Resensie: Die meisies van Maasdorp
Die jongste meisie van Maasdorp
Die eerste twee van die nuutste heruitgawes van die byna een eeue oue Maasdorp-reeks, Die meisies van Maasdorp (1932) en Nuwe meisie op Maasdorp (1932) beland op my lessenaar om te resenseer. Die kleurvolle, prettige retro-omslag (sekerlik die heel mooiste uitgawe van Blakemore se bekende reeks) laat my lekker kry. Daar's darem niks so mooi soos 'n mooi boek nie.
"Die vere maak nie die voël nie", betig ek myself, want ek weet van baie mense wat bedenkinge het oor die besluit van Human & Rousseau om die boeke weer uit te gee.
Met 'n potlood in die hand, soos wat dit 'n resensent betaam, begin ek die eerste een van die twee "nuwe" Maasdorp-boeke lees. Eers Susan Booyens se insiggewende inleiding. Sy vertel van die aanhang wat die reeks oor geslagte Afrikaanse lesers opgebou het en die lewensgeskiedenis van die relatief onbekende Stella Blakemore wat self soos 'n storie lees.
En toe begin ek met die storie. My potlood werk hard. In die kantlyn skryf ek: "Identifikasie met konteks?"; "Ma-dogterverhouding?"; "Moes die redigeerder 'standerd' na 'graad' verander het?"; "Die gebruik van die woord moeder?". Na hoofstuk 2 skryf ek: "Perspektiefbreuk"; "Stem van die volwasse verteller?"; "Rol van prefekte - opvoedkundig korrek?". By hoofstuk 3 staan daar: "Episodies - nie sterk sentrale spanningslyn nie"; "Sal teikenlesers hou van naïewe karakters en verhaal?". En toe staan daar niks verder nie.
Die potlood se werk is op, want ek is ingesluk deur die sjarme van die verhaal en die karakters van die Maasdorpskool. Ek lees verby die moontlike besware tot by die laaste woord. Met die genoegdoening wat net 'n lekker leeservaring kan bied, maak ek die boek toe.
"Jy is oud en nostalgies," praat die stem van rede in my kop. "Wat sal vandag se kinders daarvan dink"? En ek gee die boeke en 'n evalueringsvormpie vir die kinders wat veronderstel is om die boeke te lees: dogters van graad 4 tot 7 en ook vir my matriekkind wat die Maasdorp-reeks nog nooit gelees het nie. Op die vraag "Waarvan het jy gehou?" skryf die lesers: "Van alles"; "Toe Kobie en Elsabe vriendinne geword het"; "Toe Elsabe Kobie gaan help het in die dorp"; en op die vraag "Vir wie sal jy die boek aanbeveel?" skryf een leser entoesiasties: "Vir al die meisies in die wêreld!". "Dis regtig oulik", sê my gesofistikeerde, kritiese matriekdogter. "Ek kon dit nie neersit nie."
"Sela," sê ek vir die twyfelaars, en ek dink aan Stella Blakemore se onbekende roman, Stryd om Peta wat ek by 'n tweedehandse boekstalletjie raakgeloop het. Vuilblou, outydse linne hardeband. Ek lees dit een Saterdagmiddag toe ek siek in die bed lê. En ek - middeljarige vrou, geskool in die weë van die letterkundige kritiek, die resepsiestudie en die vereistes van goeie jeugliteratuur - lees tot dit skemer word en ek skaars meer kan sien.
En ek wonder weer waarom dit so is? Wat is daar in Stella Blakemore se boeke wat lesers so volkome wegvoer na die verhaalwêreld wat sy skep? Toe dink ek aan die lysie oor implisiete leesbehoeftes by kinders wat ek uit die teorie oor jeugliteratuur opgestel het. Boeke moet aan kinderlesers die volgende verskaf : leesplesier, 'n gevoel van voldoening, emosionele veiligheid, 'n sekerheid dat die wêreld sinvol is en 'n nie-bedreigende spasie waarin die leser se hoop en vrese gereflekteer word.
Miskien is dit omdat Blakemore se boeke juis aan hierdie behoeftes voldoen waarom hulle konteks en tyd oorspan en eintlik in Afrikaans klassieke status verwerf het. Dis goed dat Human & Rousseau die boeke weer aan 'n nuwe geslag Afrikaanse kinders bekend stel. Ander jeugliterature hou immers hulle gewilde classics so lewendig. Dis een manier om by kinders 'n historiese bewussyn aan te kweek en hulle deel te maak van die eeue oue gemeenskap van lesers.