Bosluise boor vraatsugtig in sy vel in. Dorstige vlooie suip sy bloed. Dan kleef ’n paar bloedsuiers ook nog boonop aan sy tong nadat hy flussies by die dam gaan water suip het.
Maar nog is het einde niet. In die dier se ingewande gly die lintwurms stadig op en af agter sy kos aan. Sy spiere is met rondewurms besmet. En iets het baie beslis oor hierdie beklaenswaardige bees se lewer geloop: lewerslakke...
Die waarheid is dat parasiete hoogs gespesialiseerde organismes is wat baiemaal ’n opdraande stryd moet voer om te oorleef —juis omdat hulle in ’n omgewing leef wat ontwerp is om van hulle ontslae te raak.
REGS: Nie alle koekoeke is darem so astrant om ander voëls te gebruik om hul broeiwerk vir hulle te doen nie. Hier is ’n paar Noord-Amerikaanse soorte, wat nie broei-parasiete is nie.
Die wyfies van die “nesrowers” onder die koekoeke hou ander voëls dop terwyl hulle neste bou. Sodra ’n geskikte nes klaar is en ’n eienares haar eiers gelê het, wag die koekoek tot sy ’n rukkie padgee, duik op die nes af, lig ’n eier op en laat dit buite val of sluk dit in.
Voordat die mevrou van die nes terugkom, het die koekoek reeds haar eie eier daar gedeponeer en weggevlieg. Af en toe ruik die ander voël lont en los die hele broeisel net so, maar baie dikwels kan sy nie verskil tussen die vreemde eier en haar eie eiers agterkom nie en broei sy die hele kaboedel uit.
Daar is ’n aantal ander parasietvoëls, maar geen is so “slinks” soos die broei-parasitiese koekoeke nie, om nou maar ’n menslike term vir voëlgedrag te gebruik.
Dit kan baiekeer ’n lang wag beteken, maar die volwasse bosluise het Jobsgeduld. Tot sewe jaar kan tussen maaltye verloop!
Sodra die bosluis op sy gasheer klouter, soek hy die vel en maak ’n snytjie daarin met sy knypers. Hy klou dan vas met sy tande terwyl hy bloed deur sy snuit opsuig. Die fees duur etlike ure en die bosluis swel aansienlik uit.
Die eiers ontwikkel tot klein larwetjies, wat van vullis en oorskiet leef, byvoorbeeld dié in die stowwerige hoeke van die huis. Wanneer hulle volgroeid is, spin die larwes kokonne en word hulle papies wat ’n tyd lank rustend kan wees.
Gevoelig vir beweging en trillings, broei die papies slegs uit wanneer ’n geskikte gasheer op die toneel verskyn. Dis hoe dit partymaal gebeur dat mense van ’n vakansie af tuis kom en vind dat hul huis deurtrek is van die vlooie.
REGS: Een van die baie soorte visluise, bloedsuiende skaaldiere wat regoor die wêreld aangetref word.
Hulle is uitgeknip vir hierdie soort lewe—die lyf plat soos ’n skyf en twee groot suiers aan die kop, met ’n gifstekel waarmee die gasheer ingespuit word met ’n stof wat bloedliggaampies opbreek sodat sy bloed en weefsel opgesuig kan word.
Die luise stel hul gelid parallel met die lyf van die vis op, gewoonlik naby die kieue. Soos die water verby die vis of deur die kieuholtes stroom, word die luise se stekels, wat na agter wys, in die vis se vel ingedruk.
Daar is baie soorte visluise en hulle kom regoor die wêreld voor. In Suidelike Africa is die spesie Anilocra capensis die volopste.
HOEWEL bloedsuiers familie is van die wonderlike erdwurms, gril mense gewoonlik vir hulle. En geen wonder nie. Die bloedsuier het ’n kragtige suier weerskante van sy lyf waarmee hy aan ’n dier (of mens) se vel kan vasklou terwyl hy sy bloed drink.
Hulle sny in die vel in met hul kake en spuit speeksel in die wond. Die speeksel kan ’n verdowingsmiddel en ’n stof bevat wat keer dat bloed stol en ’n ander stof wat bloedvate laat uitsit om ’n groter bloedtoevloei te bewerkstellig.
Parasiete kan ’n verstommmend ingewikkelde lewe hê. Baie van hulle gaan deur verskillende stadiums waarin hulle elke keer ’n ander gasheer nodig het. Dis baiemaal maar per geluk dat hulle al hierdie gashere teëkom, met die gevolg dat hulle verbysterend baie eiers lê en aseksueel voortplant sodat hul soort kan bly oorleef.
Die lewerslakke het ’n tipies ingewikkelde parasitiese lewensiklus, soos hieronder grafies uitgebeeld word. In hul verskillende lewenstadia het hulle drie soorte gashere nodig te wete ’n waterslak, ’n vis en ’n mens (of ’n kat, hond of ander visetende soogdier).
Die volwasse lewerslakke lê ten volle ontwikkelde eiers wat uitgeskei word in hul menslike of ander soogdierlike slagoffers se ontlasting of mis . Hierna het die nuwe geslag ’n ander gasheer nodig—dié keer ’n waterslak. Sodra hulle in die liggaam beland van ’n geskikte slak (die eerste tussengasheer) , stel die eiers larwes vry wat mirasidia genoem word.
Serkarieë word uit die waterslak vrygestel en penetreer ’n varswatervis (tweede tussengasheer), om as metaserkarieë te ensisteer in die vis se spiere of onder die skubbe . Ensisteer beteken om in ’n sist—sê maar ’n soort sakkie—gehul te wees.
LINTWURMS—waaraan ’n afsonderlike artikel op die Mieliestronk-werf gewy word—spesialiseer daarin om die verteerde kos van hul gashere te vreet. Hulle het nie self ingewande nie. Die gasheer moet eers self die verteringswerk vir hulle behartig. Al wat hulle dan self doen, is om die vloeistof deur hul vel te absorbeer.
Party van hierdie diertjies sorg vir weinig meer ongerief by hul gashere as om hulle van hul kos te beroof. Die Chinese het selfs eenmaal geglo hulle is nuttige goed, omdat ’n mens wat ’n wurm het twee maaltye kan geniet—een vir jouself en een vir die wurm.
Soos by die lewerslak verlaat die eiers van die lintwurm die gasheer in ontlasting of mis. Maar hoe vind hulle ’n nuwe gasheer? Die oplossing is eweneens om ’n ander soort gasheer te werf.
’n Lintwurm wat in die ingewande van ’n kat woon, gebruik ’n muis. Sy eiers, in die kat se mis, kan tussen graankorrels of ander potensiële muiskos beland waar ’n muis hulle dan kan vreet.
In die muis se liggaam verander die eiers in larwes wat na sy lewer beweeg. Hulle vorm siste en vermenigvuldig tot groot hoeveelhede van nog ’n ander soort larwe. As die muis dan deur ’n ander kat gevang en opgevreet word, het nog ’n geslag van die lintwurmspesie ’n nuwe tuiste gevind.