In die ses maande van sy lewe wat vroeg in die Tweede Vryheidsoorlog nog vir hom oorbly, bewys genl. Piet Joubert herhaaldelik sy gesonde oordeel, sy insig in krygsituasies en sy militêre waaksaamheid.
Dat Petrus Jacobus joubert op 14 Desember 1880 verkies is as Kommandant-generaal van die Zuid-Afrikaansche (d.i. die Transaalse) Republiek en in elke verkiesing daarna tot die amp herkies is en in die amp gedien het tot met sy afsterwe op 27 Maart 1900, moet nie daaraan gewys word dat hy 'n besondere kennis van militêre sake gehad het of eienskappe aan die dag gelê het wat van hom 'n leier op militêre gebied gemaak het nie.
Teen sy verkiesing as Kommandant-generaal deur die groot volksvergadering op Paardekraal op 14 Desember 1880 het hy hom verset. Hy het openlik verklaar dat hy geen generaal (of militêre aanvoerder) is nie en dat hy homoself geensins as opgewasse beskou omd ie militêre leiding teen die Britse krygsmag te neem nie. Ook later toe hy as Kommandant-generaal herkies is, het hy geprotesteer en verklaar dat hy nie 'n man "vir die swaard" is nie.
Die volk het egter anders geoordeel - aanvanklik nie op grond van militêre oorwegings nie. Joubert het immers tot met sy verkiesing in 1880 geen bewys gelewer dat hy oor militêre talent beskik het nie. Hy was egter iemand met invloed, 'n vurige patriot, welsprekend en 'n persoon na wie die volk vir leiding opgesien het.
Sy gedrag as Kommandant-generaal tydens die Eerste Vryheidsoorlog het op die burgers 'n baie gunstige indruk gemaak en hulle oortuig dat daar geen beter aanvoerder in die Republiek is as Piet Joubert nie. Dat hy daarin geslaag het om met 'n klein, swak toegeruste burgermag - sonder kanonne en met minder as 20 patrone vir elke burger - die Britse garnisoen in Suid-Afrika in elke geveg verpletterend te verslaan, was inderdaad 'n prestasie wat die bewondering van vriend en vyand ingeoes het. In vyf merkwaardige weke (20 Januarie tot 27 Februarie 1881) het hy met die bystand van sy twee veggeneraals, Nicolaas Smit en Frans Joubert, 'n aantal skitterende oorwinnings behaal by Bronkhorstspruit, Laingsnek, Skuinshoogte en Majuba. Sy burgers sou lewenslank onthou dat die militêre stryd teen Groot-Brittanje onder sy leiding as Kommandant-generaal binne slegs drie maande gewen is, en dit met 'n uiters geringe verlies aan Boerekant.
Die burgers het hul geringe verliese grotendeels toegeskryf aan die Kommandant-generaal se houding dat hy sy burgers nie onnodig aan gevaar wou blootstel of met hul lewens wou dobbel nie. Deur sy optrede in die gevegte teen die Briste hoofmag in Natal - die besetting van die uitstekende strategiese stelling by Laingsbnek en die verdrywing van die vyand uit die strategiese posies by Skuinshoogte en Majuba - het hy getoon dat hy nie alleen 'n oog vir goeie strategie het nie maar