Plaasmoorde neem steeds toeFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Mariska Nanni / Maroela Media) Die aantal plaasmoorde tussen Julie en September het vanjaar vir ŉ derde jaar in ŉ ry toegeneem, met verreweg die meeste moorde wat in die Vrystaat aangeteken is. Dit na aanleiding van die polisie se misdaadstatistieke wat die afgelope week bekendgemaak is. “Nog nooit was dit so duidelik soos juis nou dat die uitvoering van die landelike veiligheidsplan die sleutel is tot die bekamping van misdaad in landelike gebiede nie,” het Hugo Pretorius, voorsitter van TLU SA se veiligheidskomitee, na aanleiding hiervan gesê. Luidens die statistieke was daar tussen Julie en September vanjaar 16 moorde op plase en kleinhoewes, waarvan die helfte in die Vrystaat aangeteken is. Dit is byna die helfte van die aantal plaasmoorde (34) wat vanjaar in Suid-Afrika aangeteken is. Volgens die polisie is die 16 moorde tydens tien plaasaanvalle gepleeg. In die tweede kwartaal van die 2021-’22-boekjaar is 15 plaasmoorde landwyd deur die polisie aangeteken, en 13 plaasmoorde oor dieselfde tydperk ’n jaar tevore. “Dit is steeds op die 25-jaar-gemiddeld van ŉ plaasmoord elke vyf dae,” het dr. Theo de Jager, direksievoorsitter van die familieboernetwerk Saai, vandeesweek gesê. According to the police 16 people were murdered in 10 farm attacks in July, August and September this year. It’s still on the 25 year average of a farm murder every 5th day pic.twitter.com/1uxgfKhLiW — Theo de Jager (@TheoDJager) November 23, 2022 Benewens die Vrystaat is twee moorde in die Oos-Kaap en twee in Limpopo tussen Julie en September aangeteken. In KwaZulu-Natal, Mpumalanga, die Noord- en Wes-Kaap is een moord in elk van dié provinsies gedurende hierdie tydperk aangeteken. Sewe van die agt moorde in die Vrystaat het gedurende een voorval op die plaas Lismor buite Kestell plaasgevind. Tydens dié aanval is Sesi Smith, haar seun en vyf werknemers vermoor. Dr. Jane Buys, veiligheidsrisiko-ontleder by Vrystaat Landbou, sê die aantal aanvalle in hierdie provinsie is baie sleg, aangesien enigiemand wat op ŉ plaas of kleinhoewe in landelike gebiede vermoor word, ŉ baie groot bron tot kommer is. Buys sê aanvalle in dié provinsie het wel effens afgeneem vergeleke met verlede jaar, hoewel die moorde vanjaar meer is. Oor dieselfde periode verlede jaar is 13 plaasaanvalle en drie moorde aangemeld, teenoor vanjaar se elf aanvalle en agt moorde. “In Julie en Augustus is drie plaasaanvalle in die Vrystaat afgeweer, danksy vinnige reaksie deur die boere, polisie en die gemeenskap, nadat inligting vooraf ontvang is. Dan was daar in Oktober vanjaar ŉ voorval in Reitz waar die polisie vermeende plaasaanvallers in hegtenis geneem het voordat hulle die aanval kon uitvoer. Ons probeer dié gevalle ook nou byhou.” Buys sê dit lyk wel of daar ŉ tendens is wat sedert Oktober toeneem – hoewel dit nou nie in die polisie se kwartaallikse statistieke gedek is nie. “Ons het in Oktober vier plaasaanvalle gehad, en tot dusver in November ook vier. Dit wil lyk of die aanloop tot die feestyd maar weer ŉ probleem is. Dit is wel nie altyd net produsente wat slagoffers is nie, maar werkers, opkomende boere, bestaansboere, veiligheidswagte en plaasbewoners. “Ons is maar bekommerd en sê altyd dié tyd van die jaar dat mense hul paraatheid en veiligheid moet opskerp. Neem deel aan witlig- en blouligpatrollies, raak betrokke en gee enige inligting oor verdagte gebeure deur,” het Buys gesê. Duisende al vermoor sedert 1990 Foto bloot ter illustrasie. (Foto: Mariska Nanni / Maroela Media) Luidens statistieke wat deur TLU SA saamgestel en bygehou is, was daar vanjaar al 34 plaasmoorde in die land, waarvan 18 op boere, ses op direkte familielede, agt op werkers en twee op besoekers. TLU SA se statistieke dui verder aan dat 2 204 mense sedert 1990 op plase vermoor is. In 2002 is altesaam 119 mense op plase vermoor, van wie 82 boere was. Dit is die meeste moorde wat gedurende hierdie 32-jaar-tydperk in een jaar aangeteken is. “Die minister van polisie, Bheki Cele, se misdaadsyfers van Julie tot September 2022 wys net weereens dat misdaad in Suid-Afrika buite beheer is, en dat daar geen aanduiding is van die SAPD se plan om iets daaromtrent te doen nie,” het Pretorius oor die jongste misdaadstatistieke gesê. “Alle syfers wat geweldsmisdade betref, het toegeneem in vergelyking met verlede jaar dié tyd. Die feit dat vergaderings vir die streke rakende die landelike veiligheidsplan tans op ’n streep uitgestel word, met geen aanduiding van wanneer dit gaan plaasvind nie, is uiters kommerwekkend. Dit is nodig dat die plan wat stof vergader in sekere streke lewe moet kry.” Pretorius sê dit is duidelik dat basiese polisiëring op grondvlak ver tekort skiet en sê ’n deel van die probleem is dat die polisie met ’n ernstige tekort aan hulpbronne soos voertuie en toerusting sit. Hy meen dit lyk egter ook of die wil om hul werk te doen onder sekere polisiebeamptes ontbreek. “Boere veral wend hulle tot die private sektor en ander alternatiewe veiligheidstoerusting. Die koste hieraan verbonde is soms astronomies en nie almal kan altyd die fondse bybring nie. Ons moet nou verantwoordelikheid aanvaar vir ons eie veiligheid. Ook die van ons families en die persone wat vir ons werk. Lankal kan mens nie meer op die SAPD staatmaak nie. Dit is die realiteit.”