Ellende in Zim oor 19 ure beurtkragFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Nuril Ahsan/Unsplash) Zimbabwiërs spook die afgelope week om daaglikse take gedoen te kry nadat die land se regering 19 uur lange beurtkrag ingestel het. Dié strawwe beurtkrag geld sedert verlede week met die krag wat dikwels slegs tussen middernag en 05:00 aangeskakel word. In hierdie tyd skarrel mense om kos gaar te maak, klere te stryk en water op te gaar. Hoewel Zimbabwe, nes Suid-Afrika, geen vreemdeling vir kragonderbrekings is nie, het die probleem wesenlik vererger sedert sy hidrokragaanleg by die Karibadam se watervlak weens droogtes laag is. Zimbabwe voer reeds krag in van Suid-Afrika, Zambië en Mosambiek, maar dié lande spook om net hul eie ligte aan te hou. “Die situasie is beroerd,” sê Irvine Magede, ŉ vrugteverkoper in Harare se oudste township, Mbare. “Ons word maar wakker gedurende die tyd wat hulle die plaaslike kragnetwerk aanskakel om ons selfone te laai en klere te stryk,” sê sy. Universiteitstudente moes vandeesweek hul eksamens in ŉ halfverligte saal aflê en hospitale word soms sonder water gelaat omdat pompe nie werk nie. Zimbabwe se jongste kragkrisis het aan die einde van November begin toe die hidro-aanleg in die Karibadam afgeskakel moes word weens ŉ gebrek aan water wat deur sy turbines gaan, sê die Zambezirivierowerheid wat die watertoevoer bestuur. Die kragonderbrekings het verwoesting onder klein sakeondernemings gesaai – en hulle sukkel lankal reeds net om hul deure oop te hou. Charles Svidzi, ŉ haarkapper, moes sy winkel sluit aangesien hy van elektriese haarknippers afhanklik is en daar snags geen klante is nie. Hy bied nou eerder ŉ diens aan waar mense hul selfone kan laai nadat hy ŉ klein sonkrag-aangedrewe battery bekom het. ŉ Man met wie hy sy sake-eenheid deel, het nou begin om op die vloer van sy werkswinkel te slaap sodat hy snags metaalrame vir vensters en deure kan sweis wanneer daar krag is. Die meeste gesinne het opgehou om bederfbare produkte in grootmaat te koop, veral vleis, en rantsoeneer hul eerder tot daaglikse kruideniersware-aankope om te verhoed dat die produkte vrot raak. Slagters word ook swaar getref deur die kragonderbrekings. Prins Muza, eienaar van ŉ slaghuis, sê hy moes van sy vleis weggooi nadat dit vrot geword het. “Daar sal soms nie geld wees om diesel vir die kragopwekkers te koop nie, dan word die vleis sleg. In sulke gevalle gooi ons die vleis weg of verkoop dit teen ŉ weggeeprys.” Geen hoop in sig Die regering gee toe die lang onderbrekings is uiters ontwrigtend. “Die kragonderbrekings veroorsaak benoudheid, ongerief en onnodige koste vir burgers en sakeondernemings. Dit is betreurenswaardig,” het Nick Mangwana, regeringswoordvoerder, vandeesweek in ŉ twiet gesê. Gloria Magombo, senior regeringsamptenaar, het Dinsdag gesê die land voer elektrisiteit van Suid-Afrika in, wat ook tans onder ure lange kragonderbrekings gebuk gaan. Die kapasiteit word verhoog danksy kraginvoer van Mosambiek en Zambië. Laasgenoemde, wat die Kariba-reservoir met Zimbabwe deel, het egter gesê hy sal ook van die middel van die maand met sy eie ses uur lange kragonderbrekings begin. Zimbabwe wek ook krag op van Hwange – sy grootste steenkoolkragsentrale – maar die aanleg werk tans op minder as die helfte van sy kapasiteit weens swak instandhouding. “Dit is ŉ krisissituasie,” het Soda Zhemu, minister van energie, verlede week gesê. Die Kariba-aanleg sal gesluit word tot die watersituasie verbeter.