365 Spore Geskiedenis vir Elke Dag: Januarie 9
Eugene Marais gebore
Eugene Nielen Marais beklee ‘n unieke plek in die Afrikaanse literatuurgeskiedenis. As koerantredakteur doen hy reeds van 1890 af belangrike voorbereidingswerk vir die Tweede Taalbeweging. Na die dood van sy vrou vertoef hy ‘n lang ruk in die buiteland en praktiseer dan in Pretoria as advokaat. In die tyd skryf hy ‘n paar gedigte, waaronder Winternag, wat hom groot beroemdheid besorg het: baie jare is hy as “voorloper” van ons digkuns beskou. Van 1907 tot 1917 is hy vrederegter in die Waterbergdistrik, waar hy studie van miere, bobbejane en dies meer in hulle natuurlike omgewing maak – ‘n studie wat later in internasionaal erkende geskrifte neerslag vind. Van 1922 tot 1927 praktiseer hy as prokureur op Heidelberg, waar hy onder aanmoediging van A.G. Visser van sy beste gedigte skryf. Die laaste jare tot met sy dood woon hy by Gustav Preller. Marais sal altyd onthou word om die plek wat hy in die Afrikaanse literatuurgeskiedenis beklee, om gedigte soos Winternag, Waar Tebes in die stil woestyn en Die dans van die reën, en om werke soos Die Heks en veral Dwaalstories. Hy is op 29 Maart 1936 oorlede. Aka fak prof. dr. J.H. Senekal
blink 'n druppel van dou,
Prof. P. du P. Grobler gebore
Philippus du Plessis Grobler is in Middelberg, K.P. gebore. Hy word die eerste professor van Afrikaans-Nederlands aan die Universiteit van Natal in Durban. Benewens uitnemende werk as letterkundige, het hy bekendheid verwerf as radioman en toneelspeler, en daardeur ‘n besondere bydrae tot die uitbouing van die Afrikaanse toneel lewe in Natal en die radio teater in die algemeen gelewer. Aka fak prof. dr. C.J.M. Nienaber
Ds. W.J. Conradie oorlede
Willem Johannes Conradie was predikant van die NG Kerk wat met besondere skryftalent die eerste Afrikaanse Kinderbybel in 1912 uitgegee het onder die titel Bybelgeskiedenis vir ons volk. Die boek het groot byval gevind en is in baie skole gebruik. Sy Sketse uit die Boerelewe, wat in 1915 en 1916 in De Burger verskyn het, is van groot volkskundige belang, want dit skets die lewe op die boereplase van blank en gekleurd en van gebruike en gewoontes wat uitgesterf het. In 1890 het hy in De Volksbode oor Afrikaans geskryf: Hij zal groot worden en de plaats van vreemde vrienden innemen in onze harten, in onze Huizen, op onze kansels. Zijn naam zal sijn: De Afrikaanse taal. Ds Conradie is op 19 Mei 1857 op Murraysburg gebore en is op Stellenbosch oorlede. Aka FAK
Genl. J.G. Celliers oorlede
Johannes (Jan) Gerhardus Celliers is op 21 Julie 1861 in Fraserburg gebore, maar vestig hom reeds as jongeling in Transvaal, waar hy in 1880/81 saam met die Marico-burgers aan die Transvaalse Vryheidsoorlog deelneem. Met die uitbreek van die Engelse Oorlog was hy aan die Krugersdorpse polisie verbonde, en hy neem aktief aan die oorlog deel. Die wyse waarop hierdie /Boeregeneraal die Britse kanonniers buite aksie gestel het, het aan hom wye bekendheid besorg. Hy staan ook bekend as die vader van die aanvalsmetode om in volle jaaggalop te skiet. Aka fak prof. dr. J.C. Moll
Adv. Strijdom en die republikeinse ideaal
Die jaar 1940 is gekenmerk deur vergeefse pogings wat aangewend is om die Afrikanerdom polities te verenig. Te midde van hierdie onsekere krisistye het adv. J.G. Strijdom, leier van die Nasionale Party in Transvaal, dit sterk beklemtoon dat Afrikanereenheid alleen op ‘n duidelike en ondubbelsinnige republikeinse grondslag verkry kan word. Hierdie wekroep van Strijdom is op 9 Januarie 1940 deur die spreekbuise van die Nasionale Party uitgedra. Adv Strijdom het naamlik op 8 Januarie op Morgenzon verklaar dat die republikeinse doelstelling van die Afrikaner nie ter wille van eenheid verwater mag word nie, omdat dit dan tot nog groter verdeeldheid aanleiding sal gee. Die republikeinse strewe moes dus dien as die saambindende faktor. Aka fak H.O. Terblanche
Posted by RoosMaryn at 1/09/2008 05:42:00 PM