Afrikaans: ’n Taal wat aanhou blom
JY LEES NOU Afrikaans: ’n Taal wat aanhou blom
’n Mens kan dit skaars glo, maar amptelik is Huisgenoot ouer as Afrikaans – die taal is in 1916 gebore en Afrikaans is in 1925 as ’n volwaardige taal erken.
Huisgenoot het Afrikaans help groei, nes ’n nuwe, opwindende veldtog wat pas vir die uitbou van Afrikaans geloods het: Projek Afrikaans.
En net soos Huisgenoot Afrikaans destyds gehelp het om sy babaskoene uit te skop en hom as formele taal te vestig (sien die Huisgenoot-nuutskeppings hieronder), het ons vandag weer die geleentheid om oor Projek Afrikaans te gesels.
Die plan met Projek Afrikaans is om die diversiteit, veerkragtigheid en kleurrykheid van Afrikaans na vore te bring en te vier, se^ dr. Theuns Eloff, voorsitter van die Dagbreek Trust, ’n organisasie wat Afrikaans op verskeie vlakke bevorder en ook Projek Afrikaans bestuur.
“Die bree¨ spektrum van Afrikaanse organisasies het ’n tyd gelede besef dat die taal se beeld en handelsmerk ‘op datum’ gebring en vernuwe moet word,” verduidelik Theuns. “Ons het toe besluit op ’n veldtog oor en in Afrikaans. Die resultaat was Projek Afrikaans en die tema is ‘Hoe lyk JOU Afrikaans?’”
Projek Afrikaans wil Afrikaanssprekendes “weer bewus maak van die rykheid van die taal en trots daarop om Afrikaans te praat”, se^ hy.
Die plan is daarby om tweede- en derdetaalsprekers in te lig oor die verskeidenheid in Afrikaans en dat hulle ook deel vorm van die bree¨ taalgemeenskap.
“Ons wil ook wanopvattings by sommige Suid-Afrikaners verander dat Afrikaans tot die verlede behoort en net ’n witmenstaal is.
“Ons dink Afrikaans, wat in die verlede meermale ’n bevrydingstaal was, kan nou ’n brugboutaal wees.”
Wat maak alles deel uit van Projek Afrikaans? Projek Afrikaans word deur ’n groot getal Afrikaanse organisasies gesteun, onder meer Media24, Huisgenoot se moedermaatskappy. * Die aanlyn platform vir die veldtog is die splinternuwe webtuiste met die naam afrikaans.com. Daarop sal bestaande organisasies, bestaande en nuwe Afrikaanse projekte bevorder word. Groot feeste, optredes, boeke, musiek en projekte sal byvoorbeeld daar bemark word. Vertel hoe lyk jóú Afrikaans en staan 'n kans om te wen! Toe Huisgenoot 100 jaar gelede verskyn het, was daar geen Afrikaanse skryf- of grammatikaree¨ls of gestandaardiseerde spellings nie.
Die eerste redakteur was juis ’n taalkundige, prof. J.J. Smith, en hy moes woorde vir begrippe skep wat glad nie in Afrikaans bestaan het nie. Hy het onder meer rugbyterme soos “skepdoel”, “drie” en “pypkan” uitgedink, se^ Lizette.
Tot vandag is Huisgenoot ’n waardevolle bron van taalmateriaal vir die omvattende Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT), se^ dr. Willem Botha, die WAT se hoof- en uitvoerende direkteur.
Daar is 7 200 aanhalings uit Huisgenoot by 5 900 woorde en uitdrukkings in die WAT. Die woordeboek neem byvoorbeeld net vakterme op wat ook in die omgangstaal neerslag gevind het – en as ’n vakterm in Huisgenoot verskyn, word dit as omgangstaal en dus geskik vir die WAT beskou, se^ Willem.
Hier is ’n paar woorde wat deur Huisgenoot geskep is en in die WAT beland het: