Staat, nasie en kulturele identiteitArgieffoto. Afrikaners het die Suid-Afrikaanse staat vir so lank geregeer dat ons ons identiteit grootliks met dié van die staat vereenselwig het. Dit is, byvoorbeeld, ’n algemene verskynsel dat baie Afrikaners hulself as “Suid-Afrikaners” beskryf, terwyl hulle eintlik “Afrikaner” bedoel. Afrikaner-identiteit strek oor eeue, en het veel vroeër as die staat “van Suid-Afrika” ontstaan. Suid-Afrika is in 1910 as ’n Britse koloniale skepping gebore, nadat die Britte eers die swart volke en daarna die Afrikaners onderwerp het. Suid-Afrika is nie ’n natuurlike land nie, maar eerder ’n landstreek soos Oos-Afrika of Wes-Afrika, wat uit verskillende volke en lande bestaan. Hierdie kunsmatig saamgestelde staat het egter met die jare op die oog af ’n permanente karakter gekry. Tog, as mens dieper kyk, is dit nie so nie. Die gebied het in die vorige eeu deur 6 staatkundige modelle gegaan. Die eerste was die Boererepublieke en die kolonies van Kaapland en Natal. Die tweede was die militêre inlywing by Brittanje na 1902. Die derde was die status van selfregering wat in 1907 toegestaan is, en die vierde was toe die unie van Suid-Afrika in 1910 gestig is. Die vyfde was Republiekwording in 1961, en die sesde die 1994-bedeling. Die gedwonge samevoeging van soveel uiteenlopende gebiede en volke in een staat, het daartoe gelei dat dit feitlik onmoontlik was om Suid-Afrika eenvormig as een land te regeer. Daar was net te veel botsende belange, ŉ te groot gebied en te veel verskille wat oorbrug moes word. Dit is selfs gesê dat om Suid-Afrika as ’n eenheidstaat te probeer regeer, net so onmoontlik is as om met ’n sak klippe te probeer swem. Die Britte het eers probeer, daarna die Afrikaners, daarna die Xhosa-geleide Mbeki-ANC, daarna die Zoeloe-geleide Zuma ANC, en vandag sukkel die Ramaphosa ANC steeds onsuksesvol. Die verval van die staat is nie net tekenend van die ANC se swak regering nie, maar ook ’n gevolg van hierdie onmoontlike samestelling van die Suid-Afrikaanse staat. Die Switsers het al eeue gelede geleer dat die beste manier om komplekse state te regeer, is om hulle te desentraliseer sodat elke onderdeel die beste besluite in die lig van sy bepaalde omstandighede kan neem. Hierteenoor het die opstellers van die Suid-Afrikaanse Grondwet ’n gewone meerderheidsbestel gekies wat te simplisties is om die kompleksiteite van ’n uiters heterogene land soos Suid-Afrika te bestuur. Die ANC-projek om die multikulturele werklikheid van die land met hul monokulturele ideologie te omskep in een gestandaardiseerde nasie, stuit teen die rotse van die werklikheid. Die verval van soveel dorpe en staatsinstellings, saam met die opkoms van soveel niestaatlike ruimtes soos privaat hospitale, privaat dorpe en gemeenskapsprojekte, wys dat die staat se some al hoe meer langs gedesentraliseerde lyne lostrek. In plaas daarvan dat die staat die werklikheid omskep, begin die werklikheid gaandeweg die staat omvorm in meer bestuurbare dele. ’n Uiteenlopende nasie kan nie in ’n eenvormige staat ingedwing word nie. Die staat moet immers die nasie dien, in plaas daarvan dat die nasie die staat moet dien.