Eerste internet-gids vir genealoë in Afrikaans en Engels – Afrikanergeskiedenis
Over-Vaal. Die geskiedenis van 'n ampswoning
Die eerste internet-gids om dit vir genealoë makliker te maak om hul weg na tersaaklike inligting op die wêreldwye web te vind, het pas as 'n tweetalige publikasie – Afrikaans en Engels – uit die pen van dr. Marthinus Jordaan, 'n Vrystater en een van die land se voorste genealoë, verskyn.
Die titel van die sagtebandboek van 223 bladsye is 'n www Genealogiese katalogus 2009-2017/ A www Catalogue For The Genealogist 2009-2017. Die baanbrekerswerk sluit ook 'n CD-rom in wat die hele boek se inhoud bevat. Dit kan dus gerieflikheidshalwe in 'n rekenaar gebruik word in plaas van om die harde kopie altyd byderhand te moet hou. Die CD het ook 'n soekfunksie, wat die naspeur van inligting in die katalogus bespoedig.
Hoewel die internet 'n merkwaardige hulpmiddel is om inligting oor familiesake te bekom – dit is trouens sekerlik een van die grootste wonderwerke van die moderne era – kan die omvang daarvan die nuweling genealoog egter ontsenu en verwar. Veral nuwelinge wat nie uitnemend rekenaar- en internet-geletterd is nie, kan totaal magteloos voel wanneer 'n enkele navraag op die Google of Bing soekenjins duisende webtuistes oproep. En om alles nog moeiliker te maak, wemel dit van daardie aaklige misleiers wat soos struikrowers jou na hul dikwels onverwante webtuistes probeer lok in 'n poging om jou lugtyd of kapitaal vir eie gewin in te palm.
Maar die wêreldwye web bied ook toegang tot kundige genealogiese tuistes wat die genealoog met reuse-spronge vinnig en doeltreffend na sy doel lei. Die doel van Jordaan se katalogus is dan juis om die soektog vakkundige struktuur en rigting te gee. Dit bied – as 'n baie goeie begin vir die nuweling – die elektroniese skakels van 2 882 kern-webwerwe, wat om die beurt weer die rigting wys na gemiddeld 15 skakels per webwerf, wat weer na 43 230 tersaaklike webtuistes lei. Die benutting van al die skakels help genealogiese navorsers om uit minstens 386 509 tersaaklike webwerwe te kan kies. Die katalogus bied gevolglik 'n veel wyer navorsingsveld as wat die gemiddelde genealoog vir eie doeleindes benodig, en dui as sodanig dan op die waarde daarvan om die genealogie as wetenskap te help orden en globaliseer.
Jordaan het die katalogus in 17 hoofstukke – plus die insiggewende Agtergrond as inleiding – in 170 verskillende indelings gegroepeer om die benutting daarvan gebruikersvriendelik vir die nuweling sowel as die professionele genealoog te maak. Die gids neem dan juis 'n aanvang met die Agtergrond-hoofstuk, wat inderdaad 'n handleiding vir die doeltreffende benutting van die katalogus is. Die boek eindig met 'n afsonderlike – en baie nuttige – saak-indeks, asook 'n naam-indeks.
Die katalogus word byna soos 'n telefoongids benader. Die beginplek is die inhoudsopgawe, wat die verskillende temas aandui, soos vastelande, state, provinsies, nasies, volke, gemeenskappe en onderwerpe, soos oorloë, wat sterk familienaambronne bevat. Ook is daar verwysings na die tradisionele bronne, soos biblioteke, argiewe, Meesterskantore en ander staatsbronne, museums, begraafplase, bibliografiese woordeboeke en ander soortgelyke navorsingsbronne.
Dit is interessant dat Jordaan in die Suid-Afrikaanse konteks die volgende onderwerpe betrek: Hugenote, Voortrekkers, Dorslandtrekkers, slawe, Setlaars, Koina, Waldensers en Jode. Hoofstuk 13 bevat 'n verklarende glossarium van internet-terme, wat besonder nuttig vir beginners is. Hoofstuk 14 is 'n leersame vraelys met antwoorde om jou rekenaar- en internetkennis – tersaaklik vir die genealoog – aan te toets en dit ook te verbeter.
* Die katalogus, wat Jordaan self uitgegee het, kan regstreeks van hom bestel word by e-pos: navorsing@mjsjordaan.co.za of per faks by 086 249 6507.