Afrikaanse musiek: ‘Maak goed wat gewild is, gewild wat goed is’Hemelbesem (Foto: Facebook/Hemelbesem) Doen kunstefeeste in Suid-Afrika genoeg om Afrikaanse musiek te ondersteun? Dít was Woensdag een van die sleutelvrae wat tydens ŉ Fiësta-paneelgesprek in Kaapstad bespreek is. Die toekoms van kunstefeeste in die land het ook ter sprake gekom. Die verloop van die gesprek was prontuit en eerlik: Suid-Afrikaners het één betekenis vir Afrikaanse musiek – die pop-genre. Die gewilde kletsrymer Hemelbesem, oftewel Simon Witbooi, het tydens dié gesprek gesê die grootste sondebok in die geringe verskeidenheid in Afrikaanse musiek by feeste is die keurstelsels waarvolgens kunstenaars en musiek vir die verhoog gekies word. “Dit is nie noodwendig die kreatiewe mense of die kunstenaars wat besluit watter musiek gespeel kan word nie. Dié wat wel hiervoor verantwoordelik is, gebruik ŉ konserwatiewe keuringsproses om die ‘kuns’ ten toon te stel. Dit sluit onder meer vrae in soos waarvan die gehore sal hou en wat die sitplekke sal vol kry,” het hy gesê. “Afrikaans word as ŉ genre gesien, en dit is nié. Vir die laaste vyf jaar het rymklets groot sukses by ŉ fees soos die KKNK behaal omdat ons dit ŉ kans gegee het. Die oplossing hiervoor is eenvoudig: Diegene wat die reëlings maak, moet spoorsnyers stuur om nuwe musiek ŉ platform gee. Dit gebeur wel die laaste tyd, en dalk is dit politieke druk, maar dit gebeur nog nie teen ŉ goeie pas nie.” Die sanger het gesê hoe meer Suid-Afrikaners blootgestel word aan die verskillende soorte Afrikaanse musiek wat beskikbaar is, hoe meer sal stereotipes afgebreek word. “ŉ Vrou het eenmaal vir my gesê: ‘Jy klink soos my dominee, maar met ritme. Ek sal nie weer die kanaal oorskakel wanneer kletsrym op die televisie is nie.’ En dít is wat ons wil hê.” Hy het verder gesê dit is ŉ algemene en internasionale neiging dat oorspronklike musiek swaarkry. “Die unieke uitdaging wat ons het, is dat die gehoor oortuig moet word dat Afrikaans nie net ŉ sekere manier klink nie. Daar is hope musiek in die soul, R&B en reggae-genre. Afrikaans is nie net pop nie. Ons kan mense se ingesteldheid nie uit die pad vee nie – ons moet hulle wys,” het hy gesê. Shihaam Domingo, ŉ bekende in musiekkringe, het gesê musiek behoort gebruik te word om grense te verskuif en nie om mure te bou nie. “Ons moet deur musiek mense trots maak op iets soos die verskillende dialekte en rasse in Suid-Afrika. Om outentieke musiek op die verhoog te kry, is ŉ moeilike taak, maar dit is iets wat gedoen moet word. In dié stadium sien ons baie van die kommersiële musiek, maar daar is nie veel oorspronklik op die verhoog nie.” Die bekende musikant, vervaardiger en regisseur Schalk Joubert het aangevoer die feeste in Suid-Afrika is nie verteenwoordigend van die taal se sprekers nie. “In Suid-Afrika is daar meer bruin as wit mense wat Afrikaans praat. Daar is dus ŉ soort valse eienaarskap oor die taal. Ons behoort baie meer as net die popmusiek te sien wat ons tot dusver sien. Waar is die musiek wat die meerderheid Afrikaanssprekendes maak? En wanneer sien ons dit?” Domingo het verder gesê die gehoor ook moet leer om vir ander genres, waaronder kletsrym, te betaal op dieselfde wyse wat hulle betaal om na Afrikaanse popmusiek te luister. “Kletsrym is tot dusver baie suksesvol want toegang is dikwels verniet. Die gehoor moet leer om daarvoor te betaal. Eers dán sal dié platform suksesvoller wees en eers dán sal Afrikaanse musiek regtig verteenwoordigend word.” Die uiteinde is eenvoudig, het Hemelbesem bygevoeg. “Ons moet stadig maar seker vir mense vertel watter musiek daar oor die land heen is sodat Suid-Afrikaners opgevoed kan word. In elkeen van daardie genres wat nóg nie op verhoë te sien is nie, is daar kunstenaars wat uitstekende musiek maak, maar niemand weet van hulle nie. Kom ons verander dit.” Heidi Edeling, hoof van die Ghoema-toekennings, het só afgesluit: “Ons moet dit was gewild is goed maak, en dit wat goed is gewild maak.”