Haglike toestand van VS-paaie het boere raadop | Landbou
'n Deel van die R59 tussen Viljoenskroon en Bothaville wat deur boere as "lewensgevaarlik" beskryf word. Foto: Verskaf
Die toestand van Vrystaatse paaie is van die swakste in die land en lewensgevaarlik, beweer talle boere van die provinsie.
Veral die R59, een van die belangrikste roetes van Gauteng na die Nampopark naby Bothaville, is in 'n uiters haglike toestand. Slaggate word net dieper en op sommige plekke is die teer te nou vir twee voertuie om gelyk by mekaar verby te ry.
Op 3 April is een mens dood op dié pad in 'n botsing reg van voor ongeveer 20 km van Viljoenskroon op pad na Bothaville.
Boonop vind die Nampo-Oesdag oor minder as 'n maand plaas en dan gaan besoekers van oral ter wêreld na die Nampopark stroom. Die meeste van hulle gaan die R59 gebruik. Van dié besoekers sluit in hoofbeamptes van multinasionale en nasionale maatskappye, redakteurs en joernaliste van vaktydskrifte, hooggeplaaste amptenare in die private en openbare sektor en politici.
Gereelde in gesprek met owerhede
Boere van die omgewing is glo daagliks in gesprek met die owerhede oor die swak paaie. Hulle is bekommerd oor hul werkers en hul werkers se kinders wat daagliks op sulke paaie werk toe en skool toe gaan.
Boere van oor die hele provinsie is glo gewillig om te help en stel gereeld van hul werktuie beskikbaar en huurarbeiders om van die kontrakteurs te help wat opdaag om aan die pad te werk.
"Maar die werkspanne daag omtrent eers teen ongeveer 11 uur op met onvoldoende toerusting en hulpmiddele, neem lang etenstye en vertrek dan voor 15:00 voor enige werk behoorlik gedoen is," het een van die boere aan Landbouweekblad gesê op voorwaarde van anonimiteit.
"Afgesien daarvan dat die meeste boere én die publiek ver ompaaie ry om slegte paaie te vermy, word ons voertuie erg beskadig as ons genoodsaak is om die pad te gebruik. Ons is al raadop."
Die kwessie van die R59
Die R59 is glo in die 1970's gebou met die doel om 25 jaar te hou. Daarna moes dit herbou word – iets wat nou (40 tot 45 jaar later) nog nie gebeur het nie.
Aanvanklik het boere self die meeste gate met 'n mengsel van sement en gruis gevul, maar dit word binne weke verrinneweer en uitgery, aangesien die kontrakteurs dit nie oorgeteer het nie.
Boere is selfs in besit van 'n verklaring van 'n nooddiens dat hulle nie kan reageer op noodgevalle op die R59 nie, aangesien die pad te sleg is.
Intussen ly ondernemings van die omgewing groot verliese omdat mense nie meer die pad wil ry nie. As gevolg daarvan verskuif 'n vervoeronderneming sy sakebedrywighede na Potchefstroom en 'n venue waar funksies aangebied word, oorweeg om sy deure te sluit.
Boere meen die oplossing nou, op kort termyn, is om die slegste deel daarvan – van ongeveer 15 km lank – in 'n grondpad te verander.