JY LEES NOU Pioneer: Wat beteken Pepsi-oorname vir boere?
2434 keer gelees
Die voorgenome transaksie deur die Amerikaanse voedselreus PepsiCo om Pioneer Foods te koop, is goeie nuus vir Suid-Afrikaanse boere én die plaaslike voedselsektor.
"Dis 'n stap in die regte rigting dat internasionale maatskappye nou begin belang stel in plaaslike voedselmaatskappe wat die afgelope jare taamlik swaargetrek het," sê mnr. Schalk Louw, portefeuljebestuurder by PSG Wealth.
Die genoteerde Pioneer Foods, met handelsmerke soos Sasko, Liqui-Fruit, Ceres en Bokomo in sy stal, het Vrydag op die JSE se nuusdiens Sens bekend gemaak dat PepsiCo nagenoeg R23 miljard vir al Pioneer se aandele sal betaal. As alles vlot verloop, sal die transaksie teen Februarie 2020 voltooi wees. PepsiCo besit handelsmerke soos Moutain Dew, Lay's, Tropicana en Fritos.
Ongunstige faktore soos die droogte en die swak wisselkoers het Suid-Afrikaanse voedselmaatskappye se vermoë om hul vlerke na internasionale markte te sprei, taamlik aan bande gelê, sê Louw.
"Dit lei tot 'n omgewing waar onderliggende pryse (van die genoteerde voedselmaatskappye) te goedkoop begin word het en dit het die aandag van groot internasionale voedselgroepe geprikkel. Ons kan waarskynlik meer aanbiedings uit die buiteland verwag, soos die voorgenome oorname van Clover deur die Milco-groep wat nou die groen lig van die Mededingingskommissie gekry het."
Die feit dat PepsiCo, die wêreld se derde grootste voedsel-en-drankmaatskappy, een van sy grootste beleggings buite Amerika in Suid-Afrika kom doen, wys hoe belangrik hy dit ag om 'n vastrapplek in die groeiende Afrika-mark te kry, sê prof. Johan Willemse, landbou-ekonoom en rubriekskrywer van Landbouweekblad.
"Dié aanbod kom teen die agtergrond van die Afrika-unie (AU) se beoogde vryhandelooreenkoms wat 'n mark van 1,3 miljard mense sal skep. Indien dit slaag, kan dié ooreenkoms 'n groot voordeel vir die plaaslike landbou-uitvoermark inhou."
Hy sê die feit dat PepsiCo beheer oor Pioneer Foods se bestaande infrastruktuur in Afrika en sy kundigheid oor die vasteland se voedselmarkte wil kry, skep ook ruimte vir verdere ontwikkeling en uitbreiding van Suid-Afrikaanse produkte soos vrugtesappe en droëvrugte. Die transaksie skep dus geleenthede vir plaaslike vrugteboere.
Weens hoë vervoerkoste na markte in Afrika is daar waarskynlik nie 'n regstreekse voordeel vir Suid-Afrikaanse graanprodusente uit dié transaksie nie, hoewel die uitvoer van produkte soos papmeel wel kan styg, sê Willemse.
PepsiCo se aanbod van R110 kontant per aandeel is sowat 42% hoër as die sluitingsprys van R77,60 per aandeel vóór die voorgenome transaksie bekend gemaak is. Dit sal 'n regstreekse inspuiting van R23 miljard van buitelandse kapitaal beteken wat volgens Willemse baie goed vir vertroue in die Suid-Afrikaanse ekonomie sal wees, en dus ook vir die breër landbousektor.
Volgens mnr. Anthony Clark, onafhanklike ontleder van @Smalltalkdaily, sal dié aanbod ook "welkome geld in die bank" vir baie aandeelhouers van die maatskappy beteken. Maar hy sê Pepsico kry 'n winskoop danksy die huidige swak vertoning van die plaaslike voedselsektor.
"Ek is hartseer om te sien die maatskappy word uit die plaaslike mark geneem teen minder as die helfte van die waarde wat hy op sy toppunt behaal het – en voor die verwagte herstel in sy verdienste in die 2020-'21-boekjaar."
Hy stem egter saam met ander ontleders dat die saamgevoegde krag van PepsiCo en Pioneer Foods 'n kragtige nuwe groep in die voedselmark sal skep. "Pioneer sal die skaal en hulpbronne hê om teen plaaslike en internasionale voedselreuse mee te ding." ­
Die voorgenome transaksie is onderworpe aan goedkeuring deur die Mededingingskommissie, die Reserwebank en die JSE.