Van Spook jagter tot Spook wagter
Published on Tuesday, 19 May 2015 04:56
Written by Nadea
Van Spook jagter to Spook wagter - 2011
So maand gelede is my kleinsus se skoonpa skielik oorlede. Die begrafnis was in Durban en na 'n lang dag se ry gaan hulle by haar skoonsus tuis. Pootuit van die langpad val hulle sommer in die eerste en beste bed vir 'n bietjie welverdiende rus. In die vroeë oggendure word my sussie wakker van 'n sms op haar foon. In 'n oogwink is sy wawyd wakker – 'n koue rilling gaan teen haar rug af toe sy sien dit is 'n leë sms van niemand anders nie as skoonpa! Natuurlik is 'n goeie nagrus toe vergete en die res van die nag was 'n gestoei en stamp met "spookpa".
Dit laat my dadelik dink aan Robbie Wessels se liedjie wat lui "is daar sein in die hemel, as daar is, stuur vir my 'n boodskap."
Ek onthou die tyd toe ek in die laerskool was en my oupa Doepie skielik dood is aan 'n hartaanval. Verseker sal ek nooit die vreeslike hartseer in die begraafplaas vergeet nie. Ek sien nou nog hoe ouma die lykswa laat stil hou en die oom met die swart pak vra of sy dan net nog vir oulaas so entjie saam met oupa kan ry tot by sy laaste rusplek.
My kinderhart was totaal onvoorbereid op die vreeslike realiteit van dit wat by 'n begraafplaas gebeur. Ek dink my oë wou uit hul kaste klim toe ek besef dit is oupa daar in die kis en hulle is besig om hom in die gat te laat sak! Kan niemand van die grootmense dan keer nie?
Om nie eers te praat van die tannie met haar kamera nie – meeste families het mos maar so kamera-oom of tannie. Altyd om elke hoek en draai gereed vir "diè oomblik". Sy kiek vir die vale. Dit is die een foto op die ander en hiervan verstaan ek nog minder, kameras en "smile" gaan mos altyd saam. Hier is absoluut niks om oor te smile nie en nog minder om af te neem. Net rooi oë, wit sneesdoekies en swart kerkskoene vol stof.
Min het ek daardie dag besef dat hierdie eerste kennismaking met die dood die begin sou wees van maandelange slapelose nagte.
Skielik was daar soveel moontlike wegkruip plekke vir oupa se spook in my kamer. Ek onthou soos gister die beklemming om my hart as dit slaaptyd raak. My spookjag eskapades het 'n daaglikste instelling geword. Die ritueel het begin deur seker te maak al die deure van my kas is stewig toe. Die groot teddie op my bed moes elke aand in presies dieselfde posisie wees. Meeste van ons weet tog hoe bang 'n donker teddie- skaduwee kan maak! Getrou het ek elke aand langs my bed op my kniee gegaan, asem opgehou en dan vinnig die groen nagval opgelig om seker te maak daar skuil niks in die donker onder my bed nie. Vandaar het ek in die bed geklim – dit is waar die harde werk eintlik begin het – dit was lewensbelangrik om seker te maak ek is van my oor tot my toon toe onder die kombers en dan, soos dit elke ware spook jagter betaam, moet jy heelnag seker maak nie 'n voet, hand, toon of vinger steek uit of hang dalk oor die randjie van die bed nie. Natuurlik wil jy nie slapende spoke wakker maak nie!
Vir maande het dit so aangehou tot die vreeslike bang van oupa in 'n kis wat daar in die gat wegsak bietjie minder begin raak het.
Nou is ek "groot", het self drie klein kindertjies en dit is weer begrafnis tyd. My hart is stukkend want die keer is dit my liewe ouma Doepie. Wat 'n voorreg om haar tot op die ouderdom van 88 by ons te kon hê. Wat sou ek nie gee vir net nog so bietjie tyd nie.
Een van my eerste gedagtes is, "Ouma, jy weet hoe vreeslik lief ek vir jou is, maar ek, ouma en 'n kis. Nooit! Ek besluit dan sommer dadelik dat hièrdie, een familie geleentheid is wat my kroos nie gaan meemaak nie!
Op die ou end staan die familie saam en is ouma se afskeid ongelooflik, mooi, en vol helder geel rose! Dit is 'n pragtige sonskyn dag, van 'n kamera is daar nie sprake, en stof op ons skoene is daar nie!
Anders as jare gelede is ek nie bang vir slaaptyd nie, o nee, want nou is ek nie meer 'n spook jagter nie maar 'n volwaardige spook wagter. Skielik kan ek nie wag om te gaan slaap nie want elke dag is daar so bietjie hoop dat daar dalk tog iewers 'n konneksie is tussen my wêreld aan die kant en ouma s'n aan die ander kant.
Terwyl ek so na my sussie se sms- en spookkanades luister besef ek dat ek net so bietjie jaloers is want net dalk is daar tog sein in die hemel.
As daar is, ouma, stuur tog vir my 'n boodskap! - Nadea Victor
Tribute to a dear friend.
Tribute to a dear friend - Cape Jewish Chronicle, August 2014
I feel my heart beat faster as I notice the long line of cars parked outside the gates of the Jewish Cemetery. I'm attending my first Jewish funeral - my friends' dad passed away last night after they found out early in February that he is very ill.
As I walk up to the main funeral hall I see that it is already packed with friends and family. Other than funerals that I've been to in the past, most of the congregation is standing around inside talking, hugging, some crying and others smiling as they swop stories and memories of Stanley. All of a sudden the gentle hum of voices go quiet as the Rabbi informs us that the mourners will now enter. My heart breaks as my dear friend, her husband, daughter, mother and brother enter the hall to take their seats in the front. Grief is making them look different to what I'm used to.
The casket is brought in. I'm struck by the simplicity of it. It is a plain light brown box with rope handles. On top there is a black cloth with what looks like embroidery from my corner in the back. No flowers, no fancy shiny handles, no slide show, no music. Plain. Simple. Raw.
There will be no eulogy for the beloved Stanley today as it is Pesach. As I look around me I realise that the eulogy is all around me, every single person that showed up a testament of all the lives touched by my friends loving father. Sometimes we don't need words.
During the sermon I'm touched by the sense of peace, quiet and calm created through the Rabbi's prayers. This is kept short and we are all asked to follow the casket and mourners to the grave outside where the grey skies echo the grief carried in the hearts of my friend and her family.
As we proceed through the graves I notice a Rabbi standing quietly to the side of the path. As I walk past I hear the whisper of his prayer carried like feathers in the wind to spread through the cemetery. I'm so touched by this gesture.
As even the wind seem to cry, with tears flowing, my friends father is laid to rest. To the side of the grave there is a pile of sand with shovels. My heart breaks for my friend and her family as they step forward to prepare for their final act of honouring their beloved by throwing dirt onto the coffin. I cover my heart with my hands , I do not know where they find the courage and the strength .
I turn away to catch my breath and I'm struck once again by the raw honesty and simplicity of what I witnessed today. Still there are now flowers, no music. Only grey skies and the sad whisper of the wind. Honest grief.
I know that as days turn into weeks, weeks turn into months and my friends' heart start to heal, the footprints of her fathers' love will remain in her heart forever. We are busy writing our own eulogy with the gift of every day. It is not about how much we acquire in this life but about the footprints of love we are leaving behind.
We come into this world with God's love. We leave this world with God's love. We are all the same.
In death as in life less is sometimes still more than enough.
We say goodbye. Howling wind, grey skies and loves footprint all around. - Nadea Victor
As die wêreld se trane opdroog.
Published on Thursday, 21 February 2013 01:31
AS DIE WERELD SE TRANE OPDROOG
Huil, sê my verklarende woordeboek is die proses van 1.trane stort, skei, ween. 2. 'n Huilende geluid maak, tjank oor 'n gebeurtenis wat in 'n hoë mate bedroewend of ergerlik is, 'n huilende wildernis, 'n verlate plek….ek lees dit so tussen my eie trane heen hier waar ek toegedraai in my oorle ouma se liefde-kombers in die flou lig van my bedlamp sit. Ek kruip weg sodat my eie hartseer ver weg van die oë van die wêreld oor my wange kan spoel.
Soggens loer ons vinnig na die hoofopskrifte in die koerant : Politieke korrupsie, plaas moorde, gesins moorde, myn moorde, verkragting van ons land se kinders, vrouens en bejaardes. Ons frons effe as ons lees van die verminkte lyk van 'n jong tiener wat sonder arms en bene in 'n veld gevind is en sluk vinnig die laaste bacon, eier en boerewors met 'n warm teug koffie af voor ons die kinders in die motor laai en ons dagtaak aanpak.
Op die radio in die motor luister ons die oggend nuus – hulle vertel van nog vermoorde renosters, padongelukke, vloede, stakings, brande, nog sterftes, onmin en oorlog tussen nasies oor die wêreld heen.
Elke lamppaal oppad skree desperaat dieselfde boodskappe – moord, haat, verkragting, korrupsie, armoede, honger.
Die man met die honger leë hande by die robot se geboë skouers is 'n bewys van ons stukkende wêreld, maar gaan amper ongesiens verby.
By die kantoor aangekom , effens kriewelrig maar grotendeels onaangeraak deur al die noodkrete om ons, verbreed ons horisonne en lees ons op Sky News en BBC wat in die res van die wêreld aangaan. Nog moord, roof, honger, werkloosheid, hartseer, haat en oorlog.
Aan die einde van 'n lang dag, uiteindelik terug in die veiligheid van ons eie huis slaak ons stilweg 'n dankbare sug van verligting vir die genade van nog 'n dag – want al hierdie dinge gebeur elders…net anderkant die grens van ons hoë mure en veiligheidshekke.
Hier waar ek vannaand my stukkende hart wil toedraai in ouma se liefde-kombers loop die trane skaamteloos oor my wange – maar dit is 'n wegsteek huil. Jy sien, ek huil oor my hondjie wat dood is. Hoe durf ek huil oor so 'n klein hartseer in 'n wêreld waar ons trane lank reeds opgedroog het vir die groot hartseer. Miskien kan ons wêreld weer heel word as ons kan voel en huil vir al die hartseer en pyn om ons - klein en groot. Dalk begin genesing by eerlike, opregte trane stort hartseer eerder as om voort te baklei slegs vir oorlewing in 'n traanlose wêreldse wildernis?
Published on Monday, 19 November 2012 09:10
Ek deel graag met julle die inspirasie agter my nuutste reeks houtskool werke getiteld - "Two Worlds".
Dit kyk na die kontras waarin ons daagliks leef - 'n wêreld vol rykdom in kontras met 'n ander wêreld vol armoede, eensaamheid en ook meestal dankbaarheid vir so min.
So jaar of wat gelede besluit ek een middag om so bietjie Blouberg toe te ry. Ek misgis my omtrent met die verkeer soontoe en sit omtrent vir 'n uur lank vas voor ek uiteindelik die oopte van die blou see voor my sien en kan stilhou om my bene te rek en die see te ruik.
Wat nog meer vreemd is as die uur wat dit my geneem het om tot by die see te ry is die feit dat ek dan nou 6.30 op 'n weeksaand amper moet baklei vir 'n parkeer plekkie aan die rand van die sand. Ek druk maar geduldig deur, kry 'n plekkie, klim uit en begin see se kant toe stap. Net soos ek lekker diep asem haal om die see-ruik deel te maak van my hart en siel hop ek omtrent in die lug toe daar 'n harde knal gevolg deur 'n paar gruwelike skote net so duskant die eerste sandduintjie knal! Wat op aarde gaan hier aan – weet jy hoe groot skrik jy met die rustigheid wat net die gedruis van die see kan bring as daar so paar knelle hier skuins voor jou klap?
En skielik is daar lig – vir die eerste keer sien ek nou dat daar baie woeligheid rondom my aan die gang is. Veel meer as op enige ander weeksaand hier langs die see waters. Almal loop met stoele, dik baadjies, piekniek mandjies en o wee, bokse en bokse vol VUURWERKE! Wonderlik, die een dag 'n jaar wat ek kies om vir 'n uur van my gesin te onstnap en 'n bietjie langs die see te kom asem skep is dit nou ook die een dag wat almal anders in groot groepe op strande saamdrom om met
liggies en geraas die hemelruim in te kleur en met groot gejuig nog 'n herdenking van Guy Fawkes met vurwerke te betuig!
Sommer vies vir myself en almal om my wat dit waag om my rustige aandjie so te bederf stap ek terug kar toe. Daar aangekom besluit ek om maar nog so halfuurtjie vanuit die stilte en warmte van my kar na die sonsondergang te kyk. Terwyl ek so sit val iets anders my op. Tussen almal wat op en af woel met hul mandjies vol kos en duur bokse vuurwerke is daar 'n man wat baie stadig, swaar en gebuk van drom tot drom loop en soek na ietsie om die honger te stil. Ek sien hoe almal sirkels om hom loop terwyl hulle swaar dra aan verversings en vermaak vir die aand wat voorle.
Ek sien hoe hy al die leë kitskos boksies oopmaak op soek na iets meer as kaal hoender bene. Ek draai my ruit af en roep die man nader. Toe ek die dankbaarheid in sy oë sien kry ek skaam. Skaam vir die wêreld waarvan ek deel is. 'n Wêreld waar ons so besig is om bymekaar te maak en swaar te dra aan luukshede en rykdom dat ons nie eens meer raaksien hoe die man met die krom skouers en stukkende hande, veel swaarder dra aan niks.
Dis inderdaad weer Kersfees in die winkels en in die wêreld! Kersvader – bring tog vir my 'n hart vol liefde en deernis vir my kerskous hierdie jaar!