VRYWARING: Hierdie Jaarverslag is 'n vertaalde weergawe van die Jaarverslag wat goedgekeur is. Indien onsekerheid bestaan oor sekere vertolkings moet die Engelse weergawe geraadpleeg word.
Dit is vir my 'n eer om die 2005/06-jaarverslag van die Wes-Kaap: Departement van Landbou in-gevolge die Wet op Openbare Finansiële Bestuur, 1999, voor te lê.
Die Departement van Landbou het sy verbintenis teenoor transformasie getoon deur die aanstelling van werknemers uit die aangewese groep, naamlik Swartes, met 100% te verhoog.
In verskeie programme is verskillende inisiatiewe begin wat sal voortgaan om momentum aan die transformasie-agenda van die nasionale en provinsiale regerings te gee, maar ook ondersteuning aan die kommersiële sektor handhaaf om werkskepping en sekuriteit vir plaaswerkers te verseker en die Agri-BEE-doelstellings te verwesenlik.
In Program 2 (Volhoubare Hulpbronbestuur) is 'n Impumelelo-toekenning (Silwerklas) vir 'n projek - die balanseerdam by Ebenhaeser - aan Ingenieursdienste toegeken. Die doel van hierdie dam is om die watertoevoer aan die plaasgemeenskap by Ebenhaeser naby Vredendal te stabiliseer.
Die Kannemeyer Junior Skool het die tweede prys in die Nasionale Junior LandCare-kompetisie gewen met hulle uitstaande skoolprojek wat LandCare-beginsels in hulle skoolgroentetuin toegepas het.
Die Volhoubare Hulpbronbestuursprogram het ook 'n aantal riviererosiebeskermingswerke in die Buffeljags-, Kleinkruisrivier- en Tierkloof-gebied voltooi om verdere erosie van die rivieroewers en die verlies van waardevolle landbougrond te voorkom. Die Departement is verantwoordelik vir die ontwerp van hierdie werke, en werklose plaaslike mense word gebruik vir die konstruksie van die beskermingswerke.
Goeie vordering is gemaak met die ontwikkeling van 'n bewaringsboerderystelsel vir die verbouing van rooibostee in die Cederberg-berggebied.
LandCare- en infrastruktuurprojekte is voltooi om besproeiing, opleiding, werk (29 000 per-soondae), beskerming van die landbouhulpbronne en ander ingenieursverwante infrastruktuur vir boer-dery-gemeenskappe, kleinskaalse boere en bevoordeeldes van die GHLO-program te verskaf. 'n Aantal infrastruktuurprojekte kon nie voltooi word nie weens vertragings wat deur gemeenskap-sprobleme veroorsaak is, soos eienaarskap van grond en 'n gebrek aan 'n gemeenskaplike doelwit en visie, en die probleme wat ondervind is om waterlisensies van die Departement Waterwese en Bosbou (DWB) te verkry.
n Internskapprogram is begin en 15 interns is aangestel en gementor in die skaars vaardigheid van natuurlikehulpbronbestuur. Hierdie internskapprogram se potensiaal is groot om billikheid en skaars vaardighede in die Departement in die toekoms aan te spreek.
Die Boere-ondersteuning- en Ontwikkelingsprogram (BOD) het 37 nuwe personeellede aangestel as deel van die Premier se Paasmikpunte, wat meegebring het dat die program dienste aan 'n groter aantal kliënte kon lewer. Gekoppel aan die aanstelling van meer personeel, is verskeie kantore in landelike gemeenskappe gevestig.
Die BOD-program het ook begin met die evaluering van die 'n landbougrondhervormingsprojek en sal by voltooiing daarvan die Departement help om die sukkelende GHLO- en ander grondhervorm-ingsprojekte te ondersteun sodat dit meer volhoubaar word.
Die aanvaarding en goedkeuring van die strategiese ontwikkelingsplan vir plaaswerkers deur die Kabinet het ook beteken dat die behoeftes van plaaswerkers nou op 'n meer geïntegreerde en ho-listiese manier aangespreek kan word en die ondersteuning van alle provinsiale departemente en spesifieke nasionale departemente gevra kan word.
Om meer prominensie aan grondhervorming te gee, is die implementering en funksionering van die distrikskoördineringskomitees in vyf van die ses distrikte deur die Departement van Grondsake met bystand van die program gedryf.
Die aanstelling van personeel is afhanklik van die MTUR-toekenning, en die verhouding van MTUR-toekenning en voorwaardelike toewysings maak dit nie moontlik om al die nodige poste te vul nie.
Die bykomende Staatsveeartsposte wat voorheen geskep is om in die behoeftes van uitvoerslagplase te voorsien, het 'n aansienlike verskil gemaak aan voldoening aan internasionale vereistes, veral wat volstruisvleis betref. Nadat die verbod op volstruisvleis in die derde kwartaal van die verslagjaar opgehef is, kon die program die fitogesondheidswaarborge gee vir die produkte wat sedertdien uit-gevoer is.
Die behoefte aan dienslewering in die landelike gebiede, en veral om hulpbronne aan arm boere te gee, gepaardgaande met ervarings tydens die uitbreek van Afrikavarkkoors in die tweede kwartaal van die jaar, het tekortkominge in die organisatoriese struktuur van Veeartsenykundige Dienste blootgelê. Dit het duidelik geword dat die kapasiteit van Dieregesondheid- en Laboratoriumdienste veral nie die baie groot toename in vraag goed hanteer wanneer uitbrake van handelsensitiewe siektes ondervind word nie. 'n Werkstudie in hierdie verband is geïnisieer en behoort gereed te wees vir implementering gedurende die volgende verslagjaar.
Die Program: Veeartsenykundige Dienste het 'n bykomende toekenning van R12.9 miljoen vir 'n ty-dperk van drie jaar wat in 2006/2007 eindig, gekry vir die implementering van die aanbevelings van die organisatoriese ontleding om sy mensehulpbronkapasiteit uit te brei ten einde aan sy kliënte se vraag na voedselveiligheid en uitvoerfasilitering te voldoen. Die proses het reeds in 2003/04 begin en sal in 2007/08 gefinaliseer word. Die fokus sal daarop wees om 'n goed voorsiende en toegewyde voedselveiligheidseenheid te stig om na die behoeftes van verbruikers, die volstruis-, rooivleis- en suiwelbedryf om te sien, die lewering van gesondheidswaarborge vir beide die uitvoerhandel en plaaslike verbruikers te fasiliteer en wetenskaplikgebaseerde epidemiologiese ontleding van dier-esiektes moontlik te maak. Die beskikbaarheid van en toegang tot voedselhigiënedienste en inspek-siedienste is ingesluit by die poging om kapasiteit uit te brei. Dit sal die aanstelling van ten minste een bykomende vleisinspekteur in elkeen van die 6 staatsveeartsenykundige streke in die provinsie insluit.
In Program 5 (Navorsing- en Ontwikkelingsdienste) is altesaam 172 navorsingsprojekte deur die Institute vir Diereproduksie, Plantproduksie en Hulpbronbenutting uitgevoer. Die beplanning vir laas-genoemde instituut het begin en sal gedurende 2006/2007 voltooi word met die opstel van 'n strate-giese plan en finalisering van die organisatoriese struktuur. Navorsing is gedoen op die 7 proefplase van die Departement asook in distrikte met die medewerking van spesifieke boere.
As een van die Premier se haalbare uitsette van Kersfees het die Instituut van Plantproduksie 'n groentenavorsingsterrein in Philippi tot stand gebring. Die welslae van hierdie inisiatief het gelei tot die ondertekening van 'n Memorandum van Verstandhouding tussen die Moslemregsraad, die De-partement en 'n kommersiële boer. Die Departement sal 'n deurslaggewende rol speel in die poging om die navorsingskapasiteit en tegniese opleiding van opkomende groenteboere in hierdie gebied te verseker.
Navorsingsuitset het 83 wetenskaplike publikasies, 66 populêre publikasies, 49 referate by kongresse, 89 lesings tydens boeredae en plaaslike byeenkomste en 14 radiopraatjies ingesluit. 'n Tegniese brosjure oor volstruisvoeding is ook voltooi. Die Program was ook behulpsaam met die stigting van 'n landboubylae by die nuusblad George Herald. Bydraes uit verskeie programme word op 'n kwartaallikse grondslag gepubliseer.
n Spesialiswetenskaplike van die Instituut vir Diereproduksie het die Presidensiële Toekenning van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Dierewetenskappe ontvang vir sy uitstaande bydrae tot dierewetenskap en mentorskap van die navorsingsgemeenskap.
n Spesialiswetenskaplike van die Instituut vir Diereproduksie het die Proteïennavorsingstigting se prestige toekenning vir die beste wetenskaplike publikasie en vir die bevordering van hierdie stigting se doelwitte ontvang.
n Student van die Program vir Jong Beroepsmense (PJB) van die Instituut vir Diereproduksie het die M. Sc.-graad cum laude aan die Universiteit van Kwazulu-Natal verwerf. Sy en 'n mede-PJB-student, albei van hierdie Instituut, is in Februarie 2006 as molekulêre navorsers aangestel.
Twee spesialisnavorsers van die Instituut vir Diereproduksie het navorsingsbefondsing van THRIP ter waarde van R1 151 000 ontvang.
Die Program het die tweede volstruisveiling by sy Oudtshoorn-proefplaas gehou. Dit was 'n duidelike aanduiding dat die Departement, ondanks die swak jaar wat die bedryf gedurende 2005/06 onder-vind het, die volstruisbedryf steun deur voëls met uitsonderlike broeiwaardes beskikbaar te stel.
Gedurende hierdie boekjaar het Program 6: Landbou-ekonomie merkbare vordering gemaak met die uitbreiding van sy strekwydte deur middel van vennootskappe. Die noodsaaklikheid van vennootska-ppe het ontstaan weens die uitdaging om genoeg geskoolde landbou-ekonome te trek en te behou. Dit het geblyk dat vennootskappe die kapasiteit in die Program verhoog as gevolg van beide sinergie en komplementariteit met die doen van navorsing. Aan die begin van hierdie tydperk kon die Pro-gram sinergie met die Departemente van Landbou-ekonomie van die Universiteite van Stellenbosch en Pretoria ontwikkel. Aanvanklike samewerking het bestaan uit 'n ondersoek na die faktore wat die graanbedryf in die Wes-Kaap beïnvloed, soos deur Graan Suid-Afrika versoek. Daarna het navorsers van die Makro-ekonomie-afdeling met die genoemde universiteite saamgewerk oor navorsingsteun vir die vrugtebedryf. Die Bemarkingsafdeling het kragte met die Universiteit van Pretoria en die Handelsregsentrum by die Universiteit van Stellenbosch, CIRAD in Frankryk asook Namibiese ven-note saamgesnoer om die moontlikheid te ondersoek om die neksus tussen die omgewing, menslike aktiwiteit en kultuur as 'n potensiële produkdifferensiëringsmeganisme te gebruik. Die PROVIDE-projek, 'n nasionale projek wat deur die Departement van Landbou Wes-Kaap aangebied word, het in beginsel goedkeuring van die Intergovernmental Technical Committee on Agriculture (ITCA) ontvang om in 'n meer permanente formaat voort te gaan. 'n Navorsingsentrum vir hierdie doel im-pliseer befondsing vir vyf bykomende permanente navorsingsposte. Die vernaamste rede waarom gespesifiseerde uitsette soos in deel 2 uiteengesit, nie bereik kon word nie, was hoë vakaturekoerse en gevolglike inlynbring van uitsetskedules, wat in sekere gevalle genoodsaak is deur medewerking met ander institute.
In Program 6 het die Statistiek-, Mikro-ekonomie- en Makro-ekonomie-afdeling voortgegaan om departementele sowel as nie-departementele gebruikers met data en inligting te ondersteun deur gereelde instandhouding en bywerking van databasisse en verwante sagteware. Databasisse sluit in 'n ruimtelik-gekoppelde databasis van grondhervormingsbevoordeeldes, 'n stel sosiaal-ekonomiese boekhoudingsmatrikse, 'n databasis met algemene data wat op landbou in die Wes-Kaap betrekking het en 'n groot stel begrotingsondernemings en verwante data. Sagteware, wat nasionaal en inter-nasionaal gebruik word, sluit in COMBUD, SeeResults en SAMgator.
Program 6: Landbou-ekonomie het verskeie navorsingsverslae gedurende die verslagtydperk vryges-tel.
Ph.D.-verhandeling oor multi-kriteriumbesluitneming vir waterhulpbronbestuur in die Bergwaterbestuursgebied.
Die markpotensiaal en ekonomiese lewensvatbaarheid van laventel.
n Berekenbare algemene ekwilibrium(BAE)-ontleding van die impak van 'n olieprysverhoging in Suid-Afrika.
Koste en voordele van hoër tariewe op graaninvoer na Suid-Afrika - 'n Algemene ekwilibrium-ontleding.
Kwantifisering van die ekonomiese skeidslyn in die Suid-Afrikaanse landbou: 'n Inkomstekant-ontleding.
Die impak van 'n hoër brandstofheffing op die Wes-Kaap.
Die impak van hoër aksynsregte op die ekonomie.
Die infasering van eiendomsbelasting op landbou-eiendom in die Wes-Kaap: 'n Oorsig van die afgelope drie jaar.
In Program 7 (Gestruktureerde Landbou-opleiding) is desentralisering van opleiding wat versnel is om die toeganklikheid van hierdie dienste vir veral plaaswerkers en hulpbronarm boere te verhoog, 'n stap verder geneem met die tot stand bring van opleidingsentrums in Clanwilliam en Oudtshoorn. 'n Opleidingsentrum word tans in Bredasdorp opgerig. Die welslae van hierdie inisiatief en sy bydrae tot regeringsdoelwitte om 'n groot verskil aan die lewens van die armes te maak, is erken toe die eerste prys (goud) in die Premier se Excellence Award-kompetisie aan die Departement toegeken is.
Die versnelde implementering van die GHLO-program vereis dat die Departement sy dienslewer-ingskapasiteit moes uitbrei om hierdie nuwe toetreders tot landbou te ondersteun. Om dit te kan doen, is personeel (op alle vlakke) met kennis, ervaring en geskikte kwalifikasies nodig. Die Departe-ment het met welslae befondsing ten bedrae van e1,8m, oor drie jaar gesprei, van die Nederlandse regering (deur NUFFIC) gekry om die uitbreidingskapasiteit van die provinsiale Departemente van Landbou in die Wes-, Oos- en Noord-Kaap uit te brei.
Vir die LUR van Landbou in die Wes-Kaap, mnr Cobus Dowry, bly grondhervorming en swart ekon-omiese bemagtiging 'n kritieke kwessie vir die maatskaplike, politieke en ekonomiese stabiliteit van Suid-Afrika, en kreatiewe oplossings, nie net wat grondeienaarskap betref nie, maar ook in die stroomop- en stroomaf-aktiwiteite, word ontwikkel en geïmplementeer. As 'n Departement het ons ons daartoe verbind om te verseker dat 30% van landbougrond teen 2014 in die hande van die voor-heen benadeeldes sal wees. Ons het ons aangepas om te verseker dat hierdie proses op 'n ordelike en verantwoordelike manier bestuur word om nuwe boere te vestig om volhoubare kommersiële boere te word. In ooreenstemming met bogenoemde, het die LUR vir Landbou, mnr Cobus Dowry, in vennootskap met die Departemente van Landbou, Grondsake, die Streeksgrondeisekommissie en die Provinsiale Ontwikkelingsraad, 'n Wes-Kaapse Provinsiale Grondberaad aangebied. Die beraad het op 18 Julie 2005 by die Goudini Spa, Rawsonville, plaasgevind en is deur 404 afgevaardigdes uit 4 sektore, naamlik besigheid, arbeid, regering en die burgerlike samelewing, bygewoon. 'n Verslag oor hierdie beraad is aan die nasionale Grondberaad oorhandig.
In Desember 2005 het 'n haelstorm ernstige skade vir vrugteprodusente in die Bonnievale-, Robert-son-, Ashton-gebiede meegebring. Minister Dowry het die gebied kort daarna besoek om die omvang van die skade te bepaal en te sien watter bystand aan boere en plaaswerkers verleen kon word. Dit is gevolg deur 'n vergadering met handelsbanke, Landbank en die Sagtevrugteraadprodusentetrust om alles moontlik te doen om boere te help, van wie sommige 'n verlies van 100% van hulle oeste aangemeld het. Hierna het die Wes-Kaapse boere en vrugteverwerkingsaanlegte tot die hulp en red-ding van geaffekteerde boere gekom.
Een van die gevolge van verwoestende brande wat van 1-4 Februarie 2006 in die Overberg oor on-geveer 46 000 hektaar gewoed het, was die totale vernietiging van hoofsaaklik veld en fynbos in die bewaringsgebiede. Dit het geweldige skade vir die veldblombedryf tot gevolg gehad, en veral vir die uitvoermark, wat sowat 4 000 mense werkloos gelaat het. Die Minister is deur die Provinsiale Kabinet opdrag gegee om handelsbanke te versoek om die veldblombedryf in hierdie streek te help, aanges-ien die bedryf te kenne gegee het dat daar geen versekeringsdekking vir die oes van veldblomme is nie en die regstreekse verlies tot R391 miljoen kon bedra. Hierdie vergadering met die handelsbanke het op 21 Februarie 2006 plaasgevind.
LUR Dowry het ook 'n persoonlike belangstelling getoon in dieresiektes wat die Wes-Kaap raak. As gevolg van intensiewe toetsing vir voëlgriep en klassieke varkkoors kan die provinsie aanspraak maak dat hy vry van hierdie siektes is. Die Ministerie reik gereeld verklarings oor dieregesondheid-sake uit om die publiek ingelig te hou.
Doel: Na Kuba op uitnodiging van ambassadeur Esther Armenteros om die Kubaanse model van voedselsekuriteit in stedelike gebiede te besoek en om Castilla-La Mancha in Spanje te besoek na 'n uitnodiging van minister Mercedes Gomez Rodriguez, Minister van Landbou in die Streeksregering van Castilla-La Mancha, om hulle wynstreek te besoek en moontlike samewerking tussen hierdie twee streke te bespreek.
Globale sukses, mededingend, inklusief en in ewewig met die natuur.
Die totale aandeelhouding in Casidra is by die Provinsiale Regering van die Wes-Kaap onder toesig van die Provinsiale Minister van Landbou.
Casidra (Edms) Bpk is as 'n privaat maatskappy kragtens die Maatskappywet, 1973 (Wet 63 van 1973) gestruktureer met 'n unitêre Raad van Direkteure. Die organisatoriese struktuur bestaan uit 'n Hoofbestuurder verantwoordelik vir bedryfsaktiwiteite en 'n Hoof Finansiële Beampte verantwoorde-lik vir finansies en administrasie, en albei rapporteer regstreeks aan die Besturende Direkteur as Uitvoerende Hoof.
Casidra (Edms) Bpk is 'n skedule 3B-maatskappy (Besigheidsonderneming van die Provinsiale Regering) kragtens die Wet op Openbare Finansiële Bestuur (Wet 1 van 1999). Hierdie status is ge-assesseer saam met sy huidige struktuur en finansiële lewensvatbaarheid.
Die politieke mandaat van hierdie instelling word tans ondersoek om sy toekomstige rol in die Provin-sie te bepaal.
Dit is Casidra (Edms) Bpk se missie om die lewensgehalte van veral die lae-inkomsteseksie van die bevolking, hoofsaaklik in landelike gebiede van die Wes-Kaap, te verbeter deur geïntegreerde, mensgeoriënteerde ontwikkeling, en daardeur te help om selfonderhoudende gemeenskappe tot stand te bring.
Om 'n professionele, betroubare en billike diens te verskaf deur 'n gemotiveerde en bekwame per-soneelkorps wat provinsiale, nasionale en internasionale erkenning geniet.
Om die doeltreffender gebruik van water in die landbousektor deur sowel kommersiële as opko-mende boere te bevorder.
Om by wyse van geïntegreerde gemeenskapsgebaseerde bestuur van natuurlike hulpbronne die bewaring en volhoubare gebruik van die omgewing te bevorder, in die besonder natuurlike land-bouhulpbronne.
Om ons skaars landbouhulpbronne teen verstedeliking en die gebruik van grond vir ontspanning te beskerm.
Om landbouontwikkeling te bevorder deur die ondersteuning van institusionele kapasiteitsbou, grondhervormingsprojekte en -inisiatiewe, infrastruktuur-ontwikkeling en die implementering van die Program vir Omvattende Landbou-ondersteuning (POLO) vir groter ekonomiese deelname.
Om op 'n geografies verantwoordelike basis 'n tersaaklike en geskikte landbouer-ondersteunings-diens (met inbegrip van voorligting) aan 'n breë spektrum kliënte te lewer, met klem op die opko-mende boerderysektor.
Om voedselsekuriteit as 'n prioriteit te herken en volhoubare intervensies te skep ten einde die gebrek aan voedselsekuriteit deur landbou-oplossings te voorkom as 'n bydrae tot 'n volhoubare veiligheidsnet.
Om landelike ontwikkeling deur die provinsiale entiteit Casidra (Edms.) Bpk. te ondersteun. Laas-genoemde ressorteer onder die toesig van die Departement en val binne die Departement se man-daat vir landbouontwikkeling.
Om 'n omgewing vir swart ekonomiese bemagtiging en geleenthede vir maatskaplike opheffing in die landbousektor te skep, met besondere klem op plaaswerkers.
Om dieresiekterisiko's te moniteer en tot die minimum te beperk, toegang tot dienste te fasiliteer en die gesondheidsbestuur by dierprodukte-instellings te verbeter in ooreenstemming met nasionale en internasionale standaarde vir die lewering van veeartsenydienste.
Om die produksie, beskikbaarheid en uitvoer van gesonde kossoorte en produkte van 'n hoë gehalte te fasiliteer, en daardeur 'n platform vir volgehoue ekonomiese groei te skep.
Om nasionale en internasionale vennootskappe vir verbeterde dienslewering na te jaag en aan te gaan.
Om ekonomies toerekenbare voorpunt-tegnologie in diereproduksie, plantproduksie en hulpbronbe-nutting te ontwikkel, met inagneming van die huidige en toekomstige behoeftes van kommersiële produsente, boere met beperkte hulpbronne en nasionale en internasionale verbruikers, ten einde mededingendheid te verbeter en landbouposte te beskerm.
Om nuwe landbouprodukte te bevorder deur middel van voorpunt-tegnologie en bekendstelling van nuwe gewasse en waardetoevoeging deur verwerking, en daardeur landbouproduksie vir groter groei uit te brei.
Om toepaslike kwalitatiewe en kwantitatiewe modelle te ontwikkel ten einde tendense en tendens-breuke wat 'n invloed op die landbou- en agronywerheidsektor kan hê, te identifiseer. Op dié manier kan beter besluite op alle vlakke geneem word, waaruit volhoubare ekonomiese groei kan volg.
Om landbou-ekonomiese dienste te lewer wat strek van die ondersteuning van plaasbestuur tot die fasilitering van bemarking, tot die ganse spektrum van boere en die gepaardgaande waardeketting.
Om 'n databasis vir landbou-ekonomie te ontwikkel ten einde verandering en vooruitgang in die landbou- en agronywerheidsektor te moniteer en te evalueer, en die monitering en evaluering van ekonomiese aanwysers moontlik te maak.
Om voornemende en huidige werkgewers en werknemers (met inbegrip van plaaswerkers) in die landboubedryf deur opleidingsprogramme wat deur die Suid-Afrikaanse Kwalifikasieowerheid (SAKO) goedgekeur is op die vlak van Algemene Onderwys en Opleiding (AOO), Verdere Onderwys en Oplei-ding (VOO) asook Hoër Onderwys (HO) van die Nasionale Kwalifikasieraamwerk (NKR) op te lei.
Om die Departement se verbintenisse met ander provinsies en Afrikalande te versterk en te verbeter en om Suid-Afrika se rol as 'n moderne Afrikastaat te ondersteun.
POLO-projekte vir die 2006/07 boekjaar is in 2005/06 geprioritiseer en probleme is ervaar met die afhandeling van bedryfsplanne teen die verwagte spertyd aangesien die formaat verander het. 'n Nuwe nasionale formaat vir projekte is aanvaar en alle bedryfsplanne moes in hierdie nuwe POLO-formaat herskryf word.
Veeartsenydienste was onder druk ten opsigte van sowel befondsing as menslike hulpbronne vir die hantering van die uitdagings met betrekking tot die uitbreek van siektes die afgelope paar jaar. Terwyl die finansiering van die program toegeneem het, het dit nie met die vereistes tred gehou nie aangesien geen voorsiening gemaak is vir uitbreek van ekonomies belangrike siektes nie en aange-sien die koste van ingevoerde reagense verby die plaaslike inflasiekoers gestyg het. Dit sou nou raadsaam wees om in die gewone loop van sake voorsiening te maak vir die behoeftes tydens die uitbreek van siektes. Sodanige groter kapasiteit sou vrugbaar aangewend kon word om bykomende dienste te lewer of om omvattende siektewaarnemingstappe te doen wanneer daar geen uitbreek van siekte is nie.
Die Diensleweringsomgewing waarin die Program: Tegnologie, Navorsing en Ontwikkelingsdienste werksaam is, het stabiel gebly. Die hernieude fokus op klimaatsverandering het die program aange-spoor om sy pogings in dié verband te struktureer. Die toenemende onvermoë van die Landbouna-vorsingsraad om navorsingsdienste in die provinsie te lewer, het aanleiding gegee tot groter druk op die dienste van die program en kundigheid vir die onderneem van bykomende navorsingsprojekte.
Gedurende hierdie boekjaar het die Program: Landbou-ekonomie sekere belangrike resultate en myl-pale bereik. Die Afdeling Makro-ekonomie, wat die Provide-projek aangebied het, het daarin geslaag om meer verfynde weergawes van die Nasionale en Streek- Sosiale Rekeningmatrikse vir Suid-Afrika (SAMs) vir Suid-Afrika en sy nege Provinsies te laat klop en het 'n Berekenbare Algemene Ewewig- (CGE-) model voltooi.
n Berekenbare Algemene Ewewigsontleding van die impak van 'n olieprysstyging in Suid-Afrika.
Koste en voordele van hoër tariewe op graaninvoere na Suid-Afrika - 'n Algemene Ewewigsontleding.
Kwantifisering van die ekonomiese dualiteit binne Suid-Afrikaanse landbou: Ontleding vanuit 'n inkomste-perspektief.
Die impak van 'n hoër brandstofheffing op die Wes-Kaap.
Algemene ewewigseffekte van die Suid-Afrikaanse mieliemark: Internasionale handelsimulasies.
Die impak van toenemende aksynsregte op die ekonomie.
Die impak van eiendomsbelasting op landbou in die Vrystaat.
Die Program: Landbou-ekonomie was ook in die gelukkige posisie dat dit in staat was om 'n sinergie met die Departemente van Landbou-ekonomie by die Universiteite van Stellenbosch en Pretoria te ontwikkel. Ná 'n versoek deur Graan Suid-Afrika is 'n gedetailleerde ondersoek geloods na die faktore wat 'n invloed op die graanbedryf van die Wes-Kaap het. Die bydrae van die program was primêr gefokus op plaasvlakdata, ontleding van die geografiese verspreiding van verskeie impakte asook die ontleding van makro-ekonomiese impakte. Die uitsette van hierdie projek kan moontlik tot meer formele samewerking aanleiding gee.
Die Statistiek-afdeling in die Program: Landbou-ekonomie het begin met 'n intensiewe indiensoplei-dingskedule vir nuut aangestelde personeel en het op aggressiewe wyse nuwe inligtingsbronne vir sy verskeie databasisse bekom. Een van die hoogtepunte is die suksesvolle ontwikkeling van ak-tuele inligtingstelsels wat by die besoekerstoonbank in die Elsenburg Hoofgebou op 'n plasmaskerm vertoon word. Dit maak voorsiening vir die bemarking van programme, projekte en landbou in die algemeen en toon aan die besoeker(s) dat die Departement op die hoogte is wat betref daaglikse data en inligting soos temperature, reënval, wisselkoerse en verskeie ander ekonomiese, finansiële, omgewings- en maatskaplike aanwysers. 'n Ruimtelik-gekoppelde databasis van grondhervorming-begunstigdes.
Die Bemarkingsafdeling het slegs daarin geslaag om een landbou-ekonoom aan te stel uit die vier vakatures wat herhaaldelik geadverteer is. Nogtans het die afdeling in die omstandighede die be-staande kapasiteit benut en 'n voorlopige ondersoek vir die ondersoek na die vervaardiging van bio-etanol in die Wes-Kaap geloods. Gedurende die komende boekjaar sal hierdie inligting gebruik word om ander tegnologieë en potensiële sakeondernemings te ondersoek. Daarbenewens het hierdie Afdeling kragte saamgesnoer met die Universiteit van Pretoria, die Sentrum vir Handelsreg by die Universiteit Stellenbosch, CIRAD in Frankryk, asook Namibiese vennote ten einde die moontlikheid van die gebruik van die neksus tussen die omgewing, mense-aktiwiteit en kultuur as 'n potensiële produk-differensiëringsmeganisme te ondersoek.
Die Afdeling Mikro-ekonomie het daarin geslaag om weergawe drie van die Micro-Combud losstaande gerekenariseerde program vir die ontwikkeling van ondernemingsbegrotings te voltooi. Aangesien die Wes-Kaap die gebruik van hierdie programmatuur op 'n nasionale basis koördineer, het opleiding van gebruikers binne en buite die provinsie begin. Terselfdertyd het die getal ondernemingsbegrotings vir hulpbron-arm boere tot 125 toegeneem. Tegelyk daarmee is 'n ondersoek rakende die ontsouting van seewater afgehandel. Aangesien daar erkenning is vir die feit dat die gebruik van seewater vir landboudoeleindes waarskynlik nie finansieel lewensvatbaar is nie, is multikriteria-ontleding gebruik om die bereidwilligheid van stedelike gebruikers om in die Bergrivier-opvanggebied (wat die Kaapse Metropool insluit) te betaal, te bepaal.
As gevolg van die enorme hoeveelheid tyd wat aan POLO- en PIT-projekte bestee is, is daar 'n beduidende afname in ons dienslewering aan die kommersiële sektor.
Nuwe aanstellings is gemaak - die meeste van hulle was van ander provinsies. As gevolg van verskillende omstandighede en boerdery-omgewings het dit vir die personeel langer geneem om by die plaaslike situasie aan te pas.
Ooreenstemming van alle programme van die departement.
Vyf koördineringskomitees vir die distrikte is alreeds gereed.
Doeltreffende dienslewering aan nuwe kliënte van die Departement van Landbou.
Tans is die geskatte kliënte van die Departement 17 500 opkomende boere en 8 000 kommersiële boere.
Die aanstelling van personeel is afhanklik van die MTUR-toekenning, en die verhouding van MTUR-toekenning teenoor voorwaardelike toelaes maak nie daarvoor voorsiening dat die voorgeskrewe poste gevul sal raak nie.
Die aanstelling van personeel is in Maart 2005 gedoen, maar dit was moeilik om voornemende werknemers met ervaring en vaardighede op grond van huidige salarisvlakke te lok.
Uitkontraktering vir die implementering van 12 projekte is gedoen via die openbare ondernemingsentiteit Casidra (Edms.) Bpk.
Gebaseer op die versoek van die provinsie het die herhaalde droogte 'n rampverklaring deur die president genoodsaak. Die nuwe Subprogram: Plaaswerkerontwikkeling is opdrag gegee om die implementering van die partye wat geraak is in werking te stel deur afhandeling en verifiëring van aansoekvorms en versekering dat diegene wat geraak word vir finansiële noodleniging ingesluit word.
Die implementeringsproses het 'n groot impak op die 2005/06 finansiële begroting en menslike hulpbronne gehad.
Die voorgestelde teikens van die AgriSEB-dokument sal implikasies hê vir die begrotings-toekennings van die Departement asook vir die aktiwiteite van spesifieke programme en subprogramme.
Beskikbare befondsing versus opkomende boere se vraag na ondersteuning.
Om volhoubare landbouprojekte te verseker, het die Program: Ondersteuning en ontwikkeling van landbouers besef dat 'n ontwikkelingsbenadering ten opsigte van landbouprojekte gevolg moet word. Daarbenewens maak die behoeftes van opkomende boere en die kriteria van voorwaardelike toelaes, gegewe die probleme wat opkomende boere het om toegang tot alternatiewe fondse te kry, die implementering van projekte uiters moeilik.
Politieke kwessies - Distrikte het aan die gang begin kom met munisipaliteite wat deur sekere politieke organisasies gelei is en hulle het vanselfsprekend beloftes oor verskillende kwessies gemaak. Met die nuwe bestel ná die verkiesings moes daar van vooraf met die nuwe leierskap begin word.
Besprekings op DAK-vlak met die nuwe leiers in die ses distriksmunisipaliteite vind tans plaas.
Bemarking van landbouprodukte.
Die kleinskaalboeresektor sukkel met toegang tot geskikte markte.
Sowat 90% van die boere verkoop hulle produkte op die plaaslike markte en dié is die meeste van die tyd nie betroubaar nie. Kleinskaalboere benodig bemarkingsinfrastruktuur wat nader aan hulle projekte is sodat vervoerkoste besnoei kan word, wat hulle in staat sal stel om 'n bietjie meer inkomste vir hulle produkte kan kry.
Die internasionale verspreiding van die H5N1-voëlgriep- (AI-) virus het daartoe aanleiding gegee dat die provinsiale Departement van Gesondheid 'n reëlingskomitee in die lewe geroep het wat 'n provinsiale gebeurlikheidsplan vir die moontlike uitbreek van die siekte by mense moes opstel. Personeel van Veeartsenydienste het in die reëlingskomitee gedien en die roetinemonitering vir die siekte in pluimvee, volstruise en wilde voëls maak 'n integrale deel van die gebeurlikheidsplan en vroeëwaarskuwingstelsel uit.
Monitering en waarnemingstoetsing vir alle H5- en H7-AI-virusblootstelling is dwarsdeur die provinsie op 'n sesmaandelikse basis gedoen. As gevolg van die negatiewe resultate wat gedurende die eerste helfte van 2005 verkry is, is die verbod op die uitvoer van volstruisvleis in die derde kwartaal van die jaar opgehef. Hierdie waarneming het met 'n aansienlike werklas en Betalings gepaardgegaan. Die bykomende Betalings is gedurende 2005/06 grootliks deur die nasionale Departement van Landbou gedek. Die Departement het egter aangedui dat minder befondsing gedurende 2006/07 beskikbaar sal wees ten einde die toekenning aan Program 4 aan te vul, hoofsaaklik as gevolg van die finansiële implikasies van die hantering van die aanhoudende uitbreek van klassieke varkpes in die Oos-Kaap (sien hieronder).
Teen die einde van die eerste kwartaal van die jaar onder oorsig is klassieke varkpes in die Worcester-omgewing opgemerk. Dit was die eerste uitbreek van die siekte in Suid-Afrika in meer as 80 jaar. Die uitbreek is vinnig en doeltreffend onder beheer gebring en in die provinsie uitgewis. Waarneming vir die siekte het aan die lig gebring dat dit ook in die Oos-Kaap voorkom en redelik wydverspreid in varke van informele boere wat vrylik in gelokaliseerde gebiede rondloop.
Die uitbreek in die Wes-Kaap was beperk tot 'n deel van een landdrosdistrik en dit is binne weke uitgewis. Die koste van padblokkades en die uitdun van varke op geïnfekteerde eiendomme het meer as R 3,5 miljoen beloop. Dit was nie moontlik om die siekte in die Oos-Kaap, waar dit mortaliteit vir meer as ag maande van die jaar onder oorsig veroorsaak het, uit te wis nie. Om die owerhede in die Oos-Kaap by te staan, is die padblokkades op die grens met hierdie provinsie gedurende die laaste deel van die boekjaar deur die Wes-Kaapse Veeartsenydienste-program oorgeneem. Daar word verwag dat hierdie padblokkades vir ten minste die res van 2006 beman sal word.
Die uitwerking van klimaatsverandering op landbou in die Wes-Kaap.
Volgens statistiek sal die Wes-Kaap die provinsie wees wat die ergste geraak word wat betref klimaatsverandering. In dié opsig sal die Departement 'n strategie moet ontwikkel en implementeer om die gevolge te ontduik, m.a.w. alternatiewe gewasse en landboupraktyke.
Onvermoë om bekwame en ervare personeel te lok en te behou lei tot hoë vakaturesyfers.
Van die ses befondsde posisies in die Bemarkingsafdeling, het byvoorbeeld slegs twee die volle boekjaar gevul gebly. Van die vyf kontrakposisies in die PROVIDE-projek is slegs een gevul.
Negatiewe siening van die jeug ten opsigte van 'n loopbaan in landbou en gebrek aan beurse beskikbaar vir behoeftige studente.
Leerders wat tans op skool is, het 'n baie beperkte blootstelling aan landbou en verwante rigtings, met die gevolg dat hulle oor min inligting beskik rakende landbou en sy potensiaal om loopbaangeleenthede te bied. Dit lei ook daartoe dat studente (in die besonder studente uit voorheen benadeelde gemeenskappe) wat vakke het wat hulle in 'n goeie posisie plaas om landbouwetenskappe te bestudeer, eerder na studierigtings in die natuurlike en mediese wetenskappe as na studie in die landbou kyk.
Onvermoë van grondhervorming-begunstigdes om opleidingskursusse gedurende normale werksure by te woon en om te betaal vir dienste wat verskaf word.
Die meeste grondhervormingbegunstigdes boer op 'n deeltydse basis. Dit lei daartoe dat hulle nie beskikbaar is om opleidingskursusse gedurende normale werksure by te woon nie. Die gevolg is dat dosente in toenemende mate opleidingskursusse nauurs en oor naweke aanbied.
Bedryfsplanne vir grondhervormingsprojekte sluit gewoonlik nie 'n begroting vir die ontwikkeling van menslike hulpbronne in nie, met die gevolg dat grondhervormingbegunstigdes nie in staat is om die hoogs gesubsidieerde tarief wat vir die opleiding gevra word, te betaal nie.
Weens die gebrek aan skaars vaardighede in teikengroepe is 'n internskapprogram vir 2006/07 goedgekeur om meer mense uit die aangewese groepe na landbou te lok en sodoende ons bil-likheidstatus en dienslewering aan kliënte te verbeter. 'n Werkstudie is onderneem en die intern-skappe is by die uitkoms daarvan ingesluit, met beklemtoning van die belang van werwing van die aangewese teikengroepe met skaars vaardighede. Daarbenewens het die werkstudie voorgestel dat nuwe poste in die Sentraal-Karoo, die Overberg en die Metropool krities belangrik is vir die verbeter-ing van dienslewering in hierdie belangrike nodusse.
Die organisasie is gekenmerk deur 'n aantal veranderinge wat sowel gesprekvoering tot die transfor-masie as veranderinge binne die omgewing rakende ondersteuning en ontwikkeling van landbouers (OOL) insluit. 'n Toename in die begroting het 'n toename in menslike hulpbronne behels. In werk-likheid het dit op meer dienslewering aan die mense neergekom. OOL het nie slegs herstruktureer nie; dit het ook desentralisering van kantore na die distrikte en na die streke behels, selfs na waar die Departement nog nooit tevore verteenwoordig was nie. Op nasionale vlak moes die Departement vir interdepartementele koördinering met ander belanghebbendes werk.
Die bykomende Staatsveeartsenykundige poste wat tevore geskep is om in die behoeftes by uitvoer-abattoirs te voorsien, het 'n opmerklike verskil gemaak ten opsigte van voldoening aan internasion-ale vereistes met betrekking tot die uitvoer van volstruisvleis in die besonder. Ná die opheffing van die verbod op volstruisvleis in die derde kwartaal van die jaar onder oorsig was die program daartoe in staat om die fitosanitêre waarborge vir die produkte wat sedertdien uitgevoer is, te gee.
Die behoefte aan dienslewering in die landelike gebiede, en in die besonder aan hulpbron-arm boere, tesame met ervaringe gedurende die uitbreek van Afrika-varkpes in die tweede kwartaal van die jaar het tekortkominge in die organisatoriese struktuur van Veeartsenydienste aan die lig gebring. Dit het duidelik geword dat die kapasiteit van Dieregesondheids- en Laboratoriumdienste in die besonder nie juis die mas opkom met die baie groter vraag wanneer handelsensitiewe siektes uitbreek nie. Daar is met 'n werkstudie in dié verband begin en dit behoort afgehandel te wees vir implementering gedurende die volgende jaar onder oorsig.
n Bykomende R12,9 miljoen is aan die Program: Veeartsenydienste toegeken vir 'n tydperk van drie jaar wat in 2006/07 eindig ten einde die aanbevelings van die organisatoriese ontleding te im-plementeer om sy menslikehulpbronkapasiteit uit te brei om aan sy kliënte se vereistes ten opsigte van voedselsekuriteit en uitvoerfasilitering te voldoen. Die proses het alreeds in 2003/04 begin en sal in 2007/08 afgehandel word. Die fokus sal wees om 'n goed voorsiene en toegewyde eenheid vir voedselsekuriteit deeglik te vestig ten einde na die behoeftes van verbruikers, die volstruis-, rooi-vleis- en suiwelbedryf te kan omsien, die lewering van gesondheidswaarborge vir sowel die uitvoer-handel as plaaslike verbruikers te fasiliteer, en wetenskaplikgebaseerde epidemiologiese ontleding van dieresiektes moontlik te maak. Die beskikbaarheid en toegang tot voedselveiligheidsdienste en inspeksiedienste word by die ywer vir die uitbreiding van kapasiteit ingesluit. Dit sal die aanstelling van ten minste een bykomende vleisinspekteur in elk van die ses staatsveeartsenykundige streke in die provinsie insluit.
Vakante poste is gevul, met 'n doelgerigte poging om kandidate uit voorheen benadeelde groepe aan te stel. Twee JPP-kandidate, albei Indiërvroue, is as molekulêre navorsers aangestel. 'n Strategiese plan is vir die Instituut vir Hulpbron-benutting opgestel en dit sal gedurende 2006/07 geïmplemen-teer word. Opgradering van navorsingsinfrastruktuur het spesifieke aandag geniet ten einde met die navorsingsuitdagings te kan tred hou. In soverre dit dienslewering betref, moes sekere inisiatiewe soos beskryf in die Jaarlikse Prestasieplan opgeskort word as gevolg van die feit dat befondsing hetsy deur eksterne of interne bronne nie bekom kon word nie. Dit was in die besonder die situasie met die Drie-Kaap-projek, waar befondsing deur die Europese Unie steeds oorweeg word.
Die Program: Landbou-ekonomiese Dienste word steeds deur die hoë vakaturesyfer onder landbou-ekonome gekortwiek. Hierdie situasie word verder vererger deur die feit dat die posisie van Direk-teur: Landbou-ekonomie vakant bly. Hierdie probleem is waarskynlik deels te wyte aan lae salarisse in die openbare sektor in vergelyking met die private sektor asook die opvatting van 'n gebrek aan loopbaangeleenthede. Daarbenewens wil dit voorkom asof daar 'n afname is in die aantal aansoek-ers wat om geadverteerde vakatures aansoek doen, wat ook met die bostaande rede verband kan hou. As gevolg daarvan is dit moeilik om geskikte kandidate te kry wat in staat is om pligte wat in vakante posisies gespesifiseer word, te vul en daarom moes die program maniere kry om hierdie uitdagings die hoof te bied. 'n Voorstel rakende die vaardigheidsvereistes, opleidingsbehoeftes en onderskeid tussen verskillende vlakke van landbou-ekonome is ontwikkel as 'n eerste poging om die uitdagings die hoof te bied. Hierdie dokument is aan die Landbou-ekonomiese Staande Komitee van die Interdepartementele Tegniese Komitee van Landbou (ITCA) voorgelê en sal in die ontwikkeling van 'n toepaslike nasionale strategie gebruik word.
Ondanks hierdie beperkinge is die Program: Landbou-ekonomiese Dienste tans besig om die han-delswyse aan die gang te kry wat daartoe sal lei dat die Provide-projek van 'n tydelike reëling tussen die nege provinsiale Departemente van Landbou na 'n permanent befondsde situasie sal verander. 'n Voorlegging is aan die Interdepartementele Tegniese Komitee van Landbou (ITCA) gemaak ten opsigte van die totstandkoming van 'n navorsingsentrum om die navorsing met betrekking tot be-leidsontleding wat as deel van die Provide-projek begin is, voort te sit. Goedkeuring om met hierdie proses voort te gaan, is in beginsel verkry. Die nasionale Departement van Landbou en alle nege provinsiale Departemente van Landbou moet hulle daartoe verbind om belanghebbendes in hierdie onderneming te word. Die betrekkinge tussen die staatsdepartemente sal deur 'n memorandum van ooreenkoms gelei word.
Met die vestiging van nuwe en opkomende boere wat teen 'n bestendige tempo toeneem, het die behoefte aan ondersteuning ná vestiging (opleiding, voorligting, ens.) aan hierdie groep kliënte ek-sponensieel toegeneem. Dit sal weer tot 'n groter werklas vir 'n baie beperkte diensstaat lei.
Transformasie van die onderwys- en opleidingsektor tot 'n enkele verenigde onderwysstelsel veroor-saak onsekerheid onder opleidingspersoneel.
Die provinsiale ruimtelike ontwikkelingsraamwerk, sodat daar op proaktiewe wyse aan die toekomstige ontwikkelings in die provinsie vorm gegee kan word.
Die realiteit dat die landbousektor water moet bespaar en doeltreffend moet gebruik.
Die beskerming van ons biodiversiteit en bewaring van ons landbou-hulpbronne.
Die bewustheid van ons jeug in die belang van volhoubare praktyke en ontwikkeling.
Die opbou van kapasiteit van teikengroepe om ons dienslewering te verbeter, in die besonder in die armoedenodusse van die Provinsie.
Die implementering van POLO het 'n aantal prosedure- en stelselprobleme geskep, maar die meeste (seleksie van projek, duidelike kriteria, veranderinge in kriteria, formaat van die bedryfsplan, vere-istes vir verslagdoening) is oorkom en die res van hierdie probleme sal in die volgende siklus aandag geniet.
Die aanstelling van nuwe personeellede het in April 2005 plaasgevind. Dit het die implementering van verskeie projekte en voorgestelde interne prosesse vertraag. Verskeie lesse is hieruit geleer, naamlik die beskikbaarheid van geskikte landboukundig-opgeleide personeel is beperk, die voornemende werknemers wou die aanstellingsaanbod gebruik om oor 'n toename in salaris te onderhandel, en die standplase waar personeel benodig word, maak die vul van posisies selfs nog moeiliker (stedelike vooroordeel).
n Besluit is geneem om 'n ontwikkelingsbenadering met betrekking tot landbouprojekte te volg, maar 'n spesifieke opleidingsprogram wat opgestel is, moet geïmplementeer word aangesien die huidige en nuwe beamptes tegniese opleiding het, maar nie noodwendig oor ontwikkelingsopleiding of -ervaring beskik nie.
Om prosedures en verslagdoening te vereenvoudig, het die Departement begin met die ontwerp en implementering van 'n Projekbestuursinligtingstelsel om buitepersoneel met die vaslegging van tersaaklike inligting by te staan en om met 'n organisatoriese geheueproses te begin. Hierdie proses het vanselfsprekend baie tyd geverg, aangesien elke program verskillende vereistes gehad het, soos gebaseer op die mandaat en ook voorwaardelike toelaes.
Twee belangrike studies is onderneem om die huidige agterstande in die ondersteuning aan opko-mende boere ('n profiel van alle opkomende groepe) en die suksesvlak van landbougrondhervorm-ingsprojekte ('n evaluering) te assesseer ten einde beter dienslewering te verseker. 'n Derde studie is aan die gang om die moontlikheid van FALA-staatsgrond vir die vestiging van nuwe boere te ondersoek.
Ná die uitbreek van hoogs patogeniese voëlgriep onder volstruise in die Oos-Kaap, moes alle volstruis-plase in die Wes-Kaap op 'n sesmaandelikse basis getoets word. Van Augustus tot Desember 2005 is monsters op meer as 700 volstruisplase geneem. As gevolg van hierdie opname kon die Nasionale Departement van Landbou 'n motivering aan die OIE en EU voorlê vir die opheffing die verbod op die uitvoer van volstruisvleis. Uitvoere is in die laaste kwartaal van 2005 hervat.
Klassieke varkpes (KVP) is in Julie 2005 in die Worcester-distrik gediagnoseer - die eerste keer se-dert 1918 dat die siekte in Suid-Afrika gediagnoseer is. Die gebied is onmiddellik onder kwarantyn geplaas en aangetaste varke is vernietig en vergoeding is aan die eienaars wat geraak is, uitbetaal. 'n Totaal van 1 591 varke op vyf eiendomme is vernietig en vergoeding van R1 333 728 is uitbetaal. Die totale koste van die uitwissingsveldtog het R3 131 358 beloop.
Die gebeurlikheidsplanne vir hantering van die uitbreek van handelsensitiewe en soönotiese dier-esiektes het verseker dat toepaslike maatreëls getref is om hierdie uitbreek die hoof te bied. Die epidemiologie-eenheid het hoofsaaklik bystand verleen met die evaluering van waarnemingsdata en verslagdoening oor KVP en die voortgesette monitering van voëlgriep.
Die nuutgestigte eenheid vir veeartsenykundige epidemiologie is nou ten volle beman en funksioneer goed. Beamptes van hierdie eenheid het getoon waartoe hulle in staat is met die ontwerp van ver-skeie databasisse ten einde data ten opsigte van waarneming en bewegingsbeheer en statistiese netsteekproefneming vir die blou-oorsiekte-, voëlgriep- en KVP-opnames te kan hanteer.
Die kliëntebasis van die Program: Veeartsenydienste is ook aansienlik uitgebrei wat betref diens-lewering aan opkomende boere. Terwyl dienste gedurende die uitbreek van KVP dalk ingeperk is, sal ander spesifieke projekte voortgaan om hierdie dringende behoefte die hoof te bied, om diens-lewering en tegnologie-oordrag aan hierdie gemeenskappe te verbeter, en om kundigheidsentrums vir primêre dieregesondheidsorg-intervensies tot stand te bring.
Die Program: Tegnologie, Navorsing en Ontwikkeling het 'n strategie van stapel gestuur ten einde landbou in die provinsie op die uitdagings van aardverhitting en klimaatsverandering in te stel. In dié verband is 'n herontwerp van en 'n nuwe strategie vir dienslewering deur die Instituut vir Hulpbron-benutting gedurende die laaste kwartaal van 2005/06 van stapel gestuur en afgehandel. Opgradering van die laboratoriums vir die ontleding van grond, water en plante is ook gedurende hierdie kwartaal afgehandel. 'n Doelgerigte poging is voorts aangewend om navorsingsbevindings op grondvlak te implementeer, met 'n verbetering van die inligtingsvloeiketting van navorsing na voorligting.
Die gemiddelde reële bruto binnelandse groei vir die Wes-Kaap was 4,8% vir 2005. Landbou, bosbou en vissery het 4,5% bygedra. Die bydrae van primêre nywerhede in die Wes-Kaap het voortdurend afgeneem van 6,3% in 1996 tot minder as 5% in 2005. Hierdie tendens dui op 'n ontwikkelende ekonomie en het implikasies vir hoe ons die rol van landbou in die ekonomie sien. Landbou word gesien as 'n toepaslike instrument vir die ekonomiese en maatskaplike voordeel van die landelike armes. Strategieë en beleide soos grondhervorming, AgriSEB en arbeidswetgewing beklemtoon dit. Die Departement van Landbou: Wes-Kaap staan voor die uitdaging om suksesvolle implementering en nakoming van hierdie beleide by al sy kliënte te verseker te midde van die uitdagende ekonomiese en politieke omgewing waardeur die landbousektor gekonfronteer word.
Een van die verbintenisse wat die Wes-Kaapse Provinsiale Groei- en Ontwikkelingsberaad, wat op 14 November 2003 in Kaapstad gehou is, aangegaan het, was dat strategieë vir sekere sleutelsek-tore van die Wes-Kaapse ekonomie ontwikkel moet word. Een van die sleutelsektore wat op hierdie wyse geïdentifiseer is, was die landbousektor, met inbegrip van sy voorwaartse en terugwaartse skakelings. Agtergrondwerk vir die proses tussen die vier maatskaplike vennote (regering, sake, arbeid en die burgerlike samelewing) het kort ná die verkiesings van April 2004 begin.
Grondhervorming, voedselsekuriteit op huishoudingvlak en swart ekonomiese bemagtiging.
Menslikehulpbronontwikkeling, die maatskaplike omgewing en plaaswerker-kwessies.
Mededingendheid in landbou, bemarking, markontwikkeling en marktoegang.
Tegniese en ekonomiese navorsing en ontwikkeling.
Voorligtingsdienste en landbouerondersteuning.
Die natuurlike omgewing, voedselveiligheid en -sekuriteit.
Institusionele ontwikkeling en infrastruktuur.
Binne elk van hierdie temas is 'n aantal spesifieke kwelpunte geïdentifiseer en die konteks (ten opsigte van bedreigings, geleenthede en gewenste uitkomste) is vir elk omskryf. Daarbenewens is spesifieke aksieplanne, verantwoordelike partye en verifikasiewyses vir elk van hierdie aangeleent-hede ontwikkel. Die daaropvolgende plan is op 23 Junie 2003 vir kommentaar beskikbaar gestel. Daar word verwag dat hierdie aksieplanne vroeg in die nuwe boekjaar in 'n finale ooreenkoms tussen die vier maatskaplike vennote saamgevat sal word.
Sodanige formele bevestiging van die Landbou- en Agronywerheid-strategie sal dan die fokus van die interaksie tussen die vier maatskaplike vennote na die terrein van implementering verskuif. Byna nog belangriker is die nodigheid om vooruitgang met betrekking tot bereiking van die beoogde doel-stellings te moniteer en te evalueer. Hierdie implementering en monitering sal nuwe uitdagings en geleenthede vir die Departement skep.
Daar moet egter onthou word dat die provinsiale landbousektor nie in isolasie werk nie, maar in die gees van naatlose regering gee dit ook aandag aan prioriteite wat as belangrik vir die hele Suid-Afri-ka geïdentifiseer is.
Billike toegang en deelname.
In dié verband werk die Program: Landbou-ekonomie alreeds in die rigting van die hantering van enkele van die uitdagings hierbo genoem. Die Program benut die bestaande kapasiteit en ook ven-nootskappe met ander organisasies en/of instellings om kwessies rakende mededingendheid van landbou, bemarking, markontwikkeling en marktoegang die hoof te bied. Daar kan nogtans voorsien word dat daar in die nuwe boekjaar uitdagings sal ontstaan na aanleiding van die implementering van die landelike kredietskema (Mafisa) asook die AgriSEB-raamwerk, so gou daar op nasionale vlak oor laasgenoemde ooreengekom kan word.
Die uitbreiding en opgradering van praktiese en opleidingsfasiliteite (Elsenburg en Oudtshoorn) ten einde in die groter vraag na landbou-opleiding te voorsien.
Bekendstelling van 'n Nasionale Strategie vir Landbou-onderwys en Opleiding.
Uitbreiding en desentralisering van opleiding in die Verdere-Onderwys-en-Opleiding- (VOO-) baan na histories benadeelde gemeenskappe, boere, plaaswerkers en grondhervormingbegunstigdes.
Die totstandkoming van 'n gedesentraliseerde opleidingsfasiliteit by die Klein Karoo-proefplaas in Oudtshoorn het toegang tot vaardigheidsontwikkeling en opleidingsgeleenthede wat deur die Departement verskaf word, verder verbeter.
Die aanbieding van 'n hersiene leerderskap-opleidingsprogram skep nou ook die geleentheid vir studente om 'n volle kwalifikasie in die VOO-baan te behaal.
Implementering van 'n internasionaal befondsde voorligting- en opleidings-ontwikkelingsprogram as deel van die Drie-Kaap-projek (Wes-, Oos- en Noord-Kaap).
Vertraagde finale betalings deur twee van die belanghebbende departemente van die PROVIDE-projek.
Daar is gereeld met die twee belanghebbende departemente geskakel en die betalings is gemoniteer. Op dié manier is die finale betalings verkry.
Huishuur bly 'n uitdaging met probleme ten opsigte van regstellende stappe met betrekking tot wanbetalers.
Om, met die hulp van die kantoor van die Staatsprokureur en binne die perke van die Wet op die Uitbreiding van die Sekerheid van Verblyfreg, watter regstellende stappe ook al beskikbaar is, te gebruik.
Die kwessies hierbo vereis voortgesette aandag.
Verslagdoening oor voorwaardelike toelaes.
Nakoming van oudit- en risikobestuursverslae.
Rekonsiliasie van LOGIS en BAS met betrekking tot bates - bateregister om met algemene grootboek te rekonsilieer.
Vertragings wat ondervind is met verkryging van waterlisensies van die Departement van Waterwese en Bosbou (DWWB) vir projekte rakende opkomende boere het 'n ernstige invloed op besteding van provinsiale infrastruktuurtoekennings.
Noue samewerking en gereelde vergaderings met DWWB-personeel wat na hierdie lisensies omsien ten einde die uitreiking daarvan te bespoedig.
Sinchronisering van omskrywings van bates deur LOGIS- en BAS-gebruikers - koördinering van die verskillende kodegroepe om dieselfde op albei stelsels te weerspieël.
Die doel van hierdie program is om op pro-aktiewe wyse volhoubare hulpbronbestuurprojekte te ver-skaf en om metodologieë aan ons kliënte en vennote te kommunikeer deur die voorsiening van land-bou-ingenieurs- en LandCare-dienste. In baie gevalle sluit dit die fasilitering en implementering van projekte in, wat strek van plaasbeplanning, optimale watergebruik, besproeiing, meganisasie, waar-detoevoeging, huisvesting van diere, grondbewaringswerke, infrastruktuur (POLO, PIT, LandCare), optimale hulpbron-gebruik, kapasiteitsbou deur tegnologie-oordrag, hersonering van landbougrond, droogte- en vloedhulp aan ruimtelike gebiedswye planne.
Strategiese doel 1: Volhoubare benutting van die landbou-/natuurlike hulpbronne van die Wes-Kaap.
Verskaf ingenieursdienste aan ons kliënte om optimum en volhoubare benutting van ons skaars natu-urlike hulpbronne en optimumproduksie te verseker.
Optimaliseer produktiwiteit en volhoubaarheid van natuurlike hulpbronne, wat tot groter produkti-witeit, voedselsekuriteit, werkskepping, en 'n beter gehalte lewe vir almal lei.
Waterhulpbronne word 'n oorlewingsuitdaging.
Navorsing oor doelmatigheid en doeltreffendheid van landbouwatergebruik, asook alternatiewe bronne.
Implementeer projekte wat waterbesparing bevorder, skep werk, verhoog biodiversiteit en bevorder finansiële en maatskaplike vennootskappe.
Implementeer die beplande 23 LandCare-projekte en 'n bykomende 37 projekte.
Alle projekte vir die jaar is geïmplementeer en afgehandel.
Om tegniese personeel met geskikte kwalifikasies en opleiding op die gebied van siviele en meganiese ingenieurswese aan te stel.
Om die beskerming van ons biodiversiteit te bevorder.
Om werk te skep wat armoede sal verlig; die werk wat gedoen word, sal ons natuurlike hulpbronne verbeter en beskerm.
Om ons skaars landbouhulpbronne teen verstedeliking en grondgebruik vir ontspanning te beskerm.
Om die doeltreffender gebruik van water in die landbousektor deur beide kommersiële en kleinskaal-boere te bevorder.
Om bewaring en volhoubare gebruik van die omgewing te bevorder, in die besonder natuurlike landbou-hulpbronne deur geïntegreerde gemeenskapsgebaseerde natuurlike hulpbronbestuur.
Die program het dienste na gemeenskappe gedesentraliseer volgens die grense van distriksmu-nisipaliteite. Die aanstelling van nuwe personeellede is eers in April 2005 afgehandel, met verskeie posisies steeds vakant, aangesien daar beperkte ervare en behoorlik gekwalifiseerde personeel be-staan.
Die POLO-program is bekendgestel nadat verskeie aanpassings daaraan gemaak is, maar met beperkte oorrolfondse. Die bedryfsplan vir die 2006/07 POLO-projekte is binne spesifikasies afge-handel en 'n basiese seleksiemodel is aangepas om met die bestuur van die vraag (R150 miljoen) teenoor die beskikbaarheid van fondse (R17,206 miljoen plus oorrolfondse) te help.
Die uitdaging vir die program is om 'n balans te handhaaf tussen die MTUR-toekenning (aanstelling van personeel) teenoor die voorwaardelike toelaes aangesien die MTUR-toekenning nie teen dieselfde koers groei nie. Dit bemoeilik die implementering van projekte aangesien daar nie genoeg personeel is om die opkomende kliëntgroeperings en projekte te ondersteun nie.
n Besluit is geneem om 'n ontwikkelingsbenadering tot landbouprojekte te volg, maar 'n spesifieke opleidingsprogram wat ontwerp is, is geïmplementeer aangesien die huidige en nuwe beamptes teg-niese opleiding het, maar nie noodwendig ontwikkelingsopleiding of ervaring het nie. Daar is met die CAPRI-program (Cape Project for Rural Innovation) vir die opleiding van personeel begin.
Om prosedures en verslagdoening te vereenvoudig, het die Departement begin met die ontwerp en implementering van 'n inligtingstelsel ten opsigte van projekbestuur om buitepersoneel in die vasleg-ging van relevante inligting by te staan en om met 'n organisatoriese geheue te begin. Hierdie proses het onvermydelik aansienlik lank geneem, aangesien elke program verskillende vereistes gehad het, soos gebaseer op die mandaat en ook voorwaardelike toelaes.
Drie studies is onderneem om die huidige agterstande ten opsigte van ondersteuning aan opkomende boere ('n profiel van alle opkomende groepe) en die suksesvlak van grondhervormingsprojekte in die landbou ('n evaluering) te assesseer ten einde beter dienslewering te verseker.
Die mikpunt van 2000 begunstigdes is nie bereik nie weens begrotingsbeperkinge deur ons vennoot, die Departement van Grondsake, alhoewel dit die twee departemente die geleentheid gegee het om aan 'n alternatiewe stelsel van implementering, naamlik 'n projekspanbenadering, aandag te gee.
Die evalueringsondersoek van die grondhervormingsprojekte is afgehandel en die uitkomstes sal die toekomstige bekendstelling van hierdie subprogram en Landbouerondersteuningsdienste rig. 'n Ander ondersoek sal aandag gee aan die oordrag van en/of toegang tot FALA-grond (staatsgrond) vir voorheen benadeelde individue (VBI'e) in so verre die grondpakkette ten opsigte van die haalbaar-heid van verskillende landbouproduksie-opsies geassesseer sal word.
Die vertraging in die afhandeling van die konstruksie van die Philippi-mark onder die toesig van die Stad Kaapstad het die bereiking van die uitset verhinder.
Die besluit om 'n ontwikkelingsbenadering tot landbouprojekte te volg het ook die instelling van 'n opleidingsprogram vir bestaande en nuwe personeellede genoodsaak ten einde personeel met vaar-dighede te bekwaam om die nodige dienste bekend te stel. Die CAPRI-program het gedurende die afgelope jaar begin.
Die Departement van Landbou (DvL) het ook 'n beleidsproses begin, waardeur die norme en stand-aarde vir 'n adviesdiens gespesifiseer is. Hierdie proses sal die lewering van dienste verder ver-beter.
Die mentorprogram word teruggehou totdat die Departement van Landbou die raamwerk vir im-plementering afgehandel het. Die konsepraamwerk is eers aan die einde van die afgelope boekjaar ontvang.
Die gebruik en implementering van deelname en betrokkenheid van kliënt-gemeenskappe is en moet nog verder uitgebrei en versterk word as 'n werktuig ter verbetering van die lewering van voor-ligting.
Die bestuurder van die Subprogram: Landbouerondersteuningsdienste het in die eerste helfte van die jaar bedank, wat meegebring het dat die aktiwiteite herprioritiseer moes word en dat enkele daarvan as gevolg van die kapasiteitsbeperkinge gestaak moes word.
Meer gereelde bywoning van die tweemaandelikse Nasionale Geïntegreerde Voedselsekuriteit-ver-gaderings het ons gehelp met die aanbring van veranderinge aan die voorgestelde strategieë in die 2005/06 strategiese plan.
In die lig van die tekort aan personeel is 'n besluit geneem om nie individuele opstaltuine te bedien nie, aangesien 'n groter impak deur gemeenskaplike tuine in stedelike en landelike gebiede gemaak kan word.
Die befondsing van voedselsekuriteittuine het aanmerklik gestyg ten einde die behoeftes die hoof te bied.
Subprogram 3.5: Plaaswerkerontwikkeling n Indaba en vyf streekkonferensies is gereël vir oorlegpleging met plaaswerkers en rolspelers. In Desember 2005 is 'n Kabinetsmemorandum gebaseer op die strategiese plan vir Plaaswerkeron-twikkeling aan die Kabinet aangebied en aanvaar. Die organisatoriese struktuur is afgehandel en posisies sal gevul word.
Ten einde die verwysingstelsel optimaal te laat funksioneer, is dit nodig om nou met alle staatsde-partemente en rolspelers saam te werk. Die provinsiale Departemente van Onderwys, Maatskap-like Dienste, Gesondheid, Behuising en Plaaslike Regering, die nasionale Departement van Arbeid asook munisipaliteite is onder die belangrikste organisasies met wie die Departement alreeds nou saamwerk. Ander rolspelers in die landbousektor met wie die Departement nou skakel, is Agri Wes-Kaap, AGRIWASA, NRO's, boereverenigings, vakbonde en die Nasionale Afrika-boere-unie (NABU).
n Interdepartementele komitee is in die lewe geroep om die implementering van die strategiese plan vir Plaaswerkerontwikkeling in die Wes-Kaap te koördineer. 'n Opvolg-plaaswerkerindaba word vir 2006 beplan om die strategiese plan en strukture amptelik aan plaaswerkers en die publiek bekend te stel.
OOL-bestuur het besprekings met ons distrikspersoneel en ander departementele programme begin om die implementering van POLO- en PIT-infrastruktuurprojekte uit te kontrakteer.
OOL en ander departementele programme bespreek die prioriteits- en sleutelaktiwiteite wat in die AgriSEB-plan geopper is.
Voldoening aan alle regulasies vir ouditdoeleindes is taamlik moeilik en tydrowend.
Totale gebrek aan ingenieurskwalifikasies in die korps wat infrastruktuurimplementering doen.
Onversoenbaarheid van staat se finansiële stelsels met vereistes van doeltreffende heleplaas-infrastruktuur en sake-ontwikkeling.
Neem die meeste van die beskikbare tyd van landboukundiges in beslag.
Databasis (PBIS): Om doeltreffende implementering daarvan te verkry.
Projekte is tans ad hoc, onvoldoende beplan en daar ontbreek doelgeoriënteerde uitvoering. Leiding en ontwikkeling van boere in hierdie opsig ontbreek heeltemal. Mentorskapprogram is nie gereed nie.
Beplanning deur POLO het die begrip van die boerderyprobleem verbeter - boere en beamptes.
HGLO-spanne - Grondsake, Landbou en munisipaliteite het tot uitmuntende vlakke van samewerking gevorder.
Moniteer en beperk dieregesondheidsrisiko's tot die minimum met deurlopende waarneming vir han-delsensitiewe siektes in die besonder en om veilige en heilsame diereprodukte vir menslike verbruik te verseker.
Om dieresiekterisiko's te moniteer, die verspreiding van siektes te voorkom, die uitbreek van dier-esiektes te beheer en te elimineer en om epidemiologies grondige waarneming vir dieresiektes te doen ten einde produsente in staat te stel om die wêreldmark te betree en daar mee te ding.
Om die uitvoer van diere en diereprodukte te bevorder, te reguleer en te fasiliteer, maatreëls wat met dieregesondheidsertifisering verband hou, te moniteer en te beheer en om die sanitêre waarborge vir die uitvoer van diere en diereprodukte te handhaaf.
Om veterinêre openbare gesondheidsrisiko's te moniteer en die implementering van higiëniese bes-tuurspraktyke by abattoirs, voedselproduserende en uitvoerinstellings te bevorder, te reguleer en te moniteer.
Om 'n veterinêre diagnostiese laboratoriumdiens in ooreenstemming met nasionale en internasionale norme en standaarde in stand te hou ten einde doeltreffende siektemonitering te verseker en aan-vaarding van gesondheidsertifisering vir handel in diere en diereprodukte op te skerp.
Vir die afgelope byna twee jaar het voorvalle van Newcastle-siekte op baie plekke in die grootste deel van die noordelike provinsies van Suid-Afrika voorgekom. Die uitbreek van hierdie siekte in die gebiede waar volstruise vir die uitvoermarkte geslag word, sal 'n negatiewe impak op die volstruisbedryf in die Wes-Kaap hê.
Deurlopende waaksaamheid en ondersoeke van verdagte gevalle van Newcastle-siekte. Inperking van die beweging van goed ingeënte voëls ingeval die siekte in verskeie pluimveeproduksie-eenhede uitbreek.
Om dienste aan alle landelike gemeenskappe en in die besonder aan hulpbron-arm boere te verskaf.
Terwyl Dieregesondheidsdienste alreeds dwarsdeur die provinsie geredelik beskikbaar is, is die uitbreiding van veterinêre laboratoriumdienste deur die totstandkoming van 'n satellietlaboratorium in Oudtshoorn en versterking van die fasiliteit op Beaufort-Wes alreeds in die beplanningstadium. Slagfasiliteite vir hulpbron-arm boere op die Kaapse Vlakte word ook beplan.
Implementering van 'n Gehaltestelsel deur die provinsiale veterinêre laboratorium nie moontlik nie aangesien toegewyde personeel vereis word as gevolg van die omvang van die pligte.
Werkstudie aan die gang om die behoefte aan 'n gehaltekontroleurspos te bepaal.
Al die uitdagings hierbo vereis voortgesette aandag.
Die mandaat van hierdie program is om 'n landbounavorsingsdiens te lewer en inligtingstelsels met verwysing na tegnologie vir oesproduksie, diereproduksie en hulpbronbenutting te ontwikkel.
Om provinsiespesifieke en toepaslike navorsing te fasiliteer, uit te voer en te koördineer; behoeftes aan landbounavorsing te identifiseer; toepaslike tegnologie te ontwikkel/aan te pas of aan boere oor te dra en om aan multidissiplinêre landbouontwikkelingsprojekte deel te neem.
Om die ontwikkeling en verspreiding van inligting aan kliënte, met inbegrip van die ontwikkeling en benutting van verskeie inligtingstelsels (bv. GIS), te koördineer.
Om infrastruktuurfasiliteite vir die lynfunksionarisse te verskaf en in stand te hou ten einde hulle in staat te stel om hulle navorsing- en ander funksies te verrig, m.a.w. proefplase.
Kontak gemaak met bedryf boere, internasionale vennote, ens.
Werwing van geskikte navorsers en tegnici uit voorheen benadeelde gemeenskappe.
Ondersteun betrokkenheid by die JPP-program en brei daarop uit, aktiewe betrokkenheid van werwingsagentskappe en tersiêre instellings in bestuurswerwing van studente/kandidate met potensiaal. Aktiewe betrokkenheid in Internskapprogram van die Departement.
Begrotingsbeperkinge met betrekking tot instandhouding van navorsingsinfrastruktuur en befondsing van navorsingsprojekte.
Doelgerigte poging om eksterne befondsing van provinsie, privaatsektororganisasies, nasionaal en internasionaal te bekom.
Skenk aandag aan die beperkte befondsing beskikbaar vir navorsing, in die besonder teen die agtergrond van 'n groeiende boerderygemeenskap (HGLO-begunstigdes) en hulle spesifieke behoeftes ten opsigte van tegnologieoordrag en voorligting.
Hou die Projekbestuursinligtingstelsel (PBIS) op 'n deurlopende basis op datum.
Skenk op 'n gefokusde en multidissiplinêre manier aandag aan die uitdagings van klimaatsverandering, en ontwikkel sodoende 'n klimaatsveranderingstrategie vir die Departement.
Versterk skakelings met nasionale en internasionale deelgenote wat betref landbou-navorsing en tegnologie-oordrag.
Die doel van hierdie Program is om aan interne en eksterne kliënte 'n doeltreffende ondersteun-ingsdiens vir landbou-ekonomie te verskaf. Die Departement se kliënte verwag van hierdie program om advies en ondersteuning, gebaseer op gegronde wetenskaplike beginsels en navorsing, wat van mikro- (plaas-) vlak tot makro-vlak strek, te verskaf.
Die prioriteite van die program is gebaseer op die prioriteite geïdentifiseer in die Strategiese Plan vir Landbou en die Groei- en Ontwikkelingstrategie van die Wes-Kaap. Hierdie prioriteite is in oorleg met die kliëntbasis ontleed ten einde die onderstaande strategiese doelstellings daaruit te kon aflei.
a Om tot die vergroting van die mededingendheid van die Wes-Kaapse landbouproduksiebasis by te dra.
b Om die volhoubare gebruik van die Wes-Kaapse hulpbronbasis te ondersteun.
c Om die bemarking van die Wes-Kaapse landbouprodukte, met besondere verwysing na hulpbron-arm boere, te ondersteun.
d Om grondige besluitneming gebaseer op wetenskaplike kwantitatiewe inligting te ondersteun.
e Om tot 'n betroubare landbou-statistiese databasis by te dra.
f Om tot die verbreding van die verteenwoordiging van die Departement by te dra.
Vooruitgang ten opsigte van bereiking van hierdie doelwitte is in Afdeling 2.4 bespreek en besonder-hede word in die tabel hieronder verskaf.
Binne hierdie raamwerk is die funksie van die Subprogram: Bemarkingsdienste om die Wes-Kaapse agri-nywerhede te ondersteun in hulle aanvaarding van die uitdaging om in 'n mededingende interna-sionale omgewing sake te doen. Die strategiese doelwitte strek van die identifisering en ontwikkeling van plaaslike en internasionale markte deur verbetering van ekonomiese en finansiële mededingend-heid op plaasvlak tot ondersteuning van volhoubare gebruik van ekonomiese hulpbronne.
Die doel van hierdie subprogram is om die betroubaarheid van die inligting vir besluitnemers in die landbousektor te verbeter. Die strategiese doelwitte strek van die akkumulering van betroubare statistiese inligting tot die wetenskaplike ontleding van hierdie inligting. 'n Belangrike prioriteit van hierdie subprogram is die PROVIDE-projek, 'n ontleding- en modelleringsprojek in gelyke dele be-fonds deur sy aandeelhouers (die nege provinsiale asook die nasionale Departemente van Landbou) met as oogmerk die verskaffing van kwantitatiewe inligting oor Suid-Afrikaanse landbou deur die ontwikkeling van sosiale rekeningmatrikse en algemene ewewigsmodelle en die gebruik van hierdie modelle in geselekteerde gevallestudies.
Toets nuwe Finrec-model en gebruik dit om rekord te hou.
Beplanning van konsep-verhandeling afgehandel.
Alle praktiese werk vir verslag afgehandel.
Versterk Bemarking- en Agri-nywer-heids-eenheid.
Vier beamptes opgelei in ARCVIEW 3.
Kontak met georganiseerde landbou in 'n poging om databasis ten opsigte van boere aan die gang te kry; aanbiedings aan boerdery-gemeenskappe Genadendal, Bredasdorp megaweek, ens.
Dit bly steeds 'n uitdaging om behoorlik gekwalifiseerde landbou-ekonome te werf en te behou.
In reaksie op hierdie uitdaging word 'n veelledige benadering gevolg. Eerstens word die ontwikkeling van toepaslike kandidate deur die Program vir Jong Professionele Persone verbeter. Tweedens word die moontlikheid van 'n interdepartementele internskapprogram ondersoek. Laastens word daar gepoog om 'n aangename werksomgewing te skep.
Werwing van genoegsaam bekwame navorsers om die landboustrategie suksesvol te implementeer.
Uitkontraktering van navorsing om navorsing wat in die program gedoen word, aan te vul.
Die oorgang van die PROVIDE-projek na 'n program.
Uitkontraktering van navorsing om deurlopendheid van navorsing gedurende die oorgangsfase te verseker totdat posisies gevul kan word.
Die vul van vakatures met toepaslike kandidate bly steeds 'n uitdaging. Aan die einde van hierdie jaar het hierdie program steeds 'n vakaturekoers van meer as 42% wat betref landbou-ekonome gehad. Die Interdepartementele Landbou-ekonomiese Staande Komitee word gebruik ten einde riglyne vir die vaardigheidsvereistes van landbou-ekonome op 'n provinsiale vlak te ontwikkel. Hierdie doku-ment kan uiteindelik gebruik word om met universiteitsdepartemente in wisselwerking te tree ten einde genoegsaam bekwame landbou-ekonome te voorsien.
Om landbou-opleiding aan praktiserende en voornemende boere (kommersiële, opkomende en be-staansboere), adviseurs, tegnici en plaaswerkers te fasiliteer en te voorsien asook om opleidingsge-leenthede vir voormelde te skep, en om menslike-hulpbronontwikkeling in landbou op te skerp asook om 'n kundige en mededingende sektor daar te stel.
Om formele opleiding op toepaslike terreine op 'n vlak ná graad 12 (NKR-vlakke 5 tot 8 - Hoër Ser-tifikaat, Diploma en Graad) te bied aan enigeen wat kwalifiseer en wie se wens dit is om 'n formele kwalifikasie te verwerf - hoofsaaklik aan voornemende en praktiserende boere, plaasbestuurders, landboukundiges en adviseurs.
Om nie-formele en formele opleiding binne die voorwaardes van NKR-vlakke 1 tot 4 in die vorm van kortkursusse, modules en leerderskappe aan te bied aan enigeen wat wil deelneem, met besondere klem op opkomende boere en plaaswerkers.
Maak opleiding toeganklik vir alle kliënte.
As gevolg van die praktiese aard daarvan vereis landbou-opleiding 'n duur infrastruktuur. 'n Tekort aan personeel, opleidingsfasiliteite en bedryfskapitaal beperk die kapasiteit van die Departement om doeltreffender programme vir vaardigheidsontwikkeling aan te bied.
Deelname aan die ontwikkeling van 'n nasionale strategie vir landbou-onderwys en -opleiding.
Die daarstelling van 'n gedesentraliseerde opleidingsentrum by Oudtshoorn (afgesien van dié by George en Clanwilliam) het toegang tot die Departement se opleidingsdienste in die VOO-baan verder versterk. Die totstandkoming van 'n soortgelyke opleidingsfasiliteit in Bredasdorp is in die beginstadium van ontwikkeling.
Bykomende befondsing van die nasionale Departement van Landbou, AgriSeta (Seta vir Landbou) en USAID is suksesvol onderhandel ten einde koste van vaardigheidsontwikkeling en kapasiteitsbouprogramme vir veral HGLO-begunstigdes en plaaswerkers te subsidieer.
Fasilitering van en toekenning van finansiële bystand aan behoeftige studente van histories benadeelde gemeenskappe.
Verhoog kapasiteit om opleiding te lewer ten einde gapings in die voorsiening van landbou-opleiding en die vaardigheidsontwikkeling van potensiële en praktiserende landboukundiges, boere, plaaswerkers en HGLO-begunstigdes uit die weg te ruim.
Uitbreiding en opgradering van praktiese en lesingfasiliteite waar toepaslik.
Deurlopende implementering van die Landbouer-tot-Landboueropleidingsprogram in samewerking met die Florida Landbou- en Meganiese Universiteit (VSA).
Bekendstelling van 'n program vir voorligtingopleiding en kapasiteitsbou tesame met die Universiteit van Wageningen in Nederland.
Herontwikkeling en implementering van 'n tweejarige Hoër Sertifikaat-program om in die bedryf se behoeftes te voorsien.
Aanstelling van voldoende gekwalifiseerde dosente.
Indiensneming van tydelike personeel/dosente op konsultasiebasis om leweringskapasiteit uit te brei.
Die uitdagings hierbo vereis deurlopende aandag.
Alle oordragte geskied in nakoming van artikel 38 (j) van die Wet op Provinsiale Finansiële Bestuur deur 'n memorandum van ooreenkoms aan te gaan alvorens enige betalings gemaak word. Hierdie MvO's is almal deur die provinsie se regsdienste opgestel.
Alle doelwitte met die betaling van die toelaes is bereik. In die geval van die droogtenoodleniging sal R10,199 miljoen na 2006/07 oorstaan. Betaling word gegenereer deur aankope (by goedgekeurde verskaffers) van die begunstigdes ten opsigte van die kriteria van die droogtenoodlenigingskema. Drie fundamentele kriteria van die skema behoort beklemtoon te word, naamlik begunstigdes moet vir noodleniging kwalifiseer volgens droogtetoestande, die getal eenhede lewende hawe word vooraf-bepaal, en geen direkte betalings aan begunstigdes word toegelaat nie. Daar word dus aanvaar dat doelwitte (vir die droogtetydperk binne die boekjaar) bereik is aangesien alle eise ter waarde van R16,435 miljoen wat tot 31 Maart 2006 ontvang is, binne die raamwerk van die skema uitbetaal is. Die droogtetoestande in spesifieke dele van die provinsie duur voort.
Geen toelaes is van ander provinsiale departemente ontvang of daaraan uitbetaal nie.
Kapitaalinvestering a Die Departement van Vervoer en Openbare Werke Pos 10 sal verslag doen oor bouprojekte wat afgehandel is aangesien die begroting en alle prosesse by hulle gesetel is.
b Daar word nie beplan om enige bestaande fasiliteit te sluit of af te skaal nie.
c Op die oomblik word die agterstand as R18,1 miljoen bereken. Aangesien die Departement van Vervoer en Openbare Werke hierdie diens lewer en daarvoor begroot, is daar nie veel wat gedoen kan word in 'n poging om die tekort te verminder nie. Daar is geen befondsing om dit aan te vul nie.
d Daar word verwag dat die ontwikkelings in c hierbo 'n negatiewe impak op die Departement se huidige besteding sal hê aangesien die koste van agterstallige instandhouding dikwels ek-sponensieel toeneem.
Batebestuur a Roerende bates het met R23,3 miljoen toegeneem. Die besonderhede hiervan is beskikbaar in Bylae 4 tot die finansiële state.
b Die Departement werk steeds met 'n LOGIS-inventarislys vir batebeheer wat ten minste een maal per jaar gedoen word.
c Die toestand van roerende bates wissel.
Ten eerste is daar die voertuie (sedans en eentonners) wat meesal in 'n goeie instandhoubare toestand is, maar die busse en groter vragmotors is reeds verby die normale vervangings-datum. Die trekkers, asook ander implemente op die proefplase, is in 'n baie swak toestand. Trekkers met 'n ekonomiese lewensduurte van agt jaar is gemiddeld meer as dubbel so oud.
Wat rekenaartoerusting betref, probeer die Departement om 'n lewensiklus van nie meer nie as vier jaar te handhaaf en is omtrent 90% suksesvol in hierdie verband. Die ander infrastruktuur (kabels en bedieners) is opgegradeer, maar sal meer as R1 miljoen kos om te herstel.
Die telefoonstelsel het ook, soos in die 2004/05 Jaarverslag vermeld, die einde van sy tegnolo-giese en ekonomiese lewensduurte bereik en moet so spoedig moontlik vervang word aanges-ien instandhouding besig is om skerp te styg en die vervanging van instrumente wat nie herstel kan word nie, beperk of onmoontlik is.
Meubels en navorsingstoerusting is in 'n redelike tot swak toestand.
d Geen groot instandhoudingsprogramme is onderneem nie.
e Gedurende die oorsigtydperk is geen fasiliteite gesluit of afgeskaal nie.
f Plaasimplemente en navorsingstoerusting is steeds 'n hoë prioriteit vir die onmiddellike toe-koms.
g Bodprosedures vir projekte word ooreenkomstig die voorskrifte van die RB-stelsel gedoen met 'n ten volle operasionele bodkomitee wat gereeld vergader om aanbevelings aan die rekenp-ligtige beampte te maak.
Die Departement behoort ideaalgesproke 'n instandhoudingsiklus van 7 jaar op nie-roerende infra-struktuur teen 'n gedefleerde koste van R3,7 miljoen per jaar af te handel in plaas van die huidige R2 miljoen. Tans kan die Departement sodanige siklus slegs elke 14 jaar afhandel, wat die risiko van duur vervangings teenoor bekostigbare herstel verhoog. Op die oomblik beloop die berekende agterstand R16,2 miljoen. Aangesien die Departement van Vervoer en Openbare Werke hierdie di-ens verrig en daarvoor begroot, is daar nie veel wat gedoen kan word in 'n poging om die tekort te probeer verminder nie.
Tekort aan fondse bly die enkele grootste beperking wat daartoe aanleiding gee dat die gebruik van operasionele MTUR-fondse vir hierdie doel oorweeg word.
Vernuwing en opgradering van plaasimplemente.
Om fondse vir relatief duur implemente binne huidige MTUR-begroting te vind.
Die behoefte om sekere navorsingstoerusting te moderniseer, het 'n kritieke prioriteit geword.
Die beduidendste bron bly steeds die herprioritisering van MTUR-befondsing. Om fondse in die buiteland te werf, word ook opgevolg.
Opgradering van die duur, diverse en wydverspreide (regoor die provinsie) infrastruktuur van die Departement.
Instandhouding van roerende bates op 'n aanvaarbare vlak ten einde 'n voorbeeld te stel.
Werwing en behoud van talentvolle mense.
Vind van fondse vir infrastruktuur om opleiding te desentraliseer, met spesiale klem op die neem van VOO na die nuwe toetreders en plaaswerkers.
Bekostigbare akkommodasie om stukrag aan die desentralisering van dienste binne die grense van distrikmunisipaliteite te verleen, bly steeds 'n uitdaging.
VRYWARING: Hierdie ouditverslag is 'n vertaalde weergawe van die ouditverslag wat goedgekeur en onderteken is. Die Outditkomitee aanvaar geen verantwoordelikheid vir enige wanvertolkings gedurende die vertalingsproses nie.
Dit is vir ons aangenaam om ons verslag vir bogenoemde boekjaar voor te lê.
Die Departement van Landbou (Begrotingspos 11) word gedien deur 'n Gedeelde Ouditkomitee wat kragtens Kabinetsbesluit 75/2003 van 23 Junie 2003 vir die tweejaartydperk tot 31 Maart 2005 aan-gestel is, wat deur Besluit 95/2005 vir nog twee jaar tot 31 Maart 2007 verleng is.
Die Komitee bestaan uit die onafhanklike lede wie se name hieronder aangegee word en moet vol-gens sy goedgekeurde Opdrag minstens 4 keer per jaar vergader.
Die Komitee het sy verantwoordelikhede wat spruit uit artikel 38 (a) van die WOFB en Tesouri-eregulasie 3.1.13 en 27 nagekom. Die Komitee het ook sy sake gereguleer en sy verant-woordelikhede ingevolge die Ouditkomitee-oktrooi nagekom.
Gedurende die oorsigjaar is die Risikobepalings- en Vloeidiagramprosesse en die eenjaar Interne Bedryfsouditplan voltooi.
Die 1-jaar Interne Bedryfsouditplan wat in April 2005 deur die Komitee goedgekeur is, het 20 hoërisikogebiede geïdentifiseer. Weens begrotingsbeperkings is die Plan egter in September 2005 gewysig om slegs 10 ouditgebiede in te sluit.
Die Komitee het die Interne Ouditverslae nagegaan wat 'n aantal kritieke en beduidende kontroleswa-khede ten opsigte van studentetoelatings, siektebeheer, uitvoersertifisering, verkrygings- en ten-derprosedures, grondhervorming, statistiese ontleding, opleiding en ontwikkeling, BAS-kontrole en batebestuur beklemtoon het.
Die Ouditeur-generaal het die aandag gevestig op 'n aantal anomalieë met betrekking tot die imple-mentering van Provinsiale Infrastruktuurtoekennings en die verslagdoening daarvan.
Die Komitee het kennis geneem dat bestuur onderneem het om die aanbevole korrektiewe stappe te doen.
Interne oudits is uitgevoer op die transversale IT sisteme van die Provinsie.
Die Komitee neem kennis dat e-Innovation die IT diens aan hierdie Departement lewer. Die Komitee wil die belang van die aangaan van 'n diensvlakooreenkoms met die Sentrum vir e-Innovasie benadruk om sodoende toekomstige tegnologie- en opleidingsbehoeftes aan te spreek.
Die Komitee neem verder kennis daarvan dat die verantwoordelikheid vir die kontrole van tekort-kominge deur die Interne Oudit geïdentifiseer by Ce-I setel. Die Komitee sal die implementering van korrektiewe aksies vir die 2006/07 finansiële jaar opvolg.
Die Komitee het nie die gehalte van injaarbestuurs- en maandelikse/kwartaallikse verslae wat in-gevolge die WOFB en die Wet op die Verdeling van Inkomste voorgelê is, nagegaan nie, maar staat-gemaak op die terugvoer van die Ouditeur-generaal, wat nie ongunstig in hierdie verband verslag gedoen het nie.
die Ouditeur-generaal se verslag nagegaan.
Die Ouditkomitee stem saam met en aanvaar die Ouditeur-generaal se gevolgtrekkings oor die fin-ansiële jaarstate en is van mening dat die geouditeerde finansiële jaarstate aangeneem en saam met die verslag van die Ouditeur-generaal gelees moet word.
Die Ouditkomitee wil graag die Provinsiale Tesourie, beamptes van die Departement, die Ouditeur-generaal en die Sihluma Sonke Konsortium bedank vir hulle hulp en samewerking met die opstel van hierdie verslag.
Dit het baie duidelik aan die lig gekom dat hierdie departement sy ondersteuning (Administrasie) ontgroei het en dat hierdie situasie geag word 'n top beleidsprioriteit te wees. Die administrasie is in die lewe geroep vir 'n departement met 645 mense, van wie die meeste nou by Elsenburg gesen-traliseer is.
Vervolgens is aan die Departement ook goedkeuring verleen vir 'n personeelsterkte van 1 050 poste wat vinnig gevul word met nuwe inisiatiewe wat voortdurend hoër eise stel. Teen 31 Maart 2006 was daar reeds 852 poste gevul. Nuwe inisiatiewe in Administrasie, soos die totstandkoming van 'n be-hoorlik bemande Risikobestuurseenheid, moet dringend aandag kry.
In die Program: Volhoubare Hulpbronbestuur is 'n totaal van 35 landbou-infrastruktuurprojekte ter waarde van R9,830 voltooi. Hierdie projekte het gewissel van besproeiingstelsels tot die vervanging van grondleivore met pypleidings, omheining, waterpunte vir vee, dreinering, grondpaaie, bergings-fasiliteite en herstelwerk aan besproeiingsdamme.
Tegniese opleiding in gevorderde ontwerp en die beheer van ontwerpe is aan veldtegnici verskaf om hulle vir die evaluering van grondbewaringswerke toe te rus. Lesings is landwyd aangebied om die provinsie se kundigheid op die gebied van die beskerming teen rivieroewer-erosie met ander te deel.
versoeke (120 vir kommersiële boere en 80 vir opkomende boere) in verband met besproeiings-ontwerp, asook tegnologie-oordrag in besproeiingsverwante sake is gehanteer en 140 waterbestuurs-take (84 vir kommersiële boere en 56 vir opkomende boere) is uitgevoer.
Drie-en-dertig LandCare-projekte ter waarde van R3,200 miljoen is in die Wes-Kaap geïmplementeer en het gefokus op die effektiewe gebruik van water, armoedeverligting deur werkskepping, voed-selsekuriteitstuine en volhoubare hulpbronbewaring, terwyl 8 600 skoolgaande kinders opgelei is in die beginsels en praktyke van LandCare en 21 682 persoonsdae se werk geskep is (419 werksge-leenthede) om indringerplantegroei uit te roei en sodoende ons waterhulpbronne te beskerm en ook armoede te verlig. Werk is ook gedoen ten opsigte van waardetoevoeging tot groente, sowel as die ekstraksie en distillering van vlugtige olies uit verskeie gewasse vir opkomende boere.
Vier ruimtelike ontwikkelingsareas is gekarteer volgens basislyndata, wat die grondslag vorm vir die Wes-Kaapse Provinsiale Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk.
Die gevolge van die afgelope twee jaar se droogte was nog met ons en droogtehulp ter waarde van R16,435 miljoen is in die afgelope boekjaar uitbetaal, met R10,199 miljoen wat tot die 2006/07-jaar oorstaan.
n Ondersoek na die profiele van alle opkomende boeregroepe en -individue is voltooi, en dit gee die program 'n beter idee van die huidige kliëntebasis en hulle verwagtinge en behoeftes.
Die ondersoek na die "Financially Assisted Land Administration" (grond deur die nasionale Depar-tement van Landbou toegewys deur die "ou" Landboukredietraad) (FALA) grond aan die Weskus sal help met die kosteberaming om die staatsgrond vir boerderydoeleindes bewerkbaar te maak sodat hierdie kosteberaming aan die Departement van Grondsake beskikbaar gestel kan word om na grondhervormingsprojekte oorgedra te word. Die provinsiale grondberaad is op baie kort ken-nisgewing deur die Departement, die DLA en die Provinsiale Ontwikkelingsraad (POR) georganiseer, maar die opvolgproses in die provinsie sal tot in 2006/07 voortduur, gegrond op die besluite van die nasionale grondberaad.
Die strategiese plan vir Plaaswerkerontwikkeling het duidelike riglyne gestel vir die rol van die De-partement van Landbou vir die volgende paar jaar, en die jaarlikse prestasieplan en doelwitte is dien-ooreenkomstig aangepas. Vroeë aanduidings is dat die hoof fokusareas die volgende moet wees: onderwys vir die kinders van plaaswerkers, verbeterde gesondheid- en maatskaplike dienste, behuis-ing, 'n toenemende bewustheid van AgriSEB en arbeidswetgewing. Laasgenoemde fokusareas val binne die mandaat van ander provinsiale en nasionale departemente, en noue samewerking sal in 2006/07 ontwikkel word, gegrond op 'n Kabinetsbesluit waar Landbou die mandaat gekry het om alle plaaswerkeraktiwiteite binne die plan te koördineer.
Projekte wat gedurende die jaar voltooi is, sluit in: 35 voedselsekuriteitsprojekte, asook 46 CASP- (Comprehensive Agricultural Support Programme) en 111 PIG-projekte ter waarde van R19,385 miljoen en R16,849 miljoen onderskeidelik.
Die bekendmaking van droogtehulp vir spesifieke areas in die provinsie, waar die mense wat geraak is hoofsaaklik plaaswerkers en opkomende boere was, beteken dat die subprogram: Plaaswerkeront-wikkeling, in samewerking met ander provinsiale departemente, eers 'n Droogteramphulpplan moes ontwikkel voor dit geïmplementeer kon word.
Die uitbreek van ernstige handelsensitiewe vreemde dieresiektes het intensiewe observasie- en be-heeroptrede genoodsaak. Blouoorsiekte (porcine reproductive and respiratory syndrome) (PRRS) het ernstige verliese veroorsaak, veral by opkomende varkboere op die Kaapse Vlakte en in die Boland. 5 883 varke op 581 eiendomme is getoets en 7 365 varke wat aan 134 eienaars behoort het, moes geslag word en uitbetalings ten bedrae van R6 466 miljoen is gemaak.
Die uitbraak van Afrika Perdesiekte (APS) in die waarnemingsgebied in 2004 het tot gevolg gehad dat daar vir 'n tydperk van twee jaar 'n verbod geplaas is op die uitvoer van perde vanuit die Afrika Per-desiektevrye gebied. Hierdie tydperk het in Mei 2006 tot 'n einde gekom, en daar sal by die Europese Kommissie aansoek gedoen word om die herinstelling van die land se perde-uitvoerstatus.
As gevolg van die uitbraak van die hoogs aansteeklike voëlgriep onder volstruise in die Oos-Kaap, moes alle volstruisplase in die Wes-Kaap getoets word. Monsters is by 777 volstruisplase geneem (39 274 serummonsters en 15 572 trageadeppermonsters vir die toetsing van antigene). Op 124 plase is teenliggame vir voëlgriep gevind, maar geen virus kon opgespoor word nie. Die positiewe serologiese toetse het tot gevolg gehad dat Wes-Kaapse volstruise deur die nasionale Departement van Landbou onder kwarantyn geplaas is. Die verbod op die uitvoer van volstruisvleis en -produkte wat in Augustus 2004 ingestel is, is uiteindelik op 13 Oktober 2005 deur die Europese Kommissie opgehef, nadat bevredigende gesondheidswaarborge oor die afwesigheid van die siekte aan die Euro-pese Kommissie voorgelê is. Die verbod het die verlies van meer as 4 000 werksgeleenthede en R400 miljoen in uitvoer in die volstruisbedryf tot gevolg gehad.
Europese varkkoors is in Julie 2005 in die Worcester-distrik gediagnoseer - die eerste maal sedert 1918 dat die siekte in Suid-Afrika gediagnoseer is. Die area is onmiddellik onder kwarantyn geplaas en besmette varke is vernietig en vergoeding aan die betrokke eienaars uitbetaal. 'n Totaal van 1 591 varke op 97 eiendomme is van kant gemaak en vergoeding van R1,333 miljoen is uitbetaal. Die totale koste van die uitwissingsveldtog het R3,131 miljoen beloop.
Die samestelling van noodplanne vir die hantering van die uitbreek van handelsensitiewe en soöno-tiese dieresiektes, wat verlede jaar begin is, is nou voltooi. Die dokumente is nie staties nie en sal voortdurende hersiening en bywerking verg. Verskeie raamwerke vir beleidsdokumente, wat veral op uitvoersake fokus, is opgestel. Dit sluit in 'n beleid insake die registrasie van skaapplase vir die uitvoer van skaapvleis met been in na die Europese Unie, 'n hersiene beleid oor Afrika Perdesiekte, 'n beleid vir die beheer van Johne se siekte in skape, 'n beleid vir die registrasie van uitvoer-volstruis-plase en verskeie beleide oor uitvoerklassifikasie.
Die kodering vir die geïntegreerde Kaapse inligtingstelsel ten opsigte van dieresiektes (CADIS) is voltooi. Hierdie program is tans in die finale toetsfase. Die stelsel sal na streekkantore ontplooi word, waar die insleutel van data op die databasis sal geskied.
Die nuutgestigte veeartsenykundige epidemiologie-eenheid is nou ten volle beman en funksioneer goed. Beamptes van hierdie eenheid het hulle waarde bewys deur die ontwerp van verskeie databa-sisse vir die hantering van die kontroledata met betrekking tot waarneming en beweging en ruiten-ette vir statistiese steekproefneming vir die PRRS-, voëlgriep- en Europese varkkoors-opnames.
Tydens die voldoening aan die tegnologiebehoeftes van ons kliënte is 'n totaal van 160 tegnologie-ontwikkelingsprojekte (navorsing) onderneem. Inligting gegrond op navorsing is deur 41 wetenska-plike publikasies, 62 semi-wetenskaplike en algemene publikasies, 76 kongresaanbiedings en 93 lesings by boeredae versprei.
Die Bestuurstelsel vir Projekinligting (BSPI) is verfyn om aan die behoeftes van ons program te voldoen en funksioneer as 'n operasionele databasis van projekte. Hierdie stelsel sal gesonde pro-jekbestuur binne die program fasiliteer.
Gesonde landboupraktyke is gegrond op kennis van gewas- en grondvereistes. Om produsente in staat te stel om hulle bemestingsbehoeftes dienooreenkomstig te bepaal, het die grond-, plant- en waterlaboratorium ongeveer 23 000 monsters ontleed en 'n inkomste van meer as R1 miljoen gegenereer. Hierdie uitset is gefasiliteer deur 'n nuwe organisasiestruktuur in die laboratorium. 'n Eksterne oudit van metodes en prosedures is deur kundiges van die grondlaboratorium by Cedara (Departement van Landbou KwaZulu-Natal) uitgevoer en waardevolle advies is verkry om die diens van die laboratorium te verbeter en optimaal te benut.
uitbreiding van die Geografiese Inligtingstelsel (GIS)-kapasiteite om ondersteuning te bied vir die Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk (ROR) van die provinsie; en ondersteunende navorsing van nuwe landbounywerhede, m.a.w. heuningtee, met finansiële ondersteuning of samewerkingsprojekte.
Die navorsingsprogram ten opsigte van groente en alternatiewe gewasse is verder uitgebrei, in die besonder met die oog op voedselsekuriteit en armoedeverligting (waar groente 'n kontantgewas met 'n groot aanvraag is).
Nog 12 studente het ingeskryf vir nagraadse studie wat befonds word deur THRIP (Tegnologie en Mensehulpbronne vir Nywerheidprogram) as gevolg van die navorsingsvennootskap tussen die In-stituut vir Diereproduksie en 'n handelsvennoot. Hiervan het 5 vir meestersgrade ingeskryf, 3 vir MTech-grade en 4 vir PhD's. Nege van die studente is vroue (twee uit die aangewese groepe) en twee mans uit die aangewese groepe.
Gedurende die 2005/06-boekjaar het Program 6: Landbou-ekonomie weereens 'n aantal hoog-tepunte beleef, ten spyte van die feit dat die aktiwiteite daarvan deur 'n uitsonderlike hoë per-soneelomset gekortwiek is. Die Statistiek-afdeling het 'n ruimtelikgekoppelde MS Access-databasis van al die goedgekeurde LRAD-projekte in die Wes-Kaap afgehandel. Dit sluit in inligting oor die plase, besonderhede van begunstigdes, oprigting of beplanning van besighede op die plase, sowel as besonderhede oor finansiële en opleidingsbehoeftes. 'n Volledige inligtingsdatabasis met al die tersaaklike LRAD-landbou-inligting in die Wes-Kaap in samehang met die Elsenburg Geografiese In-ligtingstelsel (GIS) verskaf tydige, ruimtelike en akkurate bestuursinligting, en dra sodoende by tot goeie besluitneming in die Wes-Kaap. Hierdie afdeling het ook sy eerste gedrukte opsomming van landboustatistiek vir die Wes-Kaap vrygestel. Daar word voorsien dat hierdie publikasie 'n jaarlikse instelling sal word.
As 'n mens kyk na die Makro-Ekonomie-afdeling, was die doelwitte van die Provinsiale Besluitne-mingsprojek (PROVIDE) die fasilitering van beleidsontwerp deur beleidmakers van provinsiale en nasionale vlak kwantitatiewe beleidsinligting te voorsien. Die nasionale en provinsiale Departemente van Landbou was die aandeelhouers en befondsers van die PROVIDE-projek en die navorsingspan was by Elsenburg in die Wes-Kaap gestasioneer. Een van die uitsette van die PROVIDE-projek was 'n multi-regionale Maatskaplike Verantwoordingsmatriks. 'n Reeks werksdokumente met 'n sterk streeksfokus is gedurende die tweede helfte van 2005 gelewer.
die impak van hoër welsynsoordragbetalings aan geteikende huishoudings; en die impak van brandstofheffings.
Die uitbreiding en opgradering van praktiese en opleidingsfasiliteite om studente-inskrywings te verhoog, is hierdie jaar voortgesit. Die uitbreiding van lesingfasiliteite om die toename in studen-tegetalle op die hoofkampus van die Kaapse Instituut vir Landbou-Opleiding: Elsenburg (CIAT) te akkommodeer, het 'n groot inspuiting gekry toe 'n nuwe bouprojek vanjaar begin is.
Die Departement het 'n aktiewe en betekenisvolle rol gespeel in die ontwikkeling van die Nasionale Landbou-onderwys en -opleidingstrategie (LOO), wat teen die einde van 2005 op nasionale vlak geloods is. Hierdie nasionale LOO-strategie verskaf ook die raamwerk vir die totstandkoming van na-sionale en provinsiale LOO-forums. Die Departement sal teen die middel van 2006 die leiding neem ten opsigte van die totstandkoming van 'n provinsiale LOO-forum. Hierdie forum sal alle belangheb-bendes (met inbegrip van verskaffers van opleiding) die geleentheid bied om aan die koördinering en fasilitering van landbou-opleiding deel te neem.
In 2005 het 'n totaal van 332 studente vir opleiding op hoëronderwysvlak (Hoër Sertifikaat, Diploma en B. Agric-graad) ingeskryf. Die studente wat in 2004 vir die nuwe B. Agric-program, wat in samew-erking met die Universiteit van Stellenbosch aangebied word, ingeskryf het, het hulle tweede jaar van opleiding in hierdie program voltooi. Die eerste grade in hierdie program sal in 2006 uitgereik word.
Die beursskema om studente uit voorheen benadeelde gemeenskappe in Landbou-studie te onder-steun, is met die hulp van die nasionale Departement van Landbou uitgebrei om 15 studente in hul studie van Wingerdkunde, Enologie en Pomologie te ondersteun.
n Global Seminar Project, in samewerking met hoofsaaklik Amerikaanse universiteite, is in die eerste semester van 2005 geloods. In hierdie projek debatteer studente van verskillende universiteite in die wêreld verskeie sake van wêreldbelang.
Vaardigheidsopleiding is aan ongeveer 2 000 opkomende boere, plaaswerkers en werklose mense in hoofsaaklik die landelike gebiede van die provinsie verskaf.
Altesaam 56 studente (van wie 38 by Elsenburg geregistreer is en 18 by George) is gekies om in te skryf vir die nuwe Leerderskapprogram (NKR 1) wat by die Kaapse Instituut vir Landbou-Opleiding (CIAT) aangebied is.
Die opleiding van studente in die VOO-baan het verder momentum verkry met die inwyding van 'n nuwe koshuis wat 52 studente by Elsenburg kan huisves, en 'n gedesentraliseerde opleidingsentrum te Oudtshoorn.
Die Boer-tot-Boer-program in samewerking met Florida Agricultural and Mechanical University is vanjaar voortgesit. Hierdie projek, wat deur USAID befonds word, het ten doel om die entrepreneur-svaardighede en bestuursvaardighede van landhervormingsbegunstigdes te verbeter.
Die onbestede billike aandeel beloop R512 000 of 0.2% van die aangepaste begroting, wat gunstig vergelyk met die aanvaarde normstelling van 2% of minder.
Hierdie Departement se enigste bestedingsprobleem was R10.199 miljoen vir droogtehulp wat ten tye van die opstel van hierdie verslag reeds toegewys is.
registrasie, verblyf en etes, lesings en eksaminering van tersiêre en VOO-studente.
Die fooie wat gehef word en verhaal word vir dienste gelewer en oortollige produkte geproduseer as gevolg van navorsing deur die departement, is bereken volgens provinsiale of nasionale beleidsrig-lyne en by die Provinsiale Inkomstefonds inbetaal en geboekstaaf soos voorgeskryf. Hierdie tariewe word jaarliks hersien en is gegrond op steekhoudende ekonomiese en kosteverhalingsbeginsels in oorleg met die Provinsiale Tesourie. Alle tariewe is in 'n tariefregister wat in elektroniese formaat gehou word, aangedui en op die Departement se intranet beskikbaar.
Gratis dienste wat deur die departement gelewer word, is uitbreidingsdienste wat tot aansienlike inkomste uit konsultasiefooie kan lei. Die grootste gebruikers van hierdie dienste is egter die opko-mende boere wat dit nie kan bekostig om vir hierdie dienste te betaal nie en op die Departement staatmaak vir advies, inligting en die oordrag van tegnologie.
Dieselfde geld vir voorkomende dieregesondheid en veeartsenykundige kliniekdienste. 'n Voorbeeld is 'n projek op die Kaapse Vlakte wat die inenting van honde en katte teen hondsdolheid behels, met ontwurming teen inwendige parasiete wat terselfdertyd gedoen word. Hierdie projek sal die oordrag van hondsdolheid beperk as voorkoming op hierdie gebied getref word en sal voorkom dat inwendige parasiete van diere na mense oorgedra word waar hierdie diere reeds behandel is.
Daarbenewens is net meer as 297 karperde, wat aan hulpbehoewende verkopers en afvalversame-laars behoort, op die Kaapse Vlakte met mikrovlokkies gemerk (koste beloop R60/perd = R17 820) om te help met die positiewe identifisering van individuele diere. 330 van hierdie karperde is teen perdegriep ingeënt teen 'n inentingskoste van R14 999. Die Departement het weereens die volle koste hieraan verbonde gedra.
Die inventaris hieronder is vir alle voorraad voorhande aan die einde van die jaar op Elsenburg. Die kosteberamingsmetode wat gebruik is vir skryfbehoeftes, skoonmaakmiddels en voorraad (voedsel) is gebaseer op die gemiddelde aankoopprys. Die kosteberamingsmetode wat met betrekking tot die wynvoorraad gebruik is, is gebaseer op die departement se goedgekeurde tariefregister.
Soos hierbo vermeld, sukkel die Program: Administrasie om nie te kort te skiet ten opsigte van sy diensleweringsdoelwit nie, terwyl dit moet byhou by 'n snelvermeerderende en gedesentraliseerde lynfunksie. Soos voorheen vermeld, is daar 852 gevulde poste op 'n goedgekeurde personeelsterkte van 1 050 en die aanstellings geskied teen 'n vinnige tempo, indien fondse dit toelaat.
Dit het ook duidelik geword dat die Departement se dienste en prestasies veel meer is as waarvoor erkenning verleen word. 'n Herbesinning en herontwerp van die kommunikasiefunksie kan ook nie langer uitgestel word nie.
Aanwending van skenkerfondse n Drie-jaar-samewerkingsooreenkoms is met die Wageningen Universiteit Konsortium (Nederland) gesluit om die opleidingskapasiteit van die Kaapse Instituut vir Landbou-opleiding (CIAT) op die ge-bied van Landbou-uitbreidingswetenskap uit te brei en om uitbreidingspersoneel in die Wes-, Noord- en Oos-Kaap op te lei en verder op te lei. Hierdie projek is befonds deur NUFFIC (Nederlandse or-ganisasie vir internasionale samewerking in hoër onderwys - e1,8 miljoen oor 'n tydperk van drie jaar).
Die 2005/06-boekjaar was die eerste implementeringsjaar, en van die R392 000 wat ontvang is, is R183 000 teen 31 Maart 2006 bestee.
CASIDRA (Edms.) Bpk. is ingevolge die Maatskappywet van 1973 (nasionale Wet 61 van 1973) gestig - No. 1973/006186/07. Die Departement het 'n toesighoudende rol oor hierdie provinsiale sakeonderneming. Die aanspreeklikheid van hierdie instelling berus by die Raad wat deur die Provin-siale Minister van Landbou aangestel is. Die Provinsiale Regering van die Wes-Kaap hou alle aandele in hierdie instelling.
a armoedeverligting deur ekonomiese groei en landelike ontwikkeling; en b ontsluiting van menslike hulpbronne en kapasiteit.
b 'n Aandeelhouersooreenkoms is met die Departement aangegaan en word deur kwartaalverslae gemonitor.
Sedert 1998 tot 31 Maart 2005 het hierdie instelling 'n verlies van meer as R12,4 miljoen opgeloop. Hierdie feit het daartoe gelei dat die Departement as deel van sy toesighoudende rol 'n onafhanklike ondersoek na die struktuur en finansiële posisie van Casidra (Edms.) Bpk. ingestel het. Ten tye van hierdie verslag is dit aan die Kabinet voorgelê.
Daar is geen openbare private vennootskappe in die verslagjaar aangegaan nie.
Die aanvanklike generiese bedrogsvoorkomingsplan is in die loop van die 2003/4-boekjaar aangepas, maar kon die afgelope twee jaar slegs gedeeltelik geïmplementeer word weens herstrukturering, gebrek aan kapasiteit en die vertraging weens die wag op 'n provinsiaal-goedgekeurde risikobestuur-seenheid. Die blote omvang van hierdie poging het tot gevolg gehad dat meer as 'n jaar verbygegaan het tydens die aanvaarding van strukture en die evaluering van poste. Interne beheerstelsels vir die Departement sal verder ontwikkel en geïmplementeer word met personeelaanstellings vir die interne beheerkomponent, indien die fondse dit toelaat.
Die Departement maak tans gebruik van 'n gesentraliseerde ouditkomponent en -ouditkomitee soos goedgekeur deur die provinsiale parlement.
n Volledige risikobepaling is op die Departement gedoen tydens die 2004/05-jaar wat gelei het tot die kartering en tien ouditverslae van die risikogebiede met die hoogste prioriteit wat deur die Depar-tement gebruik word, as 'n beginpunt vir die implementering van nuwer en beter stelsels.
Botsende belange word beheer deur jaarlikse formele skriftelike verklarings deur die lede van die Senior Bestuursdiens, en ook aangesien die bodkomiteelede verplig is om hulle belange by elke ver-gadering van hierdie komitee te verklaar. Nie-aangewese personeellede word gereeld daaraan herin-ner om belange, waar van toepassing, te verklaar.
Die Departement het 'n Beroepsgesondheid en -veiligheidsbeampte wat vir veiligheid, gesondheid en omgewingskwessies verantwoordelik is.
Finansiële delegasies is gedoen om aan die Tesourieregulasies, voorskrifte van die Staatsdiens en Administrasie en die Rekenkundige Beampte se stelsel vir rigtinggewing aan die bestuursprosesse ten opsigte van die voorsieningsketting te voldoen, met inbegrip van die Bodkomitee.
Die omvattende riglyn by die finansiële staat was van hulp ten spyte van aanvangsprobleme met die sjablone waarvan die meeste dadelik opgelos is, maar sommiges is eers heelwat later reggemaak. Die insette van die Raad vir Rekeningkundige Standaarde met hulle riglyn (raamwerk vir die voor-bereiding en aanbieding van finansiële state) was baie toepaslik en nuttig asook die raamwerk vir risikobestuur.
Met verwysing na King II en artikels 38 tot 40 van die Wet op Openbare Finansiële Bestuur, Wet 1 van 1999, doen hierdie Departement ekstra moeite met die verantwoordelikhede van die Rekenpligtige Beampte deur deursigtige stelsels, 'n Rekenpligtige Beamptestelsel vir verskaffing en voorsiening, insameling van skuld met geskikte beleid, vrywaring van bates, nakoming van die voorskrifte van die Wet op die Verdeling van Inkomste (Wet 1 van 2005), oordrag van fondse na ander entiteite slegs wanneer geskikte ooreenkomste onderteken is en geskikte versekering daarvan ten opsigte van effektiewe en deursigtige finansiële stelsels en -bestuur, streng begrotingsbeheer, 'n waarde-vir-geld-beginsel, behoorlike rekordhouding en tydige en behoorlike verslaggewing - maandeliks, kwartaalliks en jaarliks.
Geen aktiwiteite is gestaak nie.
Nuwe/beplande aktiwiteite n Nuwe Agri-SEB-eenheid word beplan indien fondse dit toelaat.
Die provinsie het besluit om voort te gaan met LOGIS as die bateregister van departemente. Al die bates van hierdie Departement is op LOGIS aangeteken en konsolidasie word maandeliks tussen LOGIS en BAS uitgevoer.
Daar is 'n batebestuureenheid in die voorsieningsketting-bestuurafdeling bestaande uit drie persone en elke onderafdeling het 'n aangewese batekontroleur of verantwoordelike persoon.
Na die beste van my wete voldoen hierdie Departement tans aan die minimum vereistes.
Weens kapasiteitsbeperkings het hierdie Departement nie ver gevorder op die pad na batebestuurs-hervorming nie en is daardie mylpale meestal steeds buite ons bereik.
Niks om te rapporteer nie.
Verwys na Deel twee, Programprestasie, van die Jaarverslag ten opsigte van verslagdoening van die werklike prestasie deur die verskillende programme gedurende die onderhawige tydvak.
Vir die verslagjaar is maandelikse en kwartaallikse verslae oor voorwaardelike toekennings sowel as hierdie jaarverslag gebruik om prestasie-inligting te lewer. Vir die 2005/06-boekjaar is prestasieverslag-gewing in die geheel op 'n kwartaallikse basis gedoen.
Die Departement het swaar op die assessering van die interne ouditkomponent gesteun vir die onaf-hank-like bevestiging van sy eie prestasie terwyl die interne moniterings- en evalueringskapasiteit in die proses van vestiging was.
Met verwysing na artikel 27 van die Wet op Verdeling van Inkomste van 2005, Wet 1 van 2005, kan daar gerapporteer word dat van die R228 847 000 in Bylae 4 van die Wet wat aan die Wes-Kaap toegeken is vir Provinsiale Infrastruktuur-toelae, R25 832 000 aan die Departement van Landbou toegeken is plus R13 274 000, waarvan R13 000 aan die Tesourie terugbesorg is met die aanpas-sing-s-katting in November 2005 vir hertoewysing. Van hierdie bedrag is R350 000 na die provinsiale Departement van Vervoer en Openbare Werke (Begrotingspos 10) oorgedra om sekere infrastruk-tuurprojekte vir die Departement van Landbou te voltooi en daaroor sal in daardie departement se jaarverslag gerapporteer word. Die totale oorblywende bedrag van R25 756 000 is bestee aan die skep van infrastruktuur vir opkomende boere. Met al die bestede fondse is al die doelwitte bereik.
Met betrekking tot die Omvattende Landbou-ondersteuningsprogram is R17 206 000 in Bylae 4A ontvang. Bykomend tot hierdie bedrag is R2 058 000 wat van 2004/05 oorgerol het om die totaal vir die jaar op R19 264 000 te staan te bring. Die totale bedrag is aan opkomende boere in bemag-tigingsprojekte bestee sowel as aan hulle eie, meestal op infrastruktuurbehoeftes. Alle doelwitte is bereik.
Ingevolge Bylae 5 van die Wet is R2 500 000 ingevolge die LandCare-toelaeprogram ontvang. Te-same met R674 000 wat van 2004/05 oorgerol het, is die totale bedrag R3 174 000, wat in totaal teen 31 Maart 2006 bestee is. Vir die bestede bedrag is al die doelwitte bereik.
Al die bogenoemde oordragte is by die primêre provinsiale bankrekening inbetaal soos voorgeskryf.
Na die beste van my wete is al die voorwaardes van hierdie Wet soos voorgeskryf in artikel 27 , nagekom.
Alle oorgerolde voorwaardelike toelaes van vorige jare is bestee met inagneming van die voor-waardes van daardie toelae.
Die jaarlikse finansiële state wat op bladsy 41 tot 89 uiteengesit is, is deur die Rekenpligtige Beampte goedgekeur.
Die Finansiële Jaarstate is in ooreenstemming met die onderstaande beleid voorberei, wat konsek-went in alle wesenlike aspekte toegepas is, tensy anders aangedui. Waar egter toepaslik en beteken-isvol, is bykomende inligting egter geopenbaar om die nuttigheid van die finansiële state te bevorder en om aan die statutêre vereistes van die Wet op Openbare Finansiële Bestuur, Wet 1 van 1999 (soos gewysig deur Wet 29 van 1999), die Tesourieregulasies uitgereik kragtens die Wet, en die Wet op Verdeling van Inkomste, Wet 1 van 2005 te voldoen.
Die Finansiële Jaarstate is volgens 'n gemodifiseerde kontantgrondslag van rekeningkunde opgestel, behalwe waar anders gemeld. Die gemodifiseerde kontantgrondslag maak die kontantgrondslag van rekeningkunde aangevul deur bykomende openbaarmakings uit. Ingevolge die kontantgrondslag van rekeningkunde word transaksies en ander gebeure erken wanneer kontant ontvang of betaal word.
Alle bedrae is aangebied in die valuta van die Suid-Afrikaanse Rand (R) wat ook die funksionele valuta van die departement is.
Tensy anders gemeld, is alle finansiële syfers tot die naaste een duisend Rand (R'000) afgerond.
Voorafgaande vergelykende inligting is in die huidige jaar se finansiële state aangebied. Waar nodig, is syfers in die voorafgaande finansiële state heringedeel om seker te maak dat die formaat waarin die inligting aangebied is, konsekwent is met die formaat van die huidige jaar se finansiële state.
n Vergelyking tussen werklike en begrote bedrae per hoofklassifikasie van Betalings is in die ap-propriasiestaat.
Bewilligde fondse word in die finansiële rekords erken op die datum waarop die bewilliging in werking tree. Aanpassings aan die bewilligde fondse wat volgens die aanpassingsbegrotingsproses gemaak is, word in die finansiële rekords van die datum waarop die aanpassings in werking getree het, erken.
Totale bewilligde fondse ontvang gedurende die jaar word in die Staat van Finansiële Prestasie aange-bied.
Onbestede bewilligde fondse word in die Provinsiale Inkomstefonds gestort, tensy goedkeuring deur die Provinsiale Tesourie gegee is om die fondse na die daaropvolgende boekjaar oor te rol. Hierdie oorgerolde fondse vorm deel van die teruggehoue fondse in die jaarlikse finansiële state. Bedrae wat aan die einde van die boekjaar aan die Provinsiale Inkomstefonds verskuldig is, word in die Staat van Finansiële Posisie erken.
Alle departementele inkomste word in die Provinsiale Inkomstefonds inbetaal wanneer dit ontvang word, tensy anders vermeld. Bedrae wat aan die einde van die boekjaar aan die Nasionale/Provin-siale Inkomstefonds verskuldig is, word in die Staat van Finansiële Posisie erken.
Belastinginkomste bestaan uit alle verpligte onvergelde bedrae wat deur die departement ingevorder is ingevolge wette en/of regulasies (met uitsondering van boetes, heffings en verbeurde geld).
Belastinginkomste word met ontvangs in die Staat van Finansiële Prestasie erken.
Die opbrengs ontvang deur die verkoop van goedere en/of die verskafing van dienste word in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die kontant ontvang word.
Boetes, heffings en verbeurings is verpligte onvergelde bedrae, wat deur 'n hof of kwasi-geregtelike liggaam opgelê is en deur die departement ingevorder is. Inkomste wat uit boetes, heffings en ver-beurde geld voortvloei, word in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die kontant ontvang word.
Rente, dividende en huur op grond word in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die kontant ontvang word.
Die opbrengs ontvang uit die verkoop van kapitaalbates word in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die kontant ontvang word.
Terugbetaling van lenings en voorskotte wat voorheen aan werknemers en openbare korporasies gebied is, word vir beleidsdoeleindes as inkomste in die Staat van Finansiële Prestasie erken met ontvangs van die fondse. Bedrae wat teen die verslagdatum ontvang is, word as deel van die open-baarmakingsaantekeninge by die jaarlikse finansiële state openbaar gemaak.
Tjeks wat in die vorige boekhoukundige tydperk uitgereik is wat verval voordat dit gebank is, word as inkomste in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die tjek verjaar. Wanneer die tjek heruitgereik word, word die betaling uit Inkomste gemaak.
Alle kontantgeskenke, -donasies en -borgskappe word in die Nasionale/Provinsiale Inkomstefonds inbetaal en as inkomste in die Staat van Finansiële Prestasie gereflekteer wanneer ontvang. Bedrae wat teen die verslagdatum ontvang is, word as deel van die openbaarmakingsaantekeninge by die jaarlikse finansiële state openbaar gemaak.
Alle geskenke, donasies en borgskappe in goedere word teen 'n billike waarde in die bylaes by die jaarlikse finansiële state openbaar gemaak.
Plaaslike en buitelandse hulp word in die finansiële rekords erken wanneer die Nasionale Tesourie laat weet dat die donasie ontvang is of wanneer die departement die kontant direk van die borg(e) ontvang. Die totale kontantbedrae wat gedurende die jaar ontvang is, word in die Staat van Finan-siële Prestasie as inkomste weergegee.
Alle plaaslike en buitelandse hulp in goedere word teen 'n billike waarde in die bylae by die jaarlikse finansiële state openbaar gemaak.
Die kontantbetalings wat gedurende die jaar gemaak is ten opsigte van plaaslike en buitelandse hulpprojekte word as besteding in die Staat van Finansiële Prestasie erken. 'n Ontvangs word in die Staat van Finansiële Posisie erken ter waarde van bedrae wat uitgegee is voor die ontvangs van die fondse.
Boekskulde en heffingsverpligtinge word in die Staat van Finansiële Posisie gehef waar plaaslike en buitelandse hulp onvanpas uitgegee is, ongebruikte bedrae word in die Staat van Finansiële Posisie erken.
Salarisse en lone behels betalings aan werknemers. Salarisse en lone word as 'n Betaling in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werk-ing gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar). Die Betaling word geklassifiseer as kapitaal ten opsigte van die werknemer wat gedurende die boekjaar op 'n voltydse basis by kapitaalprojekte betrokke is. Gekapitaliseerde vergoeding vorm deel van een of al die Betalings vir kapitaalbatekate-gorieë in die Staat van Finansiële Prestasie.
Alle ander betalings word as lopende Betalings geklassifiseer.
Maatskaplike bydraes sluit die entiteite se bydrae tot bestaansversekeringskemas wat namens werk-nemers betaal word in. Maatskaplike bydraes word as 'n Betaling in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel word.
Korttermyn werknemervoordele behels die reg op verlof, dertiende tjeks en prestasiebonusse. Die koste van korttermynwerknemervoordele word as salarisse en lone in die Staat van Finansiële Presta-sie gereflekteer wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar).
Korttermyn werknemervoordele wat 'n huidige regs- of veronderstelde verpligting tot gevolg het, word in die aantekeninge by die finansiële state openbaar gemaak. Hierdie bedrae word nie in die Staat van Finansiële Prestasie erken nie.
Bedankingsvoordele soos skeidingspakkette word as 'n Betaling in die Staat van Finansiële Prestasie erken en as 'n oordrag wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar).
Die departement verskaf mediese voordele vir sekere werknemers. Werkgewerbydraes tot die me-diese fonds word weergegee wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar).
Betalings wat vir goedere en/of dienste gemaak is, word as 'n Betaling in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar). Die Betaling word as kapitaal geklassifiseer indien die goedere en dienste vir 'n kapitaalprojek gebruik is.
Rente en huurbetalings word as 'n Betaling in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar). Hierdie item sluit huur op die gebruik van geboue of ander vaste strukture uit.
Skuld word kwytgeskeld wanneer dit as onverhaalbaar geïdentifiseer word. Skulde wat kwytgeskeld word, word beperk tot die bedrag gespaar en/of onderbesteding van bewilligde fondse. Die kwytskel-ding vind by jaareinde plaas of wanneer fondse beskikbaar is. Geen voorsiening word vir oninvorder-bare bedrae gemaak nie.
Alle ander verliese word erken wanneer goedkeuring vir die erkenning daarvan verleen is.
Onreëlmatige Betalings word as 'n Betaling in die Staat van Finansiële Prestasie erken. Indien die besteding nie deur die betrokke gesag kwytgeskeld word nie, word dit as 'n lopende bate beskou tot dit verhaal is of as onverhaalbaar kwytgeskeld is.
Die bedrag wat van die verantwoordelike persoon verhaal word, word as inkomste in die Staat van Finansiële Posisie gereflekteer wanneer die fondse ontvang word.
Oordragbetalings en subsidies word as 'n Betaling erken wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar).
Betalings wat vir kapitaalbates gemaak is, word as 'n Betaling in die Staat van Finansiële Prestasie erken wanneer die finale magtiging vir betaling op die stelsel in werking gestel is (teen nie later nie as 31 Maart elke jaar).
Kontant en kontantekwivalente word teen koste in die Staat van Finansiële Posisie gedra.
Vir die doel van die fondsebewegingstaat behels kontant en kontantekwivalente kontant voorhande, deposito's gehou, ander korttermyn-, hoogslikiede beleggings en bankoortrekkings.
Bedrae wat vooruit betaal is of voorgeskiet is, word in die Staat van Finansiële Posisie erken wanneer die betalings gemaak is.
Debiteure wat in die Staat van Finansiële Posisie ingesluit is, spruit voort uit kontantbetalings wat verhaalbaar is van 'n ander party, wanneer die betalings gemaak is.
Inkomste wat nog nie ingevorder is nie, word in die openbaarmakingsaantekeninge ingesluit. Bedrae wat moontlik onverhaalbaar is, word as deel van die openbaarmakingsaantekeninge by die jaarlikse finansiële jaarstate openbaar gemaak.
Voorraad voorhande teen die verslagdatum word teen koste in die Verslag van die Rekenpligtige beampte openbaar gemaak.
Bates word in die bateregister teen koste aangeteken met ontvangs van die item. Koste van die bate word as die totale koste van die verkryging gedefinieer. Bates wat in die vorige finansiële tydperk verkry is, kan teen 'n billike waarde waar bepaalbaar, of R1, in gevalle waar die oorspronklike koste van aankoop of 'n billike waarde nie bepaal kan word nie, opgegee word. Geen herskatting of be-nadeling van bates word tans in die bateregister erken nie. Projekte (konstruksie/ontwikkeling) wat met betrekking tot bates oor meer as een boekjaar loop, word slegs in die bateregister aangeteken met die afhandeling van die projek en teen die totale koste aangegaan vir die duur van die projek.
Bylae 4 en 5 van die openbaarmakingsaantekeninge gee die totale beweging van bates in die ba-teregister weer met 'n koste gelyk aan of meer as R5 000 (daarom slegs kapitaalbates) vir die hui-dige boekjaar. Die beweging word weergegee teen die koste soos aangeteken in die bateregister en nie die deelnamewaarde nie aangesien depresiasie nie in die finansiële state onder die gewysigde kontantbasis van rekeningkunde erken word nie. Die openingsbalans weergegee in Bylae 4 en 5 sal items insluit wat voor die boekhoukundige tydperk aangekoop is en die sluitingsbalans sal die totale koste van die register vir kapitaalbates voorhande weergee.
Erkende skuld verteenwoordig hoofsaaklik bedrae wat aan ander regeringsentiteite verskuldig is. Hierdie skuld word teen die nominale bedrag daarvan in die Staat van Finansiële Posisie erken.
Huurverpligtinge behels bedrae verskuldig van die verslagdatum tot die einde van die huurkontrak. Hierdie verpligtinge word nie in die Staat van Finansiële Posisie as 'n las of in die Staat van Finan-siële Prestasie as 'n Betaling erken nie, maar word as deel van die openbaarmakingsaantekeninge openbaar gemaak.
Bedryfs- en finansieringshuurverpligtinge word weergegee wanneer die betaling gemaak word. Bates wat verkry word volgens die finansieringshuurooreenkomste word as deel van die bylae by die jaar-likse finansiële state openbaar gemaak.
Toevallings is goedere/dienste wat ontvang word, maar waar geen faktuur teen die verslagdatum van die verskaffer ontvang is nie, of 'n faktuur is ontvang, maar finale magtiging vir betaling is nog nie op die stelsel in werking gestel nie.
Toevallings word nie in die Staat van Finansiële Posisie as 'n las of in die Staat van Finansiële Presta-sie as 'n Betaling erken nie, maar word egter as deel van die openbaarmakingsaantekeninge open-baar gemaak.
dit nie waarskynlik is dat die uitvloei van hulpbronne wat ekonomiese voordele of dienspotensiaal insluit, nodig sal wees om die verpligting te vereffen nie; of die bedrag van die verpligting nie met genoegsame betroubaarheid gemeet kan word nie.
Moontlike verliese word as deel van die openbaarmakingsaantekeninge by die jaarlikse finansiële state openbaar gemaak.
Verpligtings behels goedere/dienste wat goedgekeur is en/of gekontrakteer is, maar nie teen die verslagdatum gelewer is nie.
Verpligtings word nie in die Staat van Finansiële Posisie as 'n las of in die Staat van Finansiële Prestasie as 'n Betaling erken nie, maar word egter as deel van die openbaarmakingsaantekeninge openbaar gemaak.
Die kapitalisasiereserwe behels die finansiële bates en/of die laste wat uit 'n vorige verslag as 'n Betaling voortspruit, maar wat vir die eerste keer in die huidige verslagtydperk in die Staat van Fi-nansiële Posisie erken word. Bedrae word na die Nasionale/Provinsiale Inkomstefonds oorgedra met oormaking, vereffening of verhaling van sodanige bedrae.
Bedrae word as verhaalbare inkomste erken wanneer 'n betaling wat in 'n vorige boekjaar gemaak en erken is, van 'n debiteur verhaalbaar word.
Sleutelbestuurspersoneel is daardie persone wat die gesag en verantwoordelikheid het vir die be-planning, bestuur en beheer van die departement se aktiwiteite. Senior bestuur sluit die minister en adjunkministers verantwoordelik vir die departement, die direkteur-generaal, die adjunkdirekteurs-generaal, die hoof- finansiële beampte en enige sleuteladviseurs in.
Vergoeding wat aan sleutelbestuurspersonneel en hulle gesinslede waar van toepassing, betaal word, word as deel van die openbaarmakingsaantekeninge by die finansiële jaarstate openbaar gemaak.
Besonderhede van hierdie transaksies kan gesien word in aantekening 7 (Oordragte en subsidies) en Aanhang-sel 1 ('A-G) by die Finansiële Jaarstate.
Besonderhede van hierdie transaksies kan gesien word in aantekening 1 (Jaarlikse Toewysing) by die Finansiële Jaarstate.
Besonderhede van hierdie transaksies per program kan gesien word in aantekening 6 (Finansiële transaksies in bates en laste) by die Finansiële Jaarstate.
Afwyking as 'n % van finale toewysing.
Surplus van R0.512m kan hoofsaaklik toegeskryf word aan 'n onderbesteding aan kapitaal aangesien die kantoorblok by Korporatiewe Dienste wat nog nie klaar is nie. Aansoek vir oorrol na die bedrag van R0.512m is vir die aankoop van meubels en toerusting vir die nuwe kantore.
Surplus van R10.2m kan hoofsaaklik toegeskryf word aan 'n onderbesteding op die voorwaardelike toelae vir droogteverligting weens eise wat aan die einde van die jaar steeds uitstaande is. Aansoek is gedoen vir oorrol.
Daar moet in gedagte gehou word dat die voorwaardelike toewysings ingesluit is in die bedrae van die totale toewysing in Aantekening 1.
Die 2004/05 sluitings balans is aangepas om waarborge wat in daardie jaar afgelos is, uit te sluit.
Geskenke gegee gedurende amptelike oorsese besoeke.
SANLAM: Borgskap vir die 2005-Plaaswerkerkompetisie.
Boer: Vergoeding vir varkverliese.
Oordrag van toerusting en implemente vir die handhawing en ondersteuning van opkomende boere.
Departement van Landbou - Oos-Kaap: Twee Holstein-bulkalwers vir teeldoeleindes.
Jagluiperdplaas: 86 pasgebore kalwers.
Die finansiële state vir die jaar geëindig 31 Maart 2006, soos op bladsy 41 tot 89 uiteengesit, is ingevolge artikel 188 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996 (Wet no. 108 van 1996), saamgelees met artikel 4 en 20 van die Wet op Openbare Oudit, 2004 (Wet no. 25 van 2004), geouditeer. Die vastebate-beginsaldo's is nie geouditeer nie vanweë die tydsberekening van leiding van die Nasionale Tesourie aan departemente met betrekking tot die behandeling, waardasie en openbaarmaking van vaste bates. Hierdie finansiële state is die verantwoordelikheid van die reken-pligtige beampte. My verantwoordelikheid is om 'n mening oor hierdie finansiële state, op die oudit gebaseer, te gee.
Die oudit is in ooreenstemming met Internasionale Ouditstandaarde, saamgelees met Algemene Kennisgewing 544 van 2006, gepubliseer in Staatskoerant no. 28723 van 10 April 2006 en Algemene Kennisgewing 808 van 2006, gepubliseer in Staatskoerant no. 28954 van 23 Junie 2006, gedoen. Dié standaarde vereis dat ek die oudit beplan en uitvoer om redelike sekerheid te kry dat die finansiële state vry van wesenlike wanvoorstelling is.
ondersoek, op 'n toetsgrondslag, van bewysstukke wat die bedrae en openbaarmakings in die finansiële state ondersteun, assessering van die rekeningkundige beginsels wat gebruik is en beduidende ramings wat deur bestuur gedoen is, en evaluering van die algehele aanbieding van die finansiële state.
Ek glo dat die oudit 'n redelike grondslag vir my mening bied.
Dit is die departement se beleid om finansiële state op te stel volgens die gemodifiseerde kont-antgrondslag van rekeningkunde wat deur die Nasionale Tesourie goedgekeur is, soos beskryf in aantekening 1.1 by die finansiële state.
Na my mening is die finansiële state in alle wesenlike opsigte 'n redelike weerspieëling van die finan-siële stand van die Departement van Landbou op 31 Maart 2006 en die resultate van sy werksaam-hede en kontantvloei vir die jaar wat toe geëindig het, in ooreenstemming met die gemodifiseerde kontantgrondslag van rekeningkunde wat deur die Nasionale Tesourie van Suid-Afrika bepaal is, soos beskryf in aantekening 1.1 by die finansiële state, en op die wyse wat deur die Wet op Openbare Finansiële Bestuur (Wet No. 1 van 1999) vereis word.
Daar was geen verslagdoenende lêer/portefeulje van bewysstukke om die prestasiemetingsresultate waaroor daar in deel 2 van die jaarverslag van die departement verslag gedoen is, te ondersteun nie. Kwantifiseerbare inligting waaroor verslag gedoen is, is nie deur dokumente of berekenings onder-steun nie. Verder, waar bewysstukke vir verifiëringsdoeleindes gesoek is, het die inligting veelvuldige bronne en/of gedetailleerde berekenings of opspoor van inligting in verskillende verslagdoenings-kategorieë ingesluit. Dit was dus nie moontlik om die geldigheid van die inligting te bevestig nie.
Provinsiale infrastruktuurtoekennings n Waarde-vir-geld-oudit wat op provinsiale infrastruktuurtoekennings gefokus het, is gelyktydig en saam met die oudit van die finansiële state vir die jaar wat op 31 Maart 2006 geëindig het, gedoen.
a 'n Begroting bepaal 'n raamwerk vir doeltreffende en effektiewe finansiële bestuur en bevorder deursigtigheid en verantwoordbaarheid. Wesenlike veranderings is egter aan die oorspronklike begroting vir die 2005-06-boekjaar aangebring toe die aangepaste begroting gedurende Septem-ber 2005 opgestel en goedgekeur is. Verder is werklike Betaling nie in ooreenstemming gebring met beplande projekte in die aangepaste begroting nie. Die wesenlike veranderings aan die oor-spronklike begroting en wesenlike afwykings tussen werklike Betaling en die aangepaste begrote Betaling het die effektiwiteit van die begroting as 'n finansiële bestuurswerktuig gekortwiek.
Betaling ter waarde van R7 918 000 is aangegaan aan 60 projekte wat nie in die aangepaste begroting verskyn het nie.
veranderende gemeenskapsdinamika en boerderybehoeftes (vir byvoorbeeld droogteverligting) van die aanvanklike projekidentifisering vir insluiting op die oorspronklike begroting en die werklike implementering daarvan; en projekte (ten bedrae van R9,91 miljoen) wat oorspronklik vir voltooiing in die 2004-05-boekjaar beplan is en oorgedra is vir implementering in die 2005-06-boekjaar en by die aangepaste begroting ingesluit is.
Die hulp wat deur die personeel van die Departement van Landbou tydens die oudit verleen het, word opreg waardeer.
Hierdie bedrae word nie in die finansiële jaarstate herken nie en are bekend gemaak ten einde die bruikbaarheid van die finan-siële jaarstate te verhoog.
Die statistiek en inligting wat in hierdie deel van die jaarverslag gepubliseer word, word vereis in-gevolge Hoofstuk 1, Deel III J.3 van die Staatsdiensregulasies, 2002, en is deur die Minister vir die Staatsdiens en Administrasie vir alle departemente in die Staatsdiens voorgeskryf.
Die statistiese tabelle verskaf inligting op hoë vlak oor sleutelmenslikehulpbron-kwessies.
die bevoegdhede wat kragtens wetgewing oor die staatsdiens en openbare finansies verleen is, op 'n verantwoordelike manier uitoefen, nasionale transformasieprioriteite wat deur die Kabinet gestel is, byvoorbeeld regstellende aksie, bereik.
Jaarverslae word na die einde van die boekjaar geproduseer. Dit is daarop gemik om die verant-woordbaarheid van departemente teenoor sleutelbelanghebbers te bevorder.
Die tabelle in hierdie verslag word op 'n gereelde grondslag deur die Departement van die Staatsdi-ens en Administrasie (DSA) hersien.
Maak asseblief seker dat alle voorleggings voor of op 31 Augustus ingedien word sodat daar genoeg tyd beskikbaar is om u voorstelle te evalueer en in te sluit.
Verskaf 'n omvattende, effektiewe en professionele interne en eksterne diens aan die kantoor van die LUR as uitvoerende gesag van die Wes-Kaap.
Lewer doeltreffende, professionele en optimale dienste aan elke kliënt.
n Tydsbeperking vir elke navraag hetsy per brief of enige ander antwoord.
Gee strategiese leiding met betrekking tot departemen-tele beleid, prioriteite en oogmerke.
Strategiese sessies is die afgelope jaar gehou en die strategiese plan word jaarliks hersien.
Geskeduleerde en ad hoc-bestuurs-vergade-rings en beplanning-sessies word gehou om ondergeskiktes te bemagtig.
Netwerking en die daars-tel van bande met verskil-lende belanghebbers wynmakers en 5 kaasmakers uit die bedryf is die afgelope jaar opgelei as gevolg van ons samewerk-ings-ooreenkoms met Boergondië, Frankryk.
Die ooreenkoms met Nuffic met betrekking tot opleiding is vanjaar begin en sal voortduur.
Verseker die verskaffing van 'n professionele, betroubare en onpartydige landbou-diens op alle terreine van lewering.
Die Landbou- en Sake-sektor-strategie as deel van die PGOS is gefinal-iseer en gedurende die afgelope jaar geloods.
Georganiseerde besig-heid en ander belang-hebbers is geraadpleeg met betrekking tot die Landbou-sektorplan.
Verskaf Menslikehulp-bronbestuur-sonder-steuningsdienste aan personeel.
Vordering met EB numeriese mikpunte bereik. Terugvoer aan personeel oor EB-vor-dering gemaak.
Arbeidsverhoudinge. Personeelopleiding gedoen.
griewe (7 intern opgelos, 3 ekstern opgelos).
Daaglikse kantoor-ondersteunings-dienste verskaf. Akkommo-dasie gekry vir verskeie nuwe diens-punte.
Lig in, motiveer en betrek personeel en belangheb-bers om 'n groter begrip van die Departement se bydrae tot landbou te verkry.
Bevorder 'n positiewe beeld van die Departe-ment.
Bevorder die dienste van die Departement by alle kliëntgroeperings.
besoeke deur buite-landse afvaardigings.
Verspreiding van kwar-taallikse tydskrif aan 5 000 lesers.
Verspreiding van maandelikse interne nuusbriewe, memo's, opgegradeerde intranet, ens. om personeel in te lig.
Ongeveer 80 radio-uit-sendings op RSG (Radio Sonder Grense) en 12 op Radio Namakwaland.
Oop dae vir ±1300 leerders.
Geen kwalifikasie op oudit.
Meer as 85% van transaksies is binne maatstaf.
Probleemoplossing word gedoen soos dit plaasvind.
Eenheid is nog in kinderskoene.
Bestuur en beheer op peil.
Departementele plan voltooi.
Gedoen volgens voor-skrif, maandeliks en kwartaalliks.
Word deurlopend gedoen.
Vergaderings, besoeke, skriftelike en elektroniese kommunikasie met NRO's, landboubedryfgroepe en media met betrekking tot samewerking / borgskap / blootstelling, ens.
Finansiële bestuursdienste beskikbaar, d.w.s. finansies, verkryging, begroting, interne beheer en vervoerpoeldienste. Dokumentasie beskikbaar op webwerf.
MH-diens beskikbaar: Persoonlik, skriftelik, elektronies, MH-web-bladsy, MH-personeel toegewys per program.
Ondersteuning en hulp met MH-aangeleenthede. Per-soneelinsette oor beleidsontwikkeling.
Finansies-opdragte, toepaslike dokumentasie en opleidingsessies.
Deurlopende regstreekse en onregstreekse kommunikasie wat ver-skeie kommunikasiemetodes persvrystellings, aanbiedings, tentoon-stellings, publikasies, promosiemateriaal, gedrukte en elektroniese media, webwerf, ens.
Vergadering met ander toepaslike rolspelers, bv. RWPF
Klagtes geniet onmiddellik aandag.
Ooreenkomstig nasion-ale en internasionale ingenieur- en bewaring-standaarde en -wet-gewing projekte voltooi ooreenkomstig na-sionale en interna-sionale ingenieur- en bewaringstandaarde en -wetgewing.
Ruil inligting uit. Bepaal kliënt se behoeftes.
Deelname aan soveel moontlik beskikbare geleenthede om tot strategie-ontwikkeling en vorming by te dra.
Beskikbaarheid van personeel aan al ons klante in die provinsie. Die meeste beamptes ook na ure per selfoon beskikbaar.
Publikasies / Artikels publikasies.
Strategiese plan vir die nuwe subpro-gram: Plaas-werker-ontwikkeling is deur Kabinet goedgekeur.
Alle GHLO-projekte geïmplementeer deur 'n projekbestuurspanbena-dering met Grondsake. Navrae so gou moontlik beantwoord, maar dit kan 'n week neem om te reageer.
Gemeenskappe nader OOB-personeel vir ondersteuning, of 'n pro-jekaansoekvorm word ingedien. Meer besoeke aan gemeenskappe om projekte te ondersteun.
Toegang tot befondsing vir projekte n Aansoekvorm en 'n sakeplan is vir befondsing voorgelê. 168 pro-jekte is befonds.
Vergaderings op kantoor het aansienlik toegeneem, maar keertyd is steeds een maand (300 vergaderings).
Vergaderings in gemeenskappe het toegeneem, maar die tydsbeperk-ing maak hierdie tipe interaksie moeilik om te bestuur (150 vergade-rings).
Hetsy regstreeks of via die rooinommerstelsel. Sien 1.
Die rooinommerstelsel neem minstens twee weke om af te handel, en 155 rooi nommers is beantwoord, wat op 68-persoondae neerkom.
Verbruikers Verbruikersverenigings Voorheen benadeelde gemeenskappe.
Alle kommersiële boere minstens een keer per jaar besoek, groepbe-soeke aan hulpbron-arm boere, insluitende individuele besoeke en siektebeheeradvies.
Slagplase en voedselver-werkings-ondernemings minstens 6 keer per jaar besoek. Verskeie skoolprojekte. Oorleg-pleging met georgani-seerde belangegroepe soos varkprodusente en volbloedtelers.
Bywoning volgens jaar-likse rooster van verga-derings.
Gelyke toegang en beskikbaarheid van personeel in die WK Provinsie. Die meeste beamptes na ure ook per selfoon beskikbaar.
Oordrag van inligting en standaarde.
Uitbreidingsdienste en opleiding van plaasarbeiders.
Persoonlike kontak en advies om voedselveiligheidstandaarde te verbeter.
Besoek skole - inligting oor voedselveiligheid en voedselsekuriteit skole in 2005 besoek.
Vier kwartaal- en een jaarverslag opgestel, beskikbaar aan NDL en ander direktorate in die Departement, LUR en ander provinsies.
Meer as 50 praatjies in 2005/06 saamgestel.
Verskeie radiostasies tydens uitbreek van Klassieke Varkkoors.
Algemene inligtingsbriewe en persvrystellings gedurende siektebe-heeroptredes. Briewe in reaksie op skriftelike navrae.
Jaar- en kwartaalverslae en beleidsdokumente beskikbaar op depar-tementele webwerf.
Vier wetenskaplike publikasies en een aanbieding.
Beamptes woon soveel landboukundige en verwante vergaderings moontlik by. Nasionale siektebeheerwerkwinkels bygewoon.
Vier kwartaal- en een jaarverslag opgestel, beskikbaar aan NDL en ander direktorate in die departement.
Alle klagtes beantwoord deur personeel op laboratoriumbes-tuursvlak.
Twee klagtes ontvang en hanteer.
Forums bestaan waar belanghebbers van die drie vernaamste ondernemings, nl.
Opgradering van webwerf inligtingspakkette per instituut saam-gestel.
Alle navorsingsakti-witeite is ondersteun om te verseker dat navorsingsdoelwitte bereik word.
Personeel het kwartaallikse ver-gaderings met kliëntgroepe uit die kleingraan-, oliesade-, melk- en wolbedryf bygewoon waar navorsing- en ontwikkelingspri-oriteite gestel en vordering met lopende projekte gemonitor is.
Personeel het verskeie boerd-ery-studiegroepvergaderings bygewoon wat gemik was op groepoplossing van ekonomiese / produksieprobleme in distriks-munisipaliteite se gebiede.
Alle telefoon- en e-posnavrae het onmiddellik aandag geniet.
Bygewoon en bygedra tot agenda deur verskaffing van inligting soos versoek, lesings, groepbesprekings, ens.
Tegniese en ekonomiese inligting met betrekking tot landboukwessies in die Provinsie is wyd gepubliseer deur middel van wetenskaplike en semi-wetenskaplike publikasies.
Bygewoon en bygedra tot agenda deur verskaffing van inligting soos versoek, lesings, groepbesprekings, ens.
Elf verwysings-plaasbestuur-studiegroepe gestig onder kleinskaalse opkomende boere.
begrotings vir nuwe ondernemings ontwikkel.
begrotings vir ondernemings by-gewerk vir gebruik in rota-sie-stelsels.
Die ontwikkeling van nuwe gerekenariseerde model vir onderne-mings-begrotings voltooi.
Relevante internasionale beste praktyk projekte oor kwessies in hulpbron-ekonomieë voltooi.
internasionaal-beoordeelde referate voltooi nasionaal-beoor-deel-de doku-ment voltooi.
provinsiale gebruikeropnames voltooi populêre verslae voltooi.
Bereiking van ooreenkoms oor 8 strategiese kernpunte van belang gaan verder ontwikkel word.
Bereiking van ooreenkoms oor 84 aksies om die 8 strategiese kern-punte te implementeer.
Personeel het gereeld vergaderings met kliëntgroepe bygewoon. Navors-ing- en ontwikkelings-prioriteite ontwikkel.
Aktiewe deelname aan provinsiale en nasionale raadplegende forums.
Verskeie vergaderings met kliënte gehou en bygewoon.
Alle telefoon- en e-posnavrae het onmiddellik aandag geniet.
Populêre verslae, artikels in die pers en lesings op boeredae en byeenkomste populêre verslae, artikels en aanbiedings.
As deel van die ontwikkeling van 'n Landboustrategie is 'n platform geskep waar arbeid, besigheid en burgerlike samelewing hulle griewe kan lug. Werklike lug van griewe is aangemoedig.
Deur 'n algemene vergadering en verskeie lood-skomiteevergaderings kon belanghebbers hulle griewe lug.
Kliënte kon die telefoon, e-pos, faks of die webwerf gebruik.
Hoewel verskeie "rooi nommers" via die kantoor van die Minister ontvang is, is geen werklike diensleweringsk-lagtes ontvang nie.
Twee vergaderings gedurende die afgelope jaar gehou.
Ouers van voltydse stu-dente.
Twee streekvergaderings gedurende die afgelope jaar gehou.
Gereelde vergaderings is met verskillende groepe hulpbronarm- en opkomende boere gehou.
Die verskil in personeelkoste volgens program (Tabel 2.1) en personeelkoste volgens salarisband (Tabel 2.2), wat R337 000 beloop, kan aan opgehoopte verskille tussen die Basiese Rekeningkundige Stelsel (BRS) en die PERSAL-stelsel (Personnel Salary System) toegeskryf word. Neem asseblief ken-nis dat die (BRS) syfers in Tabel 2.1 deur die Provinsiale Auditeur gekontroleer is en in die Finansiële State in deel drie van hierdie dokument weerspieël word. Laasgenoemde word as die korrekte bedrag beskou.
Totaal van die vakante befondsde poste is in verskillende stadiums van die werwingsproses.
Die inligting in elke geval weerspieël die situasie soos op 31 Maart 2006. Vir 'n aanduiding van ver-anderings in personeelvoorsieningspatrone gedurende die oorsigjaar, verwys asseblief na afdeling 5 van hierdie verslag.
Die Staatsdiensregulasies, 1999, het posevaluering ingestel as 'n middel om te verseker dat werk van gelyke waarde gelyke vergoeding ontvang. 'n Uitvoerende owerheid kan binne 'n nasionaal vas-gestelde raamwerk enige pos in sy organisasie evalueer of herevalueer. Ingevolge die Regulasies moet alle vakatures op salarisvlak 9 en hoër geëvalueer word voordat dit gevul word. Dit is aange-vul deur 'n besluit van die Minister vir die Staatsdiens en Administrasie dat alle SBD-poste voor 31 Desember 2002 geëvalueer moet word.
Die volgende tabel (Tabel 4.1) gee 'n samevatting van die aantal poste wat gedurende die oorsigjaar geëvalueer is. Die tabel bevat ook statistiek van die aantal poste wat opgradeer of afgradeer is.
TABEL 4.3 Werknemers wie se salarisvlak die graad oorskry wat deur posevaluering vasgestel is, 1 April 2005 tot 31 Maart 2006 ingevolge SDR 1.V.C.
TABEL 4.4 Profiel van werknemers wie se salarisvlak die graad oorskry wat deur posevaluering vasgestel is, 1 April 2005 tot 31 Maart 2006 ingevolge SDR 1.V.C.
Een van die beamptes wat op 1 November 2005 tot die pos van Hoofdirekteur bevorder is, het op 31 Januarie 2006 bedank. Slegs permanente werkers word in aanmerking geneem.
Het die departement 'n lid van die SBD aangewys om die bepalings wat in Deel VI E van Hoofstuk 1 van die Staats-diensregulasies, 2001, vervat is, te implementeer Indien wel, verstrek sy/haar naam en pos?
Het die departement 'n toegewyde eenheid of is spesifieke personeellede aangewys om die gesondheid en welsyn van werknemers te bevorder Indien wel, dui die aantal werknemers aan wat met hierdie taak gemoeid is en die jaarlikse begroting wat vir hierdie doel beskikbaar is?
Die Departement het 'n toegewyde eenheid wat uit vyf beamptes met 'n begroting van R1.6 miljoen bestaan.
MIV, WBP, BGV, spesiale programme (gender, ongeskiktheid en jeug) vir alle werknemers van die departement.
Het die departement 'n Werknemerbystands- of Gesond-heidsbevorderingsprogram vir sy werknemers ingestel Indien wel, dui die sleutelelemente/dienste van hierdie program aan?
Beide 'n interne en eksterne WBP-diens is by die departement beskikbaar. Die sleutelele-mente van die program is beoordeling, ver-wysing, bemarking, ondersteuning, berading en lewensvaardighede (waar nodig).
Die fokus was die afgelope jaar op 'n Geïntegreerde Gesondheidsbenadering of Lewenstylbestuur, bv. keuringsdienste (oog, bloeddruk, cholesterol, diabetes, bors- en prostaatkanker, vrywillige berading en toets-ing, TB-voorkomingsprogramme).
Het die departement 'n komitee/komitees aangestel soos in Deel VI E.5 (e) van Hoofstuk 1 van die Staatsdiensregu-lasies, 2001, beoog Indien wel, verstrek die name van die lede van die komitee en die belanghebber(s) wat hulle verteenwoordig?
Me. D. Braaf
Me. G. Moses
Het die departement sy indiensnemingsbeleid en -praktyke hersien om seker te maak dat daar nie onbillik teen werk-nemers op grond van hulle MIV-status gediskrimineer word nie Indien wel, noem die indiensnemingsbeleid/praktyk wat aldus hersien is?
Die werwing- en keuringsbeleid is hersien.
Het die departement maatreëls ingestel om MIV-positiewe werknemers of diegene wat as MIV-positief waargeneem word, teen diskriminasie te beskerm Indien wel, noem die sleutelelemente van hierdie maatreëls?
Vrywillige toetsing en berading is twee keer per jaar gedoen en diegene wat positief ge-toets is, het nie hulle status openlik verklaar nie.
Maatreëls om diskriminasie te voorkom is ingesluit in die Werknemerbillikheidsplan en alle WBP-praktisyns is ondertekenaars van die "Vertroulikheidskode" van praktyk.
Moedig die departement sy werknemers aan om vrywillige berading en toetsing te ondergaan Indien wel, noem die resultate wat bereik is?
Intern: Vrywillige berading en toetsings-veldtogte is vanjaar minstens twee keer in die departement gedoen. 104 beamptes is getoets, 12 positief.
Ekstern: VBT is by 73 plase aan die Weskus gedoen en positiewe kliënte is na die Dept van Gesondheid vir verdere opvolgwerk verwys.
n Kliënttevredenheidsopname is gedoen wat die eksterne WBP-diens geëvalueer het. Die resultaat van die opname was 'n positiewe reaksie op die diens wat verskaf word.
Twee geskille het gedurende konsiliasie 'n dooiepunt bereik. Geen verwysing vir arbitrasie volgens die Raad.
Totaal: 852 beamptes: 762 permanent in permanente poste; 90 beamptes wat onderskeidelik in kontrakposte is, of botallig is.