Vir die Grieke was Orpheus die stigter van die sogenaamde "Orphiese" geheime. Hy het die eer gekry vir die skepping van die Orphiese Gesange, waarvan ’n versameling behoue gebly het. Altaars wat na bewering relieke van hom bevat het, is as orakels beskou. In sommige Griekse bronne word Thracië as sy geboorteplek aangegee.
Orpheus was die seun van Oiagros, ’n Thraciese koning (of soms die god Apollo), en die muse Kalliope. Hy het vir ’n ruk by sy ma en haar agt mooi susters gewoon en daar het hy Apollo ontmoet wat by die lag-muse Thalia vlerkgesleep het. Apollo, die god van musiek, het vir hom ’n goue lier gegee en hom geleer om dit te bespeel. Sy ma het hom geleer om woorde te skryf om te sing.
Volgens die Argonautica deur Apollonius van Rhodos van die 3de eeu v.C. het Orpheus deelgeneem aan die avonture van Jason en die Argonoute en sy talent gebruik om hulle te help. Sonder hom sou die Argonoute nie verby die Sirenes kon vaar nie – dit is dieselfde Sirenes wat in Homeros se Odussee voorkom; hulle het op drie klein, rotsagtige eilande gewoon en pragtige liedere gesing wat matrose gelok het. Die skepe het dan op die rotse geloop en gesink. Toe Orpheus hul stemme hoor, het hy sy lier uitgehaal en harder, mooier musiek gemaak sodat die Argonoute nie die Sirenes se betowerende sang hoor nie.
Die storie in dié vorm kom uit die tyd van Vergilius, wat eerste die naam Aristaios noem. Volgens hom was dit Aristaios wat Eurydike in die mite gejaag het toe sy deur ’n adder gepik is. Ander skrywers noem Orpheus se besoek aan die onderwêreld in ’n meer negatiewe lig. Volgens Phaidros in Plato se Symposium het die gode net ’n skynbeeld van Eurydike aan Orpheus gewys. Volgens Plato was Orpheus ’n lafaard, want in plaas daarna om te sterf om by sy geliefde te wees, het hy eerder die gode getart deur na die onderwêreld te gaan om haar lewend te probeer terugbring. Omdat sy liefde nie "opreg" was nie (omdat hy nie bereid was om daarvoor te sterf nie) het die gode hom gestraf – eerstens deur vir hom ’n skynbeeld van Eurydike te wys en tweedens deur hom deur vroue te laat vermoor.
Die mite oor Eurydike kan eintlik ’n laat toevoeging tot die Orpheus-mites wees. Veral die naam "Eurydike" ("sy wie se geregtigheid wyd strek") herinner aan kultustitels wat met Persephone verband hou. Volgens die digter Robert Graves is die mite dalk afgelei van ’n ander Orpheus-legende, waarin hy na Tartaros reis en die godin Hekate betower.
Die mite van "nie omkyk nie" kom ook in ander Griekse mites voor en word weerspieël in die Bybelse verhaal van Lot se vrou toe hulle uit Sodom gevlug het. Dié weergawe van die Orpheus-mite was vervleg met die Orphistiese misteriekultusse.
Ovidius vertel Orpheus het sy liefde van vroue weerhou, óf omdat dinge vir hom skeefgeloop het óf omdat hy belowe het om dit te doen. Baie vroue wou egter saam met hom wees en het sy verwerping betreur. Hy was glo die eerste Thraciër wat van jong seuns gehou het.
Die Muses het die lier na die hemel geneem, waar dit tussen die sterre geplaas is. Hulle het ook die dele van sy liggaam bymekaargemaak en hom begrawe aan die voet van die Berg Olimpus, waar die nagtegale oor sy graf gesing het. Orpheus se siel is terug na die onderwêreld, waar hy eindelik met sy geliefde Eurydike herenig is.
In ander legendes pleeg Orpheus selfmoord om sy Eurydike weer te vind of stuur Zeus weerlig om hom te tref omdat hy die gode se geheime aan mense onthul het.
Orpheus was na bewering ook verantwoordelik vir die Geheime van Dionysos, ’n stel rituele om ’n mens van inhibisies te bevry sodat die individu na ’n natuurlike toestand kon terugkeer.
Orphisme was ’n stel godsdienstige leerstellings en praktyke wat in die Antieke Griekse en Hellenistiese wêreld, sowel as onder die Thraciërs, ontstaan het. Dit is blykbaar op dié geskrifte geskoei.
↑ Geoffrey Miles, Classical Mythology in English Literature: A Critical Anthology (Routledge, 1999), p. 54ff.