Afrikaans Archives - Eugene Marais Stigting
Ons nuwe webwerf wys net minder as driehonderd inskrywings in ons argief. Hierdie items, wat beeld- en klankmateriaal, briewe, dokumente, artikels en onderhoude insluit is oor dekades versamel van goedgunstelike individue asook plaaslike en buitelandese instansies. Bogenoemde sluit nie ons boekeversameling in nie.
Ons mees onlangse bron is die National English Literary Museum (NELM) in Grahamstad.
Carel van der Merwe, skrywer van die uitstekende Donker Stroom, Eugène Marais en die Anglo – Boereoorlog (Tafelberg, 2011) het op aandrang van Ross Devenish, die regisseur van The Guest, an Episode in the Life of Eugène Marais gaan navraag doen by NELM en inderdaad op verwysings na Marais afgekom. Ons het hierdie leidraad opgevolg en op 'n skatkis van Marais (senior en junior) materiaal afgekom.
Beth Wyrill, Navorsingskurator/Registrateur by NELM het van meet af ingespring en die Marais inventaris met ons gedeel. Hierdie lys bevat sowat 70 inskrywings wat Marais Snr. betref en bevat o.a. briewe, handgeskrewe notas/notaboeke, fotos en memorabillia (soos bv. 'n aktetas, leesbril, sakmes ens.)
Eugène Marais Jnr. verwante inskrywings beloop meer as 150, waarvan meer as een inskrywing kartonhouers insluit wat 'n uiteenlopende verskeidenheid items insluit.
Prof. George Findlay, 'n familielid wat hom goed geken het, het Marais Jnr. só opgesom: "Letting go of life, he let go of everything – his father's relics, hoards of private correspondence, a vast library and other personal items… Ultimately he became a hoarder more than a collector – down to the envelopes and containers".
By nadere ondersoek het dit aan die lig gekom dat Marais Jnr. vir jare allerlei items vergaar het in 'n agterkamer geberg op Brits waar hy as prokureur werksaam was. Een van hierdie items was die oorspronklike getikte manuskrip van The Soul of the Ape, sy pa se magnus opus. Marais Snr. het self sy persoonlike afskrif van die manuskrip herhaaldelik hersien tot en met sy dood, en kon nie opgespoor word nie.
Dit is danksy Marais Jnr. dat die oorspronklike getikte manuskrip, vir jare verberg in sy agterkamer, uiteindelik in Londen gepubliseer is (1939). Die Marais inventaris by NELM verg deeglike verdere ondersoek.
'n Brief aan sy seun na sy (vyf-jarige) verblyf op Heidelberg
Foto (Brief): National English Literary Museum/2009.56.2.1.
Die 'Diepdink' reeks is deel van ons doelstelling …4.b. (om) openbare tafelgesprekke/seminare te reël en te fasiliteer met genooide kundiges waar nuwe perspektiewe ontgin kan word oor aktuele onderwerpe. Uitkomste moet hipotesestellings help formuleer deur perspektiewe as vrae en/of voorstelle aan te bied…
Die seminaarspan bestaande uit Rollie Schoeman en dr. Niël du Toit voer hierdie doelstelling uit by wyse van 'n geformuleerde seminaarformaat. Die seminaarspan bestuur deurgaans die groepdinamika en vlakke van interaksie van betrokke inleiers en deelnemers.
Ons eerste stap was 'n voldag seminaar (29 Maart 2017) met selfdood as die tema. Dit was goedgunstelik geborg deur die Drakenstein Munisipaliteit. Tien kundiges, o.a. Professor Lizette Rabe het aan die interdissiplinêre dagseminaar oor 'Depressie en Selfdood' deelgeneem.
Die tweede 'Diepdink' sessie (9 en 10 November 2017) aangaande 'Geloof en Wetenskap' het ook vrugte afgewerp.
Verkose deelnemers was dit eens dat die Stigting voortaan gespreksruimte moet skep op sosiale media om hierdie tema, veral die spanning tussen geloof en wetenskap verder uit te pak. Die seminaarspan was bygestaan deur die inleiers Dr. Piet van Staden (Teoloog) en dr. Jurie van den Heever (Paleontoloog).
Droogte is 'n onderwerp wat telkens in Eugène Marais se werk verskyn. 'Let there be water', die derde in die 'Diepdink' reeks, is 'n onderwerp wat elke Suid-Afrikaner na aan die hart lê. Selwyn Roup van die Berg River Development Corridor het tydens 'n dagseminaar as inleier opgetree. Na die onderskeie sessies volgens die program het die seminaarspan die bydraes in 'n uitkomsdokument verwerk. Hierdie bevindings was dan gedeel met die publiek tydens 'n informele gesprek by die Zomerlust Gastehuis in die Paarl op 1 Februarie 2018.
Op hierdie wyse is die Eugène Marais Stigting instrumenteel in sy taak om die nalatenskap van Eugène Marais te hervertolk en te kommunikeer.
Die Stigting se uitnodiging aan die publiek
Illustrasie: Eugène Marais Stigting
Peet Roussouw het in die vroeë sewintigjare 'n wonderlike TV reeks Die Siel van die Mier die lig laat sien. Daarna kon slegs Athol Fugard en Katinka Heyns tot hede daarin slaag om grepe uit Eugène Marais se lewe met sukses op die silwerdoek vas te lê.
Die Stigting gaan beide bekroonde filmmakers se bydraes, The Guest en Die Wonderwerker in die Paarl vertoon. Elke vertoning sal gevolg word deur 'n kort informele gesprek met die onderskeie filmmakers.
The Guest (1977) speel af op die plaas Stenekampskraal in die Heidelberg distrik waar Marais tuisgaan by die Meyer familie. Dit wys nie net op die hegte vriendskap tussen Marais en sy geneesheer, die digter dr. A.G. Visser nie, maar ook die uitwerking wat Marais se morfienverslawing op die Meyer familie het asook sy verhouding met Brenda Steyn. Athol Fugard vertolk die rol van Marais op 'n uiters boeiende wyse met Marius Wyers as dr. A.G. Visser.
Die regiseur Ross Devenish skep 'n beeld wat die woorde van Marais se gedig Diep Rivier uistekend uitbeeld: "… ek hoor die sag gedruis van waters diep en koud; ek hoor jou stem as fluistering in 'n droom, kom snel, O Diep Rivier, O Donker Stroom."
Chris Barnard, skrywer van die draaiboek Die Wonderwerker noem: "Hierdie rolprent is in 2011 onder regie van Katinka Heyns in die Waterberg verfilm, 'n hanetree van die plaas Rietfontein waar Gys van Rooyen en sy vrou Maria in 1908 geboer het." Katinka Heyns se briljante regie maak die soms tragiese lewe van Marais toeganklik vir die breë publiek. Die interaksie tussen die wêreldwyse Marais en die afgesonderde Waterbergers word met deernis uitgebeeld.
Bo en behalwe die feit dat die draaiboek as 'n liefdesverhaal geskryf is, word Marais se invloed in Waterberg nie misgekyk nie. Die titel van die film verwys na 'n geval waar Marais vir Hessie van Deventer genees met behulp van hipnose.
Kom deel in 'n eenmalige aanbieding van die nalatenskap van Eugène Marais op die silwerdoek. Kontak Nicolette van Rensburg by 076 451 9262 of nicolette@eugene-marais.org.za
Kaartjies is beperk!
Spirited editor. Celebrated investigative journalist. Political hack. Dissident writer. Of soos dr Sandra Swart Eugène Marais as koerantman beskryf: "'n Lastige Klippie in Kruger se Skoen".
Op 19-jarige ouderdom word Eugène Marais die redakteur van Land & Volk. Die volgende jaar word hy mede-eienaar. Teen 1892 verdubbel hy en sy vennoot Jimmy Roos die koerant se leserstal. In dieselfde jaar bedank Roos, en Marais behartig Land & Volk. Marais verbreek bande met die koerant in 1905.
Bestaan daar moontlik vandag eksemplare van Land & Volk? Indien wel sal die Stigting dit hoog op prys stel om toegang tot hierdie eksemplare te kry.
Diegene wat inligting in hierdie verband kan verskaf kan met graagte in verbinding tree met Nicolette van Renburg (076 451 9262) of by nicolette@eugene-marais.org.za