PressReader - Volksblad: 2018-10-12 - ‘Wie gaan die te­kort fi­nan­sier?’
‘Wie gaan die te­kort fi­nan­sier?’
Volksblad - 2018-10-12 - Geklassifiseerd - El­vi­ra Wood en Jen­ni E­vans, Fin24
As die re­ge­ring ’n mak­si­mum prys vir lood­vrye pe­trol vas­stel, gaan ie­mand – waar­skyn­lik ge­wo­ne men­se – die prys daar­voor moet be­taal.
Só re­ken prof. Jan­nie Rossouw, hoof van die skool vir e­ko­no­mie­se en sa­ke­we­ten­skap­pe aan die U­ni­ver­si­teit van die Wit­wa­ters­rand, oor dié voor­stel wat gis­ter ge­doen is.
Jeff Ra­de­be, mi­nis­ter van e­ner­gie, het op die nuus­kon­fe­ren­sie ná die twee­week­lik­se ka­bi­nets­ver­ga­de­ring ge­sê die re­ge­ring oor­weeg dit om ’n mak­si­mum prys, of­te­wel ’n prys­pla­fon, vir lood­vrye brand­stof te skep.
“Die re­ge­ring is be­kom­merd oor die sty­gen­de kos­te van pe­trol in Suid-A­fri­ka, wat hoof­saak­lik aan die wis­sel­koers tus­sen die rand en die dol­lar as­ook die prys van ru­o­lie toe­ge­skryf word,” sê Ra­de­be.
’n Taak­span wat amp­te­na­re van die de­par­te­ment en die te­sou­rie in­sluit, kyk glo wat ge­doen kan word om die in­vloed van ’n ver­de­re sty­ging te be­perk.
Ra­de­be het reeds in Sep­tem­ber brand­stof­fir­mas ge­vra om die sty­ging groot­liks te sub­si­di­eer – geld wat die Sen­tra­le E­ner­gie­fonds nog aan hul­le moet te­rug­be­taal.
Die ru­o­lie­prys styg steeds en ken­ners meen dit is net ’n kwes­sie van tyd voor­dat dit $100 per vat be­reik. Die prys is tans net meer as $80 per vat.
Die de­par­te­ment het in Sep­tem­ber sy be­sluit ge­reg­ver­dig deur te sê die vol­ge­houe sty­gings in brand­stof­pry­se plaas druk op ver­brui­kers.
Ra­de­be sê hy re­ken die sub­si­die van Sep­tem­ber wat om­trent 20c per li­ter be­loop, sal die staat so­wat R400 mil­joen uit die sak jaag.
In Ok­to­ber het die petrolprys die eer­ste keer nóg ho­ër as R17 per li­ter ge­styg.
Die re­ge­ring het nou be­sluit hy wil kyk of hy nie dalk ’n mak­si­mum prys vir lood­vrye brand­stof moet vas­stel nie.
Hy wil teen 18 Ok­to­ber reeds al die in­lig­ting in­sa­mel waar­op só ’n be­sluit ge­grond sal word.
Die taak­span sal ook moet kyk wat­ter wet­li­ke stap­pe moont­lik ge­doen sal moet word om só ’n stap moont­lik te maak. Dit sluit in die ver­an­de­ring van wet­te en re­gu­la­sies oor hoe die land se brand­stof­pry­se be­paal word.
“Hoe­kom?” was Rossouw se eer­ste re­ak­sie op dié voor­stel.
“Die mi­nis­ter se voor­stel maak geen sin nie. Die re­ge­ring stel klaar die mak­si­mum klein­han­del­prys vir pe­trol vas.
“Die mi­nis­ter maak nou net die pu­bliek deur­me­kaar.”
Rossouw wil weet waar die geld van­daan gaan kom om die te­kort te be­taal.
“Wat gaan ge­beur as die rand tot so­wat R16 teen­oor die dol­lar ver­swak en die ru­o­lie­prys wel tot ho­ër as $100 per vat styg soos wat al­ge­meen ver­wag word?
“Waar gaan die geld vir die te­kort van­daan kom?
“Gaan die re­ge­ring weer be­las­ting op toe­ge­voeg­de waar­de (BTW) ver­hoog of gaan hy dalk kor­po­ra­tie­we of per­soon­li­ke in­kom­ste­be­las­ting ver­hoog?”
Rossouw sê die an­der twee op­sies is dat, sou daar ’n on­der­ver­ha­ling wees, die staat óf ie­wers meer geld leen óf min­der be­stee.
“Die re­ge­ring neem ’n ge­wel­di­ge ri­si­ko op die wis­sel­koers en die o­lie­prys sou hy só ’n stap doen,” waar­sku hy.
Hy ver­dui­de­lik Ra­de­be noem die­sel nie om­dat s­legs die groot­han­del­prys van die­sel vas­ge­stel word en nié die klein­han­del­prys nie.
“Vul­sta­sies kan dus self be­sluit wat die wins­mar­ge is wat hul­le be­reid is om vir die­sel te aan­vaar.
“Hul­le mag dit eg­ter nie met pe­trol doen nie, want die staat stel so­wel die mak­si­mum as die mi­ni­mum prys vas.”