e-Tol, wat nou? - Solidariteit Blog
Sanral se omstrede e-tol stelsel is sedert 3 Desember 2013 in werking. Selfs al word die stelsel dalk hersien of verander is dit seker dat Sanral se verpligtinge m.b.t. die stelsel, soos 'n beraamde skuldlas van omtrent R 20 miljard direk gekoppel aan die projek, nie maklik sal weg gaan nie.
Al het die premier van Gauteng onlangs genoem dat die stelsel moontlik hersien kan word, sal die keiser op een of ander wyse betaal moet word, hetsy deur e-tolgelde, of belasting, of selfs beide.
Soos ons met SAA gesien het, gaan staatsbeheerde instellings moeilik onder, en die bestaande e-tolstelsel sal waarskynlik op een of ander wyse bly voortbestaan. Dan is daar ook sprake van komende vervolging van e-tol wanbetalers. Dié gemengde boodskappe laat motoriste natuurlik op onsekere grond. Die vraag is hoe moet motoriste die e- tolstelsel benader.
Hoe kan motoriste die e-tolstelsel benader?
Terwyl die situasie nog nie verander het nie, is daar is verskeie opsies om te oorweeg. Die opsies strek van die handhawing van 'n gewetensbeswaar – wat aanvoer dat e-tolgelde geensins betaal moet word nie – tot traagbetalings van fakture, tot om die minste moontlik aan Sanral te betaal.
Basies kan vier rasionele opsies oorweeg word. Eerstens: handhaaf 'n gewetensbeswaar en moet glad nie betaal nie; tweedens: moenie registreer nie, maar betaal Sanral se fakture op 'n gereelde basis; derdens: registreer op die stelsel en kry 'n e-skyfie om sodoende so min as moontlik te betaal; en vierdens: vermy die stelsel in geheel om sodoende jou e-tolrekening so klein as moontlik te hou.
'n Traag-om-te-betaal-opsie kan nie aanbeveel word nie. Sommige mense dink dat deur traag te betaal, bv. deur fakture eers maande later te betaal, hulle Sanral skade aan doen. In werklikheid laat die opsie, met die drasties verhoogde alternatiewe-tariewe – van tot 200% hoër is as die standaardtariewe – Sanral al die pad lag bank toe.
'n Voorbeeld van die e-skyfie-, standaard- en alternatiewe tariewe op die Barbet, Tarentaal en Pelican oorhoofse hekke word ter illustrasie hieronder uiteengesit. Die hoë alternatiewe-tariewe is duidelik.
Aangesien 'n motoris wat traag betaal bykans drie keer die standaard-tarief kan betaal, maak dit nie sin om te glo dat die traag-om-te-betaal-opsie Sanral se wins enigsins skade aan doen nie. Baie traag-betalers het reeds die hoë alternatiewe tariewe begin betaal.
Indien die rekening meer as net 'n paar rand is, maak dit nie saak hoeveel briewe Sanral aan die motoris moes stuur om die skuld in te vorder nie – die briewe gaan nie meer kos as 'n R500- of R2 000-rekening nie.
Dit laat vier opsies vir oorweging.
1. Handhawing van 'n gewetensbeswaar: moenie betaal nie.
Verskeie mense het 'n beswaar teen die e-tolstelsel en weier om enigsins iets aan Sanral te betaal. Dit is natuurlik iemand se volste reg om 'n beswaar teen die stelsel uit te spreek. Sulke mense voeg deur wanbetaling daad by woord. Word hierdie opsie gekies, moet voet by stuk gehou word. Dit help nie om later in te gee en dan die veel hoër alternatiewe tariewe te betaal nie.
Met hierdie opsie moet die moontlikheid van vervolging en hewige e-tolskuld in gedagte gehou word. 'n Proaktiewe reaksie sal wees om reeds regsadvies te bekom en jou regsaak so goed as moontlik te beplan indien dit uiteindelik in die hof draai.
2. Moenie registreer nie, maar betaal die fakture
Privaatheidsoorwegings kan die rede vir hierdie keuse wees, of dat jy nie jouself uitdruklik kontraktueel aan Sanral se bepalings en voorwaardes wil verbind nie. Sal die opsie jou op 'n sterkter regtelike voet plaas? Die antwoord is onseker en debatteerbaar. Baie van die verpligtinge wat in Sanral se kontrak bestaan word klaarblyklik in elk geval deur bestaande wetgewing afgedwing.
Wanneer dit by die betaling kom, bly twee roetes oor: betaal uitstaande skuld binne die sewe dae grasietydperk teen die standaardtarief, of wag vir die faktuur in die pos, en betaal die faktuur binne 30 dae teen 20% meer as die standaardtarief. Om binne 7 dae te betaal sal waarskynlik 'n besoek aan een van Sanral se dienspunte vereis.
3. Registreer, kry 'n e-skyfie, en betaal die minimum
'n Ander opsie wat motoriste kan oorweeg is om te registreer op die stelsel. Sou jy registreer, maak dit nie juis sin om steeds geen e-skyfie te kry nie. Terwyl die opsie as 'n uitverkoop gesien kan word, moet in gedagte gehou word dat dit dié opsie is, buiten eersgenoemde en laasgenoemde opsies, wat die minste geld na Sanral laat vloei.
4. Moenie registreer nie en vermy die tolpaaie
Hierdie opsie vereis dat 'n motoris sover as enigsins moontlik die tolhekke doelbewus vermy. Indien daar wel per geleentheid onder 'n tolhek deurgery word, moet die rekening so vinnig moontlik betaal word, om die geld wat na Sanral vloei, te beperk. Weens 'n gebrek aan alternatiewe roetes, sal hierdie opsie vir talle motoriste prakties baie moeilik wees.