PressReader - Kuier: 2017-05-17 - DAG­GA-UIT­SPRAAK:
Nie al­mal ge­luk­kig oor hof sê kyk weer na pri­va­te ge­bruik
Ter vie­ring van reg­ter Den­nis Da­vis se ge­skied­kun­di­ge dag­ga-uit­spraak ein­de Maart van­jaar in die Kaap­se hoog­ge­regs­hof, het ak­ti­vis­te som­mer net daar bui­te die hof ten aan­skoue van die po­li­sie hul joints aan­ge­steek en be­gin rook. Maar in ge­meen­skap­pe waar ge­wo­ne men­se elke dag die dwelm­dui­wel die stryd moet aan­sê, was nie al­mal so in hul skik met sy uit­spraak nie.
Ter­wyl baie dié uit­spraak sien as die eer­ste stap in die pro­ses om dag­ga vir pri­va­te ge­bruik te wet­tig, maan ken­ners jy moe­nie oor­haas­tig wees om daai zol aan te steek nie, want reg­ter Da­vis het nié dag­ga ge­wet­tig nie. Hy het wel be­vind dat se­ke­re de­le van die Wet op D­welm­mid­dels en D­welm­smok­ke­la­ry en die Wet op Me­di­sy­ne en Ver­wan­te S­tow­we Suid-A­fri­ka­ners se reg op pri­vaat­heid skend. Hy het be­vind dié de­le van die twee wet­te moet verander word om voor­sie­ning te maak vir die groei en rook van dag­ga in jou huis. Die hof kan eg­ter nie die wet oor die ge­bruik van dag­ga verander nie, net die par­le­ment kan en hul­le het nou twee jaar om die wet­te te be­kyk wat dag­ga-ge­bruik re­gu­leer.
Ná die uit­spraak het prof. Ca­thi Al­ber­tyn, ’n regs­ken­ner, ge­sê dit is bloot ’n aan­be­ve­ling aan die be­leids­ma­kers en die hof kan nie op sy eie die wet oor die ge­bruik van dag­ga verander nie. Reg­ter Da­vis het daar­om sy be­slis­sing na die Grond­wet­hof vir be­ves­ti­ging ver­wys. Tot dít ge­beur, bly die per­soon­li­ke ge­bruik van dag­ga ’n kri­mi­ne­le oor­tre­ding. Af­han­gend van die Grond­wet­hof se be­slis­sing sal die pri­va­te ge­bruik van dag­ga dus ge­wet­tig word of nie. Die staat het eg­ter ap­pèl aan­ge­te­ken teen die hoog­ge­regs­hof se be­slis­sing. Dít moet eers af­ge­han­del word voor­dat dit na die Grond­wet­hof kan gaan.
Al­ber­tyn het ook ver­dui­de­lik die be­slis­sing ver­wys slegs na die per­soon­li­ke ge­bruik van dag­ga en nie die ver­sprei­ding van die mid­del nie. Jy kan ook steeds in heg­te­nis ge­neem word weens die rook van dag­ga in jou huis, want dit bly ’n ver­bo­de dwelm­mid­del. Maar jy kan in ’n hof jou reg op pri­vaat­heid ge­bruik as ver­weer teen jou in­heg­te­nis­na­me.
Gee my ’n skuif man!
Na­tuur­lik is daar heel­par­ty men­se wat reeds voor die hof­be­slis­sing ’n skuif of twee in hul hui­se ge­niet. Da­vid Ja­nu­a­rie* (30) van P­ni­ël bui­te S­tel­len­bosch, is al die af­ge­lo­pe 17 jaar ’n“proud sto­ner”. Hy het op die ou­der­dom van 13 be­gin dag­ga rook om te eks­pe­ri­men­teer en sê dit laat hom“re­a­li­teit so­wel as die fy­ner din­ge in die le­we ge­niet”. Vol­gens hom rook hy net in sy huis of ag­ter­plaas en loop nie met dag­ga in die stra­te rond nie. Hy sê ook sy de­a­ler kom per­soon­lik tot by hom.“Ek glo al­mal het die reg om te doen wat hul­le wil, so­lank hul­le nie hul­self of an­der men­se ska­de aan­doen nie,”sê Da­vid.
Ju­li­an No­vem­ber* (77) van Oos-Lon­den, meen dag­ga is baie ska­de­lik, ver­al vir die­ge­ne wat dit nie rook nie.“Dag­ga het ’n bit­ter en wil­de reuk. Dit stink soos bos. Hul­le sê men­se wat dit plant, kan dit nie ver­koop nie, maar dink jy reg­tig men­se gaan dit net plant?”Ju­li­an sê dit baat nie hy gaan hoë
mu­re bou as sy buur­men­se dag­ga gaan rook nie, want ’n mens kan dit van ver ruik.
Vol­gens Je­re­my Ac­ton, hoof van die Dag­ga Par­ty van Suid-A­fri­ka en een van die par­tye wat die hof­saak aan­han­gig ge­maak het, is dag­ga-ro­kers be­dag­saam en kyk hul­le al­tyd in wat­ter rig­ting die wind waai voor­dat hul­le rook, so­dat hul­le nie hul bu­re pla nie. Hy rook al die af­ge­lo­pe 27 jaar dag­ga en ook voor sy 12-ja­ri­ge dog­ter en sê hy sou haar eer­der aan dag­ga­rook as si­ga­ret­rook bloot­stel.“Dit gaan daar­oor om vir hul­le te wys dat dit niks is om oor skul­dig te voel nie.”
Vir die­ge­ne wat teen die hof­be­slis­sing ge­kant is, wil Je­re­my sê dat dag­ga min­der ge­vaar­li­ker as al­ko­hol is.“Ons is moeg daar­voor dat die ver­keer­de in­lig­ting oor die ge­bruik van dag­ga ver­sprei word. Dit is nie die sleg­te ding wat men­se ver­tel word nie. Jy moet net die reg­te hou­ding hê wan­neer jy dit rook.”
Al is die hof­be­slis­sing ’n reu­se-oor­win­ning vir pro-dag­ga-par­tye, voel Je­re­my die be­slis­sing gaan nie ver ge­noeg nie. “As men­se met si­ga­ret­te kan rond­loop, hoe­kom kan ons nie met joints rond­loop nie? As jy op ’n ban­kie in die park kan sit en si­ga­ret­te rook, ver­wag ek die­self­de reg.” Vol­gens hom is die ver­bod op die ge­bruik van dag­ga ook teen som­mi­ge men­se, soos Ras­ta­fa­ri­ërs, se kul­tuur en gods­diens.
Vol­gens Je­re­my help dag­ga ook met ’n reeks ge­sond­heids­pro­ble­me, soos griep en ar­tri­tis. Tal­le men­se ge­bruik reeds dag­ga en spe­si­fiek dag­ga-o­lie vir pyn­ver­lig­ting.
Só het B­ri­lai­ne Con­ra­die* (27) se ma in die laas­te sta­di­um van long­kan­ker dag­ga­o­lie in plaas van mor­fien vir pyn­ver­lig­ting ge­bruik. Vol­gens B­ri­lai­ne, van Kuilsrivier in die Kaap, wou haar ma nie mor­fien ge­bruik nie om­dat sy bang was dit sou haar laat hal­lu­si­neer en haar brein aan­tas. Haar ma was eg­ter oop vir die i­dee om dag­ga­o­lie te ge­bruik om­dat dit na­tuur­lik is.“Dit het haar be­slis ge­help om te slaap, want as jy baie pyn het, kan jy mos nie slaap nie.”
Vir an­ti-dwelmor­ga­ni­sa­sies be­te­ken die moont­li­ke wet­ti­ging van dag­ga eg­ter ’n toe­na­me in die aan­tal dwelm­ver­slaaf­des en dus toe­ne­men­de maat­skap­li­ke en so­si­a­le pro­ble­me. Vol­gens Mi­cha­el K­ri­ge, di­rek­teur van Ex­tre­me F­ree­dom and Hou­se Re­ge­ne­ra­ti­on, ’n Chris­te­li­ke or­ga­ni­sa­sie in Pretoria wat met on­der an­de­re dwelm­ver­slaaf­des werk, is daar baie fak­to­re om in ag te neem voor dag­ga ge­wet­tig moet word. “Die By­bel is daar­teen om dronk te word, maar jy kan een dran­kie neem en nie dronk word nie. Jy kan eg­ter nie een puff dag­ga rook son­der om hoog te word nie.”
Vol­gens hom lei dag­ga tot ab­nor­ma­li­tei­te en siel­kun­di­ge pro­ble­me in die jeug. “Hul­le dink hul­le praat met God wan­neer hul­le hoog is. Dit is eg­ter nie God nie. Ek het nog nie ’n ge­reel­de dag­ga-ge­brui­ker te­ë­ge­kom wat nor­maal funk­si­o­neer nie.”
Dís van die pro­ble­me!
Die sen­trum be­han­del men­se wat net aan dag­ga ver­slaaf is, so­wel as men­se wat met dag­ga be­gin het, maar toe ook an­der dwelms soos tik en he­ro­ïen be­gin ge­bruik het. Al kan jy nie oor­do­seer op dag­ga nie, sit dit vir jou in ’n waan­toe­stand waar jy nie die ver­skil tus­sen fan­ta­sie en re­a­li­teit kan be­paal nie, sê Mi­cha­el.
Die i­dee dat dag­ga nie ver­sla­wend is nie, is snert, meen hy.“Jy be­gin eers om­trent ses maan­de na­dat jy op­ge­hou dag­ga rook het, ont­trek­king­simp­to­me te kry. Dag­ga bly baie lank in jou sis­teem, dis hoe­kom men­se po­si­tief toets vir dwelms lank na­dat hul­le dit ge­rook het.”
Vol­gens hom moet die re­ge­ring ver­ant­woor­de­lik­heid neem en meer geld be­skik­baar stel vir die re­ha­bi­li­ta­sie van dwelm­ver­slaaf­des, in­dien hul­le dag­ga wet­tig maak.“Ie­mand sal moet ver­ant­woor­de­lik­heid neem vir die wet­ti­ging van dag­ga.”
Dar­ren Ven­ter* (36) was vir 14 jaar lank ver­slaaf aan dag­ga. Hy het be­gin met dag­ga, maar la­ter an­der dwelms soos tik, mushrooms, LSD, en ko­ka­ïen ge­bruik. Hoe­wel dag­ga nie fi­sies ver­sla­wend is nie, is dit siel­kun­dig ver­sla­wend, sê hy.
“Dit maak dat ’n per­soon am­bi­sie en dryf­krag ver­loor. Van my vrien­de het selfs psi­go­ties ge­word.”Hy meen dit gaan moei­lik wees om te be­heer hoe­veel dag­ga ge­bruik word, sou dit wet­tig word.
Dar­ren kon nie be­hoor­lik funk­si­o­neer toe hy aan dag­ga ver­slaaf was nie. Hy kon slegs wer­ke doen waar daar baie roe­ti­ne was.“Ek het nie vo­ren­toe ge­gaan in my le­we nie. Dag­ga sit jou in ’n dayd­re­am­toe­stand. Ek was stu­pid toe ek hoog was.”
Hy het elke aand voor­dat hy gaan slaap het, ’n“groot joint ge­rol”en nie nor­maal ge­voel ten­sy hy ’n joint ge­rook het nie.“Dit voel as­of daar ’n wolk in jou brein is.”
Dar­ren is nou 10 jaar skoon, maar dit was ’n lang her­stel­pro­ses vir sy brein. Nou lees hy eg­ter ’n boek per week, stu­deer en help an­der wat ook ver­slaaf is.“Ek funk­si­o­neer nou baie goed in die sa­me­le­wing.”
In 2015 het dr. So­lo­mon Ra­ta­e­ma­ne, ’n psi­gi­a­ter, by ’n kon­fe­ren­sie oor die wet­ti­ging van dag­ga vir me­di­si­na­le ge­bruik ge­sê daar is ver­skeie toe­stan­de waar­voor dag­ga nut­tig kan wees. Se­ke­re na­vor­sing toon by­voor­beeld dit kan stui­pe in men­se met e­pi­lep­sie ver­min­der, simp­to­me van meer­vou­di­ge skle­ro­se soos sty­we spie­re en spas­mas, pyn en ge­reel­de u­ri­ne­ring ver­lig en kan ook help met pyn­ver­lig­ting, naar­heid en geen eet­lus in men­se wat kan­ker en MIV/vigs het. Daar is eg­ter nog nie baie na­vor­sing hier­oor ge­doen nie.
Vol­gens hom kan die wet­ti­ging van dag­ga wel by­dra tot werk­skep­ping en in­kom­ste, ver­al in lan­de­li­ke ge­bie­de, pyn­ver­lig­ting en die wets­toe­pas­sers se las ver­min­der deur die re­le­van­te o­wer­he­de in staat te stel om op an­der mis­da­de te fo­kus. Maar die wet­ti­ging van dag­ga kan dalk die bood­skap uit­stuur dat dwelms so­si­aal­aan­vaar­baar is en dag­ga al hoe meer ’n ga­te­way d­rug maak (m.a.w. ie­mand be­gin eks­pe­ri­men­teer met dag­ga, maar dit lei uit­ein­de­lik daar­toe dat hul­le aan ge­vaar­li­ker dwelms ver­slaaf raak).
Vol­gens a.o. Jef­frey Vil­joen*, ’n po­li­sie­be­amp­te vir die af­ge­lo­pe 27 jaar, kan die wet­ti­ging van dag­ga die po­li­sie se werk be­moei­lik.“Die po­li­sie in Suid-A­fri­ka het baie erns­ti­ge din­ge om oor te wor­ry, maar dag­ga is ook ’n erns­ti­ge pro­bleem. Dit is ’n ga­te­way d­rug. Dis hoe die he­le dwelm­sto­rie be­gin. Jy word hoog by die huis en slaan jou vrou. Dan het jy nog ’n ver­sko­ning ook, want dag­ga is wet­tig. Of jy rook jou dik, dan gaan loop jy in die straat rond.” Jef­frey meen dag­ga is nes drank wat tot meer mis­daad gaan lei.
Al be­te­ken die hof­uit­spraak die bal is nou aan die rol om die ge­bruik van dag­ga te wet­tig, sal die pro­ses waar­skyn­lik ja­re vat. So dink twee keer voor jy daai zol aan­steek.