Ek dink studente vermy die woord “problematies” omdat ons moeg is vir gesprekke wat nie gedrag verander nie. Omdat ons moeg is vir die uitwys van taal wat nie “polities korrek” is nie, maar ons kommunikeer nie op ’n manier wat mekaar se opinies verander nie. Ek dink wat ek probeer sê is, studente verstaan dit help nie om net te praat nie.
Ons is al almal opgevoed oor die betekenis van die woord “problematies”. Die meeste BA-studente kan ’n rassistiese of seksistiese uitbeelding ’n myl ver sien. Maar wat dan? Wat maak ons met hierdie waarnemings?
Ek dink vir nou wil ek eers fokus op patriargie. Ek sal graag hierdie term so ’n bietjie wil problematiseer (jammer – hier is die woord weer, maar byt vas: ek sal by die punt uitkom). Patriargie is ’n vorm van onderdrukking. Dit word gesien as die onderdrukking van verskeie minderheidsgroepe deur wit mans. Maar ek wil almal attent maak op die maniere waarop mense wat nie wit is nie of nie mans is nie, ook hierdie stelsel in stand hou.
Vroue wat kommentaar lewer op my kleredrag en voorkoms, want iemand wat gebore is met vroulike geslagsorgane moet aantrek soos ’n vrou, sit soos ’n vrou, loop soos ’n vrou, wees soos ’n vrou en sy moet asseblief tog net nie vergeet of te lui wees om haar beenhare te skeer nie.
Vroue wat my daarop attent maak as ek my nie gedra soos ’n vrou nie. Hoe durf ek my opinie lug? Hoe durf ek vir jou sê as jy my nie soos ’n gelyke hanteer nie? Hoe durf ek jou vra hoekom dinge moet wees soos wat dit is as die enigste antwoord is dat dit nog altyd so was?
Vroue wat vir my sê ek sal nooit ’n “man vang” as ek so hard oorkom nie. As ek dan vra wat dit beteken: Jy is te doelgerig. Jy is te opinionated. Jy is te eiewys. Jy hou jou te slim. As ’n mens wil hê ’n man moet jou nader, moet jy minder gevaarlik voorkom. Moenie die man laat dom voel nie. (As ek nou doodeerlik is, dink ek vroue moet oppas om mans se intelligensie so te onderskat.)
Hier is my punt: Die maklikste manier om die patriargie aan te vat, is om nie toe te laat dat jy ook so optree teenoor die Ander nie. Wees bewus van die patrone en norme wat die patriargie skep en daag dit uit. Hiermee bedoel ek nie jy moet jou hele lyf laat tatoeëer en boheems aantrek nie (maar as dit is wat jou hart begeer, asseblief, maak nes jy wil). Wat ek hiermee bedoel, is die volgende:
Moenie kommentaar lewer op iemand se voorkoms nie, behalwe as dit ’n kompliment is, want wie het jou die polisie van styl en norme gemaak? Wat maak voorkoms nou regtig saak? As die persoon gemaklik is, behoort jy bly te wees daaroor.
Wanneer jy weer die woord “problematies” hoor, probeer om te dink wie verantwoordelik is vir die polisiëring van hierdie norm. Die antwoord sal jou waarskynlik verbaas. Daar is altyd die kans dat jy met jou gedragsverandering ook ’n verskil kan maak.
Ons buurvrou koop ook soms vir my man geskenkies. Ek het op sy foon gesien sy is op sy WhatsApp onder ’n troetelnaam.
Ek het agtergekom hy het ook by sy werk iets met ’n vrou aan. Nou werk hy ook Saterdae. Dit maak my mal.
Jy kan tegnieke ontwikkel om daarmee saam te leef, soos om dit te aanvaar en as een van sy tekortkomings te verdra. Of jy kan ’n kon­struk­tiewe gesprek met hom daaroor voer.
Omdat jy finansieel van hom afhanklik is, sal jy hom moeilik voor ’n ultimatum kan stel om te verander. Berei jou daarop voor om dit wel op ’n dag in die toekoms te doen deur nou daarop te fokus om werk te kry.
Hou op om op hom en sy foon te spioeneer. Sy affairs maak jou net onsekerder van jouself en te seer om jouself te bemagtig. Wanneer jy in ’n sterker posisie is, dink na oor of jy by ’n man wil bly wat geen respek vir die grense van jul huwelik toon nie.
Ek het twee jaar met ’n meisie uitgegaan. Ons was toe in ons 20’s en dolverlief op mekaar. Ons het uitgemaak toe ek wegtrek en sy om werkredes moes agtergebly. Nou gaan sy trou en sy het my na die onthaal genooi.
As julle nog gevoelens tussen julle het of jy voel onseker oor waarom sy jou nooi, is dit beter om nie te gaan nie. Jy kan dan liewer vir haar ’n geskenk en ’n mooi kaartjie met ’n koerier stuur. Dalk beskou sy jou steeds as ’n vriend en wil net ’n groot oomblik in haar lewe met jou deel.
As jy seker is julle kan vorentoe net platoniese vriende wees, kan jy gerus gaan. As jy nou in ’n verhouding is, moet jy in gedagte hou dat jou maat onseker kan wees oor jou motiewe.
Ek moes heeltyd net doen wat hy wou doen en dit het tot stres gelei. Is dit ’n rede om met hom uit te maak? Ons het al van trou gepraat, maar ek kan my nie ’n wittebrood saam met hom indink nie.
Maar as jy nie kans sien vir ’n wittebrood saam met jou kêrel nie, voorspel dit niks goeds vir ’n huwelik nie. Die waarskuwingsligte moet inderdaad flikker.
Ons is al ’n geruime getroud. Ek kan nie onthou wanneer dit begin het nie, maar my vrou, seun en kleinkind is altyd reg.
Ek word tot ’n leuenaar gemaak of “sien spoke”. Ek word ook geïgnoreer. Onlangs het ek hulle vriendelik gekonfronteer oor hoe seer dit my maak. Die bitterheid kon minder gewees het as ek nie my huweliksrol al die jare bogemiddeld goed vervul het nie.
Ek drink nie, rook nie en werk versigtig met geld. Ek hou uit, byt vas. Ek voel die laaste tyd meer depressief as gewoonlik.
Jy sal bes moontlik nie jou huweliksmaat en gesinslede ná al die jare kan oortuig hulle is nie heeltyd reg nie. Jy kan wel leer hoe om op ’n ander, makliker manier met jou lewe aan te gaan.
Sommige mense het ’n buitengewone behoefte daaraan om altyd reg te wees. Sulke selfgerigte mense kan nooit ander se standpunt insien nie.
Juis daarom moet jy die kringloop verbreek. Berading kan jou help insien jou vrou is nie volmaak nie en die mense wat haar steun, word moontlik deur haar gemanipuleer.
Waak hierteen deur meer tyd buite die huis deur te bring by vriende wat wel respek vir jou en jou mening het of deur stokperdjies te be­oefen wat vir jou ontvlugting kan bied.