Agste Sondag na Epifanie - Missio
Buiten die teks uit 1 Korintiërs, roep al vandag se tekste ons op tot vertroue in God. Jesaja 49 is God se woord aan sy volk dat Hy hulle op die regte tyd sal uitred. Die volk antwoord jubelend en dankbaar. Psalm 131 vergelyk ons vertroue op God met dié van 'n kindjie wat sonder selfverheffing rus en kalmte by sy moeder vind. Die beroemde preek van Jesus in Matteus 6 vermaan ons om nie bekommerd te wees oor die dinge wat ons nodig het nie, maar om te leef vir die koms van God se koninkryk. Hy sal sorg. 1 Korintiërs 4 herinner ons aan ons roeping as betroubare bestuurders wie se diepste bedoelinge alleen deur God geken en beoordeel kan word.
Jesaja 49:8-16a; 1 Korintiërs 4:1-5; Matteus 6:24-34
Ek het rus gevind
131 'n Pelgrimslied. Van Dawid.
Selfverheffing en hoogmoed
is daar nie by my nie, Here.
Ek maak my nie besorg
oor groot dinge nie,
dinge wat bo my vermoë is.
2Ek het rus en kalmte gevind.
Soos 'n kindjie wat by sy moeder
tevredenheid gevind het,
3Wag op die Here, Israel,
Flam 13 "Tel my op"
Votum: Ps 131:3
Toewyding/Rus: Lees Matt 6:25-34. Gee ruim geleentheid dat lidmate hulle bekommernisse aan God oorgee en rus in die wete van sy sorg.
Lofsang: Flam 240 "U's die rede"
F13. "Tel My Op"
Oorspronklike titel: Til mij op
Afrikaanse vertaling:2005 Faani Engelbrecht
(Deut 1:31 en Jes 63:9)
1 & 2 Ek wil naby aan U wees,
soos 'n seun op sy vader se skoot.
Ek wil naby aan U wees.
Dit is die plek waar ek hoor.
En U tel my op, neem my in U arms.
En U tel my op, druk my styf teenaan U vas.
En U tel my op, dra my in U arms.
En U tel my op en laat my nooit weer gaan.
1. Ek wil naby aan U bly,
soos 'n kind op die vader se skoot.
Ek mag naby aan U bly.
Dra my deur die diepe water,
waar ek self nie meer kan staan
In U arms is ek veilig,
wanneer U my dra as ek nie verder kan gaan.
Ek mag naby aan U bly,
VONKK 40 "Kom En Vul Ons Met Vrede"*
* hierdie teks kan in aansluiting by Liedboek 221 gesing word.
F240. U's Die Rede
VONKK 132 "Soos Mamma My Liefhet"
Nav Psalm 103:13-14
Teks: Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo)
Melodie: TIROLISCHER – tradisionele Tiroolse melodie
Orrelbegeleiding: Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo)
Klavierbegeleiding: Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo)
Soos mamma* my liefhet en mooi sorg vir my,
so sorg God vir kinders wat by Hom wil bly.
Hy weet dat ek klein is, my foute ken Hy;
al doen ek ook sonde, vergewe Hy my.
* kan met pappa vervang word
Vir die Familie-oomblik (met dieselfde tema van vrede in afhanklikheid van God) kies ons die teks uit Matteus, aangeheg uit die Nuwe Testament vir kinders, skrywers Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander.
Moet julle nie Bekommer nie
25 "Moenie heeltyd wonder of julle genoeg kos het om te eet, en of julle genoeg klere het om aan te trek nie. Hierdie dinge is nie die belangrikste in die lewe nie. Die Here sorg mos vir julle.
26 "Kyk 'n bietjie na al die voëltjies wat in die lug rondvlieg. Julle hemelse Vader sorg dat hulle elke dag genoeg kos het om te eet. Hulle plant nie kos nie. En hulle het ook nie groot huise waar hulle 'n klomp kos kan bêre nie. Tog gaan slaap hulle nie een aand honger nie. En weet julle wat? Julle is vir God baie meer werd as al die voëls in die hemel. Daarom sal Hy elke dag sorg dat julle genoeg kos en klere het.
27–30 "Moet julle nie so bekommer nie. Dit help niks. Hou liewer God se hand styf vas. Hy sal vir julle klere gee as julle dit nodig het, want Hy is baie lief vir julle. Kyk dan net hoe sorg Hy vir al die plante en blomme in die veld. Hulle hoef nie eens te werk om so mooi te lyk nie. Tog was nie eens daardie skatryk koning Salomo ooit so mooi aangetrek soos die blomme in die veld nie. Hierdie blomme leef nie lank nie. Vandag blom hulle en môre gaan hulle dood. Dink net, as God dan soveel vir die plante in die veld omgee, sal Hy nog baie meer vir julle omgee!
31–33 "Dis verkeerd om elke dag te wonder of jy genoeg kos en klere gaan hê. Net mense wat nie in die Here glo* nie, doen dit. Maar julle hemelse Vader weet presies wat julle nodig het. Hy sal sorg dat julle dit op die regte tyd kry. Doen maar net elke dag wat Hy sê. God sal vir die res sorg. Hy sal sorg dat julle elke dag genoeg het om van te leef.
34 "Moenie bekommerd wees oor wat môre gaan gebeur nie. Los dit maar vir môre. Leef vandag vir God!"
Hulpmiddels: 'n Verkyker, 'n vergrootglas en 'n Bybel.
Watter item moet ek gebruik as na iets daar vêr weg wil kyk, soos 'n wildsbok wat daar ver anderkant die rivier staan en wei? (Verkyker natuurlik)
En as ek na iets baie klein wil kyk, soos 'n mier wat kos aandra na sy nes toe? (Vergrootglas)
En as ek van God wil leer, Hom wil opsoek? (Bybel)
In Matt 6 (die Bybel waar ek van God kan leer) leer Jesus ons 'n paar baie belangrike waarhede:
God sorg vir die voëltjies, dat hulle altyd kos het om te eet. Hulle gaan nooit honger slaap nie en dit terwyl hulle nie huise het of landerye met saadjies plant nie. God sorg vir hulle.
Net so is dit God self wat sorg dat die blomme en die lelies in die veld sulke mooi kleure en blomme het. Wie het al die rye en rye vygies in Namakwaland gesien? Blomme se kleure, vertel Jesus, is selfs mooier as die mooiste klere wat iemand soos Koning Salomo kon aantrek. En weereens is dit God wat sorg vir die blomme en die plante in die veld.
Die les is eenvoudig dit: Ons is vir God nog belangriker as voëltjies en blomme. God sal vir ons sorg. Wat meer is- hy weet wat ons nodig het nog voór ons daarvan bewus is.
Daarom leer Jesus- dis onnodig om jou te bekommer oor dinge soos kos en klere. God sal daarvoor sorg en daarom gebruik hy jou ouers/ familie/ selfs ander mense om in hierdie dinge te voorsien.
Ek kan so rustig en tevrede leef soos 'n kindjie wie se mamma sorg dat hy of sy altyd dit wat hy nodig het, ontvang.
Daarom skryf die Psalmdigter: Soos 'n kindjie wat by sy moeder tevredenheid gevind het, so het ek tevredenheid gevind.
Uit die vrede van 'n kind by sy moeder word 'n gelowige lewensuitkyk gebore wat ons vry maak.
Die psalmdigter kyk na die rustigheid en vrede van kinders by hul moeder. Dit word 'n beeld vir die rustige vertroue van gelowiges in die Here. "Soos 'n kindjie wat by sy moeder tevredenheid gevind het, so het ek tevredenheid gevind." (vers 2)
Die Ou Afrikaanse vertaling help ons baie beter met hierdie teks: "Soos 'n gespeende kind by sy moeder," só het die psalmdigter tot rus gekom.
'n Gespeende kind. Verby is die onrustige dae van 'n kindjie wat aan sy moeder drink en kort-kort huil en onrustig is. Die gereelde behoefte aan voeding of aandag is verby. Die eerste totale afhanklikheid van die babafase behoort tot die verlede. In plaas van onrustigheid is daar vrede. Vir 'n gespeende kind is bloot die teenwoordigheid van sy moeder genoeg.
Mens wil jou oë toemaak en hierdie woorde oor en oor sê: "Soos 'n kind wat by sy moeder rus gevind het…"
In hierdie woorde is daar 'n lewensuitkyk opgesluit.
Wat verby en afgehandel is
Hierdie kort psalm begin met drie negatiewe stellings. Daarmee wil die psalmdigter sê wat alles afgehandel en verby is in sy lewe:
Besorgdheid oor dinge bo sy vermoë.
Selfverheffing beteken letterlik 'n hart wat hoog is. Hoogmoed is letterlik oë wat hoog is.
Selfverheffing en hoogmoed kan 'n innerlike gesindheid of uiterlike gedrag, of beide, aandui. So 'n mens is selftevrede en voel outonoom. Dit is die houding van die regte breker, die selfgemaakte mens wat alles kan doen, nie "nee" vir 'n antwoord vat nie, die oordonderende go-getter of die stille determinasie van die mens wat onafhanklik deurdruk tot die einde toe. Hiermee word die hoogmoed en arrogansie bedoel hulle wat alles in eie krag en onafhanklikheid van God aanpak. Dit is die hardgebakte menslike ambisie wat jou eie agenda ten alle koste volg.
Om jou nie besorg te maak oor groot dinge nie, verwys in die psalm na 'n lewensstyl waar jou lewe sentreer rondom ambisie en skemas wat die eie belang voorop stel. Dit gaan oor die aanstel­lerigheid ("presumption") dat jy alles weet waarop dit aankom, en jou lewe in jou eie hande hou.
Die wete dat alles nié in jou eie hande lê nie, dat God groter is as ons denke en planne, dit bring rus. Vrede is die versekering dat geluk en vrede nie met beheer, kontrole, kennis, eie beplanning, volledige onafhanklikheid saamhang nie, maar met rus in God se nabyheid.
Nie op dieselfde vlak as God nie
Al drie negatiewe stellings druk die gedagte uit dat ons nie op dieselfde vlak as God is nie. Dit gaan oor ondergeskiktheid en vertroue. Die psalmdigter vertrou sy lewe geheel en al aan die Here toe.
Die psalmdigter verwerp hoogmoed en selfverheffing, die oersonde van die mens volgens Genesis 3. Klassieke voorbeelde van hierdie sonde word in die lewe van Ussia en Hiskia aangetref: "Maar toe hy eenmaal die mag het, het Ussia ingenome geword met homself, en dit was die begin van sy einde. Hy het aanmatigend teenoor die Here sy God opgetree." "Hiskia het egter nie dankbaarheid betoon vir dié weldaad nie. Hy het ingenome geraak met homself, en dit het die toorn van die Here oor hom en oor Juda en Jerusalem gebring" (2 Kron. 26:16; 32:25).
Die Spreukedigter waarsku: "Op selfverheffing volg ineenstorting, op nederigheid eer" (18:12). In Jesaja 2:6-22 word die volk van die Here duidelik aangespreek omdat hulle hoogmoedig, selfversekerd en outonoom geword het. Die profeet sê: "Die hoogmoediges sal verneder word, die selfverseker-des sal tot 'n val kom" (2:17).
Die mens se strewe na hoogmoed en glorie, invloed en mag, geld en besittings is onversadigbaar. Tog, wanneer mens in die teenwoordigheid van God staan, verstom jou eie onkunde jou. Walter Brueggemann verwys na Romeine 12:3 waar Paulus ons oproep om nie te veel van onsself te dink nie, maar dat ons ons plek in die Here se plan vir ons lewe en die kerk deur sy genade moet ontdek.
'n Psalm vir moderne mense
Psalm 131 is 'n psalm vir moderne mense. Ons kultuur verhef die kwaliteite van Psalm 131 afwys. Hoe meer onafhanklik, hoe meer statusbewus, hoe meer selfversorgend, hoe meer onverdunde ambisie, hoe 'n beter Westerling is jy. Nie afhanklikheid, of interafhanklikheid nie, maar die selfgemaakte mense wat goed doen vir hulself is in ons kultuur die ideaal.
Vir ons het daar so min rus en vrede oorgebly. Verslawing aan chemiese middels, oor-afhanklikheid van allerlei medikasie, vetsug, koronêre siektes, diabetes – almal stille getuienis van hoe min geluk en vrede ons kulturele filosofieë bring.
Natuurlik is nie almal wat aan siektes en skete ly ongelowig of ongelowig nie, of moet hulle medikasie weggooi nie, maar die algemene tendens van ons kultuur het die bevryding wat Psalm 131 bring, dringend nodig.
The piety reflected in this psalm is directly opposed to modernity with its drive toward independence, self-sufficiency, and autonomy . . . The myth of modernity believes that real maturity is to be free of every relationship of dependence. But when the metaphor is changed from a harsh controlling father to a gently feeding mother, it is evident that the human goal need not be breaking away, but happy trust.
'n Gespeende kind
Die verlies aan hoogmoed, selfverheffing en alwetendheid is 'n groot wins. Afhanklikheid van die Here skep nuwe geborgenheid en vrede. Dit word uitgedruk met die beeld van 'n ma en kind. Van alle menslike verhoudinge getuig dié tussen ma en kind van die meeste vertroue en betroubare versorging.
Hier gaan dit spesifiek om 'n gespeende kind. Om gespeen te wees, het 'n geweldige ryk betekenis. Kinders is gewoonlik teen die ouderdom van drie gespeen. Die gespeende kind is simbolies van 'n tevrede kind. Voordat die kind gespeen is, is daar onrus en 'n gehuil. Die rusteloosheid het nou opgehou, omdat die kind genoeg gehad het, gespeen is van sy aanvanklike behoefte. Nou is daar vrede en rus.
Die digter is duidelik gespeen van die dinge wat eers sy menswees in beslag geneem het. Hy het afstand gedoen van die dinge wat sy lewe eers in beslag geneem het. Al wat hy nou nodig het, is die teenwoordigheid van die Here. 'n Diep, innerlike vrede het in sy hart teruggekeer. Dit beteken nie dat daar geen stryd is nie, maar wanneer mens in die teenwoordigheid van die Here kom, op God se skoot kom sit, verdwyn jou onrus in die lig van sy teenwoordigheid.
'n Kind wat gespeen is gaan nie meer na sy of haar ma toe omdat sy of hy melk wil hê nie. Dit gaan nou oor die wete dat die ma liefdevol is. Dit gaan nou oor die ma, nie meer oor die behoeftes nie. 'n Gespeende kind soek nou gewoon die teenwoordigheid en warmte van sy ma op.
Die psalmdigter sê dat sy mens-wees gespeen is van die dinge waaroor baie hulle moeg maak. Hy verlang nou na God ter wille van God self en nie as 'n manier om sy eie behoeftes te vervul nie.
'n Gespeende gemeenskap
Dit gaan oor meer as 'n persoonlike verhouding met die Here. In vers 3 word die hele Israel, die hele gemeenskap word opgeroep om te deel in hierdie intieme verhouding met die Here. Dit wat op individuele vlak deur die digter beleef word, word nou 'n oproep aan die hele Israel om alle hulp vir altyd van die Here te verwag.
Psalm 131 is een van die bedevaartsliedere wat gesing is by die opgaan na die tempel toe. Die psalm is in die Ou Testamentiese erediens gebruik. Die eerste twee verse word die belydenis van die hele geloofsgemeenskap. Die hele gemeente vind troos in die teenwoordigheid van die Here. Hulle hou aan God self vas, nie ter wille van die voordele nie, maar ter wille van God self, in vertroue op God.
Die voorbeeld en lering van Jesus
Psalm 131 word bevestig deur die voorbeeld van Jesus. Hoogmoed, arrogansie en menslike ambisie is presies die teenoorgestelde van Jesus se optrede. Hy het die heerlike teenwoordigheid van God verlaat en onder ons kom woon. Hy het die pad van die kruis geloop, self-prysgawe en self-oorgawe, tot in die dood.
Henri Nouwen sê Jesus ontmasker die pad van "upward mobility" en leer ons "downward mobility". Dit het Hy gedoen in afhanklike gehoorsaam aan God. Daarom was Jesus vry om te gehoorsaam. Wanneer ons sy voorbeeld volg, en rus in God se teenwoordigheid, is ons waarlik vry.
Hierdie psalm word dikwels aan Jesus se woorde in Matteus 6:19-34 verbind. Jesus vra of dit moontlik is om jou lewe met een enkele uur deur bekommernis te verleng? Die lelies van die veld en die voëls in die lug bekommer hulle nie oor klere of die bou van skure nie. Dit is buite hulle vermoë. Hulle beantwoord net aan hulle doel. Net so is dit ook nie ons taak om ons lewe met een enkele uur te verleng nie. Ons kan ons nie bekommer oor die dinge wat bo ons vermoë is nie. Ons hart is nie so arrogant en hoog nie! Dis nie ons taak om ons oor môre te bekommer nie. Ons taak is om 'n helder visie op God en sy koninkryk te hê. Dis waarvoor ons gemaak is.
Die psalmdigter het na 'n stryd tot die insig gekom dat dit die beste is om naby die Here te wees. Dit is wat die Bergrede met 'n rein hart bedoel – onverdeelde trou en liefde. As jou insig, jou oog sleg is, sien jy nie goed nie. Jou hele lewe word daardeur verduister en vergiftig. Jy dien uiteindelik twee gode. Wanneer jou hart rein is, jou visie en insig suiwer is, vind jy rus in Hom wat in alles voorsien.