‘Entstofgaping’ tussen ryk en arm al groterDie Moderna-entstof teen Covid-19. (Foto: Joseph Prezioso/AFP) Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) het die groeiende gaping tussen die hoeveelheid Covid-19-entstof wat in ryk lande teenoor arm lande toegedien word, skerp gekap en daarna verwys as ŉ “morele vergryp”. Die WGO het ingeklim onder welvarende lande wat nou jonger mense met ŉ laer risiko vir Covid-19 inent en in soveel woorde gesê hulle kos nou die lewe van kwesbare mense in lae-inkomste-lande. Tedros Adhanom Ghebreyesus, direkteur-generaal van die WGO, sê dit is “skokkend” hoe min tot dusver gedoen is om ŉ heeltemal voorspelbare “katastrofiese morele versuim” om die entstof wêreldwyd gelyk te versprei, te voorkom. Die gaping word daagliks groter en meer buitensporig, het Tedros Maandag gesê. “Lande wat nou jonger, gesonder mense met ŉ laer risiko vir die siekte inent, doen dit ten koste van die lewe van gesondheidswerkers, ouer mense en hoërisikogevalle in ander lande. “Die ongelyke verspreiding van entstof is nie net ŉ morele vergryp nie. Dit is ook epidemiologies en ekonomies nutteloos.” Tedros sê ryk lande gee hulself ŉ vals gevoel van veiligheid. Hy sê hoe meer die virus oorgedra word, hoe meer variante gaan na vore kom – en hoe meer variante na vore kom, hoe meer geneig is dit om bestand teen ŉ entstof te wees. Volgens ŉ opname van AFP is meer as 455 miljoene dosisse Covid-19-entstof al in 162 gebiede wêreldwyd toegedien. Sowat 56% hiervan is toegedien in hoëinkomstelande waar 16% van die wêreld se bevolking woon. Slegs 0,1% van alle entstof is in die 29 lande met die laagste inkomste toegedien, maar dit is ook waar 29% van die wêreld se bevolking woon. Die Covax-entstofprogram moet verseker dat 92 van die armste ekonomieë met die hulp van skenkers toegang tot entstof kry. Suid-Afrika is deel van dié program. Meer as 31 miljoen dosisse is tot dusver ingevolge die program in 57 lande versprei. Die program hoop om genoeg dosisse te versprei om 27% van die bevolking in die 92 lande teen die einde van die jaar in te ent. Tedros sê lande is in ŉ stryd gewikkel om infeksies te verminder en ryk lande moet hul woord gestand doen en armer lande help om entstof te bekom. “Tensy ons die pandemie so gou moontlik stuit, gaan dit ons nog jare lank gyselaar hou,” sê hy. Waarskuwing aan Europa Europa ondervind in hierdie stadium weer ŉ styging in infeksies en sommige lande het hul inperkingsmaatreëls weer verskerp uit vrees vir ŉ derde vlaag. Michael Ryan, die WGO se hoof van noodgevalle, sê dié lande gryp na strooihalms en dink deur bloot baie mense in te ent, gaan ŉ maklike oplossing bied. “Ek is jammer, dit gaan nie,” sê hy. Ryan waarsku dat daar heeltemal te veel vertroue geplaas word in ŉ entstof as die enigste manier om die pandemie te stop. Steun aan AstraZeneca Die farmaseutiese reus AstraZeneca het Maandag gesê proewe wys sy Covid-19-entstof is 100% doeltreffend teen die beskerming van ernstige Covid-19. “Die data is ŉ verdere bewys dat die Oxford-AstraZeneca-entstof veilig en doeltreffend is,” sê Tedros. Verskeie Europese lande het verlede week die gebruik van die entstof opgeskort na geïsoleerde gevalle waar mense wat die entstof ontvang het, bloedklonte ontwikkel het. Nadat die gevalle hersien is, het die WGO opnuut sy steun vir die entstof bevestig.