Dr. M.J. du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 7 November 2005 (oggend)
Sing vooraf: Psalm 5:11.
Na die wet sing ons van versoening van ons sondeskuld met God met Ps. 24:3.
Psalm 118:12, 13.
Skriflesing: Numeri 23: 1 - 8 en Numeri 24.
Teks: Numeri 24: 9b
Geseënd is hulle wat jou seën, en vervloek is hulle wat jou vervloek! (Numeri 24:9b AFR53)
In Jesus Christus gee God aan ons die waarborg dat Hy ons seën en dat niks en niemand hierdie seën van ons kan wegneem nie.
Hy verseker verder dat die wat ons seën, ook deur Hom geseën sal word.
Hy verklaar ook dat die wat ons vervloek, onder sy toorn kom, omdat God nie toelaat dat die wat Hy seën deur ander vervloek word nie.
Ons kyk na die volgende sake wat belangrik is:
1. Wie is Bileam?
2. Die verloop van die saak.
Die situasie waarvan ons gelees het, was eintlik 'n baie praktiese een. Balak wou 'n politieke situasie beredder sodat hy die beste daaruit kon tree.
Hy was die hoof van 'n volk wat familie is van die Israeliete - die Moabiete.
Hulle was afstammelinge van Lot, Abraham se broerskind.
Daarom het die Israeliete hulle nie aangeval en verslaan soos hulle met al die ander volke gedoen het nie.
Balak was steeds baie bang.
Miskien het hy nie geweet dat die Israeliete hom nie mag aanval nie.
Hy het dalk gedink dat hy ook soos die ander volke uitgeroei sal word.
Hy het ook geweet dat hy geen kans staan in 'n militêre konfrontasie nie, want sy bure, die Amoriete was reeds deur Israel verslaan.
Daarom gaan soek hy nou vir sterker middele om mee te veg: geestelike middele! Die volk moet in gevaar gebring word, deurdat hulle uit die geesteswêreld aangeval word.
Die agtergrond is ook aan ons almal bekend. Die heidene het in hierdie tyd baie toordery beoefen.
Hulle het geglo dat die towenaars uit allerhande verskynsels kan vasstel wat gaan gebeur, en dat hulle ook met allerhande geheime handelinge en uitsprake van vloeke, die duiwels kan opwek om mense aan te val.
Hierdie toordery was 'n godsdiens en die towenaar was 'n priester van die hierdie afgodsdiens.
Die heidense priesters het ook hulle bedrywighede vir geld beoefen: hoe meer jy betaal het, soveel beter diens is daar vir jou gelewer.
Daarom gaan Balak na Bileam toe. Twee dinge val ons baie skerp op:
Die eerste een is hoe ver die nasate van Lot al geval het dat hulle totale afgodsdienaars geword het.
En die tweede is hoe ver die duiwel mense kan gaan haal en bymekaarbring om die uitverkorenes skade aan te doen.
Bileam is een van die merkwaardigste persone in die Bybel:
Hy is 'n Babiloniër wat waarsêëry en die swart kunste beoefen het.
Verder is dit ook waar dat die Here hom as heiden hier aanwend as profeet van die Here!
Bileam se naam beteken "Verleier."
Balak se naam beteken "Verderwer."
Altwee is name wat ook van die duiwel gebruik word!
Niemand weet wat die presiese waarheid is waarom Bileam sowel die swart toordery as die Here aanbid het nie.
Een van die teorië is dat hy maar net gehoor het van die God van Israel met die Naam JHWH.
Hy het seker ook soos al die ander gehoor van al die veldslae van die Israeliete en dat hulle dan elke keer gesê het dat dit die Here is wat die oorwinning gegee het.
Hy het sekerlik ook gehoor van die kwartels en die manna en selfs ook van die kere wat die Here vir hulle water gegee het in die woestyn.
Hy het verseker besef dat 'n afgod nie sulke magtige dade kon doen nie.
Volgens sommige teorieë het dit Bileam beweeg om die Here ook te aanbid, omdat hy gedink het dat hy daarmee sy mag sou kon uitgebrei het.
Waaroor almal saamstem, is dat Bileam dus nie 'n ware bekeerde was nie, want hy het die towery ook behou.
Hy was dus inderdaad baie sleg en gevaarlik, want hy het toe sy toorkuns gaan beoefen en verkoop onder die naam van die Here.
Bileam was nie die enigste mens wat hierdie soort van ding gedoen het nie. Die nuwe Testament verwys na manne wat God aan hulle rykdom diensbaar gemaak het. Daar staan in 2 Petrus 2:15, 16 die volgende:
Hulle het die regte pad verlaat en verdwaal, en die weg gevolg van Bíleam, die seun van Beor, wat die loon van ongeregtigheid liefgehad het, maar die bestraffing van sy eie oortreding ontvang het: die stom lasdier het met die stem van ‘n mens gepraat en die waansinnigheid van die profeet verhinder. (2 Petrus 2:15-16 AFR53)
Luister weer wat sê die Heilige Gees hier: Bileam het die loon van die ongeregtigheid liefgehad, maar die bestraffing van sy eie oortreding ontvang.
Kyk nou hoe fyn werk die duiwel:
Dit was juis die feit dat Bileam sy toordery in die Naam van die Here bedryf het, wat Balak laat insien het dat hy die aangewese man is om die Israeliete te vervloek.
Die gebruik onder die heidene van daardie tyd was dat hulle geglo het dat hulle hulle vyande se gode moet omkoop voordat hulle gaan veg.
Hulle het dan meer offers en groter offers gebring aan die gode van die vyande, met die gedagte dat die vyand se gode dan meer waardering vir hulle as vir die eie volk sou hê.
Daarom bou Balak sewe altare op elke plek. Elke altaar kry 'n bul en 'n ram wat daarop geoffer moet word.
2. Die verloop van die saak
Die eerste stel boodskappers van Balak kom met 'n goeie beloning by Bileam aan.
Maar tot Bileam se spyt moet hy die gesante onverrigter sake laat huis toe gaan.
Die Here verbied hom om saam te gaan en die volk te vervloek.
Balak het die saak anders verstaan.
Hy het gedink dat die weiering is omdat hy amptenare gestuur het wat nie genoeg aansien gehad het nie.
Daarom stuur hy nou vernamer manne met die belofte op groter beloning.
Hierdie keer mag Bileam gaan, maar hy mag net gaan sê wat die Here hom voorsê.
Hy het teen hierdie tyd seker al geweet dat die Here van hom verwag om die volk te seën.
Bileam gaan toe, maar met 'n ander voorneme as waarmee God hom stuur.
Hy sal die Israeliete vervloek as hy eers daar is - want hy besef dat hy sy betaling by Balak gaan verbeur as hy die Israeliete gaan seën i.p.v. vervloek.
God lees die harte van mense en Hy laat Hom nie belieg nie, en daarom gaan staan die Here voor Bileam .
Dit is die geskiedenis waar sy donkie die Here gesien het terwyl hyself nie kon nie.
Die Here wou Bileam inderdaad doodslaan omdat hy hom in sy hart voorgeneem het om die Here te verraai.
Vir Balak was dit so belangrik dat Bileam nou moet kom, dat hy hom eintlik tegemoet trek.
Bileam het egter duidelikheid gekry dat hy sal moet kies tussen geldmaak en die toorn van die Here.
As hy die Here sou teëgaan, gaan hy sterf - die gebeure met die Engel van die Here is nog te vars in sy geheue.
Bileam het toe ook inderdaad vir Balak gesê dat hy net sal sê wat die Here hom gaan beveel om te sê. Daarin sal hy as ware profeet van die Here optree.
Die konflik breek ook sommer by die eerste stel altare los.
Bileam laat Balak by die altaar bly, want hy wil eers die eensaamheid opsoek waar die Here met hom alleen kan praat.
Hy kom toe terug na Balak toe met die boodskap:
Hoe sal ek vloek wie God nie vloek nie?
En hoe sal ek verwens wie die Here nie verwens nie?
Kyk na die onveranderlikheid en die eer van die Here:
Hierdie offer wat bedoel was om die Here om te koop (Hom gunstig te stem), dit verander nie die Here nie.
Die HERE bly getrou aan die wat sy eie is. Hy het belowe om te seën. Daarby bly Hy!
Balak was egter baie beslis dat die Here die Israeliete moet vervloek. Soos 'n heiden dink, gaan hy na 'n ander plek toe, want hy het gedink dat die Here nie daar sal wees nie.
Die merkwaardige (eienaardige?) van die saak is dat Bileam Balak nie reghelp nie.
Hy kon reguit vir hom vertel het dat die geloof in toordery 'n leë geloof is.
Miskien was dit 'n poging om tog die beloning in die hande te kry.
Sekere kommentare beweer dat dit dalk daarop kan dui dat Bileam sekere toorkunsies uitgevoer het, wat dan die Here se openbaring op 'n ander plek sou teëwerk.
So gebeur dit dat Israel by die tweede altaar ook weer geseën word.
By die derde altaar sê die Here dat Bileam nie weer toorkunsies mag bedryf het nie. Maar vir die res is die heidense vertoon by die derde altaar sommer baie kwaai.
Daar word sewe altare gebou en sewe bulle en ramme word geoffer.
Hierdie keer probeer Bileam geen toorkuns nie. Hoofstuk 24 begin so:
Toe Bíleam sien dat dit goed was in die oë van die HERE om Israel te seën, het hy hom nie soos die vorige kere tot towery gewend nie, maar sy gesig na die woestyn gedraai. Toe Bíleam sy oë opslaan en Israel sien soos hy volgens sy stamme in die laer staan, het die Gees van God op hom gekom. (Numeri 24:1-2 AFR53)
Hy het meteens die wil van God duidelik verstaan en besef:
Hy het besef dat die wil van die Here onbuigbaar is.
En hy het ook besef dat die oordeel van die Here oor hom vasstaan as hy dit sou durf waag om hierdie volk te vloek.
Hy het besef dat die Here dit so sien dat elkeen wat hierdie volk vloek, God self vervloek.
As hy iets verkeerd sou doen of sê, sou God dit nie ongestraf laat verbygaan nie.
God gaan sy genade oor sy volk bevestig deur die vloekers te straf.
Die groot offer wat Bileam elke keer voorberei en die seën wat hy elke keer oor die volk uitspreek, preek al iets van die versoeningswerk van Jesus Christus oor die kerkvolk:
Die Here Jesus Christus sou geoffer word, en Hy sou die vloek dra, sodat die volk slegs die seën van God kan ken.
Uiteindelik kry ons dan die genadereg op God se seën omdat alles wat ons van God se seën weerhou het, deur Christus weggeneem is.
Hy het die waarborg geword dat niks ons van God se liefde kan skei nie.
Die Heilige Gees rond tydens Bileam se optrede ook die werk van Jesus Christus volkome af.
Die bewys lê al daarin dat die Gees van God Bileam dwing om God se volk te seën.
Teen sy beterwete gehoorsaam hy.
Later het Bileam besluit om op God te gaan wraakneem.
Hy was verbitterd omdat hy nie die groot bedrae geld ontvang het wat Balak hom aangebied het nie.
Balak het hom ook reguit vertel dat die Here hom van 'n groot beloning af weggehou het!
Bileam het die keer toe hy later teruggegaan het, by Balak aanbeveel dat hy die vroue van sy volk onder Israel moes laat ingaan sodat die Israelitiese mans met hulle kon hoereer.
Dit sou die toorn van God teen die volk laat ontvlam.
Bileam het dit toe gedoen, en die Here het Israel toe verskriklik gestraf hieroor.
Hy het vier en twintig duisend mense laat sterf vir hierdie sonde wat hulle gepleeg het.
Maar die Here het toe ook sy vloek oor Bileam en Balak waar gemaak.
Die twee se planne om God vir die volk kwaad te kry, het gewerk, maar wat hulle nie wou gehad het nie, het ook gebeur!
Hulle het vir hulleself die haat van God op hulle hals gehaal. God het hulle met die hel gestraf.
Ons lees van hulle oortreding in Openbaring 2:14:
Maar Ek het enkele dinge teen jou: dat jy daar mense het wat vashou aan die leer van Bíleam wat Balak geleer het om ‘n struikelblok voor die kinders van Israel te werp, naamlik om afgodsoffers te eet en te hoereer. (Openbaring 2:14 AFR53)
Uit hierdie gedeelte leer ons die verskriklike gevaar daarvan as jy 'n kind van God te na kom.
Bileam het gesê dat hý vervloek is wat een van God se kinders vervloek.
Vloek sluit ook benadeling in, veral as jy sy geloof en sy ver­houding met God benadeel.
Die teks plaas dus 'n dubbele verantwoordelikheid op ons.
Die eerste is dat God diegene seën wat sy volk seën.
Dit plaas ons duidelik onder die verpligting om naasteliefde tot in sy verste konsekwensies uit te oefen.
Die tweede is dat God ook diegene straf wat sy volk vervloek. Omdat ons as gelowiges ook dikwels in die sonde vasgevang word, ook hierdie nalatigheid, het God sy Seun tot versoening laat lewe.
Jesus het gesterf tot seën vir die wat glo, maar dit gebeur juis omdat Hy die vervloeking van God oor al hulle sondes gedra het.
Daarom beloof die Here aan ons sy seën daarin dat ons die oneindige vreugde sal beleef om in die hiernamaals die Here sonder ophou in Sy teenwoordigheid te loof en te prys.
Vir elkeen van ons gaan die tyd aanbreek dat ons deur die genade van die Here Jesus Christus voor die troon van God te staan gaan kom - as verlostes!
Nadat ons vryspraak gekry het, gaan ons verder in 'n lewe waar alles nie weer altyd verkeerd loop soos hier nie, omdat daar net die volmaakte beplanning van God geld.
Daardie dag sal ons verstaan waarom slegte dinge met ons gebeur het, en sal ons die insig hê in elke gebeurtenis wat ons deur die beskikking van God oorgekom het.
Die ander kant is die donkerkant van die Here Jesus se versoeningswerk.
Hy sterf tot die veroordeling van hulle wat nie in God glo nie, en wat sy gebooie probeer omseil, en ander daarmee skade aandoen.
Vir hulle is God genadeloos.
Hulle verwerf self oor hulle smarte wat hulle siele sonder ophou gaan verteer.
Geliefdes, dink aan al die ellendes in die hel as daardie mense weet dat die gelowiges in God se koninkryk jubel sonder om moeg te word, en hulle in die hel sit in die donker van pyn en verwyt saam met die Satan opgesluit - sonder God!
Ons het ook 'n verantwoordelikheid in hierdie saak.
Dis waar dat dit God is wat die seën en die oordeel beskik.
Maar dis ook waar dat ons so moet lewe dat ons waardig is aan die seën van die Here.
Ons moet binne die grense van hierdie teks leef.
Geseënd is die wat jou seën, en vervloek is die wat jou vervloek.
Seën eerder iemand voordat julle hom/haar veroordeel.
Onthou net dat hierdie seën en vervloeking oor mense ook ons daaglikse geskinder insluit.
Ons kan dikwels baie snedig wees oor mense - so asof ons God se oordeel namens Hom kan behartig.
Bileam het eers geseën en toe gaan benadeel.
Balak het van die begin af vervloek en toe gaan benadeel.
Altwee is in die hel.
Ons word geroep om anders te wees: Ons word geroep om in liefde te seën en geduldig met sondaarmense saam te leef.
Skrifberyming 1-1:1, 3.
Datum: 6 November 2005 (oggend)