Crito | Just another blogs demo Sites site
Maart 24, 2022 in Uncategorized
Hoekom pleeg boekresensente strukturele geweld teen koerantlesers? Broeders en Susters, liewe gemeente, my brein voel soos 'n Fizzer wat in die son gelê het. Hy buig op sy eie, dik en taai om elke nuwe gedagte. Ek lees Ruhan Fourie se resensie van dr. Leopold Scholtz se Terreur en bevryding: Die ANC/SAKP, die kommunisme en geweld (1961-1990), en ek kry net nie helderheid nie.
Vergeet vir eers van die manier waarop dr. Scholtz se insigte oor die ANC en SAKP mens laat steier, so al asof iemand jou met die verlede deur die gesig geslaan het, asof dit 'n pap plaasdam-barber was.
Ja man, ek weet dr. Scholtz is 'n historikus, en historici werk met die verlede. Dis wat so tragies is. Ek gaan moet wag tot 2050 voordat ek gaan kan lees wat dr. Scholtz oor vandag se dinge sê in sy boek Diefstal en Korrupsie: Die ANC/SAKP, die tenderpreneurs en onse gjelt (2008-2025).
Maar nou het ek net Ruhan Fourie wat 'n sad case van intellektuele twerking gooi in die rigting van dr. Scholtz se huidige publikasie oor yesteryear. En my brein willie. Twerk nie.
Ek voel misken en uitgefreak. Wees rustig Crito baby, sê ek vir myself, wees bly Annelise Erasmus het nie die boek geresenseer nie. Daai suster draai nie doekies om nie. As Rapport haar gevra het, sou dr Scholtz nie so rustig mymerend gelyk het op die foto wat sy liewe vrou, Ingrid, aan Netwerk24 verskaf het vir plasing by Murray la Vita se onderhoud met die militêre historikus nie. Trouens, daai foto sou die laaste ene van 'n vredige dr. Leopold gewees het.
Ruhan Fourie het 'n klompie voorbehoude oor dr. Scholtz se boek. Hy maak vriendelike geluide oor hoe lekker dit geskryf is, maar dan snetter hy ook oor die boek nie nuwe inligting bevat nie. Nada argivale bronne, give or take 'n paar verwysings na webwerwe. En argiefnavorsing vorm 'n kern van wetenskaplike historiese navorsing.
Excuse me? Weet hy dan nie dr. Scholtz sit in die Laelande nie en hul argiewe is maar skraps wat betref die onderwerp onder bespreking. En anyway, dr. Scholtz het mos by Die Burger gewerk in sy jeug, so hy dra al daai argivale kennis met hom saam in sy kop rond. Jy kan baie dinge van Die Burger sê, maar in die algemeen is dit nie monkeys wat by daai outfit gewerk het nie.
Maar ek dwaal af. Dis wat gebeur as mens sulke mooi foto's van dr. Scholtz sien en jy lees direk daarna 'n resensie soos hierdie. 'n Resensie wat op 'n kol die onvergeetlike frase "dit is hier waar koue feite lesers koud laat" bevat. Ek wonder wat Fourie daarvan sal maak as ek hom vertel dat hy eintlik te make het met kaptein dr. Scholtz, eens verbonde aan die reserwemag van onse weermag? Is dit warm genoeg?
Ewentwel, mens lees Fourie se resensie en diep in jou hart is jy bly die tagtigs en sy PW-nagmerrie is iets van die verlede. Sal ek ooit vergeet hoe 'n ou omie van Aksie Morele Standaarde my uitgeskel as 'n "ware satanskind"?
Maar dan slaan Fourie self 'n Fizzer-oomblik van geen geringe dimensies nie. Hy wil hom verstout om te sê, sê hy, dat meeste Afrikaanse lesers sal waarskynlik voor hulle die rooi boek oopslaan, saamstem met Scholtz se perspektief. Maar, gee hy dadelik toe, hierdie boek is geen braaivleisvuur-analise nie. "Scholtz skryf nugter oor die saak." Geddit?!?!
Ek weet nie of dit op Crito se weg lê om 'n postdoktorale genoot van die Universiteit van die Vrystaat tot orde te roep oor die gevare verbonde aan wilde veralgemenings nie, maar laat ek dit doen. Hoe weet hy dat meeste Afrikaanse lesers vandag met Scholtz se siening sal saamstem?
Ek kan hom verseker, al het ek van dr. Scholtz se kiekie by Murray la Vita se onderhoud gehou, het ek nog selde, indien ooit, met dr. Scholtz saamgestem oor enigiets.
En die implikasie dat meeste Afrikaanse lesers geneig is om hul diepste sienings langs die braaivleisvuur te formuleer, is vir my benede alle peil. Omdat ek 'n vegetariër is, om mee te begin, en omdat ek die stereotipe figuur van die Afrikaner langs die braaivleisvuur, diep aan die dink'n'drink, met my hele hart en siel verag.
Iemand wat in daardie terme dink, ken té min Afrikaanse lesers, en sal waarskynlik dink dis 'n braaigrappie as ek vir hom 'n Jeanne Goosen-titel aanhaal.
Ek neem aanstoot, is al wat ek wil sê.
Mens kan nie jou oë oopmaak nie of jy sien mense met as op hul kop, hul klere aan repe geskeur en hul tone bloederig gestamp teen die klippe op die pad van die lewe. Hel, ons is in 'n tyd van pestilensie en goor nuus. Ons krag is op en petrol gaan ook duurder word voor hierdie maand verby is.
Ons gemoedere loop boonop vol met agterdog oor watse nuwe maniere mense nog sal vind om ons geld te steel. Wie kan ons gewone sterflinge verkwalik vir bose gedagtes omdat ons moet lees dat ons Powerball-drome puur verniet is?
Minister Ebrahim Patel vertel vir die Parlement hy gaan skoonmaak daar by die lotterye. Gode sy gedank – maar wie gaan die nuwe oes wegvoer?
Dis maar goed ek is aandagafleibaar, en dat ek redelik maklik my toevlug neem in boekresensies. Ja, ja, my koppesneller sê ek is borderline as ek my tandekners op sulke plekke soek, maar watwo.
Dis vreemd lekker om die proseliete in te nooi in jou skedelspasie. Nou vra julle my, hoe sien mens een 'n proseliet tussen 'n klomp heidene raak?
Dis maklik. Miskien is dit nodig, vir die stadiges onder julle, dat ek 'n voorbeeld gee.
En watter beter verskyning is daar nie as dié van Dineke Volschenk wat die siele der letere tot bekering roep met haar voorspraak vir Marié Heese se Die troebadoer: 'n Vertelling nie. (Boeke24)
Teksboek, ek sê vir julle. Sy val weg met die soort opmerking wat 'n mens onder normale omstandighede dadelik sal laat vra wanneer die eiers gekoop is. Dit het 'n reukie. Sy sê, by wyse van 'n poging om sommer dadelik ons aandag heeltemal weg te lei van Putin en Eskom en petrol, dat hierdie boek baie keurig uitgegee is met 'n treffende voorblad waarop ons 'n portret van 'n luitspeler kan sien.
Hell's bells, 'n mens laat staan alles. So waaragtig? 'n Luitspeler? Vergeet van die eiers, liefie, hier kom 'n ding.
Dan beweeg sy aan, soos mens maar doen, en skets vir ons die groter konteks. Check dit uit, dis die Middeleeue. Geen moorde en styf gespande spanning nie. Daar is 'n troebadoer met 'n klomp van sy buddies, en hulle vertel vir mekaar stories. Soos Chaucer, sê Volschenk, in die hoop dat haar lesers sal weet wie dit was. Sy kon ook Rabelais gesê het, maar sy het nie. Vandag se outcomes based afgestudeerdes se verwysingsveld is streng post-apartheid.
Dan hanna-hanna sy oor wat alles in die boek gebeur, en probeer die lesers se aandag hou met 'n verwysing na Game of Thrones. Ek vind dit altyd so lekker as ek resensies lees en ek merk, periferaal, jy weet, 'n paar paragrawe aan is daar 'n stukkie kursief, en dan kroek ek en kyk wat dit is, en lees al vinniger om uit te kom by Game of Thrones en te sien wat sy daarvan sê.
Maar ek moet toegee, Volschenk ken haar steppies as dit by prosiliteer kom. Sy waarsku mens heel subtiel dat daar bloedige gebeure is wat haar laat voel dat die storie nie heeltemal in die realistiese werklikheid geanker is nie. "Sekerlik sal ander lesers ook só kan voel," volgens Volschenk. Middeleeus, wat?
My gedagtes dwaal na plaasmoorde en Putin en verlede jaar se verbruikersopstande, maar ek roep myself tot orde en lees verder.
Nou kom die lering, die les. Hierdie ge-mission is beslis meer as 'n allegorie. En allegorie (sy rig haar seker tot die Matrieks van 2022) is 'n storie met 'n boodskap, "'n verhaal vol simboliek en metafore wat kommentaar lewer oor iets spesifieks".
Dit was 'n lang opbou, maar Volsckenk het 'n Plan. Sy onthul dat Die troebadoer iets te sê het oor "die nuwe Suid-Afrika". (Ja, exactly, in presies daardie woorde wat ons laas in Mandela se tyd gehoor het.)
Ek vermoed dat sy besef het dat sy teen hierdie tyd al die maksimum aantal siele oortuig het om Die troebadoer te lees, want sy wentel die resensie nou af, baie soos 'n dominee wat pas die deel van sy preek bereik het waar hy openbaar het wat die punt van sy storie is.
"Vir my lewer hierdie boek hoofsaaklik kommentaar oor vryheid, hoe vervlietend dit is."
Dit is die soort opmerking wat almal vir 'n oomblik die oë sal laat sluit in stille nadenke. En elke paragraaf daarna bring verdere rede vir diepe nabetragting. Magsmisbruik, die noodsaak dat die leser sy eie verbeelding moet gebruik, sulke dinge.
Ek het, moet ek ruiterlik beken, van die begin af gewonder hoekom Volschenk so openlik die proseliet wil wees. Drie paragrawe van die einde af vind ek toe uit wat gaan vir wat.
Sy was bang dat niemand die boek gaan wil lees nie. En sy is nogal baie beleefd wanneer sy verwys na die tirannie van genre-fiksie, en die feit dat iets met 'n outydse inslag 'n anomalie is. Vriendin! Ek is saam met jou hartlik keelvol vir speurverhale.
Het daghet vir die lekker storie? Moontlik net in boeke soos Die troebadoer. Volschenk het boedel oorgegee, maar sy hoop, op haar sagte manier, dat daar wel burgers sal wees wat Die troebadoer sal geniet. Omdat dit anders is, en die andersheid dra die vermaaklikheid.
Die uwe het die probleem met die konsep vermaak, maar vergeet vir eers daarvan. Dit sal ons net laat afdwaal na Jools en die ander intellektuele reuse aan ons suidelike firmament.
Sy sluit met die versugting dat daar wel mense sal wees wat haar gevoelens deel en die boek soveel sal geniet as wat sy het.
Moet my nie verkeerd verstaan nie. Ek het respek vir Dineke Volschenk, vir die manier waarop sy die situasie getakseer en besluit het dis tyd vir sendingwerk. Ons Afrikaners het mos die inherente genetiese proselitisme. Ek behoort te weet, van my aangetroude familie is afstammelinge van sendelinge. Mens kan stry daarteen, maar die über-sieleredder kom op vreemde maniere uit.
Vir my lok die resensie uiteindelik 'n ander vraag uit, ten besluite: Kon sy nie maar gewoonweg die noot hoog ingesit het vir Die troebadoer nie? Dis nie 'n speurverhaal nie, niemand sou haar verdink het van claquisme nie.
Februarie 10, 2022 in Uncategorized
Haai julle ouens, dis die arm man se L.I. Bertyn hier. 'n Gesublimeerde Sonja Verbeek op soek na 'n fluid dog manlike Tanja. Ons is tog net almal padpuisies met Marie Biscuit-wiele op soek na 'n ongeluk met die Bentleys van die lewe. Julle kry die prentjie?
Anyway, ek het 'n strange groove (om World Party aan te haal) opgesit ná pasende Sondag se Rapport. My gedagtes in tagtig verskillende rigtings tegelyk. Laat my terugdink aan die dae toe ek my eerste ondervinding met Malawi se allerbeste landbouproduk gehad het op aanbeveling van die maplotter van Yeoville.
Dis 'n lekkerte, die speletjie wat Rapport se opskrifskrywers vir my aan die gang gesit het. Om kunstenaars en celebs te beskryf in terme van ander kunstenaars of glansetters.
Al my chakra's het getintel toe ek lees Afrikaans se le Carré? bo Fanie Olivier se resensie van Jaco Wolmarans se Ivoor.
Laat ek 'n klein geheimpie met julle deel. Ek voel oor John le Carré soos Anton Goosen oor Bob Dylan. Nooit sal jy my kry dat ek sy naam in 'n sans serif-font tik of iets dergelyks zefs nie.
Faantjie het nou wel nie gesê Wolmarans ís die Afrikaanse le Carré nie. Hy't gesê, vol eerbied en respek soos Maria Callas in die begin van "Casta Diva", dat Wolmarans waarskynlik die naaste aan 'n Afrikaanse Le Carré is. Daar's 'n subtiele verskil – maar dit het nie my root chakra verhinder om my tot op die rand van 'n adult nappy-oomblik te bring nie. Ons kan nie aan ons skrywers dink sonder om hulle die knieg te laat buig voor 'n groter meester in 'n ander taal nie.
Natuurlik moet ek ook mea culpa in die oortreffende trap. Is dit nie ek wat Jo Prins vergelyk het met Nino Shurter nie? Terwyl ek weet dat ek eintlik bang is dat die dag wat ek meneer Prins van aangesig tot aangesig ontmoet, ek hom gaan komplementeer met sy meesterklas oor "Für Alina".
Die geneuk met daardie opskrif by Faantjie se resensie is natuurlik dat jy die hele resensie lank wonder wanneer gaan die groot oomblik nou aanbreek, en dan kom dit eers in die tweede laaste sin. Dis hel op 'n Le Carré-akoliet. Dis soos om te wag vir die laaste galm van "Che regnar tu fai nel ciel …" en dan lui iemand die deurklokkie.
Intussen beleef jy Faantjie in full swing, kliphard aan die probeer om nie die boek se geheime te verklap nie terwyl hy jou vertel wat eintlik so goed is daaraan. En jy, die liewe leser, sit in jou agterkop by voorbaat en verbande trek met Le Carré … Gaan dit Smiley-era wees, of die nadraai? Of is dit die enkelvlugte, in die trant van Constant Gardener, Absolute Friends of Our Game?
En omdat jou aandag aldus afgelei is, is dit eers met die tweede lees van die resensie dat dit tot jou deurdring dat hierdie eintlik 'n baie knap resensie is. Faantjie kon selfs die Le Carré-verwysing weggelaat het. Miskien moes hy maar gesê het Jaco Wolmarans is naaste aan 'n Afrikaanse Mick Herron, dan het dit niemand se aandag getrek nie.
Uiteraard is daar 'n subteks in die resensie, dis after all Fanie Olivier wat aan die woord is en hy is nie 'n palooka nie. Hy verwys vroeg al na die Zondo-kommissie, en daarmee hou hy 'n groter sambreel oor die roman. Wolmarans se roman beskryf 'n lang geskiedenis van korrupsie en lastige vrae wat lei tot kommissies wie se verslae nooit lei tot vervolgings nie.
Op dié manier resoneer Olivier se reaksie op Ivoor saam met die vertelling van Wolmarans. Wolmarans suggereer in sy "Bedankings" dat alles uitdeindelik verdigsel is, maar jy weet, saam met Olivier, dat dit nie is nie. Die resensie is die boek waardig (ja, ek het dit gelees).
Neffens Olivier se resensie is Annelise Erasmus se reaksie op Iewers êrens van Willem Pretorius. Die versoeking is groot om Erasmus die Afrikaanse Susan Sontag te noem, maar ek sal nie, en Willem Pretorius die nuwe Walter Meyer, maar ook dít sal ek nie doen nie, want Andries Bezuidenhout doen dit reeds in die boek self.
Wat 'n fabelagtige kombinasie van resensies op een dag, hè? Eers laat Faantjie 'n cocktail van dopamien, serotonien, oxytocin en endorfien in jou los, en dan gee Erasmus vir jou 'n handvol downers.
Ek weet daar is mense wat dink sy skryf té serebraal, maar vir diegene wat wel Matriek gemaak het, is sy aangenamer as die eerste lees van The Honourable Schoolboy. As ek my lyf vir 'n oomblik Queenie Leavis mag hou, kan ek jul aandag vestig op die ligter oomblik waarmee sy begin, 'n ryke kragtoer van ironie.
Sy sê dat kunsresensente volumes oor die skilderye sal kan skryf, dat boekresensente hulself sal verloor in die bydraes van die outeurs wat by die skilderye 'n stukkie bygedra het, en dat akademici van verskeie dissiplines kan die boek en werke na hartelus ontleed.
Dan kom sy tot 'n ontgogelende besef: "Vir my voel dit of alles oor die boek reeds gesê is, alles is reeds gevoel, alles is reeds onthou."
Maar sy probeer tog 'n eie reaksie gee, en doen dit só skerp dat 'n mens skielik weet hoekom sy haar resensie met daardie ironiese opmerkings geopen het. Haar analise van die tematiek – die skoonheid van verval, noem sy dit – is 'n groot oomblik in die Afrikaanse resensiekunde. Gaan lees self.
Hoekom ek dit so hoog aanslaan, is omdat Erasmus oor iets skryf wat sy nooit op die naam noem nie, maar met een woord darem suggereer. Dié woord is eindtyd, en sy verbind dit aan verwaarlosing, verval, iets wat breek. As alles reeds onthou word, is dit verby, kaput, verlede tyd.
Omdat sy in Afrikaans skryf, oor 'n boek waarin Afrikaanse skrywers reageer op een skilder se werke waarin hoofsaaklik verval uitgebeeld word, laat sy dit aan die leser oor om te snap dat dit hier gaan oor die verwording en vergaan van dít waarmee die politici en kultuurleiers van die goeie ou slegte dae so gesmous het: Die Afrikaner se volkseie, volkskultuur, volksbesit. Dit wat ons was toe ons mag in die hande gehad het, as jy wil, die tye vóór "Baby Tjoklits" en "Loslappie".
Iewers êrens is 'n treurboek, maar, sê sy, sy kan die verval en vergaan ook aanvaar as 'n teken van vooruitgang, van die sikliese aard van die verloop van die geskiedenis. By die resensie is daar vier van die skilderye afgedruk wat haar resensie onderskraag.
Mens kyk daarna en jy voel of jy by jou eie begrafnis is.
Ek het die resensie gelees op een van die natste Sondae wat ons in baie jare hier in Pretoria beleef het. Maandag het ek die boek gaan koop, en ná die deurblaai het ek besef dat Annelise Erasmus se slotwoorde iets is wat mens net met die boek in die hand kan geniet: "En niks is al finaal bepaal nie, al is die swembad leeg."