Die winde van verandering waai in BrasiliëDie regsgesinde kandidaat, Jair Bolsonaro, het beslissend gewen met 56% van die stemme in die Brasiliaanse presidentsverkiesing. Foto: Jair Messias Bolsonaro/Facebook.com In die tweede ronde van die Brasiliaanse presidentsverkiesing was die keuse tussen duidelik links en duidelik regs. Die regsgesinde kandidaat, Jair Bolsonaro, het beslissend gewen met 56%, teenoor die kandidaat van die sosialistiese Arbeidersparty, Fernando Haddad, met 44%. In die eerste ronde op 6 Oktober het mnr. Bolsonaro 46% gekry en mnr. Haddad 29%. Brasilië het meer as 200 miljoen inwoners van ŉ baie diverse afkoms. Net minder as die helfte is van een of ander vorm van Europese, meesal Portugese afkoms, 43% is van gemengde afkoms (mengsel tussen wit, swart en ŉ bietjie Indiaan) en sowat 7% is swart, nakomelinge van slawe uit Afrika wat op die suikerrietplantasies moes werk. Anders as in Suid-Afrika is rasvermenging en multikulturalisme nog altyd deel van Brasilië, maar daar is tog ŉ sekere ooreenkoms tussen inkomste en rasgroep. Die middelklas en die digter bevolkte en welvarende state in die Suide rondom die groot stede Sao Paolo en Rio de Janeiro is Bolsonaro se hartland, terwyl Haddad se steun veral sterk is in die arm Noordweste, wat by die Arbeidersparty se welsynsbeleid gebaat het. Bolsonaro se segetog word telkens in die media vergelyk met die oorwinning van Donald Trump in 2016. Hier het iemand gewen wat eintlik, volgens die media, nie mag wen nie omdat sy sienings te ekstreem en sy uitsprake te ongepoets is. Die oorwinning van Bolsonaro beteken egter nie dat die meerderheid Brasiliane nou oornag “verregse ekstremiste” geword het nie, maar dat hulle ná 13 jaar van die Arbeidersparty-bewind en al die probleme wat daardeur veroorsaak of vererger is, eenvoudig ŉ duidelike verandering soek. Trump se verkiesing sou waarskynlik ook nie moontlik gewees het sonder 8 jaar van Obama nie. Brasilië het dringende probleme en die nuwe president het sy werk vir hom uitgeknip: eerstens is daar onbeheerde misdaad, veral geweldsmisdaad wat verband hou met bendes. Die moordsyfer is met meer as 63 000 moorde per jaar skrikwekkend hoog (maar gemeet aan die bevolking, nog steeds laer as in Suid-Afrika). In dele van die stede het die polisie die beheer verloor en vir die Arbeidersparty was veiligheid nie ŉ prioriteit nie. Bolsonaro het sterk op veiligheid gefokus en wil die magte van die polisie uitbrei, die weermag betrek by misdaadbekamping, wettige besit van vuurwapens vergemaklik en hy oorweeg selfs die herinstelling van die doodstraf. Tweedens is daar die oorlopende korrupsie. Al twee presidente van die Arbeidersparty, Luis Ignacio da Silva en Dilma Rousseff, was korrup. Da Silva is in die tronk en Rousseff is uit haar pos onthef en in ŉ staat van beskuldiging geplaas. Die korrupsienetwerke verlam die ekonomie en die samelewing en dit is ŉ groot taak om dit uit te roei. Ook ander partye, behalwe die Arbeidersparty, word betrek by korrupsie (ook die uittredende president Michel Temer), en die bevolking soek nuwe, onbesmette leiers wat opruim. Bolsonaro is een van die min politici wat skoon hande het en daarom vertrou mense hom om die saak van korrupsie doeltreffend te hanteer. Derdens is die ekonomie in ŉ swak toestand. Da Silva se bewind (2002-2010) het in die tyd van die sterk oplewing van kommoditeitspryse geval, wat opgemaak het vir die swak ekonomiese beleid van die Arbeidersparty (soortgelyk aan Suid-Afrika in daardie tyd). Die kommoditeitssiklus is egter nou op ŉ einde en die realiteit van jare se swak beleid en oormatige welsynsbesteding, skop nou in. Bolsonaro glo aan ŉ liberale ekonomiese en fiskale beleid wat heelwat parallelle met Trump se beleid toon en sy ekonomiese raadgewers is Amerikaanse liberale ekonome. Brasilië is ŉ reuseland met geweldige ekonomiese potensiaal wat met die regte beleid ontsluit kan word. Vierdens is morele verval ŉ ernstige probleem. Korrupsie, geweldsmisdaad, dwelms, promiskuïteit, seksuele geweld, ensovoorts, is maar net simptome van ŉ samelewing wat geen rigting en leiding meer het nie. Ook dít het mense tot Bolsonaro aangetrek omdat hy uitgesproke is oor sy Christelike geloof en oortuigings en die bevordering van morele waardes beklemtoon. ŉ Verwerping van die LGTB-agenda (lesbies, gay, transgender en biseksueel) en van aborsie en ŉ fokus op die tradisionele gesin, het goed afgegaan in ŉ land waar daar vir dekades al ŉ sterk evangeliese herlewing te bespeur is.