Denkers en dromers_2
Hoe skrywers en kunstenaars oor die ruimte gefantaseer het
In die aanloop tot die ruimte-eeu—en tot vandag toe—kon skrywers, grafiese kunstenaars en rolprentmakers nêrens hul verbeelding vryer teuels gee as om perkeloos en ongebreideld die ruimte in te vaar nie...
Die boomryke ruimtekolonie binne-in ’n wiel
BO: Dis ’n lugkasteel in die klasssieke sin van die woord, maar miskien sal ruimtekasteel 'n beter beskrywing wees. Hierdie illustrasie wat die bekende ruimtekunstenaar Donald Davis in 1976 gedoen het, is van ’n fiktiewe, reus­agtige kolonie iewers in die ruimte. Die kolonie is in die vorm van ’n ringvormige oliekoek (“doughnut”) uitgelê. Davis het in die 1970’s die opdrag van die Ameri­kaanse ruimte-agentskap NASA ontvang om vir hulle prente te skilder, en hierdie kleurryke “ruimtewiel” was een daarvan. Die kunstenaar het goedguns­tiglik besluit om dié illustrasie tot openbare besit te verklaar (“to release it into the public domain”, soos dit in die VSA gestel word).
Die wonderlike teorie oor “wurmgate” wat kortpaaie in die ruimte sou bied
BO: ’n Voorstelling van ’n wurmgat in die ruimte... kan so iets hoegenaamd bestaan?
Krediet: NASA / Glenn Research Center
WURMGATE is gewilde dinge in fiktiewe wetenskapsverhale. Dit berus op die rare veronderstelling dat daar wonderbaarlike “gate” in die ruimte sou wees wat vinnige kortpaaie tussen die sterre sou bied—sodat ruimte­vaarders die andersins onoorkomelike probleem kan oorbrug om ligjare ver te reis sonder om horingoud te word voordat hulle by hul bestemmings aanland.
Maar wurmgate bestaan verbasend genoeg nie net in die fantasieë van fiksieskrywers nie. Hulle lewe jou waarlik ook in die gedagtes van ernstige wetenskaplikes as ’n moontlikheid binne die konsep van algemene rela­tiwiteit.
In die fiskika is ’n wurmgat ’n hipotetiese verskynsel in die ruimtetyd-kontinuüm wat wesenlik ’n kortpad deur die ruimte en tyd is. ’n Wurmgat het minstens twee monde wat deur ’n enkele keel verbind word. As die wurmgat bereisbaar is, kan materie deur die keel van die een mond na die ander beweeg. Hoewel wurmgate nog nêrens waargeneem is nie, sluit die teorie van algemene realitiwiteit nie die moontlikheid van hul bestaan in die ruimtetyd-kontinuüm uit nie.
Die naam wurmgat is bedink omdat dit ’n mens glo herinner aan die wurm wat 'n kortpad deur ’n appel neem wanneer hy deur die middel daarvan boor pleks van om die langer pad om die appel na die ander kant te kies. Net so sou ’n ruimtevaarder regdeur ’n wurmgat kon reis om in ’n japtrap sy verskyning aan die ander kant van die heelal te maak.
Te fantasties om te glo? Nou ja, maak maar jou eie gevolgtrekking.
Maar daar is geleerdes wat reken dat kruip (soos ’n wurm) in sekere omstandighede baie gouer kan wees as om blitsvinnig te hardloop!
Verbeeldingsvlug... ’n Aardse ruimtereisiger land op die maan van
’n planeet wat in die diepruimte deur verskillende sonne bestraal word
BO: Skrywers van wetenskapsverhale het só ’n toneel miskien al honderde male beskry­we. ’n Ruimtereisiger van die Aarde verken die maan van ’n planeet in die diepruimte. Wat alles nog meer buitengewoon maak, is dat die planeet ’n deel is van ’n ingewikkelde soort sonnestelsel wat nie net een son het nie, maar twee of drie!
NASA-foto van ruimtereisiger gesuperponeer op NASA-illustrasie van veronderstelde toneel in die diepruimte ver van ons eie Sonnestelsel
Baanbrekers van die wetenskapsverhale
BO: Jules Verne (1828-1905), Franse pionier van wetenskapsfiksie. Verne het oor die ruimtevaart en reise onder die water geskryf voordat vliegtuie en praktiese duikbote nog uitgevind is.
Krediet: Openbare besit (“in the public domain”) vanweë die verval van kopiereg weens ouderdom
Na hierdie skrywers word soms verwys as die "Groot Drie" van wetenskapsfiksie: Robert Anson Heinlein (1907-1988), sir Arthur C. Clarke (1917-2008 ) en Isaac
Asimov (oorlede in 1992).
Krediete: Heinlein: 1929 US Naval Academy yearbook (PD) ; Clarke: Anuradha Ratnaweera,cc-by-sa-2.0, Wikipedia; Asimov: Jay Kay Klien, fair use assumed, Wikipedia
BO: Herbert George Wells (1866-1946), beter bekend as H.G. Wells, die Engelse skrywer wat soms die "vader van wetenskapsfiksie" genoem word. Ander beskou egter Jules Verne as die "vader".
Epiese rolprente oor ruimte en ruimtewesens
Klassieke rolprente oor die ruimte sluit in die Stars Wars-reeks, E.T. the Extra-Terrestrial (BO) en 2001 a Space Odyssey, wat in 1968 uitgereik is (LINKS). Op die televisie was die Star Trek-reeks miskien die grootste ruimtetreffer nog. Ruimteflieks kom al ’n lang pad. Reeds is in 1902 is ’n kort Franse stilprent, Le Voyage dans la lune (’n Reis na die Maan), uitgereik. Om by You Tube op die wêreldwye web daarna te kyk, is ’n belewenis (klik hier as jy internet-koppeling het).