Bok-koors: Erns se gids om Japan te oorleef
JY LEES NOU Bok-koors: Erns se gids om Japan te oorleef
Quinne Brown: 'Ons moet die lig wyd laat skyn'
En dís wat jy moet eet.
Konnichiwa, "Shosholoza", Arigatou gozaimasu en "Hier kom die Bokke".
Die gees is groen en goud en duisendes is gereed om "Go, Bokke!" te skree. Pure Bok-koors.
Die 6-jarige Willem "Boeta" Minnaar, wat die game goed ken, het reeds goeie raad vir die Bokke gegee - lees hier.
Willem Minnaar en oud-Bok Victor Matfield. FOTO Verskaf
Is jy een van die gelukkiges wat die Springbokke in Japan gaan ondersteun? Erns Grundling, die bekroonde joernalis, skrywer van Sushi en Shosholoza en aanbieder van Elders: Japan, deel 'n paar wenke.
Erns gaan self terugkeer na Japan toe om die Bokke te ondersteun.
Help! Ek kan nie Japannees praat nie. Watter drie frases moet ek leer wat my sal help?
* Konnichiwa (Goeiedag)
"Jy kan dit enige tyd van die dag vir iemand sê. Dit is ook goeie etiket om liggies vooroor te buig wanneer jy iemand in Japan groet. Tradisioneel buig die Japannese eerder as wat hulle 'n handdruk gee, maar dit is ook aan die verander. Die beste is om te wag dat die Japannese persoon self sy of haar hand uitsteek vir 'n handdruk."
* Arigatou gozaimasu (Baie dankie)
"Of jy nou by 'n toonbank in 'n geriefswinkel gehelp word, of 'n amptenaar na jou treinkaartjie kyk op 'n stasie, sê mooi dankie."
* Sumimasen (Verskoon my of ekskuus)
As jy byvoorbeeld op 'n trein verby iemand skuif, of per ongeluk in iemand se pad staan, is dit algemene gebruik om "sumimasen" te sê.
Hierdie drie woorde toon respek, verduidelik Erns. "Wat een van die hoekstene van die Japannese kultuur is."
Daar is natuurlik kultuurverskille. Wat is die grootste moet en moenie?
Volgens Erns is etiket op treine baie belangrik. "Niemand praat hard op 'n trein nie en dit word as baie slegte etiket beskou om op jou selfoon 'n gesprek te voer op 'n trein. Jy mag wel jou foon gebruik om te werk, boodskappe te lees, speletjies te speel ens. - almal doen dit. Maar moenie op jou foon praat nie."
Moenie op die trein eet of drink nie, behalwe as jy op die shinkansen of sneltrein is.
Trek ook jou skoene eers uit wanneer jy 'n huis, hotel of tempel binnegaan. "Maar hou jou sokkies aan! Dit is darem gewoonlik maklik om te sien waar jy jou skoene moet uittrek."
Wat is die een gereg wat besoekers aan Japan moet probeer en hoekom?
"Dis 'n tipe seekatballetjie van deeg, diepgebraai met meestal stukkies seekat, gepiekelde gemmer en uie. Net om te sien hoe die sjefs dit op straat in panne met hulle vlytige vingers voorberei is reeds 'n ervaring. 'n Mens kan maklik ses balletjies takoyaki op een slag eet!"
En verander Japan jou?
Hy het beslis veranderd teruggekom.
"Ek het geleer om myself werklik oop te stel vir die belewenis van 'n kultuur en samelewing wat op soveel maniere van myne verskil. In die proses het ek opnuut besef dat mense regoor die aardbol geweldig verskil - veral kultureel - maar dat ons almal 'n gedeelde menslikheid het en saam ons vlietende lewens leef, en dit verkieslik in harmonie moet doen. 'n Mens kan so baie by die Japannese leer, oor respek, welwillendheid en veral ook mindfulness, om bewustelik en in die oomblik te leef. Laasgenoemde het ek veral tydens 'n tradisionele teeseremonie in Kyoto besef, waar 'n tee-meester wat meer as twee dekades lank geleer het om 'n koppie tee te bedien, dit met soveel sorg, aandag en respek gedoen het."
Erns kyk rugby in Nagoya. FOTO PJ Kotzé
En as een belewenis moet uitsonder?
"Dit is uiteraard 'n baie moeilike vraag om te antwoord, maar ek dink die voorreg om die ikoniese Mount Fuji buite die klimseisoen en in dik sneeu tot bo te kon uitklim op 'n perfekte sonskyndag was 'n absolute voorreg en 'n lewenshoogtepunt. My gids het vertel jy kry twee of drie sulke dae in 'n jaar. Ek sal altyd die sonsondergang terwyl ons deur die sneeu berg-af geklim het, met wolke wat onder ons saamborrel en inrol, koester."