In die personeelkamer sit ‘n man wat (sonder ‘n vreeslike verbeelding) soos ‘n geswolle aartjie in iemand se rektum lyk… en die prentjie is allermins aansienlik. Sy hare is olierig. Hy stink na die kroeg waar hy vier dae gelede was en op sy blou hemp is kolle en verharde, ou kos. Gulsig prop hy nog ‘n stukkie koue pizza in sy mond. “Daar is muf onderaan die pizza” waarsku ‘n mede-toeskouer hom. “O” knik hy met ‘n vol mond, krap dit met ‘n geel vingernael af en eet verder. Sy broek se soom is verby uitrafel en die skoene is muwwer as sy pizza. Ek weet wat sy salaris is, want hy sê dit gereeld. Ek weet watter voertuig hy ry, want hy parkeer soos ‘n kleuter inkleur: nie tussen die lyne nie. Hy vloek tot ver bo die knieg en as hy lag, spat daar altyd sulke klein spatsels spoeg deur die lug. Hy is in beheer van die skoolbusse en ek is elke keer as ek hom sien, verlig dat hy selde direk met skoolkinders in aanraking kom.
So staan die saak dan nou: ek het nog nooit aambeie gehad nie. Fisies. My emosionele welstand kan egter nie van hierdie geluk getuig nie. Iewers in my psige word ‘n derm uitgeryg oor die sotlikheid van die mensdom. Ek probeer minder tyd op die troon-trein van hul negatiwiteit spandeer. Ek drink die glimlagte van vriendelikes soos water en met die hulp van meditasie maak ek my vesels los van sleg mense. Ek sien hulle nog orals: sfinkter-slawe, rektum-ridders, pleinweg poepholle… die aambeie van ons samelewing. My enigste hoop is dat die goeie sal oorwin. Dat die gesondheid van die groter lyf, die drek uiteindelik sal uitskei. Anders gaan ons nageslagte poep van pyn.
Histerie bars los. Hester is ’n swak ma wat geen respek het vir haarself, haar lyf of haar kind nie. Hester weet niks van sosiale etiket nie en is ’n dom blaps wat simpel foto’s op sosiale media versprei. Hester het seker tien tattoes, verf haar naels blou en dra ’n goue ring aan haar toon, want dit is wat goedkoop vrouens doen. Hester maak die Afrikaners se naam sleg. Ek lees hierdie wreedhede raak in die kommentaar van Hester se foto. Die foto waar sy haar seuntjie van drie maande borsvoed in die Wimpy. Geen obskure naaktheid kan in die foto waargeneem word nie. Tog is die mense histeries. Al het Hester haar seuntjie gister begrawe en is dit die laaste foto wat van klein JP geneem is.
Woede is in die lug. Karien is ’n lui vrou wat moet gaan werk soek en minder tyd op Facebook spandeer. Karien moet haar huis skoonmaak, want daar staan dan bokse oral rond. Karien moet liewer nie weer by McDonalds vir haar koeldrank koop nie, want daar is baie suiker in Coke. En die plastiekstrooitjies maak seeskilpaaide dood. Karien moet ligter oogskadu dra, want die pienk laat haar oud lyk. Karien moet ook weet dat uitgegroeide wortels op ’n gekleurde kop, baie kommin is. Hierdie dinge word ek wys soos ek deur die kommentaar op Karien se plasing lees. Maar Karien se man het nou ook sy werk verloor en al wat sy vra is of iemand nie weet van werk wat sy sal kan doen nie. Hulle het 25 dae voor hulle uitgesit word en sy weet nie waar hulle dan gaan slaap nie.
Haat doen die rondte. Jaco is ’n poephol want hy weet nie hoe om te spel nie. Jaco is ’n treurige vroueslaner wat nie die eerste ding weet van hoe om ’n ware man te wees nie. Jaco het sy sekretaresse gegaffel as sy vrou kerk toe is met die seuns. Jaco moet leer dat jy nie bruin skoene saam met ’n swart broek dra nie en dat Crocs lankal uit die mode is (nie dat dit ooit regtig was nie). Jaco moet ophou inteken elke keer as hy en sy pelle iets gaan drink na werk, niemand stel tog belang in sy sosiale lewe nie. Die kommentaar word na 314 aanslae afgeskakel en die oorspronklike vraag word uitgewis: “Ken iemant dalk ’n goeie prokireer? My vrou het wegeloop en sy wyer dat ek my kindirs sien. Assiblief help met iemant wat verwyssings het.”
Ek praat nou nie hier van die liefde wat ‘n ma se hart vir haar kinders klop nie. Ook nie van die liefde wat ‘n kind vir sy ouers voel nie. Ek praat hier spesifiek van ‘n romantiese liefde… een waar vlinders in jou maag ‘n vereiste is en die nood druk om na Theuns Jordaan en Karlien van Jaarsveld se musiek te begin luister. Een waar jy jou kussing sopnat kwyl in die nag en dit is nie die droë lug se skuld nie, maar te danke aan jou wilde drome. Ware, egte, skryf-‘n-boek-oor-jou-lewe, ek-begin-sommer-dig liefde.
Ek weet ek is lief vir my wederhelfte. Ek hou ook nogals van hom. Hy maak vir my koffie, hou my vas as ek verlang na my mense en hy laat my lag. Hy luister na al my idees (en meeste van hulle is maar vreemd, ewekansig en sinneloos) en partykeer was hy selfs die potte. Maar ek wou nog nooit ‘n rym-liedjie vir hom sing nie. Ons het elkeen ons eie Facebook-rekening en ons deel nie ‘n tandeborsel nie. Ek is ek. Hy is hy. En saam IS ons. Dis vir my liefde en dit hou my staande.
Die vrou staan in die kombuis, besig om die kapokaartappels fyn te maal. Haar gedagtes dwaal na erotiese nagte saam die nuwe, jong fiksheidsinstrukteur. Hy bring nie winde op nie, skree nie vir nog ‘n bier nie en hy fluister nog liefdeswoorde in haar oor.
Die vrou staan voor in die klas. Sy verduidelik hoekom “die” eintlik ‘n lidwoord is en hoekom Totius ‘n god kan wees. Die liefde van haar lewe het sy tas gepak en die pad gevat. Hy lê nou lepel by ‘n jonger weergawe, terwyl sy haarself aan taal oorgee.
Al die soetsappighede vervaag met die wete dat die liefde nie altyd wen nie. Partykeer wen die lewe. Dis hartseer. Dis wreed. Dis onregverdig. Maar ek konsentreer op die vrouens agter die tragi-verhale. Soms gaan lê hulle van pure moegheid. Maar hulle staan altyd op. Dan lig hulle die ken, trek die skouers terug en kyk die lewe weer vol in die oë. Of dit nou langs die graf, in die kombuis, op die lughawe of voor die spieël is… of dit nou met die liefde van haar lewe langs haar sy, die plaasvervanger of sommer net op haar eie is… een ding is ek van seker: die vrou sal staan.
Ek het hierdie afgelope paar weke regtig probeer om gesonder te eet. Ek het soveel keer my kop geskud vir sjokolade en geweier om myself oor te gee aan die lus van ’n karamelgevulde roomys. Gister het ek behoorlik myself van die wal af in die sloot gegooi. Nachos gedoop in avo… soutbeskuitjie met knoffelroomkaas… kolwyntjies, sjokoladebeskuitjies en framboosjellie… en toe kom die skaaptjoppies, braaibroodjies, aartappelslaai… Ek slaan my hand op die bors: ek het geswig voor die vleeslike plesier van my smaakreseptore.
Ek het my humeur heeltemal misplaas. Gewoonlik kan ek myself knyp, my lip stukkend byt of sommer net lekker diep asemhaal voor ek my waardigheid voor my kinders verloor. Maar toe my liewe, liewe seun vir die dertigste maal sy vuil handjie oor die wit muur trek… en my liewe, liewe dogtertjie vir die dertigste maal kom vra ons more kan pannekoek bak (nadat ek herhaaldelik ja gesê het)… het daar eenvoudige ’n dodelike kiem in die linkerlob van my brein ontsnap en het ek soos ’n viswyf in haar menopouse geskree.
Dit is so: ek het die woordeskat van ’n matroos. Meng dit nou met die onmeetbare drang om die reine waarheid te praat en jy het die resep vir dramatiese moeilikheid. Gelukkig is daar ’n wag voor my mond wat na drie dekades darem weet wat hy doen. Ongelukkig gaan die wag voor my mond gereeld met verlof. Gelukkig is daar logika wat darem meeste van die tyd vir die man instaan. Ongelukkig faal logika ook soms. Soos die oomblik wat die arrogante kollega die grappie met my maak: “aangesien jy die enigste vrou by hierdie vergadering is, kan jy maar die koffie gaan maak.” Toe draai logika om, die wag voor my mond kyk anderpad en selfs my goeie maniere steek my in die skande. Die woorde wat ek in sy rigting gespuug het, sou my ma laat bloos, die kerk weer op hul knieë dwing en het die hulpbronbestuur laat naderstaan met konflikhanteringseminare.
Ek heg waarde aan vriendskap. Wedersydse omgee. Ek glo in die opbou van mense en alle kritiek moet kan lei tot verbetering. Ek hou nie telling nie. Ek staan onvoorwaardelik op vir die mense in my binnekring. En ek weier om my standaarde te verlaag tot manipuleringstegnieke, skuldgevoel en die verlekker in ’n skinderstorie. Ek maak soms onvanpaste grappies. Ek lag te hard. Ek sit soms lelik. Ek dra nie altyd grimering nie en ek besit nie een paar hakskoene nie. Ek verwag nie baie van my vriende nie. Wees wie jy is… en ek is wie ek is… en saam IS ons net.
So gebeur dit toe nou dat ek nie iemand se koppie tee is nie. Ek aanvaar dit sonder weersin. Ons hoef mos nie almal van mekaar te hou nie. Ek draai om en loop lag op ’n ander plek. So kom die nuus via vriende dat die mejuffrou met die delikate smaakpalet, verkondig dat ek tè dit en tè dat is. Ek herhaal niks, want dit is absurd en ek steur my nie aan haar slegpraat nie. Ek gee ook nie werklik om om die oorsaak te blameer op jaloesie of ’n swak selfbeeld nie. Ek gaan haar nie bel en korrigeer nie. Ek gaan nie deelneem in ’n oorlog waar niemand gaan wen nie. Ek gaan slaai eet vir aandete, pannekoek bak saam my dogter, my seun help om die muur te was en dan ’n glas wyn geniet saam my beste vriend. Al wat ek kan sê vir die dame met die gal bek:
Dis regtig oukei as jy my oordeel. Onthou maar net asseblief om die res van jou lewe absoluut perfek te wees.
Maar nee, ons nasie is nou maar een maar gebou om te stry. En as drie mense uiteindelik ooreenstem, dan stig ten minste twee van hulle af. Ek lees maar bolangs die stront wat verduidelik hoekom inentings my kind outisties gaan maak. Ek skud maar net my kop as ek hoor hoe sotte dink die aarde is eintlik plat. Ek kug as ek hoor hoe Suidlanders geheime kodes via sms stuur om seker te maak hulle het genoeg water en geblikte bone vir die dag as die kaf… o wag, skuus… die voorheen benadeelde waatlemoen, die waaier tref. En nou? Nou is daar hierdie helse fenomeen oor die fopspeen wat sy weg tot in my kraal vind. Drie oogknippes later, is ek steeds besig om my oë te rol.
Soos regte kwakke behandel ons simptome en nie oorsake nie. As wat jy doen, jou siel voed en jou laat glimlag, is jy op die regte spoor. Indien nie, suig jy ook maar. Dan vra ek bloot: As tot babas eindelik hul fopspene in die asblik kan gooi, wat keer JOU?
Kyk, hartseer dinge gebeur. Ons het eenvoudig nie beheer oor alles nie. My hart bloei vir elkeen wat sukkel en swaar kry. Ek huil oor elke egskeiding, vensterkoevertjie en plaasaanval. Ek kan net positiewe energie in die wêreld instuur en hoop dat elkeen sy vryheid sal vind. Ons gesin is allesbehalwe perfek, maar ons is darem meeste van die tyd gelukkig. En dis nie omdat ons net met ons gatte in die botter beland het nie. Dis omdat ons daagliks opstaan en KIES om hard te werk vir ons botter: aan ons huwelik, by die skool, in ‘n vreemde land, terwyl ons verder studeer en daagliks probeer om die wasgoed op datum te hou. My raad is eenvoudig: as jy ook jou gat in die botter wil hê, gaan bêre die jaloesie agter in jou kas, hou op kerm op sosiale media, ruk jouself voor die televisie weg, praat met jou mense, maak planne, vind uit wat jou laat glimlag en doen alles wat jy kan om daardie glimlag te hou. Moenie wag dat enigiemand vir jou resultate gaan waarborg nie. Begin ten minste net deur die melk af te room. Ek weet nie alles nie, maar ek verstaan wel dat jy die lekkerste val in die botter wat jy self geklop het.