(Uit die BREEDPLAN HANDLEIDING opgesom, met enkele byvoegings - C P Massmann)
Gemak van kalwing word beïnvloed deur baie omgewings- en verskeie genetiese faktore. Dit is natuurlik die genetiese faktore wat met die hulp van BREEDPLAN verbeter kan word. Dit sluit in:
KALF - gewig en vorm KOEI - bekkenoppervlakte en kalfvermoë
Geboortegewig - BTW
Baie studies het konsekwent getoon dat GEBOORTEGEWIG die grootste invloed op kalwingsgemak het, alhoewel die vorm van die kalf en die maternale faktore ook in aanmerking geneem moet word vir die beste genetiese verbetering. Individuele geboortegewig kan as ’n riglyn vir kalwingsprobleme gebruik word, maar geboortegewig-BTWs is baie beter voorspellers van kalfprobleme, aangesien hulle data van verskillende bronne kombineer. Namate die bul meer nageslag verwek, verbeter die akkuraatheid van sy geboortegewig BTW en is sy individuele geboortegewig van geringe betekenis.
Alhoewel LAE geboortegewig-BTWs verkies word vir gemak van kalwing, word dit ook algemeen geassosieer met laer algehele groeipotensiaal. Gevolglik moet geboortegewig en groei versigtig teenoor mekaar opgeweeg word. Buitensporige klem op lae geboortegewig kan lei tot kleiner (laer groei) verse in die volgende generasie, d.i. die kalwers van die lae geboortegewig-bulle. Hierdie kleiner verse mag dan geneig wees om meer kalwingsprobleme te hê (d.i. laer maternale gemak van kalwing), omdat hul liggaamsbou en bekkenopening nie groot genoeg is nie. Voordele verkry deur seleksie vir lae geboortegewig kan dus verbeur word a.g.v. die maternale komponent van gemak van kalwing.
Tensy dit in toom gehou word, sal geboortegewig en dus kalfprobleme oor tyd toeneem as gevolg van seleksie vir hoër gewigte. Daar is egter bulle met lae of gemiddelde BTWs vir geboortegewig, dog hoë BTWs vir die 200-dae en 400-dae gewigte . LET WEL : Hierdie bulle is net identifiseerbaar as die geboorte- en daaropvolgende gewigte aangeteken word.
ONTHOU: HOE LAER DIE GEBOORTEGEWIG BTW, HOE LAER DIE VERWAGTE GEBOORTEGEWIG.
Inligting wat vir die Breedplan kalwiingsgemak - BTW gebruik word
1. Kalwingsgemak-kodes: Die belangrikste inligting vir die generering van akkurate BTWs vir gemak van kalwing is klassifikasies vir die gemak van elke kalwing wat deur
die Telers aangeteken word.
2. Geboortegewig: Soos hierbo uiteengesit, het geboortegewig ‘n baie belangrike invloed op gemak van kalwing en moet dus deel vorm van enige gemak van
kalwingberaming. Koeie beïnvloed ook geboortegewig deur die maternale omgewing wat hulle in die uterus voorsien. Dit staan bekend as maternale geboortegewig. Dit
is nie hoogs oorerflik nie, maar het ‘n effek en word ook in die ontleding gebruik.
3. Dragtigheidslengte is nog ‘n faktor wat geneties beïnvloed word. Kalwers wat vir korter periodes gedra word, word gewoonlik ‘n bietjie ligter gebore en daarom makliker.
Dragtigheidslengte word egter nog nie deur Simmentaler telers aangeteken nie.
Die BREEDPLAN gemak van kalwing-BTWs vir Simmentalers word van twee stelle rekords bereken wat betroubaar geneem kan word en wat die meeste invloed op gemak van kalwing uitoefen, nl.
Gemak van Kalwingklassifikasie Geboortegewig
Soos met alle BREEDPLAN-rekords, word vergelykings aanvanklik net gemaak vanaf gemak van kalwinginskrywings van groepe wat enerse behandeling ontvang het. Hierdie data word dan gekombineer met beskikbare geboortegewig- (en dragtigheidslengte-) inligting, asook ouerskapkoppelings en korrelasies om die nodige wyer ontledings te doen. Die BTWs wat uit hierdie inligting voortspruit maak beramings moontlik vir:
■ die direkte effek wat bulle het op die gemak waarmee hul kalwers gebore word, d.i. GEMAK VAN KALWING DIREK (CED op sertifikaat).
■ die gemak van kalwing van ‘n bul se dogters, d.i. GEMAK VAN KALWING DOGTERS (CEM op sertifikaat).
Interpretasie van gemak van kalwing BTWs
Gemak van Kalwing (CED) – gemak van kalwing- BTWs is beramings van genetiese verskille in die vermoë van bulle se kalwers van tweejaaroud verse om sonder hulp gebore te word. Die BTWs word weergegee as verskille in die persentasie kalwings wat sonder hulp geskied het. Hoër, positiewe gemak van kalwing- BTWs is verkieslik – byvoorbeeld van ‘n bul met ‘n BTW van +5.0% sal verwag word om gemiddeld 3% minder moeilike kalwings van tweejaaroud verse te lewer as ‘n bul met ‘n BTW van -1.0% (6% verskil tussen die vaars word gehalveer aangesien hulle helfte van die genetiese materiaal bydra).
Gemak van kalwing (CEM) – Hierdie BTWs is beramings van genetiese verskille tussen diere in die vermoë van hul twee-jaar-oud dogters om sonder hulp te kalf. Die BTWs word ook weergegee as verskille in die persentasie kalwings sonder hulp. Hoër, positiewe gemak van kalwing- BTWs is verkieslik – byvoorbeeld: van ‘n bul met ‘n BTW van +4.0% sal verwag word om tweejaaroud dogters te lewer wat gemiddeld 3% minder kalwingsprobleme het as die dogters van ‘n bul met ‘n BTW van –2.0%.
Bulkoop - Oefening
Die volgende oefening toon die formaat waarin gemak van kalwing- BTWs aangebied word en demonstreer enkele beginsels van die gebruik daarvan:
Koper 1 soek ‘n terminale bul om met kruisgeteelde verse te paar vir die produksie van jaaroud diere. Gemak van kalwing is redelik belangrik.
Koper 2 is ‘n teler van ras egte diere vir die produksie van jaaroud diere. Hy wil gemak van kalwing van die vroulike diere verbeter.
Koper 3 is ‘n teler van ras egte diere en soek ‘n vaar om met verse te paar. Gemak van kalwing is baie belangrik vir hierdie teler van jaaroud diere wat op die veld afgerond word.
Gemak v. Kalw (%)
Bul B (Positiewe CED met matige akkuraatheid en met die hoogste 400-dae gewig BTW).
LW: bul A het ‘n soortgelyke, maar laer akkuraatheid gemak van kalwing- BTW; maar laer 400-dae gewig.
Bul C (Positiewe CEM - BTW, met aanvaarbare 400-dae gewig).
Bul D (Positiewe CED met die hoogste akkuraatheid, aangesien gemak van kalwing so belangrik is. CEM goeie gem. vervangings vir vroulike diere).
Nota vir bultelers:
Sal ek dieselfde resultaat kry as ek ‘n +10 geboortegewig-BTW vaar met ‘n 0 geboortegewig BTW koei paar (+10 EN 0 / 2 = +5) as wanneer ek ‘n +5 bul met ’n +5 koei paar (+5 en +5 /2 = +5)?
Oor voldoende parings sal die gemiddelde geboortegewig BTW dieselfde wees. Die +10/0 kombinasie sal egter meer moeilikheid met kalwing (en dooie kalwers) veroorsaak as die +5/+5 paring.