Versindaba » Blog Archive » Marlene Malan. Avbob digkunsprojek
Die Avbob digkunsprojek
In Suid-Afrika lééf die digkuns– en dit danksy die reuse-belegging wat een maatskappy in die poësie én in die bevordering van al elf amptelike landstale maak.
Avbob se aanlyn-poësiekompetisie, wat op 1 Augustus vir die derde agtereenvolgende jaar bekend gestel is, is die bewys hiervan, sê Christo van der Westhuizen, uitvoerende hoof van die reklameagentskap Brand et al wat dié projek namens Avbob bestuur.
So lyk die statistiek ná die suksesvolle afhandeling van twee kompetisies waaraan gepubliseerde en ongepubliseerde digters deelgeneem het: 50 000 inskrywings is ontvang wat vier temas (geboorte, hoop, liefde en die dood) dek, 6 000 gekeurde gedigte is op die Avbob Poetry-webtuiste geplaas. Elf redakteurs (een vir elke amptelike taal) en een hoofredakteur doen die oorsig- en keurwerk, en twee bundels poësie (I wish I'd said I en II) is deur Naledi gepubliseer, met onderskeidelik 100 en 101 gedigte.
Vanjaar se wenners van die Afrikaanse afdeling is Tom Dreyer (1ste), Gaireyah Fredericks (2de), Hélen Möller (3de) en Maretha Maartens (4de).
"'n Mens kan jou maar net begin indink waar die statistiek aan die einde van jaar drie, dit is op 30 November, gaan staan," sê Van der Westhuizen. Avbob maak 'n aansienlike belegging in die digkuns met hierdie projek. "Wat die belangrikheid van die program en projek betref, meen ek dat Avbob nie naastenby die erkenning kry wat dit verdien nie. Geen ander korporatiewe instelling het al ooit so 'n belegging in die geskrewe woord – wat nog te sê die poësie – gemaak nie. Die projek bevorder die digkuns van alle inheemse tale, waarvan Afrikaans een is. Só iets bestaan gewoon nêrens elders nie."
Die projek is al nasionaal en internasionaal bekroon: Pendoring, Assegai, PRISM en M&M Global Awards.
Jaarliks word die nuwe skryfkompetisie op twee maniere aangekondig: Die bekendstelling van 'n nuwe bloemlesing I wish I'd said, vanjaar met Johann de Lange en Mandla Maphumulo as redakteurs (verlede jaar De Lange en Mantoa Motinyane), asook die opname van 'n TV-gespreksprogram (Ek wou nog sê …). Vanjaar bevat dit onderhoude met twintig Afrikaanse digters en liriekskrywers wat later op VIA-TV uitgesaai gaan word. Daniel Hugo is die gespreksleier. In die TV-reeks gesels die genooide digters oor die belangrikheid – en genot – van hul skryfwerk in Afrikaans.
I wish I'd said II bestaan uit die verse van die wenners sowel as dié van opdragdigters – mét die Engelse vertalings van die gedigte uit die tien inheemse tale. Dit maak daarvan terselfdertyd een van die grootste literêre vertaalprojekte in die land.
Naledi kan nou met reg as Suid-Afrika se voorste uitgewer van die digkuns beskou word, sê Hugo. Nege bundels het sedert begin vanjaar by hulle verskyn.
Volgens Johan Coetzee, uitvoerende hoof van Naledi, beleef Suid-Afrika beslis 'n poësie-oplewing in alle taalgemeenskappe, "maar in die besonder in Afrikaans. Dis belangrik vir die behoud en groei van ons letterkunde dat daar 'n professionele en inklusiewe platform sal wees wat digters aanmoedig en beloon en die digkuns bevorder. Digkompetisies soos hierdie, asook mediablootstelling soos die TV-program, is baie waardevol. Poësie is nie meer buite bereik van gewone mense nie. As uitgewer probeer ons meedoen hieraan en 'n meer verwelkomende atmosfeer vir opkomende en gevestigde digters skep."
"Hoewel baie gevestigde digters aan die kompetisie deelgeneem het, is die vier wenners óf ongepubliseerde óf selfgepubliseerde digters," vertel Hugo. "Nie een is as digter deel van die hoofstroomletterkunde nie. Die gehalte van hul werk was besonder goed. Die gesprekke tydens die opname was met 'n groot verskeidenheid digters, onder andere die vertaler De Waal Venter, die liriekskrywer Jak de Priester en die toonsetter van gedigte Leon Gropp."
Twee digters wat aan die program deelgeneem en vanjaar by Naledi gepubliseer het, Willem van der Merwe (Nuwe vrese) en Hannes Visser (Die jaar toe pa …) sê die projek en die TV-program is goeie nuus vir die digkuns.
Hannes Visser en Daniel Hugo op die stel.
Volgens Visser "is daar 'n oplewing in die Suid-Afrikaanse digkuns. Dit het 'n voor- én nadeel. Die nadeel is dat gedigte teen die spoed van lig op Facebook uitgespoeg word sonder enige redaksionele versorging. Die Avbob-projek is 'n puik platform waar gedigte deur 'n keuringsproses gaan wat sorg dat dit wat op die web geplaas word, kwaliteit is. Ons almal lees poësie om persoonlike redes. Vir mý lê die waarde van digkuns daarin dat die leser met die minimum woorde 'n volledige prentjie kry – dit stimuleer die verbeelding en bied nie alles op 'n skinkbord nie. Om na 'n program soos Ek wou nog sê… te kyk, voeg 'n derde dimensie by die poësie – daar is die woorde op die blad, die klank in die ore en nou ook die visuele waar die kyker die digter kan sien."
Van der Merwe sê "op die stel het Daniel my gerusgestel en ek het begin babbel oor inspirasie, belesenheid en hoekom ek so lank gewag het om my tweede bundel te publiseer. Ek het amper slim gevoel. En toe voel ek skielik 'n ongekende deernis oor hoe aktief en lewendig die digkuns nog in ons land is".
Volgens Hugo het talle digters op Donderdagaand 25 Julie by die oorhandiging van die pryse gesê hulle is bekommerd oor die voortbestaan van hul moedertaal "en dat dié projek die enigste in die land is wat hul skryfwerk publiseer, op die webtuiste en in boekvorm. Jy hoop verniet die regering gaan iets doen om moedertale te bevorder. Dit móét met privaatgeld gedoen word."
In I wish I'd said II skryf De Lange die Avbob-poësieprojek "het die reservoir vir elegiese digkuns geword". Die gedigte kom uit "die hele spektrum van die Suid-Afrikaanse samelewing. Nie net gedigte oor die dood en verlies nie, maar ook gedigte oor die viering van die lewe, gedigte wat met die afwesiges én aanwesiges praat, wat 'n stem gee aan die stilte en die stilgemaaktes, wat praat oor woorde wat mense nagelaat het om te sê."
Frik Rademan, uitvoerende hoof van Avbob, skryf in die inleiding tot die bloemlesing dat die kompetisie nie net 'n ruimte bied waar gewone Suid-Afrikaners oor hul hartseer en hoop kan praat nie, "maar dit is ook 'n plek waar ons mekaar kan ontmoet en gedagtes uitruil, waar ons ons gevoelens met mekaar kan deel, en waar ons sáám kan droom."
Van der Westhuizen meen die belangrikheid van die projek lê daarin dat dit "véél eerder gaan oor hoop in 'n wanhopige land en tydsgewrig. Dit laat mense óór taal- en kultuurgroeperings van hul verskille vergeet. Die poësie bind hulle saam."
Besoek avbobpoetry.co.za of Avbob Poetry se Facebook-blad om aan die kompetisie deel te neem.
I wish I'd said I en II: naledi.co.za; R200 en R220 onderskeidelik. Bestel by info@naledi.online of te koop by alle voorste boekwinkels.
Digters wat aan vanjaar se TV-program deelneem, is: Tom Dreyer, Gaireyah Fredericks, Hélen Möller, Hannes Visser, Emma Bekker, Fourie Botha, Clinton V du Plessis, Willem van der Merwe, Danie Marais, Eunice Basson, Jo Prins, Charl-Pierre Naudé, Jannie Malan, Jolyn Phillips, Fanie Olivier, De Waal Venter, Pieter Hugo, Christo van der Westhuizen, asook Leon Gropp en Jak de Priester.
TV-uitsendings, VIA (Kanaal 147):
S02E01: 16 Oktober @ 18:30
S02E02: 23 Oktober @ 18:30
S02E03: 30 Oktober @ 18:30
S02E04: 6 November @ 18:30
S02E05: 13 November @ 18:30
S02E06: 20 November @ 18:30
S02E07: 27 November @ 18:30
S02E08: 4 Desember @ 18:30
S02E09: 11 Desember @ 18:30
S02E10: 18 Desember @ 18:30
S02E01: 27 Oktober @ 16:00
S02E02: 3 November @ 16:00
S02E03: 10 November @ 16:00
S02E04: 17 November @ 16:00
S02E05: 24 November @ 16:00
S02E06: 1 Desember @ 16:00
S02E07: 8 Desember @ 16:00
S02E08: 15 Desember @ 16:00
S02E09: 22 Desember @ 16:00
S02E10: 29 Desember @ 16:00
© Marlene Malan – 2019
Tags: Avbob digkunsprojek, Avbob-poësieprojek, Christo van der Westhuizen, Ek wou nog sê VIA TV Kanaal 147, I wish I'd said, Marlene Malan
Wednesday, July 31st, 2019 | Nuus / Briewe.
3 Kommentare op "Marlene Malan. Avbob digkunsprojek"
August 12th, 2019 at 6:15 pm
Gehalte-poësie? By AVBOB? Gaan kyk die gedigte op die Web-blad. Hier en daar 'n goeie, verder… sê niks meer. Gaan kyk. Jammer jy kan nie die afgekeurde gedigte sien nie., waarvan baie strate beter is as die aanvaardes. Iewers klop iets nie, of dis 'n rekenaar wat besluit wat is in en wat nie. 'n Lukrake proses
August 13th, 2019 at 8:10 am
Ek is die Afrikaanse redakteur van die AVBOB-projek en is persoonlik verantwoordelik vir die keuring van die gedigte op die webblad. Dit is nie 'n lukrake proeses nie en word ook nie deur 'n rekenaar gedoen nie. EK is jammer dat Stuiwer te na gekom voel.