Vooruitsigte vir landbou beter met Didiza aan die stuur
JY LEES NOU Vooruitsigte vir landbou beter met Didiza aan die stuur
Uitgawe 14 Junie
Me. Thoko Didiza FOTO: DEON RAATH/RAPPORT.
Kenners het die heraanstelling van me. Thoko Didiza as minister van landbou sowel as die samesmelting van die portefeulje vir landbou en grondsake verwelkom en terselftertyd gepleit vir groter samewerking tussen verskillende staatsdepartemente.
Mnr. Theo Vorster, uitvoerende hoof van Galileo Capital, het gesê as die staat se rol en strategieë meer gekoördineerd kan wees, sal dit goed wees vir die land. "As ons dit kan regkry om die staat se samewerking voluit te kry, die klem daarop kan plaas om makliker by doelwitte uit te kom en die politiek tussen departemente kan afskaal, dan het ons al baie ver gevorder."
Hy sê oor die samevoeging van landbou met grondhervorming en landelike ontwikkeling kan mense sekerlik genoeg argumente aanvoer oor waarom hulle geskei of saamgevoeg behoort te wees. Die feit bly egter staan dat dinge nie gewerk het toe hulle afsonderlik van mekaar was nie.
kennis van sektor
Vorster is ook baie optimisties oor Didiza se aanstelling. "Dit is die eerste keer in 'n lang tyd dat die landbou werklik 'n senior minister kry wat 'n lang politieke geskiedenis het en wat ook bewus is van hoe die landbousektor inmekaar steek en hoe die sektor werk. Ek is baie hoopvol dat ons na 'n punt toe beweeg het. As jy haar vorige ervaring in ag neem, sal die vertrouensverhouding tussen haar as minister en die landbousektor hopelik baie beter was. In die Zuma-jare was dit baie swak."
Vorster sê die vorige twee ministers was nooit werklik gesaghebbend nie. Mnr. Senzeni Zo- kwana het openlik gesê dat beleid en strategie in Luthulihuis geformuleer word en hy dit net kan uitvoer. "Ek hoop ons het nou 'n minister met meer gesag, ervaring en beweegruimte."
Mnr. Theo Venter, politieke ontleder van die Noordwes-Universiteit, sê die ideale oplossing onder Didiza sal wees as landbou en grondsake se projekte behoorlik binne een department gekoördineer word, al is die aard van die departemente baie verskillend. "Die departement van landbou het 'n permanente ingesteldheid, terwyl grondsake soort van 'tydelik' is omdat grondsake en wetgewing daaroor 'n afhandelingsdatum het. "Daar is ook 'n groter personeelomset by grondsake."
Hy sê beter koördinering met ander departemente is ook noodsaaklik. "Daar behoort byvoorbeeld goeie koördinasie met me. Patricia de Lille as minister van openbare werke en infrastruktuur te wees omdat sy die staat se eiendomsportefeulje sal behartig. Groter koördinasie met die provinsiale departemente is ook uiters belangrik vir suksesvolle grondhervorming."
Prof. Mzukisi Qobo van die Wits-sakeskool en mnr. Wandile Sihlobo, hoofekonoom van die landboubesigheidskamer Agbiz, sê in 'n meningstuk tydens haar vorige termyn as minister het sy getoon dat sy verskillende belangegroepe byeen kan bring om die landbou met 'n gemeenskaplike visie te bevorder.
Die onderskeie landbou-unies en -besighede het ook respek vir haar gehad. Hulle sê haar eerste groot taak sal wees om haar twee departemente te integreer sodat die mandate en voorrangsake in ooreenstemming met mekaar gebring kan word.
Goeie samewerking met die departement van menslike nedersettings, water en sanitasie is ook van die grootste belang omdat baie van die departemente se doelwitte oorvleuel. Dikwels ontvang nuwe boere grond sonder dat dit met waterregte gepaardgaan. Dan word die grond nie produktief benut nie.