Inflasie knaag aan jou kosmandjie(Argieffoto: Unsplash) Hoër verbruikerprysinflasie plaas mense onder al hoe meer druk en die gemiddelde prys van ŉ kosmandjie met basiese voedselitems styg steeds. Jaarlikse verbruikersinflasie staan op 7,8%, die hoogste in 13 jaar. Vervoer, kos en nie-alkoholiese drankies en nutsdienste plaas groot druk op die jaarlikse koers. Brood en graan, olie en vette, asook brandstof en krag het ook vandeesmaand die koers help opjaag. Verbruikers steier onder die koste van nie-duursame goedere – items soos kos, drankies, elektrisiteit, brandstof en medisyne – die meeste items wat hulle gereeld moet koop. Jaarlikse inflasie vir nie-duursame goedere staan op ŉ dubbelsyferstyging: die 14,4% is veel hoër as die koers vir duursame items (4,8%) en dienste (4,2%). Volgens Statistieke Suid-Afrika (StatsSA) het die verbruikersprysindeks tussen Junie en Julie met 1,5% gestyg, slegs die vierde keer sedert 2008 wat die maandelikse toename 1,5% of meer was. Die jaarlikse koers vir kos en nie-alkoholiese drankies was 9,7% in Julie, hoër as die 8,6% waarop dit in Junie gestaan het. Brood- en graaninflasie is op ŉ drafstap en staan nou op 13,7% op ŉ jaargrondslag (dit was 11,2% in Junie). Daar was ook skerp stygings in die prys van mieliemeel (4,2%), koekmeel (6,3%), macaroni (5%) en witbrood (2,8%). Die prys van rys het die teenoorgestelde gedoen en is 3,1% laer. Olie en vette toon die grootste jaarlikse styging onder voedselprodukte en het tot 36,2% in Julie toegeneem (van 32,5% in Junie). Die Pietermaritzburg Economic Justice and Dignity Group (PMBEJD) se indeks van huishoudelike bekostigbaarheid het bevind daar was op ŉ jaargrondslag ŉ verlangsaming in die styging van pryse in die maande voor Augustus verlede jaar, waarna die Julie-oproer skerp prysstygings in verskeie gebiede veroorsaak het. Op ŉ maandgrondslag is daar vir die tweede agtereenvolgende maand laer inflasie op die algehele kosmandjie. In Augustus het 21 van die 44 items in die kosmandjie duurder geword, in Julie was 31 items duurder, in Mei was 28 items duurder en in April het 35 van die 44 items prysstygings ondervind. PMEJBD waarsku dat hoewel dit lyk of pryse maandeliks daal, word die kosmandjie steeds duurder – al is dit effens stadiger. “Ons sien nog nie enige aansienlike daling in pryse wat die algehele koste van die huishoudelike kosmandjie sal verminder en druk op huishoudings verlig nie,” sê die organisasie. Taxigeld is opgestoot en só ook nutsdienste. Munisipaliteite het onlangs hul kragtariewe met 7,5% opgestoot en brandstof is 56,2% duurder as ŉ jaar gelede. Werkskepping vorder teen ŉ slakkepas en diegene wat wel werk het of ŉ maatskaplike toelaag ontvang, sukkel steeds om kop bo water te hou. “Die hoë koste van voedsel bly ŉ groot krisis vir miljoene Suid-Afrikaanse gesinne en belemmer mense se behoefte om ŉ vol en produktiewe lewe te lei; om behoorlike en voedsame kos te kan bekostig, om gesond en in beheer van hul toekoms te wees.” Dit raak veral vroue wat hul gesinne probeer kos gee. “Ons hoor al hoe meer vroue wat sê dat hulle al hoe meer onveilig op straat voel. Meer mense word beroof. Daar is ŉ gevoel dat meer mense in die moeilikheid en desperaat is en bereid is om te steel om te oorleef. Daar is ŉ spanning, ŉ onrustige gevoel wat heers.” Die PMBEJD se kosmandjie bevat 44 items van supermarkte in Johannesburg, Durban, Kaapstad, Pietermaritzburg en Springbok. Dit sluit produkte soos mieliemeel, kookolie, brood en groente in. Die prys van mieliemeel het in al die gebiede waar die opname gedoen word, gestyg. Meel is oral, behalwe in Durban, duurder. Kookolie is duurder in Kaapstad en Johannesburg, terwyl die prys van brood skerp in Johannesburg en Durban gestyg het. In Johannesburg was die meeste beesvleis duurder en gevriesde hoenderstukke het ŉ prysstyging in al die gebiede behalwe Springbok ondervind. Tamaties, botterskorsies en groenrissies het die gesamentlike prys van groente in die mandjie veral opgestoot. Huishoudelike skoonmaakmiddels en persoonlike higiëneprodukte word ook steeds duurder. Die gemiddelde koste van ŉ basiese mandjie met dié produkte is vandeesmaand R900,45.