Suid-Afrika is ’n droogtegeteisterde land. Waar die gemiddelde globale reënval per jaar sowat 870 mm is, kry ons land maar 450 mm – dit maak ons een van die droogste plekke in die wêreld!
3. ’n Fynborrelsproeier breek lug in fyn borreltjies op en meng dit so met die suurstofarm gryswater.
Jy kan nie net ’n opgaartenk in die agterplaas staanmaak, gryswater daarin opvang en dit dan badkamer toe pomp nie:
Die stelsel word in die fabriek gebou, volledig met al die nodige filters en pompe. ’n Loodgieter installeer dit dan ondergronds by jou huis met net ’n groen deksel wat bo die grond uitsteek. Die tenk kom in drie groottes: 1 500 liter (genoeg vir ’n huishouding van vier), 3 000 liter en 7 000 liter.
Die ondergrondse tenk het twee “kamers”. In kamer 1 word enige vette en olies van die water geskei; dit vloei dan weg in die munisipale rioolpyp. ’n Filter in hierdie kamer vang ook alle afvalstukkies soos hare en wolletjies vas (dié filter kan jy maklik self elke 6 maande skoonmaak). In die tweede kamer word die skoner water wat agterbly, asook reënwater, opgeberg.
Water in die tweede kamer word gesuiwer deur middel van ’n lugpomp en ’n fynborrelsproeier (“fine bubble disc diffuser”) soortgelyk aan dié wat in vistenke gebruik word (net groter). Dit maak die water skoon genoeg dat jy dit selfs vir besproeiing kan gebruik sonder dat jou stelsel se spuitjies verstop. ’n Ultravioletlig dood kieme in die water.
Om toilette te spoel, word ’n gryswaterpyp met nog ’n filter na die toilet aangelê. ’n Dosis chloor direk in dié pyp ontsmet die water en keer algegroei; dit speel ook klaar met slegte reuke. Die pyp gaan dan deur die badkamer-muur en word met ’n tweede kraan (langs die munisipale kraan) aan die spoeltenk verbind; die munisipale kraan word ontkoppel sodat geen terugvloei na die drinkwaterstelsel moontlik is nie – ’n terugspoelklep is dus nie nodig nie. Koste Maskam Water se stelsels kos vanaf R30 000. ’n Geregistreerde loodgieter moet die stelsel installeer en die koste daarvan word bepaal deur die grootte en ligging van jou erf en waar jou bestaande pype en toilette is; dit kan enigiets tussen R10 000 en R25 000 beloop.
Chloor- of soutwater is nie geskik vir ’n reservoir nie; die water moet so natuurlik moontlik wees. Dit kan beteken dat jy in tye van nood jou swembad sal moet leegtap.
Vir suiwering word ’n ultravioletlig in die pyplyn na die filter geïnstalleer (waar die chlorineerder gewoonlik kom); dit behandel die water sonder die newe-effekte van sout en chloor. Dit maak die water in jou swembad geskik vir meer as net toilette spoel; jy kan selfs daarin stort, bad en wasgoed was. Jou terugspoelwater kan ook tuin toe gaan. Moet dit net nie drink nie.
In ’n gebied met ’n hoë watertafel is glasveselswembaddens nie geskik as reservoirs nie, want wanneer jy die swembad leegpomp kan die hoë watervlak in die omliggende grond die bad uit die grond druk.
Die water uit jou swembad, oftewel reservoir, vloei eers in ’n pompstasie langsaan, wat met ’n pyp aan die swembad verbind word. Net ’n groen deksel is bo die grond sigbaar. Binne-in die pompstasie is ’n drukpomp wat outomaties aanskakel wanneer jy ’n toilet spoel. LW Sou jy die water vir meer as net jou toilette wil gebruik, word ’n 10-mikron-filter asook ’n addisionele UV-lig aanbeveel om alle bakterieë dood te maak voordat die water die huis binnegaan.
1. Die swembad is eers leeggetap (die water is tydens konstruksie in houers op die erf gestoor). 2. Daarna is die swembad verdeel met ’n skeidsmuur van bewapende beton. Die deel naaste aan die huis is die nuwe reservoir, en die res bly ’n swembad. 3. Die reservoir is geseël met ’n blad van bewapende beton, met ’n mangat-opening vir toegang. Met die blad voltooi, is die swembad met die gestoorde water gevul. Die reservoir raak vol van reënwater.
As jy gelukkig genoeg is om ’n boorgat te hê, kan jy die water ook gebruik om jou toilette te spoel en nie net vir besproeiing nie. Brandon Fyfe, mede-eienaar van Thompson’s Plumbing, het onlangs dié installasie by ’n huis in Durbanville gedoen:
Boorgatwater is meestal nie drinkbaar nie, maar as dit aan minimumvereistes voldoen (laat toets dit by ’n laboratorium soos Bemlab) kan jy dit maklik met jou bestaande toiletstelsel laat verbind sonder enige filters. Jy kan dieselfde proses volg as jy ’n reënwatertenk het.
1. Omdat die boorgatwater reeds in ’n 5 000-liter-tenk opgevang word en die tenk reeds ’n pomp het, was dit net nodig om die water met pype van die tenk af na die toilette te herlei. Pype kan onder die grond of deur die huis se dakruimte loop. Dié huis se toilette is ver van mekaar geleë en dit was dus makliker (en goedkoper) om die hoofpyp in die dakruimte te lê.
2. Die pype uit die dak na die onderskeie toilette sit aan die buitekant van die huis. Jy kan natuurlik die pype aan die binnekant van die muur inbed, maar dan moet jy dit weer toepleister of teël (’n duur storie en onprakties).
3. Op die regte hoogte word die pyp weer van buite deur die muur na die toilet gelei. Nadat die munisipale toevoerpyp ontkoppel is, word die invoerpyp na die spoeltenk aan die nuwe boorgat-waterkraan gekoppel.
Afhangend van hoeveel werk nodig is, sal dit sowat R7 000–R10 000 kos om jou toilette permanent met jou boorgattenk te verbind. Die koste is net vir die pypwerk; jy moet reeds ’n boorgat- of reënwatertenk en ’n pomp hê.