PressReader - Baba & Kleuter: 2018-06-01 - Ne­ge din­ge om nie te sê nie
Ne­ge din­ge om nie te sê nie
As dit kom by po­si­tie­we ver­ster­king, kan ’n paar ver­keer­de woor­de soms al jou goeie werk in die wie­le ry ...
Baba & Kleuter - 2018-06-01 - INHOUD - DEUR TORI HOFF­MANN
Lank voor jou kind se ge­boor­te het jy waar­skyn­lik reeds in jou kop ’n lys op­ge­stel van din­ge wat jy nooit vir hom sal sê nie. Maar as ’n mens moeg en ge­frus­treerd voel, is dit baie mak­lik om tog maar te ver­val in daar­die ou cli­chés wat ou­ers so graag kwyt­raak.
Die waar­heid is eg­ter dat leë drei­ge­men­te en ou­tyd­se bang­maak­teg­nie­ke nie werk nie. Hoe­kom dan nie lie­wer daar­op fo­kus om jou peu­ter se self­beeld te bou of goeie ge­drag te be­loon nie? Ja, dit is meer werk, maar jy én jou kind sal ge­luk­ki­ger voel. Hou dus lie­wer ver­by die vol­gen­de:
1‘ MAAK GOU!’
S­taan stil, word rus­tig en waar­deer jou om­ge­wing soms, is die raad van Ce­les­te Rushby, ’n Mun­chkins-ou­er­skaps­af­rig­ter en arbeidsterapeut van Kaap­stad.
“Pro­beer jou tyd so be­stuur en be­plan dat dit nie no­dig is om jou kind aan te jaag nie en dat daar tyd is om jou peu­ter be­perk­te keu­ses te gee, soos: ‘Dis koud, jy moet dus ’n baad­jie aan­trek. Wil jy die bloue of die groe­ne aan­trek?’ Dit maak ook som­mer ’n ein­de aan die kle­re­stryd.”
Ce­les­te moe­dig ou­ers aan om in hul tyds­be­stuur voor­sie­ning te maak vir tyd waar­in hul peu­ter din­ge self kan pro­beer doen, soos om self aan te trek of ont­byt te eet. “Die klein­span word ho­pe­loos te vin­nig groot; d­rink dus el­ke mi­nuut wat jy kan in,” is haar raad.
2‘ JY BE­HOORT VAN BE­TER TE WEET!’
Hier­die stel­ling be­reik niks, want die waar­heid is dat jou jong kind be­slis nog nie van be­ter weet nie en al wat hy eint­lik doen, is om deur sy ge­drag te wys hoe s­terk sy ge­dag­tes en ge­voe­lens is.
“Jou kind is eint­lik op soek na ’n doel­tref­fen­de re­ak­sie wat hy kan in­span. Jy moet re­a­lis­tie­se ver­wag­tin­ge koes­ter oor wat jy op sy ou­der­dom kan ver­wag,” ver­dui­de­lik An­ne Ca­wood, ’n Kaap­se maat­skap­li­ke wer­ker en skry­wer van die ge­wil­de Gren­se
boek­reeks. “Sê lie­wer: ‘Ek kan sien jy is baie ont­steld, maar as ons ont­steld is, ge­bruik ons lie­wer ons woor­de as dat ons ie­mand stamp.’ So leer jy jou kind hoe om toe­pas­lik te re­a­geer en help jy hom om nood­saak­li­ke le­wens­vaar­dig­he­de te ont­wik­kel.”
3 ‘LOS MY UIT!’
Ons raak al­mal soms prik­kel­baar, hart­seer of kwaad en het ’n bie­tjie eie tyd no­dig. “Sit daar­die eie tyd vir jou op­sy,” sê Ce­les­te, “maar moe­nie dat jou kin­ders daar­on­der ly nie.”
Sy ver­dui­de­lik dat dit eint­lik baie ge­sond is as kin­ders weet dat hul ou­ers ook ge­voe­lens het en hard daar­aan moet werk om dit te be­heer.
“Vir ’n kind ou­er as twee en ’n half kan jy ver­dui­de­lik hoe jy voel (hart­seer, kwaad, ge­frus­treerd) en dat jy ’n bie­tjie ruim­te no­dig het.
“Van hier­die ou­der­dom af sal hy al vir ’n kort ruk­kie op sy eie kan speel tot jy hom roep, son­der dat hy jou kom soek. Dit is dalk net wat jy no­dig het om weer tot ver­haal te kom.”
4‘ AS JY NIE NOU OP­HOU HUIL NIE, GEE EK JOU IETS OM OOR TE HUIL’
As jou kind reeds ont­steld is, is daar geen ma­nier waar­op hier­die aak­li­ge drei­ge­ment die si­tu­a­sie gaan ver­be­ter nie, sê Ce­les­te. Ou­ers ver­laat hul­le dik­wels op sul­ke drei­ge­men­te na­dat hul­le oor en oor oor iets ge­praat het son­der om hul drei­ge­men­te deur te voer. “Haal lie­wer diep a­sem, dink mooi en stel vas wat werk­lik met jou peu­ter aan die gang is. Hoe­kom huil jou kind? Is dit iets wat moet op­hou – soos vloer­stui­pe – oor iets wat sy wil hê? Of het jou kind mis­kien net ’n bie­tjie koes­te­ring no­dig? Het sy seer­ge­kry of voel sy oor­wel­dig? Leë drei­ge­men­te help dan niks.”
5‘ JY IS STOUT!’
Etikette werk vir nie­mand nie. Jou kind moet weet jy het hom on­voor­waar­de­lik lief, on­ge­ag wat hy aan­vang. “Moe­nie sy ka­rak­ter aan­val nie. Han­teer lie­wer sy ge­drag. Hy moet weet dat wat hy ook al doen, hy al­tyd ge­lief is, maar dat sy swak ge­drag nie ge­duld sal word nie,” sê Ce­les­te.
“Om ’n kind stout of lomp of ge­meen te noem laat hom glo dat dit is wie hy is, en dan sal hy waar­skyn­lik in die toe­koms nog meer so op­tree.”
6‘ HOE­KOM KAN JY NIE MEER SOOS JOU BROER WEES NIE?’
Ver­ge­ly­kings tus­sen kin­ders ver­er­ger net kon­flik tus­sen me­de­sprui­te.
“’n Kind wat so ver­ge­lyk word, kan erg wre­wel­rig teen­oor sy broer of sus­ter be­gin voel en on­be­wus­te­lik pro­beer om so­veel moont­lik van hul­le te ver­skil,” waar­sku An­ne.
“Dit plaas ook druk op die so­ge­naam­de ‘per­fek­te’ broer of sus­ter om aan hier­die ‘ver­wag­tin­ge’ te vol­doen. Wat dan ont­wik­kel is die ti­pie­se hart­seer pa­troon waar ’n ‘goeie’ kind teen­oor die ‘moei­li­ke’ een ge­stel word. En om­dat kin­ders aan hul voor­ge­skre­we rol­le pro­beer vol­doen, ein­dig die sto­rie in ’n self­ver­vul­len­de pro­fe­sie.”
7‘ MOE­NIE SO ’N TJANKBALIE WEES NIE!’
Moet van­uit die staan­spoor nooit jou kind se ge­voe­lens ont­ken nie.
“Peu­ters kom­mu­ni­keer hul ge­voe­lens deur ge­drag soos ’n ge­huil en daar­om is huil heel toe­pas­lik vir ’n jong kind. As jy hom dan ver­tel hy moe­nie so ’n “ba­ba” wees nie, hang jy ’n on­aan­vaar­ba­re, ne­ga­tie­we e­ti­ket om sy nek,” sê An­ne.
Sy ver­dui­de­lik dat ’n kind wat in der waar­heid aan­ge­sê word om “niks te voel nie”, groot sal word son­der e­ni­ge i­dee hoe om sy e­mo­sies in woor­de uit te druk.
“Sê lie­wer: ‘Ek kan sien jou hart is som­mer baie seer’ en troos en koes­ter jou kind. As hy aan­hou huil, stel sag­kens ’n grens deur te sê: ‘Dit is nou ge­noeg ge­huil. Kom ons gaan lees ’n sto­rie.’
“So wys jy vir jou kind dat jy sy ge­voe­lens aan­vaar en dit be­noem en dat daar ’n o­plos­sing daar­voor of af­lei­ding daar­van be­staan.”
8‘ WAG NET TOT JOU PA HUIS TOE KOM’
Moe­nie jou ou­to­ri­teit aan ie­mand an­ders oor­han­dig nie, selfs nie eens jou maat nie.
“Jy is ook ’n ou­er; s­taan dus jou plek vol en stel die no­di­ge gren­se. Jou kin­ders sal nooit vei­lig en be­skut voel as hul­le heel­tyd oor jou kan loop tot hul pa by die huis kom nie,” sê Ce­les­te.
“Dit is ui­ters be­lang­rik dat al­bei ou­ers uit die staan­spoor ge­reeld met me­kaar oor die wa­re be­te­ke­nis van doel­tref­fen­de dis­si­pli­ne praat,” be­aam An­ne.
“Dit be­te­ken dat jul­le elk­een toe­pas­li­ke gren­se stel en dan toe­sien dat die ge­vol­ge van die oor­tre­ding van hier­die gren­se of buig van die re­ëls toe­ge­pas word – deur die ou­er wat by is wan­neer dit ge­beur. Kin­ders be­hoort nie angs­tig ge­maak te word en bang te voel vir die an­der ou­er wat nie eens teen­woor­dig was toe die on­aan­vaar­ba­re ge­drag plaas­ge­vind het nie.”
9‘ JY IS SO ’N SOET SEUN!’
Dit is moei­lik vir ou­ers om die ge­vaar van oor­da­di­ge, be­oor­de­len­de lof te ver­my as hul­le so gees­drif­tig oor en trots voel op die myl­pa­le wat hul kin­ders be­reik of as hul kin­ders so op­tree dat hul­le soos suk­ses­vol­le ou­ers voel.
Die pro­bleem met hier­die soort lof­toe­swaai­ing is dat kin­ders leer om op die o­pi­nies van an­der staat te maak en nie leer om hul eie waar­de te be­paal nie, sê An­ne.
“Dit is nor­maal, maar jy moet lie­wer be­skry­wen­de prys­woor­de ge­bruik wat fo­kus op die werk en nie op die fi­na­le pro­duk nie. En be­skryf wat jy sien,” stel sy voor.
Om dus te sê: “Dis won­der­lik wan­neer jy al jou speel­goed so mooi bê­re,” of “Jy het so­veel kleu­re ge­bruik en die he­le blad­sy in­ge­kleur – dis prag­tig!” is meer doel­tref­fend as “Jy kleur so mooi in!”.
As jy spe­si­fiek is en nie net ver­al­ge­meen dat jou kind ’n “slim kind” is nie, weet hy ook pre­sies wat hy reg ge­doen het en word hy aan­ge­spoor om hier­die goeie ge­drag in die toe­koms te her­haal, sê Ce­les­te.