PressReader - Landbouweekblad: 2018-04-20 - Daar is geen kort­pad met snot­siek­te
Daar is geen kort­pad met snot­siek­te
Landbouweekblad - 2018-04-20 - Lbw | Inhoud - — JASPER RAATS
BOE­RE móét hul staats­vee­art­se in ken­nis stel wan­neer daar die­re­siek­tes en vrek­tes plaas­vind wat hul­le ver­moed weens snot­siek­te, of e­ni­ge an­der aan­meld­ba­re siek­te is, sê dr. Pie­ter Vervoort, voor­sit­ter van die Na­si­o­na­le Die­re­ge­sond­heids­fo­rum.
Hy sê hoe­wel snot­siek­te nie meer ’n be­heer­de siek­te is nie, is dit op die di­rek­to­raat van dieregesondheid se lys van aan­meld­ba­re siek­tes. Dit is dus ’n ver­eis­te dat boe­re uit­bre­kings by hul staat vee­art­se aan­meld.
Prof. Mo­ritz van Vuur­en is e­me­ri­tus-pro­fes­sor in vi­ro­lo­gie in die de­par­te­ment sub­tro­pie­se siek­tes aan die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria se fa­kul­teit vee­art­se­ny­kun­de. Hy het vroe­ër op ’n snot­siek­te-in­lig­tings­dag ge­sê boe­re moe­nie moe­de­loos raak en dink die staat het nie erns met die siek­te nie. Van Vuur­en sê die di­rek­to­raat se lys van aan­meld­ba­re siek­tes is juis daar so­dat die staat sy vin­ger op die pols van ont­wik­ke­lin­ge rond- om spe­si­fie­ke siek­tes kan hou.
Van Vuur­en wys daar­op dat daar on­ge­luk­kig ’n er­ge on­der­ver­mel­ding van die siek­te is en baie boe­re en vee­art­se ver­suim om die voor­koms daar­van by die di­rek­to­raat of selfs by die Her­kou­er­ve­te­ri­nê­re Ver­e­ni­ging van Suid-A­fri­ka (RuVa­sa) aan te meld. Tans is daar dus nie ge­noeg uit­bre­kings om te reg­ver­dig dat snot­siek­te van aan­meld­baar na ’n be­heer­de siek­te, soos tu­ber­ku­lo­se, bru­cel­lo­se, slenk­dal­koors of honds­dol­heid, moet skuif nie.
Die Lim­po­po-die­re­ge­sond­heids­fo­rum het on­langs sy le­de ver­soek om in­lig­ting by te hou van snot­siek­te­vrek­tes on­der hul bees­te en dit by die fo­rum aan te meld.
WERK EER­DER SAAM
Vervoort sê hy sal graag wil sien dat boe­re ook op so ’n da­ta­ba­sis aan­dui wat­ter stap­pe hul­le ge­doen het om die ri­si­ko van uit­bre­kings saam met hul bu­re te be­stuur. Dit sal ’n goeie aan­dui­ding van die voor­de­le van sa­me­wer­king wees.
“Dit is be­lang­rik dat ons da­ta­ba­sis­se op­bou te­sa­me met die aan­meld van aan­meld­ba­re siek­tes aan die staat, maar boe­re moet on­der me­kaar doen wat hul­le kan om uit­bre­kings te voor­kom,” sê hy. “Dit is nie net be­lang­rik vir plaas­vei­lig­heid nie, maar ook vir biosekerheid.”
Vervoort stel voor dat bu­re ook hul vee­arts by die ge­sprek be­trek en dat hul­le dan saam ’n plan be­raam om die om­ge­wing se die­re­ge­sond­heids­ri­si­ko’s te pak. Hy sê daar kan by­voor­beeld oor­een­ge­kom word om, waar moont­lik, bees­te en wil­de­bees­te na kam­pe te skuif wat nie aan­gren­send is nie wan­neer die blou­wil­de­bees­te kalf. Die snot­siek­te­vi­rus, wat ’n ti­pe her­pes­vi­rus is, breek uit wan­neer die­re on­der stres is, soos wan­neer hul­le kalf.
“In Oos-A­fri­ka leef bees­boe­re al vir eeue son­der hei­nings saam met wil­de­bees­te en hul­le ge­bruik hier­die ba­sie­se be­stuurs­be­gin­sels om hul ver­lie­se tot die mi­ni­mum te be­perk,” sê Vervoort.
Hy waar­sku eg­ter ook dat in­ten­sie­we te­ling met wil­de­bees­te in klein kam­pies tot per­ma­nen­te stres kan by­dra.
’N PLAN UIT ZIM­BAB­WE
Vervoort ver­tel van ’n me­de­vee­arts in Zim­bab­we by wie ’n bees­boer om hulp kom aan­klop het na­dat hy bees­te ver­loor het aan snot­siek­te, wat deur blou­wil­de­bees­te op sy eie grond ver­sprei is. Die boer was ge­reed om sy he­le wil­de­bees­kud­de uit te skiet toe die vee­arts aan­be­veel dat hy el­ke jaar net ge­noeg wil­de­bees­te skiet om vir sy bees­ver­lie­se op te maak.
Die boer het vyf jaar la­ter ge­sê om die ver­lie­se van sy wil­de­bees­te te ver­haal was die bes­te ding wat hy kon doen. Sy uit­bre­kings het ver­min­der om­dat die wil­de­bees­te nou skrik­ke­rig is vir men­se wat met die bees­te ge­as­so­si­eer word en ’n vei­li­ge af­stand van die bees­te hou. Boon­op het sy wil­de­bees­kud­de ge­groei na­dat hy van die ou­er die­re, ve­ral bul­le, uit­ge­skiet het.
“Selfs on­der bu­re is so ’n re­ë­ling ’n baie goed­ko­per en vrien­de­li­ker op­los­sing as om in die ho­we te ba­klei,” sê Vervoort.
‘Boe­re moet on­der me­kaar doen wat hul­le kan om uit­bre­kings te voor­kom.’
FOTO’S: JASPER RAATS
BO: Dr. Pie­ter Vervoort. LINKS: By Swart­rug­gens in Noord­wes, waar daar groot on­ge­luk­kig­heid on­der bees­boe­re was om­dat snot­siek­te van wild­pla­se na na­bu­ri­ge bees­pla­se ver­sprei het, het een boer sy on­ge­luk­kig­heid dui­de­lik laat blyk.