Het die Afrikaner nog kultuur? deur Oom Kaspaas | Bydraes | Woes - Kreatiewe platform vir Afrikaans
Titel: Het die Afrikaner nog kultuur?
Aantal woorde: 1880
In die vroeë jare, d.w.s. gedurende die jare van die onderdrukkende en vernederende apartheidsbeleid, het die destydse Suid Afrikaanse regering sy uiterste bes gedoen om 'n verenigde Afrikanerkultuur onder die blankes te skep. Dit was veral noodsaaklik omrede die uiteenlopende sienswyses oor kultuur wat bestaan het in die destydse vier provinsies. Met Uniewording is die oorblyfsels van die Afrikanerrepublieke saamgevoeg met die twee beswaarmakende Britse kolonies. In die Wes Kaap het die ou spul 'n baie Europees-gesentreerde kultuurvorm gehandhaaf. Natal en die oos Kaap het sterker na die Britse kant toe geneig terwyl die noord Kaap, die Vrystaat en Transvaal so vêr van die beskawing af was dat hulle eintlik geen kultuur gehad het nie. Rondom die industriële gebiede van die Witwatersrand (Gauteng) was daar 'n kosmopolitaanse samevoeging van kulture wat later jare, onder die invloed van die ontluikende filmbedryf in Hollywood, alles probeer "copy" het van die gepropageerde "American Way".
Die regerende Nasionale Party, skynbaar onrustig oor die vreemde invloede, het met behulp van die F.A.K., die Rapportryerskorps en ander kultuurbonde 'n meer verteenwoordigende Afrikanerkultuur daar probeer stel. Met kappies en nekdoeke het hulle volkspelelaers gestig en mense aangemoedig om met "..eers draai die ou vroutjie en dan draai haar ou man," op tipies Afrikaanse manier te ontspan. Op skool, boersportbyeenkomste en volksfeeste is daar tougetrek, ge-volkspele en gesing dat dit klap. Die amptelike volkslied altyd eerste, gewoonlik gevolg deur die ou Hollands-bewoorde Tranvaalse en Vrystaatse volksliedere. Daar is gesing van die magtige dreuning wat wyd oor die veld gesweef kom, van nôintjies in die Boland, die heerlike lente, die vaal Karoo, 'n ou ryperd, die ou Kalahari, 'n Boereplaas, Suikerbossie en Sarie Marais. Op die maat van konsertina, kitaar en viool is daar laataand gewals en geskoffel dat die stof so trek, die kat is meer as net geknyp in die donker en vir die manne met hare op die bors was daar 'n skelm knertsie te tap by kerslig in die waenhuis. Die sogenaamde "groter kultuur" wat volkspele sy beslag gegee het, het aan menige jong seun die geleentheid gegee om die ontluikend sagte lyfies van die "niggies" te voel en daaroor drome te droom. Ek vermoed dat die drome egter meer met hormone as iets met kultuur uit te waai gehad het.
Meeste mense het op daardie stadium nog die een of ander plaaskonneksie gehad ('n familielid of huisvriend wat geboer het) en daarom was daar oor die algemeen meer van 'n plattelandse siening by meeste mense te bespeur. Mense het, ten opsigte van hulle lewenswyse, baie meer konserwatief gedink en opgetree want hulle het waardesisteme in plek gehad. Opvoeding van jou kinders was 'n lewenstaak en die ouer (asook grootouers) was op alle vlakke persoonlik betrokke behalwe daar waar die onderwysers in beheer was. 'n Pak slae op sy tyd het niemand nog ooit enige blywende skade aangedoen nie. (Vandag voed ons op uit die boeke van kinderlose sielkundiges en laat toe dat die kinders ons voorskryf – dan wonder ons later hoekom ons kinders geen respek vir ons het nie)
Waar jou Afrikanerskap dit nie in die verlede gedoen het nie, het jou godsdiens jou doen en late gereguleer. 'n Persoon se posisie en bevordering in die Staatsdiens van destyds is nogals bepaal deur sy of haar se party- en kerkverband. Dit was belangrik dat getuigskrifte iets moes noem van 'n Calvinistiese en Nasionale agtergrond.
Nie dat daar iets verkeerd is of was met 'n sterk politieke oortuiging of 'n gevoel van nasionalisme nie. Daar is defnitief ook niks verkeerd met 'n sterk godsdienstige oortuiging nie. Dit kan in meeste gevalle as 'n samebindende faktor vir 'n volk dien. Wanneer die staat egter indirek aan sy inwoners begin voorskryf hoe hulle moet dink en glo as hulle êrens wil kom, dan is daar groot fout. Die mees voor die hand liggende probleem was dat die verantwoordelikheid vir kultuur en godsdiensonderrig so deur die staat en kerk oorgeneem was, dat dit amper nie meer nodig was om aandag daaraan te gee binne huisverband nie. Dit het daarom 'n ernstige en onherstelbare leemte gelaat in die opvoedingskultuur van baie Afrikaanse huishoudings.
Toe die eens magtige en later verdeelde Afrikanerkoningkryk dus in 1994 val, was daar maar wynig oor binne huisverband om op terug te val. Die ou rolmodelle was meteens leuenaars, lafaards en verraaiers. Of andersins was hulle leuenaars, moordenaars en wreedaards. Daar was nie juis rolmodelle oor vir die Afrikanerjeug in die nuwe Suid Afrika nie – popsterre met hulle afwesige morele waardes en filmsterre met hulle onbedwingbare wellus was die persone waarna opgekyk moes word. In 'n relatief kort tydjie het die nuwe geslag Afrikaner grootliks taalverboureerd geraak en ook baie losser begin dink rondom godsdiensoortuiging en persoonlike verbintenisse. Omdat God in die ouerhuis afwesig was, was dit 'n vreemde konsep om te probeer begryp. God is 'n wetmakende ou "spoilsport" en daarom 'n striemende faktor in terme van vryer denke. En, in elkgeval, hoekom sou 'n sogenaamde liefdevolle God dan soveel pyn en ellende op aarde toelaat.. "What if God was one of us, just a stranger on a bus?" Eksperimente met seks begin nou in die laerskool want die behoudende morele fondasie het lankal reeds verkrummel - TV stel nou vir ons die voorbeeld.
Taal en godsdiens speel nie meer 'n rol as jy wil gaan studeer of aansoek doen vir werk nie. As jy blank is, tel dit in elkgeval deesdae teen jou..
Waar het dit die Afrikaner gelaat in terme van kultuur?
Ek wil my verstout deur te beweer dat die Afrikaner inderwaarheid geen kultuur het nie. Ek verdedig my bewering deur te verwys na ander volksgroepe wat pertinente feeste het wat op tradisionele manier gevier word, maak nie saak in watter land hulle woonagtig is nie. Dink maar aan die Iere se St Patrick's Day en hulle tradisionele musiek, die Duitsers se Oktoberfest, hulle tipiese "bierdrink" musiek en tradisies rondom Kersfees. In Frankryk maak dorpies toe as daar fees gevier word. Wat van die verskillende Joodse feeste, hulle eetgewoontes, manier van bruilof hou, dans en musiek? Of, die verskillende inheemse bevolkingsgroepe se tradisionele manier van dinge doen, begrafnis en bruilofsrituele. Die simboliese Afrikanerkultuur rondom huwelike is net so geërf van die Amerikaners, Kersvader en sy sleë met Kersfees en die Paashaas met sy "chocolate" eiers oor Paasfees is ook oorgeneem met komplimente van die Amerikaners. Ons koop ons "take-aways" by die Amerikaners se "franchises", sluk dit af met Coke en lê op die mat voor die TV en "popcorn" eet terwyl ons kyk na die nuutste immorele eskapades uit Hollywood. Ons is Amerikaners wat geradbraakte Afrikaans praat.
Die Afrikaner is redelik hoog op die lys as dit kom by alkoholmisbruik, hy is onder die wêreld se voorstes as ons praat van egskeidings en hulle is seker van dié met die swakste sportmangees ter wêreld op die pawiljoene tydens rugbywedstryde (hier verwys ek spesifiek na die uitjou van ander spanne as daar punte teen die "heilige" Springbokke aangeteken word of kan word).
Waaruit bestaan die Afrikaner se kultuur dus: Braaivleis, biltong, bierdrink, egskeidings en rugby. Die nuutste Afrikaanse musiek is op die beste van tye 'n belediging vir enige redelike mens se intelligensie ("gooi jou arms om maay …." klink vir my altevol soos 'n broodkniëende boeremeisie wat daardie groot arms van haar met die hangende "muscles" met geweld om die sanger gooi en hom so vasvat dat hy willens en wetens moet verklaar dat hy haar liefhet – "….en sê jy's lief vir maay"). Of wat van die irriterende "….tjôklits, my hart klop tjôklits." Is dit so wragtag die beste uit die moderne Afrikaanse stal?
Dit wat beskikbaar raak in die letterkunde is nie veel beter nie. Dis so deurspek met plat Afrikaanse woorde en taalgebruik, "common" vloekwoorde (hy kyk so half smilend na my met 'n fok-jou expression in sy modderbruin oë en dis mos net daar waar ek my moer strip….), verskonings vir die sondes van die voorgeslagte en ekskuus gesê op gepaste wyse tussen die lakens of andersins stomende (en baie grafies uitgebeelde) verhoudings tussen persone van dieselfde geslag.
Die oorblyfsel van die blanke Afrikanernasie – dis nou die wat nie halsoorkop die land verlaat het om in die vreemde verlangend te probeer kontak hou met die verloop van Curriebeker rugby nie - word in sy eie land gyselaar gehou agter lemmetjiesdraad en elektriese heinings. Hy verwerp openlik die "former dispensation" of "previous regime" al het sy pa sy rykdom verwerf en sy skatte bymekaargemaak in die dae van apartheid. Hy kla egter graag oor die agteruitgang van Suid Afrika op oorsese webtuistes onder 'n skuilnaam (wil nie graag die regeringskontrakte verloor nie). Hy's getroud met twee kinders (albei in privaatskole), het 'n skelmpie op die dorp langsaan (so 'n floskoppie met die lyf en verstand van 'n perdeby – sy wil net steek) en 'n 4X4 waarmee hy elke dag kantoor toe ry. Saterdae, as die gehuurde hulp die tuin skoonmaak en dik snye ou brood en jêm met koffie afsluk uit 'n blikbeker en die gras sny terwyl die kinders en die salonversorgde vrouens in die swembad rondspeel, sit hy saam met sy pelle voor die grootskerm TV in sy grasdaklapa en rugby kyk en bier drink en vleisbraai en bier drink en sy vrou verkleineer en bier drink en sy pel se vrou in die swembad 'n stoute drukkie gee en bier drink en die "ref" vloek en bier drink en die anderskleurige spelers vloek en bier drink en oor die nuwe stoele kots en bier drink en "uitpass" en die visbak saam met die eksotiese vissies in duisend stukke val. "De la Rey, de la Rey, sal jy die boere kom lei…."
Hy is 'n Afrikaner (in murg en been) en, wanneer die eerste "six-pack" sy gat gesien het, sing hy patrioties saam met Bok van Blerk: "Ons vir jou Suid Afrika", maar glo die "song" besing eintlik die Springbokspan. Hy was laas in die kerk toe sy jongste gedoop is maar kan 'n Bybelse perspektief gee oor alles van politiek tot kinderopvoeding (al is sy aanhalings soms buite verband en uit heeltemaal die verkeerde geskrifte). Waag 'n onderwyser dit om sy (onhebbelike en bederfde) telg aan te praat in die klas, is hy eerste ding die volgende oggend daar om die arme onderwysertjie voor die hele klas te gaan uitvloek. Hy betaal nie verniet goeie geld vir kwaliteit onderrig nie. Opvoeding sal hy by die huis gee (al is hy maar baie selde daar), klasgee is al wat die onderwyser hoef te doen.
Hy is steeds 'n Afrikaner maar hy is niks anders as so 'n verskoning vir en ruggraatlose skaduwee van sy stoere Afrikaner voorgeslagte nie. Hy sal nie oor 'n berg kom as daar nie 'n uitgemerkte 4X4 roete is nie. Sy vrou het nog nooit kaalvoet geloop nie, wat nog te sê van om sonder skoene agter hom aan oor die berge sukkel. Sy kinders sal hulle mos doodverveel sonder TV of 'n Playstation. "Daar het 'n doringboompie vlak by die pad gestaan waar lange ossespanne met sware vragte gaan……" So het Totius die stryd om oorlewing van die Afrikaner jare gelede saamgevat. Jammer om te sê maar daardie selfde boom is vandag afgebreek en daar is vuur daarmee gemaak."
Bewys my verkeerd en ek sal my woorde met graagte terugtrek.
. . . . ek neem aan u beskryf u Afrikanerskap?
Wel, ek kan u verseker dat ek as Afrikaner, niks van u kultuur deel nie; ek en jy beleef twee totaal verskillende leefwyses en kultuur.
Regte opregte Afrikaners moes onttrek van die mengelmoes, maar ons leef uitstekend, is bevoorreg, gesond, goed versorg met genoeg om in al ons behoeftes te voorsien, en ons is APART soos die Gebod bepaal:
Moenie in dieselfde juk trek saam met ongelowiges nie, want watter deelgenootskap het die geregtigheid met die ongeregtigheid, en watter gemeenskap het die lig met die duisternis? En watter ooreenstemming het Messias met Bélial, of watter aandeel het die gelowige met die ongelowige? Of watter ooreenkoms het die tempel van YHVH ELOHIM met die IDOLE? Want julle is die tempel van die lewende YHVH ELOHIM, soos YHVH ELOHIM gespreek het: Ek sal in hulle woon en onder hulle wandel, en Ek sal hulle YHVH ELOHIM wees, en hulle sal vir My 'n volk wees. Daarom, gaan onder hulle uit en sonder julle af, spreek YHVH ELOHIM; en raak nie aan wat onrein is nie, en Ek sal julle aanneem; en Ek sal vir julle 'n Vader wees, en julle sal vir My seuns en dogters wees, spreek die Here, die Almagtige. [2 Korinthiërs 6:14-18]
Regdeur die eeue, was daar altyd net 'n OORBLYFSEL wat sy kultuur oppas.
En Jesaja roep oor Yisrael uit: Al is die getal van die kinders van Yisrael soos die sand van die see, net die oorblyfsel sal gered word; want Hy volbring 'n saak en verkort dit in geregtigheid, omdat YHVH ELOHIM 'n saak wat verkort is, op die aarde sal doen. En soos Jesaja tevore gesê het: As YHVH ELOHIM van die leërskare vir ons nie 'n nageslag oorgelaat het nie, soos Sodom sou ons geword het en aan Gomorra gelyk gewees het. Wat sal ons dan sê? Dat die heidene, wat die geregtigheid nie nagejaag het nie, die geregtigheid verkry het, naamlik die geregtigheid wat uit die geloof is; terwyl Yisrael, wat die wet van die geregtigheid nagejaag het, die wet van die geregtigheid nie bereik het nie. Waarom? Omdat dit nie uit die geloof was nie, maar net asof dit uit die werke van die wet was; want hulle het hul gestamp teen die steen van aanstoot. Soos geskrywe is: Kyk, Ek lê in Sion 'n steen van aanstoot en 'n rots van struikeling; en elkeen wat in Hom glo, sal nie beskaam word nie. [Romeine 9:27-33]
Ja, ons AFRIKANERS is maar min wat oorgebly het:
Maar wat sê die spraak van YHVH ELOHIM aan hom? Ek het vir Myself sewe duisend manne laat oorbly wat die knie voor Baäl nie gebuig het nie. Net so is daar dan ook in die teenwoordige tyd 'n oorblyfsel, ooreenkomstig die verkiesing van die genade. [Romeine 11:4-5]
My simpatie met u dilemma!
7 jaar 11 maande 3 weke 2 dae 15 ure oud
Ongeag die kritiek wat jy ontvang het, het ek baie lekker gelees. Ek het amper ge'o-gonna' vroeër in die stuk, maar jy bring alles mooi bymekaar. Ek dink meeste van ons kan gerus hierna kyk en bietjie introspeksie doen...
10 jaar 3 maande 2 weke 2 dae 3 ure oud
Met alle respek gesê vat jy ons almal maar baie vlak, deur almal oor dieselfde kam te skeer.
ons kom uit verskillende godsdiensgroepe, ons is uit verskillende stande van die samelewing, maar almal is nie soos die respeklose jeug van vandag nie. Sweerlik het kerkbywoning en opvoeding by die huis en skool daarmee te make.
My Omie van ons het 'n baie hoë prys betaal deur miletêre diens as vaderland liefhebbers.
Soos in enige gemeenskap gaan jy swakker en beter mense kry en dit onafhanklik van sosio-ekonomiese omstandighede.
Die meeste Afrikaners wat ek ken voldoen nie aan jou beskrywing nie. Ons is boere wat planne maak om te oorleef, al is dit om in die buiteland te werk en hier te bly.
10 jaar 3 maande 3 weke 2 dae 17 ure oud
Veralgemening het jou reeds verkeerd bewys. Daar is egter sekere gedeeltes waarmee ek saamstem. Ek sluk ook swaar aan die tipe 'kuns' (musiek, boeke, gedigte) wat in Afrikaans geredelik beskikbaar is. Dit maak my egter nie die 'is-als, einde-als' wat kan voorskryf aan ander hoe hul hulleself moet vermaak nie.
Ek neem aanstoot dat jy op so 'n mate veralgemeen dat dit onkonstruktief en beledigend raak. Arfikanerdom is veronderstel om ons trots te wees en jou opvoeding teenoor jou eie kinders; weerstaan dit jou eie aanklagte?