Regering se planne vir twee nuwe universiteite vorderDr. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys en opleiding. (Foto: Kopano Tlape/GCIS) Die departement van hoër onderwys en opleiding se planne om twee nuwe universiteite te bou blyk ál meer van ’n realiteit te word. ŉ Uitvoerbaarheidstudie van R6 miljoen word tans gedoen oor die grootte en vorm wat hierdie twee instellings gaan aanneem, het minister Blade Nzimande Dinsdag bevestig. Die kabinet het reeds die oprigting van die Universiteit van Wetenskap en Innovasie in Ekurhuleni – die enigste metro tans sonder ’n universiteit – en die nuwe sogenaamde polisie-universiteit in Hammanskraal goedgekeur. Pres. Cyril Ramaphosa het sy regering se planne vir twee nuwe universiteite reeds twee jaar gelede tydens sy staatsrede voorgelê. Dr. Wynand Boshoff, die VF Plus se woordvoerder oor basiese onderwys, sê nou die twee nuwe universiteite kan ’n groot aanwins vir die land wees, mits dit reg geïmplementeer word. “Daar is baie in hoër onderwys om te kritiseer,” sê Boshoff. “Die swak bestuurde en oorhaastig uitgebreide Nasionale Finansiële Hulpskema (NSFAS) is sekerlik die belangrikste. Die nuwe universiteite, spesifiek met betrekking tot die aard van wat beplan word, kan egter uiters nuttig wees,” meen Boshoff. Hy benadruk dat daar sedert 1994 slegs twee nuwe universiteite op die been gebring is: die Universiteit van Mpumalanga in Mbombela en die Sol Plaatje Universiteit in Kimberley. “Intussen neem die vaardigheidstekort sowel as werkloosheid onverpoosd toe. “Terwyl sekere gevestigde universiteite eenvoudig nie hul probleme rakende akademiese – en finansiële bestuur te bowe kom nie, vaar die universiteite in Nelspruit en Kimberley besonder goed. Dit sal dus verstaanbaar wees as die departement se strategie is om sulke suksesverhale te herhaal, totdat van die wanfunksionele universiteite ontbind kan word. “Die probleem lê egter, soos altyd, in die implementering,” sê Boshoff. “Mits dit deeglik dopgehou word, is die twee nuwe universiteite potensieel ŉ groot aanwins vir Suid-Afrika.” Boshoff meen die naskoolse onderwyslandskap is stadig besig om van die chaos te herstel wat die FeesMustFall-veldtog en die voormalige minister van hoër onderwys, wetenskap en tegnologie, Kadar Asmal, tydens sy destydse termyn berokken het. Boshoff beklemtoon dat ŉ mens in gedagte moet hou dat Asmal tydens sy termyn kampusse wat lewensvatbaar was en selfs gefloreer het, gedwing het om met ander saam te smelt om minder dog groter universiteite te vorm. Dit sluit in onder meer die samesmelting van Unisa en die destydse Technikon van Suid-Afrika. Dié samesmelting was volgens Boshoff nie suksesvol nie met die voortslepende administratiewe krisis by Unisa wat grotendeels aan die samesmelting toegeskryf kan word. Volgens hom was “die fokus en korporatiewe kultuur van die instellings so ver van mekaar verwyder dat samesmelting geen goeie gevolg kon hê nie”. Só lyk Nzimande se planne: Nzimande het Donderdag gesê sy departement beplan om bestaande fasiliteite by Giyani in Limpopo op te knap. Die Tshwane Universiteit van Tegnologie sal na verwagting in die toekoms die fasiliteite benut indien die uitvoerbaarheidstudie die gebruik van hierdie fasiliteite ondersteun. Intussen is die departement besig om nuwe infrastruktuur vir ŉ reeks TVET-kolleges regoor die land te implementeer.