Aborsie: Die Bybel en Aborsie - www.bybelkennis.co.za
by Mitch Kalp · Published 04/03/2010 · Updated 28/09/2014
Aborsie: Die Bybel en Aborsie – Coen Slabber
In die inleidingsartikel oor aborsie het ons reeds na twee groot groepe verwys: diegene wat glo dat die vrou die reg het om te kies of sy met haar swangerskap wil voortgaan of nie (pro-keuse) en diegene wat glo dat die staat aborsie moet verbied (pro-lewe). Die interessante is dat beide hierdie groepe die Bybel gebruik om hulle standpunte te verdedig. Maar wat sê die Bybel oor aborsies?
Die Bybel is oënskynlik stil oor aborsies. Dit is moeilik om te verstaan, want aborsies was algemeen uitgevoer tydens die Nuwe Testamentiese tyd. Die Assiriërs het reeds in die twaalfde eeu vC 'n wet gehad oor self-geïnduseerde aborsies. Omdat die Bybel min/niks oor aborsie sê nie, soek mense na teksverse om die waarde van die fetus te bepaal – is die fetus mens of pre-mens? Indien die fetus 'n pre-mens is, sou aborsie geoorloof wees. Een ding is baie duidelik: mense lees in teksverse dinge wat glad nie daarin staan nie.
Die Here God het toe die mens gevorm uit stof van die aarde en lewensasem in sy neus geblaas, sodat die mens 'n lewende wese geword het (Genesis 2:7). Kan ons hieruit aflei dat Adam eers mens geword het toe hy sy eerste asemteug gegee het? Beteken dit dat lewe begin as 'n baba begin asemhaal – voor dit is hy slegs potensieel mens? 'n Aborsie gedoen voor 'n baba asemhaal beëindig nie die lewe van 'n mens nie?
Kom ons kyk na enkele ander gedeeltes in die Pentateug:
Genesis 25:21 – 23: Sy vrou Rebekka het swanger geword. Die kinders in haar het teen mekaar gestamp, en toe sê sy: "Waarom gebeur so iets met my?" Sy het toe die Here gaan raadpleeg en Hy het vir haar gesê: "Daar is twee nasies in jou, twee volke uit jou sal van mekaar geskei word. Een sal sterker wees as die ander, die oudste sal die jongste dien." Hier word na Rebekka se tweeling verwys as twee nasies. Hulle is duidelik nie nasies op daardie stadium van hulle ontwikkeling nie. Ons moet dit dus simbolies vertolk. Hulle sal eers later gebore word en hulle afstammelinge sal later twee nasies word. Let op dat hier na kinders verwys word. Die antieke Hebreeus het geen word vir embrio of fetus gehad nie. Was hierdie kinders/fetusse volwaardige mense? Hierdie gedeelte hanteer nie hierdie vraag nie.
Genesis 38:24: Drie maande later is aan Juda vertel: "Jou skoondogter Tamar het haar soos 'n prostituut gedra en is swanger. Tamar was 'n weduwee sonder 'n man en daarom word dit aanvaar dat sy 'n prostituut is. Haar skoonvader, Juda, beveel dat sy lewend verbrand moet word. As Juda geglo het dat haar tweeling enige waarde gehad het, sou hy nie haar vonnis uitgestel het tot na hulle geboorte nie? Juda word nie veroordeel oor sy besluit nie. [Juda het haar lewe gespaar toe hy besef dat hy die vader van haar kinders was.]
Eksodus 13:1: Die Here het vir Moses gesê: "Julle moet elke eersgeborene aan My wy, elke eersteling wat in Israel gebore word, mens en dier. Dit is Myne. Dwarsdeur groot dele van die antieke Midde-Ooste was die eersgebore seun ritueel geoffer aan die gode. As die geboorte van die seun voorafgegaan is deur die geboorte van 'n meisie of 'n aborsie is die seun nie geoffer nie, want hy was nie die eersteling wat gebore is nie. Later is dit vervang met die offer van 'n plaasvervangende dier of 'n kontant donasie aan die tempel of hulle het die seun aan die diens van die betrokke god gewy. Hierdie praktyk het niks met aborsie te doen nie, maar verwys eerder na kindermoord. Hierdie babas is na hulle geboorte doodgemaak. Dit wys egter vir ons dat pasgebore babas destyds nie hoog aangeslaan is nie. Daar is ander gedeeltes in die OT wat verwys na menslike offers:
Rigters 11:29 – 40: Jefta lê 'n gelofte teenoor die Here af waarin hy onderneem om, as hy behoue bly teen die Ammoniete, die eerste persoon wat uit sy huis uit hom tegemoet kom as brandoffer te offer. Hy het sy enigste dogter geoffer.
1 Konings 16:34: Hierdie vers mag verwys na Giël wat sy twee kinders geoffer het terwyl hy Jerigo herbou het. Argeologiese uitgrawings het die oorblyfsels van mense ontdek wat geoffer was om "die guns van die gode te verwerf."
2 Konings 16:3: Agas, koning van Juda, offer sy eie seun.
2 Konings 17:17: Die volk het hulle seuns en dogters verbrand …
2 Konings 21:6: Manasse het sy eie seun as offer verbrand.
Jesaja 57:5: Jesaja praat namens die Here en verwys na die gebruik van die mense van Israel om hulle kinders in die laagtes en onder die oorhangende rotse te offer.
Jeremia 7:31: Die Judeërs het die hoogte van Tofet in die Ben-Hinnomdal gebou om daar hulle seuns en dogters in die vuur te offer.
Eksodus 20:13: Jy mag nie moord pleeg nie. Dit is die doodmaak van 'n mens. Omdat die skrywers van die OT en die tradisie van die Jode bepaal het dat 'n mens eers mens word as hy sy eerste asemteug gegee het, het dit destyds nie vir aborsies gegeld nie.
Eksodus 21:22: Wanneer mans met mekaar baklei en hulle 'n swanger vrou omstamp, sodat sy 'n miskraam het maar nie blywend beseer is nie, moet hy wat haar gestamp het, onderhewig aan die goedkeuring van die regbank, die boete betaal wat die eggenoot van die vrou hom oplê. Vers 23 sê dat as sy blywend beseer is, is die straf 'n lewe vir 'n lewe. Sou die vrou sterf, moet die man wat haar gestamp het, doodgemaak word, want die vrou was 'n mens. Vers 22 is verwarrend. In die Nuwe Afrikaanse Vertaling lees ons van 'n miskraam. Die New Kings James Version praat egter van gives birth prematurely. Die Ou Afrikaanse Vertaling praat van haar vrug afgaan. Die NIV praat van gives birth prematurely, maar as voetnota sê hulle has a miscarriage. Dit is onduidelik waarna hier verwys word. Aborsie is 'n sterk moontlikheid.
Eksodus 22:29: Moenie talm met jou offers uit jou graan- en wynoes nie. "Die eersteling van jou seuns moet jy vir My gee." Party teoloë glo dat hier verwys word na die tyd toe die antieke Hebreërs en Kanaäniete hulle eerste seun geoffer het. Kanaäniete het dit gereeld gedoen.
Levitikus 17:11: Omdat die lewe van 'n dier in sy bloed is, het Ek die bloed vir julle gegee om op die altaar versoening te doen vir julle lewens. Party glo dat hierdie vers beteken dat lewe begin sodra daar bloed in die embrio/fetus teenwoordig is. Ons weet dat die hart van die embrio op 'n baie vroeë stadium reeds klop (ons kan dit reeds op agt weke op die sonar sien). Dit is dan die begin van lewe.
Levitikus 27:6: Van 'n maand oud tot op vyf jaar is 'n seun se loskoopwaarde sewe en vyftig gram en 'n dogter s'n vier en dertig. 'n Kind kry eers 'n waarde na een maand. Voor dit het hulle blykbaar geen geldelike waarde nie.
Numeri 3:15: Tel die Leviete volgens hulle afkoms en families, almal van 'n maand en ouer wat manlik is. Vir die volkstelling is net seuns ouer as een maand gereken. Beteken dit dat 'n baba jonger as een maand nie werd was om as mens getel te word nie? 'n Moontlike verklaring is dat die sterftesyfer van babas onder een maand so hoog was dat 'n mens nie met redelike sekerheid kon bepaal of die baba sou bly lewe het nie. As die baba 'n maand oorleef het, kon 'n mens met redelike sekerheid aanvaar dat hy sou oorleef.
Numeri 5:12 – 31 beskryf 'n ritueel indien 'n man agterdogtig is dat sy vrou ontrou aan hom was. Die man neem die vrou na die priester toe met een en 'n half kilogram garsmeel as offer. Die priester neem 'n erdebak met gewyde water en gooi van die tabernakelvloer se stof daarin. Die vrou moes die offer (die garsmeel) vashou terwyl die priester self die erdebak met water, wat bittere smart en 'n vloek oor haar kan bring, vasgehou het. Die priester plaas die vrou onder eed. Daarna moes sy die water drink terwyl die priester 'n vloek oor haar uitgespreek het. As sy ontrou was, mag Hy jou vrugbaarheid laat vergaan en jou buik laat opswel. Was sy onskuldig, het die vloek geen uitwerking op haar gehad nie. In die NIV word haar vrugbaarheid sal vergaan vertaal met her womb will miscarry. Niemand is blykbaar bekommerd oor die fetus nie.
Numeri 31:17 – 18: Maak al die seuntjies dood en elke vrou wat al met 'n man gemeenskap gehad het. Maar elke dogter wat nog nie met 'n man gemeenskap gehad het nie, mag julle laat lewe en vir julle vat. (Dit gebeur aan die einde van 'n veldslag teen die Midianiete.) Moses, waarskynlik in opdrag van God, word beveel om al die seuntjies en vroue wat reeds gemeenskap gehad het, dood te maak. Van die laaste groep sou sommige sekerlik swanger gewees het. Die fetus is dus saam met die moeder doodgemaak. Beteken dit dat hierdie fetusse geen waarde gehad het nie? Die dogters wat nog nie gemeenskap gehad het nie, word gespaar, want hulle het waarde.
Deuteronomium 2:34: In daardie tyd het ons al sy stede verower en verwoes. Van hulle mans, vrouens en kinders het ons niemand laat vrykom nie. Die Israeliete het probeer om deur Gesbon in vrede te trek. Hulle slaag nie. Waarskynlik op bevel van God vernietig hulle die stede en vermoor die mense. Weereens sou dit insluit die dood van die fetusse van die swanger vroue. Die fetusse word nie eers genoem nie.
Deuteronomium 30:19: Ek roep vandag die hemel en die aarde tot getuie teen julle dat ek die lewe en die dood aan jou voorgehou het, die seën en die straf. Kies die lewe sodat jy en jou nageslag kan lewe. Party mense sê dat hierdie 'n afkeuring van aborsie is. Dit is baie gevaarlik om verse buite hulle konteks te lees. Verse 15 – 18 is baie duidelik: waarna vers 19 se keuse verwys, is of om afgode te dien of om Jahweh te dien. Vers 19 het geen verband met aborsie hoegenaamd nie. Dit gaan hier oor geloofskeuses.
Deuteronomium 32:23 – 25: Ek sal ramp op ramp oor julle bring …Op straat roei die swaard die kinders uit, in die slaapkamers is daar angs: jong man en jong meisie, suigling en grysaard, almal kom om. God is hier besig om te beskryf hoe Hy 'n nasie gaan uitwis. Dit sluit in mense van alle ouderdomme en beide geslagte. Fetusse word nie eers genoem nie.
2 Konings 2:22 – 24: Elisa, 'n man met 'n bles, is hier besig met 'n klomp seuntjies. Hulle spot hom: Hoër op, kaalkop! Hoër op kaalkop! Hy vervloek hulle in die Naam van die Here. Twee bere kom uit die bos en verskeur 42 van die kinders. Hierdie verse het niks met aborsie te doen nie, maar wys vir ons dat kinders destyds nie hoog geag is nie.
2 Konings 15:16: Hy (Menahem die koning van Israel) het al die swanger vrouens laat oopsny. Hy was kwaad omdat die mense van Tifsag nie die poorte vir hom wou oopmaak nie. As ons dink aan die geneeskunde van destyds moet ons aanvaar dat al die fetusse en moeders gesterf het tydens hierdie "operasie." Daar is geen veroordeling van sy optrede nie.
Job 3:2 – 4; Job 3:11 – 19; Job 10:18 – 19): Job ly. God laat Satan toe om al Job se kinders dood te maak, maar Job se lewe word gespaar. Job sê: Die dag waarop ek gebore is, moes nooit aangebreek het nie, die nag toe gesê is 'n seuntjie het in die wêreld gekom. Beteken dit nou dat dit beter is om 'n swangerskap te beëindig as om 'n baba in die wêreld te bring wat sal ly?
Psalm 51:7: Ek was skuldig toe ek gebore is, met sonde belaai toe my moeder swanger geword het. Die tweede deel van die vers word deur baie Christene gesien as 'n verwysing na die erfsonde.
Psalm 139:13: U het my gevorm, my aanmekaargeweef in die skoot van my moeder. Dit beskryf God wat die ontwikkeling van die fetus beheer tydens swangerskap. Hier word geen verwysing na 'n aborsie gemaak nie. Dit sê ook nie vir ons of die fetus 'n persoon is nie. Dit beskryf net hoe die fetus ontwikkel.
Psalm 139:16: U het my al gesien toe ek nog ongebore was, al my lewensdae was in u boek opgeskrywe nog voordat ek gebore is. Dit beskryf God wat die ontwikkeling van die fetus dophou en sê dat die lewenspan reeds voor die geboorte vasgestel is. Party mense beweer dat hierdie vers impliseer dat 'n persoon se dae by sy geboorte begin – voor dit is hy slegs 'n potensiële persoon. Dit is 'n bietjie vergesog.
Prediker 4:1 – 3: Maar die gelukkigste van almal is dié wat nog glad nie gebore is nie en nog nie al die onreg gesien het wat op hierdie wêreld gedoen word nie. Die skrywer praat hier van verdrukking en lyding van onskuldige mense. Die skrywer verwys moontlik daarna dat 'n swangerskap wat onderbreek word, beter is as 'n lewende geboorte. Die persoon wat gebore is sal ongeregtighede en pyn verduur.
Prediker 6:3 – 6: 'n Man kan honderd kinders hê en baie lank lewe … as hy nie die goeie dinge kan geniet nie en nie eers in 'n graf begrawe word nie, is 'n doodgebore baba beter daaraan toe. Volgens sommiges beteken dit dat 'n swangerskap wat beëindig word (nie 'n lewende baba produseer nie) beter is as 'n lewe wat leeg en ongelukkig is.
Jesaja 49:1: Die Here het my voor my geboorte al geroep; toe ek nog in my moeder se liggaam was, het Hy my op my naam genoem. Party mense sê dat dit beteken dat God die fetus as mens erken, want Hy noem hom op sy naam. Ander sê dit is 'n indikasie van God se vermoë om te weet van toekomstige gebeure – gebeure wat nog nie plaasgevind het nie.
Jeremia 1:5: Voordat Ek jou in die moederskoot gevorm het, het Ek jou geken; voordat jy gebore is, het Ek jou aan My gewy en jou as profeet vir die nasies aangestel. God sê hier dat Hy vir Jeremia selfs voor hy in sy moeder se skoot gevorm is, geken het. Hierdie vers sê niks oor aborsie nie, al word dit dikwels in die aborsie-debat gebruik. Om te beweer dat hierdie vers sê dat 'n fetus reeds 'n persoon is, is nie waar nie – ons lees iets wat nie hier staan nie.
Esegiël 37:8 – 10: Hierdie is 'n beskrywing van Esegiël se visioen in die laagte. Al wat hy sien is droë bene. Die Here beveel hom om as profeet vir hierdie bene op te tree. Terwyl hy as profeet optree, beweeg die bene na mekaar toe en daar kom senings en vleis met 'n vel bo-oor getrek. Hulle het egter nie geleef nie, want hulle het nie asem gehad nie. Eers toe die gees/asem in hulle kom, het hulle gelewe. Die implikasie is dat 'n gevormde mens nie lewe voordat hy asemhaal nie. Begin lewe met die eerste asemteug?
Hosea 14:1: Samaria sal boet … die mans sal met die swaard doodgesteek word, die klein kindertjies sal verpletter word en die swanger vrouens sal oopgesny word. God is ontsteld oor Efraim vir Baäl aanbid. Dit wil voorkom asof Hy geen waarde heg aan die fetusse van daardie swanger vroue nie. Hulle (die fetusse) was tog onskuldig aan enige misdaad.
Amos 1:13: Maar nou het hulle 'n vierde sonde daarby gevoeg: hulle het swanger vrouens in Gilead oopgesny en hulle eie gebied uitgebrei. Hierdie verwys na die wandade van die Ammonitiese soldate. Die oopsny van swanger vrouens sou sekerlik lei tot die dood van die moeder en die fetus. Dit lyk of wat hier veroordeel word die dood van vrouens is wat hulleself nie kan verdedig nie. Die fetusse word nie genoem nie.
[Talmoed = heilige boek van die Jode met godsdienstige oorleweringe, sedekundige beskouings, leefreëls, ens.]
Die Talmoed glo dat 'n mens eers volledig mens is by geboorte. As die baba normaal gebore word, gebeur dit met die verlossing van die baba se koppie. As die baba egter voetjies eerste gebore word, gebeur dit wanneer die helfte van die baba se liggaampie verlos is.
Matteus 26:24: Wee die man deur wie die Seun van die mens verraai word. Dit sou vir daardie man beter gewees het as hy nooit gebore was nie. Voorstanders van aborsie lei hieruit af dat beëindiging van swangerskap beter sou wees as 'n voltooide swangerskap as die kind se lewe moeilik sou wees.
Lukas 1:15: … reeds van sy geboorte af sal hy met die Heilige Gees vervul wees. Hier het ons weer 'n probleem met die vertaling. Die Ou Vertaling lui: alreeds van die skoot van sy moeder af – is dit voor sy geboorte? Die NIV sê: even before he was born. King James: even from his mother's womb. Waarvan ons egter hier lees, is Johannes se spesiale geboorte. Dit geld nie noodwendig vir alle babas nie.
Lukas 1:35: Die Heilige Gees sal oor jou kom, en die krag van die Allerhoogste sal die lewe in jou wek. Daar om sal die een wat gebore word, heilig genoem word, die Seun van God. Van die ouer vertalings verwys na that holy thing which shall be born. Die engele verwys na Maria se fetus as 'n heilige thing. Hierdie stem ooreen met die tradisionele Joodse geloof dat 'n fetus eers werklik mens word nadat hy halfpad gebore is.
Lukas 1:41: Net toe Elisabet die groet van Maria hoor, het die kindjie in Elisabet se moederskoot beweeg. Ons weet dat Elisabet reeds in die sesde maand van haar swangerskap was. Op hierdie stadium is die baba met vandag se tegnologie reeds lewensvatbaar. Let wel hierdie gedeelte sê niks oor vroeë swangerskappe nie. Ons het ook hier te doen met twee wonderswangerskappe en kan daarom nie alles sommer van toepassing maak op 'n gewone swangerskap nie.
Lukas 1:42: Geseënd is jy onder die vroue en geseënd is die vrug van jou moederskoot. Diegene wat glo dat lewe voor geboorte begin, sê dat Elisabet na hierdie vroeë swangerskap van Maria as 'n baba verwys. Dit mag egter beteken dat hierdie fetus spesiaal is, want dit sal groei, 'n mens word en uiteindelik gebore word as Jesus.
Galasiërs 1:15 – 16: Maar God het my al voor my geboorte vir Hom afgesonder en Hy het my in sy genade geroep … Dit dra dieselfde gedagte oor as Jeremia 1:5: Reeds voor sy geboorte het God Paulus se rol geken.
Dit is waarskynlik tussen 100 en 150 nC geskryf. Ons weet nie wie die skrywer(s) was nie. Dit was 'n belangrike dokument in die vroeë kerk.
Afdeling 2.2: Moenie 'n kind deur aborsie doodmaak nie. Waarna word hier verwys? Dit mag wees dat hier na 'n bekende verskynsel in die Romeinse Ryk, kindermoord, verwys word. Die vrou het die pasgebore baba buite die huis neergelê. As die vader verantwoordelikheid vir die kind aanvaar, het hy hom in die huis gebring. Anders word die kind daar neergelê om te sterf. Die vroeë Christene het hierdie kinders opgetel en in families geplaas.
Ek glo in … Jesus Christus … en sit aan die regterhand van God, die almagtige Vader; vanwaar Hy sal kom om te oordeel die wat nog lewe en die wat reeds gesterf het.
In baie ou Engelse vertalings word gepraat van die quick and dead. Hierdie frase kom van Handelinge 10:42 en 1 Petrus 4:5 waar dit verwys na Jesus Christus wat gereed staan om die lewendes en die dooies te oordeel. Quickening is 'n woord wat nie meer gebruik word nie, maar verwys na die stadium waartydens die moeder die baba voel skop. Die algemene gevoel is egter dat dit eerder verwys na die ou Engelse woord cwicu, wat lewend beteken.
Nog die Ou nog die Nuwe Testament hanteer aborsie direk. Geskrifte van die vroeë Christelike beweging verdoem aborsie.
Ou Testament: Die sleutelvers is Eksodus 21:22. Volgens party vertalings (NIV) mag ons aflei dat die fetus 'n persoon is. Uit ander vertalings kan ons nie hierdie gevolgtrekking maak nie. Meeste verse heg nie 'n hoë waarde aan die fetus nie.
Lukas 1:41 mag geïnterpreteer word as sou aborsies na die fetus lewensvatbaar is, verdoem word.
Die probleem is dat beide die Ou en Nuwe Testament dieselfde woord gebruik om te verwys na 'n ongebore fetus, 'n pasgebore baba en 'n ouer kind. Weereens gee dit aanleiding tot direk teenoorgestelde afleidings:
(a) Die fetus is volledig mens soos 'n pasgebore baba; of
(b) Soos ons vandag na 'n fetus as 'n mens verwys in die algemene spreektaal, het hulle dit ook gedoen.