Geen permitte, lisensies nodig om sake te doen – hof(Foto: Tim Mossholder/Unsplash) Sakeondernemings het voortaan geen meer permitte of regeringslisensies van ŉ nasionale, provinsiale of plaaslike departement nodig om sake te doen nie. Die hooggeregshof in Pretoria het Maandag in die guns van die organisasie Sakeliga beslis en die ononttrekte regulasies wat die minister van kleinsakeontwikkeling daaroor afgekondig het, ter syde gestel. Geen onderneming mag gedwing word om ŉ CIPC-sertifikaat of ander lisensie te toon wat nie reeds voor die ramptoestand verpligtend was nie. Die hof het bevind die minister van kleinsakeontwikkeling, Khumbudzo Ntshavheni, het haar magte oorskry en dat die regulasies wat sy vroeër vandeesmaand afgekondig het, onregmatig en ongeldig is. Ondernemings moes by die CIPC aansoek doen om as noodsaaklike diens geregistreer te word sodat hulle toegelaat kon word om hul bedrywighede voort te sit. “Hierdie saak is ŉ oorwinning vir sakevryheid in Suid-Afrika. Onder die dekmantel van ŉ mediese krisis het die staat gepoog om ŉ algemene sisteem van besigheidslisensiëring in Suid-Afrika in te stel,” het Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, gesê. “Met onsekerheid en burokratiese rompslomp het die regering drasties inbreuk gemaak op besighede se vermoë om hul sake te bedryf, selfs waar alte dikwels arbitrêre en skadelik regulasies dit wél toegelaat het. Ondernemings wat in besonder benadeel is, sluit in dié wat nie by die CIPC geregistreer is nie – die meeste ondernemings in Suid-Afrika – veral klein en mediumgrootte ondernemings soos die volle verskeidenheid van eenmansake, insluitend informele handelaars.” Hoewel talle ondernemings op vlak 3 van die afsondering steeds nie mag sake doen nie, vergemaklik die uitspraak nou die proses vir dié wat wel mag. Le Roux sê besigheidslisensiëring is nou net so onaanvaarbaar as wat dit in 2013 was toe Rob Davies as minister destyds probeer het om ŉ Wet op Besigheidslisensiëring in te stel. “Net soos daar geen regverdiging is vir ŉ vereiste om regeringstoestemming voor verbruik te bekom nie, so is daar geen regverdiging vir ŉ vereiste om regeringstoestemming voor produksie te bekom nie.” Hy sê daar is ná die uitspraak ongelukkig steeds regulasies wat arbitrêr en skadelik is en verskeie ondernemings word steeds onredelik verhoed om sake te doen. Sakeliga sê ondernemings en individue wat weens onregmatige vereistes – soos die toon van ŉ CIPC-sertifikaat – skade ly of gely het, sou ŉ skadevergoedingseis teen die staat kan instel.