Ekonome se glas is half leeg: Hoe dit jóú raak | Netwerk24
Deur Hanlie Stadler 19 April 2021 05:19
As ekonome se kollektiewe kristalbal reg voorspel, kan Suid-Afrikaners uitsien na 'n laer petrolprys teen die einde van die jaar, maar huiseienaars moet dalk maar 'n bietjie ruimte in hul begroting inbou vir stygende rentekoerse.
Die meeste ekonome verwag dat die rentekoers vanjaar onveranderd gaan bly, maar die wiskundige konsensus is nietemin dat dit effens gaan styg. Foto: iStock
Hoe bestendig is die rand?
Dis een van die vrae waaroor ekonome wakker lê selfs noudat die rand versterk het tot vlakke wat laas voor die aanvang van die Covid-19-inperkings in Suid-Afrika gesien is.
Die rand het verlede week tot selfs R14,14 teenoor die dollar versterk, maar daar is 'n uiteenlopende siening daaroor onder die 36 ekonome wat vanjaar aan Netwerk24, Die Burger, Beeld, Volksblad en Rapport se Ekonoom van die Jaar-kompetisie deelneem. Sien die lys deelnemende ekonome hieronder.
Aan die een kant reken prof. Danie Meyer die rand se kragtoer is net tydelik.
Aan die ander kant reken Elna Moolman die rand sal stewig bly en dalk selfs verder versterk.
Oor die algemeen is daar 'n groter mate van optimisme onder die voorspellings vir 2021 wat die ekonome in April ingedien het as in Maart. Lees ook 'n paar perspektiewe hieronder.
Die deelnemers moet elke maand hul voorspellings indien en sal later gemeet word aan hoe naby dit aan die werklike syfers was.
Lesers kan die veranderings in die voorspellings benut om besluite oor hul ondernemings of persoonlike geldsake te neem. 'n Sterker rand maak byvoorbeeld 'n oorsese vakansie 'n goeie plan, maar dalk nie verdere oorsese beleggings nie. Die verwagting van hoër rentekoerse beteken as jy wil huis koop, moet jy dit gou doen.
Die konsensusvoorspelling vir ekonomiese groei vir 2021 is nou 3,5%.
Dit wissel van Fanie Brink se pessimistiese -2,2% tot Wilbie Venter se optimistiese 5,6%.
Hoewel die konsensus van 3,5% nie veel verander het nie, is dit interessant om daarop te let dat meer ekonome hul verwagting opwaarts aangepas het (10) as afwaarts (5). Die meerderheid (21) het egter hul verwagting onveranderd gehou.
Die grootste verandering was van 0,8 van 'n persentasiepunt. Dis met hoeveel Christo Luüs, Koos Coetzee en Sanisha Packirisamy hul verwagting verhoog het en Reuben Beelders sy verwagting verlaag het.
Huishoudings se besteding dryf die ekonomie grootliks aan.
Verwagtinge vir die groei daarin wissel van Fanie Brink se 1,5% tot Wilbie Venter se 9,2%. Hier het ekonome meer optimisties geword, met die konsensus wat van 3,3% tot 3,6% gestyg het.
Voorspellings vir inflasie vir 2021 wissel van Emile du Plessis se 3,5% tot dr. Roelof Botha se 4,8%.
Inflasie was in Februarie 2,9%, wat die syfer is wat ekonome vir hul voorspellings kon gebruik.
Hoewel die konsensus van 4,2% onveranderd is sedert Maart se voorspelling, is daar meer ekonome wat inflasiedruk in die ekonomie sien. Altesame 14 het hul inflasieverwagting verhoog en net 4 het hul verwagting verlaag. Die meerderheid (18) het hul verwagting onveranderd gelaat.
Ekonome verwag tans dat die opbrengs koers op staatseffekte met 'n termyn van tien jaar of langer gemiddeld tussen 7,8% en 11% sal beloop teen einde 2021, met 'n konsensusverwagting van 9,8%. Dis teenoor die 9,52% wat dit in Februarie beloop het, volgens die Reserwebank se syfers.
Die konsensusverwagting is onveranderd sedert Maart.
Die Reserwebank het einde Maart sy repokoers onveranderd gehou, wat die prima rentekoers van banke op 7% gehou het.
Altesame 21 ekonome verwag dat die rentekoers teen die einde van 2021 steeds 7% sal wees.
In Maart was daar een ekonoom wat 'n verlaging voorspel het, maar Gerhard Kuhn verwag nou ook dat dit onveranderd gaan bly.
Koos Coetzee verwag die hoogste rentekoers, van 9,5%, wat 'n verhoging van 2,5 persentasiepunte suggereer.
Die Reserwebank se kwartaallikse projeksiemodel voorspel twee klein verhogings vanjaar, in Mei en in November, maar Elna Moolman reken die sentrale bank sal nie voor 2022 nodig hê om rentekoerse te verhoog nie.
Te oordeel na hul voorspellings, is ekonome nie oortuig dat die rand op sy huidige sterk vlakke sal bly nie. Hoewel die rand teen 8 April, ekonome se sperdatum, R14,52 teenoor die dollar was, is dit ekonome se konsensus dat die rand teen die einde van die jaar R15,25 sal wees.
Die konsensus is wel beter as in Maart, toe dit R15,58 was.
Ekonome verwag nou 'n laer olieprys as in Maart, en tesame met hul voorspelling van 'n sterker rand, lê 'n paar verlagings in die petrolprys dalk vir motoriste voor.
Brent-ruolie het op 8 April $63,25 per vat gekos. Die konsensusverwagting is dat dit einde 2021 $63 per vat sal kos, net effens laer as Maart se konsensus van $63,09.
Die mees optimistiese voorspelling is Fanie Joubert se $50 en die mees pessimistiese voorspelling is prof. Jannie Rossouw se $75.
Die goudprys is 'n barometer van die wêreldekonomie – in tye van onsekerheid styg dit, en goud het dan ook in 2020 met 'n enorme 25% duurder geword.
Ekonome se verwagting vir die goudprys, $1 680, is laer as die heersende goudprys van nagenoeg $1 754,80 op 8 April, wat beteken hulle verwag die goudprys gaan vanjaar daal. Hul konsensus is ook laer as in Maart.
Fanie Joubert volstaan by sy voorspelling dat die goudprys einde 2021 tot $1 500 per fynons sal daal, maar Elna Moolman verwag steeds 'n styging tot $2 000.
Om aandeelpryse te voorspel, is nie noodwendig ekonome se werk nie, hoewel dit wel met die stand van die ekonomie verband hou – as die ekonomie groei, is dit natuurlik om te verwag dat maatskappye wat goed bestuur word en in groeisektore bedrywig is, ook 'n styging in hul wins sal beleef, en beleggers behoort dus daarin te belê, wat aandeelpryse kan laat styg.
Dis egter nie altyd so eenvoudig nie – goeie maatskappye se aandeelpryse kan vir baie beleggers te duur wees of nie genoeg groeipotensiaal hê nie.
Die JSE het op 8 April op 67 054 punte gesluit. Altesame 9 ekonome is pessimisties en reken die indeks sal 2021 laer afsluit. Die ander 13 reken die indeks gaan styg.
Die voorspellings wissel van Wilbie Venter se 58 000 punte tot Frank Blackmore se 75 425. Die konsensus is vir 'n styging tot 69 439 punte, dus 400 punte meer as wat in Maart voorspel is.
Sir Winston Churchill se woorde was: "Never let a good crisis go to waste."
My indruk is dat die Reserwebank in die toepassing van monetêre beleid tans dieselfde benadering te midde van die Covid-19-krisis volg.
Sonder enige openbare aankondiging het hulle die fokus in die inflasieteiken vanaf 4,5% per jaar (die middelpunt van die teikenband) na 3% (die onderste perk) verskuif, in 'n poging om inflasieverwagtinge ook teen 3% te anker.
Die sukses hiervan sal ons egter eers in 2022 sien.
Die buitelandse agtergrond is besonder positief vir Suid-Afrika se groeivooruitsigte vir 2021 en 2022.
In die VSA kan die massiewe fiskale stimulus opgevolg word deur 'n reuse-infrastruktuurprogram. Dit sal op kort tot mediumtermyn groei in dié ekonomie ondersteun, en ook internasionale kommoditeitspryse.
Die groeivooruitsigte van China, een van Suid-Afrika se grootste handelsvennote, bly ook positief op kort termyn.
Ek het die vooruitskatting vir ekonomiese groei in 2021 na 2,5% verhoog vanaf 'n vorige vooruitskatting van 2%.
Die herstel in beweeglikheid in Maart, soos aangedui deur die Google Mobility-indeks, 'n verbetering in nuwemotorverkope, 'n verbetering in vervaardigingsaktiwiteit en die verkryging van meer entstowwe het die opwaartse aanpassing ondersteun.
Nietemin gaan die ekonomie steeds onder geweldige druk bly. Die moontlikheid van 'n derde golf van infeksies het versterk weens die swak verskaffing van entstowwe.
Beperkte kragbeskikbaarheid kan verdere druk op die ekonomie plaas.
Die grootste risiko's wat voorspelling kan beïnvloed, is steeds die komende derde golf van Covid-19, en Eskom is steeds onstabiel.
Die volgehoue sterkte van kommoditeitspryse en groeiende optimisme oor wêreldgroei op kort termyn ondersteun ons verwagting dat Suid-Afrikaanse groei ook besonder sterk sal wees, al moet dit steeds gesien word as deel van die herstelpad na die BBP-vlakke wat voor die pandemie behaal is.