Griewe | Herriemerrie
Daar is min dinge op hierdie aarde wat my bitter maak soos belasting. Ek weet die Bybel sê jy moet die koning (regering) gee wat hom toekom, maar kom ons wees nou reguit. Gee beteken jy vat iets en oorhandig dit aan ‘n ander. Ek weet nie van julle nie, maar SARS wag nie vir my om te gee nie. Nee, SARS gryp wat hulle wil hê en verder kyk hulle boeties en sussies waar jy verder geskroef word.
Voordat my maandlikse peanuts by my uitkom, het SARS alreeds hulleself daaruit gehelp. Met mening. Wanneer daar besluit word my pakkie peanuts word met 7% vermeerder, gryp SARS byvoorbaat sommer ‘n ekstra 10%. Vir jare juig SARS harder oor enige verhoging as ek. Kry ek ‘n paar ekstra peanuts as beloning, kry ek maar eintlik net SARS se oorskiet. Hulle werk mos net so hard vir daardie peanuts as ek. Daarom het hulle seker eerste reg op enige bonusse.
Dit is ‘n bitter pil om te sluk, maar die regering probeer nie eers die sluk makliker maak nie. Wat kry ek nou eintlik vir my belasting? Een of ander tyd gaan ek opgeskroef word vir tolgeld. Waar ek nie vir die voorreg van die pad (wat met ondermeer my belasting gebou is) moet betaal nie, is dit koes-koes vir slaggate. Ek moet vir ‘n medies, sekuriteit en aftrede betaal. Ek het jare lank aan studielenings afbetaal en ek betaal my huidige studies self. SARS sal wel ‘n manier kry om my te skroef met die Nasionale Gesondheid Versekering. Ek betaal dus vir my eie en ander se opvoeding en gesondheidsorg. In plaas van ‘n dankie, word daar net na meer peanuts gegryp.
Ek betaal al meer as ‘n dekade lank belasting. In die tyd moes ek helaas al sake by die polisie aangemeld het. In die tyd was daar al by my motorhuis, motor en huis ingebreek. Ek het ‘n handvol selfone en ‘n skootrekenaar onvrywillig geskenk. Raai hoeveel van die sake was geondersoek? Raai hoeveel ondersoekbeamptes het ek al ontmoet? 0! Belangstelling van SAPD? -300%!
Nou word BTW boonop verhoog. Ek is beslis nie lus om meer belasting te betaal vir minder nie. Dus, moet ek maar my besteding besnoei. Tans, kry SARS ongeveer R140 van elke R1000 wat ek spandeer. Na 1 April, moet ek kry SARS ongeveel R140 as ek R933 spandeer het. Hulle sal R150 kry vir elke R1000 wat ek uitgee. Ek moet does 6.7% besnoei om seker te maak SARS kry nie ‘n sent ekstra nie. Dalk moet ek die 6.7% in ‘n belastingvrye rekening stoot en kyk of ‘n mens nog rente kan verdien. Ek weet nie of die 6.7% ‘n annuïteit kan koop nie, maar dan kan SARS vir jou geld gee.
Ek weet nog nie hoe ek my petrol verbruik gaan verminder nie, maar ek het beslis genoeg gehad van die bodemlose belastingput.
Hoe voel julle oor belasting? Hoe kan ‘n mens jou belasting sny?
Ek hou van vrugte. Baie! Dit is vir my geen straf om ‘n paar porsies ‘n dag in te kry nie. Ek neem gewoonlik vrugte werk toe vir middagete. Ek sal ook nooit die vrugtebak (vars of gestowe) oorsien in ‘n buffet nie. Ek weet, die meeste mense koop brood en melk op ‘n gereelde basis. Ek? Ek koop vrugte en melk.
Ek moet egter erken dat ek deesdae oorweeg om vrugte van my inkopielys te skrap. Ja, vrugte is pepperduur, maar ek kan – erg teensinnig – daarmee lewe. Die ding wat my teen die mure uitdryf is die kwaliteit van die vrugte.
Eerstens, ek het nie die lus of die tyd om elke dag winkel toe te gaan om ‘n paar vrugte te koop nie. Ek gaan een keer ‘n week winkel toe en dan koop ek alles wat ek die volgende 7 dae gaan nodig kry. Ek verwag wat ek ookal koop dan vir ten minste 7 dae gaan hou. Ek het nooit probleme met die melk nie. Ek koop selde brood, maar ek het daarmee ook nie ‘n probleem nie. Vrugte aan die anderkant?
Is dit regtig te veel gevra om te verwag dat my vrugte vir ten minste 7 dae moet hou? Ek het reeds genoem dat dit pepperduur is. ‘n Mens kan dit amper ‘n luukse item noem. Ek kan stuipe kry as ‘n piesang (deesdae tussen R15 en R23 ‘n kilogram) na 3 dae pap en oorryp is. Jy kan deesdae al meer as R30 vir ‘n sakkie appels betaal. dan moet dit beslis nie na pruimedante lyk nie. Appels se skille is nie geplooi nie. Ek kan ‘n winkeleienaar gooi met ‘n verlepte appel.
Asof ‘n erg verlepte appel nie teleurstellend genoeg is nie . . . Weet julle hoe voel dit om ‘n byt uit ‘n lekker sappige appel te neem en dan te ontdek dat dit vrot is binne? Ek waag dit deesdae nie meer om aan ‘n appel te hap nie. Ek sny dit eerder in kwarte. Of jy ‘n paar veselperskes (better bekend as mango’s) gekoop. Wanneer jy dit skil om aan dit smul, is hulle almal vrot binne.
Hoeveel keer het julle al druiwe of perskes gekoop en twee dae later is dit vol wolle. Ek waardeer fungusse, maar ek soek dit nie op my goue – ek bedoel duur – vrugte nie.
Ek het almal probeer. Checkers, Pick n Pay, Fruit & Veg, Spar en selfs Woolworths. Jy loop met ‘n trollie vol geld in, kry ‘n halwe mandjie vrugte en jy gooi twee derdes weg.
Is dit net ek? Bederf my gesig dalk die vrugte? Kies ek dalk vrugte soos my agterent?
Hoe voel julle deesdae oor die vrugte wat julle koop?
Hoe beskaaf is ‘n land nou eintlik as mense hulleself send to brandstigting, saakbeskadiging en vandalisme as hulle nie hulle sin kry nie?
Suid-Afrikaners sien dit gereeld. Brand ‘n skool af as mense nie gelukkig is oor dienslewering nie. Die skool lewer mos dienste. Beskadig winkels as daar geprotesteer word vir lone – al is die winkels nie die werknemers nie. Vernietig ‘n universiteit in ‘n poging vir gratis onderswys. Dit maak seker sin, as daar geen universiteite is nie, kan daar mos ook geen studiegelde wees nie. Doel bereik – wat maak opvoeding in elk geval saak? Veral as die room van die opvoedingsleer nie besef dat hulle proteste deel vorm van hoekom daar nie geld is nie.
Suid-Afrika sal geen vordering maak tot tyd en wyl die onluste geduld word nie. Eerstens – geld groei nie aan bome nie. Tweedens – niemand kan iets verniet kry nie, tensy iemand vir iets betaal het wat hy / sy nie gekry het nie. Derdens – hoe meer skade daar berokken word, hoe minder geld is beskikbaar om vir goed aangewend te word. Dit is nie rocket science nie en dit is blerrie tyd dat die massas dit besef. As daar nie geld is nie, is daar nie geld nie.
Ek gaan dit tog noem: noodweer is nie net ‘n regverdiging as daar op iemand se lewe ‘n bedreiging gemaak word nie. Noodweer kan ook die beskerming van eiendom insluit. Goed en wel, die eiendom moet iemand se lewe werd wees. Dus, jy gaan nie met moord wegkom oor ‘n tuinstoel nie, maar as jou lewensmiddele bedreig word, het jy ‘n beter kans. Vraag is wie / wat is meer werd – die protesteerende massas of ‘n geboue van ‘n paar miljoen rand?
Goed, goed – ons soek nie ‘n menseregte insident al weer op ons voorstoep nie. Die massas is mos gevrywaar teen geweld, al skroom hulle nie om geweld te gebruik om hulle doel te bereik nie. Wat is egter die alternatief? Hoe leer mens mense wat nie rede kan insien om hulle hande tuis te hou? Afbreek is maklik, maar hoe leer jy iemand om eerder op te bou? Is dit ‘n verlore stryd? Indien wel, hoekom enigsins probeer om mense op te lei wat nie kan leer om nie af te breek nie?
Ek dink om mee te begin moet enige student wat poog om ‘n gebou af te brand lewenslank van enige tersiêre instelling verban word. Die mense wat skole afbrand in die naam van dienslewering, moet harde arbeid verrig om die skool weer op te bou. Sonder betaling. Voel ‘n bietjie hoe voel dit om jou gat af te werk vir iets waaruit jy nie persoonlik voordeel trek nie. Dalk moet dienslewering summier opgeskort word in die gebiede waar dit met geweld geëis word.
Hoe dink julle kan die afwaardse neiging vir eens en vir altyd uitgeroei word? Dit behoort mos natuurlik te wees – pas wat jy het op. VERDIEN wat jy meer wil hê.
Breinvasbrand: Watter jaar het pendelaars ‘n brand in die wagkamer van Pretoria stasie begin omdat die trein laat was?
Breinlosbrand: 24 September 1995. Olga was dus reg.
Dit lyk goed op papier . . .
Soos julle teen die tyd weet, het ek meer as my regverdige deel luiheid weg. Nietemin het ek nog altyd weggeskram daarvan om ‘n gereelde huiswerker te kry. Ek kom soortvan reg; skottelgoed kan gewas word terwyl ek soggens water kook, die bad kan skoongemaak word terwyl ek afdroog en mens kan afstof terwyl jy TV kyk. My huis is dus leefbaar – wel, volgens my standaarde in elk geval. Wanneer my standaarde my nie meer aanstaan nie, kry ek ‘n vrou in wat dinge kom regklap. So een keer ‘n maand of dalk 2 maande.
Elke nou en dan wonder ek of ek nie maar die vrou moet kry om weekliks in te kom nie. Ek weet dat sy wel ‘n dag oop het in ‘n week wat sy graag wil vul. Gewoonlik rondom die tyd vererg ek my vir ‘n politikus en dan besluit ek om die eerder alleen op te snork. Nie juis dat dit (spesifiek in 2016) Mmusi Maimane of Julius Malema raak nie. Hulle voel nie die paar honderd rand aan hulle sak nie.
Dalk moet ek julle die ooreenkoms tussen my en die vrou wat my help verduidelik. Sy daag op, doen wat haar hand vind om te doen en ek betaal haar die bedrag wat sy bepaal. Dit was aanvanklik R100 per dag, maar dit het al oor die jare gegroei na R160. Huidiglik stryk sy nie, maar sou ek haar weekliks gebruik, gaan ek van haar verwag om te stryk. Die vrou bepaal nie net haar eie loon nie, maar sy bepaal ook haar begintye, eindtye, breektye en eintlik ook haar werk. Sy verstaan nie Afrikaans of Engels nie – dus, as ek wil hê sy moet iets spesifieks doen, moet ek dit met gebare aan haar verduidelik. Sy werk haar beslis nie dood nie – daar is tye wat sy voor 14:00 al huis toe gaan. Sy het nog nooit later as 15:00 gewerk nie.
Ek kan daarmee lewe, al frustreer dit die daglig met tye uit my uit. Dit sal egter onregverdig van my wees om iemand anders te kry as die vrou al jare lank my met tye kom help. Dit is een ding om my begroting te rek om haar meer gereeld te kom help. Dit is ‘n heel ander ding om aan die wet te voldoen.
Die oomblik as die vrou meer as 24 uur ‘n maand werk, moet ek aan sekere wetlike vereistes voldoen. Die wet het ‘n edele doel – dit poog om te verseker dat huiswerkers nie soos slawe mishandel word nie. Dit is egter ‘n doring in vlees wat ek nie daar wil duld nie. Niemand kan my dwing om daaraan te voldoen nie, ek voel wel ‘n paar honderd rand verskil aan my sak.
Eerstens, sou ek die vrou weekliks kry, sal ons die 24 uur ‘n maand net-net maak of net-net mis. Ek het genoem dat ek verkies dat sy moet stryk, dus aanvaar ek dat sy meer as 6 ure op ‘n dag sal werk (dit kielie my in elk geval dat haar tarief per dag dieselfde is vir iemand wat ‘n 4 slaapkamer huis het en iemand wat ‘n 2 slaapkamer huis het. Toegegee, sy is haar eie baas, sy bepaal haar loon.)
In elk geval, die oomblik dat ek haar weekliks wil gebruik, moet ek haar ‘n kontrak gee. Siende dat sy nie Afrikaans of Engels verstaan nie en ek nie Sepedi verstaan nie, het ons duidelik hier ‘n probleem. Benewens dit, moet ek in die kontrak spesifiseer wanneer sy mag eet (hoe moet ek weet wanneer is sy honger – sy vat gewoonlik haar KFC saam met haar huistoe), wanneer sy mag koffie / tee drink en seker ook wanneer sy kan piepie. Op die oomblik bepaal sy dit self en dit pas my uitstekend.
Verder moet ek haar een dag betaalde verlof gee vir elke 17 dae wat sy gewerk het. Ek kan seker vrygewig wees oor Kersfees. Die afgelope paar jaar verwag sy in elk geval haar Christmas. Sy is geregtig op betaalde familie verantwoordlikheid verlof. Ek beskou myself as ‘n redelike mens, dus is dit nie ‘n probleem nie. Ek dink nie sy sal ooit nodig hê om oortyd te werk nie.
Ek moet haar ook registreer vir die werkloosheid versekerings fonds. Dit is gewoonlik net hier waar ek besluit de hel met die stront. Dit gaan nie oor die 1% van haar loon wat ek daarin moet betaal nie (wel, eintlik 2%, want moet ek nou regtig die ander 1% van haar loon aftrek? Die kleingeld soek daarvoor is so nie die pyn werd nie). Benewens nou die gesukkel om haar te registreer, moet ek ‘n maandlikse verklaring stuur dat sy by my werk. Terloops, dit is ook die werkgewer se verantwoordelikheid om te sukkel tot jy nie meer geregistreer is nie. Terwyl ek ook die administratiewe rompslomp kla, ek moet vir haar ‘n betaalstrokie vir haar gee met haar loon. Dit is regtig minder moeite om self skoon te maak.
Kan ek op die punt noem dat ek haar aansienlik meer as minimum loon (R91-52 vir ‘n 8 ure dag) betaal en indirek tot haar verblyf bydra? Die oomblik wanneer sy weekliks begin werk, word ek wetlik verplig om voor 1 November elke jaar haar salaris met 8% te verhoog. Dit is blykbaar inflasie met 2.5%. Hoewel ek kan verstaan hoekom dit gedoen word, is dit doodeenvoudig nie volhoubaar nie. Die meeste mense se salaris verhoging is aan inflasie gekoppel, party mense kry nie eers inflasie nie. As die huiswerker se salaris bokant dit groei, gaan daar ‘n dag kom waarop die werkgewer dit nie meer kan bekostig nie. Wie gaan dan aan die kortste ent trek?
Die wetgewers het daaraan ook gedink. As jy jou huiswerker afdank (retrench) moet jy haar 1 week se salaris vir elke jaar wat sy vir jou gewerk het. Dit sal haar seker help, maar vir hoe lank?
Dan kom kerm Malema nog daaroor dat mense vir hulle troeteldiere mediese versekering het, maar nie vir hulle huiswerkers nie. Regtig? Vir een dag ‘n week?
Saak gesluit. Ek kom eerder op my eie klaar.
Hoe voel julle? Wat reken julle is noodsaaklik vir huiswerkers.
Breinvasbrand: In “Susters van Eva”, wie is die huiswerker wat vir almal werk?
Breinlosbrand: HesterLeyNel was reg met elektriese skok of dodelike inspuiting.