Vrye spraak onbeperk? - Stormfront
Vrye spraak onbeperk?
05-21-2006, 05:40 AM #1
Die Duitse blad Die Welt het onlangs -naas 'n afbeelding van een van die gewraakte spotprente -- geskryf dat die reg op godslastering veranker is in demokratiese vryhede. Hiervan is die vryheid van spraak natuurlik een van die heel belangrikstes.
Dié siening stem ooreen met die standpunt van mnr. Carsten Juste, redakteur van die Deense koerant Jyllands-Post, wat die spotprente eerste gepubliseer het.
Kort nadat hy in September verlede jaar vir die eerste keer onder kritiek begin deurloop het oor die spotprente, het hy geskryf: "Ons leef in 'n demokrasie. Daarom kan ons alle joernalistieke metodes gebruik wat ons wil. Satire word in hierdie land aanvaar en jy kan karikature skep."
Die koerant se kulturele redakteur, mnr. Flemming Rose, het bygevoeg: "Godsdienstige opvattings kan nie op spesiale behandeling aanspraak maak in 'n sekulêre samelewing nie."
Die Britse skrywer George Orwell is ook die afgelope week wyd aangehaal deur ondersteuners van dié mening: "As vryheid enigiets, hoegenaamd enigiets, moet beteken, beteken dit die reg om aan mense te sê wat hulle nie wil hoor nie."
Só eenvoudig is dit egter ongelukkig nie. 'n Dringende tydelike bevel 'n week gelede deur die Johannesburgse hooggeregshof het koerante verbied om die spotprente, waarin Mohammed onder meer met 'n bom en rokende lont uitgebeeld word, te publiseer. Die reg op waardigheid, het die hof beslis, weeg in hierdie geval swaarder as die reg op vryheid van spraak.
Die Suid-Afrikaanse Grondwet, wat haatspraak verbied, stem klaarblyklik ook nie met Die Welt, Juste, Flemming en Orwell saam nie. Dieselfde geld wette in Duitsland, Frankryk, Oostenryk en sewe ander Europese lande waar die ontkenning van die Holocaust as 'n misdaad verklaar is.
Boonop is dit nie net Moslems wat misnoegd is oor wat hulle as godslastering in die naam van vryheid van spraak beskou nie. 'n Organisasie, Christians Against Ridicule, is al enkele jare gelede in Brittanje op die been gebring en het onder meer betoog teen 'n toneelstuk, Holy Days, waarin gesinspeel is op 'n seksuele verhouding tussen Christus en Maria Magdalena.
Die afgelope week, te midde van die Moslem-protes, het ds. Jannie Pelser, koördineerder van die Jesusprojek, 'n Christen-groep wat godslastering in die media beveg, gesê hy sou ook 'n hofbevel aangevra het om die misbruik van God se naam in die media te verbied indien hulle die geld gehad het.
Wat baie duidelik is, is dat die huidige Moslem-protes opnuut die stokou spanning tussen die absolute beginsel van vryheid van spraak enersyds en beperkings weens 'n bepaalde konteks andersyds, onder die loep plaas. Konteks, in die vorm van geskiedenis, tyd en plek, speel dikwels 'n wesenlike rol om beletsels op die absolute beginsel te plaas.
'n Versuim om 'n verbod op haatspraak te plaas, sou gewis vreemd gewees het in 'n land soos Suid-Afrika, met sy geskiedenis van rassediskriminasie. En die naoorlogse Duitsland se maatreëls teen anti-Semitisme is verstaanbaar in die lig van die land se ervaring van die vervolging van Jode.
Gebeure die afgelope week het verder getoon dat in 'n geglobaliseerde wêreld niemand meer op 'n eiland leef wat betref die uitoefening van die vryheid van spraak nie. 'n Komplekse veelvoud van groepsensitiwiteite, onlangse geskiedenis en persepsies het waarskynlik soos selde tevore 'n uitwerking op die wyse waarop dit sinvol beoefen behoort te word.
Maar waarskynlik juis daarom is daar diegene wat maan teen die wegkalwing van dié belangrike beginsel van die demokrasie. Soos prof. Anton van Niekerk, direkteur van die sentrum vir toegepaste etiek aan die Universiteit van Stellenbosch. "Die wese van demokrasie is die verskansing van instellings wat vrye spraak en kritiek in 'n samelewing moontlik maak. Onthou Voltaire: 'Ek verpes wat jy sê, maar ek sal altyd jou reg om dit te sê tot die dood toe verdedig!' "
Koerante behoort die reg te hê om die betrokke spotprente te publiseer, sê Van Niekerk, maar waarsku terselfdertyd: "Die besit van 'n reg beteken nie noodwendig dat die uitoefening van daardie reg altyd moreel in orde is nie. Moreel gesproke behoort die sensitiwiteite van bepaalde groepe altyd in ag geneem te word.
"Die geheim is 'n sin vir verantwoordelikheid: 'n publikasie moet die plig om die publiek in te lig oor iets van algemene belang opweeg teen die skade wat dit kan berokken aan die onderlinge verhoudinge in 'n samelewing en die moontlike gevolge daarvan op lang termyn.
"Dan moet 'n besluit geneem word wat redelik verantwoordbaar is. Ek sal egter moeilik daarvan oortuig word dat 'n koerant iets moet publiseer bloot omdat dit kan!"
Diegene wat die spotprente skerper veroordeel, leun opmerklik swaarder op konteks, in hierdie geval huidige omstandighede en die onlangse geskiedenis. "Die reg op die vryheid van spraak is beslis oorskry in die lig van die huidige klimaat wat vyandig staan teenoor Islam, veral in dele van Europa," sê mnr. Iqbal Jassat van Media Review Network, 'n liggaam wat hom beywer vir ewewigtige mediadekking oor Islam en reeds verlede jaar beswaar by die Deense ambassade in Pretoria aangeteken het.
"Die spotprente gee te kenne dit is in orde om Islam te bespot en dis duidelik daarop gemik om Moslems as ondersteuners van terreur uit te beeld. Daarvolgens is die leer van Islam gunstig gestem teenoor terreur en die profeet Mohammed die opperste terroris."
Hy glo die publikasie van die spotprente was nie 'n onskuldige betuiging van vryheid van spraak nie, maar 'n berekende daad om Islam in 'n slegte lig te stel. "Die indruk word ondersteun deur die besware wat reeds maande gelede aan die koerant gerig is en voldoende geleentheid gebied het vir 'n hersiening van sy standpunte."
Moslems se ontsteltenis oor die spotprente word nou as 't ware gebruik om Moslems dubbeld by te kom, sê Jassat. "Die boodskap wat ons nou kry, is dat vryheid van spraak bedreig word weens die onverdraagsaamheid van Moslems. Dié wanvoorstelling voed die bestaande stereotipe dat Moslems onverdraagsaam, diktoriaal en tiranniek is."
Die argument dat die reg op vryheid van spraak onaantasbaar is, kom te laat en getuig van dubbele standaarde, sê Jassat. "Vryhede het beperkings, feitlik in elke land. Kyk maar na Suid-Afrika. Maar vryheid van spraak is terselfdertyd ontsê aan die talle slagoffers van die oorlog teen terreur in wetgewing teen terreur in etlike Europese lande, ver buite die beperkings in die betrokke lande.
"Tans word die indruk geskep dat dit 'n botsing is tussen een groep wat ten gunste van vryheid van spraak is met 'n teenoorstaande groep wat dit verwerp. Maar dit is nie korrek nie. Groepe het die reg op beskerming teen die heilige beginsel van die reg op waardigheid en teen die bespotting van hul godsdiens."
Maar die reeds ingewikkelde debat het 'n verdere kinkel. Beklee Moslems werklik 'n genoegsame hoë morele grond om aan die beperkinge op vrye spraak aan Westerse lande voor te skryf?
Soos die Franse koerant France Soir dit gestel het: "Ons, die burgers van sekulêre en demokratiese samelewings word opgeroep om 'n dosyn spotprente te veroordeel wat as beledigend deur Islam geag word. Opgeroep deur wie? Deur die Moslem-broederskap, deur Sirië, die Islamitiese Djihad -- almal modelle van verdraagsaamheid, humanisme en demokrasie.
"Ons moet hulle dus om verskoning vra omdat die vryheid wat hulle dag ná dag elk van hul burgers, gelowig of militant, ontsê, uitgeoefen word in 'n samelewing wat nie aan hul ysere wet onderwerp word nie. Dit is om die wêreld op sy kop te keer."
Maar diegene aan die ander kant van die debat hou vol vryheid van spraak moet in diens van die demokrasie staan en nie 'n vrypas wees om mense te beledig en groepverhoudinge te beduiwel, juis tot nadeel van die demokrasie nie. Staan neerhalende voorstellings van Mohammed -- of Christus -- werklik in diens van vrye meningswisseling? Selfs die reg op lewe het beperkings, en baie beslis ook die reg op vrye spraak, lui die refrein.
Beperkings wat duidelik voortdurend omsigtig gepeil en geweeg moet word met 'n stywe dosis gesonde verstand, veral deur diegene wat publiseer of uitsaai -en verkieslik betyds en vroegtydig.