PressReader - Beeld: 2017-07-06 - ‘Al­les kan nie kuns ge­noem word nie’
‘Al­les kan nie kuns ge­noem word nie’
Beeld - 2017-07-06 - Nuus - Car­ryn­Ann Nel, Han­nes Kruger, Ma­re­li­ze Bar­nard
Kan ’n mens voort­gaan met stel­lings soos “F*k wit men­se” as dit bin­ne die kon­teks van kuns is? Waar is die gren­se? En wat is kuns?
Vrae soos dié het ont­staan ná ’n uit­spraak van die ge­lyk­heids­hof in Kaap­stad dat dit nié haat­spraak is om “F*k wit men­se” op ’n kuns­werk te skryf nie.
Hoof­land­dros D.M. T­hu­la­re het Dins­dag in die land­dros­hof in Kaap­stad se ge­lyk­heids­hof be­slis dat die woor­de soos wat dit in En­gels op De­an Hut­ton se kuns­werk ver­skyn het – “F*ck W­hi­te Pe­op­le” – nie haat­spraak is nie en dat dit ’n kuns­uit­druk­king is.
Prof. Pier­re de Vos, grond­wet­ken­ner ver­bon­de aan die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad, sê dit is die e­nig­ste uit­spraak wat die land­dros kon le­wer in ag ge­no­me dit wat die reg sê.
“Dit wat die wet spe­si­fiek oor ar­tis­tie­ke wer­ke sê, word uit­ge­sluit wan­neer dit by die be­pa­lings van haat­spraak kom – as jy ’n kuns­werk of ’n ro­man of selfs ’n lied­jie het wat as ’n bo­na fi­de-kuns­werk be­stem­pel kan word.
“Die an­der kwes­sie wat be­lang­rik is om te ont­hou, is die kon­teks. Hier (in Hut­ton se kuns­werk) sou die be­doe­ling nie wees om wit men­se te krenk nie, maar om wit be­voor­reg­ting te kri­ti­seer,” sê De Vos. Hy sê selfs al was daar nie die uit­son­de­ring vir ar­tis­tie­ke wer­ke nie, sou dit nie haat­spraak ge­wees het in dié kon­teks nie, want hier word ge­poog om men­se kri­ties te laat dink oor wit be­voor­reg­ting.
Die I­zi­ko Na­si­o­na­le Kuns­mu­seum in Kaap­stad sê in ’n ver­kla­ring oor die uit­spraak hy glo vas dat vry­heid van spraak die grond­slag van ons na­sie is.
“As deel van die uit­stal­ling The Art of Dis­rup­ti­ons in die I­zi­ko is ’n om­stre­de kuns­werk deur die kuns­te­naar De­an Hut­ton uit­ge­stal.
“Saam met die uit­da­gen­de aard van die taal wat in hier­die werk ge­bruik is, is die werk ver­ge­sel van ’n ver­dui­de­li­king (in die kuns­te­naar se eie woor­de) wat die kuns­werk kon­teks­tu­a­li­seer en dit dui­de­lik ge­stel het dat die kuns­te­naar nie ras­se­haat of ge­weld pro­beer uit­lok nie, maar eer­der pro­beer om ky­kers te be­trek by die kon­sep van ras­sis­me en wit be­voor­reg­ting,” sê I­zi­ko.
Les Ja­van, lied­jie­skry­wer en san­ger, sê men­se “kan nie al­les kuns noem nie, an­ders kan jy ie­mand op ’n ver­hoog ver­krag of ver­moor en dit ook kuns noem”.
S­te­ve Hof­meyr, san­ger en ak­ti­vis, sê kuns­te­naars en hul pro­duk­te moet steeds aan die Grond­wet on­der­wor­pe wees en hul­le kan nie net “ab­so­lu­te vry­heid hê soos wat ons graag wil hê nie”.
Hy sê hy maak po­li­tie­ke op­mer­kings op die ver­hoog, maar “dis dan bin­ne die kon­teks van kuns”.
De­an Hut­ton by die om­stre­de kuns­werk.