Nylrivier - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Die Nyl is een van die grootste waterweë ter wêreld, wat op 6,180 myl (6,695 kilometer) algemeen beskou word as die langste rivier ter wêreld en een van die mees kultureel belangrike natuurformasies in die geskiedenis van die mens.1 Die Nyl vloei noordwaarts van afgeleë bronne in die berge van Ethiopië en Sentraal-Afrika en dreineer in die Middellandse See. Die Nyl het oor duisende jare seisoenaal oorstroom om die Egiptiese bevolking vrugbare grond en besproeiing te gee. Die dreineringskom van die Nyl beslaan ongeveer 10 persent van die gebied van Afrika.2
Soos die riviere Tigris en Eufraat in Mesopotamië in die moderne Irak, bied die Nyl 'n gasvrye omgewing vir die ontstaan ​​van een van die vroegste en mees dominante beskawings in die geskiedenis. Die rivier en sy jaarlikse oorstromings het 'n belangrike rol gespeel in die antieke Egiptiese godsdiens en kosmologie. Die grootste deel van die bevolking van Egipte sedert antieke tye en al sy stede, behalwe dié naby die kus, lê langs die dele van die Nyl-vallei noord van Aswan, en byna al die kulturele en historiese terreine van antieke Egipte word langs die oewers aangetref.
In die moderne tyd staar die tien lande in die Nyl-bekken miskien hul grootste uitdaging in die gesig, aangesien hulle die stygende eise vir water, ekonomiese geleenthede en hidro-elektrisiteit in die gesig staar. As gevolg van hul groeiende bevolkingsgrootte en waterbehoeftes en voorspelde dalings in watervloei as gevolg van klimaatsverandering, het al die tien Nyl-bekkenlande in 1999 'n ooreenkoms aangesluit "om volhoubare sosio-ekonomiese ontwikkeling te bewerkstellig deur die billike benutting van en voordeel te trek uit, die gemeenskaplike Nyl-bekkenwaterbronne. "
Die vermoë om nasionale grense te oorskry ten bate van die groter saak, is 'n noodsaaklike stap, nie net in die versorging en versorging van die Nyl en sy volke nie, maar ook in die behoud en bestuur van die natuur se natuurlike hulpbronne in die aangesig van ongekende sosiale en omgewingsuitdagings in die een-en-twintigste eeu.
Die Nyl en sy geografie
Oos-Afrika, met die verloop van die Nylrivier, met die "Blou" en "Wit" Nyl in daardie kleure
Die woord "Nyl" kom van die Griekse woord Neilos, wat riviervallei beteken. In die antieke Egiptiese taal word die Nyl genoem iteruwat "groot rivier" beteken, verteenwoordig deur die hiërogliewe aan die regterkant.3
Die Nyl het twee groot sytakke. Die Blou Nyl is die bron van die meeste van die Nyl se water en vrugbare grond, maar die Wit Nyl is die langste van die twee. Die Wit Nyl styg in die Groot Mere-streek in Sentraal-Afrika, met die mees afgeleë bron in die suide van Rwanda, en vloei daarvandaan noordwaarts deur Tanzanië, Victoria-meer, Uganda en Suid-Soedan. Die Blou Nyl begin by die Tana-meer in Ethiopië en vloei vanuit die suidooste na Soedan. Die twee riviere vergader naby die Soedanese hoofstad, Khartoum.
Albei takke is aan die westelike flanke van die Oostelike Skeur, die suidelike deel van die Groot Skeurvallei. 'N Ander minder belangrike sytak is die Atbara, wat slegs vloei terwyl daar reën in Ethiopië is en vinnig droog word. Die Nyl is ongewoon deurdat sy laaste sytak (die Atbara) ongeveer halfpad by die see aansluit. Vanaf daardie punt noord verminder die Nyl weens verdamping.
Noord van Kaïro verdeel die Nyl in twee takke wat leegloop in die Middellandse See: die Rosetta-tak in die weste en die Damietta in die ooste, wat die Nyl-delta vorm.
Die oorsprong van die Nyl word soms beskou as die Victoriameer, maar die meer self het voederriviere van aansienlike grootte. Die verste stroom kom uit die Nyungwe-bos in Rwanda via die Rukarara-, Mwogo-, Nyabarongo- en Kagera-riviere voordat dit in die Victoria-meer in Tanzanië vloei.
Die Blue Nile-watervalle word gevoed deur die Tana-meer naby die stad Bahar Dar, Ethiopië
Die Nyl verlaat Victoria-meer by die Ripon-waterval, naby Jinja, Uganda, as die Victoria-Nyl. Dit vloei ongeveer 500 kilometer verder deur die Kyoga-meer totdat dit by die Albert Albertmeer kom. Na die vertrek van die meer van Albert, staan ​​die rivier bekend as die Albert Nyl. Dit vloei dan na die Soedan, waar dit bekend staan ​​as die Bahr al Jabal ('rivier van die berg'). By die samevloeiing van die Bahr al Jabal met die Bahr al Ghazal, self 445 myl (720 kilometer), word die rivier bekend as die Bahr al Abyad, of die Wit Nyl, van die witterige klei wat in sy water hang. Van daar vloei die rivier na Khartoum.
Die Wit Nyl dra ongeveer 31 persent van die jaarlikse ontslag uit die Nyl by. Gedurende die droë seisoen (Januarie tot Junie) dra die Wit Nyl egter tussen 70 en 90 persent van die totale afvoer uit die Nyl by.
Die Blou Nyl kom van die Tana-meer in die Ethiopiese hoogland na vore, en vloei dan ongeveer 1400 kilometer na Khartoum, waaronder gedeeltes wat met groot krag deur 'n smal, rotsagtige kloof gekanaliseer word. Sodra dit by die Wit Nyl aansluit, vorm hulle die Nyl. Ongeveer 90 persent van die water en 96 persent van die vervoer sediment wat deur die Nyl vervoer word4 sy oorsprong in Ethiopië, met 59 persent van die water slegs uit die Blou Nyl (die res kom van die Tekezé, Atbarah, Sobat en klein sytakke). Die erosie en vervoer van slik kom slegs gedurende die Ethiopiese reënseisoen in die somer voor, maar die reënval is veral hoog op die Ethiopiese plato.
Saamgestelde satellietbeeld van die Wit Nyl
Katarakte en groot buiging
Twee kenmerke definieer die Nyl tussen Khartoum en Aswan: die katarakte en die Groot Kromming. Sedert die Romeinse tyd het die katarakte bote verhinder om die rivier tussen Ekwatoriaal-Afrika en Egipte op en af ​​te gaan, en met die massiewe vleilande op die boonste Nyl suid van Khartoum is die bronne van die Nyl al duisend jare in verborgenheid gehul. Alhoewel ses genommer is, is daar eintlik baie meer. Die katarakte is ook beduidend omdat dit riviersegmente definieer waar graniet en ander harde gesteentes tot aan die rand van die Nyl afkom. Die vloedvlakte is nou tot nou, en die geleenthede vir landbou is beperk. Om hierdie twee redes - navigasiehindernisse en beperkte vloedvlakte - is hierdie deel van die Nyl dun bevolk. Die historiese grens tussen Egipte in die noorde en Nubië of Soedan in die suide is die Eerste Katarak by Aswan.
The Great Bend is een van die mees onverwagse kenmerke van die Nyl. Die Nyl vloei vir die grootste deel van die tyd onverbiddelik noord, maar in die hartjie van die Sahara-woestyn draai hy suidwes en vloei 300 kilometer van die see af voordat hy weer sy noordwaartse reis hervat. Hierdie afbuiging van die loop van die rivier is te danke aan tektoniese opheffing van die Nubiese swel. Hierdie opheffing is ook verantwoordelik vir die katarakte; indien nie vir onlangse opheffing nie, sou hierdie rotsagtige strekke vinnig verminder gewees het deur die skuuraksie van die sedimentbelaaide Nyl.
Dit het die ou mense verstom waarom die hoeveelheid water wat deur die Nyl in Egipte vloei in die loop van 'n jaar so groot was, veral omdat daar byna geen reën daar geval het nie. Ons het vandag hidrografiese inligting wat verklaar waarom die Nyl 'n "somerrivier" is.
Die Nyl suid van die Groot Kromming in Soedan is eintlik twee hidrouliese regimes: Die Wit Nyl handhaaf 'n konstante stroom gedurende die jaar, omdat die vloei daarvan dubbel gebuffer word. Seisoenvariasies word gemodereer deur die water wat in die Sentraal-Afrikaanse mere Victoria en Albert gestoor word, en deur verdampingsverliese in die Sudd, die wêreld se grootste soetwaterswem. Die Sudd verminder jaarlikse variasies in stroomvloei, aangesien die gebied van die Sudd in ongewoon nat jare toeneem, wat lei tot groter verdamping as tydens droë jare, wanneer die gebied van die Sudd verminder word. Die resultaat is dat die Wit Nyl wat uit die Sudd uitgaan die hele jaar ongeveer dieselfde tempo vloei en die Nyl stroomop hou van Khartoum gedurende die wintermaande, wanneer die Blue Nile / Atbara-stelsel opgedroog het.
Die Blue Nile / Atbara-stelsel is 'n heeltemal ander hidrouliese stelsel. Dit reageer op die nat seisoen / droë seisoen variasie van die Ethiopiese hooglande. In die winter, wanneer daar min reën in die hooglande val, droog hierdie riviere op. In die somer koel klam winde van die Indiese Oseaan af terwyl hulle deur die Ethiopiese hooglande klim, wat stormagtige reën bring wat die droë was en canyons vul met stormende water wat uiteindelik by die Blou Nyl of die Atbara aansluit. Gedurende die somer is die bydrae van die Wit Nyl onbeduidend. Die jaarlikse vloed in Egipte is 'n geskenk van die jaarlikse moeson in Ethiopië.
Na Aswan is daar minder water as gevolg van die verdamping van die Nyl se water tydens die rustige gang deur die Saharawoestyn. Water word ook verlore weens menslike gebruik, sodat geleidelik minder water in die Nyl vloei vanaf Atbara, die laaste sytak van die Nyl, tot by die Middellandse See.
Voordat die damme op die rivier geplaas word, sou die piekvloei gedurende laat Augustus en begin September voorkom en minimum vloei gedurende laat April en begin Mei.
Die Nyl is sedert die Steentydperk die lewenslyn vir die Egiptiese kultuur. Klimaatsverandering, of miskien oorbeweiding, het die pastorale lande van Egipte uitgedroog om die Sahara-woestyn te vorm, moontlik so lank gelede as 8000 vC.E., en die inwoners het vermoedelik na die rivier migreer, waar hulle 'n gevestigde landbou-ekonomie en 'n meer gesentraliseerde samelewing ontwikkel het.
As 'n oneindige bron van onderhoud het die Nyl 'n belangrike rol gespeel in die stigting van die Egiptiese beskawing. Grenslande was uiters vrugbaar weens periodieke oorstromings en jaarlikse oorvloed. Die Egiptenare kon koring en ander gewasse verbou deur voedsel vir die bevolking en vir handel te voorsien. Die water van die Nyl het ook wild aangetrek soos waterbuffels en kamele nadat die Perse hulle in die sewende eeu vC voorgestel het. Hierdie diere kan doodgemaak word vir vleis of tem en gebruik word om te ploeg - of in die geval van die kamele, oor land reis oor die Sahara. Die Nyl self was ook 'n maklike en doeltreffende vervoermiddel vir mense en goedere.
Die samevloeiing van die Kagera- en Ruvubu-riviere naby die Rusumo-waterval, 'n deel van die boonste punt van die Nyl
Egipte se stabiliteit was 'n onmiddellike gevolg van die vrugbaarheid van die Nyl. Vlas en koring kon verhandel word. Handel het op sy beurt die diplomatieke verhoudinge wat Egipte met ander lande gehad het, verseker en het dikwels tot die ekonomiese stabiliteit bygedra. Die Nyl het ook die hulpbronne, soos voedsel of geld, voorsien om 'n leër vinnig en doeltreffend op te hef.
Die Nyl het 'n groot rol gespeel in die politiek, godsdiens en die sosiale lewe. Die farao sou na bewering die Nyl oorstroom het, en in ruil vir die lewegewende water en gewasse, sou die kleinboere die vrugbare grond bewerk en 'n deel van die hulpbronne wat hulle gehad het, na die farao stuur.
Die Nyl was so belangrik vir die lewensstyl van die Egiptenare dat hulle 'n god, Hapi, geskep het wat toegewy is aan die welsyn van die jaarlikse oorloop van die Nyl. Die Nyl is ook beskou as 'n baan vanaf die lewe tot die dood en die hiernamaals. Die ooste word as 'n plek van geboorte en groei beskou, en die weste word beskou as die plek van dood, aangesien die god Ra, die son, geboorte, dood en opstanding ondergaan het elke keer as hy die lug oorsteek. Dus was al die grafte wes van die Nyl geleë, omdat die Egiptenare geglo het dat hulle die hiernamaals sou binnekom, begrawe moet word aan die kant wat die dood simboliseer.
Die Griekse historikus Herodotus het geskryf dat 'Egipte die gawe van die Nyl' was, en in 'n sekere sin dat dit korrek is. Sonder die waters van die Nylrivier vir besproeiing sou die Egiptiese beskawing waarskynlik van korte duur gewees het. Die Nyl het die elemente verskaf wat 'n lewenskragtige beskawing maak, en het drie duisend jaar baie tot die uithouvermoë daarvan bygedra.
Die soeke na die bron
Die Groot Kromming van die Nyl in Soedan, noord oor die Saharawoestyn in die rigting van Noord-Soedan
Ondanks die pogings van die Grieke en Romeine (wat nie die Sudd kon binnedring nie), het die boonste rye van die Nyl grotendeels onbekend gebly. Verskeie ekspedisies kon nie die oorsprong van die rivier bepaal nie, en het dus klassieke Hellenistiese en Romeinse voorstellings van die rivier as 'n manlike god gelewer, met sy gesig en kop in 'n gordyn verberg. Agatharcides meld dat in die tyd van Ptolemeus II Philadelphus, 'n militêre ekspedisie ver genoeg deur die Blou Nyl binnegedring het om vas te stel dat die somervloede veroorsaak is deur swaar seisoenale reënstorms in die Ethiopiese hoogland, maar daar is nog geen Europese in die oudheid bekend nie. bereik Tana-meer, laat staan ​​nog die trappe van hierdie ekspedisie verder as Meroe.
Europeërs het tot die vyftiende en sestiende eeu weinig nuwe inligting oor die oorsprong van die Nyl geleer, toe reisigers na Ethiopië nie net die Tana-meer besoek het nie, maar die oorsprong van die Blou Nyl in die berge suid van die meer. Alhoewel James Bruce beweer dat hy die eerste Europeër was wat die gebiede besoek het, gee moderne skrywers met beter kennis die eer aan die Portugese Jesuït Pedro Páez. Die dodelike, stormagtige water wat deur 'n smal kloof naby die kopwaters deurgeloop het, het die eksplorasie tot die afgelope jare belemmer.
Die Wit Nyl word nog minder verstaan, en die ou mense het verkeerdelik geglo dat die Nigerrivier die boonste rande van die Wit Nyl verteenwoordig; Plinius, die ouderling, het byvoorbeeld geskryf dat die Nyl sy oorsprong het "in 'n berg van laer Mauretanië", 'n afstand van 'dae' bo die grond gevloei het, daarna ondergronds gegaan het, weer verskyn as 'n groot meer in die gebiede van die Masaesyles, en daarna gesink weer onder die woestyn om ondergronds te vloei "vir 'n afstand van 20 dae se reis totdat dit die naaste Ethiopiërs bereik" (Natuurlike geskiedenis 5.10).
Die Nyl in Uganda
Die Victoriameer is in 1858 vir die eerste keer deur die Europeërs gesien toe die Britse ontdekkingsreisiger John Hanning Speke sy suidelike oewer bereik het terwyl hy saam met Richard Francis Burton op reis was om Sentraal-Afrika te verken en die Groot Mere op te spoor. In die geloof dat hy die oorsprong van die Nyl gevind het toe hy die 'groot uitspansel van oop water' vir die eerste keer gesien het, het Speke die meer vernoem na Victoria, die koningin van die Verenigde Koninkryk. Burton, wat destyds herstel het van sy siekte en verder suid op die oewer van die Tanganyika-meer rus, was woedend oor die feit dat Speke beweer het dat sy ontdekking die ware bron van die Nyl was, toe Burton dit steeds onrustig beskou het. 'N Baie openbare rusie het ontstaan, wat nie net 'n groot intense debat in die wetenskaplike gemeenskap van die dag ontlok het nie, maar ook baie belangstelling deur ander ontdekkingsreisigers wat daarop gemik is om Speke se ontdekking te bevestig of te weerlê. Die bekende Britse ontdekkingsreisiger en sendeling David Livingstone het misluk in sy poging om Speke se ontdekking te verifieer, en het te ver wes gedruk en in die Kongo-rivierstelsel binnegegaan. Uiteindelik was dit die Amerikaanse ontdekkingsreisiger Henry Morton Stanley wat Speke se ontdekking bevestig het, die Victoria-meer omseil en die groot uitvloei by Ripon Falls aan die noordelike oewer van die meer berig.
Die Wit Nyl-ekspedisie, onder leiding van die Suid-Afrikaner Hendri Coetzee, sou die eerste een word wat die hele Nyl deurtrek het. Die ekspedisie het in Januarie 2004 uit Uganda vertrek en vier en 'n half maande later veilig by die Middellandse See aangekom.
In April 2004 het die geoloog Pasquale Scaturro en sy maat, die kajakmaker en die filmfilmmaker Gordon Brown, die eerste een geword om die Blou Nyl van die Tana-meer tot by die Middellandse See te navigeer, maar eers te voet van die fonteine ​​in die Ethiopiese hooglande wat die meer voed, getrek . Hul ekspedisie het 'n aantal ander ingesluit, maar Brown en Scaturro was die enigste wat die hele reis onderneem het. Die span is egter gedwing om buiteboordmotors vir die grootste deel van hul reis te gebruik, en dit was eers in Januarie 2005, toe die Kanadees Les Jickling en die Nieu-Seelander Mark Tanner die Middellandse See bereik, dat die rivier vir die eerste keer onder menslike mag geplunder is.
Op 30 April 2005 word 'n span onder leiding van die Suid-Afrikaners, Peter Meredith en Hendri Coetzee, die eerste om te navigeer na wat sommige glo die mees afgeleë hoofstroom is - die Kagera-rivier, wat begin as die Rukarara in Nyungwe-bos in Rwanda en vloei vir 429 690 kilometer voordat u die Victoriameer bereik. Ander sê dat die ware bron die Ruvyironza-rivier is, 'n boonste tak van die Kagera wat by die berg Kikizi in Burundi begin.
Op 31 Maart 2006 het drie ontdekkingsreisigers van Brittanje en Nieu-Seeland, onder leiding van Neil McGrigor, beweer dat hulle die eerste is wat die rivier van sy mond na sy oorsprong in die Nyungwe-reënwoud in Rwanda reis.
Die rivier vandag
Uitsig oor die Nyl vanaf 'n kruisboot tussen Luxor en Aswan in Egipte Die ewige Nyl 'N Rivierboot wat oor die Nyl in Uganda gaan
Die Nyl ondersteun nog steeds 'n groot deel van die bevolking wat langs sy oewers woon. Die konstruksie van die Aswan-hoogdam (wat in 1970 voltooi is) om hidro-elektrisiteit te voorsien, het egter die somervloede en die hernuwing van die vrugbare grond beëindig, aangesien die meeste slik wat deur die Blue Nile-nedersettings in die Nasser-meer gevoer is.
Aangesien die groeiende bevolkingsgrootte en waterbehoeftes hul aandag trek, het al tien lande in die Nyl-bekken (Burundi, Demokratiese Republiek van die Kongo, Egipte, Eritrea, Ethiopië, Kenia, Rwanda, Soedan, Tanzanië en Uganda) vir die eerste keer in die geskiedenis 'n ernstige kommer uitgespreek oor die noodsaaklikheid om saam te werk om armoede te beveg. Gelei deur 'n gedeelde visie wat in Februarie 1999 aangeneem is - "om volhoubare sosio-ekonomiese ontwikkeling te bewerkstellig deur die billike gebruik van en die voordeel van die gemeenskaplike waterhulpbronne in die Nyl-bekken" - het nege lande ingestem om die Nile Basin Initiative (NBI) van stapel te stuur, met Eritrea as waarnemer en het terselfdertyd besluit om onderhandelinge te voer vir 'n permanente koöperatiewe raamwerk.
Oormatige water in die Nasser-meer sedert Maart 2005 word deur die Mubarak-pompstasie, wat volgens hom die grootste in sy soort ter wêreld is, gepomp in 'n kanaal deur die Toshka-vallei. Waar moontlik, sal landbougemeenskappe gevestig word. Die water word geprojekteer om 'n land van ongeveer 2300 vierkante kilometer, wat vandag slegs woestyn is, te besproei. Die regering hoop om tot drie miljoen inwoners in die omgewing te hervestig. Proefplase het getoon dat die grond potensieel vrugbaar is. Gewasse soos katoen, komkommers, tamaties, waatlemoen, piesangs, druiwe en koring word almal suksesvol verbou.
Die Nyl noord van Aswan is 'n gereelde toeristiese roete, met vaartuie en tradisionele houtseilbote, bekend as feluccas. Daarbenewens het baie "drywende hotel" -vaartbote die roete tussen Luxor en Aswan, en stop langs Edfu en Kom Ombo langs die pad.
In die suidelike dele van die rivier kom die seekoei en die Nyl-krokodil algemeen voor. Die Nyl is ook die tuiste van 'n verskeidenheid visse en voëls, meestal in die suidelike deel. Vis, veral die Nyl-baars en tilapia, is 'n belangrike voedselbron.
Die boonste streke van die Nyl is in bergwoude, maar as dit noord beweeg, verander die plantegroei rondom die rivier na struike en kort bome, en dan is daar geen plante in die woestyn nie. In die rivier self floreer waterhancint en papyrus. Laasgenoemde is in antieke tye gebruik vir die maak van papier, bote, sandale en tou.
Die huidige Nyl is ten minste die vyfde rivier wat noord van die Ethiopiese hooglande gevloei het. Satellietbeelde is gebruik om droë waterlope in die woestyn ten weste van die Nyl te identifiseer. 'N Eonile-canyon, nou gevul deur oppervlakte-drywing, verteenwoordig 'n voorvaderlike Nyl, genaamd die Eonile wat tydens die latere Mioseen (23 tot 5,3 miljoen jaar gelede) gevloei het. Die Eonile het klastiese sedimente na die Middellandse See vervoer, waar verskeie gasvelde binne hierdie sedimente ontdek is.
Gedurende die laat-Mioseense Messiniese soutgehalte-krisis, toe die Middellandse See | Middellandse See 'n geslote wasbak was en amper so leeg verdamp het, sny die Nyl sy koers af na 'n nuwe basisvlak, totdat dit 'n paar honderd voet onder seevlak by Aswan en agt duisend voet diep onder Kaïro. Hierdie enorme canyon is later met sediment gevul.
Voorheen het die Tanganyikameer noord in die Nyl gedreineer totdat die Virunga-vulkane sy loop in Rwanda versper het. Dit sou die Nyl baie langer gemaak het, met die langste kopwater in Noord-Zambië.
↑ Rivier Encarta Ensiklopedie. Ontsluit 25 April 2007.
↑ Nile Watershed. Wêreldhulpbroninstituut. Ontsluit 25 April 2007
↑ "Wat het die antieke Egiptenare die Nylrivier genoem?" Oop Egiptologie. 17 Oktober 2006 herwin.
↑ Marshall et al., "Laat-Pleistoseen en Holoseen omgewings- en klimaatsverandering vanaf Tana-meer, bron van die Blou Nyl." Holivar Natuurlike klimaatsveranderlikheid en aardverwarming. Ontsluit 25 April 2007.
Bangs, Richard, en Pasquale Scaturro. 2005. Mystery of the Nile: die epiese verhaal van die eerste afkoms van die wêreld se dodelikste rivier. New York Stad: G.P. Putnam se seuns. ISBN 0399152628
De Villiers, Marq. 2000. Water: die lot van ons kosbaarste hulpbron. New York: Houghton Mifflin. ISBN 0618030093
Holmes, Martha, Gavin Maxwell, en Tim Scoones. 2004. Nyl. Londen: BBC Books. ISBN 0563487135
Morell, Virginia. 2001. Blue Nile: Ethiopië se rivier van magie en misterie. Washington, DC: Adventure Press. ISBN 0792279514