PressReader - Beeld: 2018-11-10 - Vas­te en los toe­be­hoor­sels
Vas­te en los toe­be­hoor­sels
Vas­te en los toe­be­hoor­sels klink na ’n vreem­de kon­sep. In En­gels staan dit be­kend as “fix­tu­res and fit­tings” by die ver­koop van ’n on­roe­ren­de ei­en­dom.
Dit is ’n be­gin­sel of ver­skyn­sel wat ’n be­lang­ri­ke rol kan speel by die ver­koop van jou huis.
Die vraag ont­staan: Ek ver­koop my huis. Ek pak al­les op en gaan nou trek. Wat vat ek saam met my as ek trek? En wat moet ek los?
Na­tuur­lik ver­wy­der jy al jou per­soon­li­ke i­tems en los­goed.
Wat “fix­tu­res en fit­tings” be­tref, is daar ver­skeie ver­be­te­rings aan die ei­en­dom wat kan lei tot ge­skil­le tus­sen ver­ko­pers en ko­pers.
Al­ge­me­ne dis­pu­te wat ont­staan oor ver­be­te­rings het by­voor­beeld be­trek­king op swem­bad-skoon­maak­toe­rus­ting, bo­grond­se be­sproei­ing­stel­sels, TV­an­ten­nas, sa­tel­liet­skot­tels, a­larm­stel­sels, lug­ver­sor­gings­een­he­de, ka­bi­net­te (wat blyk in­ge­bou te wees), en­so­voorts.
Die al­ge­me­ne be­gin­sel in ons reg is dat wan­neer ’n ko­per ’n vas­te ei­en­dom koop, ont­vang die ko­per die grond, die per­ma­nen­te fi­sie­ke ver­be­te­rings soos die ge­boue wat op die grond op­ge­rig is, as­ook al­le i­tems wat per­ma­nent aan­ge­heg is aan die ver­be­te­rings of ge­boue wat op die grond op­ge­rig is.
Hier­die i­tems wat per­ma­nent aan­ge­heg is aan die ver­be­te­rings
Die rég­te ant­woord – Fer­di Ver­ryn
staan al­ge­meen be­kend as die vas­te toe­be­hoor­sels of “fix­tu­res”.
’n Vas­te toe­be­hoor­sel is ’n ver- be­te­ring wat per­ma­nent van aard is. Dit sluit al­le fi­sie­ke struk­tu­re in en ook i­tems of voor­wer­pe wat per­ma­nent aan hier­die struk­tu­re ge­heg is.
Wan­neer ’n i­tem/ver­be­te­ring of voor­werp ’n es­sen­si­ë­le deel van die ei­en­dom vorm, word dit ge­ag dat die i­tem/ver­be­te­ring ’n per­ma­nen­te toe­be­hoor­sel is.
In die hof­saak Ma­cDo­nald Ltd v Ra­din NO en Pot­chef­stroom Dai­ries & In­dus­tries Co. Ltd 1915 AD 466-467 het die hof ’n drie­le­di­ge toets daar­ge­stel om te be­paal of ’n ver­be­te­ring vas of los is al dan nie.
Die vol­gen­de vrae moet ge­stel word:
■ Is die aard van die re­le­van­te ver­be­te­ring so dat dit deel vorm van die on­roe­ren­de ei­en­dom?
■ Is dit fi­sies daar­aan vas­ge­heg?
■ Is dit die be­doe­ling van die per­soon (ver­ko­per) dat die voor­werp per­ma­nent aan die ei­en­dom moet be­hoort?
On­ge­luk­kig is dit nie al­tyd ’n uit­ge­maak­te saak as hier­die drie fak­to­re (aard, doel en wy­se van aan­heg­ting/ver­be­te­ring) in aan­mer­king ge­neem word om te be­paal of ’n ver­be­te­ring per­ma­nent van aard is, al dan nie.
Die be­doe­ling van ’n ei­e­naar/ ver­ko­per ten tye van die aan­heg­ting van die voor­werp/ver­be­te­ring aan die ei­en­dom is ’n sub­jek­tie­we toets.
Wat was die ver­ko­per se ge­dag­te­gang ten tye van die aan­heg­ting? Dit kan baie moei­lik wees om te be­paal.
Dit is dus nood­saak­lik dat die ver­ko­per en ko­per die “fix­tu­res en fit­tings” be­spreek en daar­oor on­der­han­del ten tye van kon­trak­slui­ting.
Ten ein­de e­ni­ge on­se­ker­heid in hier­die ver­band te ver­hoed, word daar aan­be­veel dat die koop­kon­trak ’n klou­su­le be­vat wat spe­si­fiek na “fix­tu­res and fit­tings” ver­wys.
En dat die ver­be­te­rings wat bly of ver­wy­der gaan word, uit­ge­stip word in die kon­trak.
Dit sal e­ni­ge on­dui­de­lik­heid uit die weg ruim en po­ten­si­ë­le dis­pu­te ver­hoed.
By e­ni­ge ver­koop van ’n ei­en­dom is daar ver­skeie sa­ke wat oor­weeg moet word.
Dit is van kar­di­na­le be­lang dat toe­be­hoor­sels deeg­lik on­der­han­del word in die skrif­te­li­ke koop­kon­trak.
In­dien hier­die aan­ge­leent­heid deeg­lik ge­dek word in die kon­trak sal dit baie kop­se­re vir so­wel die ver­ko­per as ko­per ver­hoed.
Daar kan le­li­ke dis­pu­te ont­wik­kel oor toe­be­hoor­sels wan­neer dit by huis­koop en -ver­koop kom.