Minister ontbind Suid-Afrikaanse TaalraadNathi Mthethwa, minister van kuns en kultuur (Argieffoto uit 2014) Foto: GCIS Nathi Mthethwa, minister van kuns en kultuur, het Woensdag aangekondig dat hy die Pan Suid-Afrikaanse Taalraad (PanSAT) ontbind het weens swak prestasie en ŉ gebrek aan leierskap. “Ek het die raad van PanSAT met onmiddellike effek ontbind,” het Mthethwa in ŉ verklaring gesê. “Die ontwikkeling van ons taal en bevordering van veeltaligheid in Suid-Afrika moet versnel word. Die jaar 2016 moet tasbare resultate oplewer. Kom ons begin op ŉ skoon bladsy en reageer doelbewus op die uitdagings wat PanSAT geraak het.” PanSAT was verantwoordelik vir die bevordering en ontwikkeling van die land se amptelike landstale, insluitend gebaretaal. Volgens Mthethwa was daar ŉ gebrek aan ŉ gemeenskaplike begrip tussen die departement en die raad wat die strategiese rol van PanSAT moet wees, en die raad se begrip van sy rol en verantwoordelikhede was nie in lyn met die wetgewende mandaat wat deur die PanSAT-wet en die Wet op Openbare Finansiële Bestuur bepaal is nie. “Die raad het nie die verhouding tussen die uitvoerende gesag en die raad begryp nie en nie by die raamwerk aangesluit nie, en dit het ŉ impak gehad op die begrotingstem,” het Mthetha gesê. “Die raad het ook nie omsigtig te werk gegaan wat werkgewer/werknemer-verhoudings betref nie, en dit het PanSAT blootgestel aan regseise en nakomingsvereistes met sekere statutêre voorwaardes.” Volgens die minister het die raad ook versuim om voldoende leierskap dwarsdeur sy termyn te toon, ondanks sekere ingrypings van die departement en die portefeuljekomitee oor kuns en kultuur. Die Nasionale Erfenisraad is aangestel om PanSAT te bestuur en seker te maak dat ŉ omdraaistrategie ontwikkel en ingestel word. “Hierdie strategie sal poog om kontantvloeiprobleme uit die weg te ruim, om produktiwiteit te verhoog en die doelwitte van PanSAT vervul word. Verdere maatreëls sal deur die loop van die jaar ingestel word om stabiliteit binne PanSAT te verseker.” Pieter Mulder, leier van die VF Plus, het egter gesê Mthethwa se eensydige besluit om die PanSAT-raad te ontbind, is “ŉ reuse fout wat die bevordering van veeltaligheid in Suid-Afrika jare terugsit”. “Die vraag is of die forensiese verslag wat die PanSAT-raad laat opstel het oor vorige korrupsie en misbruik van geld by PanSAT, ŉ rol gespeel het in die skielike besluit van die minister om die raad af te dank,” het Mulder gesê. “Die verslag is nog nie bekend gemaak nie en die VF Plus sal daarop aandring dat dit nou openbaar gemaak word. Wat bevind die verslag en skram die minister en die departement dalk weg van die onthulling van korrupsie en vermorsing in die verlede?” Volgens Mulder het die bestaande PanSAT uit taal-aktiviste en kundiges uit die verskillende Suid-Afrikaanse tale bestaan. “Was hierdie raad so onbekwaam as wat die minister beweer of is hulle afgedank omdat hierdie kundiges nie na die pype van die minister en die ANC wou dans nie?” Hy het bygevoeg die afgedankte raad het by hulle aanstelling 18 maande gelede, ŉ PanSAT geërf wat miljoene rand per jaar oorbestee het met 80% van die personeel wat reuse salarisse trek, maar niks met die bevordering van taal te doen het nie. “Deur hierdie huidige raad met ANC-napraters te vervang gaan nie veeltaligheid in Suid-Afrika bevorder of die duur en lomp PanSAT meer doeltreffend maak nie,” het hy gewaarsku. “Suid-Afrika verloor ook ten minste weer twee jaar voordat enige nuwe raad die huidige PanSAT-probleme sal verstaan en sal kan begin oplos.”