Ek merk gereeld ’n beduidende verwarring by baie mense in Suid-Afrika as hulle oor die politiek debatteer. Dit gaan veral oor begrippe, en vandag wil ek enkele daarvan behandel. Hopelik dra dit by tot helderheid in die debat.
Vir baie Suid-Afrikaners wat hulself as konserwatief beskou, is dit so na aan ’n politieke vloekwoord as wat jy kan kry. Vir hulle beteken dit dieselfde as onverdraagsaam, die ontkenning van alle etniese verskille, die verafgoding van die individu ten koste van die gemeenskap en as die teenpool van nasionalisme.
Dis nie soos die liberalisme in die geskiedenis voorkom nie. Inteendeel, in die laat 18de tot diep in die 19de eeu was die liberalisme eerder sinoniem met nasionalisme en die ontwikkeling van demokratiese regte teen die koninklike outokrasieë in byvoorbeeld Brittanje, Nederland, Frankryk en Duitsland.
In die Angel-Saksiese wêreld – dus Brittanje en sy kolonies (inklusief Suid-Afrika) en Amerika – het liberaal in ’n ietwat linkse rigting opgeskuif. Toe het dit inderdaad beweeg in ’n rigting waar individuele regte dikwels ten koste van die gemeenskap beklemtoon is, en waar etniese verskille onderbeklemtoon is.
In Brittanje het dit gestaan teenoor konserwatisme, wat egter ook uiteenlopende dinge beteken het. Enersyds het ’n filosoof soos Edmund Burke ’n gematigde, rasionele konserwatisme verkondig, teenoor, byvoorbeeld, die erfenis van Thomas Hobbes, wat al in die 17de eeu die outoritêre owerheidsbenadering teenoor die gewone mense verdedig het.
Daar het die uitdaging vir die outoritêre monargieë, veral in die 20ste eeu, hoofsaaklik gekom uit die rigting van die sosialisme (of hul iets gematigder weergawe, die sosiaal-demokrasie). In sy suiwerste vorm het die sosialisme in die Sowjetunie op die kommunisme uitgeloop, en dié ideologie se skerpste ideologiese teenstander was juis die liberalisme.
Nog ’n voorbeeld is pres. Donald Trump van Amerika. Sonder om hom met Hitler gelyk te stel: Hy is wel regs, maar nie konserwatief nie.
Trump het sowat alle bestaande aspekte van die Amerikaanse politieke kultuur doelbewus deurmekaar gekrap. Jy kan dit goed- of afkeur (dis nie waaroor dit hier gaan nie), maar sy werkwyse is eerder dié van ’n regse radikalis; nie van ’n tradisionele konserwatis nie.
Enersyds het jy die party se presidentskandidaat, Joe Biden, wat duidelik ’n gematigde klassieke liberaal is. Andersyds het die Demokrate ook ’n linkervleuel, gelei deur mense soos sen. Bernie Sanders, wie se benadering sommer baie links is.
Deesdae kry jy in Europa ’n nuwe verskynsel, naamlik regse ekstremiste. Hulle is ’n beduidende aanwesigheid in Duitsland, Oostenryk, Italië, die Benelux en die Skandinawiese lande, en regeer selfs in Pole en Hongarye.
Hoe ook al, dit sou help as ’n mens al die nuanses verstaan wanneer jy oor die politiek menings wissel. Ek hoop ek het die lesers nie te veel deurmekaar gemaak nie!
Vir Trump gaan dit nie oor lings of regs nie, vir hom gaan dit oor wie is die groep, wat die liggelowigste is en wie gaan die maklikste val vir sy liegstories en valse propaganda en soos die duiwel dit wil hé, is die regse konserwatiewe Amerikaners, met hul rassistiese uitkyk op die lewe en wie se motto die eie ek is, sy slaafse aanhangers wat hoop en glo, dat hy hul gaan beskerm teen die res van die wêreld, wat hul eenogige leefwyse tot niet wil maak.