Fenielketonurie: oorsaak, waarskuwingstekens, terapie, oorerwing
Fenielketonuria (PKU) is 'n aangebore oorerflike siekte van proteïenmetabolisme. Dit verhoed die afbraak van die aminosuur fenielalanien. Dit versamel in die liggaam en versteur die breinontwikkeling van die kind. Onbehandeld, fenielketonurie veroorsaak ernstige verstandelike vertraging. Met tydige terapie kan pasiënte egter 'n normale lewe lei. Vind hier alles oor fenielketonurie uit!
Fenielketonuria (PKU) is 'n oorgeërfde metaboliese siekte wat sedert die geboorte bestaan ​​en dit beïnvloed die afbreek van die essensiële aminosuur fenielalanien. Aminosure is die basiese boustene van proteïene en dus belangrike metaboliese komponente. Sommige van hulle kan slegs deur voedsel die liggaam binnedring; die organisme kan dit nie produseer nie. Sulke aminosure word noodsaaklik genoem.
Wat gebeur met fenielketonurie?
Normaalweg is aminosure onderworpe aan 'n balans tussen opname / opbou en afbraak, dus is daar altyd soveel as wat die liggaam nodig het. Met verskillende aminosure kan 'n tekort of oormaat aansienlike skade aanrig en verskeie simptome veroorsaak.
In klassieke PKU is die effek van fenielalanienhidroksilase (PAH) beperk of selfs heeltemal afwesig. Dit versamel deur die PAH-tekort toenemend fenielalanien in die liggaam. 'N Te hoë konsentrasie fenielalanien beïnvloed die breinontwikkeling aansienlik en lei vroeg tot geestelike gestremdheid by jong pasiënte.
Omdat in die siekte die normale afbraak van fenielalanien nie moontlik is nie, is ander afbraakprodukte, genaamd fenielketone. Hulle word in die urine uitgeskei en is verantwoordelik vir die naam van die siekte.
Selfs in atipiese vorme van fenielketonurie word die agteruitgang van fenielalanien versteur. Die oorsaak is egter nie 'n gebrek aan PAH nie. In plaas daarvan is die funksie van 'n koënsiem, die tetrahydrobiopterin (BH4), beperk. Dit is indirek betrokke by die afbraak van fenielalanien omdat PAH BH benodig4 vir die omskakeling van fenielalanien na tyrosien.
Omdat BH4 ook belangrik vir die produksie van die boodskappers dopamien en serotonien is 'n atipiese fenielketonurie met BH4Gebrek gewoonlik meer ingewikkeld as die klassieke vorm.
Wie het betrekking op 'n fenielketonurie?
PKU is een van die mees algemene aangebore metaboliese siektes. Daar word beraam dat ongeveer 7,000 pasgeborenes regoor die wêreld daaraan ly, en daar is geen verskil tussen meisies en seuns nie. Aangesien dit 'n oorerflike siekte is, word verskeie gesinslede dikwels aangetas.
Eerstens toon babas met fenielketonurie geen siektesimptome nie. Die eerste probleme verskyn eers in die vierde tot die sesde maand van die lewe, tensy die siekte tot op daardie stadium herken en behandel is. Veral die versteurde rypwording veroorsaak groot komplikasies. Simptome van 'n onbehandelde PKU sluit in:
'n sterk intellektuele ontwikkelingsagterstand. Breinskade vorder tot puberteit en stagneer dan. Die kinders wat geraak word, word dan meestal erg verstandelik gestrem.
Beslagleggings (epilepsie). As gevolg van die skade is die senuweeselle van die brein veral sensitief en te opgewonde. Gereelde epileptiese aanvalle is die resultaat.
motoriese gestremdhede. Nie net die breinselle nie, maar ook die spiere van die pasiënte is buitensporig opgewonde. Daarom is dit dikwels krampagtig (spastisiteit), wat lei tot verskillende bewegingsversteurings.
Gedragsversteurings. Sommige kinders met fenielketonurie is hiperaktief en buitengewoon aggressief, en uitbrake van woede kom meer gereeld voor.
'n klein kop (mikrocefalie). Omdat die brein van die pasiënt nie behoorlik ontwikkel nie, bly kopgroei ook. Veral by ouer kinders is die klein kopomtrek in vergelyking met die eweknieë.
'n merkbare reuk. PKU produseer sekere afbreekprodukte van fenielalanien, wat soortgelyk is aan muisdruppels. Hierdie stowwe word hoofsaaklik in die urine uitgeskei, maar soms ook deur die vel.
Omdat fenielketonurie ook die produksie van die pigmentpigment melanien beïnvloed, het baie mense baie ligte, songevoelige vel en witblonde hare. Die iris van die oë is ook ligblou tot deursigtig en laat die rooierige fundus deurskyn.
Die PKU-simptome is afsonderlik anders. Die rede hiervoor is dat die werking van fenielalanienhidroksilase (PAH) anders beperk is by elke pasiënt. Sommige het nog 'n mate van residuele aktiwiteit, sodat minder fenielalanien in die organisme ophoop. Ander toon geen ensiemaktiwiteit nie – die siekte vorder ooreenkomstig vinniger en ernstiger.
Fenielketonurie: oorsake en risikofaktore
Fenielketonurie is 'n oorerflike siekte. Daar is nou talle genetiese mutasies bekend wat lei tot 'n defek van PAH. Die tipe mutasie bepaal hoeveel fenielalanien-afbraak beperk is.
Die erfenis van 'n PKU is resessief, wat beteken dat 'n persoon draers van 'n veranderde geen kan wees, sonder dat hy die siekte opdoen. Net so kan mense met fenielketonurie gesonde kinders produseer.
Slegs as albei ouers mutasies in die genetiese materiaal het, is daar 'n sekere waarskynlikheid dat hul nageslag fenielketonurie sal ontwikkel. As die ouers albei siek is en nie net draers nie, maar ook die PKU, sal alle kinders saam siek word.
Fenielketonurie: ondersoeke en diagnose
Aangesien dit moontlik is om die ernstige gevolge van fenielketonurie te voorkom wanneer u betyds met die behandeling begin, is dit veral belangrik om die siekte so vroeg as moontlik te ontdek. In Duitsland word kinders op die derde dag na geboorte ondersoek as deel van 'n algemene ondersoek (neonatale sifting) oor verskillende aangebore siektes, waaronder die PKU.
Intussen word baie aangebore metaboliese afwykings gediagnoseer met behulp van die sogenaamde tandem-massaspektrometrie. Dit maak dit moontlik om die baba se bloed maklik en vinnig te ondersoek. Binne enkele minute kan dokters meer as 20 ander siektes bespeur, behalwe fenielketonurie.
Die diagnose van 'n PKU is ook vernoem na die uitvinder-Guthrie-toets. Om dit te doen, haal 'n klein hoeveelheid bloed uit die hak van kinders en smeer dit op 'n stuk filterpapier. In die laboratorium kan daar bepaal word of die konsentrasie van fenielalanien verhoog word.
Die Guthrie-toets is in die 1960's ingestel en is lankal die standaardmetode om fenielketonurie op te spoor. Dit het egter nadele in vergelyking met tandem massaspektrometrie. Dus lewer die Guthrie-toets eers na vyf dae 'n resultaat wat ook foutief is. Faktore soos dieet of moontlike antibiotiese terapie by die kind, byvoorbeeld, verdraai die resultate. In sommige lande is die Guthrie-toets nog steeds in gebruik, in Duitsland word dit meestal nie meer gebruik nie.
As neonatale sifting lei tot die vermoede van fenielketonurie, sal 'n ander ondersoek volg. Hiermee kan 'n mens terselfdertyd die presiese konsentrasie fenielalanien in die bloed bepaal.
Ten slotte moet daar nog onderskei word of dit 'n tipiese (klassieke) of atipiese PKU is. Spesiale toetse soos die tetrahydrobiopterine stres toets is ook beskikbaar. Die onderskeid is belangrik omdat 'n atipiese fenielketonurie anders behandel word as die klassieke vorm.
'N Fenielketonurie kan reeds tydens swangerskap opgespoor word (voorgeboortelike diagnose). 'N Klein hoeveelheid amniotiese vloeistof word uit die moeder se amniotiese sak geneem en die selle van die ongebore kind word ondersoek. Dus kan enige genetiese afwykings wat 'n PKU veroorsaak, bepaal word.
Met neonatale sifting word fenielketonurie gewoonlik vroeg genoeg ontdek om behandel te word. Aangesien 'n amniosentese-ondersoek altyd 'n sekere risiko inhou, maak dit meestal nie sin om die PKU te diagnoseer nie.
Daar is slegs een manier om die oormaat fenielalanien in 'n PKU teen te werk: Die kinders wat geraak word, moet 'n spesiale dieet volg om so min fenielalanien saam met die kos te neem. Daarbenewens benodig hulle sekere voedingsaanvullings om stowwe te vervang wat in gesonde kinders van fenielalanien geproduseer sou word.
Die terapie moet begin voordat die eerste simptome van 'n ontwikkelingsversteuring voorkom, dit wil sê binne die eerste twee maande van die lewe. Breinskade kan reeds ongedaan gemaak word.
Voedingsterapie met die PKU-dieet
Alle natuurlike proteïene bestaan ​​uit ongeveer vyf persent van die aminosuur fenielalanien. Die meeste kosse bevat dus baie meer as wat die liggaam nodig het. Vir 'n gesonde persoon is dit nie 'n probleem nie, omdat dit die oortollige hoeveelheid fenielalanien afbreek en uitskei.
Pasiënte met fenielketonurie, daarenteen, moet die grootste deel sonder natuurlike proteïene klaarkom. Spesiale produkte wat deur die industrie vervaardig word, vervang die ontbrekende voedselkomponente. Aan die een kant is dit bedoel om oortollige fenielalanien te voorkom, en andersyds om pasiënte van die stowwe te voorsien wat andersins ontbreek, soos tyrosien, wat gevorm word uit fenielalanien.
Die doel van die PKU-dieet is egter nie om die inname van fenielalanien heeltemal stop te sit nie. Omdat 'n sekere hoeveelheid aminosuur die organisme benodig vir belangrike metaboliese prosesse. Die bereiking van die regte konsentrasie is 'n groot uitdaging vir dokters en pasiënte en dit verg baie dissipline.
Die dieet moet dus lewenslank gehandhaaf word, maar veral streng tot sesjarige ouderdom. Omdat die brein tot op hierdie ouderdom baie sterk ontwikkel en daarom baie vatbaar is vir skade. In volwassenheid veroorsaak hoë vlakke van fenielalanien nie breinskade soos by kinders nie. Maar dit kan die aanleiding gee tot ander neurologiese afwykings, soos konsentrasieversteurings of die reaksie vertraag.
Fenylketonuria-dieetbehandeling moet in 'n sentrum vir metaboliese siektes begin. Omdat dit nie in elke hospitaal is nie, is dit moontlik om die ouers in die dieet te onderrig. Dit word die beste gedoen met behulp van dieetadvies wat wys hoe om die dieet te doen en gereeld fenylalanienbloedvlakke te monitor.
Behandeling van atipiese fenielketonurie
Atipiese vorme van PKU vervang die ontbrekende koënsiem BH kunsmatig4 asook sekere boodskapperstowwe soos dopamien en serotonien. In sommige gevalle moet die pasiënt ook 'n dieet laag in fenielalanien volg.
Fenielketonurie tydens swangerskap
As u swanger is en u aan fenielketonurie ly, moet u die volgende oorweeg:
Hou u dieet baie streng!
Kry u fenielalanienbloedvlakke met kort tussenposes. Vir die konsentrasies fenielalanien by die ongebore kind is dit ongeveer twee keer so hoog as by swanger vroue. Benewens die brein, kan hulle ook die hart en oë van die ongebore kind benadeel. Abnormaliteite van die kind se skelet kan ook voortspruit uit 'n hoë vlak van fenielalanien tydens swangerskap.
Vroue met fenielketonurie moet van die begin af 'n swangerskap beplan om die baba tydens die vroeë swangerskap breinskade te voorkom.
By swanger vroue met fenielketonurie, kan 'n dieet wat nie streng gevolg word nie, soms lei tot 'n miskraam (spontane aborsie).
Swanger vroue met 'n fenielketonurie moet in elk geval deur 'n dokter in kennis gestel word.
Fenielketonurie: siekteverloop en prognose
Met 'n vroeë diagnose van fenielketonurie, indien moontlik al by die pasgeborene, en as die spesifieke PKU-dieet gevolg word, is die prognose gewoonlik goed. Die kinders ontwikkel geestelik normaal en het 'n gemiddelde lewensverwagting.
In teenstelling hiermee lei breinskade tot ernstige geestesontwikkelingsafwykings wat nie later vergoed kan word nie. Alhoewel diegene wat geraak word 'n normale lewensverwagting het, is hul intelligensie-kwantiënt byna altyd ver onder die norm.
'N Spesiale geval is die seldsame atipiese vorm van fenielketonurie, waarin aBH4Gebrek bestaan. Hierdie variant van fenielketonurie ondanks dieet kan dit lei tot progressiewe neurologiese skade met erge krampe.