79 Ontmoeting oppad, Mat. 28:9 | Bybelverskille
← 78 Ons oudste getuienis van die Nuwe Testament, Papirus 52
80 Genade uit Lukas uitvertaal? →
Ontmoeting oppad, Mat. 28:9
Wanneer mens hoor van hoeveel verskille daar tussen die ouer vertalings en die nuwer vertalings bestaan, kan dit mens ontstel. Wanneer iemand daarop wys dat soveel woorde in die nuwer vertalings weggelaat is, en dit dan gekoppel word aan een of ander gnostiese komplot teen die Christendom, kan die nuwer vertalings asook die vertalers self maklik onder verdenking kom. Dis eers wanneer ons die werklike feite eerlik ondersoek, dat ons die saak objektief kan beoordeel. Dan vind ons dat heelwat van die verskille 'n logiese verklaring het, en in werklikheid niks seggende verskille verteenwoordig. So kan ons die onnodige angel uit die redenasie haal. Een so 'n geval is Mat.28:9 waar dertien woorde (in donker gedruk) uitgelaat is. (Let op die getal 13!)
1933/53 Ou Afrikaanse Vertaling: Mat.28:8-9: En hulle het haastig weggegaan van die graf met vrees en groot blydskap, en gehardloop om dit aan sy dissipels te vertel. En terwyl hulle op weg was om dit aan sy dissipels te vertel, kom Jesus hulle meteens teë en sê: "Wees gegroet!" Toe kom hulle nader en gryp sy voete en aanbid Hom.
1983 Nuwe Afrikaanse Vertaling: Mat. 28:8-9: Hulle het toe haastig van die graf af weggegaan, bang maar baie bly, en hulle het gehardloop om dit aan die dissipels te vertel. Skielik het Jesus daar voor die vroue gestaan en hulle gegroet. Hulle het nader gekom, sy voete gegryp en Hom aanbid.
W 1 Oud Latyn, Vulgaat, Bohairies Eusebius, Cyrel-Jerusalem
401-500 D 7 Oud Latyn, 2 Siries, Armeniaans, Georgiaans Cyrelius A, C
601-700 2 Oud Latyn 1 Oud Latyn 1 Siries
701-800 L, 1 Unsiale manuskrip
801-900 Koridethi, 33 1 Oud Latyn K, Sangallensis, Petropolitanus
5 Minuskels ,
8 Voorleesbundels 1 Oud Latyn, Etiopies f1, 28, 14 Minuskels, 1 Voorleesbundel 2 Etiopies
Ons het twee variasies van die teks. Ons neem in ag dat dieselfde faktore van vernietiging soos natuurlike verweer of verlies, asook doelbewuste vernietiging deur die Romeinse vervolging, alle manuskripte ewe veel sou beïnvloed. Dit sou onregverdig wees om net op getalle af, die enkele manuskripte wat uit die eerste eeue oorgebly het, te vergelyk met die massa's van die laat middeleeue. Daarom vergelyk ons eerder manuskripte binne dieselfde tydgleuf.
Tot die jaar 500 n.C. sien ons dat hierdie herhaling ontbreek in vier Griekse manuskripte, terwyl dit in net twee voorkom.
Vertalings bied aan ons die versekering dat 'n Griekse manuskrip met die spesifieke weergawe wat in daardie vertaling opgeneem is, bekend was in die plek en tyd waar die vertaling ontstaan het. Tot die jaar 500 n.C. het ons 'n Sahidies en Bohairies vertaling uit Egipte, 8 verskillende oud- Latynse vertalings wat in Noord Afrika, Europa en Italië ontstaan het, tesame met die Vulgaat wat ±392 n.C. in Rome voorberei is. Verder 2 Siriese vertalings, Oos van Israel, asook die Armeniaanse vertaling van Rusland en die Georgiaanse vertaling tussen die Kaspiese en Swart seë. In al hierdie vertalings kom hierdie sinsnede nie voor nie, terwyl die eerste Oud Latynse vertaling wat dit wel bevat, eers sowat 100 jaar later ontstaan het.
Die derde bron van kennis uit die manuskripte wat ons tot ons beskikking het, is die aanhalings van die ou Kerkvaders. Afgesien van die Diatessaron wat die Siriër Tatianus ±170 uit al vier die Evangelies saamgestel het, en bygevoeg of uitgelaat het soos hy goedgedink het, het geen ou Kerkvader hierdie vers met die byvoeging aangehaal nie. Hierteenoor het Origenes wat 'n sin vir sin kommentaar op die Nuwe Testament nagelaat het, dit nie geken nie, so ook nie Eusebius nie, wat 'n uitgebreide hulpmiddel, die Eusebiese Kanons, opgestel waarmee ooreenstemmende dele in die vier evangelies opgesoek kon word. Ons het ook aanhalings van Cyrel-Jerusalem en Cyrelius, wat albei nie die uitbreiding aanhaal nie.
Die blote maniskripbewyse roep ons om aan te neem dat hierdie sinsnede nie oorspronklik deel van die sin was nie.
Hier kyk ons of daar enige aanduiding uit die gedeelte na vore kom wat 'n moontlike verduideliking kon gee van waarom 'n kopieerder doelbewus of per toeval die wysiging kon veroorsaak.
Hier is twee moontlikkhede. Eerstens kon 'n kopieerder per toeval die woorde in die vorige sin weer raakgelees het en dit so gedupliseer het, wat ons dittografie noem. Maar dit is onwaarskynlik, omdat die sin verder aangepas moes word om glad te verloop. Die tweede moontlikheid is dat 'n kopieerder die woorde van die vorige sin in sy gedagtes kon hê toe hy die sin neerskryf, en dit per toeval so ingevoeg het. Hoe dit ookal sy, die gedeelte bied geen rede waarom dit doelbewus verander sou word nie.
Selfs al sou die dubbele verwysing na die op pad wees van die vroue die oorspronklike wees, is daar geen aanduiding waarom iemand dit doelbewus sou verwyder nie.
Uit die interne bewyse moet aanvaar word dat hierdie variasie toevallig ontstaan het, met 'n groter moontlikheid dat dit in vers 9 ingevoeg is, as dat dit daar uitgelaat is.
Nou kyk ons of daar enige spesifieke woordkeuses of spesifieke gebruike by die skrywer Matteus is, wat vir ons 'n aanduiding kan wees van òf Matteus die woorde sou ingevoeg het, of sou uitgelaat het. Hier is geen aanduiding wat ons nader aan sekerheid bring nie.
Uit bogenoemde kriteria het ons dus hoofsaaklik die eksterne kriteria wat sterk aandui dat hierdie 'n latere invoeging is, wat ondersteun word deur die interne kreteria wat op 'n toevallige maar logiese variasie dui.
Effek van die invoeging van hierdie woorde.
Die herhaling van hierdie woorde al dan nie, dra niks by tot die verstaan of kennis in hierdie gedeelte nie. In teendeel is dit onnodig en doen eerder afbreuk aan die voortgang en impak van die beskrywing van Jesus se ontmoeting van die vroue wat oppad was om die berig aan die Dissipels te bring.
'n Gnostiese aanval op die Bybel? Een of ander sekularisering van die Bybel? Veranderinge ten dienste van een of ander dogma? In die bestudering van sowat 100 teksverskille het ek nog nie een verskil ontdek wat aan hierdie verdagmakery enige gronde bied nie. Ook geen verskil wat die kern van enige geloofsoortuiging raak nie, behalwe Op. 22:14! Daar herstel die nuwer vertalings die oorspronklike bewoording en verwyder daarmee die vals grond vir redding wat in die ouer vertalings voorkom.
God waak oor sy Kerk en oor sy Woord. Ons dank God vir eerlike, goed opgeleide bestudeerders van die manuskripte wat Hy vir ons bewaar het. En vir eerlike Godvresende vertalers wat Gods Woord vir ons verstaanbaar in ons huidige tale aanbied!
Foutief sien; Haplografie en Dittografie.
Einde van "Ons Vader-gebed".
Klere was of Gebooie doen
This entry was posted in Antieke Vertalings, Diatessaron, Dittografie, Eksterne Maatstawwe (Gegewens), Interne Kriteria, Oorspronklike Outografie, Verskille: Geheue. Bookmark the permalink.