Is Jacob Zuma op pad uit?Pres. Jacob Zuma (Oktober 2016) Foto: GCIS, Flickr Die mosie van wantroue, wat glo die afgelope naweek tydens ŉ vergadering van die ANC se nasionale uitvoerende komitee (NUK) teen president Jacob Zuma ingedien is, was moontlik ŉ opportunistiese skuif van ŉ groeiende anti-Zuma kamp binne die party om die president se uittrede te bewerkstellig. Volgens prof. André Duvenhage, politieke ontleder aan die Noordwes-Universiteit, was die NUK nog altyd ŉ veilige hawe vir Zuma. “Ek het egter verneem van Zuma se lojaalste ondersteuners het die naweek ŉ troue bygewoon, wat die moontlikheid van ŉ geslaagde mosie teen Zuma tydens die NUK-vergadering vergroot het. Dit kon dalk die beweegrede agter [Derek] Hanekom se dapper besluit wees om nou die mosie in te dien.” Maroela Media het vroeër berig die vergadering wat in Irene, Pretoria plaasvind, is tot Maandag verleng nadat Hanekom, minister van toerisme, glo ŉ mosie van wantroue teen Zuma ingedien het. Daar word ook bespiegel Zuma wil moontlik ŉ kabinetskommeling aankondig om ontslae te raak van ministers wat hom nie steun nie. Duvenhage het gesê hy kan nie werklik nou sê of die mosie suksesvol sal wees nie. “Die kort en die lank daarvan is dat Zuma in die moeilikheid is, maar hy het al sewe mosies van wantroue teen hom in die parlement oorleef. Indien die mosie suksesvol is, sal Zuma se party presies vir hom kan sê wat om te doen, maar ek glo nie hulle sal enige radikale besluite neem nie. Hulle sal hom uitbestuur Nkandla toe, terwyl hulle vir hom ŉ soort politieke amnestie bewerkstellig. “As die mosie van wantroue nie slaag nie, sal Zuma en sy ondersteuners met ekstra vertroue en vuur die nuwe jaar binnegaan.” Dr Eugene Brink, ŉ senior navorser by die Solidariteit Navorsinginstituut, meen ook dit was moontlik ŉ opportunistiese skuif. “Die winde binne die ANC en drieparty-alliansie is besig om teen Zuma te draai, met Cosatu wat ook nou hul voorkeur vir Cyril Ramaphosa as Suid-Afrika se volgende president bevestig het. “Hanekom was dalk vroeër te bang om dit te doen, omdat Zuma nog te sterk gestaan het. Ramaphosa het hom dalk ook iets soos ŉ pos aangebied om die mosie in te dien. Dit kan ook ŉ strategie wees vir mense soos Ramaphosa en Gwede Mantashe om dit nie self te doen nie en hulself nie heeltemal bloot te stel nie. Hanekom het baie invloed binne die NUK en is al van 1994 af daar, maar hy gaan nie president of leier van die ANC word nie en dus kan hy die indiening van mosie meer geloofwaardig doen.” Oor bespiegelinge oor ŉ moontlike kabinetskommeling is ontleders dit eens – dit word lankal verwag. “Zuma is ŉ uitstekende taktikus en daarom sou hy wag met só ŉ skommeling totdat dit hom pas. Die verskillende kampe in die ANC is nou duideliker as ooit tevore en Zuma sal moontlik probeer om van die kommuniste soos [Aaron] Motsoaledi, Hanekom, Blade [Nzimande], Ramaphosa en [Pravin] Gordhan ontslae te raak en hulle met lojaliste te vervang,” het Duvenhage gesê. “Kabinetskommelinge in die Zuma-era, maar ook voor sy bewind, word gebruik om die leier se mag te konsolideer en nie om beter regering vir die publiek te lewer nie. ’n Sleutelvraag is of Gordhan iewers heengaan? En wie sal hom as minister van finansies vervang as hy skuif?” het Brink gesê. Volgens Brink is die ANC verdeeld soos nog nooit tevore nie en die drieparty-alliansie is ook op ŉ algehele laagtepunt. “Dit laat Zuma nog toe om te triomfeer, andersins sou hy al weg gewees het. “Dit wil lyk asof die pro-Zuma kamp homself sedert die Augustus-verkiesing om elke hoek en draai in ŉ doodloopstraat vasloop. ŉ Klomp ‘pionne’, wat Zuma se vuilwerk vir hom doen, soos Shaun Abrahams en Brian Molefe, betaal ŉ hoë persoonlike prys daarvoor. Die anti-Zuma kamp groei ook en raak meer uitgesproke. Cosatu en die SAKP stel dit ook grootliks prontuit dat Zuma moet gaan en begin selfs al hul voorkeur vir ander presidentskandidate, soos Ramaphosa, uitspreek. Dit gebeur nie sommer nie. Hulle weet die ANC is in ŉ krisis omdat Zuma en sy trawante dit sy eie klein koninkryk wou maak.” Duvenhage waarsku egter Zuma se vertrek sal ŉ radikale verandering vir die ANC en die land beteken. “Suid-Afrika bevind hom in ŉ moeilike omgewing, ekonomies en polities. Ons moet net onthou Zuma se verwydering sal ŉ moeilike en selfs bloedige proses wees.”