Thursday, 22 July 2010 11:19
Het vrouens regtig aan veldslae in die Anglo- Boere-oorlog deelgeneem? Lees hier oor die verstommende vrouens wat saam met hulle mans in die loopgrawe geveg het, dié wat daar gesneuwel het en selfs een wat saam is na 'n krygsgevangenekamp in Ceylon.
Die geskiedenisboeke is vol van die ondersteunende rol wat vrouens in die Anglo-Boere-oorlog gespeel het.
Baie Boervroue het as spioene gewerk en die twee bekendste van hulle was 'n mev Van Warmelo en haar dogter Johanna wat dwarsdeur die oorlog inligting aan die kommando's oorgedra het.
'n Mev PJ Moll van die Pretoria-omgewing het haar man vir 11 maande op kommando gevolg voor sy en haar baba gevang is en na 'n konsentrasiekamp by Newcastle gestuur is.
Die vrou van grootwildjagter, Otto Krantz, is net bekend as mev M Krantz
John X Merriman, die Kaapse politikus, het in sy joernaal geskryf dat twee Boervroue op 1 Maart 1900 dood gevind is in die loopgrawe waar hul saam met hul mans geveg het. In sy boek "A Guardsman memories, A Book of Recollections" skryf E Gleichen dat hy op Pietershoogte vroueklere gevind het.
Annie, ?n nooi Emmet, kommandant generaal Louis Botha se vrou
Een van die bekendste gevalle van 'n vrou wat 'n rok in die loopgrawe gedra het is dié van Sarah Raal. Sarah en twee vriendinne het van Springfontein Konsentrasiekamp ontsnap en is deur 'n nabye kommando ingeneem. Sarah was vir 'n lang tyd saam met 'n korporaalskap van 20 mans en het help skiet wanneer dit nodig was, maar sy is later gevang en het die laaste deel van die oorlog in die Kroonstadse konsentrasiekamp deurgebring.
Die voorblad van Nonnie de la Rey se boek: Herinneringe van mev de la Rey (gebore Greef) ? My omswerwinge en beproewings gedurende die oorlog (1899-1902)
Onder die gevangenes wat deur Britse magte by Colesberg gevang is was drie Boervroue wat mansklere gedra het. Dit is eers verskeie weke nadat hulle in 'n Kaapse tronk gesit is, dat daar ontdek is dat hulle vrouens is.
Helena se man is vroeg in die oorlog al weg op kommando en hy het haar alleen gelos by hulle baba. Die baba is in Januarie 1900 dood en dit is toe dat Helena haar man se klere aangetrek het, 'n geweer en bandolier bekom het en na die Natalse front toe is om na hom te soek. Toe sy hom nie kon kry nie, het sy by kommandant Ben Viljoen se kommando aangesluit en aan die veldslae van Spioenkop, Pontdrif en Pietershoogte deelgeneem.
Generaal Lucas J Meyer se tweede vrou Petronella, gebore Burger
In 'Words by an Eye-Witness' skryf outeur Linesman dat Boervrouens gesien is agter die koppies by Colenso en Vaalkrantz. Daar is 'n foto in Sophia Izedinova se boek, "A few months with the Boers", van 'n groep vrouens en kinders met gewere en bandeliere met die onderskrif: "'n Groep vrouens wat wapens teen die Britte opgeneem het."
Hendrina, generaal Piet Joubert se vrou
Nonnie het 'n boek, oorspronklik getiteld 'Mijne omzwervingend en beproevingen gedurende den oorlog' in 1903 in Amsterdam publiseer.
Die wit kruisie is by Frederika, Barkly Oos-rebel, Karel van Pletsen, se vrou. Karel se neef Jan se vrou, Bess, is in die insetsel
Kaapse vrouens wie se mans as rebelle gevange geneem is, het agter hulle aan tronke toe getrek om die mans van kos te voorsien. 'n Bekende geval is die vrouens van die 16 rebelle van Barkly Oos wat in 1899 skuldig bevind is aan hoogverraad en aangehou is in Tokai, Kaap. Die neefs Jan en Karel van Pletsen se vrouens, Frederika en Bess, was deel van 'n groep wat naby die tronk afgeneem is.
Vrouens wat op die plase agtergebly het, moes die vee en landerye versorg en kommandolede was altyd welkom om vir kos en vars perde aan te doen by enige plaashuis. Afsetpunte vir kos en klere is daargestel en 'n ene mev Peter Maritz Botha, blykbaar een van die rykste vrouens in die Republiek, het agter 'n tafel gestaan en sop uitgedeel aan verhongerde mans, vrouens en kinders.
Nonnie, vrou van Generaal Koos de la Rey
Dit was ook meestal boervroue wat die veldhospitale beman het. Generaal Badenhorst het aangeteken dat 'n mev E Lotz van die Boshof-distrik sy kommando as verpleegster vergesel het van Januarie 1901 tot die einde van die oorlog in 1902.
Die twee Eloff kleindogters was, saam met Cornelia Reitz en 'n mev Van Alphen, vrou van die posmeestergeneraal, die beste skutte in die vroue-skietklub wat reeds in die begin van die oorlog in Pretoria gestig is. Hulle plan was om Pretoria vrou-alleen te verdedig terwyl die mans weg is.