Wat kan jy doen met ‘n $200 miljoen skenking?
Ruth Lilly (1916-2009)
Kom ons droom so bietjie vanoggend. Dit is die jaar 2002 en jy bedryf etlike jare reeds ‘n klein, esoteriese tydskriffie in – kom ons sê maar Chicago – met die naam Poetry. Jy sukkel jou ook maar disnis om die tydskrif van uitgawe tot uitgawe te laat oorleef. Die meeste van die materiaal wat jy ontvang, kan jy nie plaas nie; enersyds vanweë beperkte fondse, maar andersyds ook as gevolg van die benede-standaard gehalte daarvan.
Veral een vrou – sê maar ene Katherine Blackstone – dryf jou teen die mure uit. Week na week lê die ligblou koevertjie met twee of drie gedigte in jou brieweboks en week na week stuur jy dit terug.
En toe, op ‘n dag ontvang jy besoek van haar prokureur.
Katherine Blackstone se regte naam is Ruth Lilly en sy is die enigste oorlewende erfgenaam van rykdom wat deur haar pa in die farmasetiese bedryf vergader is, vertel die prokureur jou …
En sy wil graag ‘n bedrag skenk ten gunste van jou sukkelende tydskrif.
Verbaas kyk jy na die prokureur. Hoeveel, vra jy ongemaklik. Die prokureur stoot die dokumentasie oor jou lessenaar na jou toe. Jou oog vang die bedrag wat in rooi, vetgedrukte letters na jou toe spring. Jy besef dit nog nie heeltemal nie, maar jou lewe sal nooit weer dieselfde wees nie, want die bedrag is $200 miljoen.
Inderdaad “feit”, liewe leser. Elke woord. (Behalwe die naam “Katherine Blackstone”. Dit is nie bekend onder watter naam Ruth Lilly haar gedigte ingestuur het nie …)
Maar, hemel, wat dóén jy met soveel geld?! Wel, jy ontwikkel jou beskeie tydskrif tot die mees gesaghebbende in die VSA, want jy kan top dollar betaal vir bydraes. En jy begin ‘n organisasie met die naam The Poetry Foundation wat nie net die vernaamste digters betrek nie, maar ook bykans alle poësie-produksie in die VSA koördineer; gerugsteun deur een van die mees indrukwekkende webtuistes van enige letterkunde ter wêreld. Jy bring ‘n instituut vir poësie-navorsing tot stand. Jy stel die Ruth Lilly Poetry Prize in met $100,000 as prysgeld, asook vyf Ruth Lilly Fellowships wat jaarliks aan 5 aspirant digters toegeken word ten einde hulle in staat te stel om in ‘n geluksalige staat van finansiële onafhanklikheid hul kuns te kan bedryf. En ja, jy verduur maar die kritiek, want te midde van soveel ander afgunstiges, weet jy dat niks wat jy met dié nalatenskap verrig óóit algemene byval sal vind nie.
Tragies genoeg is Ruth Lilly op Woensdag, 30 Desember 2009, in die ouderdom van 94 oorlede. In haar leeftyd kon dit haar nie geluk om haar gedigte vir publikasie in Poetry aanvaar te kry nie. Maar dit was immers ook nooit haar oogmerk nie. “Poetry has no greater friend than Ruth Lilly,” het John Barr, hoofdirekteur van die Poetry Foundation in sy huldeblyk gesê. “Her historic gift is notable not only for its size-that part of her largesse is known to every corner of the poetry world-but also because it was made with no conditions or restrictions of any kind as to how it should be used for the benefit of poetry. In that, it was the purest expression of her love for the art that meant so much to her as poet herself, and as benefactor.”
Ja, liewe leser. So is dit. Droomwerke gebeur wel nog steeds vandag.
Dan wil dit voorkom asof ons Blogfokus vir Januarie nou op dreef begin kom. Drie van ons bloggers het hul fokusstukke geplaas, te wete Andries Bezuidenhout, Philip de Vos en Carina Stander. Plus nog drie briewe in die Brieweboks deur lesers wat vertel waar hul entoesiasme jeens die poësie vandaan kom. Baie dankie daarvoor, julle!
Ten slotte – Antjie Krog en Ronelda Kamfer vertrek hierdie week noordwaarts ten einde aan die Winternachten-fees in Den Haag deel te neem eerskomende naweek. Uiteraard wens ons hul ‘n aangename ervaring toe. Ter ondersteuning hiervan is ‘n onderhoud met Ronelda Kamfer gevoer en gister geplaas.
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Wat kan jy doen met ‘n $200 miljoen skenking?
Ronelda Kamfer – vertaling in Frans
Ronelda Kamfer – vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein
(Waar ek staan)
Me voici assise à table
Mon cœur et ma tête sont ouverts
le maître de la ferme
(Die baas van die plaas)
elle me raconte les histoires de monsieur Willem
combien monsieur Willem était bon pour elle
et comment monsieur Willem l’avait fait monter devant avec lui
dans la camionnette-plateau
monsieur Willem disait que ce n’était pas la peine que ses enfants
Tantie Doris était l’archétype de la femme au foyer
le matin elle emmenait ses enfants à l’école
vêtue d’une salopette rose, des bigoudis verts sur la tête
elle passait la journée à faire le ménage, la lessive et la cuisine
elle était femme au foyer
un jour de juin où il pleuvait des cordes
Tantie Doris étendait son linge, lavait ses vitres
et arrosait ses plantes sous la véranda
lorsque soudain, une voiture de police et deux corbillards de l’hôpital de Tygerberg
se sont arrêtés devant chez elle
ils sont ressortis en poussant devant eux sur des brancards trois maccabées dans des sacs plastique
un grand et deux petits
Tantie Doris, pour la première fois depuis des années
portait une robe à fleurs et ses cheveux défaits
retombaient en longues boucles sur ses épaules
on lui passa les menottes, elle grimpa à l’arrière du panier à salade
et lança aux badauds : Allez-y, vous pouvez fouiner partout,
chez moi tout est propre.
(Pick n Pa)
des qui sont en taule à Pollsmoor
des qui dorment le jour et qui travaillent la nuit
le bureau des plaintes sentait la poussière
la voiture de la fille qui m’avait amenée aussi –
le travailleur social aux mains moites
l’infirmerie de la maison de correction
tout sentait la poussière
mais la poussière du bureau des plaintes était différente
ça sentait comme de la poussière qui aurait fait des petits
et tout le monde en crevait
le policier qui prenait les dépositions
ne m’a pas regardée dans les yeux
il a dit que je pouvais lui demander tout ce que je voulais
alors je lui ai demandé ce qu’il pensait de la poussière
oui, la poussière, ai-je répondu en attrapant son regard
alors il m’a regardée bien droit dans les yeux et m’a dit
que la poussière, il n’y pensait pas vraiment
alors je lui ai dit que moi, la poussière, j’y pensais tout le temps
que la poussière était partout que la poussière connaissait les secrets les mieux gardés
que certains jours je cherchais la poussière, que je savais que la poussière avait une odeur
que la poussière c’était la mort et que j’aurais voulu être poussière
je lui ai dit que la poussière ne peut redevenir poussière
contrairement à l’être humain
a-t-il ajouté très vite
oui, c’est bien la preuve que l’être humain ne vaut pas grand-chose
lui qui jamais ne pense à la poussière
Certains jours je bois trop
certains autres trop peu
jamais je ne bois juste ce qu’il faut
quand je suis saoule je parle trop
quand je suis sobre j’écris trop
jamais je ne parle ni n’écris juste ce qu’il faut
Je sais bien que si j’arrivais à faire correctement ne serait-ce qu’une chose, une seule
je ne me sentirais pas aussi nulle à cause du reste
elles ne travaillent pas chez Shoprite
(Pasop vir depressie)
Si on t’a agressée
violée, si on t’a piqué ta bagnole, si on t’a kidnappée, séquestrée
tout ça peut causer des dépressions
ce sont de bonnes raisons de déprimer
Des parents de merde
des profs de merde
des églises de merde
de la bouffe de merde
des gens de merde
des fringues de merde
des règles de merde
des lois de merde
de la musique de merde
des poètes de merde
et une pensée de merde
ce ne sont pas des causes de dépression
Tags: Pierre-Marie Finkelstein, Ronelda Kamfer
Posted in Vertalings | Comments Off on Ronelda Kamfer – vertaling in Frans
Nee! Plagiaat in tronke?! Kan nie wees nie.
Gedigte agter tralies
Ai, hoe dikwels gebeur dit tog nie dat iemand ‘n goeie idee het en dan ontspoor dit nie? So het die Britse Gevangenisdiens dit goedgedink om ‘n gedigteblad in hul interne publikasie, Inside Time, te skep met ‘n £25 prysgeld vir die beste gedig wat elke maand ontvang word. Spoedig het dié onderneming alle verwagting oortref. Lucy Forde, samsteller van die poësieblad, het aan The Telegraph se verslaggewer gesê dat hulle sowat 3,000 gedigte binne ‘n jaar vir plasing ontvang het en dat hulle vroeër vanjaar selfs ‘n bloemlesing uit dié tronkverse kon saamstel.
Ongelukkig blyk dit nou dat die gevangenes hulle aan grootskaalse plagiaat skuldig maak deur gedigte en lirieke van bekendes soos Robert Frost en James Brown onder hul eie name in te stuur. “We now check every poem selected before going to print,” het die redakteur in vandeesmaand se uitgawe gewaarsku en bygevoeg: “By cheating you are spoiling it for those that submit genuine pieces of poetry. Not only that, you are laying yourselves and Inside Time open to possible law suits. This would ultimately finish the poetry pages, one of the most popular sections of the paper.”
Nou ja, toe. Waarskynlik net nog ‘n voorbeeld van ‘rhyme does not pay’, of wat praat ek alles?
In nog ‘n koddige geval uit Inside Time het ‘n gevangene ‘n klagte oor die laat aflewering van sy pos in versvorm aan die tronkowerheid gestuur. Heel gepas was die amptenaar, ene M Brennan, se antwoord óók in versvorm.
Vir jou naweekplesier kopieer ek laasgenoemde se vers hieronder. (Terloops, indien jy die gevangene se klagvers wil lees, is dit hier te vinde.)
Ten slotte – ons moet ongelukkig bekend maak dat Ronelda Kamfer se entoesiastiese bereidwilligheid om as blogger aan die webblad deel te neem, nié gaan materialiseer nie. Studiedruk weerhou haar tans daarvan. Dit is inderdaad baie jammer aangesien haar bydraes beslis ‘n waardevolle toevoeging tot ons arsenaal van bloggers sou wees. Dit beteken egter dat daar tans weer ‘n vakature bestaan; so laat weet gerus indien dit jóú sou interesseer.
Geniet die naweek wat op hande is en mag jou passie onbelemmerd wees. Nuuswekker hervat weer op Maandag.
Having considered your prose
It’s as clear as your nose
Some of your lines don’t meter
There’s more to address
To make communication sweeter.
Always try and refrain
From causing disdain
When composing your poetic reply
In stating concerns
Steer away from terms
Such as “which was a blatant lie”.
Now before I close
My reply to your prose
I note you’ve withdrawn your request
Your opinions you’ve floated
Your views have been noted
This matter can be put to rest.
© M Brennan
Tags: Ronelda Kamfer, Tronkpoësie
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Nee! Plagiaat in tronke?! Kan nie wees nie.
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Ons verwelkom twéé nuwe bloggers!
In die modewêreld hoor ‘n mens vry algemeen die opmerking dat indien jy ‘n modegier lank genoeg bly navolg, dit uiteindelik weer hóógmode sal word; soos byvoorbeeld die mini-romp se terugkeer tans na hóéveel dekades … Dit wil my voorkom asof dié tendens ook vir die letterkunde, en meer spesifiek die digkuns geld. Soos het die digter-akademikus, Dale Smith, van die Universiteit Texas in Austen ‘n hele beweging van stapel gestuur wat hy Slow poetry noem. Dit is na analogie van die slow food beweging in die tagtigerjare wat in Italië as verset teen die toenemende fast food-kultuur gemik was. Slow food het dan kultuur-gebaseerde geregte, met gesonde plaaslik-geproduseerde vrugte, kase, wyn en groentes as basis. Smith maak dié benadering van toepassing op die digkuns. “While conceptual poetry and flarf provide contemporary approaches to poetry, it seems that more radical uses of the poem could be theorized,” het Smith se benadering einde verlede jaar aangekondig. “The slow food and slow biking movements offer possible models. By turning away from innovations that increase the speed of production, poets could rediscover valuable skills from older methods. Pace in this slow poetry sense becomes a greater concern. Value could be placed on the withholding of vital details and the slow release of vivid particulars within rhetorical situations driven by a desire to disclose new knowledge. Such disclosures of knowledge, feeling, and perceptions help expand capacities for living in contemporary cultures, empowering potential agents for other forms of disruptive acts. Poetry, if concentrated on plausible conjectures of reality, can help transform other conjectural definitions of it.” ‘n Volledige berig oor dié nuwe tendens is hier op The Buffalo News se webblad te lees. ‘n Webblad, met die naam Slow poetry – An introduction is hier te vind. Gaan lees gerus Dale Smith se volledige betoog. Veral die slotsin lewer interessante kommentaar op ons situasie hier ter plaatse: ” … , it is the position of Slow Poetry that we must learn to once again inhabit the local, and to abide by its claims, if we are to avert catastrophe.”
Waarom dié onderwerp vanoggend as Nuuswekker betrek? Wel, omrede ons digkuns eintlik nog nooit werklik die era van fast poetry betree het nie. Die sogenaamde performance poetry en gepaardgaande bewegings soos Flarf en konseptuale digkuns was nooit régtig deel van ons spyskaart nie. Die debat rondom toeganklike en/of hermetiese verse, asook die tema wat Charl-Pierre Naudé aan sy gas-blogggers voorgestel het, hou alles hiermee verband. Waar ons tans besig is om na oorsese modelle te kyk vir “vernuwing” is die teenreaksie reeds aan die uitbroei aan daardie kant, lyk dit my. Ons moet net geduldig wees: Binne enkele jare is ons enigsins “verouderde” digpatrone weer hoogmode!
Ten slotte, nog ‘n aanhaling uit Dale Smith se betoog: “If Flarf and conceptual poetry perform a kind of critique of information culture that is focused in its excesses and feeds off of them, Slow Poetry aims to be nothing less than a reinvention of how poetry is read and written in a post-consumer culture. If Flarf sets its sights low and relishes in its degradations, Slow Poetry aims to reclaim small, integral parts of the world.”
Mmm, laat my nogals dink aan iets wat my Ouma altyd gesê het: Hoe meer dinge verander, hoe meer bly dit dieselfde.
Kyk om jou heen vandag en neem dinge rustig. Of dalk in Engels? Go with the slow! En onthou om vanaand om 22:00 op RSG te luister na Vers & Klank. Ronelda Kamfer lees dan van haar gedigte voor.
Tags: Dale Smith, Ronelda Kamfer, Slow poetry
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Sleepvoetverse
Posted in Artikels, essays, e.a. | Comments Off on Danie Marais. Die verhalende vers
Andries Bezuidenhout. ŉ Bondige verslag oor gisteraand se voorlesing by Boekehuis in Aucklandpark
Dis nou die voorlesing deur Ronelda Kamfer en Loftus Marais, wat uiteindelik ŉ draai kom maak het in Johannesburg. ŉ Paar jaar gelede wou Antjie Krog weet hoekom die energie in Afrikaanse rockmusiek nie ook in die digkuns voorkom nie. Wel, ek skat daardie energie is nou witwarm en selfs dalk sterker as in musiek. Vergeet van kitaar feedback (danksy Vincent Pienaar weet ons die Afrikaans daarvoor is “kringfluit”), die aarde dreun van die lugdrukbore (verskoning aan Loftus).
Die boekwinkel was stampvol en ek het ŉ hele paar skrywers, akteurs en digters opgemerk – Harry Kalmer, Johan Myburg, Jo Prins, René Bohnen, Leon de Kock, Kleinboer, Kirby van der Merwe, David Minnaar, om maar ŉ paar te noem. (Ag, soms moet ŉ mens maar ŉ bietjie skaamtelose name dropping doen. Dis vir ŉ goeie saak.) Corina van der Spoel het vir Ronelda en Loftus om die beurt laat lees, volgens temas. Dit was soos goeie kabaret. Jy lag die een oomblik en die volgende oomblik voel jy skuldig omdat jy gelag het. Toe alles afgehandel blyk te wees is Loftus deur Marianne Fassler teruggeroep om haar gunsteling gedig uit sy boek te lees.
Ek het ŉ ruk gelede ŉ onderhoud met Philip Larkin gelees waarin hy heel negatief oor die voorlesing van gedigte in die openbaar is. ŉ Gedig gaan ook oor hoe dit op papier uitgelê is en punktuasie, sê hy. En ŉ mens kies gewoonlik maar jou meer toeganklike gedigte om by sulke geleenthede voor te lees. Volgens Larkin kan dit tot vervlakking lei. Voorlesings kan dus nooit vir die geskrewe woord op papier instaan nie.
Maar die feit dat iemand met Loftus se boek in haar hand gesit het en gekom het om hom te hoor lees, wys dat die interaksie tussen lees en luister nogal dinamies is. Baie mense het ook bundels gekoop.
Dis tog lekker as soveel mense op ŉ yskoue herfsaand, ŉ weeksaand, uit die huis kom om na gedigte le luister. Vanoggend moes ek ŉ olierige ontbyt eet om daarvan te herstel.
Vir ‘n meer uitvoerige verslag en ‘n paar foto’s, gaan kyk gerus hier.
Tags: Loftus Marais, Ronelda Kamfer, voorlesings
Posted in Uncategorized | Comments Off on Andries Bezuidenhout. ŉ Bondige verslag oor gisteraand se voorlesing by Boekehuis in Aucklandpark