Olienywerhede se teenwoordigheid het 'n betekenisvolle impak op die samelewing en die omgewing wat strek van ongelukke en besoedeling as gevolg van aktiwiteite wat seismiese eksplorasie, boor en raffinering insluit. Olie-ontginning is duur en dikwels skadelik vir die omgewing. Ontginning kan aktiwiteite insluit soos baggerwerk wat die seebodem omdolwe en die plantlewe daar vernietig waarop baie seediere staatmaak vir oorlewing. ruolie en geraffineerde brandstof lek uit olietenkskepe na ongelukke en was al verantwoordelik vir grootskaalse skade aan ekostelsels in Alaska, die Galapagos-eilande, Spanje en vele ander plekke. Alternatiewe hernubare energiebronne bestaan wel, maar die mate waartoe hulle petroleum kan vervang en die moontlike omgewingskade wat hulle kan veroorsaak, is ook 'n omstrede kwessie.
Biogeniese teorie[wysig | wysig bron]
Alternatiewe teorieë[wysig | wysig bron]
'n Paar wetenskaplikes, waarvan die vernaamste Thomas Gold is, het ander teorieë voorgestel, nl. die abiogeniese teorieë vir die oorsprong van ruolie. Die teorie stel voor dat groot hoeveelhede koolstof natuurlik in die planeet voorkom, sommige in die vorm van koolwaterstowwe. Koolwaterstowwe is ligter as rotse dus is hulle geneig om boontoe te dryf. Diep mikrobiese lewe skakel hulle dan om na die verskillende tipes koolwaterstof neerslae.
Daar bestaan baie teorieë oor die vorming van aardolie, wat wissel van 'n suiwer anorganiese oorsprong tot 'n ontstaan uit land­ plante of seediere. Omdat aardolie 'nvloeistofisendusmaklikverplaas kan word , word dit gewoonlik in 'n ander soort gesteente aangetref as dié waarin dit ontstaan het. Dit lewer natuurlik probleme by onder­ soek na die omgewing waarin die olie gevorm is. Ook die chemiese samestelling van ru-olie , wat nogal baiekanvarieer,geegeenduidelike inligting oor die oorspronklike materiaal waaruit dit bestaan het nie.
Daar is wel 'n aanduiding dat olie byna uitsluitlik voorkom in sedi­ mentêre gesteentes in die see of waar die see vroeër , miljoene jare gelede, was. Op ondersoekplekke waar slegs een moontlike bron­ gesteente in aanmerking kom, blyk dit altyd slik of kalk te wees, met 'n oorvloed van oorblyfsels van see­-lewende organismes.
Die C5-7 koolstofkettingsreeks is almal ligte naftas wat maklik verdamp. Hulle word hoofsaaklik as oplosmiddels, droogskoonmaak middels en vir ander vinnig drogende produkte gebruik. Die C6H14 tot C12H26 koolwaterstowwe word vermeng om petrol vervaardig. Keroseen (Paraffien) bestaan uit die C10 tot C15 koolstofkettings. Diesel en brandolies bestaan uit die C10 tot C20 reeks koolstofkettings terwyl swaarder brandolies (soos diè wat in skeepsenjins gebruik word) nog langer koolstofkettings kan bevat. Die petroleum produkte is almal vloeibaar teen kamertemperatuur.
Koolstofketting bo C20 vorm soliede materiale by kamertemperatuur soos onder andere paraffien was, teer en bitumen.
Die kookpunte intervalle van atmosferiese petroleum distillasie fraksies in °C is as volg:
oorblywende fraksies: teer, asfalt, residubrandstof
Ru-olie kan nie sommer net so ge­ bruik word nie. Selfs in die Oudheid is dit al gekook en verhit om dit bruikbaar te maak. Die ru-olie van Pennsilvanië het aanvanklik 'n baie eenvoudige distillasieproses onder­ gaan. Vuur is gemaak onder 'n ketel vol ru-olie en dan het die verskil­ lendebestanddelevandieolieafge­ kook ooreenkomstig hulle onder­ skeie kookpunte. Heel eerste het daar 'n baie gevaarlike, ligtespiritus afgekook, wat later as petrol bekend sou staan, en daarna die gesogte lampolie en smeerolies.
Gedurende die eerste veertig jaar is die ligte spiritus as baie lastig beskou en is dit gewoonlik na 'n damgeleiwaarditaandiebrandge­ steek is om van ontslae te raak. Na­ mate die aantal motors op die paaie toegeneemhetendaarsteedsmeer binnebrandenjins in fabrieke en ny­ werhede in gebruik geneem is, het die vraag na petrol en stookolie ge­ styg. Om hieraan te kon voldoen, moes daar oral enorme raffinaderye opgerig word.
Die vroeë metodes van distillering het geleidelik verbeter en die olie­ bedryf het die fraksioneerkolom, wat al jare lank in die brandewynbe­ dryf bekend was, in gebruik ge­ neem. Hiermee kon die nyweraars die bestanddele van ru-olie beJer vanmekaarskei.Maarditwasookal wathulIeaanvanklikkondoen:hulle het net geskei wat daar in die olie was, of hulle nou die verskillende produkte kon gebruik of nie, en vir baievandieproduktewasdaardes­ tydsgeenmarknieofdaarwasgeen aanvraagdaarnanie.
Aardolie bestaan grotendeels uit koolwaterstowwe, dit wil sê ver­ bindinge tussen die elemente kool­ stof (C) en waterstof (H). Daar is 'n wye verskeidenheid koolstofverbin­ dinge moontlik omdat die ketting van koolstofatome op baie maniere gerangskik kan word. Die same­ stelling van aardolie verskil ook van bron tot bron. Daar is dikwels 'n hoeveelheid suurstof aanwesig, as­ ook stikstof en veral swawel.Hierdie laaste drie elemente word as onsui­werhede beskou.
Voordat daar tot die eintlike ver­ werking oorgegaan kan word, word die ru-olie eers gewas om skadelike bestanddele te verwyder. Dit is 'n ingewikkelde proses en water speel 'n belangrike rol in dié wasp roses. Swawelsuur word ook in 'n stadium as wasmiddel gebruik, wat op sy beurt dan weer met water uit die olie gespoel word. In 'n laaste wassta­ dium word die water en die olie deeglik van mekaar geskei. Hierna begin die distillasieproses.
Die koolstofverbindinge wat in hulle molekules net 'n paar koolstof­ atome bevat, kook by 'n lae tem­ peratuur en hulle is ligkleurige vloei­ stowwe met 'n lae gewig. Die kool­ stofverbindings met baie koolstof­ atome kook by 'n hoër temperatuur af en is veel swaarder en donkerder vankleur.Opdiémanierkandiebe­ standdele van olie gerangskik word van lig tot swaar, met gas, propaan, butaan en petrol aan die ligte kant en smeerolies, stookolie en asfalt­ bitumenaandieswaarkantvanso'n skaal. In die fraksioneerkolom word die ru-olie verhit en die verskillende bestanddele van lig tot swaar afge­ kook.
'n Baie belangrike verdere ontwik­ keling in die raffinering van olie was diekraakproses.Wetenskaplikeshet gevind dat as die olieproduk tot bo­ kant sy normale kookpunt verhit word, terwyl dit onder druk gehou word sodat dit nie kan kook en be­gin verdamp nie, die koolwaterstof­ molekules sal begin splyt en nuwe groepe molekules sal beginvorm.
Deur hiervan gebruik te maak, kon die nyweraars van die swaarder olies, waarvan hulIe altyd teveel ge­had het,ligter olies maak.
Aanvanklik was die oorverhitte ketels vol olie onder druk 'n baie gevaarlike proses. Kwaai brande en ontploffings het in die eerste kraak­ installasies voorgekom, maar met die ontwikkeling van die pypoond, waarin daar slegs 'n klein hoeveel­heid olie op 'n keer oorverhit word , is die gevaarprobleem opgelos. Elke raffinadery het nou kraakinstallasies en pypoonde.
Naas die olieraffinering het die petrochemiese industrie, wat aard­ olie as basiese bestanddeel gebruik vir hulle produkte soos plastiek, kunsrubber en chemikalieë , ont­staan, en saam vorm hulle reuse­ installasies, 'n netwerk van pype , ketels , oonde en skoorstene en na­tuurlik opslagtenks, waarin die ver­skillende produkte geberg word .
Ontginning[wysig | wysig bron]
Die eerste stadium van die ruolie produksieproses is om 'n boorgat te sink tot in 'n ondergrondse reservoir. Die eerste olievelde het bestaan waar die olie natuurlik tot die oppervlak deurgebreek het, maar die meeste van hierdie velde is al lankal uitgeput. Dikwels word meer as een boorgat in dieselfde reservoir gesink om te verseker dat die onttrekkingstempo ekonomies lewensvatbaar sal wees. Sommige van die boorgate word gebruik om water en verskeie gasmengsels in die reservoir in te pomp om die reservoir se druk te behou of te vergroot om die tempo van onttrekking by ekonomiese hoeveelhede te hou.
Indien die ondergrondse druk in die olie reservoir voldoende is dan sal die olie na die oppervlak geforseer word met hierdie druk as die dryfkrag. In sodanige situasie is dit voldoende om 'n komplekse rangskikking van kleppe op die boorgat se kop te gebruik om die boorgat aan die pyplyn netwerk vir stoor en prosseseringsdoeleindes te koppel.
Verskeie tegnieke word ingespan om behulpsaam te wees met die herwinning van olie uit uitgediende laedruk reservoirs, insluitende perdekoppompe, elektriese dompelpompe en borrelpompe. Ander tegnieke sluit in waterinspuiting en gas herinspuiting wat help om die reservoir druk hoog te hou, normaalweg ten koste van die verhouding waarteen die verskillende produkte voorkom in die produk olie.
Sien ook  Geargiveer 13 November 2010 op Wayback Machine
Prysvasstelling[wysig | wysig bron]
'n Laagtepunt in die prys is onlangs in Januarie 1999 bereik na die verhoogde olie produksie vanuit Irak saamgeval het met die Asiese finansiële krisis, wat 'n skerp daling in vraag meegegaan het. Die pryse het daarna skerp gestyg en het meer as verdubbel in September 2000, het toe weer geval tot en met die einde van 2001 waarna dit voortdurend gestyg het tot die huidige prysvlakke van oor die VS$53. Die "Light Crude" termynmark op die NYMEX beurs vir lewering in November is al hoër as VS$53 per vat. Sien