Herhaling vir die digter, soos vir Monet, het te doen met presisering, met 'n nader omskrywing, 'n strewe na finale segging. 'n Verdere faset hiervan is die gebruik van woorde met meer as een betekenis (lob, aard, klaar), die gebruik van herhaling met variasie, & die gebruik van teenstellings (vlugtig / verwylend, heel / brokkel, begin / wegsterf) waarby ek later sal uitkom.
Herhaling neem ook die gestalte aan van 'n voortdurende terugkeer na & verkenning van “die sogenaamde dieselfde” temas – sogenaamd, want nes Monet is dit telkens met subtiele klemverskuiwings, altyd 'n indringender “gerigter kyk”. By Cussons is daar van haar debuut met Plektrum 'n indringende, volgehoue besinning oor die skeppende aktiwiteit. (19)
'n Vers soos ‘Bio-Christus’ suggereer dat vir die mens herhaling skering & inslag vorm van sy bestaan, & vir die kunstenaar die kern van sy aktiwiteit:
Herhaling word vir die kunstenaar 'n poging tot al dieper vereenselwiging, tot nader presisering van wat waargeneem of beleef word. Dit lees ons al in Kirilof se beskrywing van die blaar: eers net “'n blaar”, dan meer akkuraat “'n groen blaar”, opgevolg deur 'n verdere presisering: “effens bruin aan die randjies”. By Monet word dit “dieselfde mure, dieselfde hooimied / altyd die sogenaamde dieselfde” in sy poging om met “alles / in sy vorsende vermoë” (wat impliseer die kombinasie van oog & intellek) die katedraal of die hooimiedens deur “duisende verskuiwings van lig en seisoene” weer te gee. By al drie figure is daar die begeerte om waarna hulle kyk asof vir die eerste keer, as’t ware met “virginale” oog, te sien, te verken deur “lob binne lob binne lob” – “lob” verwys hier nie net na die afskil van lae soos later opgevang deur die ui-beeld nie, maar ook na die lobbe van die brein, op die al dieper peiling ván & mét die intellek (20).
Die gebruik van teenstellings is 'n primêre digterlike procede by Cussons & in “Die blaar” vorm dit nogmaals skering & inslag van die gedig, beginnende by die openingsreël “Kuns en beskouing is êrens één aktiwiteit”.
In die eerste 5 reëls word Kirilof & Stawrogin teenoor mekaar gestel: Kirilof met sy mistieke déúrskouing van 'n eenvoudige blaar teenoor Stawrogin wat dink “hy is gek”. Gek is hy wel, maar dan in die sin van begeesterd wees, as resultaat van die feit dat hy hom aan 'n blaar “verkyk” (21) het, & dan ook “uit die tyd” uit, in 'n ander dimensie in waar tyd stilstaan.
Van groot belang vir Cussons is die manier van kyk, die “gerigter kyk” waarvan sy praat in “Die etser” (Plektrum, 25), die “ontvangende grenslose Aandag” waarna sy verwys in “Los” (Verwikkelde lyn, 29).
In “Die blaar” onderskei sy tussen twee soorte aandag: “vlugtige aandag” & “verwylende aandag”. Die een glip, “bly kliphuids heel”, die ander “brokkel, week, / syg weg, en stoot 'n oerwoud oë uit eie kompos op” – die enkele blaar het nou 'n “oerwoud” geword, & die stip kyk van die kunstenaar het 'n verhewigde sién geword met 'n veelheid van oë, 'n “oerwoud oë”. Die “vlugtige aandag” waarvan sy praat, is wat sy in een van haar briewe noem “vlugtige vereenselwiging”. (22)
Vir die digter, soos vir die skilder, is niks ooit “geskep en klaar” nie. Wat beide aandryf is juis dit wat “die verkenning bly ontwyk”. Kunswerk, sowel as beskouing, “verbrei oneindig / genuanseerd die eie aard om eie aard”: daar is altyd nog fýner kyk moontlik (“daar is geen / grens”); wáárna gekyk word, wát verken word, openbaar voortdurend nuwe nuanses, nuwe betekenisse, nuwe skakeringe: “nóg blaar nóg bruin is ooit finaal”. Weer herhaal die digter “lob binne lob binne lob”, wat 'n dieper delf, 'n “ín-toe duikel” (“Meridiaan”, Plektrum, 19) na die kern impliseer (“lob binne lob binne lob), maar nou word dit nie net die lobbe van die brein, die intellek nie, sy vergelyk dit nou ook met die afdop van 'n ui: die kunstenaar, die mens wat die skepping beskou & God daarin soek, of dan transmigrasie, sal nooit by 'n finale laag/lob uitkom nie: “die verste ruim is die ui nog nie”.
Maar hier keer sy die ui-beeld óm & beweeg van binne búitentoe, van iets klein, soos 'n blaar (of selfs die vokaal/klank “ui” opgeneem in “ruim”), na “die verste ruim”. Paradoksaal word die afskil van die ui, lob vir lob na die kern toe, tegelykertyd 'n uitkring na die “verste ruim”. Vir die digter kan “die woord, die sin” eweneens nooit finaal wees nie, want betekenis begin eers in die “wegsterf van die vokaal”, van die oop, durende, sigself verbreiende klank.