PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2018-10-11 - Is jou huis ’n belegging?
Is jou huis ’n belegging?
Met groei van in­fla­sie plus 3% oor die af­ge­lo­pe 15 jaar, was jou huis be­slis meer as net ’n dak oor jou kop. Dit is eg­ter ook be­lang­rik om se­ker te maak dit is nie jou e­nig­ste belegging nie.
uid-a­fri­ka­ners hou daar­van om hul huis as ’n belegging te be­skou.
Soos met al­le be­leg­gings, is dit eg­ter be­lang­rik om el­ke nou en dan op­nuut oor jou aan­na­mes te be­sin.
Daar is tans groot me­nings­ver­skil­le oor ver­al die prys van woon­ei­en­dom­me. FNB se huis­prys­in­deks wys dat huis­pry­se se­dert Au­gus­tus 2007 in re­ë­le ter­me met 21% af­ge­neem het. Dit skep by baie men­se ’n groot ver­wag­ting dat moont­li­ke “wins­ko­pe” in die re­si­den­si­ë­le ei­end­om­sek­tor hul ver­sky­ning sal maak.
Die werk­lik­heid is eg­ter dat dit nie so­seer gaan oor hoe laag of hoog dié ei­en­doms­pry­se is nie, maar of die Sui­d­a­fri­kaan­se pu­bliek dit in­der­daad sal kan be­kos­tig om dié ei­en­dom­me te koop.
Sa­la­ris­se het nie met veel meer as in­fla­sie ver­hoog se­dert 2007 nie, wat be­te­ken dit sal jong Sui­d­a­fri­ka­ners baie lan­ger vat om by die punt te kom waar hul­le hul eer­ste eiendom kan be­kos­tig – en wan­neer dié dag uit­ein­de­lik aan­breek, sal die skuld­ver­hou­ding so hoog wees dat hul­le baie min­der sal hê om te spaar.
Suid-a­fri­ka­ners se net­to per­soon­li­ke spaar­geld, uit­ge­druk as ’n per­sen­ta­sie van per­soon­li­ke be­stee­ba­re in­kom­ste, het die af­ge­lo­pe 25 jaar van 11,3% tot -0,2% af­ge­neem, en ek is oor­tuig een van die groot oor­sa­ke van dié pro­bleem is heel moont­lik die sty­ging in huis­pry­se.
Lui­dens FNB se da­ta (tot Mei 2018), kos die ge­mid­del­de huis in ’n mid­del­klas­woon­buurt so­wat R895 000. Teen ’n pri­ma-uit­leen­koers van 10% per jaar en ’n te­rug­be­taal­tyd van 20 jaar, moet die ko­per ’n raps meer as R8 600 per maand op­dok. Dit is waar ek meen die pro­bleem be­gin. Daar word al­ge­meen aan­vaar dat die be­drag van jou maan­de­lik­se ver­band­paai­e­ment nie meer as 30% van jou bru­to maan­de­lik­se in­kom­ste moet uit­maak nie.
Dit be­te­ken as jy ’n huis in ’n mid­del­klas­woon­buurt teen ’n ge­mid­del­de prys van R895 000 wil be­kos­tig, jy ’n bru­to in­kom­ste van min­stens R28 700 per maand moet ver­dien. Vol­gens S­ta­tis­tie­ke Suid-a­fri­ka is die ge­mid­del­de sa­la­ris tans eg­ter net R19 858 per maand (da­ta soos op 31 Maart 2018).
Dit be­te­ken die ge­mid­del­de Suid-a­fri­kaan­se brood­win­ner, wat – op sy eie – ’n huis in ’n mid­del­klas­woon­buurt wil koop, sal el­ke maand meer as 43% van sy bru­to in­kom­ste aan ’n ver­band moet af­be­taal.
Hoe erg dit ook al klink, lyk die si­tu­a­sie steeds baie be­ter as wat die ge­val 11 jaar ge­le­de (2007) was, toe ’n