Groen lig vir OnteieningswetsontwerpLP’s in die parlement tydens pres. Jacob Zuma se staatsrede op 11 Februarie 2016 (Foto: GCIS) Die omstrede Wetsontwerp op Onteiening, wat die wetgewende vereistes daar stel vir die staat om grond op te eis, is Dinsdag deur die Nasionale Vergadering goedgekeur. Alhoewel die grootste opposisiepartye die wetsontwerp teengestaan het, is dit deur die ANC met 202 stemme teenoor 88 stemme goedgekeur. Twee persone het nie gestem nie. Die Demokratiese Alliansie het die wetsontwerp teengestaan en onder andere die definisie van “eiendom” in die wetsontwerp veroordeel, aangesien dit glo nie net tot grond beperk word nie. Anchen Dreyer, DA-LP, het gesê dit beteken dit word “wyd oopgelaat vir interpretasie” en kan selfs intellektuele eiendom, taxivlote, vee en ander beweegbare eiendom insluit. Sy het gesê dit sal ŉ nadelige effek op die ekonomie hê. “Dit is noodsaaklik dat alle Suid-Afrikaners moet weet hul eiendomsregte is veilig,” het sy gesê. “Dit is ook noodsaaklik vir buitelandse beleggings dat eiendomsregte veilig moet wees. Sonder hierdie wete, sal Suid-Afrika nie meer ŉ aanloklike beleggingsbestemming wees vir buitelandse beleggers nie.” Die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) het ook die wetsontwerp verwerp, maar vir ander redes. Dié party ondersteun “onteiening sonder vergoeding”. “Die EFF eis die algehele onteiening van Suid-Afrikaanse grond sonder vergoeding, sodat ons die menswaardigheid van ons mense kan herstel, aangesien ons mense nog steeds nie grond het nie. Ons bly ŉ verowerde nasie deur die witmense en hul hanteerders, wat wit kapitaal is,” het Marshall Dlamini, EFF-LP, gesê. Die Inkatha Vryheidsparty (IVP) het die wetsontwerp ondersteun en gesê dit moes al lankal goedgekeur word, maar die United Democratic Movement (UDM) het die wetsontwerp teengestaan, op grond daarvan dat alhoewel grond vir restitusiedoeleindes onteien kan word, die persone wat hul grond voor 1913 verloor het, nie hieruit sal voordeel trek nie. Pieter Groenewald, VF Plus-LP, het gesê die wetsontwerp is “slegte nuus vir grondeienaars in die land”. “Dit baan die weg dat grondgrype wettig gedoen mag word,” het Groenewald bygevoeg. Jeremy Cronin, adjunkminister van openbare werke, het die vrese van opposisiepartye verwerp, en gesê die wetsontwerp is administratief regverdig teenoor grondeienaars en dit beskerm die staat om “buitensporige bedrae” te betaal om grondonteiening te laat geskied. Cronin het gesê wetgewers sukkel al die afgelope 20 jaar om ŉ wet met ŉ algemene toepassing te ontwikkel wat onderhewig is aan die Grondwet. “Die gebrek aan só wet met ŉ algemene toepassing, was onregverdig teenoor die publiek. Dit was onregverdig teenoor beleggers,” het hy gesê. “Dit is ook onregverdig teenoor die wetgewer wat gereeld uitspraak moet lewer in sake waar onteiening plaasvind, sonder enige wetgewende leiding, en die gebrek aan die wet is ook onregverdig teenoor die onteieningsowerheid.” Die Onteieningswetsontwerp bepaal die reëls waarvolgens die regering grond “in openbare belang” en “vir openbare doeleindes” kan eis. Alhoewel grondeienaars vergoedings sal ontvang, sal die staat nie bloot steun op “markwaarde” om die randbedrag te betaal nie. Ander kriteria sluit die “geskiedenis van aanskaffing”, “huidige gebruik van die eiendom” en “doeleindes van onteiening” in. Grondeienaars sal ook die hof kan nader indien hulle nie tevrede is met die vergoeding wat hulle ontvang nie.