Nuuskommentaar: SA te koop – 90% afslag of grootste fooitjie onder tafelArgieffoto. ’n Paar jaar gelede het ’n ontleder opgemerk die moeilikheid is dat die ANC nie skandale in eie geledere as sodanig beskou nie. In plaas daarvan dat John Block as “block” aan die been beskou is, was hy steeds vir baie ’n held. In plaas daarvan dat Peter Mokaba weens rassisme vasgevat is, is ’n sokkerwêreldbekerstadion na hom vernoem en is dié man, bekend vir sy “Kill the Boer, kill the farmer”-aanhitsery soos ’n held vereer. Tony Yengeni is deur ’n jillende skare ondersteuners by Pollsmoor gaan wegsien waar hy tronkstraf vir omkopery moes uitdien. Die huidige minister van internasionale betrekkinge was een van die voorbokke. Lank ná pres. Jacob Zuma se naam daarmee heen is, het die ANC hom nog as “gesig” vir hul verkiesingsplakkate gebruik. Toe dit boemerang en die verliese ontleed is, is ’n taamlike lang lysie opgerakel oor wat skeefgeloop het. Maar die Zuma-faktor in die verkiesingsverliese is nie as een gelys nie. Intussen het daardie lys van anti-helde al ellelank geword. Oudpres. Jacob Zuma het die ANC se doodsteek, korrupsie, as niks probeer afmaak deur dit as ’n Westerse konsep te beskryf. Wou hy nou daardeur te kenne gee die heldeverering vir misdadigers is ’n Afrika-konsep? Intussen word die skade wat Suid-Afrika weens die “nege verlore jare” aan korrupsie en staatskaping gely het algaande in rand en sent uitgedruk, al hoe duideliker. Eskom, wie se eie “staatsuitgifte” ’n paar jaar gelede meer werd was as die staat s’n, is net enkele jare later so hopeloos in die skuld dat dit kwalik denkbaar is dat dié eertydse pronkstuk en een van die bestes ter wêreld met sy huidige skuldlas ooit die miljarde rande rente wat die skuld nou jaarliks tot die skuldlas bydra, sal kan vereffen. En voor dít was dit die SAL, SAUK, Transnet, Petro SA, die VBS-bank, die Ontvanger, ’n suiwelplaas in die Vrystaat, die Openbare Beleggingskorporasie en vele meer wat leeggesuig is of rot en kaal besteel is. Nou het Telkom sy onvermoë om ’n rekenaarstelsel te bedryf vir die derduisende klagtes van mense wat nie daarin kan slaag om kontrakte met Telkom te kanselleer nie, vir die gemors verantwoordelik gehou. Die minister van openbare ondernemings, Pravin Gordhan, wil binne twee weke ’n verslag hê oor onder meer wat by Eskom skeefgeloop het. As hy die afgelope paar jaar af en toe ’n koerantberig gelees het wat oor aspekte van Eskom se moeilikhede berig het, sou hy darem al ’n goeie idee gehad het. As die intelligensiedienste hul werk reg gedoen het eerder as om spook-spook te speel, sou die kabinet lankal oor uitgebreide detailverslae beskik het. Dis nie van gister af nie dat ekonome en politieke ontleders waarsku dat die regering besig is om hoendertjie ná hoendertjie wat goue eiers lê te slag. Nou is daar nie meer nie. En steeds word gepraat oor die SAL en ander wat deur herkapitalisering beredder moet word. Waarmee? Privatisering kon moontlik die drinkwater weer drinkbaar gekry het, maar elke stem wat privatisering durf suggereer, word veral deur sekere vakbonde gedreig dat privatisering nie geduld sal word nie. Oor meer as twee maande gaan ons stembusse toe, en die ANC wil nie nou sterk alliansievennote as teenstanders in die verkiesing hê nie. Word ’n drenkelinghandjie na die IMF uitgehou, verloor die land in sekere sin sy reg om homself te regeer. Die ANC wil niks hiervan weet nie, al het hulle met die aanbied van die wêreldsokker-eindtoernooi in Suid-Afrika gesien hoe doeltreffend dit kan wees as die beheer van die land de facto deur ’n ander, in dié geval Fifa, tydelik oorgeneem word. Vir ’n paar weke kon die land voel hoe dit is om in ’n amper “genormaliseerde” land te woon. ’n Paar jaar later het ’n Nederlander wie se luukse toerbus gekaap en die toeriste beroof is, gesê al manier waarop toeriste veilig deur die land kan toer, is agterin ’n gepantserde troepedraer. Uit mediaberigte lyk dit ook nie of dit meer so politiek niekorrek is om die gemors in elke opsig, ook die ANC se rassebeheptheid, by die naam te noem nie. In die proses is van wit kundigheid, ook van die voorste kenners in die wêreld, ontslae geraak. Die huidige gebrek aan kundigheid word nou erken, maar in plaas van om mense wat met die plaaslike omstandighede vertroud is te betrek, word Italiaanse kundiges ingespan. Die wegwerk van kundiges lei tot peperduur situasies. Soos die staatsamptenaar wat in 1996 met vervroegde pensioen moes gaan. Hy is dus nou al langer met pensioen (oor twee jaar sal dit al ’n kwarteeu wees) as wat hy gewerk het (18 jaar), en hy bereik eers volgende jaar aftree-ouderdom. Hoe lank gaan die man nog leef en pensioen trek, en ná hom sy heelwat jonger weduwee? Die man se kundigheid is veral in die intelligensiewese gesetel, en pres. Cyril Ramaphosa het pas aangekondig hy gaan die intelligensiedienste met ’n herskikking weer op dreef probeer kry. Dit kom neer op die heruitvinding van die wiel – terwyl die kundigheid nog beskikbaar is, maar nie erken word nie. Hoeveel mense met skaars vaardighede, soos ingenieurs, verkeer nie in dieselfde posisie nie? Mense wat internasionaal as van die bestes ter wêreld gereken is. Die dae is lankal verby dat selfs die voorste kundige van ’n kwesbare gemeenskap wat wel werk gekry het, dit kan waag om nie aan ’n goeie vakbond soos Solidariteit te behoort nie. En as ’n mens wonder of jy deel van ’n kwesbare gemeenskap is, kan ’n mens gewoon in die spieël kyk. Gaan Ramaphosa die ruggraat hê, en die rugsteun in sy party kry, om dié soort foute reggestel te kry? Ons sal taamlik gou ná die verkiesing weet. • Maroela Media het ŉ skarebefondsingsprojek op die webwerf BackaBuddy van stapel gestuur om Herman te help om fondse vir sy kankerbehandeling in te samel. Klik hier om meer te lees of om Herman deur BackaBuddy finansieel te ondersteun. • Indien jy ŉ direkte bydrae in die Toeriens se bankrekening wil maak, stuur ŉ e-pos aan [email protected] met “Herman Toerien” in die onderwerpveld.