Die naakte waarheid oor dieet en oefening
JY LEES NOU Die naakte waarheid oor dieet en oefening
Die kombinasie van ’n goeie oefensessie en ’n gebalanseerde dieet is net wat jou liggaam elke dag nodig het.
Ons kan nie oor gesondheid praat as ons nie voeding en oefening in ag neem nie. Enige verbetering met gewig (wat die skaal sê) en die samestelling van die liggaam (wat die spieël sê) is te danke aan 80 tot 85 persent dieet en 15 tot 20 persent oefening. Dis omdat ons sowat 21 keer per week (miskien meer) eet, en net omtrent drie tot vyf keer per week oefen. ’n Paar sleutelbeginsels moet onthou word as jy ’n gesonde en langdurige balans wil vind tussen dieet en oefening.
1. Oefening op sy eie is nie goed genoeg nie
Gereelde oefening het beslis baie voordele. Wanneer dit by gewigverlies kom, is oefening baie belangrik, maar net bykomend. Navorsing toon diegene wat hul dieet dophou EN gereeld oefen, verloor nie noodwendig meer gewig verloor as ’n mens kyk kilogramme op die skaal nie, maar hulle verloor beslis meer vetmassa – en dis wat regtig tel. Boonop hou hulle die ekstra gewig baie langer af as diegene wat net ’n dieet volg en nie ook ’n oefenprogram nie. Jou eerste prioriteit moet dus wees om goed te let op wat en hoeveel jy eet. Die bloed, sweet en trane in die gimnasium sal die res doen.
2. Jy kan nie jou naweek-oordaad wegoefen nie
Oefening is nie ’n towermiddel nie en sal nie die naweek se oordaad of gisteraand se wegneemete ongedaan maak nie. Navorsing toon die deursnee-mens oorskat maklik die aktiwiteit wat hulle verrig met sowat 30 persent. Dis ’n illusie om te dink jy kan daardie ekstra kalorieë wat jy geëet het met jou volgende oefensessie afskud. As daardie kalorieë boonop van rommelkos afkomstig is, is daar geen spinklas, trapmeule of selfs boot camp-oefeninge wat daarvan ontslae sal kan raak nie. As jou gesondheid vir jou belangrik is, behoort elke ete ook saak te maak. Oefening is bykomend tot ’n gesonde dieet, nie ’n plaasvervanger nie.
3. Leë beloftes in jou energiestafie
Die vervaardigers van energiedrankies en voedingstafies maak groot beloftes – van verhoogde energievlakke, wakkerheid, konsentrasie, ekstra voeding en selfs verbeterde sportprestasie. Dit klink soos iets wat ons almal nodig het. Die probleem is, meestal kry jy ’n oordosis suiker en kaffeïen. Hoewel sportskommeldrankies, stafies en drankies af en toe ’n doeltreffende en gerieflike plaasvervanger vir maaltye of ekstra voeding kan wees, kan dit nie ’n gebalanseerde dieet vervang nie. Hierdie aanvullings bevat gewoonlik nie fitochemikalieë, antioksidante en vesel nie. Jy moet dus die inname van hierdie aanvullings tot die absolute minimum beperk. Besef ook jy het dit glad nie nodig as jy ’n gebalanseerde dieet volg nie. Moenie dat slim bemarkingsveldtogte jou laat dink jy kan nie sonder hierdie produkte gesonde leefstyldoelwitte of verbeterde sportprestasies behaal nie.
4. Sit die vrugtesap neer
Ongelukkig is vrugtesap nie altyd wat ’n mens dink nie. Dis gewoonlik ’n mengsel van water, baie suiker en ’n tipe vrugtekonsentrasie. Selfs al drink jy egte 100-persent-vrugtesap, is dit nog propvol suiker – gewoonlik net soveel soos in ’n blikkie Coke. Dis ook maklik om groot hoeveelhede vrugtesap in ’n kort tydjie te drink, anders as met heel vrugte, wat ’n tydjie neem om te verteer. Die suiker in vrugtesap word onmiddellik in die bloedstroom vrygelaat, wat hoë pieke in jou bloedsuikervlakke veroorsaak. Wat opgaan, moet afkom. Met die onvermydelike daling van jou bloedsuiker sal jy daardie bekende simptome van slaperigheid, loomheid, gebrek aan konsentrasie, en die ergste, honger, ervaar. Wanneer jou bloedsuikervlakke gereeld opskiet, kan dit lei tot insulienweerstandigheid. Dit kan dan regtig moeilik wees om gewig te verloor of ’n gesonde gewig te handhaaf.
5. Brandstof vir jou oefensessie
Almal verskil wat oefen en eet betref. Sommige mense kan nie sonder kos bly nie, terwyl ander nie kan eet voor hulle gaan oefen nie. Die waarheid is, om voor oefening te veel of niks te eet nie, sal jou benadeel. Dit gaan oor tydsberekening. Eet ’n groot maaltyd minstens drie tot vier uur voor oefening, of ’n klein ete twee tot drie uur voor die tyd. Jy kan ook ’n ligte peuselhappie kort voor jou oefensessie oorweeg. As dit jou in die eerste 10 tot 15 minute van oefening naar laat voel, laat vaar dit eerder. Onthou, om op ’n leë maag te oefen sal jou nie meer vet laat verbrand nie. Jy sal waarskynlik nie lank of hard kan oefen voor jou bloedglukosevlakke aansienlik val en jy nie meer kan aanhou nie. Let op hoe jy tydens jou werksessie voel en laat jou ervaring jou lei.
Prof. Elmarie Terblanche
Prof. Elmarie Terblanche is in Kaapstad gebore en het in Johannesburg gematrikuleer. Sy het in 1983 as eerstejaarstudent in liggaamsopvoeding na Stellenbosch teruggekeer. In 1991 is sy aangestel as ’n dosent in die afdeling mediese fisiologie aan die fakulteit van gesondheidswetenskappe aan die Universiteit Stellenbosch. Sy het in 1996 haar doktorsgraad in mediese fisiologie verwerf. In 2004 is sy aangestel as medeprofessor in die departement van sportwetenskap. Sy is in 2008 bevorder tot ’n professor. Sy is sedert 2006 die voorsitter van die departement van sportwetenskap. Sy stel belang in navorsing van ’n praktiese aard en kyk na vraagstukke wat van belang is vir atlete van alle vlakke. Elmarie publiseer in nasionaal en internasionaal geakkrediteerde vaktydskrifte. Sy het ’n C3-evaluering van die Nasionale Navorsingstigting.