Filosofie in Afrikaans: Die Chairefoon-inisiatief - Afrikaans.com
Almal wat smag na kennis en wysheid en altyd meer wil weet moet kennis neem van Chairefoon, ’n nuwe inisiatief wat nuwe horisonne vir die filosofie in die Afrikaanse taal verken, en waarbinne die Afrikaanse taal ’n unieke bydrae tot die filosofiese kan lewer.
“Die diepste gevoelens tree meer natuurlik na vore in jou moedertaal. Die bekende uitspraak lui: Ek praat nie ‘n taal nie, ‘n taal praat my. Elke taal bied egter iets uniek tot die denke self. Daarom beskou ons onsself nie as kampvegters vir “Afrikaanse Filosofie” nie, maar veel meer vir filosofiese Afrikaans, dit wil sê ‘n taal wat op ‘n unieke manier iets kan bied aan die universele ruimtes van denke.” – Hercules Boshoff (stigterslid van Chairefoon)
Meer oor die inisiatief …
Die inisiatief is deur nagraadse filosofiestudente begin om as ‘n plaasvervanger vir die universiteitsvak wat nie meer in Afrikaans by talle tersiêre staatsinstellings aangebied word nie, in te tree.
Volgens Hercules Boshoff, een van die stigterslede, is die aanbieding van filosofie in Afrikaans stelselmatig oor die laaste dekade by vele universiteite uitgewerk, soms deur departemente self en ander kere deur oorhoofse besluite. Daar is nog enkele opsies beskikbaar, bv. Akademia wat vanaf 2019 onderrig in filosofie op eerstejaarsvlak aanbied.
Chairefoon plaas die fokus op dit wat filosofies in alle vakgebiede is, en vra ‘n oopheid teenoor idees uit alle oorde van denke, terwyl hierdie idees met deeglike besinning en debat interpreteer word.
Luister hier na “Onder die bome” ‘n reeks oor filosofie.
“Ons probeer ‘n plek oophou vir filosofie in Afrikaans, nie as ‘n afgesonderde vakdissipline nie, maar as iets wat wesenlik bydra tot die wyse waarop die taal gebruik word, en om die seggenskrag daarvan te versterk.”
Hercules beantwoord Afrikaans.com se vrae
Wat beteken die woord Chairefoon?
Dit verwys na die vriend van Sokrates wat na die orakel toe gegaan het om uit te vind wie die wysste man in Griekeland is. Haar antwoord was Sokrates. ’n Ondersoek word toe van stapel gestuur om te sien of die orakel gelyk gehad het. Die naam wys dus daarop dat ons vriende van die wysheid wil wees en ‘n prikkeling tot dieper denke wil bied.
Waarom so ’n platform?
Die stigters was ‘n paar nagraadse studente, en die aanvanklike idee was om ons nie aan enige universiteit of organisasie te koppel nie, om sodoende veral nie jongmense af te skrik nie. Sedertdien is ‘n paar van ons afgestudeer en het ons aktiwiteite aansienlik uitgebrei. Die eerste prioriteit bly om te verseker dat ‘n generasie jong denkers nie vir die taal verlore gaan nie.
Die verkrimpte akademiese ruimte het meegebring dat ander platforms, soos die digitale ruimte, ons vrye teuels gee om ander uitdrukkingsvorme te verken. Ons wil so ver gaan om te sê dat ons nou soos Sokrates gedwing word om terug te keer na die markplein van die alledaagse lewe en vind dit verbasend stimulerend.
Waarom is die filosofie so ’n belangrike vakgebied?
Filosofie is tradisioneel gereken as die moeder van alle wetenskappe. Daar lê filosofie opgesluit selfs in vakgebiede soos die wiskunde, maar ook in kuns. Sonder filosofie verloor die ander vakgebiede gaandeweg diepte en raak verstar of bly rigtingloos of vervlak.
Waarom is dit belangrik om besinning, veral in Afrikaans, aan te moedig?
Besinning vind op vele terreine plaas in die Afrikaanstalige kultuuraktiwiteite en dit is bemoedigend en inspirerend om te sien, maar ons is van mening dat dit meer gekonsolideerd kan plaasvind aangesien die infrastruktuur en staatsondersteuning stelselmatig begin verkrummel. Filosofie is natuurlik ‘n dissipline wat besinning nie as byproduk ag nie, maar as hoofdoelwit daarstel. Die ernstige vraag wat agter die voortbestaan van die taal lê, is tot watter mate dit tot besinning in staat is en in staat gestel word. Diegene wat van mening is dat die taal onproblematies kan voortbestaan sonder die middele wat tot deeglike besinning kan aanleiding gee, sit die pot na ons mening mis.
Elke taal het iets besonders om aan die denke te bied. As hierdie seggenskrag verlore gaan, aldus Van Wyk Louw, dan is dit nie alleen vir die sprekers van die taal ‘n verlies nie, maar vir die hele mensdom wat uit elke besondere taal iets kan wysraak deur oorvertaling.
Is daar ’n uitdaging vir die filosofie in Afrikaans?
Die antwoord is eenvoudig ja. Indien daar nie aktief gewerk word aan die blootstelling van studente aan voorbeelde en die wyse waarop Afrikaans tot die filosofiese oopstaan nie, word dit moeilik om dit self by te bring. Die groter probleem is egter dat die taal self diepgang kwytraak sonder die oorvertaling van tekste en die skepping van eiesoortige filosofiese seggenskrag, dit wil sê van ‘n vakgebied wat ander vakgebiede by uitstek kan byeenbring
Is daar ’n algemene vervlakking in ons samelewing?
Die gevaar van algemene vervlakking is alomteenwoordig en so oud soos die mens self. Selfs Sokrates waarna ons verwys, wat deel van die bewonderde Griekse beskawing was, is tereggestel vir sy denke. Mens moet hierdie gevaar as gegewe aanvaar, alhoewel dit natuurlik in elke konteks anders voorkom.
Hoe kan Chairefoon bydra om hier die verskil te maak?
Ons probeer ‘n plek oophou vir filosofie in Afrikaans, nie as ‘n afgesonderde vakdissipline nie, maar as iets wat wesenlik bydra tot die wyse waarop die taal gebruik word, en om die seggenskrag daarvan te versterk.
Ons skep dus ‘n ruimte vir menings oopmaak, en mense vanuit alle vakdissiplines word aangemoedig om hulle eie menings te lug en dan probeer ons op redelike wyse hierdie idees debatteer. Mense kan uiteindelik hulle eie gevolgtrekkings uit hierdie menings vorm.
Waarvoor kan ons uitkyk?
Ons publiseer artikels wat voortspruit uit konferensies, wat vir ons belangrik is om die voortsetting van filosofie in Afrikaans aan te moedig, terwyl ons ook ons kort bepeinsinge vir podsendings publiseer (soortgelyk aan die Nuwe Stemme-reeks by die digters), asook vertalings van klassieke werke waaruit ander vakgebiede ook kan baat vind.
Die onderwerpe is uiteenlopend van wetenskapsfilosofie, filosofie, kuns, taal, media en talle meer.
Hou die webtuiste dop vir byeenkomste en konferensies waarby jy betrokke kan raak of deelname aan leesgroepe wat bekende tekste behandel asook ons podsendinggesprekke wat op ons webtuiste beskikbaar is. Ons beplan tans onderhoude en selfs kort dokumentêre waarin ons as filosowe in gesprek gaan tree met denkers oor onderwerpe wat van algemene belang kan wees en kan bydra tot die denke in die algemeen. ’n YouTube-kanaal is ook in die vooruitsig. Daarbenewens is ons reeds besig om te kyk hoe ons filosofie op skoolvlak kan inbring, soos in Europa gedoen word. Dit mag miskien vreemd klink, maar in België word daar in noue samewerking met filosowe reeds op kleuterskoolvlak op filosofiese vaardighede gefokus.
Onder die Bome is ‘n reeks van tien episodes, wat reeds op ons webtuiste beskikbaar is en wat ons in samewerking met Podmedia opgeneem het. Die idee was om kort oordenkings van jong filosowe in te kry en te omskep in podsendings wat later gepubliseer sal word. Dit bied veral goeie blootstelling vir die nagraadse studente en uit die terugvoer wat ons kry bied dit ook stimulering vir volgende projekte. Meer episodes volg later vanjaar.
Besoek die webtuiste hier.