Terwyl ons byna daagliks hoor oor die besondere uitdagings waarmee gedrukte koerante daagliks wêreldwyd te kampe het, word ook gereeld hoog opgegee dat dit die “skuld” van die opkoms van die nuusblaaie in die kuberruim is. So eenvoudig is dit egter nie. Koerante maak nou self op groot skaal van die kuberruim gebruik om digitale koerante die lig te laat sien, en enkeles het selfs volkome na die kuberruim verhuis.
Maroela se derde verjaarsdag bied die geleentheid om na die veranderende prentjie van die nuuswêreld te kyk.
Hierdie syfers verskil van plek tot plek oor die wêreld. Die geloofwaardigheid van die TV-nuus sal byvoorbeeld sterk beïnvloed word deur die redaksionele onafhanklikheid van die TV, maar die gemeenskaplike boodskap is dat die gedrukte media in baie lande ‘n probleem het om geloofwaardig te wees.
Die afgelope maand het Maroela 800 000 besoeke gehad, en 340 000 unieke besoeke. Beeld se gedrukte koerant bereik dus per dag ongeveer die helfte soveel besoekers as wat Maroela in ’n maand besoek. Aan die ander kant, Maroela het in sy eerste maand drie jaar gelede 7 000 besoeke gehad, en is aan die toeneem. Rome is nie in een dag gebou nie. Terwyl die een krimp, groei die ander.
Die mededinging om lesers raak egter nie net die gedrukte media teenoor die kuberruim nie. Daar is ook ’n deurlopende teenwoordigheid van gemeenskapsmedia – gedruk en as gemeenskapsradiostasies. Saam verhinder hierdie media, dikwels onafhanklik, dat die koerante soos vroeër ’n idee-imperialisme sou kon bedryf sonder om ’n knou of wat weg te kry. Die veldtog wat Solidariteit teen Beeld begin het uit reaksie op onder meer die styl van Puk-beriggewing is ’n tekenende voorbeeld. Ook die SAUK loop deurlopend die gevaar om in geloofwaardigheid in te boet sou dit te veel na “His Masters’ Voice” neig, omdat ander nuus en perspektiewe bloot deur ander media, waaronder die kuberruim, daaromheen spoel.
Die nuuskommentaar “gebeur” nie bloot in ’n nuusvakuum nie. Soms, soos met die beëindiging van die Numsa-staking, is die keuse van ’n onderwerp voor die hand liggend. Maar dit gebeur ook dat onderwerpe genoodsaak word uit ’n rits onderling verwante nuusgebeure wat weens die skynbare geringheid daarvan, nie prominent plaaslik of selfs internasionaal in die nuus is nie.
In die nuuskommentaar word die lyne van hierdie nuusleemte dan getrek, en geanaliseer. Maroela was byvoorbeeld een van die eerste nuusbronne wat na die vroeë ontwikkeling van die situasie in Oekraïne as ’n nuwe koue oorlog verwys het. Dinsdag het dit duidelik geword dat die Europese Unie en die VSA met sekere sanksies teen Rusland voortgaan.
Soms ding ’n hele paar ewe belangrike nuusgebeure met mekaar mee om as die dag se onderwerp vir nuuskommentaar gekies te word. Soms is die “kompetisie” so sterk dat Maroela noodwendig ’n tweede nuuskommentaar op ’n dag moet plaas. Soms, egter, is daar geen onderwerp wat duidelik hande opsteek nie, en word vroeg soggens wanneer die meeste mense nog heerlik snoesig slaap, ’n soektog onderneem deur die wêreld en die plaaslike media, en ander nuusbronne soos peilings, om ’n onderwerp te soek. Wanneer iets gevind word, moet daar gewoonlik aansienlike bykomende navorsing oor die onderwerp gedoen word, met die oogmerk om die nuus in konteks te plaas altyd in die agterkop. Nogtans is daar altyd ‘n paar ysters in die vuur – nuusgebeure wat gemonitor word en ondertussen agtergrond oor ingewin word vir wanneer die nuuswaardigheid “ryp” is.
Die doel kan nooit wees om die moontlike populariteit van ’n onderwerp die keuse van die onderwerp te maak nie. Die aftrek wat ’n nuuskommentaar by die lesers kry, wissel dus geweldig van dag tot dag. Maandag se nuuskommentaar, Het Zuma afgetree? het in ’n japtrap meer as ‘n 1 000 Facebook-“shares” van die hoofblad af gekry. Dinsdag se nuuskommentaar wat oor die afloop van die verwoestende Numsa-staking geskryf is, Nou moet gekyk word na stakings en die reg om te werk, het teen vanoggend nog net 18 getrek.
Die nuuskommentaarskrywer moet nie net so onverbonde as menslik moontlik wees nie, hy moet so objektief as menslik moontlik wees. Selfs die beste propaganda van ’n politieke party waarmee hulle met die kiesers se koppe smokkel, moet die analis nie meesleur nie. Soms is daardie propaganda ook snert. Dit beteken dat so ’n analis ook deur die ondersteuners van so ‘n party verkwalik kan word, en inderdaad verkwalik word.