You are here: Home » Content » Afrikaans Eerste Addisionele Taal Graad 8 » Leesstuk met vrae
‘N LEESSTUK MET VRAEAktiwiteit 1Bestudeer die onderstaande leesstuk en beantwoord dan die vrae wat daarop volg:Deesdae is die lewe so gejaagd dat mense nie meer tyd het vir familie en vriende nie. Almal het so behep geraak met hul beroepe, geld en oorlewing dat daar nie meer tyd gemaak word vir heerlik kuier en ontspan nie. Ons hoor gedurig van mense wat nie eens meer vir hul eie kinders tyd het nie. Selfs gesondheid en voorkoms kry nie meer soveel aandag as in die verlede nie.Navorsing het egter bewys dat die basiese gesin goed is vir die stabiliteit van die samelewing. Daar word ook beweer dat die gesin die aanslae van buite kan absorbeer. In die lewe wat gekenmerk word deur soveel verandering, soek baie mense vasstaande dinge. ’n Gesin wat mekaar liefhet en deur dik en dun ondersteun, bied dan ook ’n veilige hawe wanneer ons beskerming nodig het.1. Julle sal oplet dat baie skrywers tussen ’n familie en ’n gesin onderskei. Beskryf kortliks hoe die twee van mekaar verskil.2. Watter een van die volgende woorde kan die woord “gejaagd” in paragraaf 1 vervang sonder om die betekenis daarvan te verander? (Skryf slegs een woord neer.)hartseer mooi vinnig stadig3. Stem julle saam dat die lewe gejaagd geword het? Motiveer deur twee voorbeelde uit die eerste drie paragrawe neer te skryf. (Volsinne is nie nodig nie.) Noem nou nog TWEE voorbeelde uit die alledaagse lewe.4. Kies die antwoord wat nie pas nie.As ons sê dat mense “behep geraak” (paragraaf 1) het, bedoel ons dat hulle . . . :’n obsessie het om iets te doen. gedwing word om iets te doen. min gepla is. baie gepla is.5. Beskryf kortliks wat met ’n mens se “beroep” bedoel word ?6. Noem enige vyf beroepe wat die mense in jul familie beoefen. Voltooi die onderstaande tabel.Table 1
Verwantskap (bv. neef)
Beroep (bv. onderwyser)
Gee kort beskrywing van beroep.
7. Gebruik die woordeboek en skryf die betekenis van elk van die volgende woorde of uitdrukkings neer. (Dit is belangrik om daarop te let dat die woordeboek verskeie moontlikhede mag gee. Julle moet dus weer kyk na die betekenis van die woord in sy bepaalde konteks.)7.1 voorkoms (paragraaf 1)7.2 stabiliteit (paragraaf 4)7.3 navorsing (paragraaf 4)7.4 samelewing (paragraaf 4)7.5 aanslae. . .absorbeer: (paragraaf 4)7.6 vasstaande dinge (paragraaf 5)7.7 ondersteun (paragraaf 5)7.8 veilige hawe (paragraaf 5)Table 2
Aktiwiteit 2Vertel kortliks hoe julle gesin of familie ’n baie moeilike tyd oorleef het. (Een paragraaf, 5 − 6 sinne) Gebruik vier nuwe woorde wat jy aangeleer het.OFVertel kortliks van ’n opwindende gebeurtenis wat jul gesin/of familie beleef het.Voordat julle jul paragrafie inlewer, moet julle eers die volgende kontrolelys voltooi:Table 3
. Het ek elke sin met ’n hoofletter begin?
. Het ek elke keer ’n punt aan die einde van die sin gebruik?
. Is my handskrif leesbaar ?
. Het ek die opdrag korrek beantwoord?
. Is daar vier “nuwe” woorde in my paragraaf?
Aktiwiteit 3In die verlede het die tradisionele gesin uit ’n ma, pa, boeties en sussies bestaan. Deesdae is daar ’n groot aantal familie-vorme wat suksesvol as kerngesin bestaan.Hier volg twee algemene voorbeelde:Die enkel-ma of enkel-paDie uitgebreide gesin.Bespreking:1. Noem twee redes waarom ons deesdae enkelouers aantref. 2. Noem twee maniere waarop die “uitgebreide gesin” gevorm kan word. 3. Is daar nog ander familiestrukture waarvan jy die klas kan vertel?4. Vertel van ’n interessante of buitengewone familiestruktuur waarvan julle kennis dra. (Julle kan ook vertel van ’n storie wat julle gelees het. Wat van ’n foto of koerantuitknipsel van die familie/gesin?)Table 5
Aktiwiteit 4StamboomVra julle ouers om julle te help met die inligting en voltooi dan die volgende stamboom. Figure 1Table 6
Aktiwiteit 5Julle het sekerlik nou nuwe woorde bygeleer. Toets nou jul kennis oor die “name” wat ons die familie gee deur die volgende woordspeletjie te voltooi. (Daar is meer as 10 woorde weggesteek.)Table 7
Aktiwiteit 6Die volgende brief het in ’n bekende tydskrif se RAADGEE-RUBRIEK verskyn:My onskuldige dogter, met die sagte krulhare en onnutsige bruin oë, het oornag verander. Sy dra hoë platformskoene, groot oorringe, nou­sluitende langbroeke en die kortste T-hempies. Sy het snot en trane gehuil oor ’n naeltjiering en ’n selfoon. Die hare moet gebleikte strepies hê en ontwerpersetikette is “funky”. Sy kry die stuipe as sy die huis verlaat sonder maskara en lipglans. Volgende week is die klere waaroor sy vandag ge‘rave’ het, oudmodies en “boring”. Ek is raadop. Waar gaan dit alles eindig? Ek ken my kind nie meer nie! Help my, asseblief. Desperaat van Kroonstad.Hierdie groep jongmense word die sogenaamde “tussen-inners” genoem. Bespreek hierdie verskynsel in jul groepe. (Julle kan gerus van die volgende vrae gebruik maak.)Vrae:Is daar ook sulke meisies in jul gemeenskap? Hoe oud kan hierdie meisies wees? Waar hang hulle gewoonlik uit? Watter ooreenkomste/verskille is daar tussen dié meisies in jul gemeenskap en die wat hier beskryf word? Watter raad sal jy aan die ouers van sulke kinders gee? Watter raad sal jy aan die meisies gee? Dink jy dat hulle die fase sal ontgroei? Is dit ’n belangrike fase in ’n meisie se lewe? Wat doen seuns van min of meer dieselfde ouderdom wat ‘vreemd” is? Is hierdie verskynsel ’n meisie-ding?Table 9
Aktiwiteit 7Hoe word meervoude en verkleinwoorde gevorm?Onthou:Die meeste meervoude word gevorm deur ’n –s of –e by die woord te voeg.Voorbeelde: een oom twee ooms een tante twee tantes een neef twee neefsOnthou die volgende:Wanneer die woorde op ’n -i , -u, -o en ’n beklemtoonde, kort a eindig, kry ons ’n ‘s in die meervoud ( en ‘tjie in verkleinwoord)Byvoorbeeld: een ma twee ma’s Wanneer die laaste gedeelte van die woord ’n kort klinker (a, u, o, i , en a ) bevat, word die laaste klank verdubbel.Byvoorbeeld: een mes twee messe een model twee modelle Verkleinwoorde word gevorm deurdat ons -ie, -pie, -tjie, of ‘tjie, ens. byvoeg.DIT IS BELANGRIK OM TE ONTHOU DAT HIERDIE SLEGS ENKELE VOORBEELDE IS !Voltooi die onderstaande tabel deur elke keer die ontbrekende woord in te vul. Die woorde moet korrek gespel word.Table 10
MemorandumMOONTLIKE ANTWOORDE EN RIGLYNE AKTIWITEIT 11. Gesin verwys na die vader, moeder en kinders. Familie verwys na al die ander, bv. die grootouers, tannies, ooms, neefs en niggies.2. vinnig3. Mense het nie meer tyd vir familie en vriende nie/ mense het behep geraak met hul beroepe / niemand het meer tyd vir kuier en ontspanning nie. (enige twee) Alledaagse voorbeelde: eie keuse.4. min gepla is5. Die werk wat iemand doen om sy brood te verdien. (Die geld wat iemand verdien om ‘n bestaan mee te maak.)6. Opvoeder kontroleer.7.7.1 voorkoms – die wyse waarop mense hulself versorg.7.2 stabiliteit – standvastigheid/bestendigheid/lewe volgens vaste beginsels.7.3 navorsing – studies omtrent die onderwerp/feite, materiaal uit die alledaagse lewe inwin om sekere afleidings te maak.7.4 samelewing – gemeenskap/ mense in ‘n bepaalde omgewing.7.5 aanslae absorbeer – krisisse hanteer/ moeilike keuses maak, ens.7.6 vasstaande dinge – beginsels, tradisies wat baie lank staan.7.7. ondersteun – om iemand te help/by te staan.7.8. veilige hawe – ‘n plek waar jy tuis voel/ waar daar minder eise en stres is[bg. antwoorde dien slegs as riglyne – aanvaar ook ander relevante besprekings] AKTIWITEIT 2Die voorbeeld van die assesseringsmatriks vir ‘n paragraaf (agter aangeheg) mag hier gebruik word. AKTIWITEIT 31. Een van die ouers is oorlede / ouers geskei / kinders buite huweliksverband gebore / kinders aangeneem, ens.2. Ouma en Oupa woon in by kinders omdat hulle nie meer selfversorgend is nie / of omdat dit vooraf so beplan is. ‘n Tekort aan huisvesting kan ook meebring dat mense gedwing word om by mekaar te woon. Kinders uit vorige huwelike wat by bestaande gesin inwoon, ens.3. Opvoeder fasiliteer die bespreking. AKTIWITEIT 4Let asseblief daarop dat hierdie aktiwiteit met groot omsigtigheid hanteer moet word omdat dit sommige leerders mag ontstel, veral as hulle uit gebroke huise kom. AKTIWITEIT 51. Ooms2. Neef3. Skoonma4. Skoondogter5. Dogter6. Ma7. Pa8. Niggie9. Broer10. Seun11. Swaer12. Tante AKTIWITEIT 6Opvoeder fasiliteer die bespreking.Groepbespreking kan ook geassesseer word. AKTIWITEIT 7Table 13
Next module in collection » Gesprek in dialoogvorm
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on May 25, 2009 4:03 am -0500. Add to a lens