Sandra is wêreldgehalte
Sandra Prinsloo se onvergeetlike bydrae en nalatenskap is ongeëwenaar. Haar betowerende krag op ‘n verhoog slaan keer op keer ‘n mens se asem weg. Haar talent bekoor gehore al dekades lank. Sy is ‘n legende, maar Sandra, die mens, inspireer op soveel vlakke. Alita Steenkamp het met haar gesels kort na haar 70ste verjaarsdag (15 September) en gee ‘n intieme blik op haar lewe en werk.
“Sandra staan vreesloos vas by dit waarin sy glo. Haar totale ope ontvanklikheid teenoor die wêreld en sy inwoners, maak van haar ŉ kunstenaar wat met deernis en ware belangstelling te werk gaan.” – Alexa Strachan
“Sandra is volgens my die enigste aktrise wat werklik 'n transformasie ondergaan op die verhoog - of sy Magdaleen in Die Naaimasjien is of Mev Leo in die Leo's, of die ouma in Janneman, sodra Sandra haar eerste tree op die verhoog neem, is Sandra nie daar nie - daar is 'n ten volle geloofwaardige karakter saam met wie ons reis.” – Hennie van Greunen.
Sandra Prinsloo se bydrae tot die Suid-Afrikaanse vermaaklikheidsbedryf is enorm. (Fotograaf: Johan Wilke)
Ons is waarlik bevoorreg om ŉ kunstenaar soos Sandra Prinsloo in ons midde te hê wat nooit elders haar heil gaan soek het nie en oor die jare, nou al 50, in die een na die ander wonderlike produksie gespeel het. ŉ Kunstenaar wat telkemale die gehoor se asem wegslaan met briljante spel en wat altyd dankbaar is wanneer iemand vertel dat hy of sy diep geraak is deur haar vertoning. “Wanneer jy mense kan raak, is dit ’n wonderlike ding wat gebeur. Ek sê altyd ’n mens speel nie vir jouself nie. Jy speel vir ’n gehoor en jy speel om vir ander mense iets te gee,” het sy vantevore gesê.
“Sandra Prinsloo is a most unusual phenomenon in today’s world. She’s building an enviable stage repertoire at a point in her career when many actors start winding down. She’s our equivalent of Helen Mirren, someone who can cross over to any genre,” het Diane de Beer in ŉ artikel geskryf. In ŉ toespraak het Alexa Strachan Diane se woorde aangehaal maar ook bygevoeg: “Ek dink Helen is húlle Sandra Prinsloo!”
ŉ Jong Sandra Prinsloo.
Sandra het op 15 September haar 70ste verjaarsdag gevier, steeds grasieus en bekoorlik en glad nie van plan om op die ouetehuis se stoep te gaan sit nie. Wanneer sy by haar huis in Kalkbaai is, stap sy elke dag met die honde op die strand, of berg-op en sy woon ten minste drie maal per week ŉ Pilates-klas by. In die somermaande roei of seil sy graag, want daar is nooit kans om stil te sit nie. Dit, en gesonde eetgewoontes, sorg beslis vir haar aantreklike, fyn afgeronde voorkoms wat niks van haar ouderdom verklap nie.
Sandra lag oor die vraag van die naderende ouderdom wat deesdae in elke onderhoud opduik. “Ek dink beslis nie heeldag aan die ouderdom nie en gelukkig word ek nie in my lewe die hele tyd daarmee gekonfronteer nie. Wanneer ek met die honde op die strand stap, voel ek niks ouer as 20 nie. Ek is gelukkig geweldig gesond en fiks. Soms moet ek so ŉ bietjie vergewensgesind teenoor myself wees en sê: “Jy kan mos nie meer lyk soos toe jy dertig of veertig jaar oud was nie!”, maar oor die algemeen pla ouerword my nie te veel nie. Ek voel maar net soos ek eergister gevoel het, of verlede jaar en die jaar daarvoor.”.
Speeltyd met die honde op die strand.
Sandra, wat ŉ Beskermvrou vir Afrikaans is, is dankbaar vir die geleentheid om wel in haar moedertaal te kan werk. Na die polemiek wat losgebars het oor die soen tussen haar en John Kani in die toneelstuk Miss Julie wat in 1985 in die Markteater opgevoer is, het Sandra teenstand vanuit sekere groepe in die Afrikaanse samelewing gekry. Luister ‘n onderhoud met haar en John Kani hier. Haar politieke oortuigings het ook gemaak dat dit vir haar belangrik was om in Engels te werk. Die Afrikaanse werk het opgedroog, sê sy, alhoewel sy dit nie dadelik agtergekom het nie. Vir ŉ lang tydperk het sy hoofsaaklik in Engels gewerk, maar toe omstandighede verander het, was sy dankbaar vir die geleentheid om weer skeppend in Afrikaans te wees.
In haar kunstige huis in Kalkbaai (Fotograaf: Shanaaz Alexander)
Oor Afrikaans ...
“Dis altyd die lekkerste om in jou eie taal te kan werk. Alhoewel ek van jongs af ten volle tweetalig is, bly Afrikaans my moedertaal. Dit is my voertaal en my emosionele taal en as akteurs werk ons maar met emosies en filosofie. Afrikaans is beslis die taal waarin ek myself emosioneel die heel beste kan uitdruk. Dit was vir my dus heerlik om terug te kom na Afrikaans toe,” sê Sandra.
Sandra was oor die jare telkemale op verskillende tydskrifte se voorblaaie. Oor die dinge wat voorlê, sien Sandra baie uit. Een van haar lewensfilosofieë is om nooit nee te sê vir ŉ geleentheid wat oor haar pad kom nie. Tydens vanjaar se Aardklopfees sal sy te sien wees in PG: ŉ Lewe vol… sowel as in Nico Scheepers se eenvrouvertoning, Moedertaal. In Oktober reis sy na Egipte en Frankryk en dan begin die voorbereiding vir die produksie A Road to Mecca wat in 2018 op die planke sal wees met haar en Marius Weyers in die hoofrolle.
Dit maak nie saak wat alles op haar doenlysie is nie, wat sy ook al doen, probeer sy om daarmee ŉ verskil te maak. “ŉ Mens weet nooit wat die toekoms jou gaan bied nie,” sê Sandra nadenkend. “Jy moet eerder konsentreer op die dinge waarmee jy nou besig is en dit gebruik om ŉ verskil te maak. Jy kry dalk more nie weer die kans nie.”
Sandra in Hond se gedagtes. (Fotograaf: Nardus Engelbrecht)
As Irina Arkadina in Die Seemeeu.
Na jare het Sandra en John Kani weer die verhoog gedeel in So Ry Miss Daisy.
Sandra se hoogtepunte
Om ŉ skrywer te vra watter boek sy gunsteling is, is altyd ŉ onregverdige vraag. So ook wanneer ŉ mens by ŉ akteur wil hoor watter rol hy of sy sal uitsonder. Wanneer jy soos Sandra Prinsloo vir meer as 50 jaar op die verhoog was en verskeie film- en televisierolle op die kerfstok het, is dit boonop besonder moeilik om ervarings uit te sonder. Vir haar was die volgende wel hoogtepunte:
“Katharina in Shakespeare se Die vasvat van ŉ feeks. Nerina het The Taming of the Shrew briljant vertaal. Wanneer ek dink aan hoogtepunte, dink ek outomaties aan goed wat vir my lekker was en hierdie produksie was heerlik. Om Shakespeare van jou tong af te laat rol, en dit in Afrikaans, was een van die lekkerste goed om te doen.
“Tiemie in Siener in die Suburbs. Ek was vyf maande weg uit Suid-Afrika op ŉ Europese reis en toe ek terugkeer toe sien ek Nag van Legio van PG du Plessis. Dit was so vernuwend en ek was geweldig beïndruk. Dit was wonderlik om die briljante PG te ontmoet. Met Siener het ek die geleentheid gekry om weer ŉ keer saam met Marius Weyers te speel en al het ons voorheen saamgewerk, het hierdie produksie ons albei se loopbane vorentoe gestoot. Dit was so populêr en mense het van heinde en verre kom kyk, selfs die Hells Angels het kom kyk. Ek wil myself nie aanmatig nie maar ek glo PG het my en Marius in gedagte gehad toe hy vir Tiemie en Jakes geskep het.
“Magdalena in Die Naaimasjien was ŉ absolute vreugde om te doen omdat Rachelle Greeff so ŉ fantastiese teks geskryf het. Woordryk, moeilik om te leer, maar baie slim. Daar was altyd ŉ geweldige emosionele reaksie van die gehoor. Dit was asof mense hulself kon vergewe oor baie dinge nadat hulle die stuk gesien het. Om die stuk toe later ook in Engels by die kunstefees in Edinburgh, Skotland te doen, was ook ŉ hoogtepunt, want daarmee kon ons aan die wêreld wys dat ons produksies van wêreldgehalte in Afrikaans kan skep.
“Anton Tsjechof se Die Seemeeu staan ook uit as ŉ besonderse hoogtepunt. As jong aktrise het ek die rol van Nina gespeel. Met die opening van die Markteater het ek die rol van Masha in ŉ Engelse produksie gespeel toe Barney Simon die regisseur was. Uiteindelik het ek ook by die rol van Irina Arkadina uitgekom. Die rol het ek al in drie verhoogproduksies onder verskillende regisseurs gespeel, waarvan een ŉ Engelse produksie was. Christiaan Olwagen het die teks in ŉ rolprentteks verander wat vroeër vanjaar verfilm is. In die rolprent is ek ook Arkadina en ek verwag dat die mense van hulle stoele gaan afval omdat hulle nog nooit so iets gesien het nie.
“Die rol van Kate Thompson, in Jamie Uys se The Gods must be Crazy, hoort op hierdie lys. Nie oor die ervaring tydens die verfilming nie, want dit het 14 maande geduur en was maar uitputtend. Tog is dit wat uit die rolprent gevloei het, ongelooflik. Oral waar ek in Afrika gekom het, is ek op die hande gedra en soos ŉ superster hanteer. Dit was altyd baie interessant vir my. Ek het soos die fluitspeler van Hamelin gevoel, want die kindertjies in die kleinste dorpies het agter my aangetou wanneer hulle uitgevind het ek speel ook in die rolprent, wat oral ŉ gunsteling was.
“Al my eenvrouvertonings lê my eintlik baie na aan die hart. Met iets soos Éric-Emmanuel Schmitt se Oskar en die Pienk Tannie, het daar byna nie ŉ vertoning verbygegaan wat ek nie bewus geword het van iemand se emosionele ervaring nie. Nie altyd net mense wat kinders aan die dood moes afstaan nie. In die gemeenskap waarin ons bly, waar daar baie min aanraking oor is, waar ons almal agter hoë mure bly en ons bymekaar verbyleef, laat die teater jou nog toe om ŉ emosionele ervaring te hê, en dit is broodnodig.”
Kyk ook ...
Marius Weyers en Sandra Prinsloo gesels met Maroela Media
‘n Ikoon – kortfilm