Mening: Is die vroeë druk, verwagtinge op skolevlak goed vir rugby?(Argieffoto ter illustrasie: Pixabay) Oordoen ons nie ons skolerugby nie? Neem ons nie die lekkerte van rugbyspeel weg met die oormatige klem op oorwinning nie? Verwag ouers nie te veel van hul kinders nie? Dié vrae het weer by my opgekom toe ek verlede week ŉ gesprek tussen twee van my buurvroue hoor waar die ene trots vertel dat haar graad 1-seuntjie “vanmiddag rugbyproewe gaan speel”. En terwyl ek nog daaraan herkou, hoor ek van ŉ onderwysvriend in die Wes-Kaap dat sy laerskool verlede week hul onder agts se spangroep van 20 spelertjies vir die seisoen gefinaliseer het. Hulle is vanjaar hoofsaaklik in graad 2. Daar word sommer deur hom bygevoeg dat daar veranderinge aan verlede jaar se span is. Daar sal dus nou ander pa’s (die ouers van die uitverkore kleintjies) wees wat as groep weekliks saam sal braai en kuier. Natuurlik sal verskeie ouers se drome van toekomsroem (en natuurlik sakke vol geld) sommer met die intrapslag by die graad 1-proewe verwoes word omdat baie van die knape geen belang in die spel (vir hulle bloot ŉ oninteressante speletjie) getoon het nie. Dis die klompie wat sommer net oor die veld rondloop terwyl die ander, met of sonder kennis van die reëls, die bal jaag. Keuring gedaan en die toekoms wink … nou vir die skaafwerk, aanleer van hantering, reg val as jy getêkkel word, laagvat. Dit word op laerskool gedoen waar die wen van wedstryde belangrik genoeg is dat ŉ spangroep van sewe- en agtjariges saamgestel word. En dit skud jou as jy verneem dat daar onder 12-spelers is wat aanbiedinge kry om ŉ laerskool se onder 13’s die volgende jaar te gaan versterk – en ook dat uitblinker o. 13’s reeds links en regs gewerf word vir hul volgende jaar se rugby in die hoërskool. Bemarking van die skool Die rede? Vir baie van die skole is hul suksesvolle rugbyspan ŉ belangrike deel van hul bemarking. ŉ Mode het posgevat waar buitensporig-betaalde afrigters by die voorste rugbyskole aangestel word. Hulle is dikwels bekende oudspelers wat nie noodwendig die slag van ŉ goeie afrigter het nie. Uitstekende spelers wat jare lank in die junior A-spanne gespeel het, maak dit later nie na die hoërskool se eerste span nie omdat daar sterre van elders “aangekoop” word. Die ware afrigters En die werklike afrigters, wat lief is vir die spel en hul afrigtingsvernuf met jare se afrigting by ouderdomspanne geleer het, word nie tot eerstespanafrigter bevorder nie omdat ŉ buite-afrigter ten duurste bekom word. Daar is nie meer afrigterslegendes by skole nie, soos Skonk Nicholson wat Maritzburg College ŉ krag gemaak het; of Hans Coetzee wat wie weet hoeveel Springbokke en provinsiale spelers by Monument opgelewer het; Basil Bey, wat oor 27 jaar die spelers by Bishops geleer het om die spel te geniet en opwindende rugby te speel, met die uitslag nie noodwendig van allergrootste belang nie; en Allan Miles, die afgelope vyf jaar by Grey High in die Baai nadat hy ander Oos-Kaapse skole soos Graeme College, Selborne College en St. Andrews College onder hande gehad het. Uitsoek-rugbyskole Dit het feitlik praktyk geword dat dit net die uitsoek-rugbyskole was wat die voorste spelers vir Cravenweke en latere louere opgelewer het. En daar is al jare lank die onvergenoegdheid van “koop” van spelers wat dikwels meer as net skoolfonds en koshuisgeld beloop het. Maar sake is aan’ t verander. Kyk maar na die 2019-Wêreldbeker-wenners. Sewentien van die 32 spanlede was nie op een van hierdie uitsoekrugbyskole nie. Hulle word met vet letters aangedui. (Dis seker ook onregverdig om skole soos KES, Bishops, Maritzburg College en Jeppe as “spelerkopers” aan te dui). Voorspelers: Schalk Brits (Paul Roos), Lood de Jager (Hugenote, Springs), Pieter-Steph du Toit (Hoërskool Swartland), Eben Etzebeth (Tygerberg), Steven Kitshoff (Paul Roos), Vincent Koch (Hugenote, Springs), Siya Kolisi (Grey High PE), Francois Louw (Bishops), Frans Malherbe (Hoër Jongens Paarl), Malcolm Marx (KES), Bongi Mbonambi (St. Alban’s College), Tendai Mtawarira (Peterhouse, Zimbabwe), Franco Mostert (Hoërskool Brits), Trevor Nyakane (Ben Vorster, Tzaneen), Kwagga Smith (HTS Middelburg), RG Snyman (Affies), Duane Vermeulen (Hoërskool Nelspruit). Agterspelers: Lukhanyo Am (De Vos Malan High School, King Williams Town), Damian de Allende (Milnerton High), Faf de Klerk (Waterkloof), Warrick Gelant (Outeniqua), Elton Jantjies (Florida), Herschel Jantjies (Paul Roos), Cheslin Kolbe (Brackenfell), Jesse Kriel (Maritzburg College), Makazole Mapimpi (Jim Mvabasa Secondary School, King William’s Town), S’bu Nkosi (Jeppe Boys), Willie le Roux (Paul Roos), Handré Pollard (Paarl Gim), Cobus Reinach (Grey Kollege), Frans Steyn (Grey Kollege). SA Skolespan Net tien van hierdie 32 Wêreldbeker-Bokke het vir die SA Skolespan in die 21 Cravenweke gespeel sedert die oudste lid van die span, Schalk Brits, dit in 1999 reggekry het. Dié tien spelers is Steven Kitshoff, Siya Kolisi, Warrick Gelant, Elton Jantjies, Jessie Kriel, Frans Malherbe, Malcolm Marx, Bongi Mbonambi, RG Snyman en Handré Pollard. Vir baie spelers en hul ouers se drome sal die volgende statistiek moontlik as ŉ skok kom: Dit is ook ŉ waarskuwing vir die spel dat slegs sowat 5% matrieks naskools nog rugby speel. En dít is nadat daar reeds veel minder kinders in matriek nog rugby speel as wat die geval op laerskool was.