Imaging dat jy reuse-radioteleskope kan gebruik om na die geboorteplaaie van planete te kyk . Dit is nie 'n futuristiese wetenskap-fiksiedroom nie: dit is 'n gereelde voorval, aangesien sterrekundiges radio-observatoria gebruik om 'n sneak peek te neem by die sterre- en planeetgeboorte. In die besonder het die Karl G. Jansky Baie Groot Array (VLA) in New Mexico gekyk na 'n baie jong ster genaamd HL Tau en het die begin van die planeetformasie gevind.
Hoe planete vorm
Wanneer sterre soos HL Tau (wat net ongeveer 'n miljoen jaar oud is - 'n blote kind in sterre terme) gebore word, word hulle omring deur 'n wolk van gas en stof wat vroeër die sterre kwekery was. Die stofdeeltjies is die boustene van planete, en begin saamgooi in die groter wolk. Die wolk self flateer in 'n skyfvorm rondom die ster. Uiteindelik, oor honderdduisende jare, vorm groot klompe, en dit is die baba planete. Ongelukkig vir sterrekundiges, is al daardie planeet-geboortedienste in die stofwolke begrawe. Dit maak die aktiwiteit onsigbaar tot die stof uitklaar. Sodra die stof verdwyn (of versamel word as deel van die planeetvormende proses), dan is die planete sigbaar. Dit is die proses wat ons sonnestelsel gebou het en sal na verwagting rondom ander pasgebore sterre in die Melkweg en ander sterrestelsels waargeneem word.
So, hoe kan sterrekundiges die besonderhede van die planeet se geboorte waarneem wanneer hulle in 'n dik wolk stof weggesteek word. Die oplossing lê in die radio-astronomie. Dit blyk dat radio sterrekunde observatoriums soos die VLA en die Atacama Large Millimeter Array (ALMA) kan help.
Hoe onthul Radio Waves Baby Planets?
Radiogolwe het 'n unieke eienskap: hulle kan deur 'n wolk van gas en stof gly en onthul wat binne lê.
Aangesien hulle stof binnedring, gebruik ons ​​radio-astronomietegnieke om streke te bestudeer wat nie in sigbare lig gesien kan word nie, soos die stofgehulde, besige sentrum van ons sterrestelsel, die Melkweg. Radiogolwe laat ons ook toe om die ligging, digtheid en beweging van die waterstofgas te bepaal wat drie-vierde van die gewone materie in die heelal uitmaak. Daarbenewens is sulke golwe gebruik om ander wolke gas en stof te penetreer waar sterre (en vermoedelik planete) gebore word. Hierdie sterfskoolkwekerye (soos die Orion-nebula ) lê regdeur ons sterrestelsel en gee ons 'n goeie idee van die hoeveelheid stervorming wat deur die Melkweg aangaan.
Meer oor HL Tau
Die baba ster HL Tau lê ongeveer 450 ligjare van die Aarde in die rigting van die konstellasie Taurus. Sterrekundiges het lank gedink dat dit en sy vormende planete lank gedink het om 'n goeie voorbeeld te wees van die aktiwiteit wat ons eie sonnestelsel gevorm het 4.6 miljard jaar gelede. Sterrekundiges het in 2014 na die ster en sy skyf gekyk, met ALMA. Daardie studie het die beste radiobeeld van planeetformasie aan die gang gelewer. Daarbenewens het die ALMA-data aan die lig gebring dat daar gapings in die skyf is. Dit word waarskynlik veroorsaak deur planeetagtige liggame wat die stof langs hul wentelbane uitvee.
Die ALMA-beeld het besonderhede van die stelsel in die buitenste gedeeltes van die skyf gewys. Die binneste dele van die skyf was egter nog in stof wat vir ALMA moeilik was om deur te sien. So het sterrekundiges na die VLA gekyk, wat langer golflengtes opspoor.
Die nuwe VLA-beelde het die truuk gedoen. Hulle het 'n duidelike klomp stof in die binneste gebied van die skyf geopenbaar. Die klomp bevat iewers tussen drie en agt keer die massa planeet Aarde, en is op die vroegste stadium van die planeetformasie wat nog ooit gesien is. Die VLA data het ook sterrekundiges 'n paar leidrade gegee oor die samestelling van die stofdeeltjies in die binneste skyf. Radio data toon dat die binneste gebied van die skyf korrels bevat wat so groot is as 'n sentimeter in deursnee. Dit is die kleinste boustene van planete. Die binneste gebied is waarskynlik waar Aardagtige planete in die toekoms sal vorm, aangesien stampe van stof groei deur materiaal in hulle omgewing in te samel en mettertyd groter en groter te word.
Uiteindelik word hulle planete. Die oorblyfsels van planeetvorming word asteroïdes, komete en meteoroïede wat die pasgebore planete waarskynlik tydens die vroeë geskiedenis van die stelsel sal bombardeer. Dit is wat in ons eie sonnestelsel gebeur het. Dus, kyk na HL Tau is baie soos om na 'n geboorte momentopname van die sonnestelsel te kyk.