Grens.Pos - Nr 17 - 4 Junie 2020 | Strategieë om eredienste te open
Jaargang 18 - Nommer 16 - 4 Junie 2020
Sondag, 7 Junie is Drie-Eenheidsondag. Hierbo 'n na-tekening van Andrei Rublev se bekende Triniteitsikoon. Die oorspronklike dateer uit die 15e eeu. Na aanleiding van Genesis 18 waar drie engele saam met Abraham en Sara aansit vir 'n maaltyd, beeld Rublev die liefde, diens, eenheid en gasvryheid van die Triniteit teologies uit - lees meer.
Lees in hierdie uitgawe
'n Haalbare strategie om eredienste te heropen en waarteen om te waak
Ons roep die verwoestende Groot Griep van 1918 in herinnering
Wat 'n inspirerende voorbeeld! In die nadraai van die 1918-griep het 'n Oos-Kaapse dominee en gemeenskap wêreldklas hulpverlening gebied
Wat doen pandemies aan samelewings?
Ons dink na oor die toekoms, kyk na 'n inspirerende ingeperkte opvoering van JS Bach se manjifieke Johannespassie en verken 'n paar VBO-geleenthede
Herbesoek die verlore kuns om mense met styl sleg te sê
Hoe lyk 'n strategie om eredienste te heropen?
Die besluit om die kerkgebou te heropen berus by elke kerkraad wat namens die gemeente as regspersoon handel. Die advies van die SA Raad van Kerke is dat gemeentes wat eredienste onder vlak 3 van inperking wil hou, deeglik moet voorberei.
Daar is by verskeie gemeentes 'n sterk behoefte aan samekomste en gemeenskap.
Hoe lyk so 'n strategie wanneer gemeentes eredienste wil hou? Daar is verskeie sake wat aandag verdien:
Skep ten minste twee spanne in die gemeente - een vir die ontsmetting van die gebou en een vir die verwelkoming van lidmate en bestuur van toegang tot die erediens ("screening");
Verstaan wat infektering dryf, sodat die logika agter die regulasies se voorkomende maatreëls vir jou en jou span sin maak en julle dit met insig kan toepas;
Stel 'n plan of protokol op wat beskryf hoe die gebou ontsmet en die toegang tot die erediens bestuur en evalueer gaan word
Lig lidmate vooraf in oor hoe toegang tot die erediens bestuur word en help hulle om self te reguleer oor bywoning van eredienste - persone met enige simptome moet tuis bly
Hanteer die administrasie van toegang tot die erediens so glad as moontlik
Verseker dat almal weet hoe voorkomingsmaatreëls tydens en na die erediens verloop.
'n Skrywe is aan alle Oos-Kaaplandse gemeentes gestuur waarin die implikasies van Vlak 3 inperking vir gemeentes bespreek word, onder punt 6 van die skrywe ook die heropening van eredienste. Lees die skrywe vir 'n volledige uiteensetting.
Die sin van die regulasies vir eredienste
Die regering se regulasies vir eredienste onder Vlak 3 van inperking maak werklik sin en verdien daarom om nagekom te word. Die groot drywers van infektering - te veel mense te naby aan mekaar wat vryelik met mekaar praat (en saam sing) kan infektering aanhelp. Die regulasies spreek dit gedetailleerd aan.
In Engels praat mens van die drie C's wat verspreiding van die koronavirus bevorder. Die regulasies beperk die drie C':
Closed: 'n Groot groep in 'n geslote ruimte vir 'n lang tyd
Crowded: 'n Groot groep te naby aan mekaar, mense raak aan mekaar, sit teenaan mekaar
Conversation: Mense wat naby mekaar sonder maskers praat
Vanweë hierdie oorwegings word die getal persone in winkels beperk, moet mense in vergaderings by die werk afstand tussen mekaar handhaaf, en word die getal mense wat 'n erediens bywoon ook beperk.
Belangrik is dat leierspanne begrip hiervoor ontwikkel en daarom die regulasies met insig en noukeurigheid toepas.
Hieronder 'n video wat diep maar verstaanbaar op drywers van oordrag en die drie C's ingaan. Klik op die grafika om na die video te kyk:
Terugblik na gebeure 'n eeu gelede
Groot griep van 1918 saai verwoesting in Suid-Afrika
Hierbo 'n uittreksel uit die register van die begraafplaas in Kimberley, Oktober 1918. Kyk na die ouderdomme van die persone wat begrawe is - 20, 36, 24, 29, 38, 29 jaar .... Die griep was 'n demografiese ramp. Meer as 'n halfmijoen Suid-Afrikaners het gesterf.
Anders as Covid-19 het die Groot Griep van 1918 veral jongmense tussen 20 en 40 geteiken en in groot getalle afgemaai. Sowat 'n halfmiljoen Suid-Afrikaners het gesterf, met 62% van die dooies in die Kaapprovinsie. Landelike gebiede is swaarder getref, en 100,000 mense is in die ou Transkei oorlede.
Dié griepvirus het tydens die Eerste Wêreldoorlog in Europa ontstaan, waarna dit na die VSA versprei het. Hier het Amerikaanse soldate geïnfekteer geraak. Hulle het die griep via troepeskepe teruggeneem na die slagvelde van Europa. Teen Junie 1918 het 43,000 Amerikaanse soldate reeds aan die griep gesterf, maar Amerikaanse en Europese regerings het dit weens die oorlogspoging verswyg. In Europa het die griep in 'n dodeliker weergawe muteer en het in drie opeenvolgende vlae 'n spoor van dood agtergelaat.
Na die oorlog is die virus na Suid-Afrika versprei deur twee skepe wat soldate teruggebring het. Suid-Afrika het 'n duur prys vir sy goed-gevestigde spoorstelsel betaal, want soos treine soldate vanaf Kaapstad na die hinterland geneem het, het die virus deur die land versprei.
Die griepvirus het op 4 Oktober 1918 met 'n trein in Port Elizabeth arriveer. Binne drie dae was daar 16 gevalle in die stad. Weens die gevaar het migrante werkers vanuit stede teruggekeer na hul landelike tuistes toe. So is 'n jong man uit Kaapstad terug na Tsolo in die Transkei waar hy die virus aan 27 ander mense oorgedra het. Almal is dood.
Skole, kerke, teaters en ander aktiwiteite is ook in 1918 gesluit. Uit Port Elizabeth se destyds klein blanke bevolking was daar 2,000 slagoffers. Die grootste hoeveelheid sterftes was egter in Port Elizabeth se oudste swart woonbuurt, New Brighton.
Bron: Lindinwiwa Mahlasela, navorser by Bayworld (The Herald, 01.06.2020).
Die weduwee en kinders van ds SW van der Merwe van Merweville by sy graf. Hy het op 4 November 1918 op 39-jarige leeftyd aan die griep beswyk.
Só het DC Boonzaaier van Die Burger in die uitgawe van 16 Oktober 1918 die onsigbare verwoestende hand van die Spaanse Griep uitgebeeld.
Daardie maand staan bekend as Swart Oktober.
'n Oos-Kaapse dominee help 'n menigte kinders wat wees gelaat is
Die geskiedenis van die Kinderoord MTR Smit wat uit die versorging van griepwesies op Ugie in die Noordoos-Kaap gegroei het, is onlosmaaklik verweef met die bediening van ds MTR Smith en sy vrou, Alice Neethling. Hier is die gesin in 1936 afgeneem.
Op 'n bitterlik koue dag, 21 April 1917, meld die 29-jarige ds Mattheus Theodorus Rehuel Smit en sy eggenote, Alice Neethling, vir sy bevestiging as leraar in Ugie aan. Sneeu lê wit op die berge en 'n stormwind woed.
Agtien maande later, Swart Oktober 1918, sou 'n ander soort storm weer woed, hierdie keer oor groot dele van die land. Dit het ook na Ugie en omstreke die dood gebring.
In die afloop van die griepepidemie kom Smit in hierdie afgeleë omgewing in aanraking met die "uiterste verwaarlosing en ellende" onder talle kinders van wie albei ouers dood is. Smit, 'n produktiewe skrywer, vertel: "Honger, nakend en bang vir die toekoms het die stomme smeekgebede van hierdie kindertjies my hart diep geroer. Stilsit kon ek nie."
Die egpaar Smit het vir sowat drie jaar net in een kamer van die pastorie gewoon sodat kinders in ander vertrekke gehuisves kon word. Hulle het egter 'n visie gehad om kinders te versorg. Die egpaar begin om 'n inrigting op te rig wat later die Ugie Weeshuise sou word en vir jare so bekend sou staan. Toestemming is van die administrateur van Kaapland verkry om 'n "armkoshuis" op Ugie te open, wat op 1 Oktober 1919 sy deure oopgemaak het. Voor 1920 was daar al vier koshuise. 'n Vyfde koshuis open op 1 Januarie 1922. Aangesien die eerste gekommitteerde kinders in 1922 na Ugie kom, word 1922 as formele stigtingsjaar van die kinderhuis gesien.
Smit het die land deur gereis om fondse in te samel. Ds PJ Perold skryf in 1921 in die Kerkbode: "Ds Smit verstaat de kunst van te organiseren en te kollekteren." Daar word vertel hoe hy op 'n keer die raad van 'n groot versekeringsmaatskappy wou oortuig om 'n groot lening toe te staan. As sekuriteit het Smit sy horlosie, sy pen en homself aangebied. Die lening is teen 'n baie lae rentekoers toegestaan.
In 1925 het 179 kinders by die inrigting aangekom - die grootste hoeveelheid in enige enkele jaar. Dit het mettertyd tot die NG Kerk se grootste kinderhuis gegroei. Een van die bekendste kinders uit die kinderhuis, ds Solly Ozrovech, het later die hoof van die instelling geword. Op sy inisiatief is 'n nuwe kampus in 1962 in gebruik geneem. Dit het voorsiening gemaak vir 14 en later meer gesinseenhede, waarin die kinders soos 'n groot gesin met 'n moeder en vader kon woon. Dis in op 2 Maart 1962 in gebruik geneem en die Ugie Weeshuise is herdoop tot die Kinderoord MTR Smit.
'n Lugfoto van die nuwe kampus van die Kinderoord MTR Smit wat op 2 Maart 1962 te Ugie in die Noordoos-Kaap in gebruik geneem is. Die argitek was Wollie Bronkhorst. Die Kinderoord het in 1987 na Port Elizabeth verhuis.
Warm hart en vergesigte
Links is ds MTR Smit en sy vrou, Alice, in 1962 afgeneem vir sy boek, The Romance of the Village Ugie.
Hy word beskryf as 'n man met 'n warm hart en met vergesigte uit die geloof gebore. Tydens die jare van sy bediening en daarna het hy hom met skryfwerk besig gehou en het daar 'n hele aantal werke uit sy pen verskyn.
Smit is op 9 Januarie 1888 in Rustenburg gebore en op 30 Mei 1972 in die Strand oorlede.
Wat doen gemeentes vandag om hulp te verleen?
Die inspirerende voorbeeld van ds MTR Smit uit 1918 en verder laat mens dadelik vra: wat doen gemeentes tydens die Covid-pandemie?
Vandag fokus ons die aandag op gemeentes in Nelson Mandelabaai wat deel vorm van die NMB Church Leader Network en aktief in 'n netwerk meewerk om voedingshulp aan die hele gemeenskap te lewer.
Ankergemeentes ontvang voedsel van ander en eie bronne, en versprei dit aan kerke in hul munisipale wyke, wat dit dan weer op straatvlak versprei. Ons is dankbaar om te rapporteer dat die volgende NG gemeentes as ankergemeentes optree: Algoa Gemeenskapskerk, Patmos, PE-Heideveld, PE-Lorraine, PE-Noord, PE-Sonheuwels, Somerstrand, Uitenhage-De Mist.
Besoek gerus die portaal http://tcn.org.za/against-hunger/ om meer oor gekoördineerde voedselhulp in Nelson Mandelabaai te lees.
Feitlik alle gemeentes lewer voedselhulp in hul omgewing. Dit is verstommend om te sien hoe oop lidmate se harte en hande is vir hul medemens.
Nelson Mandelabaai lei kerkleiers op sodat gemeentes kan open
Gemeentes se hulp met Covid-19 gevra
Die Nelson Mandelaai-munisipaliteit het vandeesweek in die lig van vergunnings aan kerke om byeenkomste te hou met die opleiding van kerkleiers begin.
Die munisipaliteit sien kerke as vennote om lidmate te help onderrig hoe verantwoordelike Covid-19-interaksie lyk.
Daar is veral op brandpunte in die metropool gefokus.
Gemeentes het groot belangstelling in die opleiding getoon.
Hierbo 'n Facebook-plasing deur die Nelson Mandelabaai-munisipaliteit
Die impak van 1918 se Groot Griep op Suid-Afrika
Prof Howard Phillips ('n mediese historikus) en ander deelnemers het onlangs in 'n insiggewende prentjie geskilder van die 1918-griep en die impak wat dit op Suid-Afrika gehad het. Mens leer baie "lesse" vir ons huidige uitdagings uit hierdie geskiedenis. Mens staan verstom hoe die 1918-griep Suid-Afrika verander het, hoe die kerk daarop gereageer het en hoe die kerk se boodskap verruim het.
André Bartlett het as gespreksleier opgetree. Verskeie ander teoloë het ook insette gelewer. Dit is as verskillende video's op Youtube gelaai.
Hier is 'n lysie met skakels na die verskillende aanbiedings:
Prof Howard Phillips - gebeure in 1918
Ds Jan Lubbe - die teologies- kerklike reaksie
Dr Gideon van der Watt - wat die kerk prakties gedoen het
Prof Nico Botha - blindekolle wat ons moet raaksien
Dr Andrew Kok - 'n fotobeeld
Dr Lindie Koorts - refleksie en die pad vorentoe
Dit is meer as die moeite werd om hierdie geskiedenis te verken.
VBO: Tieners met depressie
Die VBO-forum bied twee aanlynwebinare oor die onderwerp van tienerdepressie tydens die Covid-19-pandemie. Dit is werklik 'n aktuele tema.
Johan Laten is die aanbieder op 17 en 18 Junie om 10:00.
Die Sentrum vir Publieke Getuienis was onlangs in gesprek met prof. André Roux van die Instituut vir Toekomsnavoring, met die onderwerp Wat hou dit toekoms in? Roux het gepoog om 'n blik op die toekoms te gee te midde van COVID-19, 'n staat van inperking, 'n wankelende ekonomie en hoop. "Ons is nie kristalbal voorspellers nie, maar werk met die ontwikkeling van scenario's en modelle."
Klik op die onderstaande skakel om die volledige video te kyk.
Inspirasie vir Koronatyd
JS Bach se Johannespassie onder inperking uitgevoer
Op Goeie Vrydag 2020 is 'n "Covid-19 verwerking" van JS Bach se bekende Johannespassie vir tenoor en twee instrumente lewend op Facebook uitgesaai.
Die uitsending was vanuit die Thomaskerk in Leipzig waar Bach vanaf 1723 as kantor opgetree het.
Die verwerking omhels die Covid-inperking. Mag dit as inspirasie dien vir ons almal wat nou moet voortgaan met ons lewens.
Tenoor Benedikt Kristjánsson tree op in 'n verwerking van Bach se Johannespassie. Klik hierbo om die uitvoering te sien.
Vir die Engelse interlineêre vertaling van die Duitse teks besoek https://www.bach-cantatas.com/Texts/BWV245-Eng3.htm
Hymns for a Pandemic:
Centuries before 2020’s novel coronavirus, COVID-19, Christians around the world responded to plagues, pandemics, uncertainty, and sin with faith in God’s presence and care—a faith expressed in many theologically rich hymns that can remind modern believers of God’s faithfulness. Read more.
Hoofregter Mogoeng Moegeng Bybelgenootskap se gas op Facebook
A shiver loking for a spine to run up - and other glorious insults