Baagi ba ne ba thologetse pitso e mo go yone ba ne ba itsisiwe ka diphitlhelelo tse kemedi ya morafe le bothati jwa moepo wa Wesizwe ba di dirileng.
Baemedi ba morafe mo ntlheng eno, borre Disele Phologane le Benjamin Gumbi, ba thadiseditse baagi ka maikaelelo a bona a go tlhabolola motse, le gore dipuisano tsa bone le moepo wa Wesizwe di tsamaile jang. Bobedi jo, bo ne gape ba reetsa gore aa morafe o batla gore ba tswelele pele ka ditherisano tsa go tlhabolola motse wa Ledig, le gone ba gatele pele jang.
Fa a ne a bua le baagi ba Ledig, Gumbi o rile ke nako jaanong ya gore go itsiwe gore go diriwa eng ka madi a morafe. Go kile ga nna le ketsaetsego mo nakong e e fetileng, fa baagi ba ne ba tletleba gore ga ba newe tshedimosetso e e lekaneng ya gore madi a morafe a ya kae.
Morafe o tlhaloseditswe fa Wesizwe e ikaeletse go agela badiri ba moepo ono matlo, mme moepo o bone go le go maleba gore morafe le ona o nne le seabe mo thulaganyong eno.
Tumelano e e fitlheletsweng magareng ga ba Bogosi, Koporasi ya Tlhabololo ya morafe wa Bakubung, (Bakubung Community Development Corporation) ka tshwaragano le moepo wa Wesizwe, ke ya gore matlo a boleng jwa diranta di le dimilione di le 500 a tlile go agiwa mo lefelong la diheketare di le 25 tsa lefatshe la Bakubung. Lefatshe leno le sa ntse le le ka fa tlase ga tlhokomelo ya Lefapha la Tlhabololo ya Mafatshe ka tetla ya morafe.
Lefelo le matlo a tlileng go agiwa mo go lona le tla itsege ka Gabonewe Estate, mme go tla agiwa matlo a le 801 mo go lona. Go tla agiwa gape le tikatikwe ya marekelo, tleliniki ya poraefete le sekolo sa poraefete.
Gumbi o tsweletse ka go ka go tlhalosa fa tumelano e ba e fitlheletseng e le ya gore fa matlo ano a sena go agiwa, diperesente di le 30 tsa lotseno e nne tsa morafe fa di le 70 e le tsa Wesizwe. Le fa go ntse jalo, setlamo seno sa meepo se tla neela morafe madi a phiro ka ntlha ya fa lefatshe e le la Bakubung.
Phologane, yo e leng mogakolodi wa kgosi e bile e le moemedi wa morafe, o rile seno se tlile go tswela baagi mosola gonne se tlile go tlhola ditiro tse di tla fokotsang tlala le lehuma.
Phologane a re ba dumelane ka gore bagwebipotlana le baswa ba mo motseng e nne bona ba tlileng go ungwelwa gonne setlamo se se tla bong se reboletswe tiro ya go aga matlo se tshwanetse go dirisana le ditlamo tse dipotlana tsa mo motseng. O ba gakolotse gore batho ba e seng baagi ba Ledig ba tla tshwanelwa ke go iketla gonne tshono ya ditiro e le ya baagi ba mo Ledig.
"Ga re kitla re letla gore batho ba simolole go thologela mo motseng wa rona ba tla go batla ditiro, gongwe ba bangwe ba ipateletsa go nna Bakubung. Ga re bolo go bolawa ke tlala re le Bakubung, re bona dilo di direga mo metseng e tshwana le Moruleng le Phokeng. Re ne re tswa dipelo fela mme re ne ra itshoka ka tsholofelo ya gore letsatsi lengwe le rona re tla tshwana le bona," ga rialo Phologane.
A re lebaka la gore pitso ya mothale ono e bidiwe, ke gore ba kope tetla ya morafe go tlhabolola lefatshe la bona. A re fa baagi ba letla, seo se tla bo se raya gore ditlhabololo mo motseng e tla nna tse di nametsang e bile bontsi jwa baagi bo tla kgona go fepa ba malapa a bona.
Kgabagare, morafe o ne wa nesetsa ditumelano tseno pula, le go dumelana ka bongwefela jwa pelo gore fa e le gore ba tlile go ungwelwa, ga ba ne ba letla gore tshono eno e ba tswe diatleng. Le fa bangwe ba baswa ba ne ba na le dipelaelo tsa gore ba ka tloga ba kgapelwa kwa thoko, Phologane o ne a ba netefaletsa fa go se sepe sa go nna jalo gonne keletso e le gore ba beeletse mo go bona jaaka e le bona bokamoso jwa motse wa Ledig.