‘Eskom was die hoofverhoog in die teater van korrupsie’Jabu Mabuza. Foto: Nhlanhla Phillips/African News Agency (ANA) Jabu Mabuza, voorsitter van Eskom, het Vrydag voor die Zondo-kommissie na staatskaping getuig dat die huidige direksie in Januarie verlede jaar met hul aanstelling besef het die kragreus is “die hoofverhoog in die teater van korrupsie”. Vincent Maleka, getuienisleier, het Mabuza gevra om besonderhede te verskaf oor die stand van sake toe hy by Eskom aangekom het. Mabuza het ’n verskeidenheid probleme, waaronder korrupsie, ongerymdhede en lae moraal onder personeel, uitgelig. “Eskom se finansierders het ŉ streep in die sand getrek en gesê hulle gaan nie meer geld aan Eskom bewillig terwyl dit onder daardie leierskap was nie. Die JSE het aangedui dat hy Eskom-effekte sal denoteer as hy nie sy finansiële state vrystel nie.” Volgens Mabuza het Eskom ŉ staatswaarborg van ongeveer R350 miljard gehad toe hy by die kragvoorsiener aangestel is en sowat R100 miljard in ongebruikte waarborge vir kapitaalprojekte. Mabuza het gesê Eskom het skade gely met die verskaffing aan die Gupta-familie se steenkoolmyn, Tegeta Exploration and Resources. Die kragvoorsiener het ’n voorskot van R600 miljoen gegee om die Optimum-steenkoolmyn van Glencore te koop. Volgens Mabuza het Eskom kwartaalliks nagenoeg R600 000 aan banke betaal om die waarborg te diens. “Ek weet nie wat die raad gedink het om dit te doen nie. Ek dink nie hierdie raad sou instem om ŉ waarborg aan ŉ verskaffer te gee nie. Dit is verkeerd om te sê Eskom het nie skade gely nie aangesien die waarborg verval het. Eskom het definitief skade gely, minstens wat betref sy reputasie,” het Mabuza gesê. “Dit word korrupsie genoem. Die naam is korrupsie en die speletjie is tenders. Maar die waarborg is baie spesifiek. Die waarborg is vir kapitaalprojekte.” Maleka het ook kommer uitgespreek oor die Eskom-raad wat nie regstellende stappe gedoen het teen agt voormalige uitvoerende beamptes wat betrokke was by onreëlmatige uitgawes nie. Die beamptes is geïdentifiseer in ŉ 2017-verslag deur die Nasionale Tesourie rakende die R600 miljoen wat aan Tegeta betaal is. Volgens Mashela het hy egter eers in November verlede jaar bewus geword van die tesourie se verslag, maar bygevoeg dat Eskom hierdie kwessies hanteer, óf by wyse van sy interne dissiplinêre prosesse óf op ’n kriminele vlak óf in siviele verrigtinge.