Die ANC oor grond, in hul eie woordeDr. Frans Cronjé. Foto: Youtube.com. Deur Frans Cronje President Jacob Zuma het op 9 Februarie in die parlement gepraat oor verandering van die Grondwet om sonder vergoeding beslag te lê op grond in privaat besit. ’n Paar weke later het die ANC in die parlement geweier om ’n EFF-voorstel te ondersteun om presies dit te doen. Daarna was daar heelwat redenering oor wat die ANC in die mou voer. Ek sal in hierdie artikel die ANC vir jou die antwoord laat gee – in hul eie woorde. Kort ná mnr. Zuma se toespraak, op 10 Februarie, is die minister van grondsake, mnr. Gugile Nkwinti, waar hy op die trappe van die parlement gestaan het, deur Netwerk24 aangehaal toe hy gesê het: “Dit is uitstekend. Hierdie besluite kom van die opvolg-ANC-lekgotla. Dit is nie besluite van die president nie.” Op 28 Februarie het die minister van binnelandse sake, mnr. Malusi Gigaba, in die aanlyn ANC-blad ANC Today geskryf dat “die radikale grondhervormingsbeleide van hierdie ANC-geleide regering … die grondloosheid en gebrek van die meerderheid sal beëindig”. Nadat die ANC die EFF-mosie oor verandering van die Grondwet verwerp het, het City Press op 5 Maart die adjunkminister van staatsdiens en administrasie, Ayanda Dlodlo, soos volg aangehaal: “Die party se beswaar teen hierdie week se mosie in die parlement, wat deur die EFF ingestel is, het baie van ons ANC-lede verward en seergemaak gelaat … Ons het gevoel dat die party, deur hierdie mosie vir die aanpassing van die Grondwet se eiendomsklousule te verwerp, ’n geleentheid verkwis het.” Ook op 5 Maart is die ANC se hoofsweep in die parlement, mnr. Jackson Mthembu (wat die EFF-mosie teengestaan het), deur News24 soos volg aangehaal: “Ons het nie die grondkwessie behoorlik gehanteer nie. Ons moenie sê dat die struikelblok met grondhervorming die Grondwet is wanneer ons nie eens artikel 25 getoets het nie … Ons het nie die idee om grond in die openbare belang te onteien en minimaal daarvoor te betaal getoets nie.” Dit is die belangrikste aanhaling in die hele debat. Mnr. Mthembu se LP’s het nie ten gunste van eindomsreg teen die EFF-voorstel gestem nie. Inteendeel glo mnr. Mthembu dat grond binne perke van die Grondwet gevat kan word sonder om veel daarvoor te betaal. Landbou-ontleders is dus verkeerd om te sê dat die ANC in die parlement ten gunste van eiendomsreg en kommersiële landbou opgetree het. Op 10 Maart is adjunkpresident Ramaphosa deur Business Day aangehaal waar hy gesê het: “Die aanpassing van die Grondwet is weliswaar ’n strategie … die inwerkingstelling van wat in die Grondwet is, is ’n ander strategie. Die ANC se verbintenis is diep en deeglik. Ons sal hierdie probleem oplos.” Op 12 Maart is die ANC se beleidshoof, mnr. Enoch Godongwana, soos volg deur die Mail and Guardian aangehaal: “Die huidige (ANC-) beleid praat nie van onteiening sonder vergoeding nie … Wat in 2012 in Mangaung gesê is, is dat eiendom of grond wat wederregtelik geneem is aan onteiening sonder vergoeding onderworpe moet wees met behoorlike aandag aan artikel 25 van die Grondwet.” Die artikel gaan voort om ’n ander senior ANC-leier aan te haal wat gesê het dat alle grond wederregtelik verkry is. Die Mail and Guardian het ook die leier van die ANC-jeugliga, mnr. Collen Maine, aangehaal waar hy gesê het: “Selfs indien die EFF ons politieke vyand is, sê ons oor die grondkwessie dieselfde ding en moes ons met hom saamgestem het. Daardie dag sal baie streng beoordeel word, want ons het die verkeerde besluit geneem.” Ook in is president Zuma deur Reuters soos volg aangehaal: “Ons moet sterk maatreëls tref wat ons ekonomie, waarby grondeienaarskap inbegrepe is, baie vinnig sal transformeer … Ons is besig om (wette) aan te pas om vinniger grondhervorming moontlik te maak, waaronder grondonteiening sonder vergoeding waarvoor in die Grondwet voorsiening gemaak word.” My vertolking van die aanhalings, veral dié van mnr. Mthembu aan Netwerk24 soos op 5 Maart geplaas, is dat daar binne die ANC geen werklike konflik oor grond bestaan nie. Die strydende partye stem dus wesenlik saam dat grond gevat en herversprei moet word terwyl die minimum moontlike vergoeding daarvoor betaal word.