waar werkers en/of hul familielede vir ’n boer werk en toestemming het of gehad het om op die grond te woon.
Esta-wetgewing maak voorsiening vir die beëindiging van die inwoner se verblyfreg, maar die beëindiging van die ooreenkoms moet regverdig en billik wees. Boere wat in ’n situasie is waar ’n okkupeerder se verblyf­reg tot ’n einde gekom het, kan ’n hofbevel bekom om die persoon van sy grond af te sit. Dit is ’n misdryf om ’n okkupeerder in dié situasie sonder ’n hofbevel van grond af te sit. Betreding: Die beginpunt van grondbesetting is telkens betreding op jou eiendom.
Die Wet op Oortreding (Wet 6 van 1959) het hier betrekking. In die meeste situasies behels dit ’n persoon of groep wat sonder toestemming jou grond betree. Dit is telkens ook die wetgewing wat die polisie die beste verstaan. Die waarskynlikheid is groot dat die polisie eerder sal optree in eenvoudige gevalle van betreding as met meer ingewikkelde situasies rakende verblyfreg op plase.
In gevalle van betreding kan die polisie ingeroep, ’n verklaring afgelê en die betreders kan in hegtenis geneem word – mits besetting nie plaasgevind het nie. Die Wet op die Voorkoming van Onwet­tige Uitsetting en Onregmatige Besetting van Grond (Wet 19 van 1998) bepaal die prosedure wat gevolg moet word om onwettige okkupeerders van grond af te kry.
Dit geld vir betreding op alle grond. ’n Persoon wat dié wet oortree, okkupeer grond sonder uitdruklike of geïmpliseerde toestemming, of sonder enige wetlike reg om die grond te okkupeer. Die knelpunt van dié wet is wat die verskil tussen okkupasie en betreding is. Okkupasie geskied indien die persoon ’n gebou of struktuur, wat reg is vir bewoning, opgerig het.
Volgens die wet se definisie is ’n gebou of struktuur enige hut, sinkhuis, tent of soortgelyke struktuur of enige vorm van tydelike of permanente woning of skuiling. Vorige hofbeslissings het die implikasie van dié wet so verfyn dat die hof enige struk­tuur as ’n woonstruktuur sal sien.
Dit is die bedoeling van die oprigting van die struktuur wat dié wet van toepassing maak. Dit beteken ook dat selfs al word die struktuur nie tans bewoon nie, okkupasie en dus besetting reeds plaasgevind het. ’n Hofbevel is nodig om besetters van jou grond af te kry.
Volgens Ian is dit van groot belang om ’n situasie te voorkom waar strukture opgerig is en besetting dus plaasgevind het. “Dit is ’n uiters moeilike en duur proses om mense van jou grond af te kry as hulle reeds ’n mate van verblyfreg gekry het.” Blitsige optrede is belangrik, asook kennis van jou regte in dié situasie.
Die regsproses duur egter lank en om dit op jou eie aan te pak, is duur. Hulp is beskikbaar deur organisasies wat grondeienaars bystaan, soos AfriForum. Die polisie is telkens traag om teen grondbesetters op te tree, wat sake vir grondeienaars baie bemoeilik.“Die polisielede bly dikwels in dieselfde gemeenskappe as waar die besettings plaasvind,” sê Ian.
“Hulle wil nie deur hul gemeenskap as verraaiers gesien word nie. Daar is ook ’n massiewe probleem met onkunde oor die betrokke wetgewing en eiendomsreg oor die algemeen.” Ian sê AfriForum bied soms seminare by die polisie aan om onkunde oor eiendomsreg teen te werk.
Die veiligheidsrisiko in gevalle van grondbesettings is ooglopend. Konflik kan maklik tussen die grondeienaar en besetters ontstaan, veral wanneer politieke opswepery die rede vir die besetting was. Grondbesettings is net nóg ’n rede hoekom dit belangrik is vir boere om tot ’n gebiedsbeveiligingsnetwerk te behoort. Dit is baie moeilik om dié situasies op jou eie aan te pak, veral as jy nie deur die polisie ondersteun word nie. Dit is ook belangrik om pro-aktief op te tree.
Grondbesetting in die Oos-Kaap
Die Featherstones wat in die distrik Queenstown in die Oos-Kaap boer, het in 2017 heelwat geleer uit ’n voorval van grondbesetting op hul grond. Me. Jeanné Featherstone sê die sleutel tot die ontlonting van die situasie is dat hullekalm gebly en konfrontasie met die besetters vermy het.
Sowat 15 mense was by die besetting betrokke. “My man het nie die hele groep gekonfronteer nie, maar vir hulle gevra om ’n paar mense te stuur om met hom te praat. Hulle het na ons plaashuis gekom en ons het hulle in die kombuis ontvang en rustig rondom ’n tafel gesit en praat,” sê Jeanné.
16th March 2018 | de Koker
The police gave us the following tips in the event the robbers manage to enter on to our premises or inside our houses. I hope they’re useful to you and can help save a life.
12. Robbers can also use your tap, pumping machines or generating sets outside to attract you by either putting on or off as the case may be so that whenever you come to check, they will arrest you and use you to enter the house. So don’t always be quick to come when such appliances went on or off.
13. Another new method is for them to be quarrelling and arguing among themselves and you may think it is from your neighbour and ones your come out to check, you are used to gain assess to the house.
15th December 2017 | de Koker
Elke huiseienaar behoort bewus te wees van moontlike brandgevare in hulle huis en stappe te neem om te voorkom dat brande uitbreek.
Hier volg ʼn paar wenke om huisbrande te voorkom:
Berging van ontvlambare vloeistowwe:
Berg ontvlambare vloeistowwe altyd in ʼn koel, goed geventileerde area ver van plofbare en ontvlambare stowwe.
Berg ontvlambare vloeistowwe slegs in gereguleerde of goedgekeurde veilige houers om lekke te voorkom.
Inspekteer gereeld alle muurproppe vir gesmelte of gebrande elemente.
Moet nooit kragpunte en verlengingskoorde oorlaai nie aangesien dit die risiko van elektrokusie en moontlike brand verhoog.
Vervang of herstel enige verweerde koord aan jou elektriese toestelle.
Hou ʼn brandblusser in die kombuis, motorhuis en werkswinkel vir die blus van klein brande.
Dit is belangrik om te leer hoe om die brandblusser behoorlik te gebruik.
Gebruik brandblussers slegs vir klein brande. As daar ʼn groot brand is, ontruim na ʼn veilige plek en kontak die brandweer.
Installeer rook-alarms op elke vlak van die huis, veral buitekant slaapkamers.
Maak die rook-alarms gereeld skoon en toets hulle ten minste een keer per maand en vervang die batterye elke jaar.
Maak seker jy skakel alle verwarmers af voordat jy gaan slaap of die huis verlaat.
Hou draagbare verwarmers ten minste een meter weg van ontvlambare stowwe soos meubels en gordyne, en maak seker die luggate in die verwarmers is nie geblokkeer nie.
17th November 2017 | de Koker
In die lig van die toenemende intimidasie op vroue-bestuurders en soortgelyke insidente, net weer die volgende wenke en raad:
*Geen paranoia hier nie, gratis hulp wat jy kan volg of kan los, maar moenie sit en snik as jy dit in die wind gegooi het en dan ‘n slagoffer word nie! Dis n “oorlog” daar buite en jy is slegs so ‘n sagte teiken as wat jy jouself toelaat om te wees!*
1. Moet nie sommer alleen bestuur nie!
2. Moet GEENSINS in die nag alleen bestuur nie!
3. As jy n vuurwapen besit, dra dit 24/7!
4. Hou blikke (‘Holts’ of soortgelyk) “Tyreweld” in die kar vir noodgevalle met pap bande!
5. Beplan jou roete vooraf en bespreek met ‘n vriend/in of familielid wat jou reis kan monitor!
6. Sê watse pad/roete jy gaan gebruik en jou verwagte stop-plekke en ook jou aankomstyd (ETA)!
7. Gebruik *WhatsApp* en *Zello* se ‘Pindrop’ funksies om jou posisie elke 30min weer te gee! Ook indien jy n “breakdown”, pap wiel, padblokkade of enigiets soortgelyk ondervind!
8. Gebruik Zello se Walkie-Talkie funksie om radiokontak met jou moniteerder in reële tyd te behou! Dis heeltemal wettig en van pas in die ryery, geen gestop nodig om WhatsApp boodskappe te tik nie!
9. Skakel in by jou lokale Veiligheidsgroep/e en hou kontak met hulle, of as jy vêr reis, die Veiligheidsgroep/e van die area waardeur jy ry!
10. Moet nie kanse vat nie, moet nié moeilikheid soek nie! As jy nie seker is nie, stop eerder en verifieer eers!
*Tye het verander! Dis chaoties in die strate! Kriminele kraai koning! Anarchiste soek jou bloed en jou beursie! Dink voor jy doen! Wees wakker, wees waaksaam, wees voorbereid!*
3rd November 2017 | de Koker
There has been a surge in hijackings over the past year, with over 53,000 hijacking victims in the country during the reported period from April 2016 to March 2017.
This is according to StatsSA’s victims of crime survey, which found with the exception of thefts out of a motor vehicle, hijacking, sexual offence and consumer fraud, crime in the country had decreased year on year.
Speaking to BusinessTech, Fidelity ADT said it has not seen a significant increase in the number of hijackings or house robberies.
However it indicated that it could only comment on incidents in its immediate footprint related to and reported by Fidelity ADT customers.
“The trend has been a slight increase over the past few years, but not significantly so.”
Despite no noticeable increase in hijacking activity, according to Fidelity ADT both follow-home crimes and incidences of remote jamming have increased over the past few years.
The security company noted that criminals are now not only targeting crowded parking lots but also residential streets.
“Criminals are becoming more sophisticated and technologically savvy, which is enabling them to commit existing crimes in new ways,” said Fidelity ADT .
“Regularly check in your rear view mirror and around you if stopped at a stop street or traffic light for any suspicious vehicles. Remember there could be more people involved than just the ones following you.
“Technology has made it possible for multiple people to communicate and talk about your moves.”
This means that the criminals that eventually end up hijacking you may not necessarily be the ones following you home, explained the security company.
Fidelity ADT explained that hijackers may stop and then be replaced by an accomplice. “They will probably drive past you a few times, then change lanes and fall back again when you least expect it.”
The golden rule is not to antagonize the hijackers or carjackers who are probably more scared than you are, said Fidelity ADT.
“You need to show them you are not a threat – lift up your arms to show you have no weapon and will surrender, and use your left arm to undo your seatbelt and put your car in neutral.”
“Do not turn off your car and get out slowly. Try and angle your body sideways so you are not facing a firearm head on.
“Also remember to protect your head with your arms and avoid direct eye contact with the hijackers but try to take in as much information as possible, such as what they are wearing, and the sound of their voices,” the security firm said.
27th October 2017 | de Koker
Baie is al gesê en geskryf omtrent hierdie onderwerp en sal seer sekerlik nog gedoen word ook, veral in ons land met sy kronies-slegte veiligheidsituasie, wat by die dag net meer agteruitgaan.
Individueel gesien, is hierdie legio verskillende dinge genoeg om mens taamlik deurmekaar te maak, maar begin eerder hier te kyk na Veiligheid en Sekuriteit as ‘n geheelbeeld en as ‘n omvattende konsep. Geleerdes praat deesdae van “Laagbeskerming”, individuele punte wat almal saamgevoeg, mekaar aanvul en ondersteun om effektief te werk en oor ‘n groot gebied, soos byvoorbeeld ‘n Plaas se uitgestrekte opppervlakte, as eenheid te funksioneer. Ons het alreeds in 1999 die eerste keer, ‘n laagbeskermingsplan gepubliseer en ter tafel gelê wat al in hierdie behoeftes voorsien, en wat ons nou in breë trekke hier sal bespreek. Daarin is ‘n aantal basiese punte vervat wat mekaar almal op omvattende en ge-integreerde wyse bystaan om ‘n effektiewe, 3-laag, “Ring-Kring” van veiligheid om enige Plaas of groep Plotte te vorm.
1. Waar begin Veiligheid? Veiligheid begin by jouself! Moet nie vir enigiemand anders, enige instansie, of ander groep wag om dit vir jou te kom doen nie, jy gaan klaaglik teleurgesteld word. Sluit aan en ondersteun jou lokale Plaaswag, Buurtwag, GPF ensovoorts. Waar daar nog nie sodanige strukture in jou omgewing bestaan nie, skep hierdie tipe strukture onverwyld en aktiveer hul onmiddelik!
2. Veiligheid begin alreeds by jou Plaashek, teenaan die Hoofpad, jou eerste linie van verdediging gelee in die tersiêre sone, verste van die Opstal af! Maak jou plaas die spreekwoordelike “No-Go” area, waar niemand goedsmoeds en sonder afspraak, of goeie rede, kan betree en toegang verkry nie! Weet as iemand deur jou Hoofhek beweeg op pad Opstal toe dmv. ‘n vroegtydige waarskuwingstelsel, bestaande uit ‘n wag op die hoogste punt op jou eiendom of elektroniese middele versteek by die hoofpad, en wees voorbereid op enige besoekers, welkom of aldan nie!
3. Beweeg vandaar af na jou Bottelnekke, enigiets wat gebruik kan word of behulpsaam kan wees in die ondersteuning en toepas van hinderlae: ‘n driffie of rivier, enkelvoertuigbruggie of dalk ‘n beboste area of plantasie teenaan jou plaaspad wat as wegkruipplek vir kriminele-in-afwagting kan dien! Snoei sulke plantegroei terug, verander die uitleg en opset daarvan of skep ‘n alternatiewe roete om misdadigers te fnuik! ‘n Sekondêre roete tussen die woning en hoofpad, of alternatiewelik dan tussen aangrensende plase, is nie net ‘n goeie idee nie, maar ook ‘n praktiese een wat jou lewe in ‘n noodsituasie kan red en ook die reaksietyd van hulpverleners sal bespoedig! Altyd ‘n wen-wen situasie…
4. Indien enigsins moontlik, skep jou eie Interne Sekuriteit-struktuur of wagstelsel, dienend as ‘n tweede linie van verdediging. Gebruik lede van jou eie familie of enige bure s’n, wat teen ‘n vorm van vergoeding vir jou en enige ander buurplase kan ondersteun met algemene veiligheid en sekuriteit. Gebruik sovêr moontlik slegs goed opgeleide persone of dan die met baie jare se ondervinding, tipies parate manne behendig met vuurwapens, verkenning, kommunikasie, selfverdediging, noodhulp en mense wat van nature op en wakker is, nie heeldag met hul neuse in hul Selfone vasgevang sit nie! Hierdie Interne Wagte, sal algemene ondersteuning bied en ook as eerste respondente optree in noodgevalle, terwyl offisiële strukture nog op pad is na die nood-toneel toe. Ook kan hulle vroegtydige waarskuwing van beide gevaar, en brande gee en kan hoogs effektief as stopper- en reaksiegroepe optree om aankomende aanvallers af te weer of dan wegvlugtendes in te haal en te arresteer.
5. Nou volg Rondombeskerming van die woonhuis en nabygeleë strukture, jou derde linie, in die sekondêre gebied rondom die huis: Van opperste belang hier, is ‘n dubbel-heining rondom die woning met honde tussenin of alternatiewelik een omheining in 2 tot 4 kampe verdeel, met honde in elke kamp! Dit kan dan verder aangevul word met CCTV-kameras en buite-straal Sensors, soos jou begroting toelaat. Jou woongebied kan maklik in ‘n spreekwoordelike “Fort Knox” omskep word deur ‘n Elektriese heining, stel Buitesensors en die huis se Alarmstelsel alles aan ‘n SMS-kommunikator te koppel om jou, enige bure en die Plaaswag vroegtydige waarskuwing te gee van probleme. So sal ‘n tipiese SMS-waarskuwingstring, van “Heining-alarm” plus “Buitesensor-alarm”, gevolg deur “Huis-alarm”, onteenseglik en daadwerklik dui op inbrekers of aanvallers wat besig is om in te breek. Nou kan jou interne wagte, of die lokale Plaaswag, onmiddelik geaktiveer word binne enkele minute, wat jou outomaties gewapende ondersteuning bring en ook ongelooflike baie reaksietyd gaan spaar.
6. Binne die Woning se vier mure, jou primêre gebied en laaste linie van verdediging: ‘n Alarmstelsel; nog honde; hekke en diefwering; kameras indien nodig; vroegtydige waarskuwingstelsels gekoppel aan die buitegeboue, ens, ens. Steek ook jou kluise weg en koppel dit aan die alarmstelsel, en breek jou ongebruikte jag- en vuurwapens op deur die loop of grendel te verwyder en apart toe te sluit, ensovoorts. Leer kinders van kleins af selfverdediging, noodhulp en vuurwapen-behendigheid en ook goeie kommunikasie. Skep ‘n persoonlike nood-plan, pasgemaak vir jou en jou gesin se omstandighede en oefen dit gereeld in totdat dit tweede natuur is en die huismense dit toe-oë kan uitvoer! Nie net sal dit jou gesin se algehele paraatheid verbeter nie, maar ook enige lede, groot of klein, se selfvertroue algemeen bevorder en eendag, heel waarskynlik, verskeie lewens spaar…
7. Sentraal aan enige effektiewe program is natuurlik goeie Kommunikasie, iets wat gewoonlik gruwelik afgeskeep word in meeste praktyke! Leer om effektief en duidelik te kommunikeer! Leer groter kindertjies van kleins af al radio-protokol, telefoon-etiket en die fonetiese alfabet. Dit is ongelooflik hoe byvoorbeeld, moderne, minderjarige Ham-operateurs die grootmense van vandag met baie jare se ondervinding, ore aansit: Hulle staan vir niemand terug nie! Kry en oefen ‘n alternatiewe vorm van kommunikasie in, sou die gewone Selfoon-netwerk faal of gesaboteer word. Behou deurentyd goeie kommunikasie met die woning en wagte. Gebruik kodewoorde vir sensitiewe inligting en ligging-weergawes, oftewel wanneer jy jou posisie weergee! Vanaf Donderdagaande tot en met Maandagoggende, wat statisties as die gevaarlikste tyd vir plaasbewoners bewys is, moet geen huisbewoner êrens alleen heen gaan nie, deurentyd radiokontak behou en ten minste elke 30 minute sy/haar ligging weergee! Ook moet jy uiters goed gewapen wees en altyd vergesel van ten minste een wag of ander familielid en natuurlik ook 2 of meer kwaai honde! Reisende familielede op pad dorp toe of terug, veral dames, word ten sterkste aanbeveel om WhatsApp se “Pindrop” funksie te gebruik en so ook Zello s’n, sowel as Zello se wonderlike tweerigting-radio fasiliteit om kommunikasie te behou en opdaterings te plaas. Sodoende is maklike ligging-bepaling verseker en word reaksietyd in noodgevalle bespoedig, aangesien die Plaaswag dan klaar weet waar jy jou bevind en nie wilde soektogte na jou op tou hoef te sit nie.
Geen verskoning vir die vêrdere uitstel of afstel van veiligheid- en sekuriteitsverbeteringe is aanvaar nie! Maak nou ‘n plan en skerp jou veiligheidstrukture daadwerklik op! Die ou verskoning van “Ek het nie nou geld nie” word gereeld ge-uiter deur mense, beide in die stede en op plase. Kyk eerder wat op die erf rondlê soos byvoorbeeld motorwrakke, avfal-ysterstukke en enigiets soortgelyk wat as skrootmetaal verkoop kan word om jou veiligheidsbehoeftes sodoende te finansier. Jy kan ook baie maklik jou eie alarms en sensorkringe bou met parte wat geredelik beskikbaar is op enige plaas! Vir planne en idees hieromtrent sowel as ‘n paar ander interessante dinge, kontak ons gerus vir skakels na die nodige Groepe en Blaaie, waar gratis hulp, raad en wenke op ‘n daaglikse basis gegee word.
Beste wense en veiligheid eerste!
Geskryf deur:L du Toit
20th October 2017 | de Koker