Versindaba » Tomas Tranströmer
De Waal Venter. Huldeblyk aan Tomas Tranströmer (15 April 1931 – 26 Maart 2015)
en ‘n ou man sy venster –
met bewende hand – oopmaak
Somer met vlasharige reën
(c) Tomas Tranströmer / Hemligheter på vägen (1958)
Vertaling deur De Waal Venter (Uit: Geheime op die weg)
NOTA: ‘n Volledige bundel vertaalde verse van Tranströmer kan hier gelees word.
Tags: De Waal Venter, Tomas Tranströmer
Louis Esterhuizen. Het jy al jou Tranströmer-versameling aangevul?
Verlede jaar is die vreugdevure omtrent hoog gestook toe die Sweedse Akademie bekend gemaak het dat die Nobelprys vir letterkunde aan die Sweedse digter Tomas Tranströmer (foto) toegeken word. En binne enkele ure na dié bekendmaking, is die enkele kopieë van Tranströmer se vertaalde poësie wat ‘n bepaalde boekwinkel in Stellenbosch beskikbaar gehad het, uitverkoop. Summier het dié winkel egter nagevors watter vertaalde werke wel nog beskikbaar was en bestel.
Dié versameling van drie titels het nou pas gearriveer en graag gebruik ek dus dié ruimte om dit onder alle poësieliefhebbers se aandag te bring.
Die een wat ek ten sterkste kan aanbeveel, is The Great Enigma – New Collected Poems (2006: New Directions Books) wat deur Robin Fulton saamgestel en vertaal is. Fulton se vertalings lees uiters gemaklik en toon ‘n heerlike besonderse gevoeligheid ten opsigte van ritme en klank; soos dit ‘n knap vertaler betaam.
Volgens die flapteks, die volgende: “Translated into fifty languages, the poetry of Tomas Tranströmer has had a profound influence around the world, an influence that has steadily grown and has now attained a prominence comparable to that of Pablo Neruda’s during his lifetime. But if Neruda is blazing fire, Tranströmer is expanding ice. The Great Enigma: New Collected Poems gathers all the poems Tomas Tranströmer has published, from his distinctive first collection in 1954, 17 Poems, through his epic poem Baltics (“my most consistent attempt to write music”), and The Sad Gondola, published six years after he suffered a debilitating stroke in 1990 (“I am carried in my shadow / like a violin / in its black case.”), to his most recent slim book, The Great Enigma, published in Sweden in 2004. Also included is his prose-memoir Memories Look at Me, containing keys into his intensely spiritual, metaphysical poetry (like the brief passage of insect collecting on Runmaro Island when he was a teenager). Firmly rooted in the natural world, his work falls between dream and dream; it probes “the great unsolved love” with the opening up, through subtle modulations, of ‘concrete words’.”
The Great Enigma beslaan 262 bladsye (met ‘n omvattende voorwoord) en is ‘n ‘moet hê’ teen R249.50 … Beslis die koop werd, myns insiens.
Die tweede boek waarvan voorraad ontvang is, is The Half-finished Heaven – The Best Poems of Tomas Tranströmer (2001: Graywolf Press) wat deur die bekende vertaler Robert Bly byeengebring en vertaal is. Alhoewel Bly se vertalings na alle waarskynlikheid net so goed soos Fulton s’n is, vind ek dit tog jammer dat dié versameling nie al die “ekstras” bied wat The Great Enigma het nie. So ontbreek ‘n alfabetiese indeks van titels en is die keuse van gedigte ook minder verteenwoordigend. Tog het ek Robert Bly se Inleiding, “Upward into the Depths” as oorsig van Tranströmer se digkuns uitstekend gevind.
As aptytwekker die volgende aanhaling: “The contemporary Swedish poet Tomas Tranströmer has a prestigious worldwide reputation; many expect that he will someday win the Nobel Prize for Literature. Robert Bly, a longtime friend and confidant of Tranströmer’s, as well as one of his first translators, has carefully chosen and translated the finest of Tranströmer ‘s poems to create this cherished and invaluable collection. “
The Half-finished Heaven se verkoopsprys is R209.50 en beslaan 98 bladsye; ‘n boek wat besonder mooi uitgegee is, maar as ‘winskopie’ heelwat minder bied as The Great Enigma, myns insiens.
Die derde titel wat ek graag wil noem, die die uitgewery Green Integer se sakgrootte uitgawe van The Sorrow Gondola (2010); Tranströmer se voorlaaste bundel (1996: Sorgegondolen) wat met die Sweedse teks en Engelse vertaling deur Michael McGriff en Mikaela Grassl uitgegee is: “The Sorrow Gondola is the first collection of poetry Tranströmer completed after the debilitating stroke he suffered in 1990. Since its publication, it has sold over 30,000 copies in Sweden alone. This new bilingual edition offers North American readers Tranströmer’s seminal work for the first time as a single volume.” (Aldus die flapteks.)
Soos reeds vermeld is hierdie tweetalige bundel in kleinformaat (71 bladsye) met ‘n verkoopprys van R150.00.
Dus – indien jy van voorneme is om jou volgende steak & chips eerder ten gunste van ‘n Tranströmer-versameling te versaak, kan jy gerus met ‘n bepaalde boekwinkel op Stellenbosch kontak maak deur (021) 882 9100 te skakel, of ‘n e-pos te stuur na ls.protea@mweb.co.za. Maar, let asseblief daarop dat dié beperkte voorraad direk van ‘n oorsese verskaffer bestel is en derhalwe ietwat duurder is as die boeke wat later vanjaar deur Book Promotions, ‘n plaaslike verskaffer, aan Suid-Afrikaanse boekwinkels beskikbaar gestel gaan word.
Vir jou leesplesier volg een van die gedigte wat deur Robert Fulton vertaal is.
© Tomas Tranströmer (Vertaal deur: Robin Fulton)
Tags: Robert Bly, Robin Fulton, Tomas Tranströmer
Posted in Binneblik, Blogs, Louis Esterhuizen | Comments Off on Louis Esterhuizen. Het jy al jou Tranströmer-versameling aangevul?
In the bottom drawer of my desk I come across a letter that first arrived twenty-six years ago. A letter in panic, and it’s still breathing when it arrives the second time. A house has five windows: through four of them the day shines clear and still. The fifth faces a black sky, thunder and storm. I stand at the fifth window. The letter. Sometimes an abyss opens between Tuesday and Wednesday but twenty-six years may be passed in a moment. Time is not a straight line, it’s more of a labyrinth, and if you press close to the wall at the right place you can hear the hurrying steps and voices, you can hear yourself walking past there on the other side. Was the letter ever answered? I don’t remember, it was long ago. The countless thresholds of the sea went on migrating. The heart went on leaping from second to second like the toad in the wet grass of an August night. The unanswered letters pile high up, like cirro-stratus clouds presaging bad weather. They make the sunbeams lustreless. One day I will answer. One day when I am dead and can at last concentrate. Or at least so far away from here that I can find myself again. When I’m walking, newly arrived, in the big city, on 125th Street, in the wind on the street of dancing garbage. I who love to stray off and vanish in the crowd, a capital T in the mass of the endless text.
TOMAS TRANSTRÖMER (1981)Vertaal deur Robin Fulton.
Let daarop hoeveel slaankrag of wagkrag opgesluit lê of losgelaat word in jou keuse (?) van enjambementering. Jy sou kon argumenteer dat dit juis dáár is dat beweging ontstaan… en waar die paaie (moontlikhede) vurk. (Jy – ek? – bevraagteken die keuses gemaak, bewustelik of nié, deur die twyfelende Tomas, of sy vertaler. Jy begryp nie mooi hoekom die some juis dáár gestik is en nie elders nie. Jy ‘onteien’ die maker/versaker. Jy neem ‘n bietjie van sy las oor. En sy laste? Versmaker. Versmakker. Makkelaar. Maakmekaarmak. Die digter hakkel sy woorde tot begrippe soos die makelaar sy aandele tot wins.}
a letter that first
a letter in panic, and it’s
four of them the day
black sky, thunder
may be passed in a
line, it’s more of a
wall at the right
steps and voices, you
I don’t remember, it was
of the sea went on
make the sunbeams
One day when I am dead
When I’m walking,
in the mass of the endless
© Breyten Breytenbach. November 2011
Tags: Breyten Breytenbach, Tomas Tranströmer
Louis Esterhuizen. Tomas Tranströmer wen die Nobelprys vir Letterkunde
Uiteindelik het die Sweedse Akademie hul legendariese skroomvalligheid oorkom en vir die eerste keer sedert Wislawa Szymborska se bekroning in 1996, nie net ‘n digter met die Nobelprys vir Letterkunde bekroon nie, maar boonop iemand uit eie geledere, naamlik die Sweedse digter Tomas Tranströmer: “because, through his condensed, transluscent images, he gives us fresh access to reality”. (Aldus die persverklaring na afloop van die aankodiging vroeër vandag.)
Verlede jaar was die 80-jarige Tranströmer ‘n volslae gunsteling vir dié prys; iets waaroor ek hoeka in ‘n Nuuswekker op 1 Oktober berig het. Volgens die professionele wed-agentskap Ladbrokes was hy ‘n vanselfsprekende gunsteling onder die wedders: “”Tomas Tranströmer must surely be in pole position. He’s long been mentioned for the prize and we feel his work finally deserves this recognition. However, even though we employ a crack team of Nobel specialists, there are always guys out there who know more than us and we’ve always found it tough to make money on it. Professors show no hesitation in showing us up if they think we’ve priced it wrong.”
Maar nou ja, soos ons weet het die prys toe na Mario Vargas Llosa gegaan.
Vanjaar was Tranströmer wéér onder die gunstelinge (saam met die Siriese digter Adonis) en is hy welverdiend pas aangewys as die Nobel laureate vir 2011. Wat ‘n prestasie! Wat ‘n digter!
Vir jou leesplesier plaas ek een van sy gedigte hieronder. Besoek gerus sy persoonlike webtuiste vir nog verse. Ook kan jy by The Guardian die resensie oor Tranströmer se versamelde gedigte te lese kry.
© Tomas Tranströmer (Vertaling deur Robert Bly)
Tags: Nobelprys vir Letterkunde, Tomas Tranströmer
Posted in Binneblik, Blogs, Louis Esterhuizen | 24 Kommentare »
Nobelprys vir Bob Dylan?!
Op sy onlangse blog het Desmond Painter my ietwat voorgespring met ‘n bespiegeling rondom kandidate vir vanjaar se Nobelprys vr Letterkunde wat oor ongeveer twee weke van nou af aangekondig word. Oudergewoonte is die internet boepensdik van al die heerlike bespiegelinge oor wie se naam vanjaar uit die hoed getrek gaan word. Onwillekeurig dink ‘n mens aan digters soos Ernesto Cardenal (Nicaragua), Roberto Juarroz (Argentinië), Adonis (Sirië) en Hans Magnus Enzensberger (Duitsland). Om nie eens te praat van ons eie twee kandidate wat vanjaar (so glo ek graag) ‘n besonder sterk kans het nie … En wat van prosateurs soos Amos Oz, Carlos Fuentes, Philip Roth, Haruki Murakami en ‘n magdom ander? Selfs Bei Dao (China/VSA) is elke jaar ‘n sterk gunsteling, maar net soos dit die geval is met Salman Rushdie sal só ‘n toekenning waarskynlik met té veel politieke bagasie gepaardgaan. (En wat van Tomas Tranströmer?!)
Nietemin, groot was my verbasing toe ek op De Contrabas lees dat niemand minder as Bob Dylan op dié stadium as gunstige kandidaat bejeën word nie. Volgens die Deense literator, Anne-Marie Mai, gaan die toekenning na alle waarskynlikheid vanjaar na ‘n Amerikaanse skrywer gaan; veral na aanleiding van die Akademie se voormalige hoofsekretaris, Horace Engdahl, se gewraakte uitspraak jeens die Amerikaanse letterkunde verlede jaar. Volgens The Guardian se berig van 1 Oktober 2008 het hy gesê dat die Amerikaanse skrywers te selfgesentreerd is. “The US is too isolated, too insular. They don’t translate enough and don’t really participate in the big dialogue of literature,” het hy glo gesê. Later het sekretaris Engdahl dié bewerings probeer ontken en beweer dat dit ‘n misverstand is. Maar nou ja, die skade was gedoen.
Verdermeer word die argument dat Bob Dylan voordeel mag trek uit ‘n regstellende stem ten gunste van ‘n Amerikaanse bekroning, word ook op Knack se webblad gevoer. Ook hulle haal Anne-Marie Mai aan wat beweer dat Dylan se nominasie al vir etlike jare voor die komitee dien, maar telkens oor die hoof gesien word; skaamteloos lewer sy egter nou ‘n betoog ten gunste van bekroning vir hom, aangesien hy “de experimentele romantische en modernistische tradities van de wereldliteratuur verder gevoerd en met populaire uitdrukkingsvormen versmolten (heeft).” Na haar mening kan Dylan op dieselfde vlak geplaas word as skrywers soos Alexander Poesjkin, Charles Baudelaire, Walt Whitman, Johann Wolfgang Goethe en John Keats.
Nou ja, toe. Indien ‘n liriekskrywer bekroon moet word, is ek dit heeltemal eens dat onse Bobbie ‘n besonder sterk kandidaat is … En selfs wanneer sy lirieke met die Amerikaanse digkuns vergelyk word, staan hy waarskynlik ‘n neuspunt voor die meeste ander … Maar ‘n bekroning vir hom ten koste van soveel ander onvergeetlike skrywers?! Sjoe, darem seker nie, of hoe?
Hoe dit ook al sy, solank ons net kan aanhou met asemhaal, sal ons mettertyd wel weet.
As toegif vanoggend plaas ek die laaste strofe uit “A Hard Rain’s A-gonna Fall” wat waarskynlik as Bob Dylan se mees beroemde liriek beskou kan word. Die res van die liriek – asook al die ander – is hier te lees.
Maak ook net seker dat jy Yves T’Sjoen se nuwe blog te lese kry; dis absoluut fassinerend. Cas Vos ‘n huldeblyk vir IL de Villiers gestuur en Hennie Aucamp gesels alte heerlik met Bernard Odendaal in die Brieweboks oor die Liedteks as deel van die poësieskat in Afrikaans. Intussen het Jakkie van der Colff sy (of haar) beswaar teen Bernard Odendaal se resensie van Jelleke Wierenga se bundel, Bloot mens, na LitNet geneem en hom (of haar) tromop geloop teen twéé geïnspireerde reaksies, naamlik die van Koos Sas en Marna Duvenhage. Gaan lees gerus. Ai, ai, dis altyd só jammer wanneer mense hoor maar nie luister nie.
Nietemin, ‘n lekker (musikale) dag word jou toegewens.
© Bob Dylan (uit: A Hard Rain’s A-gonna Fall)
Tags: Ernesto Cardenal, Hans Magnus Enzensberger, Roberto Juarroz, Salman Rushdie, Tomas Tranströmer