Wors / Boerewors geregte | Kreatiewe Kos Idees
This entry was posted on October 8, 2013, in Beef/bees, Eenbak geregte, Pasta and tagged beeswors, beeswors geregte, boerewors greegte, chakalaka, cheese, eenbak gereg, gevriesde groente, kaas, macaroni, pasta, pasta geregte, wors, wors geregte, worsgeregte. Bookmark the permalink.	Leave a comment
← Mieliemeel resepte
Hoenderpastei met slap degie → GoWikipedia - Parys
Hierdie artikel handel oor Parys in Frankryk. Vir die dorp in die Vrystaat, sien Parys, Vrystaat.
Arrondissement Hoofstad van 20
- Unité urbaine 2 723 vk km
- Stadsgebied (1 Januarie 2012) 2 240 621
- Aire urbaine (2010) 12 223 100
- Bevolkingsdigtheid 21 339/vk km (stad)
Parys (Frans: Paris [paˈʀi] luister (hulp·inligting)) is die hoofstad en grootste stad van Frankryk met 'n bevolking van 2,2 miljoen en 'n oppervlakte van 105,4 km². Saam met sy voorstede vorm Parys 'n metropolitaanse gebied met sowat twaalf miljoen inwoners. Administratief is Parys tegelykertyd 'n stad en 'n département.
Daar is geen ander stad wat dieselfde bevoorregte stelling in sy eie land en op sy kontinent inneem soos Parys nie – dit is tradisioneel die stad van die avant-garde asook die stad wat aan die voorpunt van belangrike ontwikkelings staan. Parys is geweldig invloedryk in Frankryk, Europa en die wêreld, wat mode, kuns, politiek, argitektuur, filosofie, musiek en filmkuns betref.
Die metropolitaanse gebied van Parys is een van die belangrikste finansiële en sakespilpunte van Europa waar sowat veertig persent van alle Franse maatskappye hul hoofkwartiere het. Die bruto nasionale produk van hierdie gebied is groter as dié van Australië. Die voorstad La Défense in die département Hauts-de-Seine huisves die grootste sentrale besigheidsgebied van Europa en op een na ook die grootste Europese aandelebeurs. Parys het as gasheerstad van die Olimpiese Somerspele van 1900 en 1924 opgetree en sal naas Londen in 2024 die tweede stad wees wat vir 'n derde keer as gasheerstad vir Olimpiese Somerspele optree.
3.3 Vroeë moderne tydperk
3.4 Franse Rewolusie
3.5 Die skepping van 'n wêreldstad
3.6 Laat 19de eeu
3.7 20ste eeu
3.8 21ste eeu
4.1 Administratiewe struktuur
4.2 Historiese ontwikkeling
4.3 Parys as regeringsetel
5.1 Parys se posisie in die globale ekonomie
7 Bekende stadswyke
12 Internasionale verhoudings
As Romeinse veldheer het Julius Caesar nie soseer belang in Lutetia se strategiese waarde of topografiese besonderhede gestel nie. Die Romeinse Republiek was teen omstreeks 50 v.C. besig om sy magsgebied aansienlik uit te brei en uiteindelik die hele Gallië onder sy beheer te kry. Die suidelike deel van Gallië, wat destyds as Gallia Narbonensis bekend gestaan het, het reeds sedert 121 v.C. deel uitgemaak van die Romeinse Ryk en was 'n belangrike landverbinding tussen die Italiese en Iberiese Skiereilande. Casar het sy Galliese Oorloë tussen 58 en 51 v.C. gevoer om die Romeinse invloedsfeer in Suid-Gallië te beskerm, Galliese en Germaanse aanvalle uit die noorde af te weer en die Ryksgrens verder noordwaarts te verskuif – na die "Harige Gallië", soos dit ter onderskeiding van die geromaniseerde suide genoem is.
Ná die Galliese Oorlog is Gallië by die Romeinse Ryk ingelyf en in drie provinsies verdeel, waarby Lutetia deel uitgemaak het van Gallia Belgica, die mees noordelike van die drie administratiewe eenhede. Argeologiese vondse dui daarop dat Lutetia in die beginjare van die Romeinse bewind 'n fase van ekonomiese agteruitgang beleef het, sigbaar in die verminderde metaalwaarde van muntstukke wat in die stad geslaan is. Hierdie munte kontrasteer met indrukwekkende goue munte wat dekades voor die Romeinse verowering deur die Parisii vervaardig is en van die florerende ekonomie en handel in die gebied getuig.
Danksy die Heilige Geneviève (422–502) is die Gallo-Romeinse stad in 451 deur die Hunne – wat toe groot dele van Europa verwoes het – gespaar.
Parys het groot welvaart uit sy ligging ervaar – belangrike handelsroetes het hier bymekaar gekom, en aan die begin van die 12de eeu is die stad aansienlik vergroot. Tydens die heerskappy van die konings Lodewyk VI en Lodewyk VII het die stad meer en meer administratiewe funksies as hoofstad van Frankryk begin waarneem, en sy beroemde skole – soos byvoorbeeld die katedraalskool van Sainte-Geneviève – het die vernaamste geleerdes en 'n groot aantal studente van verskillende Europese lande gelok. Hierdie skole wat hulle hoofsaaklik aan die linkeroewer van die rivier Seine geleë was, was die voorlopers van die Universiteit van Parys wat in die twaalfde eeu gestig is. Die studente het gewoonlik Latyn met mekaar gepraat sodat na hulle woonbuurt (wat vandag nog bestaan) as die Quartier Latin verwys is.
Die skepping van 'n wêreldstad
In 1848 is Parys sterk deur rewolusionêre onluste geraak. Louis-Napoléon, wat Frankryk aanvanklik as president geregeer het en vanaf 1852 'n diktatoriese bewind as keiser daargestel het, was van voorneme om Parys in 'n monumentele wêreldstad om te skep. Georges Eugène Haussmann (1809–1891), 'n bekwame provinsiale prefek sonder enige formele opleiding in argitektuur of stadsbeplanning, is deur die keiser in 1852 as prefek van die département Seine – en dus Parys – benoem om dié plan te verwesenlik. Dit was die begin van vier dekades se ongekende boubedrywighede. Altesaam 2,5 miljard goudfrank is gedurende die Tweede Keiserryk tussen 1852 en 1870 aan dié projek bestee (banklenings, wat hiervoor aangegaan is, was eers in 1929 afbetaal). In dié twee dekades het die Franse hoofstad ongekende groei ervaar – die inwonertal het van 1,2 miljoen in 1850 toegeneem tot twee miljoen in 1870.
In daardie tyd het die binnestad van Parys in baie opsigte nog 'n sterk middeleeuse karakter gehad, terwyl voorstede en krotbuurte langs die stadsrand uitgebrei het. Die onhigiëniese toestande in kwartiere soos die Marais het nie net ernstige gesondheidsrisiko's vir hul bewoners ingehou nie (cholera en tifus was 'n konstante bedreiging), ook die stank was ondraaglik.
Laat 19de eeu
Die tydgees van die Belle Époque is weerspieël in 'n bloeiende kunslewe, Parys se operahuise en teaters, in elegante modestyle, straatkafees en salonne. As kulturele spilpunt van Europa het Parys 'n magneet vir kunstenaars en intellektueles geword, terwyl jong welvarendes 'n besoek aan die Franse hoofstad as die afronding en bekroning van hul opleiding beskou het.
Die Tolbiac-toringblok is 'n voorbeeld van 20ste eeuse massabehuising
Die noordfasade van die Palais Bourbon, setel van die Franse parlement (Assemblée nationale of Nasionale Vergadering)
Die Tweede Wêreldoorlog en die Duitse blitzkrieg het die bitter jare van Duitse besetting gebring. In die laat somer van 1944 is Parys deur Geallieerde Anglo-Franse Magte bevry.
Teen die middel van die 20ste eeu het groot getalle binnelandse migrante uit landelike gebiede en immigrante uit oorsese Franse besittings hulle in Parys kom vestig en nuwe demografiese uitdagings soos oorbevolking vir die stedelike administrasie gebied. 'n Maklike, maar kortsigtige oplossing was om mense in buitewyke, die sogenaamde banlieues buite die kringsnelweg Boulevard périphérique, te huisves waar in die 1960's en 1970's uitgestrekte satellietstede ontstaan het. Ontoereikende beplanning en die gebrek aan infrastruktuur het die lewensgehalte van bewoners verswak. So is byvoorbeeld min nuwe werksgeleenthede geskep en is inwoners genoodsaak om lang pendelritte na die binnestad af te lê. Grootskaalse werkloosheid het mense hulself dikwels tot misdaad laat wend.
Vier dae na die aanval op Charlie Hebdo: Betogers op die plein Place de la République, 11 Januarie 2015
Op 7 Januarie 2015 het twee Moslem-ekstremiste, albei Franse burgers wat in die metropolitaanse gebied van Parys grootgemaak is, die Paryse redaksiekantoor van Charlie Hebdo, 'n satiriese tydskrif wat met die Islamitiese profeet Mohammed spot gedryf het, aangeval en dertien mense doodgeskiet, onder wie vyf bekende spotprenttekenaars, die tydskrif se direkteur en drie polisielede. Twee dae later het 'n derde terroris vier gyselaars in 'n aanval op 'n Joodse supermark naby die Porte de Vincennes vermoor. Al drie aanvallers is nog op dieselfde dag deur die Paryse polisie doodgeskiet. Die twee aanvalle was die dodelikste terreuraanvalle in die Paryse hoofstad sedert 1961. Op 11 Januarie het 'n geskatte 1,5 miljoen mense, waaronder politieke leiers uit die buiteland, aan 'n betoging teen terrorisme en vir die vryheid van spraak deelgeneem.
President Hollande het die aanvalle as 'n oorlogsdaad van die IS beskryf, die noodtoestand in heel Frankryk verklaar, grenskontrole heringestel en vyftienhonderd soldate in Parys ontplooi. Skole en universiteite is net soos ander openbare instellings in Parys op die volgende dag gesluit.
Die name van tradisionele stadsbuurte is afgelei van vroeëre dorpe wat gaandeweg by Parys ingesluit is namate die stadsgebied uitgebrei het, soos byvoorbeeld La Villette, Belleville en Chaillot, van kerke soos Saint-Germain-des-Prés, van historiese of belangrike geboue soos Les Halles en Opéra of van historiese besonderhede soos die Quartier Latin. Faubourgs – letterlik plekke wat buite 'n kasteel geleë is – is voorstede wat meestal na die mees nabygeleë vroeëre dorp vernoem is – so was Montmartre byvoorbeeld die voorstad wat in rigting van die gelyknamige dorp geleë was.
Water het 'n sentrale rol by die ontwikkeling van Parys se stedelike administrasie gespeel aangesien dit histories teruggevoer kan word na die invloedryke gilde van "Koopliede te water" wat in die middeleeue alle handelsaktiwiteite op die Seine en sy syriviere beheer het. Teen die middel van die 13de eeu het koning Lodewyk die Heilige leidende lede van dié vereniging as stadsregering benoem. Hierdie échevins of raadslede het onder leiding van 'n prévos des marchands (provoos van handelaars) vergader wat die bevoegdhede van 'n burgemeester uitgeoefen het. Die koopmansgilde se embleem – 'n boot – maak steeds deel uit van Parys se stadswapen.
Parys as regeringsetel
Die hoofkwartier van Coco Chanel
Parys se posisie in die globale ekonomie
Jaarliks besoek 33 miljoen toeriste die Franse hoofstad, en Parys is nou een van die gewildste metropole vir internasionale konferensies met jaarliks meer as 1 000 byeenkomste, waarvan 300 internasionale vergaderings en 300 handelskoue is. Sakereise verskaf 'n jaarlikse inkomste van 3,5 miljard Euro aan die stad, terwyl die toerismebedryf meer as 9,9 miljard Euro per jaar verdien.
Leonardo da Vinci se Mona Lisa – een van die Paryse Louvre-museum se waardevolste skatte
Die Grand Rex is die grootste rolprentteater in Europa met 2 650 sitplekke (Le Grand Rex – 1, boulevard Poissonnière, 75002 Paris).
Parys staan natuurlik bekend as die hoofstad van die mode. Die beste juwelierswinkels vind 'n mens rondom die Place Vendôme, terwyl die ontwerpers van die Haute Couture die Avenues Montaigne en François Ier hulle hoofkwartier gemaak het. Die nuwe generasie couturiers vertoon hulle mode in die buurte Marais en Bastille. Die stadswyk Saint-Germain-des-Près is die eerste adres vir elegante prêt-à-porter-mode.
Die laagste pryse word tydens die groot uitverkopings in Januarie en Julie gevra. En die winkelsentrum La Vallée Outlet Shopping Village bied die modeartikels van die vorige jaar, breekware en tafelversierings teen laer pryse aan.
Die groot afdelingswinkels van Parys word tydens die 19de eeu gestig – die oudste van hulle is Le Bon Marché – en bied 'n oordaad van artikels vir elke smaak. Die indrukwekkendstes is Les Galeries Lafayette en Le Printemps met sy pragtige koepel op die Boulevard Haussmann. Le Bon Marché en La Samaritaine bekoor bowendien deur hulle argitektuur. Tati bied die laagste pryse. Die internasionale winkelsentrum Val d'Europe is 'n voorbeeld van 'n hipermoderne inkoopsentrum.
Liefhebbers van oudhede het 'n aantal adresse in Parys wat hulle moet besoek: le Louvre des Antiquaires, le Village Suisse en die strate rue de Verneuil, de Lille en des Saints-Pères in die 6de en 7de arrondissement. Die vlooimark Puces de Saint-Ouen is die grootste versameling van oudhede wêreldwyd. 'n Aantal kunsgalerye lê in die 4de arrondissement, in die rue Vieille du Temple.
Parys beskik oor 'n aantal passages (winkelsentra met 'n oordekte wandellaan as middelpunt) wat as die voorlopers van moderne afdelingswinkels beskou word. Tydens hul bloeityd in die 19de eeu is daar 'n honderdtal passages in die Franse hoofstad, en by drie van hulle wat vandag nog bestaan moet die toeris 'n besoek aflê. Die Passage Jouffroy huisves die wasbeeldemuseum Musée Grévin (10–12, boulevard Montmartre; 9, rue de la Grange-Batelière). Die elegante Galerie Vivienne is die hoofkwartier van die bekende mode-ontwerper Jean-Paul Gaultier (4, rue des Petits-Champs; 5, rue de la Banque; 6, rue Vivienne). Die Passage des Panoramas is die oudste in Parys (11, boulevard Montmartre; 10, rue Saint-Martin; 38, rue Vivienne; 151, rue Montmartre – 6 uur tot middernag).
Parys en die omliggende Île-de-France beskik oor drie internasionale lughawens, Roissy-Charles de Gaulle (sowat 25 km noord van Parys, met 61,6 miljoen passasiers in 2012), Orly (14 km suid van Parys, met 27,2 miljoen passasiers in 2012) en Parys-Beauvais (84 km nord van Parys naby Beauvais in Pikardië, met 3,9 miljoen passasiers in 2012). Die lughawe Charles de Gaulle is die derde grootste en Orly die negende grootste in Europa.
Rome, Italië, sedert 1956.
Kioto, Japan, sedert 1958.
Tokio, Japan, sedert 1982.
Kaïro, Egipte, sedert 1985.
Amman, Jordanië, sedert 1987.
Sanaa, Jemen, sedert 1987.
Berlyn, Duitsland, sedert 1987.
Seoel, Suid-Korea, sedert 1991.
Moskou, Rusland, sedert 1992.
Beiroet, Libanon, sedert 1992.
Djakarta, Indonesië, sedert 1995.
Chicago, Verenigde State, sedert 1996.
Quebecstad, Kanada, sedert 1996.
San Francisco, Verenigde State, sedert 1996.
Santiago de Chile, Chili, sedert 1997.
Tbilisi, Georgië, sedert 1997.
Riaad, Saoedi-Arabië, sedert 1997.
Beijing, Volksrepubliek China, sedert 1997.
Sint Petersburg, Rusland, sedert 1997.
Praag, Tsjeggië, sedert 1997.
Lissabon, Portugal, sedert 1998.
Sofia, Bulgarye, sedert 1998.
Sydney, Australië, sedert 1998.
Jerewan, Armenië, sedert 1998.
Meksikostad, Meksiko, sedert 1999.
Warskou, Pole, sedert 1999.
Washington, D.C., Verenigde State, sedert 2000.
Madrid, Spanje, sedert 2000.
Athene, Griekeland, sedert 2000.
Londen, Verenigde Koninkryk, sedert 2001.
Genève, Switserland, sedert 2002.
Algiers, Algerië, sedert 2003.
São Paulo, Brasilië, sedert 2004.
↑ (en) “Olympic Games: Paris & LA to host 2024 & 2028 respectively”. BBC: 13 September 2017. URL besoek op 15 September 2017.
↑ (fr) “Données climatiques de la station de Paris”. Meteo France: 15 September 2017. URL besoek op 15 September 2017.
↑ (fr) “Normales et records pour la période 1981–2010 à Paris-Montsouris”. Infoclimat.fr. URL besoek op 22 Julie 2015.
↑ 15,00 15,01 15,02 15,03 15,04 15,05 15,06 15,07 15,08 15,09 15,10 15,11 15,12 15,13 15,14 15,15 15,16 15,17 15,18 15,19 15,20 15,21 15,22 15,23 15,24 15,25 15,26 15,27 15,28 15,29 15,30 15,31 15,32 (en) “International relations: special partners”. Mairie de Paris. URL besoek op 14 Oktober 2007.
(en) Paris Vacation – Verskaf handige inligting en reiswenke.
(en) FromParis – Image Bank
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Parys&oldid=1877198"
Nedersettings in Île-de-France