(Aangestuur vanaf Munich)
- Totaal (31 Desember 2017) 1 456 039
- Bevolkingsdigtheid 4 686/vk km
- Metropolregion 5 700 000
München (Duits: [ˈmʏnçən] luister (hulp·inligting), Beiers: Minga [ˈmɪŋ(ː)ɐ], Latyns: Monacum, Byvoeglike naamwoord: monacensis) aan die Isarrivier is die hoofstad van die Duitse deelstaat Vrystaat Beiere. Met 'n bevolking van 1,45 miljoen en 'n oppervlakte van meer as 310 km² is München die grootste stedelike nedersetting in dié deelstaat volgens sy inwonertal en sy oppervlakte, asook die derde grootste stad in Duitsland ná Berlyn en Hamburg en die dertiende grootste stedelike nedersetting in die Europese Unie. Vanweë sy kleiner oppervlakte in vergelyking met ander Duitse metropole word München deur 'n relatief hoë bevolkingsdigtheid gekenmerk.
Die stad is 'n kulturele sentrum met universiteite, talle historiese geboue en meer as 12 000 ondernemings in die media- en rolprentbedryf. Sedert die sewentigerjare het die stad tot een van die welvarendstes in Europa ontwikkel; die stad huisves 'n bloeiende ekonomie met groot transnasionale korporasies soos Siemens, BMW, MAN en Allianz. Ander belangrike nywerhede is lug- en ruimtevaart, brouerye, elektroniese ingenieurswese en wetenskaplike gereedskap.
Die Isarrivier vloei oor 'n lengte van 13,7 kilometer vanuit die suidweste in noordoostelike rigting deur die stadsgebied; sy bekendste eilande is die Museum-eiland met die Duitse Museum en die nabygeleë Prater-eiland. 'n Aantal bekende mere is in die omgewing van München geleë, waaronder die Ammermeer, Wörthmeer en Starnbergse Meer.
Bron: Deutscher Wetterdienst, sklima.de (uiterstes)
München het tans 'n bevolking van meer as 1,3 miljoen, en net soos in ander welvarende Europese stede is die persentasie buitelandse inwoners met sowat 23 persent bo die nasionale gemiddelde (dus hoër as dié van die Vrystaat Beiere en die Bondsrepubliek Duitsland). Van die buitelandse bevolking kom sowat 37 persent uit lidstate van die Europese Unie. Migrasie en 'n klein toename in geboortes dra by tot 'n konstante bevolkingsgroei.
Dikwels word na München verwys as die mees noordelike stad van Italië - 'n beskrywing wat die veelvuldige kulturele betrekkinge tussen dié Mediterreense land en die Beierse hoofstad opsom, soos weerspieël in sy boukuns, mode, ontwerp, kuns en literatuur, en die uitbou van München tot 'n Europese sentrum van kuns en klassieke en Italiaanse boukuns onder koning Lodewyk I (1786−1868). Die beginpunt van die kulturele bande met Italië was die huwelik van keurvors Ferdinand Maria van Beiere (1636−1679) met die destyds veertienjarige Henriette Adelaide (Henriette Adelheid) van Savoje (1636−1676) op 11 Desember 1650 in Turyn.
München se Italofilie is verder bevorder deur die maniere, die kunssinnigheid en omgangsvorme van Italiaanse adellikes wat hul loopbaan aan die Beierse keurvorstehof gevolg het, insluitende families soos die Malaspina en Maffei uit Verona, die Spreti uit Ravenna of die Pocci uit Viterbo, maar ook deur die geografiese nabyheid van Italië wat handelsbetrekkinge vergemaklik het. Ook toon die mentaliteite van Beiere en Italianers sekere ooreenkomste - met die klemtoon wat op sinlike genot en lewensvreugde, mooiheid en estetiek val. So verskil die Mediterreens-geïnspireerde lewensgevoel en leefstyl van München ook vandag van dié van ander Duitse metropole - soos byvoorbeeld Frankfurt am Main wat ná die Tweede Wêreldoorlog sterk neigings getoon het om die Amerikaanse leefstyl op baie terreine te aanvaar.
'n Tweede beduidende stadion naas die Olimpiese Park, die Allianz Arena aan die noordelike stadsrand, is in Mei 2005 ingewy. Die stadion dien as die tuisveld van die plaaslike sokkerklubs FC Bayern München en TSV 1860 München. In die Arena met sy 69 901 sitplekke is ook die eerste wedstryd van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006 en ander wedstryde gehou.
Edinburg, Verenigde Koninkryk, sedert 1954.
Verona, Italië, sedert 1960.
Bordeaux, Frankryk, sedert 1964.
Sapporo, Japan, sedert 1972.
Cincinnati, Verenigde State, sedert 1989.
Kiëf, Oekraïne, sedert 1989.
Harare, Zimbabwe, sedert 1996.
↑ (de) statistikdaten.bayern.de: Statistikdaten Bayern
↑ (de) "Monatsauswertung". sklima.de. Besoek op 21 Mei 2016.
↑ Alexandra González: München - La Grande Bellezza. In: Die Zeit, 9 November 2018. Besoek op 19 Desember 2018. Aanlyn beskibaar: zeit.de