Die volgende bron is geskep deur 'n leerder. Bismarck is besig om 'n groot wêreldlegkaart te pak. Hy besluit self waar hy watter grondgebied wil aanlas.Figure 1BRON B VRAE:1. Wat was die REDE/OORSAAK waarom Bismarck so hard probeer het om die Kongres van Berlyn te reël? /2/2. Die POSITIEWE GEVOLGE wat die Kongres van Berlyn aanvanklik (aan die begin) getoon het, was /2/3. Watter NEGATIEWE GEVOLGE is later ná die Kongres van Berlyn waargeneem? /2/4. a) Watter ander persoon, wat in die leesstuk genoem is, was soos Bismarck, nie die regeerder van sy land nie, en b) watter belangrike regeringsposisie het hierdie persoon beklee?a) b) /2/5. Lees deur die volgende stelling en besluit of die skuinsgedrukte deel 'n oorsaak of 'n gevolg is:Stelling: Toe Bismarck deur die Duitse keiser, Wilhelm II in 1890 afgedank is, het die Duitsers se probleme begin.Antwoord: Motivering: /2//10/ Table 3
Opdrag:MAAK JOU EIE LEGKAARTMaak jou eie legkaart as kreatiewe werkstuk vir jou portefeulje. Sorg dat jou prent 'n standpunt stel. Jy kan bv. uit hierdie tyd van die geskiedenis spotprente gebruik of 'n kaart wat die grense tussen moondhede tydens die Eerste Wêreldoorlog aandui, gebruik. Gebruik die volgende matriks om jou eie/jou maat se werkstuk te assesseer.Table 4
Aktiwiteit 2Om die botsende belange in kolonies as die tweede oorsaak van die Eerste Wêreldoorlog te kan bespreekTable 6
LEESSTUK 2Duitsland het laat begin deelneem aan die wedloop om grondgebied in Afrika te koloniseer. Wilhelm II het in Marokko 'n moontlikheid gesien om sy mag in Noord-Afrika te begin uitbrei. Marokko het ryk ysterertsneerslae gehad, 'n aanwins vir enige nywerheidsland. Frankryk het reeds beheer gehad oor Algerië, Tunisië, die Wes- en Sentraal-Soedan en Frans-Somaliland langs die Rooi See. Maar Frankryk het dringend ystererts benodig, omdat Duitsland na die Frans-Pruisiese Oorlog in 1871, Elsas en Lotharinge geannekseer het en so Frankryk se grootste bron van ystererts oorgeneem het. Boonop moes Frankryk oorlog­skuld afbetaal aan Duitsland. Frankryk en Duitsland was dus groot vyande sedert 1871.Brittanje kon egter nie toelaat dat die Franse, Marokko annekseer nie, omdat dit 'n bedreiging sou wees vir die belangrike strategiese Britse vlootbasis op Gibraltar. Duitsland was vinnig besig om sy vloot op te bou, wat vir Brittanje, wat die oppermag op see nodig gehad het om sy uitgebrei­de kolonies te beskerm, 'n groot gevaar was. Duitsland was dus in 1904 vir Frankryk en Brittanje 'n bedreiging, daarom het hulle die Entente Cordiale gesluit.Brittanje en Frankryk het met hierdie ooreenkoms hul verskille oor hul botsende belange in Afrika, versoen. Frankryk het Brittanje se belange in Egipte en die Anglo-Egiptiese Soedan erken, terwyl Brittanje in die geheim die Franse belange in Marokko erken het. In die openbaar het Brittanje steeds die onafhanklikheid van Marokko gewaarborg. Toe Frankryk se belange in Marokko bekend word, het die Duitse keiser, Wilhelm II, Marokko besoek en die Sultan van Marokko verseker dat Duitsland hulle teen Frankryk sou beskerm. In 1906 is 'n konferensie in Algeciras gehou waarop die onafhanklikheid van Marokko en Duitse ekono­miese belange in Marokko gewaarborg is. Frankryk het op hierdie kon­ferensie die steun van Brittanje en sy ou bondgenoot, Rusland, ontvang.Brittanje het die ondemokratiese regeringsvorm in Rusland, die outokrasie van die tsaar, sterk afgekeur. In 1905 is Rusland deur Japan verslaan en die Tsaar was verplig om die Doema, 'n vorm van parlementêre regering, in te stel. Nou was same­sprekings tussen Rusland en Brittanje moontlik. Britse belange in Persië is erken, en Russiese belange in Afganistan. Verder het hierdie Anglo-Russie­se Entente in 1907 gelei tot die vorming van die Drievoudige Entente tussen Frankryk, Brittanje en Rusland. Die entente was nie 'n militêre verbond nie, maar 'n vriendskaplike verstandhouding wat 'n poging was om die vrede in Europa te bewaar. Teen 1907 was Europa dus finaal in twee gewapende kampe verdeel: die Drievoudige Entente met Frankryk, Brittanje en Rusland aan die een kant, en die Drievoudige verbond van Duitsland, Oostenryk-Hongarye en Italië aan die ander kant. KEN JY NOG DIE VOLGENDE BEGRIPPE?onafhanklikheid : Die reg van 'n persoon of groep om hul eie besluite te neem en na eie goeddunke uit te voerdemokrasie : Regering vir die volk, deur verteenwoordigers wat op 'n vrye verkiesing deur die volk verkies word. Die doel agter die begrip demokrasie was oorspronklik die beskerming van minderhede Demokrasie word soms opgesom met: een mens, een stem.outokrasie : Besluitneming sonder dat die wil van die volk in ag geneem word.Opdrag: Trek nou 'n TYDLYN waarop jy die volgende datums aandui. Sorg dat die gebeure wat jy per datum neerskryf, sinvol en feitelik korrek is.1871, 1904, 1905, 1906, 1907Table 7
BRON C Hierdie is 'n vereenvoudigde kaart van Afrika in 1918 (BRON C), dit wil sê aan die einde van die Eerste Wêreldoorlog. Kyk mooi na die kaart en probeer dan om die vrae wat volg, te beantwoord.Figure 2KAARTVRAE:1. Watter Westerse taal, dink jy, het die mense van Algerië gepraat? Waarom?/2/2. Watter Westerse godsdiensvorm het oorheers in Libië? Waarom? /2/3. Die regeerder van die onafhanklike Abessinië het in 1936, nadat Italië sy land binnegeval het, gesê dat sy volkie van 12 miljoen op regverdigheid moet staatmaak en daarom die hulp van die groot moondhede en die Volkebond vra. Abessinië het geen wapens vir verdediging of eie hulpbronne nie.3.1 Noem enige VOORDEEL van 'n onafhanklike staat. /2/3.2 Noem enige NADEEL van 'n onafhanklike staat./2/4. Van watter nut is 'n kaart as bron vir 'n geskiedkundige/historikus?/2//10/Table 8
Aktiwiteit 3Om die bewapeningswedloop as die derde oorsaak van die Eerste Wêreldoorlog te kan bespreekTable 9
LEESSTUK 3In die tien jaar van 1905 tot 1914 het die groot moondhede geweldig baie geld op bewapening gespandeer. Duitsland het die Drievoudige Entente gesien as 'n poging van Frankryk, Brittanje en Rusland om hom te omsingel. Die Duitse militêre mag is dus massief verbeter en vergroot. Die Britse offisiere en leërmag is onder leiding van die ervare Lord Haldane gereorganiseer om gereed te wees om enige vyand te verslaan. Frankryk en België het ook op die Duitse bedreiging gereageer deur die tydperk waartydens hul manskappe diensplig (opleiding in oorlogvoering) moes doen, langer te maak. Rusland het sy wapenfabrieke groter gemaak en 'n nuwe strategie uitgewerk vir oorlogvoering.Die wapentegnologie het in hierdie tyd geweldig ontwikkel. Brittanje het bv. in 1906 'n nuwe soort gevegskip/slagskip gebou, die HMS Dreadnought, wat swaar gepantser was en groot kanonne aan boord gehad het. Die Duitsers het met hul duikbote 'n nuwe soort oorlogvoering ter see begin. Ten spyte van ontwapeningskonferensies, het wantroue en vyandigheid tussen die groot moondhede toegeneem en oorlog was onafwendbaar.Opdrag: Werkstuk, Bron DKyk nou na al die swartgedrukte woorde in Leesstuk 3. Tot na Leesstuk 5 volg daar nog inligting oor WAPENS, TEGNOLOGIE EN STRATEGIE.Vir hierdie werkstuk moet jy so 'n stappie verder gaan en VERANDERING OF OOREEN­KOMS in wapens in verskillende tye bespreek. Let dus goed op na VERBETERINGS, dit is veranderinge wat op wapengebied aangebring is en grade van ooreenkoms en verskil, aandui. BRONINLIGTING: Jy kan by die volgende webtuistes meer inligting hieroor vind:1. www.askjeeves.com (Tik die vraag in.)2. www.google.com (Tik die sleutelwoord in.)3. www.mweb.co.za (Gaan na die biblioteekafdeling.)PRENTE:Reader's Digest Illustrated Story of WORLD WAR I 1969Raadpleeg ook jou naaste Provinsiale Biblioteek. Vra dat die bibliotekaresse jou by die Naslaanafdeling wys waar die Eerste Wêreldoorlogbronne is.Jy het nou bronne oor WAPENS geëvalueer en geselekteer. Gebruik hierdie spasie om jou eie navorsing wat jy met die hulp van die inligting op bl. 7 oor die tema, WAPENS, gedoen het, in te plak. Indien jy nie daarin slaag om voldoende inligting uit bronne vas te stel nie, mag jy bv. 'n oorlogsveteraan se vertellings (behoorlik gedokumenteer en gedateer) inplak as bewys van jou navorsingswerk.Bron D wat nou volg, word geassesseer deur die klaslede. Die matriks volg.BRON D: WAPENSOpdrag: Gebruik nou jou inligting en skryf jou gedagtes hier neer. Probeer om jou bevindinge duidelik te kommunikeer.1. Waarom, dink jy, gebruik gewone mense wapens?2. Behoort daar 'n beperking te wees op die a) aantal/hoeveelheid,en b) soort wapens in 'n land se besit ? MOTIVEER jou antwoorde!3. Waarom brei wapentegnologie so geweldig uit tydens 'n oorlog?Onthou dat almal se belangstellings verskil, daarom behoort jy met jou klasmaats modules te ruil, sodat jy na hulle inligting ook kan kyk. Table 10
Aktiwiteit 4Om nasionalisme as die vierde oorsaak van die Eerste Wêreldoorlog te beskryfTable 11
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Jun 10, 2009 8:37 am -0500. Add to a lens