You are here: Home » Content » Tegnologie Graad 5 » Inleiding tot strukture
Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.This content is ...In these lensesGETIntPhaseTech Tags5th Afrikaans Course LO2:AS5.2.1 Assignment This module and collection are included inLens: Siyavula: Technology (Gr. 4-6)By: SiyavulaModule Review Status: In ReviewCollection Review Status: In Review
INLEIDING TOT STRUKTUREAGTERGRONDEnige voorwerp is ‘n soort struktuur. Slaan in die verklarende woordeboek na wat die vetgedrukte woord beteken en skryf dit neer.Opdrag 1Wat is die nut van strukture?Voltooi: (Kies uit die volgende moontlikhede: brug, ‘n kamer, mandjie, kartondoos vir appels, boekrak)‘n Struktuur: a) bevat dinge, bv. _ en/of b) beskerm dinge, bv. _ en/of c) ondersteun dinge, bv. _ en/of d) omsluit ‘n ruimte, bv. _ en/of e) strek oor ‘n afstand, bv. _ [LU 2.1]‘n Huis is ‘n struktuur wat al bogenoemde funksies verrig. Dit bevat meubels, beskerm jou en jou besittings wat daarin bly, ondersteun die dak, omsluit ruimtes en strek oor ‘n afstand.Opdrag 2‘n Struktuur moet sy eie gewig en die las wat dit moet dra, kan ondersteun en nogtans sy vorm behou. ‘n Las kan ‘n voorwerp, ‘n persoon of ‘n krag wees. Wat is die las in elk van die volgende voorbeelde?Figure 1Figure 2Figure 3[LU 2.1]Opdrag 3Hoe kragte op strukture inwerkWatter invloed oefen kragte op strukture uit?Dit _ voorwerpe beweeg. Dit _ dat voorwerpe beweeg. Dit verander die _ van beweging. Dit verander die _ van beweging. Dit verander die _ van voorwerpe.[LU 2.1]Opdrag 4Die uitwerking van kragte kan nie altyd gesien word nie.Wat veroorsaak die hoofkragte wat op dele van strukture werk? (Kyk by Opdrag 2)Die _ wat op die strukture geplaas word. Die _ van die struktuur self.[LU 2.1]Opdrag 5Watter twee kragte werk op strukture in?Figure 4__ pers ‘n deel van ‘n struktuur saam deur te probeer omdie kante nader aan mekaar te druk. __ rek ‘n deel van ‘n struktuur deur te probeer om deleuit mekaar te trek.Figure 5Ons sê ‘n deel van die struktuur is in 'n _ of _ toestand.Figure 6Pale word saamgedruk, of is onder druk.Figure 7Die mure van die huis word saamgedruk, of is onder druk.Figure 8Die kettings van die swaai word getrek, of is onder spanning.
Die lang ketting en die twee kort skakels op hierdie uithangbord word getrek, of is onder spanning.[LU 2.1]Opdrag 6Kragte wat op ‘n struktuur inwerk, kan die dele van die struktuur laat meegee of vervorm. ‘n Deel se weerstand teen vervorming hang af van a) die _ waarvan dit gemaak is, b) sy _ c) sy _d) en die _ waarop jy dit probeer buig.Strukture moet _ , _ en _ wees sodat dit nie inmekaar stort of omval wanneer jy ‘n las daarop plaas nie.[LU 2.1]Opdrag 7AKom ons ondersoek die vertikale sterkte van dopstrukture:Opdrag aan die opvoeder:Verdeel die klas in groepe. Deel aan elke groep ses A4-manillas van dieselfde dikte uit, asook ‘n blik met los spykers en ‘n plat stuk dik karton van 10 cm by 10 cm.Opdrag aan elke groep:
Figure 11Figure 12Figure 13Figure 14
Vou elke manilla soos wat in die sketse verduidelik word sodat dit ‘n blik met spykers daarin kan ondersteun. Ondersoek elke manier en besluit watter struktuur die swaarste las kan ondersteun. Die hoogte van jul struktuur moet die breedte van die manilla wees. Julle mag die manilla vou en op vyf plekke met maskeerband plak. Elke stuk maskeerband moet 5 cm lank wees. Die plat stuk dik karton moet op die struktuur geplaas word met die blik spykers bo-op. Kyk watter struktuur die meeste spykers kan ondersteun. Maak ‘n regmerkie by die skets van die struktuur wat die swaarste las kan ondersteun.Die tipe krag wat ons op die karton uitgeoefen het, is ‘n _ krag, want dit pers die karton saam. Die dele van ‘n struktuur waarop die krag uitgeoefen word, word stutte of kolomme genoem.[LU 1.3]AGTERGRONDWanneer strukture nie sterk genoeg is om kragte te weerstaan wat op hulle inwerk nie, breek hulle. Baie dun, lang stutte of kolomme buig en breek maklik.Opdrag 7BUitdaging:Probeer dieselfde eksperiment, maar gebruik folio’s i.p.v. manilla.Opdrag 8AKom ons ondersoek die horisontale sterkte van dopstrukture.Opdrag aan die onderwyser:Verdeel die klas in groepe. Deel aan elke groep ses A4-manillas van dieselfde dikte uit, twee polistireenglase wat as stutte kan dien en ‘n polistireenglas met ‘n hoeveelheid spykers wat die las kan voorstel.Opdrag aan elke groep: Vou die manilla in strukture wat buigkrag moet weerstaan. So ‘n struktuur word ‘n balk genoem.Figure 16Figure 17Figure 18Figure 19Eksperimenteer met verskillende strukture en kyk watter struktuur die meeste spykers kan ondersteun. Die lengte van die balk moet dieselfde as die oorspronklike lengte bly. Die spykers oefen ‘n drukkrag op die balk uit en op die onderste gedeelte word ‘n trekkrag na weerskante uitgeoefen. Maak ‘n regmerkie by die tipe balk wat die meeste spykers kan ondersteun.Figure 20Figure 21Figure 22Figure 23Figure 24Figure 25Opdrag 8BProbeer nou dieselfde eksperiment, maar gebruik folio’s i.p.v. manillas.[LU 1.3]Opdrag 9Toepassing:Waarom is daar riffels in konfytblikke, karton en sinkplate?Figure 26Figure 27Figure 28[LU 3.2]Opdrag 10Noem drie maniere hoe ‘n 3D-struktuur meer stabiel gemaak kan word.Gebruik _ of _ om die struktuur te hou. Maak die _ van die struktuur breër. Maak die _ van die struktuur _ .‘n _ (onder grond, breë deel) van ‘n gebou maak die mure en ander strukture meer stabiel.[LU 2.1]AGTERGRONDSoorte strukturedop (verskaf ondersteuning van buite af, sterkte lê in dop, taamlik dun, meestal gekurf, hol) raam (dele word verbind, ondersteun goed van binnekant af, word weggesteek) soliede (bestaan geheel en al uit materie, word versterk)Baie van die strukture wat mense maak, is ‘n kombinasie van rame, doppe en soliede strukture. Party lyk soos doppe, maar is eintlik rame wat met dun materiaal bedek is. Ons noem die dun materiaal die vel.Opdrag 11Kopieer en voltooi die volgende tabel deur ‘n regmerkie onder die toepaslike kolom te maak.Table 1
[LU 2.1]AGTERGRONDStrukture kan natuurlik of mensgemaak wees. Ontwerpers van sekere strukture kry dikwels hulle idees uit die natuur.Opdrag 12Gebruik twee A4-bladsye en plak prente van ten minste vyf mensgemaakte strukture op een bladsy en vyf natuurlike strukture op die ander. Skryf by elkeen watter soort struktuur, m.a.w. ‘n dop, ‘n raam of ‘n soliede struktuur, dit is.[LU 1.3]Opdrag 13Probeer om een voorbeeld te kry van ‘n struktuur wat die ontwerpers of ingenieurs moontlik op ‘n natuurlike struktuur gebaseer het. Plak die prent of teken dié voorbeeld op ‘n A4-bladsy.[LU 1.3]AGTERGRONDRaamstrukture is dele wat verbind word om ‘n raam te vorm. Ondersteuning word dus van die binnekant verleen en die raam is meestal weggesteek. ‘n Raamstruktuur bestaan uit verskillende dele wat struktuurdele genoem word.Kolomme en BalkeParty raamstrukture het stutte wat vertikaal is en sulke struktuurdele word kolomme of stutte genoem.Party strukture het ook dwarsdele wat aan hul ente of soms ook langs die lengte af gesteun word. Hierdie dele word balke genoem. Balke versprei dikwels ‘n las oor twee of meer kolomme.Opdrag 14Bestudeer die prentjies en verskaf die korrekte byskrifte.Figure 29
Figure 31[LU 2.1]AGTERGRONDBindbalke, Ankers en StutteAnkers hou die regoppale/stutte/kolomme in posisie en daarsonder sou die kolomme omval. Ankers is toue, kabels (‘n metaaltou) of kettings wat ‘n struktuur stewig in posisie hou deur daaraan te trek. ‘n Bindbalk is ook ‘n struktuurdeel wat ander dele vashou deur aan hulle te trek.Baie raamstrukture het dele wat stutte genoem word. Stutte hou ander dele in posisie deur teen hulle te druk. Stutte word van materiaal gemaak wat nie kan buig nie, soos hout of staal.Opdrag 15Verskaf die korrekte byskrifte by die volgende sketse.Figure 32
Figure 34[LU 2.1]AGTERGRONDIn hierdie module gaan ons DOPSTRUKTURE ondersoek. Dopstrukture word meestal gebruik om hul inhoud te beskerm of te bevat. Hulle het geen raam nie, want hul vorm maak hulle sterk en stabiel om hulself van buite af te kan ondersteun. Hul sterkte lê dus in die dop self.Opdrag 16Figure 35Wat het die vroegste bewoners van ons land, nl. die Khoisan, gebruik om hul kos en voorrade mee te vervoer of te dra? Voltooi die tabel:Table 2
Kies uit : kleipot, koker, volstruiseierdop, velsak, takskerm[LU 3.1]Opdrag 17Al die materiale waaruit bogenoemde strukture gemaak is, is uit die Khoisan se onmiddellike omgewing geneem en gebruik. As enige van bogenoemde strukture sou breek, sou dit enige besoedeling veroorsaak? Motiveer jou antwoord.[LU 3.2]AGTERGRONDUit bogenoemde aktiwiteit kan jy aflei dat dopstrukture baie vir VERPAKKING aangewend word. Vandag moet produkte veilig verpak word sodat dit ongeskonde by hul bestemming kan uitkom. Sekere noodsaaklike inligting omtrent die inhoud moet ook buite op die verpakking aangebring word. Verpakking wat kreatief ontwerp is, dra baie by tot die verkoop van die inhoud.Opdrag 18AKies ‘n klein kartondosie en beantwoord die volgende vrae:(a) Hoeveel sye het die dosie? (b) Hoeveel pare teenoorgestelde kante het die dosie?(c) Hoeveel rande het die dosie?(d) Hoeveel hoeke het die dosie?Figure 36(e) Hoeveel flappe het die dosie?Table 3
Opdrag 18BMaak dit versigtig oop deur die flappe oop te vou en die nate los te skeur. Stryk dit en plaas dit plat op ‘n A4-bladsy.[LU 1.13]Opdrag 18CTeken die ontvouing van die oopgevoude boksie op 'n skoon bladsy oor. Dui die buitelyne met aaneenlopende lyne en die buiglyne met stippellyne aan. Nommer die sye wat dieselfde grootte is met dieselfde letters en die flappe wat dieselfde is met dieselfde getalle, d.w.s. dui die pare aan. (Sien voorbeeld.)Figure 37[LU 1.12]Opdrag 19Plak die ONTVOUING deeglik met die buitekant na jou toe op ‘n A4-bladsy. Dui die volgende byskrifte op die bladsy aan:Opskrif : Inligting op ‘n verpakkingByskrifte : Naam van produk, vervaardiger, omskrywing van produk, massa of inhoudsmaat, gebruiksaanwysings, kontakadres, bestanddele.AGTERGRONDDie eerste verpakking se inligting is met die hand daarop aangebring en dit het baie lank geduur. Selfs die papier waarvan die verpakking gemaak is, is met die hand gemaak.Aan die einde van die vyftiende eeu is masjiene ontwerp wat papier kon maak en ook kleurvolle ontwerpe daarop kon aanbring. Dit het die verpakking baie goedkoper en bruikbaarder vir die kommersiële mark gemaak.Deesdae verpak groot vervaardigers hul produkte self met masjiene wat nie net die verpakking maak nie, maar ook hul inhoud weeg, vol maak en verseël.Opdrag 20Weet jy hoe papier gemaak word? Voorsien die volgende skets van die proses met die letter wat langs die korrekte beskrywing staan. Skryf die letters in die gegewe blokkies.‘n Groot rol papier word verkry. Die pulp word met bleikmiddels gemeng. Die papier word verhit deur rollers sodat dit kan droog word. Die pulp word geskud sodat die vesels aan mekaar kan vassit. Rollers druk die pulp om die oorblywende water te verwyder en dit verder saam te pers. Klein stukkies hout en water word verhit sodat dit ‘n pulp vorm.3.2.4.5.6.1.Figure 38[LU 3.1]Opdrag 21Aan die opvoeder.Onderneem ‘n uitstappie met u leerders na die plaaslike drukkery of ‘n fabriek wat verpakkingsmateriaal vervaardig.[LU 3.1]AGTERGROND‘n Houer is die mees algemeen gebruikte vorm van verpakking. Die eerste houers is van hout gemaak, maar omdat dit so moeilik is om inligting op hout te druk, is inligting op papier gedruk en op die houthouers geplak. Deesdae word meestal houers van karton gebruik. Die inligting word dan direk op die karton aangebring.Moderne kartondose word ontwerp in baie interessante vorms en groottes. Dit is nie net die inligting op die kartondose wat op ‘n kreatiewe wyse aangebring is nie, maar die vorm van die kartondose is self indrukwekkend. Watter vorm van kartondoos is die algemeenste? Deesdae verpak sekere voedselfabrieke hul ware in versierde blikke, aangesien blikke ook al versamelaarsitems geword het. Dan word die artikel nie noodwendig vir die inhoud gekoop nie, maar vir die verpakking!Dit was na aanleiding van die maak van versierde blikke vir koekies in die 1800’s dat mense besef het dat blikke ideaal is vir die bewaring van voedsel. So het die inmaakbedryf ontstaan. Hierdie blikke word meestal voorsien van papieretikette en word na gebruik weggegooi.
AssesseringLO 1TECHNOLOGICAL PROCESSES AND SKILLSThe learner will be able to apply technological processes and skills ethically and responsibly using appropriate information and communication technologies.We know this when the learner:Investigates:1.2 finds out about existing products relevant to a problem, need or opportunity, and identifies some design aspects (e.g. who it is for, what it looks like, what it is for, what it is made of);1.3 performs, where appropriate, scientific investigations about concepts relevant to a problem, need or opportunity using science process skills;Designs:writes or communicates, with assistance, a short and clear statement (design brief) related to a given problem, need or opportunity that demonstrates some understanding of the technological purposes of the solution;Makes:1.7 outlines a plan that shows the steps for making, including drawings or sketches of main parts;1.8 uses suitable tools and materials to make products by measuring out, cutting or separating, shaping or forming, joining or combining, and finishing the chosen material;Evaluates:1.11 evaluates the plan of action followed and suggests improvements and modifications if necessary;Communicates:1.12 produces labelled two-dimensional drawings enhanced with colour where appropriate.1.13 uses appropriate technologies to produce presentations that record and communicate the design process (e.g. simple portfolio, posters, charts, models).LO 2TECHNOLOGICAL KNOWLEDGE AND UNDERSTANDINGThe learner will be able to understand and apply relevant technological knowledge ethically and responsibly.We know this when the learner:Structures:demonstrates knowledge and understanding of different types of structures (e.g. frame, shell, solid), and of the relationship between materials and the load a structure of a product can support.LO 3TECHNOLOGY, SOCIETY AND THE ENVIRONMENTThe learner will be able to demonstrate an understanding of the interrelationships between science, technology, society and the environment.We know this when the learner:Indigenous Technology and Culture:3.1 recognises how products and technologies have been adapted from other times and cultures;Impact of technology:identifies possible positive and negative effects of scientific developments or technological products on the quality of people’s lives and/or the health of the environment.
MemorandumOpdrag 1(a) mandjie(b) kartondoos vir appels(c) boekrak(d) ‘n kamer(e) ‘n brugOpdrag 2Sketse a) ‘n voorwerp b) ‘n persoon c) ‘n kragOpdrag 3(a) laat(b) keer(c) rigting(d) spoed(e) vormOpdrag 4(a) laste(b) sterkte / gewigOpdrag 5(a) stootkrag / drukkrag(b) trekkrag druk- / stoot- of trektoestandOpdrag 6 Buig(a) materiaal(b) grootte(c) vorm(d) manier sterk, stewig, stabielOpdrag 7ADrukkragOpdrag 9Die riffels verstek die struktuur en maak dat die struktuur sy eie gewig en dié van enige moontlike las kan dra.Opdrag 10(a) stutte ankers(b) grondvlak(c) grondvlak swaarder fondamentOpdrag 11(a) raam(b) dop(c) solied(d) raam(e) dop(f) solied(g) dop(h) solied(i) dop(j) raamOpdragte 12 en 13Antwoorde word bepaal deur die prente/sketseOpdrag 14(a) balk(b) balk kolom(c) balk kolombalkOpdrag 15Die antwoord hang van die skets af.Opdrag 16(a) koker(b) kleipot(c) velsak(d) velsak(e) kleipot(f) kleipot(g) takskermOpdrag 17Nee, natuurlike stowwe wat in die natuur vergaan, want hulle is bo-afbreekbaar (gebruik eie diskresie)Opdrag 18A(a) 6(b) 3(c) 12(d) 8(e) 3 (hang af van tipe dosie)Opdragte 18B en CHang af van tipe boksie wat gebruik word.Opdrag 19Hang af van die tipe boksie wat gebruik word.Opdrag 201. F2. B3. D4. E5. C6. A
« Previous module in collection Vervaardiging
Next module in collection » Ontwerp rn maak 'n houer
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Jun 27, 2009 7:35 am -0500. Add to a lens