Kuier in Nagkantoor: PG in die redakteurstoelPG du Plessis. Die geliefde woordsmid, PG du Plessis, sou op Woensdag 14 Julie 87 jaar oud gewees het. Dit was hoeka PG wat in 2004 die teks vir die verhoogproduksie Nagkantoor geskryf het. Hierdie stuk, met Marcel van Heerden en Frantz Dobrowsky in die hoofrolle, was ŉ manier om insae te kry in die werk en lewe van Koos du Plessis, ŉ koerantman wat menig nagte diens gedoen het in die nagkantoor van ŉ paar koerante. Op 15 Junie het Natie de Swardt in ŉ plasing op Nagkantoor ŉ stuk aangehaal wat PG du Plessis 36 jaar gelede oor ŉ nagkantoor geskryf het. Oor die manier waarop daar geswoeg is om seker te maak dat die nuus die volgende dag in die koerant is. Laatnag is daar dikwels êrens ŉ bottel opgediep want: “kantoorkoffie en kondensmelk is teen eenuur die goorste drinkgoed denkbaar…” Natie het in die diplomatieke diens gewerk, en was dus nie self ŉ joernalis met binnekennis van die werkinge van ŉ nagkantoor nie, maar het nog altyd ŉ besondere waardering vir die skryfwerk van PG gehad. Die plasing van Natie is ŉ stuk wat opgeneem is in ŉ boek van PG, Het olifante elmboë? Outobiografiese verdigsels wat in 1987 by Tafelberg verskyn het. Harald Pakendorf onthou PG du Plessis. Dr. Pieter Georg du Plessis, het in 1978 assistentredakteur van Die Transvaler geword. In 1979 word hy aangestel as die redakteur van Hoofstad, ŉ posisie wat hy tot in Februarie 1983 sou beklee. Deurwinterde mediaman Harald Pakendorf, wat die stigter-redakteur van Oggendblad was, vertel dat daar in die laat sewentigerjare druk was om die sirkulasiesyfer van onder meer Die Transvaler te laat groei. Marius Jooste, die grootbaas van Perskor het vir Harald gevra om ŉ plan te maak om die sirkulasiesyfer op te stoot. “‘Daar is twee maniere om dit reg te kry,’ het ek vir Marius gesê. Die eerste sou wees om Die Vaderland verniet weg te gee by kitskosplekke. Hy was egter nie daarvoor te vinde nie en het gesê dat dit darem té goedkoop is. Die ander manier, het ek vir hom gesê, is om aan ŉ klompie kunstenaars elkeen R2 000 te gee sodat hulle dit kon gebruik om hulle kuns te beoefen. Ons sou dan daaroor kon berig. ‘Wie het jy in gedagte?’ wou Marius toe weet. Die eerste naam wat in my kop gespring het, was dié van Pieter. Ons het mekaar in 1973 leer ken toe ek en my gesin uit Rhodesië teruggekom het en ons ons in Pretoria kom vestig het. Toe ek weer hoor is Pieter aangestel as die assistent-redakteur van Die Vaderland. Ek glo my gesprek met Marius het die saadjie vir sy aanstelling geplant,” sê Harald. Harald en Aletta Pakendorf. Die Du Plessis- en Parkendorf-gesinne wat naby bure in Meyerspark, Pretoria was, het uiteindelik vir baie jare oor en weer gekuier en Harald het net goeie herinneringe aan sy ou vriend, met wie hy ŉ hond uit ŉ bos oor politieke sake kon gesels. Altyd op soek na nog ŉ storielyn vir Koöperasiestories Marius Bakkes. Een van die joernaliste wat op PG se redaksie was, is Marius Bakkes wat ŉ lang loopbaan as joernalis, televisievervaardiger en reklameman agter die rug het. Marius vertel dat sy pa, Cas Bakkes, en PG saam stigtersdirekteure van die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN) was. Daar is ook oor en weer gekuier en Marius, sy broers en suster, het gereeld boeke uitgeruil met PG se kinders, Marita en Frits. “My ma Margaret, en tannie Marie du Plessis het met boeke soos die Hardy Boys seker gemaak die kinders leer die Rooitaal aan. Ek en Jean Oosthuizen het in 1982 en 1983 op die politieke redaksie van Hoofstad gedien. As baas was PG ŉ baie aangename mens wat baie sterk in sy joernaliste geglo en hulle ondersteun het. Ons het ook gereeld op sy plaas Sémoér, buite Rysmierbult gaan kuier waar daar dan tot laat in die nag gekuier is en oor baie dinge gesels is. “Een ding wat ek goed onthou, is dat hy in daardie tyd besig was met die skryf van Koöperasiestories en dan het hy desperaat vir ŉ volgende aflewering aan ons deure kom klop. ‘Het jy nie dalk vir my ŉ plot nie? Ek sal dit sommer vinnig in my ma se skindertaal skryf’. “Een Desember moes ek sy huis in Meyerspark op pas. Hy en sy gesin was met vakansie, maar hy was steeds aan die skryf. Dan het hy die kopie deurgefaks na sy huis. Die volgende oggend vroeg moes ek dan na Maraisburg, daar aan die westekant van Johannesburg gaan. Dit is waar die ou myndorpie was waar hulle Koöperasiestories verfilm het. Ek het die faks met die teks deurgevat daarheen waar dit vinnig omskep is in ŉ draaiboek. PG het reeds die dialoog ingeskryf in sy ma se skindertaal. PG du Plessis. “My herinneringe aan PG is net goed. Hy was gewis ŉ groter kunstenaar as redakteur, maar danksy ŉ sterk assistentredakteur by name Blaar Grobbelaar, het hy die vryheid gehad om al twee hierdie dinge uitstekend te bedryf, op dieselfde tyd,” sê Marius. Jean Oosthuizen en daardie vrypostige brief Jean Oosthuizen. Jean Oosthuizen, vryskutjoernalis wat saam met Marius op die politieke redaksie van Hoofstad gedien het, deel die wonderlike staaltjie hoe hy as jong student oral aansoek gedoen het, maar nêrens ŉ aanstelling kon kry nie. Op ŉ dag het hy ŉ persoonlike brief aan PG geskryf. Nie lank daarna nie het PG se sekretaresse hom gebel en meegedeel dat PG hom wil sien. “Met die intrapslag in sy kantoor sien ek toe my brief lê op sy lessenaar. ‘Is jý die een wat so vrypostig was en dié brief vir my geskryf het?’ het hy met ŉ vonkel in sy oog met die deur in die huis geval. ‘n Uur later het ek by sy kantoor uitgestap met ŉ aanstelling as joernalis. My salaris was ŉ volle R300 per maand. “Dit was die begin van ŉ lang en intieme werksverhouding waar ek die voorreg gehad het om PG du Plessis beter te leer ken: as redakteur, maar ook as mens. Hy was baie stiptelik en die een ding wat hy nie kon verdra nie, was spelfoute. Ek onthou veral die handgeskrewe nota wat een oggend in my tikmasjien gewag het: Jean, twee woorde in Afrikaans spel mens nóóit verkeerd nie: galery en interessant. PG. Daarna het ek nooit weer galery met twee l’e geskryf nie. “Toe hy destyds weg is by Hoofstad, het hy ŉ afskeidsbrief aan die redaksie geskryf, in sy eie handskrif. ŉ Woordskepping wat niemand hom sal kan nadoen nie. Die volgende paar paragrawe sal presies vertel waarom almal wat saam met hom gewerk het, soveel respek vir hom gehad het. Die probleem is: jy kry hulle lief, dié goed wat joernaliste heet. Want in hulle kennis, hulle storie-gejaag, hulle verwerking van die dinge wat hulle beleef, sit daar baie moois van wat menswees is: die sin van die rat race dood toe. En, jy kry ŉ vertroue in hulle. Nie in wat hulle weer gaan aanvang nie, maar iets baie dieper: dis mense dié wat jou, as die werklike ellende kom – soos kanker, skandale, bankrotskap en die ouderdom – nie gaan drop nie. Hy het tipies PG, tong-in-die-kies, afgesluit: Vir my opvolger het ek raad. Vertrou joernaliste met jou lewe. Maar nie met jou vrou/meisie/dogter of jou geld nie. Maar met jou lewe wel! Chris Barnard en PG du Plessis. “PG het voorwaar lewenslank lojaal gebly teenoor almal wat saam met hom gewerk het. Hy was iemand met wysheid en humor wie se fyn satire die vrye spel van my eie verbeelding ontsluit en so my hele lewensuitkyk beïnvloed het. ŉ Ware Mensch,” sê Jean. Dr. Roelof Botha se draai in die joernalistiek, danksy PG Dr. Roelof Botha. Ekonoom dr. Roelof Botha het ook vir ŉ wyle die pad van die joernalistiek betree, juis vanweë ŉ gesprek met PG. Roelof vertel dat hy in die laat sewentigerjare ŉ rekenmeester was met ŉ BCom-graad wat hy buitemuurs verwerf het. Sy werk as rekenmeester het hom gefrustreer en een aand in ŉ gesprek oor ŉ glasie wyn, het hy dit aan PG genoem. Hy het hom ook vertel dat hy in sy graad 11-jaar in Affies ŉ resensie geskryf het oor WA de Klerk se toneelstuk Waai Westewind, waai. Dit is in die Patrys gepubliseer. “Hou jy van skryf?” wou PG belangstellend weet en toe hy sê dat hy besonder baie van skryf hou, het PG hom dadelik genooi om vir hom te kom werk. “Ek het dadelik my werk bedank en die volgende dag by Hoofstad aangekom, en eers net as ŉ gewone joernalis begin werk. My salaris het geweldig gekrimp: van R1 000 per maand as rekenmeester, tot R320 per maand as joernalis, maar vandag is ek dankbaar vir hierdie geleentheid wat eintlik net ŉ wonderlike trapklip in my loopbaan was. “Ná ŉ tyd het die finansiële redakteur van Hoofstad bedank en Kaap toe getrek, en ek is aangestel as finansiële redakteur. Danksy PG, die artikelredakteur Dave Viljoen, die subredakteurs waarvan wyle Koos du Plessis een was, het hulle my geleer om ŉ storie te skryf en ek het soos ŉ hand in ŉ handskoen in die rol van finansiële redakteur gepas. Uiteindelik het die gebrek aan ŉ voldoende inkomste my gevang en het dit my gedwing om weer ŉ loopbaanskuif te maak. Ek het bedank en weer my salaris verdriedubbel toe ek as ekonomiese beleidsraadgewer by die Nasionale Tesourie begin werk het. Dit was ŉ heerlike ervaring en ek sou my hele lewe lank ŉ joernalis kon wees, as dit nie vir die swak betaling was nie. “PG was geniaal en hy het presies geweet wie om aan te stel om te sorg dat hy ŉ goeie koerant uitgee. Met sy persoonlikheid het hy die hele tyd sy redaksie soos ŉ span benader en hy was ŉ uitstekende bestuurder. As redakteur was hy omring deur kreatiewe mense en dit het hom besonder goed gepas. Sy mensekennis was ongelooflik en hy kon binne ŉ paar minute enigeen se vertroue wen. Boonop was hy visionêr met ŉ oopkop- politieke benadering waaroor hy ook heerlik kon gesels. PG se entoesiasme het samehorigheid gekweek,” onthou Roelof. “As ek hom kan vergelyk met ŉ drankie, sal hy vonkelwyn wees. Hy was nie net vir my ŉ redakteur nie maar ook ŉ vriend en ŉ mentor. Ek mis hom baie!” Alita Steenkamp en PG du Plessis. Nagkantoor is ŉ virtuele kuierplek vir oudjoernaliste en ander wat belang stel in nostalgiese nuusstories en die storie en mense agter die stories. Sluit gerus by dié Facebook-blad aan. In die Laeveldse dorpie Kaapsehoop het die oudjoernalis wat die Nagkantoor-Facebook-blad begin het, De Wet Potgieter, en sy vrou, Alita, onlangs ook ŉ kuierkroeg met die naam Nagkantoor begin. In dié kroeg kan allerlei joernalistieke memorabilia soos nuusfoto’s en koerantvoorblaaie gesien word. Gaan maak ŉ draai by Nagkantoor in Kantoorstraat, Kaapsehoop, as jy weer in die Laeveld kuier. Lees meer oor die Nagkantoor-kuierkroeg hier.