‘Selfbestuur bevry ons van swak staatsbestuur’Flip Buys, die voorsitter van die Solidariteit Beweging. Foto: René Roux. Suid-Afrika word tans deur twee omgekeerde grafieke geteister, een wat afgaan en een wat opkom. Die swak staatsbestuur wat die land teister, lei terselfdertyd tot die opkoms van groeiende selfbestuur. Waar die swak staatsbestuur neerdrukkend is, is die opkomende selfbestuur bevrydend. Dit is die mening van Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging. Hy het met Maroela Media gesels oor sy boek Die pad na selfbestuur – anderkant die mislukking van staatsbestuur. Die boek is in Oktober 2019 by die Kleinkaap-boetiekhotel in Centurion bekendgestel, met die oog op die Beweging se tweede Toekomsberaad. “Staatsinstellings plof soms so hard in dat mense nie altyd raaksien dat selfbestuur nuwe oplossings meebring nie. “Ons kan min doen aan die verval van die polisie, Afrikaanse universiteite, staatshospitale, Eskom, dorpe en die uitsluitende rassewette deur die swak staatsbestuur. Ons kan egter help bou aan buurtwagte, Afrikaanse private universiteite, kolleges, werkburo’s en maatskaplike netwerk,” sê Buys. Hy meen die gees van Ramaforia wat vroeër in Suid-Afrika geheers het, het mense nou nog selfs meer moedeloos gelaat omdat dit lyk of pres. Cyril Ramaphosa nie die moeilike besluit wil neem nie en peperduur planne soos die Nasionale Gesondheidsversekering en grondonteiening sonder vergoeding voorstaan. “In ŉ sekere sin het dit beter met Suid-Afrika gegaan onder oudpres. Jacob Zuma, omdat almal saamgestaan het om hom teen te werk. Nou is mense egter só moedeloos dat hulle net die land wil verlaat.” Buys meen daar is wel staatkundige oplossings vir die land se probleme. Hy sê federalisme is ŉ antwoord op van Suid-Afrika se grootste uitdagings. “Ons hoef ook nie die wiel heeltemal te herontwerp nie, want dit werk reeds in lande soos Switserland waar Duitse, Franse, Italiaanse en ŉ klein groepie Roemeense burgers saam woon. Ons sal natuurlik die stelsel moet aanpas vir Suid-Afrika se eie uitdagings, maar daar is kenners wat meen dié soort bestel kan selfs beter in Suid-Afrika werk as wat dit in Switserland doen.” Buys is dit ook eens dat daar ŉ opvolgskikking moet kom soos met Kodesa voor 1994. “Prof. Pierre du Toit van die Universiteit Stellenbosch het reeds in die vroeë 2000’s hiervoor gepleit. Hy het dit voorkomende instandhouding genoem. Du Toit het ook in 2009 gewaarsku dat as ons nie so ŉ opvolgskikking bereik nie, kan Suid-Afrika die pad van Zimbabwe stap.” Buys skryf in sy boek wat die omstandighede is wat nodig is vir die ANC om in te stem tot so ŉ skikking. Hy sê terwyl van hierdie omstandighede reeds daar is, dink die ANC in hierdie stadium nog hulle kan alles self beheer. “Tog sal daar op die einde verandering en hervorming in die land plaasvind en die party sal dit nie kan keer nie.” Hy benadruk dat Afrikaners en die Afrikaanssprekende gemeenskap in die tussentyd nie op moedverloor se vlakte kan sit nie. Hulle moet eerder op oplossings fokus en bou. Foto: Kraal Uitgewers Buys het twaalf doendinge geïdentifiseer waarop die 18 instellings van die Beweging sal fokus in ŉ 2030-blyplan: Flip sê ŉ gemeenskap kan nie sy toekoms aan iemand of iets anders oorlaat as dit wil oorleef nie. “Nie een van ons het enige beheer oor wat die regering doen nie. Ons moet op die ‘ons moet’-sake wat binne ons beheer is, fokus. Daarom is die Beweging se hele plan gegrond op ‘ons moet’- en ‘ons kan’-planne – dit is dinge wat ons kan uitvoer – al is dit moeilik. “Ons moet alfaplanne maak met dit waaraan ons iets kan doen, want betaplanne oor sake wat buite ons beheer is, bly net goed bedoelde praatjies. “As ek sien hoe Israel die woestyn oorwin en die Nederlanders die see terughou, is daar beslis nog baie rede om te hoop vir die Afrikaanse kultuurgemeenskap,” sê Buys.