Een keer as giftig beskou, is die tamatie nou 'n gunsteling kos
Tuh-MAY-TOH of Tuh-MAH-to? Uitspraak maak nie saak wanneer dit kom by hierdie wonderlike voedsame vrugte bekend as 'n groente nie. Dit is moeilik om te glo dat so 'n wydverspreide voedselbron as dodelik giftig beskou is. Beskikbaar die hele jaar in vars en bewaarde vorms, is daar geen tekort aan gebruike vir hierdie veelsydige "groente" nie.
Die Franse botanikus Tournefort het die Latynse botaniese naam, Lycopersicon esculentum, aan die tamatie verskaf. Dit vertaal na "wolfpeach" - perske omdat dit rond en lekker en wolf was omdat dit verkeerdelik as giftig beskou is. Die plantkundige het verkeerdelik die tamatie geneem vir die wolfspach waarna Galen in sy derde eeuse geskrifte verwys het, dit wil sê, gif in 'n smaaklike pakket wat gebruik is om wolwe te vernietig.
Die Engelse woord tamatie kom van die Spaanse woord, tomaat , afgeleide Nahuatl (Aztec taal) woord, tamatie. Dit het in 1595 in druk verskyn. 'N Lid van die dodelike nekkaatsfamilie, tamaties, was verkeerd gedink giftig (hoewel die blare giftig is) deur Europeërs wat agterdogtig was vir hul blink vrugte. Inheemse weergawes was klein, soos kersietamaties , en heel waarskynlik geel eerder as rooi.
Die tamatie is inheems aan Wes-Suid-Amerika en Sentraal-Amerika. In 1519 het Cortez tamaties ontdek wat in Montezuma se tuine groei en sade na Europa teruggebring waar hulle as ornamentele nuuskierigheid geplant is, maar nie geëet word nie.
Waarskynlik was die eerste verskeidenheid om Europa te bereik geel van kleur, want in Spanje en Italië was hulle bekend as pomi d'oro, wat geel appels beteken. Italië was die eerste om die tamatie buite Suid-Amerika te omhels en te kweek.
Die Franse het na die tamatie verwys as pommes d'amour, of lief vir appels, aangesien hulle gedink het hulle het aphrodisiacale eienskappe.
In 1897 het sopmogul Joseph Campbell uitgekom met gekondenseerde tamatiesop, 'n skuif wat die maatskappy op die pad na rykdom stel en die tamatie vir die algemene publiek verder uitlok.
Campbell mag tamatiesop gewild gemaak het, maar die eerste resep word gekrediteer aan Maria Parloa wie se 1872 boek The Appledore Cook Book haar tamatiesuiker beskryf.
Die hoë suurinhoud van die tamatie maak dit 'n uitstekende kandidaat vir inmaak. Dit is een van die hoofredes waarom die tamatie teen die einde van die negentiende eeu meer as enige ander vrugte of groente ingemaak is.