Die vers is 'n refrein en die gesang 'n requiem
Vrydag 13 Oktober 2017	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 2587 tye
Ja, jy het reg geraai: Vers volgende van die wat-is-die-versamelnaam-vir-X-gesang het vandag opgeklink. Ek wil weer my oë rol, maar dit help nie 'n mens kla of raas daaroor nie – dit is dekades se verkeerde opvattings, dwaalleer, onvoldoende opleiding en verkeerde onderrig wat ons by hierdie punt het, en die situasie gaan nie in 'n agtermiddag of 'n week of 'n jaar omgekeer word nie. Dit gaan waarskynlik nie binne die volgende tien jaar omgekeer word nie. Maar dit beteken nie 'n mens mag handdoek ingooi en ophou probeer nie.
Versamelname, vers 2
Donderdag 05 Oktober 2017	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 6936 tye
So 'n rukkie gelede het ek 'n blog geskryf oor die liewe versamelname. My oogmerk was om te toon hoe onvas en onvoorspelbaar versamelname is, veral oor taalgrense heen, hoe geskiedenis en verouderde opvattings daarop ingespeel het en hoe verkeerd dit is om vandag wetties daaroor te wees. Die goeie saad, sien ek, het tussen die klippe beland. Gister is daar so werklik weer 'n vraag: Wat is die versamelnaam vir dolfyne?
Hierdie keer is die antwoord darem effe meer voor die hand liggend. Die WAT en Pharos se tweetalige woordeboek het opgeteken dat dolfyne en walvisse in skole voorkom. Dit, aanvaar ek ewe naïef, gaan die einde van die storie wees. Ek kan rustig agteroor sit, my tee drink en my verlustig in die wete dat ek een siel se las verlig het. Ehem, toe nou nie. Want "dolfyne is nie visse nie en hoekom is dolfyne en walvisse nie troppe nie?"
Ek wil eers my oë rol, maar dit is 'n geldige vraag, en 'n geldige vraag verdien 'n geldige antwoord.
Intensiewe vorme, Noag en die kanon
Donderdag 21 September 2017	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 2818 tye
Een van die gereeldste (en lastigste) navrae wat ek kry, is oor intensiewe vorme. Versamelname, vergelykings en intensiewe vorme is groot griewe, vir onderwysers, vir leerders, en vir hulle ouers wat moet help huiswerk doen, want dié goed het in die taal versteen geraak en die jonger geslag moet hierdie gesteentes in hulle sakke dra ingeval hulle dit sou nodig kry. En soms beland daar 'n vraag in die toets of die eksamen waarop daar nie 'n antwoord uit 'n agtersak te haal is nie, want die vraagsteller het iets uit sy/haar duim gesuig eerder as om staat te maak op die lys relikwieë agter in die handboek.
Die Amerikaanse touchdown, die Engelse roos en Welkom se melktert
Vrydag 15 September 2017	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 820 tye
So 'n dag of wat gelede vra 'n gebruiker op 'n openbare taalforum wat die vertaling vir die Amerikaanse term "touchdown" is. Ek sien die vraag en ek sit en wag ... En sowaar, daar kom die antwoord: 'n drie. Ek wil my oë rol, want hoe kan 'n ding wat in Amerikaanse boelieballet ses punte werd is sommer in 'n Afrikaanse teks 'n drie word? Dis mos nou heiligskennis om so met rugbyterme te ketter. Ou Dok Craven sal mos in sy graf omdraai.
Die gesprek wat daarop volg, is wel interessant, en die besluit is uiteindelik dat die ding sy Amerikaanse naam moet behou, want dit help nie 'n mens probeer die term vertaal nie – dis in 'n sport en kultuur ingebed wat net nie in Afrikaans bekend of vertaalbaar is nie. "Kulturele merkers" noem vertaalkundiges sulke terme – woorde wat nie net betekenis dra nie, maar 'n hele kultuur saam met hulle sleep. En insinuasie en ironie en emotiewe gewig en allerhande ander gure en ongure belasting het waarop 'n mens bedag moet wees voordat jy sommer net 'n vertaalekwivalent wil uitruk.
Lees 3794 tye