Vroue-entrepreneurs: Wilskrag laat haar onderneming blom
JY LEES NOU Vroue-entrepreneurs: Wilskrag laat haar onderneming blom
Hier is nog een van die vyf finaliste in Landbouweekblad en Sanlam se kompetisie vir Landbouvroue-entrepreneurs. Die wenner word op 23 Mei aangewys.
Joretha Grib van die plaas Jansekraal, sowat 24 km van Citrusdal in die Wes-Kaap, dra kalme bekwaamheid soos ’n ingeleefde jas. Dié stil rustigheid waarmee sy haar dagtaak verrig, kan net aan ’n blomkweker kleef.
Ook geen wonder nie dat die talentvolle entrepreneur sowat 16 jaar gelede eiehandig die inheemse blomruikerbedryf op sy kop gekeer het. “Die onnatuurlik gekleurde blomme en oninteressante plantmateriaal waaruit inheemse blomruikers destyds op winkelrakke saamgestel is, het my oortuig dat ek beter kon doen. Ek het nog altyd ’n aanvoeling vir blomme en ruikers van gehalte gehad. Toe ek dus ’n voorlegging van verskillende Serruria-ruikers aan ’n winkelgroep doen en kort daarna die groen lig kry, was ek vuur en vlam om dié geleentheid tot volle potensiaal te ontwikkel en uit te brei.’’
Spesie weer herontdek
Dit was die begin van haar blomonderneming, Gribholm Trust. In daardie stadium het haar inheemse blomvoorraad maar sowat 50 Serruria-plante, leucodendrons (tolbosse) en ’n paar verskillende loofplante – wat volop in die berggrond op hul plaas voorkom – ingesluit. Die Serruria-spesie het tot die 1900’s vir alle praktiese doeleindes nie meer bestaan nie. Dit is herontdek en deur die vroue in die omgewing van Franschhoek gekweek. Dié plant het egter spesifieke grondvoorkeure en wou byvoorbeeld nie in klei- of swak gedreineerde grond groei nie. Dié probleme het meegebring dat geen kommersiële aanplantings gedoen is nie en nog minder kennis bestaan het van die verskillende siektes wat dié plante lamlê.
‘‘Soos die verskillende siektes kop uitgesteek het, moes ons leer en probeer om agter die kap van die byl te kom. Ons konsultant, dr. Gerhard Malan, is ’n protea-kenner en het nie veel kennis van Serruria-verbouing gehad nie. Ná heelwat probeerslae, kon ek daarin slaag om die saad suksesvol te laat ontkiem en tot gesonde plante te laat ontwikkel.’’
Teenslae en oplossings
Teenslae, soos onvoorspelbare weer wat soms meebring dat blomme in reënweer vir sewe dae lank nie gepluk kan word nie, asook nuwe siektes soos colletotrichum, wat plante teen ’n ongekende spoed afmaai, bied groot uitdagings. Joretha se nugter benadering ten opsigte van al die teenspoed dra by tot haar sukses. “Ek beskou probleme as deel van die boublokke van ’n onderneming. Terwyl jy probleme oplos, kry jy altyd met gunstige uitdagings te doen. Só het ek onder meer geleer wat die Serruria-spesie se spesifieke behoeftes is en hoe die plante versorg behoort te word. “Laagtepunte vorm deel van die gunstige groeiproses in myself en my onderneming. Ek sien dan uit na die wysheid en volwassenheid wat bereik word om bo dié spesifieke laagtepunt uit te styg.’’
Arbeid ’n uitdaging
Jansekraal se afstand van Citrusdal, asook die feit dat die blomme se oestyd met die sitrus-oestyd oorvleuel, veroorsaak sy eie arbeiduitdagings, wat meebring dat Joretha moet sorg vir huisvesting vir haar 25 heeltydse werkers. Meer deeltydse werkers word – na gelang van beskikbaarheid – tydens oestyd in diens geneem. Haar nederige blomboerdery wat met 3 ha begin het, het reeds tot ’n bloeiende 15 ha gegroei en sluit verskillende inheemse kultivars in. Die Serruria-spesie beslaan 5,2 ha. “In dié stadium groei my onderneming binnelands sowel as na die buiteland en is ’n versadigingspunt nog bereik nie. Ek glo die volgende geslag van ons gesin sal op dié onderneming voortbou – ons hele gesin het ’n aanvoeling vir plante en blomme. My werkers groei ook in vaardigheid en toegeneendheid jeens die onderneming.’’
Joretha se blomonderneming het voorts nuwe moontlikhede geskep vir boere in die omgewing met ’n belangstelling in dié bedryf. “Ons koop by verskeie blomboere in die omgewing van hul produkte aan en verwerk dit dan volgens behoefte vir winkelgroepe en ander kliënte.’’ Haar lewenskrag put sy uit haar Skepper, die ondersteuning van haar gesin en die uitsonderlike liefde wat sy koester vir die produk waarmee sy werk.