Die Huis Sonder Vensters | Bo-Karoo
Posted on November 20, 2017 by Leonette Smit
Aan die suidelikste einde van Vanwyksvlei, staan daar 'n huisie sonder vensters. Nog altyd wonder ek oor die huisie? Aan wie behoort die huis? Bly daar iemand? Waarom is daar geen vensters in die huis nie? Wat is die huis se storie?
So ontmoet ek vir Piet van Wyk, die eienaar van die huis sonder vensters.
Desjare behoort die perseel aan Vasie se pa as deel van sy beeskraal. Sy koeie, wat toentertyd melk aan die skoolkoshuis voorsien, word in daardie kraal aangehou. Waar die huis tans staan was glo die stoor. Reg voor die huisie (nou die stoep) sien mens nog vandag die kettings waar die koeie vasgemaak is wanneer hulle vroeg soggens gemelk is.
Later jare koop Piet die eiendom by Chrisjan de Bruyn. Al wat nog bly staan van toenterjare se boerderytjie, is die fondasie, mure en enkele stukke van die dak. Piet wil dit aanvanklik afbreek en iets anders daar oprig. Maar volgens munisipale regulasies aangaande ouer geboue met erfenisstatus , mag hy dit nie doen nie. Dus knap hy maar op.
Sewe jaar gelede kry sy ma, Tannie Ethel, 'n ligte beroerte. Sy woon toe in Jeffreysbaai by Piet se suster. Daar moet oor haar toekoms besluit word. Sy verkies om terug te keer Vanwyksvlei toe, selfs nie eers terug na haar huis van die afgelope 30 jaar in Carnarvon nie. Vanwyksvlei is haar plek; haar wêreld wat sy ken en liefhet van die dag af dat sy en Piet se pa getroud is. Hier is haar kinders gebore en hier het sy haar man begrawe. Hier is haar vriende en haar vetrouelinge.
Piet, sy broer Adriaan en sy suster Elmarie vervul haar wens vir die laaste paar jaar van haar lewe. So kry Piet die huisie in gereedheid terwyl sy ma in Jeffreysbaai aansterk.
Die plan om 'n groot venster aan die oostekant van die huis in te bou, verander. Slegs een deur aan die oostekant bied toegang tot die huis sodat daar geen gedwonge toegang op enige manier tot die huis verkry kan word nie. Die donkiekar, wat Piet se pa sowat 40 jaar gelede eiehandig gebou het, kry 'n ereplek binne-in die huis – die huis word letterlik om die donkiekar gebou.
Daar is 'n bad, 'n toilet, en alles wat nodig is om gerieflik van te lewe – alles binne een ruim vertrek. Buisligte gee genoeg lig van binne sodat dit nooit donker en neerdrukkend blyk te wees nie. Meubels – 'n bed en hangkaste, 'n yskas en stoof – maak dit huislik van binne. Piet se suster verfraai die mure met ornamente uit die jare toet; uitgepak op die lysies wat die binnemure vorm – die binnemure van siersteen is kunstig teen die gepleisterde muur opgebou en vorm 'n gebroke lyn op verskillende hoogtes. Enersyds is dit ten gunste van minder onderhoud en andersyds is dit verrassend esteties.
Twee weke voordat die huis gereed is, bring hulle haar solank Vanwyksvlei toe en vertoef sy in Vasie se gastehuis langsaan. Kort na Tannie Ethel haar intrek in die huis neem, kry sy 'n tweede beroerte. Hierdie keer is die gevolge erger. Sy verloor haar spraak en is bedlêend. Sy het versorging nodig. Piet, wat toe in Upington woon en werk, reël vir haar versorging. In samewerking met Dr. Vorster en die personeel van die kliniek word 'n span van 5 versorgers aangestel om in skofte van 12 uur na haar om te sien. Twee-twee werk saam en een bly op bystand. Sabina, Mietjie, Nettie, Katriena en Sanna. Nick Klein, Nettie se man, vervoer hulle heen en weer tussen skofte. Hulle bly gedurig met Piet in verbinding sodat hy op hoogte kan wees van sy ma se toestand. Die afstand tussen Upington en Vanwyksvlei lê hy twee keer per week af om by sy ma te wees.
Een oggend, terwyl Piet weer op pad terug is Upington toe, kom die boodskap dat sy ma se toestand skielik versleg. Hy draai terug en is nog betyds dat sy ma in sy arms kan sterf.
Lank staan die huis na Tannie Ethel se dood toe. Totdat Piet vyf jaar na sy ma se dood besluit om homself daar in te rig vir die tye wat hy Vanwyksvlei toe kom. Hy boer nie meer op die familiegrond op die Brandvlei pad nie, maar besoek die plaas gereeld waar sy ma en pa nou langs mekaar begrawe lê.
Piet se werk is van so 'n aard dat hy dit per internet vanaf enige plek kan behartig. Hy reël dus sy kom en gaan soos dit hom pas. Tussendeur knap hy op, bou afdakke en omhein die perseel teen donkies wat oral wil in. Tans pryk feesliggies teen die nok van die dak en langs die mure af; gereed vir die feesseisoen – die enigste huis in Vanwyksvlei wat so getooi is.
Gerieflik is hy ingerig met 'n televisie, warm water, elektriese krag. Die huis met sy hoë dak en sy plafon van rosyntjie pallette wat aan kettings van die dakbalke af hang, bly verbasend koel en stofdig.
Piet sê hy kom glad nie eens meer agter dat sy huis nie vensters het nie…
travel460 · November 20, 2017
Wat ń interessante storie, Leonette! Ek hou veral van jou laaste paragraaf. Dit kan eintlik so baie sê…
ekmyselff · November 20, 2017
Die storie agter die huis is uniek. En ek hou van die huisie. Maar ek weet darem nie of ek in n huis sonder sonlig sal kan bly nie.