Ek sien op die nuus stakende plaaswerkers veroorsaak BAIE skade in die WesKaap. Hoe groot is die risiko dat dit na die res van die land kan versprei?
Die huidige onluste in die Wes-Kaap is besig om die skiereiland af te sny. Om nou veilig in die Kaap te kom, moet ’n mens ’n baie wye draai ry. Kortpad beteken dat jy wel deur De Doorns kan ry maar ek sou sê dat ’n mens daardie roete tussen 23:30 en 05:30 in die oggende moet aanpak. Maar dan moet ’n mens ook maar versigtig ry sodat jy nie jou voertuig met die rommel wat mag rondlê moet beskadig nie.
’n Paar jaar gelede het ek op grond van inligting wat ons oor ’n tydperk gekry het, ’n prentjie gebou om die konflik skaal vir die toekoms te bepaal. Die prentjie maak ’n bottelnek. Hoe nouer die bottelnek word, hoe hoër word die druk ( konflik) in die land.
Die huidige onluste in die Kaap is volgens ons net die begin. Daar kan verligting op een gebied kom wat dan weer ’n vonkie op ’n ander gebied kan begin. Op die oomblik is dit die dagwerkers in die Kaap wat omgekrap is en dit is baie moontlik dat die mielieboere nader aan oestyd dieselfde kan verwag.
Wanneer ons na die regverdigheid van die ongelukkigheid van die stakers kyk, kan ’n mens maklik met hulle saak empatie kry. Hulle griewe het ’n morele waarde en boere is in die knyp. Waar die boere in die verlede kos aan die werkers voorsien het, was die boere deur wetgewing gedwing om eerder meer geld te te gee sodat die werkers hulle eie kos kon koop.
Die volgende bedryf wat skynbaar geteiken gaan word, is die huisvroue. Net soos wat die dagwerkers op die plase nou staak, kan ons binnekort ook ’n stakende huisbediende in ons strate sien. Hulle klagtes gaan dieselfde wees. Hulle werk vir ’n dagloon. Moet baie duur vir taxi’s en busse betaal om by die werk te kom. Hulle is reeds van 04:00uur in die oggende op die busse en taxi’s om by hulle werke te kom en hulle kom eers 21:00 saans terug by hulle huise. Dan moet hulle vir hulle eie mense kos maak en sorg dat hulle die volgende môre 04:00 al weer op die bus is om te gaan werk.
My vermoede is dat hulle nou uitgebyt voel en dat hulle nou ook gaan aandring om vir die tyd wat hulle van die huis af weggaan tot die tyd wat hulle weer by hulle huise gaan instap, vergoed sal wil word.
Hierdie hele besig is baie moeilik. Die knypende ekonomie, dwing mense om van luukshede af te sien en ons lewens word ’n oorlewing bestaan. Die daaglikse stryd om finansiële punte bymekaar te bring en die onwilligheid om van die luukse van huisbediendes af te sien, maak die lewe meer ingewikkeld en die (sweet-point) waar by almal gelukkig is, dryf al verder en vêrder van ons weg.
Kyk na die prentjie. Die prentjie wat nou al drie jaar oud is, kan vir ons ’n goeie aanduiding wees van wat ons indie toekoms kan verwag. Hoe nouer die kurwe gaan word, hoe groter en meer gewelddadiger sal die stakings en ongemak in die land word.
Om hierdie stakings wat eintlik ’n openbare demonstrasie van ’n wanhoop gevoel verteenwoordig, met geweld te onderdruk, sal nie die oplossing wees nie. Die stakende mense betoog nie omdat hulle deur ’n politieke struktuur gevra is om te betoog nie. Hulle betoog omdat politieke strukture hulle oortuig het dat hulle hul lewensomstandighede kan verbeter wanneer ander mense in die land ook besef hoe hull uitgebyt word.
Word hulle uitgebyt ? Ek glo nie. Kan hulle voel dat hulle uitgebyt word ? Ja, ek glo so. Wanneer ek jou wys hoeveel winste die maatskappy maak waarvoor jy werk en en bewys aan jou hoe groot die bestuur van die maatskappy vir wie jy werk, sê inkomste is, gaan ek jou ook maklik oortuig dat jy deur jou maatskappy uitgebyt en misbruik word. En wanneer jy ongeletterd is, is dit bewys dat optrede teen die bestuur meer gewelddadig sal wees.
Ons moet ons nie teen die probleem van gewelddadige stakings vaskyk nie. Ons moet oplossings soek. Hierdie land se bevolking groei op twee maniere. Te min TV saans en te veel ander Afrika lande wat dink dat hulle hier ’n lewe sal kan maak, terwyl ons eintlik ’n woestynland met te min kundigheid in te groot gemak sones is.