SA veeartse red olifant in Pole se leweProf. Gerhard Steenkamp besig om stukke van die tand te verwyder. (Foto: UP) Twee veeartse van die Universiteit van Pretoria (UP) het die lewe van ŉ olifant in ŉ dieretuin in Pole gered deur ŉ beskadigde tand tydens ŉ lang en ingewikkelde operasie te verwyder. Die UP sê in ŉ verklaring Ninio, ŉ Afrika-olifant by die Poznań-dieretuin, het verlede jaar ernstige infeksie opgedoen nadat ŉ kraak in die onderkant van sy regtertand verskyn het. Prof. Gerhard Steenkamp, ŉ dosent in tandheelkunde en kaakchirurgie vir diere by die universiteit se Fakulteit vir Veeartsenykunde, en prof. Adrian Tordiffe, ŉ veterinêre wildspesialis, het 33 uur lank na Pole gevlieg om dié vyf uur lange lewensreddende operasie te doen. Dit was nie Steenkamp en Tordiffe se eerste ontmoeting met Ninio nie. Die twee kenners het reeds in 2012 en 2013 na die Poznań-dieretuin gereis om Ninio se linkertand te verwyder. In 2015 het hulle wéér vir Ninio besoek om te kyk na sy regtertand wat hy beskadig het. “Gelukkig was die tand nie toe baie geïnfekteer nie. Gerhard kon ŉ gedeeltelike pulpektomie doen, waartydens ŉ gedeelte van die beskadigde tand verwyder en die tand dan geseël word met ŉ harde nylonprop,” sê Tordiffe. “Dit het goed gewerk totdat daar nog ŉ kraak in Julie vanjaar aan die onderkant van die oorblywende tand opgemerk is.” Die twee veeartse is terug na Poznań om Ninio te hulp te snel. Tordiffe moes spesiale toestemming kry om ŉ sterk verdowingsmiddel na Pole te neem om Ninio mee te verdoof. Ninio het op ŉ ongemaklike manier omgeval en nadat die span hom omgestoot het dat hy op sy regterkant lê, is ŉ hyskraan gebruik om die 5,5 ton olifant op sy linkerkant te draai. Terwyl Tordiffe ŉ mengsel van middels toegedien het sodat Ninio verdoof bly en minimale pyn ervaar, het Steenkamp te werk gegaan om die regtertand te behandel. “Gerhard het vinnig bevestig dat die tand erge infeksie opgedoen het en dat die enigste opsie was om dit te verwyder,” het Tordiffe gesê. Prof. Adrian Tordiffe hou ‘n wakende oog oor Ninio. (Foto: UP) Hy verduidelik die tand was massief met ŉ omtrek van 53 cm teenaan die lip. Boonop het Ninio swak begin asemhaal en ŉ buis moes in sy lugpyp geplaas word om hom te ventileer. Intussen het Steenkamp vinnig die grootste gedeelte van die tand verwyder, maar moes daarna sukkel om harde stukke abnormale ivoor te verwyder wat weens die infeksie diep in die tandholte gevorm het. ŉ Massiewe boor is gebruik om dié stukkies harde ivoor te breek en te verwyder. Ná vyf uur lange chirurgie was Steenkamp tevrede dat genoeg van die geïnfekteerde ivoor verwyder is om die tandholte toe te laat om te genees. “Ons het Ninio teenmiddels teen die verdowingsmiddels toegedien en die span het gehelp om hom op sy bors te stoot sodat hy terug op sy voete kon kom,” sê Tordiffe. Ninio was vas op sy voete ná die operasie en kon normaal rondbeweeg, maar wou nie eet of drink nie en het gelyk asof hy pyn het. “Nadat ons ŉ tweede dosis pynstillers, versteek in ŉ sappige waatlemoen, in hom gekry het, het hy weer begin eet en drink en teen die tyd dat ons weg is, 48 uur ná die operasie, was hy byna weer sy normale self.” Luidens die UP se verklaring is daar baie min veterinêre spanne in die wêreld wat in staat is om hierdie operasie te doen en het Tordiffe en Steenkamp meer ervaring as enigiemand anders. Verlede jaar het hulle ŉ tand van ŉ Asiatiese olifant by die Tbilisi-dieretuin in Georgia verwyder. Daardie prosedure is deur die BBC verfilm en vroeër vandeesweek op BBC Earth (DStv-kanaal 184) uitgesaai.