In die Markusteks verwys Jesus na die toekoms wanneer die tempel afgebreek en allerlei rampe en vervolging sal losbars. Die tekste uit 1 Samuel handel oor die kinderlose Hanna se versugting om 'n kind te hê en haar lofsang oor die geboorte van haar seun Samuel. Die Hebreërsteks handel oor die eenmalige offer van Christus wat vrye toegang tot God bewerkstellig.
1 Daar was 'n man uit Ramatajim, 'n Suffiet uit die Efraimsberge. Hy was Elkana seun van Jerogam, seun van Elihu, seun van Togu, seun van Suf uit Efrata. 2Hy het twee vrouens gehad. Die een se naam was Hanna en die ander s'n Peninna. Peninna het kinders gehad, maar Hanna nie.
3Elkana het elke jaar uit sy stad uit na Silo toe gegaan om te aanbid en aan die Here die Almagtige offers te bring. Eli se twee seuns, Hofni en Pínehas was in Silo priesters van die Here.
9"En julle moet teen julleself op julle hoede wees. Mense sal julle aan die geregshowe oorlewer; in die sinagoges sal julle geslaan word, en voor goewerneurs en konings sal julle oor My teregstaan. Dit sal 'n getuienis voor hulle wees. 10En die evangelie moet eers aan al die nasies verkondig word. 11Wanneer hulle julle gryp om julle oor te lewer, moet julle julle nie vooruit bekommer oor wat julle sal sê nie, maar julle moet praat soos dit op daardie oomblik aan julle gegee sal word, want dit is nie julle wat praat nie, maar die Heilige Gees. 12Die een broer sal die ander oorlewer om doodgemaak te word, en selfs 'n pa sy kind. Kinders sal teen hulle ouers in opstand kom en hulle doodmaak. 13Ja, julle sal ter wille van my Naam deur almal gehaat word. Maar wie tot die einde toe volhard, sal gered word."
Markus 13:1-37 – Rampe en Vervolginge, die Groot Verdrukking en die Koms van die Seun van die Mens
1. Hulle moet versigtig wees vir misleiding oor Jesus self. Mense sal voorgee hulle is Hy. Die begeleidende tekens van die eindtyd: oorloë, hongersnood en aardbewings (Lukas voeg epidemies by) moet hulle nie verskrik nie. Dit is geboortepyne van die nuwe tyd wat kom.
2. Hulle moet versigtig wees vir wat met hulleself kan gebeur in teenstand. Hulle sal geregtiglik, godsdienstig en polities vervolg word. Maar dit alles sal as getuienis vir Jesus dien en deel wees van die verkondiging van die evangelie aan alle nasies.
Matteus brei uit oor die verslaentheid wat oor die volke van die aarde sal kom en praat ook van die groot trompet wat dit alles sal aankondig. Lukas praat ook van die radeloosheid en angs van die mense vir die "gebulder van die see en sy vloedgolwe" (tsunamis?). Hy bemoedig die gelowiges egter met die boodskap dat hierdie dinge eintlik 'n teken is dat hulle verlossing naby is. Daarom moet hulle regop staan en hulle koppe oplig!
Aanvangswoord: (1 Samuel 2)
Seëngroet: (Openbaring 1)
Wet: (Markus 12:28-34)
Vryspraak: (Hebreërs 10)
Loflied 590 "Het jy gehoor dat eenmaal 1,2"
Skriflesing: Markus 13:1-8
F120. "Hy Is Heer "
Hierdie is 'n moeilike gedeelte vir kleiner kinders om te verstaan… Lees die perikoop uit Die Nuwe Testament vir Kinders deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999.
13 1 Terwyl Jesus van die tempel af wegstap, sê een van sy dissipels vir Hom: "Here, kyk net hoe groot is die klippe waarmee die tempel gebou is. Wat 'n mooi gebou is dit nie!"
2 "Sien julle al hierdie groot geboue?" vra Jesus hulle. "Een van die dae sal dit tot op die grond toe afgebreek word. Daar sal niks van oorbly nie."
3–4 'n Rukkie later het Jesus op die Olyfberg gaan sit. Van daar af kon mens die tempel* mooi sien. Hulle was alleen. Petrus, Jakobus, Johannes en Andreas vra Hom toe: "Wanneer gaan al hierdie slegte dinge gebeur? Hoe sal ons weet wanneer die einde* van die wêreld naby is?"
5–8 "Julle moet versigtig wees," sê Jesus. "Daar sal mense kom wat sê dat hulle Ek is. Baie sal hulle glo*. Mense sal ook teen mekaar oorlog maak. Moenie skrik as dit gebeur nie. Hierdie dinge moet gebeur, maar die einde* van die wêreld sal nog nie aanbreek nie. Baie volke sal ook met mekaar baklei. En daar gaan te min kos wees. Op baie plekke in die wêreld sal daar aardbewings wees. Hierdie dinge is die eerste tekens dat die einde* naby is.
[Nota: Vir die doel van hierdie preek word Markus 13:1-13 as eenheid hanteer.]
Die eerste teken van die sneeustorting wat sy motor oor die veiligheidsreëling op die snelweg in Denver, Colorado sou slinger, het soos 'n damp wit poeier gelyk. Na die poeierdamp het 'n rukwind die motor buite beheer geruk. "Toe tref iets soos 'n vragtrein ons, 'n berg ys," vertel Dave Boon.
Boon was op reis met sy vrou, June, en 'n jong vriend Gary Martinez (13) na 'n ski-kamp vir jongmense. Op pad het hulle nogal gesels oor die moontlikheid van 'n sneeustorting. Daar was soveel sneeu op die berge waartussen hulle gery het. Toe hulle om 'n draai in die pad kom, sien hulle die poeierdamp, en word binne 'n breukdeel van 'n sekonde oor die veiligheidsreëling langs die pad geslinger.
Die muur van sneeu het die motor 'n paar honderd meter teen die styl berghang laat afrol. Gelukkig is die motor teen 'n groot boom vasgeslinger, en het soos aan die malende sneeumassa ontkom. Die motor het op sy dak geëindig, en het in die rigting van die bergpiek gewys.
As ervare skiërs was Boon gelukkig goed opgelei. Hy het sy sitplekgordel losgemaak en dadelik 'n lugtonnel deur die sneeu gemaak. Boon en Martinez kon uit die motor kom, en het June losgesny. Ten spyte van verskeie knoppe, skrape en kneusplekke het nie een van die drie hospitalisasie benodig nie.
Vir Dave Boon is die ervaring 'n teken dat waarskuwings en gevaartekens daar is om gerespekteer te word. Die tekens langs die pad het gesê "Sneeustortings, moenie stilhou nie." "Ons het al honderde kere op daardie pad gery. Ons het al in geski in die berugte klofies waar stortings plaasvind. Ons dra altyd noodliggies, beepers en sneeugrafies terwyl ons ski. In ons wildste drome het ons nie gedink dit gaan ons motor tref nie," vertel hy.
Jesus teenoor die tempel
In ons teks gaan Jesus van die tempel af weg. Dit is sterk taal, want veel meer sê as maar net dat Jesus fisies weggestap het.
In die vorige gedeelte van Markus was Jesus deurgaans op die terrein van die tempel. Hy het die tempel gereinig en verskeie gesprekke daar gevoer. Sy gesag moes Hy daar verdedig. Die Fariseërs en Sadduseërs het Hom probeer vasvra en slaggate vir Hom gegrawe. Daar was gesprekke oor belasting en die opstanding uit die dood. Hy het die tempel met 'n verdroogde vyeboom vergelyk. 'n Skrifgeleerde het met Hom oor die wet gesels. Hy het die weelde gesien en hoe 'n arm weduwee klein geldstukkies in die offerkis gooi. Jesus het die gelykenis van die boere wat die wingerd by die eienaar steel en selfs nie sy seun ontsien nie, maar doodmaak, vertel.
Die woorde "Toe Jesus van die tempel af weggaan…" (1) simboliseer Jesus se finale en beslissende breuk met die tempel. Jesus het die tempel reeds veroordeel as 'n rowersnes (11:17). Sy afwysing van die tempel het ook 'n rol gespeel in sy doodsvonnis (14:58; 15:29-30).
Jesus verlaat die tempel, om nooit weer terug te keer nie. Praat van waarskuwings. Die tempel met al sy mag en weelde verloor sy rol as konneksiepunt tussen God en mens. Jesus self word nou die weg tot die Vader.
Geweldige klippe en geboue
Wanneer hulle wegstap, verwys een van Jesus se dissipels na die geweldige klippe en geboue.
Op hierdie stadium was die tempel reeds 50 jaar in aanbou, en nog steeds was dit nie klaar nie. Herodes die Grote het Salomo se ou tempelplan vergroot. Die tempelterrein was nou groot genoeg om 12 rugbyvelde te bevat. Die steunmuur vir die tempelterrein aan die suidooste, na die Kedronvallei se kant, was 15 verdiepings hoog. Enorme steenblokke, sommige tot byna 20 meter lank, is in die konstruksie gebruik. Josefus, Joodse geskiedskrywer, vertel hoe die pilare van die ingangsportaal so groot was dat drie mans met uitgestrekte arms skaars rondom een van die pilare kon hande vat. Die heiligdom is met goud en silwer versier. Die luister en weelde van die tempelprojek was groter as enige ander tempel in die antieke wêreld.
Net so indrukwekkend as die gebou, is Jesus se kommentaar: "Sien jy hierdie groot geboue? Hier sal nie een klip op die ander bly nie; alles sal afgebreek word" (2). Praat van stormwaarskuwings!
Veertig jaar later vertel Josefus, die Joodse geskiedskrywer, hoe die keiser bevel gee dat die tempel verwoes moet word. Die tempel en die stadsmure is gelyk gevee, omdat die Jode teen Rome in opstand gekom het. Josefus sê die verwoesting was so volkome dat niemand ooit weer eers sou kon glo dat die prag en praal ooit bestaan het nie.
Regoor die tempel
In Jesus se tyd het God se goeie bedoeling met ou Israel, 'n volk wat Hy seën, sodat ander geseën kan word; 'n volk wat Hom as Koning aanvaar, sodat sy koningskap oor die wêreld kan uitbrei, met kanker besmet geraak.
Die Jode het God se wingerd, Israel in die rigting van hul eie belange gesnoei. Hulle het God se karakter van liefde, trou, geregtigheid en omgee misverstaan. Vroeër, in 586 v.C., is hulle om soortgelyke redes in ballingskap weggestuur. Hulle het ander gode aanbid, hul naaste uitgebuit, en hulle eie koppe gevolg. Ook in hierdie dae het hulle die destydse tempel 'n rowerspelonk gemaak, sê die profeet Jeremia (7:11).
Na hulle reggesnoei is in Babel, kom 'n klein oorblyfsel terug. Die tempel word herbou, en in Herodes se tyd word dit 'n sentrum van prag en praal.
Markus vertel hoe Jesus op die Olyfberg gaan sit, "regoor die tempel." Die Olyfberg word van die tempelberg geskei deur die Kedronvallei, en is sowat 100 meter hoër. Van hul uitkykpunt sien Jesus en sy dissipels die oostekant van die tempel. Jesus gaan sit, wat beteken Hy neem die gesaghebbende houding van 'n leermeester in. Betekenisvol genoeg, voorspel Sagaria dat die oordeel van God oor die tempel van die Olyfbverg af uitgespreek sal word (Sag 14:1-8).
Jesus is gesagvol besig om God te verteenwoordig. Hy neem posisie in regoor, teenoor die tempel.
Vier van Jesus se dissipels vra Hom uit oor die verwoesting van die tempel. Hulle wil weet watter teken sal aandui wanneer die tempel vernietig gaan word, en wanneer alles voleindig sal word.
Hulle vraag lê op twee vlakke:
Wanneer sal die verwoesting van die tempel aanbreek (4a)
Wanneer sal alles voleindig word? (4b)
Die woord "voleindig" dui dikwels in die Bybel op die vervulling van alle dinge aan die einde van die tyd. Vir die dissipels is die voorspelde verwoesting van die tempel 'n teken van iets groter: die voleinding van die wêreld.
Die dissipels vra 'n "teken." Drie keer in gesprekke met die Jode het die Fariseërs Jesus vir 'n teken gevra (vgl. 8:11-12). Elke keer weier Jesus om 'n teken te gee: "Jesus het diep gesug en gesê: 'Waarom wil hierdie geslag 'n teken hê? Dit verseker Ek julle: Aan hierdie geslag sal beslis nie 'n teken gegee word nie'" (8:12).
Wanneer die dissipels 'n teken vra, sê Jesus in ons teks hulle moet versigtig wees. Tekens kan mense mislei. Hulle moet versigtig wees vir misleiding, want baie mense sal kom om voor te gee hulle is Messiasse en redders. Tekens kan mens maklik mislei.
Dit het inderdaad gebeur. In die aanloop tot die Joodse opstand in 66 n.C. het daar baie Messiaanse figure verskyn wat aanspraak gemaak het dat hulle die Jode op die regte pad lei. Hulle was almal vals. Hulle optrede het tot die verwoesting van die tempel in 70 n.C. gelei.
Pas op vir valse Messiasse!
"Pas op!" (Grieks: Blepete) is die kernwoord in vers 5. Die dissipels vra vir 'n teken oor die toekoms, maar Jesus vestig hulle aandag op die hede: "Pas op dat niemand julle mislei nie!"
Jesus se argument is dat mense graag oor die toekoms spekuleer en tekens daarvoor soek. Die spekulasie lei die aandag af van getroue gehoorsaamheid in die hede. Die wesenlike vraag is of jy vandag getrou aan Jesus bly, die geregtigheid, liefde en gehoorsaamheid wat God vra doen? Die vraag is nie hoe gesaghebbend jy die tekens oor die einde kan voorspel nie.
Die gevaar van die misleiding is dat mense hulle as die ware Messias sal voordoen. Pas op, baie sal onder Jesus se Naam kom en sê "Dit is Ek!," d.w.s. "Ek is" God se verteenwoordiger, "Ek is" God.
Die eintlike vraag is of die dissipels hulle steeds aan Jesus se leer en voorbeeld sal bly steur wanneer die tempel val en die voleinding van die wêreld nader kom.
Oorloë en ander tekens
Naas die gevaar van misleiding, is daar ook die angs en vervreemding wat vyandskap, oorloë, aardbewings en hongersnode sal bring (7-8). Hierdie dinge is tekens dat die einde kom, maar dit is tekens wat in elke geslag voorkom. Dit is tekens wat herinner dat die einde gaan kom, maar nie tekens wat sê die einde gaan netnou kom nie.
Die lyding en swaarkry pas op elke geslag en elke kontinent. Dit was dalk veral waar van die eerste eeu, die eeu waarin Jesus geleef het. Daar was die vrees vir oorlog toe Caligula, die Romeinse keiser (37 – 41 n.C.), 'n standbeeld van homself in die tempel wou oprig. Hongersnode het tussen 41-54 n.C. voorgekom (Handelinge 11:28). Aardbewings het Frigië getref en Pompeii in 63 n.C. verwoes.
Doel van die tekens
Die doel van die tekens is nie om gelowiges te verlei tot allerhande spekulasie oor die einde nie. Jesus herinner hulle aan die tekens van die tye om hulle te anker in getrouheid, versigtigheid, waaksaamheid en gehoorsaamheid in die hede.
Dwarsdeur al die tye moet die herhalende tekens ons aandag op Jesus fokus. Die slegte tekens moet die dissipels daarom nie met vrees vul nie. In die swaarkry mag dit na doodspyne, 'n roggeling van die sterwende wêreld klink. Dit is egter nie sterwenspyne nie: dit is geboortepyne, die begin van die nuwe tyd.
Rol van Jesus se dissipels
Wat met Jesus se dissipels gebeur, sal ook 'n teken van die tye wees.
Jesus se dissipels sal die boodskap van Jesus se gesag, koningskap en verlossing uitdra. Hulle sal dit doen omdat die Heilige Gees deur hulle werk en hulle dring (11-12).
Al die oorloë, hongersnode, pyn en stryd – ook die weerstand van regerings en familie – sal 'n ongelooflike geleentheid wees om die evangelie van Jesus se verlossende koningskap te verkondig. God is self in hierdie aksie teenwoordig. Trouens, die Heilige Gees sal self in krisistye aan die woord kom en namens die gelowiges praat.
Die waarheid van Jesus sal deurgaans bestry word. Die dissipels moet egter weet dat God in hulle getuienisaksie teenwoordig is. Die evangelie sal eers aan al die nasies verkondig word. Dit is die teken van God se nuwe wêreld.
Die Joodse tempeldiens het gemeen die vorm van die tempel is 'n teken van die toekoms wat wag. Die Joodse geloof is voorspoedig, alles loop reg. Die glans van die tempel is die teken van goeie tye wat wag. Die Jode was egter verkeerd. Die tempel was nie die teken van God se toekoms nie.
Hierdie dinge wat "moet kom" (7) net soos die Seun van die Mens wat moet ly, skryf teoloog Lesslie Newbigin, wys op 'n geskiedenis wat in die teken van die kruis en opstanding van Jesus sal verloop. Jesus projekteer die vorm van die kruis op die toekoms van die wêreld:
The form of the cross is projected across the picture of world history. It is not to be a smooth story of successful struggle leading directly to victory. Rather it is a story of tribulation and faithful witness, of death and resurrection.
Die verloop van die geskiedenis, sê Newbigin, veronderstel die verkondiging van die regering van God. God se koninkryk is inderdaad naby ons, die hele tyd. God is aktief in die geskiedenis. Maar God se aksie is versteek in dit wat na die teenoorgestelde daarvan lyk. God word koning deur die getuienis en lyding van sy dissipels.
Hierdie geheim is toevertrou aan Jesus se dissipels, hulle wat die geboortepyne kan sien wanneer ander net sterwenspyne sien. Die dissipels weet dat die kruis uitloop op die opstanding, dat die oorvertel van Jesus se evangelie mense rig op die geboorte wat aan die einde op God se wêreld wag.
Jesus se "pas op" weerklink vanaf die Olyfberg tot vandag. Ons moet versigtig wees om ons lewe nie aan valse waarhede en valse messiasse te verbind nie. Daar is baie dinge wat kan voorgee om God te wees, en vir ons sekuriteit te gee. Troos buite Jesus om, is geen troos nie. Wanner ons geloof bloot moraliteit word, of die bewaking van mense se regte, of maatskaplike invloed, en die verbintenis aan Jesus verdwyn, is ons op 'n glibberige pad.
Ons moet ook aanvaar dat getrouheid aan Jesus Christus vir ons lyding gaan inhou. Westerse Christene dink as ons ly en teenstand ervaar, is daar fout. Ons het die misplaaste behoefte om altyd te wil inpas by die heersende kultuur. Op onlangse besoek aan Suid-Afrika het Nik Ripken, kenner op die gebied van die vervolgde kerk, onlangs gesê die kerk in die Weste wil ten alle koste pyn verlig, eerder as om die pyn te vat van gehoorsaamheid aan die Here. Ons het veel om by die vervolgde kerk te leer.
Hoeveel pyn dit ook al inhou, is die enigste keuse wat toon jy verstaan die tekens van die tye 'n keuse vir gehoorsaamheid aan Jesus Christus, die Here.
Jesus se veroordeling van die Jode se hoogste kulturele prestasie, die tempel en die pragtige Jerusalem, moet ook nie te vinnig by ons verby gaan nie. Tot vandag toe stroom ons as toeriste om die vergange glorie van Jerusalem te besigtig. Vir Jesus was dit 'n leë prestasie. Dit is nie standhoudend nie.
Hoeveel van ons moderne kulturele prestasies, ons beskawing, ons nasionalisme en trots, hou na Jesus se mening stand?
Wel, ons is gewaarsku. Die wêreld wat buite God se prioriteite om gebou word, is op losse skroewe. Pas op! Die wêreld wat standhou het die vorm van 'n kruis, word gebore uit die oordra van Jesus se boodskap, en is onherroeplik op pad. Laat ons ag slaan op die waarskuwingborde, nie afvallig word nie, en onsself aan Jesus se komende wêreld oriënteer.
Wegsending: Lied 219 "Laat ons sing van ons Verlosser 1,2,3′
Voor die seën
Gaan nou terug na die lewe van elke dag en leef met die verwagting dat God se goedheid altyd weer in jou lewe en omstandighede sal verskyn. Gaan lewe met die seën van die Here.