(Aangestuur vanaf W. B. Yeats)
Ierse digter en toneelskrywer
William Butler Yeats ([ˈjeɪts]; * 13 Junie 1865 in Dublin, Ierland; † 28 Januarie 1939 in Menton, Frankryk) was 'n Ierse digter en toneelskrywer en een van die leidende figure van die 20ste eeuse literatuur.
As een van die voorste literêre persoonlikhede van die Ierse en Britse literêre lewe, wat ook in Ierse politiek belang gestel het, het Yeats in sy latere lewe twee ampstermyne as Ierse senator gedien. Yeats was 'n drywende krag agter die Ierse Literêre Herlewing (Irish Literary Revival), 'n beweging wat die Engelse kulturele invloed tydens die Victoriaanse tydperk ten gunste van Ierland se eie kulturele erfenis wou terugdring, en het saam met Lady Augusta Gregory, Edward Martyn en ander die Abbey Theatre in Dublin gestig wat hy in sy beginjare as direkteur bestuur het.
Die Ierse digter, mistikus, dramaturg en kritikus William Butler Yeats word allerweë beskou as een van die belangrikste figure in die 20e-eeuse Engelse letterkunde. Sy werk het groot invloed op die moderne poësie uitgeoefen. Yeats het 'n beduidende bydrae gelewer tot die opbloei van 'n nasionale Ierse letterkunde aan die einde van die 19e eeu, onder meer deur die vestiging van die Irish National Theatre Society, en was ook aktief in die Ierse politiek.
Die Nobelprys vir Letterkunde is in 1923 aan hom toegeken. William Butler Yeats is op 13 Junie 1865 in Dublin gebore. Hy het in Engeland en Dublin skoolgegaan en vakansies deurgebring in Sligo, aan die Ierse weskus, wat later die agtergrond vir talle van sy gedigte sou word. Yeats het in sy vroeë twintigerjare reeds in die okkulte en die mistisisme begin belang stel.
Hy was 'n ruk lank lid van die Teosofiese Vereniging en later van die okkulte Hermetic Order of the Golden Dawn. Hy het die werke van die mistikus-digter William Blake (1757-1827) intensief bestudeer en in 1893 'n uitgawe van Blake se poësie versorg. In 1889 het Yeats die Ierse revolusionêre aktrise Maud Gonne ontmoet. Sy liefde vir haar sou lewenslank in sy gedigte neerslag vind.
Onder haar invloed het hy hom ook by verskillende revolusionêre nasionalistiese bewegings aangesluit, onder meer die Irish Republican Brotherhood, wat die voorloper van die Ierse Republikeinse Leër was. Yeats se groot vriendin en medewerker was lady Augusta Gregory, op wie se landgoed Coole Park hy gereeld inspirasie en ontspanning gaan soek het.
Hulle het hulle beywer vir die Ierse Renaissance met die doel om 'n eie Ierse letterkundige tradisie, gegrond op Ierse folklore, te laat herleef. Yeats het baie van sy idealistiese sienings oor die opkoms van 'n groot Ierse nasionale staat verloor na die Paasopstand in 1916, maar het nietemin senator in die Ierse Vrystaat geword en die amp van 1922 tot 1928 beklee. Sy gesondheid was swak en hy het in sy later jare gedurig gereis om die ongunstige Ierse klimaat te ontwyk. Op 28 Januarie 1939 is hy in Roquebrune in Suid-Frankryk dood.
Hy is eers na die Tweede Wêreldoorlog in 1949 in Ierland herbegrawe Yeats het 'n omvangryke oeuvre wat groot onderlinge samehang vertoon en wat dikwels 'n weerspieëling van sy lewe en belangstellings is. Die vroeë Ierse geskiedenis en mitologie vorm 'n deurlopende tema in sy werk. Sy toneelstuk Cathleen ni Houlihan (1902) is spesiaal vir Maud Gonne geskryf.
Ook sy eerste bundels, The rose (1893) en The wind among the reeds (1899), bevat liriese gedigte van persoonlike aard. Later het Yeats se politieke betrokkenheid sterk in sy werk neerslag gevind. Die bundel The green helmet (1910) bevat reeds politieke kommentaar. Sy belangrikste laaste bundels was Michael Robartes and the dancer (1921), The tower (1928) en The winding stair (1929), waarin Yeats se vernaamste simbole hul volledigste ontplooiing vind.
Afgesien van sy toneel- en digkuns was Yeats ook 'n belangrike essayis en kritikus. Sy bekendste werke op die gebied is die gesaghebbende The Oxford book of modern verse (1936), A vision (1925) en Explorations (1962). Yeats word saam met Ezra Pound en T.S. Eliot as een van die belangrikste vernuwers van die 20e-eeuse Engelse digkuns beskou.