Issue 3, 2005 Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 16,
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 281 –282 (2005)
The irreversibility of commodification
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 283 –302 (2005)
As &apos;n saaklike reg eers gevestig het, is dit baie moeilik en duur om dit ongedaan te maak. Veral konstitusionele en wetgewende prosesse versterk saaklike regte juis om individue te beskerm teen onteiening sonder vergoeding. Geregtelike prosesse is in die sin baie meer subtiel en kan help om regte meer buigsaam te maak, alhoewel daar baie regspraak bestaan teen die versteuring van saaklike regte. In die meeste regstelsels word saaklike regte juis versterk deur die beginsel van <I>numerus clausus</I>. Dit dui aan dat eiendomsreg slegs &apos;n geslote aantal regte en verpligtinge omvat. Die <I>numerus clausus&lt;/I&gt; beginsel beperk verder ook die hoeveelheid nuwe regte wat as saaklik geklassifiseer kan word om te voorkom dat eienaarsbelange gefragmenteer word en om regsekerheid in die hand te werk. Die <I>numerus clausus&lt;/I&gt; beginsel skep ook &apos;n onderliggende onheroepbaarheid by saaklike regte. Vanweë hierdie onheroepbaarheid, kan die byvoeging van nuwe regte tot probleme lei wat nie maklik reggestel kan word deur die inmenging van howe nie. Die <I>numerus clausus&lt;/I&gt; beginsel verseker in hierdie verband dat nuwe regte wel effektief behoeftes sal vervul.
Resolutive conditions and the sale of immovable property revisited
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 303 –317 (2005)
In hierdie bydrae word aan die hand van enkele voorbeelde ondersoek tot welke mate daar in die Suid-Afrikaanse reg ruimte is om soos in die moderne Nederlandse reg klakkeloos te aanvaar dat die vervullling van &apos;n ontbindende voorwaarde wat aan die onderliggende koopkontrak van &apos;n saak gekoppel is, sogenaamd saaklike werking kan hê. Die probleem draai dus om die juiste remedie waarvan &apos;n verkoper van &apos;n saak homself kan bedien indien hy in die koopkontrak voorsiening gemaak het daarvoor dat die eiendomsreg op die saak weliswaar oorgedra word met lewering of registrasie, maar dat die koopkontrak gekanselleer word indien byvoorbeeld die koopsom nie tydig betaal word nie, of &apos;n ander voorwaarde wat gestel is, nie nagekom word nie. Daar word tot die gevolgtrekking gekom dat binne &apos;n abstrakte stelsel van eiendomsoorgang die inherente gemeenregtelike vertrekpunt waarkragtens geen saaklike werking aan die moment van die vervulling van &apos;n ontbindende voorwaarde ontleen word nie, steeds stand hou. Die verkoper kan nie aanspraak daarop maak dat met die vervulling van die onderliggende voorwaarde plotseling die eiendomsreg magieserwys na hom terugkeer en hy aldus met &apos;n beroep op die <I>rei vindicatio&lt;/I&gt; sy saak kan opvorder waar hy dit ook mag vind nie. Die vervulling van die ontbindende voorwaarde het geen saaklike werking nie en die verkoper is aangewese op sy kontraktuele remedies om prestasie van sy kontraktuele teenparty te vorder - welke remedies geen effek het op derde partye in wie se beheer sy verkoopte saak intussen mag wees nie.
Mala Fide transferees in Scotland : the case of a registered "offside goal"
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 318 –335 (2005)
Die sekerheid van titel wat die Skotse <I>Land Registration Act&lt;/I&gt; 1979 verleen aan &apos;n transportnemer word in hierdie artikel bespreek. Die vertrekpunt is die situasie van &apos;n mala fide transportnemer met kennis van &apos;n derde se voorgaande eis vir registrasie. Wat akteregistrasie betref, moet gepoog word om &apos;n balans te vind tussen die sekuriteit van die grondregister as akkurate weergawe van die posisie aangaande saaklike regte in grond en die toeganklikheid van die register waar rektifikasie ter sprake is, om te verseker dat die korrekte regsposisie gereflekteer word. <BR>Alhoewel artikel 9 van die Skotse <I>Land Registration Act&lt;/I&gt; voorsienig maak vir rektifikasie van die grondregister, kan dit slegs geskied onder sekere spesifieke omstandighede. In hierdie artikel word daar geargumenteer dat &apos;n registrasiestels oop behoort te wees vir regstellings in gevalle van gebrekkige verkryging. Alhoewel daar in die artikel kommentaar gelewer word oor die posisie in die Suid-Afrikaanse Reg word die probleem primêr bespreek vanuit die perspektief van die Skotse Reg. Daar word aangetoon dat sekerheid van titel ten alle koste &apos;n paradoksale werking kan hê en vanuit &apos;n beleidsoogpunt twyfelagtig is.
What a condition would men be in! (three cases on prescription and adverse possession)
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 336 –350 (2005)
Hierdie artikel fokus op die vraag of &apos;n blote okkupeerder of titelhouer soos &apos;n huurder &apos;n beroep op verkrygende verjaring kan doen waar hy na aanvanklike okkupasie van die saak sy posisie verander deur &apos;n eienaarsbedoeling te vorm. Die ondersoek konsentreer dus op die vraag na <I>"adverse possession"&lt;/I&gt; as &apos;n vereiste vir verjaring. Die vraagstuk word bespreek aan die hand van die Engelse saak van <I>Pye v Graham</I>, waarin drie vereistes gestel vir die verkryging van titel deur <I>"adverse possession."&lt;/I&gt; Daar word veral klem gelêop die hantering van hierdie vereistes in verskeie instansies van die hof, en die toepaslikheid al dan nie van verskeie stukke wetgewing. Die probleem voorhande word vergelyk met die posisie in die Romeinse Reg en die siviele regstelsels van die Europese kontinent. Daar word veral verwys na die beslissing van die Hollandse &lt;I&gt;Hoge&lt;/I&gt;
&lt;I&gt;Raad&lt;/I&gt; in die saak van die Stad van Nijmegen. Die gevolgtrekking is dat waar daar nie &apos;n leerstuk van <I>"adverse possession"&lt;/I&gt; is nie, iets soortgelyks geskep behoort te word.
Recent developments in case law regarding neighbour law and its influence on the concept of ownership
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 351 –377 (2005)
Hierdie artikel neem &apos;n aantal resente uitsprake oor die burereg in oë nskou ten einde die effek daarvan op die eiendomsregbegrip te bepaal. Die oogmerk is om vas te stel of eiendomsreg in die afgelope aantal jare &apos;n radikale verandering ondergaan het, of nie. Dit wil voorkom of die klem steeds val op die individualistiese aard van eiendomsreg. <BR>Die regspraak ten aansien van oorlas stem grotendeels met gevestigde beginsels ooreen. Redelikheid is steeds die onderliggende basis vir die toetsing van bure se optrede teenoor mekaar. <BR>Die wyse waarop oorskrydings in die regspraak hanteer word, blyk onbevredigend te wees. Dit wil voorkom of daar meer geredelik van bure verwag word om oorskrydings te duld, as wat sodanige oorskrydings verwyder moet word. Enersyds dui dit op &apos;n verskraling van die eiendomsbevoegdhede van die persoon op wie se grond oorskry word, andersyds, dui dit op &apos;n uitbreiding van die oorskryder se eiendomsbevoegdhede. Die praktiese bevele wat deur die howe gegee word is ook nie altyd bevredigend nie.
Constructing "public land" : the role of "publicly" owned land in the delivery of public policy objectives
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 378 –397 (2005)
Hierdie artikel ondersoek die probleme wat opduik wanneer grond wat besit word deur staatsowerhede gereguleer word deur sakeregtelike beginsels wat gemik is op individuele grondbeheer. Omdat staatsowerhede grond besit in presies dieselfde kapasiteit as enige ander private regsubjek, word die staat se vermoë om meer doeltreffend gebruik te maak van &apos;n betrokke grondstuk gekortwiek vanweë die groter verpligtinge en beperkings wat die staat opgelê word. Veral die publiekregtelike meganisme van geregtelike hersiening om staatsmag te beperk verminder die Staat se bevoegdhede in vergelyking met die van &apos;n gewone grondeienaar. Dit lei tot onderkapitalisering van &apos;n belangrike staatsbate. Daarom is dit nodig om die begrip van eiendomsreg te herkonseptualiseer, deur na alternatiewe modelle te kyk. In die artikel word verskeie moontlikhede in hierdie verband bespreek en geëvalueer, ten einde &apos;n doeltreffender model te identifiseer waarbinne staatsgrond bestuur en ontwikkel kan word.
Human property rights : the politics of expropriation
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 398 –412 (2005)
Hierdie artikel bespreek &apos;n uitspraak van die Amerikaanse Hoogste of van Appèl, <I>Kelo v City of New London</I>. Die saak handel oor betekenis van die "publieke gebruik"-vereiste as grond deur die staat onteien word. Daar word aan die hand gedoen dat die vereiste te wyd uitgelê word in die saak, met die gevolg dat die Staat by magte is om onteiening funksioneel uit te voer namens privaatinstansies. Na regte behoort die Staat nie by magte te wees om sodanig te kan optree nie. Die implikasie is dat die begrip "publieke gebruik" nou as kapitalistiese instrument gebruik kan word deur privaatinstansies om hul korporatiewe wins te vergroot. <br>Die artikel ondersoek dus die omvang van die Staat se soewereiniteit waar dit inbreuk maak op privaatindividue se titel tot grond. Daar word verder geargumenteer dat geen private instelling toegelaat behoort te word om met die soewereine mag van die staat in te meng om hulself te bevoordeel ten koste van ander landsburgers nie, selfs al is dit vir ekonomiese ontwikkeling. Inteendeel behoort onteiening juis altyd verantwoordbaar en in belang van ander landsburgers wees omdat dit individue se regte so dramaties inkort.
Transitional justice and the right to property under the European Convention on Human Rights
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 413 –430 (2005)
Hierdie artikel ondersoek die hantering van eise vir restitusie ingestel deur diegene wat eiendom verloor het in die voormalige Kommunistiese State van Sentraal- en Oos-Europa. Alhoewel baie van die eise vir die herstel van eiendomsreg reeds aangespreek is by wyse van uitgebreide wetgewing deur post-sosialistiese regerings, duur die litigasie van eise wat ingestel is op grond van menseregte in internasionale tribunale voort. Die fokus van die artikel is dus op die uitsprake van die Europese Hof vir Menseregte en die Europese Konvensie van Menseregte oor die die toepassing van die reg tot eiendom en vryheid van diskriminasie in die konteks van geregtigheid in &apos;n oorgangsfase. <BR>Die meeste eise vir die herstel van regte tot eiendom word gebring onder Artikel 1 van die Eerste Protokol tot die Europese Konvensie (P1-1). Verder is artikel 14 ook van belang, veral met betrekking tot geregtigheid gedurende &apos;n fase van oorgang. Die gevolgtrekking is dat wanneer die regsteoretiese ontwikkelings, soos bespreek in die artikel, gesamentlik oorweeg word, die aanwendbaarheid van die rels m.b.t. P1-1 en artikel 14 duidelik &apos;n groot aantal dispute uitsluit. Dit blyk dus moontlik te wees vir die betrokke State om die omvang van hulle aanspreeklikheid te bepaal t.o.v. die persone wat geregtigheid vereis. Dit wil verder voorkom asof die beslissings nie enige menseregte kwessies opper nie.
Restoring land : the claims of Aboriginal title, customary law and the right to culture
C.H. Powell and
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 431 –445 (2005)
Die beginsel van inheemsregtelike titel <I>(aboriginal title)&lt;/I&gt; het vir die eerste keer voorgekom in die Suid-Afrikaanse regspraak, toe die Richtersveld-gemeenskap &apos;n eis ingestel het vir die teruggawe van hulle voorvaderlike grond. Hoewel hierdie dispuut &apos;n ideale geleentheid gebied het om te bepaal of inheemsregtelike titel wel deel van die Suid-Afrikaanse reg is, het die drie betrokke Howe wat die saak aangehoor het, elke keer die aangeleentheid vermy. Alhoewel die Richtersveld- gemeenskap uiteindelik suksesvol was met hul grondeis, was die besluit gebaseer op die beginsel van "gewoonteregtelike belang" wat uitdruklik deur die Wet op Herstel van Grondregte 22 van 1994 beskerm word. Desnieteenstaande, het beide die Hoogste Hof van Appèl en die Konstitusionele Hof die konsep van "gewoonteregtelike belang" beliggaam deur veral te verwys na internasionale uitsprake oor inheemsregtelike titel. <BR>In hierdie artikel word die rol van inheemsregtelike titel in die Richtersveld-uitsprake ondersoek en word dit vergelyk met die twee alternatiewe grondslae waarop &apos;n grondeis gebaseer kan word, naamlik die Inheemse reg en die reg op kultuur. Daar word aan die hand gedoen dat daar wel &apos;n band is tussen inheemsregtelike titel en die tradisionele gebruike van &apos;n gemeenskap wat aanspraak maak op grond. Inheemsregtelike titel is nie onderhewig aan die Inheemse reg of kulturele regte nie, maar behoort eerder &apos;n onafhanklike grondslag te wees waarop &apos;n eis om teruggawe van grond gebaseer kan word. Boonop behoort nóg die Inheemse reg nog die reg op kultuur gebruik te word by die omskepping van aansprake op grond na titel tot grond.
From Delgamuukw to Ritchersveld - are land claims in Canadian and South African law comparable?
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 446 –465 (2005)
Kanadese grondeise gebaseer op inboorlingtitel (&lt;I&gt;Delgamuukw&lt;/I&gt; beslissing) stem in verskeie opsigte ooreen met Suid-Afrikaanse grondeise gebaseer op inheemse eiendomsreg (<I>Richtersveld</I>
beslissing), maar daar is ook grondliggende verskille. Die belangrikste verskil is geleë in die aard van die reg wat geëis word. In die &lt;I&gt;Delgamuukw&lt;/I&gt; beslissing het die <I>Supreme Court of Canada&lt;/I&gt; klem gelê op die feit dat inboorlingtitel deel van die Kanadese gemene reg vorm en sui generis is deurdat dit &apos;n vermenging is van die eiendomsbeginsels van Kanadese inheemse reg, Engelse <I>common law</I>
en Franse <I>civil law</I>. Daarteenoor het die Konstitusionele Hof in die &lt;I&gt;Richtersveld&lt;/I&gt; saak beslis dat inheemse eiendomsreg nie aan die hand van Suid-Afrikaanse gemeenregtelike of Engelse <I>common law&lt;/I&gt; beginsels beoordeel moet word nie, maar suiwer aan die hand van die inheemse regsbeginsels van die betrokke stam of gemeenskap. Alhoewel hierdie regte in albei regstelsels konstitusioneel erken en beskerm word, word daar in sowel die Kanadese as die Suid-Afrikaanse reg erken dat hierdie regte nie absoluut van aard is nie en dat die owerheid sodanige regte in gepaste omstandighede kan uitwis, wegneem of beperk. Daar is egter in die Kanadese reg omvangryke voorskrifte betreffende die fidusiêre verpligtinge van die owerheid teenoor die oorspronklike bewoners en hulle regte ingevolge inboorlingtitel. In Suid-Afrika is daar nie soortgelyke fidusiêre verpligtinge nie en bestaan daar slegs konstitusionele beskerming in die algemeen. Dit is dus dringend noodsaaklik dat die fidusiêre verpligtinge van die staat teenoor inheemse grondgebruike en -gebruikers uitdruklik uitgespel word. In albei regstelsels word erkenning verleen aan die feit dat hierdie regte ekonomiese implikasies inhou en dat dit nie net gebruik en okkupasie van grondstukke behels nie, maar ook mineraalregte insluit. Die bepaling van die inhoud van inheemse eiendomsreg is van groot belang by die formulering van &apos;n beleid oor die hantering van grondeise gebaseer op kommunale eiendom in Suid-Afrika.
The relationship (or not) between rights of access to land and housing : de-linking land from its components
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 466 –487 (2005)
Die doel van hierdie artikel is om te bepaal of artikels 25(5) en 26(1)-(2) van die 1996 Grondwet spieë lbeelde van mekaar is. Hierdie twee artikels handel oor die reg op toegang tot behuising en grond. Laasgenoemde is die klousule wat herverdeling van grond magtig. As gevolg van die feit dat die howe die onderskeid tussen die twee regte vertroebel is dit moelik om agter te kom wat die verhouding tussen hulle is. <BR>Om dit te kan doen word elk van die klousules onder die loep geneem, die impak van ander klousules in die 1996 Grondwet word in ag geneem en die sisteme of strukture waarbinne behuising en herverdeling van grond funksioneer word ontleed. <BR>&apos;n Bestudering van die twee artikels lei tot die bevinding dat daar verskeie redes is waarom die twee regte nie dieselfde is nie. Veral die konsep &lt;I&gt;redelikheid&lt;/I&gt; dui daarop dat daar &apos;n verskil in inhoud en gevolg is. Wat hulle struktuur betref pas behuising in &apos;n netjiese struktuur gevorm deur wetgewing, beleid en programme wat verantwoordelikhede op al drie sfere van regering plaas. Herverdeling van grond het sy eie struktuur wat in die nasionale Departement van Grondsake gesetel is. <BR>Daar word bevind dat hierdie twee klousules nie as spieëlbeelde van mekaar gesien kan word nie, maar dat daar wel bande tussen hulle is. Grond moet gesien word in verskillende kontekste - grond vir doeleindes van landbou, grond vir doeleindes van herverdeling en grond vir doeleindes van behuising.
"Embeddedness" versus titling : African land tenure systems and the potential impacts of the Communal Land Rights Act 11 of 2004
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 488 –513 (2005)
Hervorming van kommunale grondverhoudings word vertraag deur geskille oor watter vorme kommunale regte behoort aan te neem en watter instellings dit behoort te bestuur. &apos;n Debat woed veral rondom die formalisering van titel en die wesenlike alternatiewe soos sogenaamde "beskermde regte". Die rol wat tradisionele owerhede speel in administrasie van betrokke grondstukke is ook &apos;n groot knelpunt. <BR>Die onlangse inwerkingtreding van die Wet op Kommunale Grondregte (Communal Land Rights Act) 11 van 2004 poog om van die probleme op te los. Die sleuteldoelwitte van die hierdie wet is om sekerheid van titel of houerskap te verskaf aan bewoners van kommunale gronde, en om te voorsien vir demokratiese administratiewe strukture sodat gemeenskappe hul grond kan bestuur. <BR>Daar word aan die hand gedoen dat die Wet nie slaag om bogenoemde probleme behoorlik op te los nie. Van die grootste knelpunte is dat gelyke toegang tot grond vir vroue nie gewaarborg word nie, en dat tradisionele rade die besluitnemingsproses van houers kan benadeel. Die Wet is ontoereikend om groot hoeveelheid verskillende situasies, wat te doen het met houerskap te hanteer. Dit is onwaarskynlik dat die grondwetlike vereistes wat die regte op kommunale land moet waarborg en geslagsgelykheid bevorder verwesenlik sal word deur die Wet op Kommunale Grondregte. Een van die hoofredes hiervoor is dat die wet die konsep van kommunale grondbeheer verswak deur te veel te fokus op die onvanpaste oordrag van titel-benadering te plaas. &apos;n Verwronge weergawe van wat ? tradisionele owerheid is, is ook problematies. Daar moet eerder gefokus word op &apos;n alternatiewe raamwerk wat poog om bestaande regte en gebruike te waarborg sonder om te vereis dat alles omskep moet word in privaat-eiendom. Nuwe benaderings in ander Afrika-state moet ook heroorweeg en ondersoek word.
An initial assessment of English commonholds
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 514 –533 (2005)
Die inwerkingtreding van die Commonhold and Leasehold Reform Act 2002 het &apos;n nuwe fase ingelei vir woonsteleiendom ("freehold apartments") in Engeland. Die wet maak voorsiening vir eienaarskap van dele met spesiale statutêre kenmerke - bekend as deeleiendomsreg ("commonhold tenure"). Die doel van die artikel is eerstens om redes te verskaf waarom langtermynhuur in onguns verval het en kommentaar te lewer oor die invloed wat die afname in langtermynhuurpag-stelsels op die ontwikkeling van deeleiendom ("commonhold") gehad het. Verder word die oprigting en bestuur van deeleiendomskemas bespreek, sowel as die aard van die regte van die eienaars van eenhede. Hierdie wetgewing verteenwoordig &apos;n poging vanaf owerheidsweë om die probleme in die huurpagpraktyk met betrekking tot die onbevredigende wyse waarop geboue onderhou word en die betaling van buitensporige heffings ("ground rent") deur paghouers uit te skakel.
Interpreting aspects of the intersection between disability, discrimination and equality : lessons for the Employment Equity Act from comparative law. part II : reasonable accommodation
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 534 –561 (2005)
Deel II ondersoek aspekte van die raakvlakke tussen gestremdheid, diskriminasie en gelykheid ingevolge die Wet op Billike Indiensneming, met besondere klem op die plig tot redelike akkommodasie. Dit word aan die hand gedoen dat redelike akkommodasie ten beste begryp moet word as primêr &apos;n nie-diskrimasie beginsel eerder as &apos;n regstellende aksie plig. Die plig van die werkgewer en werknemer om in wisselwerking met mekaar redelike akkommodasie te implementeer, word ook ondersoek.