PressReader - Kuier: 2015-01-28 - Waar­de van oe­fe­ning
Waar­de van oe­fe­ning
Oe­fe­ning gaan oor veel meer as net ’n spie­re bou of om ’n lek­ker ly­fie te hê. Dit is ook baie voor­de­lig vir jou ge­sond­heid.
Kuier - 2015-01-28 - GESONDHEID - Deur na­di­ne wil­li­ams
Om ’n ge­son­de leef­styl te hand­haaf is nie al­tyd so mak­lik nie. Om nie eens te praat van die oe­fe­ning wat daar­mee ge­paard gaan nie. Ja, jy wil daar­die so­mer­ly­fie hê wat som­mer be­hoor­lik die kop­pe sal laat draai. En wat ’n droom sal dit nie wees om trots in die stra­te te pa­ra­deer son­der om aan daai ek­stra sel­lu­liet te dink wat jy moet weg­steek nie.
Ken­ners be­ves­tig oe­fe­ning kan die ant­woord wees om al daar­die on­ge­wens­te ge­sond­heids­kwa­le weg te hou. Maar om te oe­fen, gaan nie net oor lang ure in die gym, on­ge­mak­lik­heid en swaar ge­wig­te wat jy moet op­tel nie.
Be­ver­ly Eras­mus (37) van Kuils­ri­vier bui­te Kaapstad, het groot­ge­word met die we­te dat ’n ge­son­de leef­styl ook be­te­ken jy moet ge­reeld oe­fen. Ten spy­te van men­se se per­sep­sies oor haar be­sluit dat oe­fe­ning be­lang­rik is, was haar be­geer­te nooit om soos ’n spier­tier te lyk nie.
“Vir my het oe­fe­ning nie net te doen oor hoe jy fi­siek lyk nie. Oe­fe­ning het gro­ten­deels te doen met hoe dit my laat voel. Dit gee my self­ver­troue en dit laat my voel ek is in be­heer. In be­heer van my ge­sond­heid, my le­we en my toe­koms.”
Ná 19 jaar van ag­ter­oor­sit het Be­ver­ly be­sluit om ver­le­de jaar weer erns­tig te be­gin oe­fen.“Ek het daai tyd nie­mand ge­had om saam met my te oe­fen nie. My werk en ge­sin het my ook so be­sig ge­hou dat oe­fen bui­te die kwes­sie was. Of so het ek daar­die tyd ge­dink.”
Sy is van­dag 11 kg lig­ter en volg ’n streng oe­fen­pro­gram. En met vyf wed­lo­pe ag­ter die rug sien sy uit na die vol­gen­de een, die Two O­ce­ans-ma­ra­thon.
“Ek oe­fen d­rie keer ’n week met ’n per­so­nal trai­ner en ge­niet el­ke oom­blik daar­van. My oe­fe­ning be­staan uit hard­loop met die fo­kus op streng­the­ning, spoed en en­du­ran­ce. Dis nie meer net oe­fen nie, maar deel van my le­we.”
Chris Sa­die, ’n fi­si­o­te­ra­peut met ’n ag­ter­grond in sport­we­ten­skap en bi­o­ki­ne­ti­ka, glo oe­fe­ning is baie be­lang­rik en voor­de­lig vir ’n mens.
“Ge­reel­de oe­fe­ning kan help om bloed­druk-, cho­les­te­rol- en glu­ko­se­vlak­ke te ver­laag. Ver­der help oe­fe­ning ook om spie­re, been en ge­wrig­te ge­sond te hou.
“Oe­fe­nin­ge kan ook die ri­si­ko vir die ont­wik­ke­ling van kar­di­o­vas­ku­lê­re siek­tes, me­ta­bo­lie­se sin­droom en selfs die ri­si­ko vir die ont­wik­ke­ling van gees­tes­ver­steu­ring ver­min­der.”
Chris se raad aan die­ge­ne wat al­tyd ver-
Ge­wig­dra­en­de oe­fe­nin­ge soos stap of trap­pe klim raak be­lang­ri­ker hoe ou­er jy word, want dit hou die be­ne sterk.
sko­nings ge­bruik soos ’n swak rug, ar­tri­tis en hoë bloed­druk om nie te oe­fen nie, is om juis daar­om te oe­fen.
“Oe­fe­ning is juis vir dié men­se ui­ters voor­de­lig om­dat dit a­re­as wat te swak of styf is, ver­be­ter en dit is ook goed vir sir­ku­la­sie en kar­di­o­vas­ku­lê­re fiks­heid.”
Vir men­se wat erns­ti­ge toe­stan­de het, moet oe­fe­ning se in­ten­si­teit, duur, fre­kwen­sie, ti­pe en ma­te van im­pak (hoë teen­oor lae im­pak) aan­ge­pas word.
Chris sê ie­mand met ’n hart­siek­te sal by­voor­beeld steeds a­ë­ro­bie­se oe­fe­ning kan doen, maar teen ’n baie la­er, vei­li­ge in­ten­si­teit.
En ie­mand met er­ge ar­tri­tis kan weer baat vind by la­er im­pak­oe­fe­nin­ge soos om in ’n swem­bad te oe­fen in plaas van hard­loop, wat hoë im­pak is.
“Die ti­pe oe­fe­ning word aan­ge­pas vol­gens die in­di­vi­du se be­hoef­tes. As ’n per­soon by­voor­beeld baie sty­we ge­wrig­te en swak ba­lans het, sal meer mo­bi­li­sa­sie en ba­lans oe­fe­nin­ge voor­de­lig wees.”
Vol­gens Chris is dié oe­fe­nin­ge nood­saak­lik en voor­de­lig vir ’n mens:
A­ë­ro­bie­se oe­fe­nin­ge. Dit ver­be­ter kar­di­o­vas­ku­lê­re fiks­heid, sir­ku­la­sie en lig­gaams­pro­ses­se.
Weer­stand of “to­ning” oe­fe­nin­ge. Dit ver­sterk swak a­re­as en ver­be­ter le­an muscle mass wat help met ge­wigs­ver­lies.
Oe­fe­nin­ge wat ba­lans, sta­bi­li­teit en mo­bi­li­teit ver­be­ter.
“Ek stel voor jy be­gin klein, al oe­fen jy aan­vank­lik net vyf tot tien mi­nu­te. Jy sal vin­nig in ’n roe­ti­ne kom en la­ter mak­li­ker meer kan doen.”
Ha­bib Noor­bhai, ’n bi­o­ki­ne­ti­kus, glo die mens­li­ke lig­gaam is ge­maak vir be­we­ging. En daar­om is dit vei­lig vir men­se van e­ni­ge ou­der­dom om te oe­fen.
“Soos wat ons ou­er word en die lig­gaam groei, is dit be­lang­rik dat jy die ti­pe oe­fe­nin­ge wat jy nor­maal­weg doen, ook aan­pas. Die­ge­ne wat ver­al ou­er is of e­ni­ge vorm van ge­brek het, of ie­mand met ’n me­die­se ge­skie­de­nis, or­to­pe­die­se of chro­nie­se siek­tes moet ver­sig­tig wees as dit kom by oe­fe­nin­ge.
“In Suid-A­fri­ka is vet­sug ook ’n e­pi­de­mie wat groot kom­mer wek. En daar­om is oe­fe­ning te­sa­me met die reg­te kos de­fi­ni­tief ’n plus­punt.
“En as oe­fe­ning reg ge­doen word, kan dit be­slis help met se­ke­re siek­tes of dit selfs help voor­kom.”
As jy ’n werk het wat ver­eis dat jy die heel­dag voor ’n re­ke­naar sit, is daar ’n paar oe­fe­nin­ge wat jy kan doen. Ha­bib stel die vol­gen­de voor:
Stap na jou kol­le­ga of som­mer na die vol­gen­de vloer in die ge­bou.
Ont­hou om die reg­te pos­tuur te hand­haaf ter­wyl jy sit. Dit kan kwa­le soos kar­pa­le ton­nel-sin­droom voor­kom. Die sin­droom word ver­oor­saak wan­neer jou ge­wrig­te en han­de nie die reg­te on­der­steu­ning kry nie.
Doen maag­oe­fe­nin­ge ter­wyl jy sit, an­kle ro­ta­ti­ons, strek jou skou­ers, tri­seps en bi­seps, en doen“sit-to-stands”. Stap ’n ent ge­du­ren­de jou lunch bre­ak. Vol­gens Ha­bib is dit be­lang­rik vir el­ke per­soon om e­ni­ge soort oe­fe­ning te doen. Of dit nou stap, fiets­ry, swem, ba­sie­se oe­fe­nin­ge soos push-ups en sit-ups is om die spie­re te ver­sterk.
Dit is ook ui­ters nood­saak­lik dat kin­ders oe­fe­ning kry. Laat hul­le ’n bal rond­skop in plaas van om die heel­tyd voor die TV te sit of re­ke­naar­spe­le­tjies te speel of gaan stap saam as ’n ge­sin.
Dr. JJ Far­rell, ’n chi­ro­prak­ti­syn in Kaapstad, sê as dit by oe­fe­ning kom, is dit be­lang­rik om iets te vind waar­van jy hou. Dit sal dan nie voel as­of jy oe­fen nie, al is jy be­sig om te oe­fen. “Groep­ak­ti­wi­tei­te is ook goed om­dat dit in­ter­ak­sie en so­si­a­le wel­stand be­vor­der.
“Ge­wig­dra­en­de oe­fe­nin­ge soos om te stap of trap­pe te klim, raak be­lang­ri­ker hoe ou­er jy word, want dit hou die be­ne sterk. Oe­fe­nin­ge sti­mu­leer ook neu­ro­lo­gie­se ak­ti­wi­tei­te en help met neu­ro­lo­gie­se ver­bin­dings. Dit help ook om hor­mo­ne te ba­lan­seer, en be­vor­der slaap en le­wens­krag.”
Vol­gens Far­rell is be­we­ging be­lang­rik, maak nie saak hoe oud jy is nie.“Oe­fe­nin­ge soos pi­la­tes, jo­ga, om te stap, swem, ge­wig­oe­fe­nin­ge met ’n af­rig­ter of ’n bi­o­ki­ne­ti­kus, is van ui­ters be­lang.”
Neem al­tyd jou ge­sond­heid in ag voor­dat jy e­ni­ge oe­fe­ning aan­pak. Far­rell raai aan dat jy ’n spe­si­a­lis gaan sien voor­dat jy e­ni­ge roe­ti­ne oe­fe­ning doen.
Far­rell se wen­ke vir ’n ge­son­de leef­styl is: Eet ge­sond en d­rink baie wa­ter; oe­fen en be­weeg rond, al gaan stap jy ook net ’n ent.