Is al Colesberg se skape dan nou Engels? | Netwerk24
Deur Johan van Wyk 23 Augustus 2019 00:00
Die ou gesegde "waar 'n mofskaap (merino) loop, kan 'n mens lewe" is op Colesberg gebore. Die waarheid daarvan is pas weer bevestig deur die rekordprys van R170 000 wat 'n ram uit die Pienaars van Klipplaatsfontein se Mega Merino-stoet op 'n veiling behaal het.
G'n wonder die Pienaars het die ram Incredi-ble gedoop nie. Van hul ander ramme wat ook hoë pryse behaal het, heet Provider, Extreme en Phenomenal. En die een wat vir aanstaande jaar se veiling voorberei word, is klaar Believer gedoop – "believe it or not!"
Die Engelse name van die Pienaars se ramme het my herinner aan 'n veiling van Afrikaanse renperdtelers jare gelede op Colesberg waarop die afslaer, wie se Engels beperk was tot "yes" en "no" en Coke, volhard het om ter wille van 'n paar kopers die veiling in net Engels te hou.
Al die perde het ook Engelse name gehad. Wat weens stambome in die wedrenwêreld soort van tradisie is. In die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse wedrenbedryf was daar nog net een perd met 'n Afrikaan-se naam, Werda, die wagwoord in die Boereoorlog. G'n wonder nie. Hy het nooit gewen nie en hardloop waarskyn-lik steeds.
Wys jou, bloed is dikker as water. Hy kruip waar hy nie kan loop nie. Veral Engelse bloed.
Toe ek destyds effe snedig in Volksblad gespot het dat Coles-berg se perde net Engels verstaan, kon ek nie voorsien dat ek jare later sou skryf dat Colesberg se skape skynbaar ook net Engels verstaan nie. Hopelik kom dit my nie so duur te staan soos destyds met die perde-veiling nie. Die predikant op Colesberg, 'n afstammeling van ou Skotse leraars, na wie se dogter ek gevry het, het my die pastorie verbied.
Maar wat is dit met die Karoo se Afrikaanse mense dat hulle so met Engels oor die kop geslaan is? Nou laas was dit Sylvester vir die Karoo se rondloperleeu, die naam van 'n Amerikaanse strokiesprentkat. Nou is dit skaapramme. Wie moet die skuld kry? Tog sekerlik nie die heldhaftige Britse Setlaars nie wat in 1820 van die skip afgeklim het, met durf en harde werk pragtige skaapplase in veral die Oos-Kaapse Karoo opgebou het en dit oor geslagte steeds bedryf. Ek haal my hoed vir hulle af. Ook omdat hulle in 'n hoofsaaklike Afrikaanse omgewing ná 200 jaar steeds hulle taal, kultuur en tradisies uitleef en in stand hou. Teenoor Afrikaners wat nie kan wag om ter wille van Engels gatoorkop te slaan nie en hul moedertaal so opmors nie.
Is dit 'n swakheid in ons gene? 'n Gebrek aan karaktervastheid? Nogal "sad", nè?
Ek kan aan die wonderlikste Afrikaanse name vir perde, donkies en ramme dink. Soos Kor-daat, die naam van die perd van 'n Oos-Vrystaat-se boer wat nou die dag op die grens met Leso-tho gesteel is. Of Vaaltyn en Wiegman vir 'n paar lekker, flukse kardonkies.
Wat van Ramkat, Voorloper, Katelknaap (dis mos maar wat 'n ram eintlik is!) of Tjekboek vir een wat R170 000 haal?