Nuuskommentaar: Verskroeide aarde en brandstigting‘n Lugfoto van die Stilbaai-brand. Foto: Working on Fire ’n Vuurwarm (apologie oor die woordspeling) debat woed in die sosiale media oor die rol wat brandstigting by minstens sommige van die brande in die Wes-Kaap speel. Fopnuus (wat baie goed voorberei en aanvanklik geloofwaardig geskep is, maar later in die “onderhoude” sleg uitrafel), help ook nie om die gemoedere te kalmeer nie. ’n Gevaarlike stertjie word in minstens een van hierdie stemonderhoude ingebou, waar die persoon vertel dat van die brandstigters wat glo deur die helikoptervlieëniers uit die lug raakgesien word, geel ANC-T-hemde aanhet. (Van die brandbestryders wat voorbrande maak, dra geel baadjies). Die ANC-lede se beweerde betrokkenheid by die brandstigting is glo ’n teenvoeter vir “die een of ander” DA-saamtrek in die Wes-Kaap. Die vlieëniers ontken voor die voet dat hulle so iets sou gesien het. Aan die ander kant is talle gevalle van brandstigting by die Kaapstadse owerhede aangemeld. Die ondersoeke kan eers volg wanneer van die brande geblus is, hoewel minstens een ondersoek van kundiges klaarblyklik reeds begin is. In ŉ gebied met so ŉ groot bevolking is dit waarskynlik dat daar, naas kwaadwillige brandstigters, ook enkelinge sal wees wat aan die sielkundige afwyking van piromanie ly en kompulsief brande stig. Dié brande toon die hipotetiese potensiaal wat dit kan hê as ’n vyandige instansie deur doelbewuste en goed beplande brandstigting sou probeer om die DA-beheerde Wes-Kaap, Kaapstad en ander munisipaliteite onder druk te plaas. Omdat brande nie maar net kan voortwoed en verteer nie aangesien begrotings daarvoor uitgeput raak, kan so iets in beginsel gebruik word om begrotings oor ’n wye front in ’n “onbevryde” gebied onder druk te plaas. Daar word egter beklemtoon dat hiermee nie gesuggereer word dat die ANC, wat hard probeer om die Wes-Kaap te “bevry”, so iets in die mou sou voer nie. Die Wes-Kaap is ’n winterreënvalgebied. Sommige wetenskaplikes meen oor ’n aantal dekades sal die Wes-Kaap nie meer ’n winterreënvalgebied wees nie, en ander meen die gebied word geraak deur ’n proses dat die land geleidelik van die westekant opdroog. Nog ander volg ’n meer genuanseerde benadering waar sommige akkerbougebiede nie meer daarvoor geskik sal wees nie, maar dat ander gebiede wat nou nie benut kan word nie, veral hoërliggende dele, in die betreklik nabye toekoms wel geskikte akkerbougebiede sal wees. Omdat die Wes-Kaap groot in die uitvoerbedryf belê het, en duisende werksgeleenthede daarvan afhanklik is, is dit nodig dat die oog op hierdie moontlike veranderings gerig sal wees. Nasa het immers pas bekend gemaak dat 2016 die derde agtereenvolgende warmste jaar van die aarde in onlangse bestaan was. Boonop raak die mededinging tussen besproeiingsboere en die dorstige Kaapse metropool al groter. Ná ’n betreklik droë winter word dit veral erg gevoel. Weens die fyn balans met sekere produkte wat besproei word, kan selfs net ’n 20%-inkorting van besproeiingswater tot die algehele verlies van boorde lei. Kaapstad onttrek byvoorbeeld water uit die Bergrivierdam, terwyl die Bergrivier ’n baie belangrike besproeiingsrivier is. En steeds stroom al meer mense na die Wes-Kaap. Die gebied se toerismebedryf bloei. Tussen April 2015 en Maart 2016 het byna 10 miljoen passasiers deur die Kaapstadse Internasionale Lughawe gestroom. In 2013 het die Wes-Kaap se landbou-uitvoer reeds meer as R21 miljard per jaar beloop, en verwerkte landbouprodukte R15 miljard. Brande kom elke somer in die Wes-Kaap voor, maar vanjaar het dit volgens sommige waarnemers vroeër as gewoonlik voorgekom, en daar was meer en groter brande. Met van die brande wat reeds geblus is, soos in die “Hel”, is vasgestel dat mense vir die brande verantwoordelik was. Soms is dit brandstigting, ander kere, soos met die vingers wat na die Padvinders gewys word, nalatigheid. Vroeër vanjaar het brandbestryders in die Oos-Kaap gekla dat kinders woude doelbewus aan die brand steek sodat die helikopters hulle met lugbestryding kan natgooi om af te koel. Dit is lewensgevaarlik, en ’n peperduur stort net om af te koel. Tradisioneel is die Bergies wat teen Tafelberg woon vir heelwat brande verantwoordelik; aanvanklik glo omdat ’n stelsel bestaan het dat Bergies ook aangestel word om vure te help blus. Hulle het dan so vir hulself gesorg. Die skade is moeilik berekenbaar, onder meer omdat van die brande nog woed. Onvervangbare historiese huise is verwoes, onder meer een met reusegeelhout-plafonbalke. Besproeiingstelsels is weggebrand, asook ander infrastruktuur. By Stilbaai is in minstens een geval naas die weiding, ook die voer en die gebou waarin dit geberg is, weggebrand. Eskomlyne het afgebrand. Baie van die fynbos is van brande afhanklik om te kan voortplant, maar van die indringerplante brand warmer as die saad se oorlewingsvermoë. Boorde en aanplantings wat skade opdoen, is eenvoudig skade. Boonop “skiet” indringers soos die hakia se sade ook as gevolg van brandhitte. Vlugtende muise en ander diertjies wat aan die brand geslaan het, kan in hul vlugtog die brand tot anderkant paaie en brandpaaie versprei. Op die duur lyk dit of Kaapstad, in plaas van dieper binneland in om drinkwater te bekom, seewaarts sal moet kyk. ’n Aantal jare gelede was daar gevorderde planne om ’n groot ontsoutingsaanleg by Koeberg se afkoelingswater se uitlaat na die see te bou, omdat die water daar effe warmer was as die koue see. Hoewel ontsouting steeds een van die opsies is wat ondersoek word, word na verskeie ander opsies gekyk. Heelwat van hierdie ander opsies word met groot kommer deur die landbou beskou. Holistiese beplanning is nodig, want die land kan kwalik sulke “brandseisoene” bekostig. Los tog die fopnuus.