Rietbok (vliegtuig) - Wikipedia
Suid-Afrikaanse Lugdiens-vlug 406
Datum: 13 Maart 1967
Oorsaak: Beheerverlies, moontlike vlieënier ongeskiktheid
Plek van ramp: Indiese Oseaan by Kayser's Beach, Kaapprovinsie, Suid-Afrika
Vliegtuig Tipe: Vickers Viscount 818
Vliegtuig Stertnommer: ZS-CVA
Oorsprong: H.F. Verwoerd-lughawe, Port Elizabeth
1ste tussenlanding: Ben Schoeman-lughawe, Oos-Londen
2de tussenlanding: J.B.M. Hertzog-lughawe, Bloemfontein
Bestemming: Jan Smuts Internasionale Lughawe, Johannesburg
Die Rietbok was 'n vliegtuig van die Suid-Afrikaanse Lugdiens wat op 13 Maart 1967 naby Oos-Londen in die see gestort het. Oor die werklike oorsake van die ramp heers daar politieke omstredenheid.
4 Vlug 406
'n Viscount 806, soortgelyk aan die een wat verongeluk het.
Die Rietbok was 'n Vickers Viscount 818 en gebou in 1958. Die vliegtuig het die roepsein ZS-CVA gehad en was volgens alle aanduidings in 'n goeie toestand.
Op die dag van die ramp is die vliegtuig gebruik op die roete van Jan Smuts Internasionale Lughawe in Johannesburg na die H.F. Verwoerd-lughawe in Port Elizabeth met tussenlandings op die J.B.M. Hertzog-lughawe in Bloemfontein en die Ben Schoeman-lughawe in Oos-Londen. Op die terugreis sou dieselfde vlugplan gevolg word.
By die vertrek in Johannesburg was daar reeds probleme. Met die opstyging wou die neuswiel weens 'n meganiese fout nie terugtrek nie. Nadat dit herstel is, het die Rietbok met sy vlug begin. By die landing in Oos-Londen was die weer sleg en by die vertrek van daar tref dit boonop 'n voël. 'n Inspeksie in Port Elizabeth het egter geen probleme aan die lig gebring nie.
Vlug 406[wysig | wysig bron]
Vlug 406 van Port Elizabeth na Johannesburg via Oos-Londen en Bloemfontein het laat die middag in slegte weer vertrek. Kapt. Gordon Lipawsky was in bevel met 4 bemanningslede en 20 passasiers aan boord. Lipawsky het meer brandstof as normaal in die vliegtuigtenks laat inpomp omdat hy besef het dat hy dalk weens die heersende ongunstige weersomstandighede nie in Oos-Londen sou kon land nie.
Om 5:10 n.m. het die vliegtuig 15 seemyl suidwes van die lughawe by Oos-Londen en 2½ km van die kus by Kayserstrand in die see gestort. Die wrak lê op 'n diepte van 55 tot 67 meter. Almal in die vliegtuig het omgekom.
Reddingspogings was moeilik omdat die ongeluk na sononder gebeur het. Geen liggaam of die vliegtuig kon geberg word nie. Regter Cecil Margo en sy ondersoeksraad het tot die slotsom gekom dat die mees voor die hand liggende rede vir die ongeluk was dat die vlieënier 'n hartaanval gehad het en die mede-vlieënier nie gou genoeg die vliegtuig onder beheer kon kry nie. Regter Margo het jare later met nuwe kennis oor rampe met dieselfde soort vliegtuig die vermoede uitgespreek dat die Rietbok ook kon geval het weens strukturele defekte.
Die ramp het plaasgevind kort na die moord op dr. H.F. Verwoerd en presies 6 maande na die aanstelling van B.J. Vorster as premier. Die regering het in dié tyd al strenger begin optree teen mense en organisasies wat die beleid van apartheid teengestaan het. Twee persone wat baie krities teenoor hierdie beleid gestaan het, was passasiers op die rampvlug. Prof. J.P. Bruwer was 'n vooraanstaande Afrikaner-intellektueel, skrywer, wêreldberoemde antropoloog, vise-rektor van die pasgestigte Universiteit van Port Elizabeth en boonop waarnemende voorsitter van die Afrikaner Broederbond. Audrey Rosenthal was 'n Amerikaner wat vir 'n anti-apartheidsorganisasie gewerk het wat uitgeweke ANC- en PAC-lede en hul families bygestaan het. Die owerhede het altyd volgehou dat nóg die wrak nóg enige liggame na die ramp gevind is. Nuwe getuienis meld dat die wrak wel kort na die ramp gevind is, maar dat die feit verdoesel is. Daar is sprake van sabotasie in opdrag van sekere politieke leiersfigure.