Lys van herleefde tale - Wikipedia
Herleefde tale is daardie tale wat, ná hulle amper of heeltemal as hetsy ’n gesproke of geskrewe taal uitgewis is, met bedoeling herleef is en uiteindelik 'n mate van hul voormalige status herwin het.
Die vernaamste oorsaak van die meeste uitsterwings van tale, is die marginalisering daarvan as 'n plaaslike streektaal binne ’n groter nasiestaat, wat partymaal aan volstrekte politieke onderdrukking toegeskryf kan word. Hierdie tendens loop hand aan hand met ekonomiese en kulturele druk om groter sentralisasie en assimilasie. Wanneer ’n taal eers op hierdie wyse na die kantlyn geskuif word, voel die oorblywende gebruikers dikwels dat hierdie taal “nutteloos” is en vereenselwig dit met lae sosiale status en armoede. Gevolglik sal dit geleidelik van die een geslag na die volgende uitgefaseer word.
1 Herleefde tale
Op ses van die sewe bewoonde Hawaise eilande is die Hawaise taal deur Engels vervang en word dit vandag nie meer as ’n omgangstaal gebesig nie. ’n Uitsondering hiervan is Ni’ihau, waar Hawais nog nooit vervang of bedreig is nie en steeds amper eksklusief gebruik word. Die moedertaalsprekers van Ni’ihau-Hawais gebruik ’n spreekwyse wat aansienlik van die Hawais op die ander eilande verskil. Dit verskil tot so ’n mate dat dit onverstaanbaar is vir die Hawaisprekers wat nie van Ni’ihau afkomstig is nie.
Die afgelope dekades het die pogings om die taal te laat herleef aansienlik toegeneem. “Onderdompelingskole” van die Hawaise taal is nou toeganklik vir kinders wie se gesinne die taal wil behou of aan die volgende geslag bekend wil stel. Die plaaslike National Public Radio-stasie berig dikwels ’n brokkie getiteld “Hawaiian word of the day”. In die Sondaguitgawe van die Honolulu Star-Bulletin verskyn daar ook ’n kort artikel genaamd Kauakukalahale, wat geheel en al in Hawais deur ’n leerling geskrywe is.
Hebreeus kan tereg as ’n suksesverhaal van taalherlewing beskou word: dit is in die 19de eeu deur Eliezer Ben-Yehuda as gesproke taal herleef nadat dit reeds tweeduisend jaar tevore nie mee