Land Bank steier, maar sy leningsboek bly goeie bate | Landbou
Land Bank steier, maar sy leningsboek bly goeie bate
Hoewel die Land Bank tans likiditeitsprobleme het, is daar uitstekende boerderykrediet onderliggend tot dié bank se sake.
Ander finansiële instellings sal waarskynlik belang stel om by dié bate betrokke te raak, sê mnr. Theo Vorster, uitvoerende hoof van die finansiëledienstemaatskappy Galileo Capital.
Hy het gereageer op die nuus dat die Land Bank van sy eie betalerverpligtinge nie nagekom het nie.
Vorster sê die Land Bank leen op kommersiële voorwaardes geld op die kapitaalmark, van private en openbare beleggers, wat pensioenfondse en banke kan insluit. Dié geld leen die Land Bank regstreeks aan boere uit, of aan landboubesighede wat dit op húl beurt aan boere uitleen.
Leningsprogramme op die kapitaalmark het verpligtinge soos vasgestelde terugbetaalperiodes en rentekoerse. Vorster sê daar is gewoonlik ook kruisondernemings tussen sulke lenings betrokke, wat beteken as die lener op een lening nie sy verpligtinge nakom nie, kan ander uitleners dadelik hul geld opeis.
Droogte en siektes
Die Land Bank het middel verlede jaar, met die bekendmaking van sy jaarresulte, gesê sy niepresterende skuld beloop 5,8% van sy leningsboek en in Februarie vanjaar in sy halfjaarresultate dat dit tot 9,9% gestyg het.
Die wanbetaling van lenings is deur veral droogtes en dieresiektes soos bek-en-klouseer veroorsaak.
Die bank het bykomende voorsiening gemaak vir swak skuld in Noordwes en die westelike dele van die Vrystaat. Vorster sê die droogte het 'n reuse-uitwerking op die Land Bank gehad.
Volgens hom wys die Land Bank se jaarverslag dat sy regstreekse lenings aan boere sowat R7,2 miljard beloop en sy onregstreekse lenings aan boere, via landbousakeondernemings, sowat R26,5 miljard.
Die kredietgraderingsagentskap Moody's het die Land Bank laat verlede jaar en vroeg vanjaar twee maal afgegradeer, weens die risiko's van klimaatstoestande en dieresiektes, en twyfel dat die regering die vermoë het om vir die bank se skuld in te staan.
"As 'n mens ook Covid-19 in berekening bring, het die regering glád nie die vermoë nie," sê Vorster.
Wanneer 'n finansiële instelling nie op 'n spesifieke tyd 'n verpligting kan nakom nie, is dit volgens hom aanvaarde praktyk dat sulke skuld "oorgerol" word en die instelling by 'n ander instelling geld leen om sy verpligting te kan nakom.
Moody's se afgradering maak so iets egter vir die Land Bank baie moeilik.
"As 'n instelling afgegradeer word, raak sy toegang tot kapitaal baie moeiliker én dit word aansienlik duurder."
Vorster sê die afgradering speel dalk selfs 'n groter rol in die bank se likiditeitsprobleme as sy niepresterende lenings.
Met die baie goeie someroes wat verwag word, sal baie boere na verwagting in die nabye toekoms in 'n beter finansiële posisie wees om lenings te kan terugbetaal.
Die mislukking van die Land Bank sal vir baie boere rampspoedig wees, sê me. Annette Steyn, DA-skaduminister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling.
Sy het 'n dringende vergadering van die parlementêre portefeuljekomitee aangevra om die Land Bank se situasie te bespreek.
Die bank se probleme is volgens haar veroorsaak deurdat die regering jare lank stadig op verskeie droogtes en ander landbourampe gereageer het. "Waardedalings en wanbetalende kliënte het toegeneem, wat 'n onvermydelike domino-uitwerking tot gevolg gehad het omdat sommige van die tussengangers aan wie die bank geld leen, ook deur die probleem geraak is."
Steyn sê die onlangse droogte en uitbrekings van siektes soos bek-en-klouseer bring groot risiko's vir die landbou. "Landbouskuld styg en beloop na raming sowat R200 miljard, met 25% van die landbou se leningsboek wat regstreeks deur die Land Bank gefinansier word."