Die taal Italiaans (italiano luister (hulp·inligting) of lingua italiana [ˈliŋɡwa itaˈljaːna]) is 'n lid van die Romaanse taalgroep. Net soos ander Romaanse tale was die gesproke Latynse taal of Vulgêrlatyn die uitgangspunt vir 'n taalkundige proses wat in die Middeleeue met die vestiging van Italiaans as selfstandige taal afgesluit is. Die oudste tekste, wat as Italiaans geklassifiseer word, dateer uit die tydperk tussen 960 en 963 en staan bekend as Placiti Cassinesi. Hulle is opgestel as juridiese dokumente vir die beslegting van 'n grondgeskil tussen drie Benediktyne-kloosters en 'n plaaslike grondeienaar in die omgewing van Capua, Kampanië. Blykbaar was ten minste een van die partye Latyn nie magtig nie sodat 'n vertaling in die volkstaal of volgare as nodig geag is.
Die ontwikkeling van Italiaans as Romaanse skryf- en literêre taal in eie reg het - in vergelyking met ander dele van die Romaanse taalgebied - relatief laat begin omrede Latyn nog betreklik lank maklik verstaanbaar was. Terwyl die Latynse stelsel van ses naamvalle of morfologiese kasus in Italiaans - net soos in ander Romaanse tale - verlore gegaan het, is die verbuigingstelsel bybehou. Opvallend is die oorgang van sintetiese tot analitiese konstruksies - 'n proses wat reeds in die Vulgêrlatynse taalfase begin het.
Dat Brucioli geen geleerde was nie, maar 'n leek wat blykbaar Grieks en Hebreeus aangeleer het, maak sy prestasie des te merkwaardiger. Moontlik was sy Hebreeuse taalvaardighede beperk - 'n groter gedeelte van die Hebreeuse Geskrifte in sy Bybeluitgawe steun sterk op 'n vroeëre Latynse vertaling van die Italiaanse Bybelgeleerde Santi Pagnini (1470−1536) sonder dat dit eksplisiet vermeld word.
Toe Standaarditaliaans vroeg in 1861 met die vorming van 'n eenheidstaat die status van ampstaal gekry het, was dit die huistaal van 'n baie klein minderheid van tussen drie en vyf persent Italianers. Een van die belangrikste struikelblokke vir die uitbreiding van Standaarditaliaans was die hoë aandeel ongeletterdes - in 1861 was 74,7 persent van die bevolking ongeskoold (67 persent in die noorde en 87 persent in die suide). Die meerderheid het dialekte gebesig wat eers in die 20ste eeu, onder meer deur die invloed van massamedia, aan belangrikheid verloor het.
Alhoewel Italiaans oor 'n omvangryke woordeskat beskik en die grootste Italiaanse woordeboeke tussen 80 000 en 250 000 inskrywings kan hê, die taal ryk is aan idiomatiese uitdrukkings en semantiese fynhede, het 'n ondersoek oor die alledaagse taalgebruik van Italianers, wat die Italiaanse taalkundige en professor in algemene taalkunde aan die Sapienza-universiteit te Rome Tullio De Mauro (1932−2017) enkele jare voor sy afsterwe deurgevoer het, ontmoedigende resultate opgelewer. Sowat die helfte van die Italiaanse bevolking gebruik in hul alledaagse kommunikasie net sowat 3 000 woorde. Ook word sekere grondleggende aspekte van Italiaanse grammatika in die gesproke taal verontagsaam - soos die subjunktief wat foutief gebruik of soms summier weggelaat word.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Italiaans&oldid=2064697"