Lexikos - Volume 15, Issue 1, January 2005
Volume 15, Issue 1, January 2005
Source: Lexikos 15, pp XII –XV (2005)
Taalpraktisyns wat gemoeid is met leksikografie en terminologie/terminografie werk met standaarde - óf die standaardvariëteit van &apos;n taal óf standaarde as sodanig.
Source: Lexikos 15, pp X –XI (2005)
Vanjaar is dit tien jaar sedert AFRILEX tot stand gekom en Lexikos die amptelike mondstuk van AFRILEX geword het. In hierdie nommer verskyn &apos;n kort oorsig deur dr. Mariëtta Alberts, die huidige President van AFRILEX, oor die aanloop tot die totstandkoming, en die samestelling en aktiwiteite van AFRI-LEX. Ook word die beleidsrede van prof. R.R.K. Hartmann ingesluit soos van-jaar gedurende Julie gelewer tydens die Tiende Internasionale Konferensie van AFRILEX in Bloemfontein. Dit is &apos;n gepaste insluiting aangesien prof. Hart-mann as voorsitter en fasiliteerder opgetree het by die totstandkoming van AFRILEX tydens die Agste Internasionale Konferensie van ALASA gedurende Julie 1995 op Stellenbosch.
Standaardwoordeboek en kernwoordeboek : &apos;n vergelykende evaluering
Source: Lexikos 15, pp 1 –37 (2005)
Standard dictionary and core vocabulary dictionary : a comparative evaluation
Author Lilian Gangla-Birir
Source: Lexikos 15, pp 38 –51 (2005)
Die gebruik van beeldillustrasies in Afrikataalwoordeboeke
Source: Lexikos 15, pp 52 –69 (2005)
About the relationship between dictionary structures, dictionary contents and lexicographic functions
Author R.R.K. Hartmann
Source: Lexikos 15, pp 70 –89 (2005)
Leksikografie en sy interdissiplinêre skakels, met spesiale verwysing na linguistiek en onomasiologie
Source: Lexikos 15, pp 90 –101 (2005)
Ostensive illustrations as microstructural items in explanatory school dictionaries targeting learners in the junior secondary phase
&apos;n Verklarende skoolwoordeboek gerig op leerders in die junior sekondêre fase moet, in die Suid-Afrikaanse konteks, gebruikersgerigte praktyke navolg om op kommunikatiewe en pedagogiese vlak waarde toe te voeg vir beide moedertaal- en niemoedertaalsprekende leerders. Een so &apos;n praktyk is die opname van ostensiewe illustrasies as mikrostrukturele items om die oordrag van pragmatiese en semantiese data te bevorder. In hierdie artikel word die waarde van ostensiewe illustrasies en hulle relevansie binne &apos;n verklarende skoolwoordeboek gerig op leerders in die junior sekondêre fase beoordeel, waarna sekere voorbehoude rakende hulle gebruik behandel word. &apos;n Besluit om wel ostensiewe illustrasies op te neem, noodsaak verder &apos;n bespreking van waar om hierdie items in die mikrostruktuur te plaas sowel as &apos;n bespreking van verskillende tipes illustrasies wat vir opname in die woordeboektipe onder bespreking geskik sal wees. Vervolgens word &apos;n kritiese evaluering van die hantering van ostensiewe illustrasies in &apos;n eg Suid-Afrikaanse verklarende skoolwoordeboek gerig op leerders in die junior sekondêre fase gegee en voorstelle gemaak vir &apos;n verbeterde mikrostrukturele behandeling wat aan die eise van die gebruikersperspektief voldoen. Laastens word die kwessie van noodsaaklike mediostrukturele ondersteuning vir hierdie datatipe in die vorm van presiese, omvattende kruisverwysings, ter sprake gebring. Hierdie artikel probeer dus om kriteria vir die suksesvolle leksikografiese hantering van ostensiewe illustrasies aan te bied.
On issues of labelling in the Dictionnaire Français-Mpongwé : a case-study
Source: Lexikos 15, pp 102 –116 (2005)
The compilation of the Shona-English Biomedical Dictionary : problems and challenges
Authors: Nomalanga Mpofu and Esau Mangoya
Source: Lexikos 15, pp 117 –131 (2005)
Die samestelling van die Sjona-Engelse biomediese woordeboek : probleme en uitdagings
Die tweetalige Sjona-Engelse woordeboek van biomediese terme, Duramazwi reUrapi neUtano, is saamgestel met die doel om die effektiwiteit van kommunikasie tussen dokter en pasiënt te verbeter. Die woordeboek bestaan uit terme van sowel moderne as tradisionele geneeskundige praktyke. Die artikel wil die metodes van die totstandkoming van die woordeboek beskou, die aanbieding van die inskrywings in die woordeboek en die probleme en uitdagings wat in die samestellingsproses teëgekom is, naamlik, die ontwikkeling van Sjona-mediese terminolgie binne die kulturele konteks en veral die aspek van ekwivalensie tussen Engelse en Sjona-biomediese terme.
The bilingual Shona-English dictionary of biomedical terms, Duramazwi reUrapi neUtano, was compiled with the aim of improving the efficiency of communication between doctor and patient. The dictionary is composed of terms from both modern and traditional medicinal practices. The article seeks to look at the methods of production of the dictionary, the presentation of entries in the dictionary and the problems and challenges encountered in the compilation process, namely, developing Shona medical terminology in the cultural context and especially the aspect of equivalence between English and Shona biomedical terms.
Source: Lexikos 15, pp 132 –150 (2005)
Die oorweging van &apos;n leksikografiese plan vir Gaboen binne die Gaboenese taallandskap
Author Pierre Ondo-Mebiame
Source: Lexikos 15, pp 151 –163 (2005)
About the Revision of Samuel Galley&apos;s Dictionary
Samuel Galley&apos;s Dictionnaire fang-français et français-fang (1964) forms an important contribution towards the lexicographic history of the language and, because of its biscopal nature, is of interest to speakers of Fang. However, it shows a number of important shortcomings, which should be corrected. Among others, the lexicographer does not mention the criteria according to which lexical items have been lemmatized in the dictionary. Therefore one is compelled to guess the sources of the dictionary. The treatment of compound words and homonyms needs also to be improved. These improvements are outlined in this contribution.
Le Dictionnaire fang-français et français-fang de Samuel Galley (1964) constitue une contribution importante dans l&apos;histoire lexicographique du parler et, par sa nature biscopale, un intérêt pour les locuteurs du fang. Au demeurant, il présente un nombre important de lacunes qui méritent d&apos;être corrigées. En l&apos;occurrence, et entre autres, le lexicographe n&apos;a pas mentionné les critères selon lesquels les items lexicaux ont été lemmatisés dans le dictionnaire. Par conséquent, on est forcé de deviner les sources du dictionnaire. Le traitement des mots composés et des homonymes doit également être amélioré. Ce sont ces améliorations que nous esquissons dans la présente proposition.
Nuwe Woordeboek sonder Grense : a typological and communicative bridge
Authors: Mariza Steyn and Liezl Gouws
Source: Lexikos 15, pp 164 –178 (2005)
On defining "imaginary" beings and attributes : how do lexicographers cope with culturally determined differences in beliefs about cosmology, ontology and epistemology?
Source: Lexikos 15, pp 179 –195 (2005)
Members of linguistic communities often have opposing beliefs about the existence of beings denoted by lexical items or about the truth of the attributes ascribed to entities. As very little research has been forthcoming in this regard, this article focuses on how people&apos;s beliefs about existence and truth are encoded in explanatory dictionaries, and on the kind of semantics that is needed to account for these beliefs. The way in which dictionaries define issues of existence and truth against a default world view is outlined in Section 2. Section 3 indicates what happens if the default world view of lexicographic descriptions changes and how cultural biases operate in the treatment of the meaning of lexical items that denote "imaginary" beings or "imaginary" attributes. Section 4 summarizes the main findings of the article and delimits topics for further research.
Oor die definiëring van "denkbeeldige" wesens en eienskappe : hoe hanteer leksikograwe kultureel bepaalde verskille in beskouings oor die kosmologie, ontologie en epistemologie?
Lede van taalgemeenskappe het dikwels opponerende beskouings oor die bestaan van wesens waarna leksikale items verwys of oor die waarheid van die eienskappe wat aan entiteite toegeskryf word. Omdat baie min navorsing in dié verband beskikbaar is, fokus hierdie artikel op hoe mense se beskouings oor die bestaan en waarheid ten opsigte hiervan in verklarende woordeboeke gekodeer word, en op die soort semantiek wat benodig word om hierdie opvattings te verantwoord. Die manier waarop woordeboeke kwessies van bestaan en waarheid teen &apos;n verstekwêreldbeskouing omskryf, word in Afdeling 2 geskets. Afdeling 3 dui aan wat gebeur indien die verstekwêreldbeskouing van leksikografiese omskrywings verander en hoe kulturele vooroordele &apos;n uitwerking het op die behandeling van die betekenis van leksikale items wat verwys na "denkbeeldige" wesens of "denkbeeldige" eienskappe. Afdeling 4 som die hoofbevindinge van die artikel op en baken onderwerpe vir verdere navorsing af.
Source: Lexikos 15, pp 196 –230 (2005)
On the data accessibility in printed dictionaries. Insights into recent developments of a theory of the form of dictionaries
Capturing cultural glossaries : case-study II : projects
Authors: Matete Madiba, Lorna Mphahlele and Matlakala Kganyago
Source: Lexikos 15, pp 231 –241 (2005)
Die totstandbrenging van kulturele woordversamelings : gevallestudie II
Developing a learner&apos;s corpus : the case of a first-year module in Mathematics : projects
Authors: Christa Van der Walt and Hanelle Fourie
Source: Lexikos 15, pp 242 –252 (2005)
Die ontwikkeling van &apos;n leerderskorpus : die geval van &apos;n eerstejaarswiskundemodule
&apos;n Leerderskorpus is &apos;n versameling tekste vir gebruik deur &apos;n student wie se eerste taal nie (in hierdie geval) Engels is nie, om sy/haar gebruik van (in hierdie geval) akademiese wetenskaplike terminologie te verbeter. In hierdie gevallestudie is &apos;n leerderskorpus ontwikkel vir &apos;n eerstejaarswiskundemodule vir studente in die biologiese wetenskappe. Dosente sukkel met groot klasse en &apos;n redelik hoë druipsyfer, wat hulle op verskillende maniere benader het. Die leerderskorpus is een van &apos;n reeks ondersteuningsmeganismes wat in die onderrig-leer-proses ingebou is en beoog om die ontwikkeling van akademiese geletterdheid spesifiek in hierdie module te ondersteun. Tydens die ontwikkeling en verfyning van die leerderskorpus is dit vergelyk met Coxhead se Academic Word List om vas te stel of hierdie woordelys nie genoeg terme insluit om maatpas leerderskorpusse oorbodig te maak nie. Die studie kom tot die gevolgtrekking dat die frekwentste terme wat in hierdie module gebruik word óf nie in die Academic Word List voorkom nie óf so &apos;n gespesialiseerde betekenis het dat algemene akademiese hulp op grond van die woordelys waarskynlik nie vir studente baie nuttig sal wees nie.
A learner&apos;s corpus is a body of writing for use by a student whose first language is not (in this case) English to improve his/her use of (in this case) academic scientific terminology. In this case study, a learner&apos;s corpus was developed for a first-year mathematics module for students in the biological sciences. Lecturers struggle with big classes and a fairly high failure rate which they have addressed in a variety of ways. The learner&apos;s corpus is one of an array of support mechanisms built into the teaching-learning process and aims to support the development of academic literacy in this module in particular. In the process of developing and refining this learner&apos;s corpus it was compared to Coxhead&apos;s Academic Word List to determine whether a general academic word list may not include enough terms to render tailor-made learner&apos;s corpora unnecessary. The study concludes that the most frequent terms used in this module either do not appear in the Academic Word List or have such a specialised meaning that general academic support on the basis of the word list would probably not be very useful for students.
To call or not to call a spade a spade : the dilemma of treating &apos;offensive&apos; terms in Duramazwi Guru reChiShona : lexiconotes
Authors: Emmanuel Chabata and Webster M. Mavhu
Source: Lexikos 15, pp 253 –264 (2005)
Reflections on the proposed Ndebele-Shona / Shona-Ndebele Dictionary : lexiconotes
Source: Lexikos 15, pp 265 –275 (2005)
Gedagtes oor die voorgestelde Ndebele-Sjona/Sjona-Ndebele-woordeboek
Die totaalplan van die ALLEX-projek sluit &apos;n Ndebele-Sjona/Sjona-Ndebele-woordeboek by sy voorgestelde woordeboekprojekte in. Tweetalige woordeboeke is algemeen in Zimbabwe, veral vroeëres met die taalpare Engels-Ndebele/Sjona en andersom. Die voorgestelde Ndebele-Sjona/Sjona-Ndebelewoordeboek stel egter &apos;n aantal interessante uitdagings. Dit is &apos;n andersoortige tweetalige woordeboek waarin twee Afrikatale, Ndebele en Sjona, die taalpaar uitmaak. In hierdie artikel sal aangetoon word hoe verskillende woordeboeksoorte vir sowel Ndebele as Sjona die bedoelings van Zimbabwiese taalbeplanners van verskillende periodes weerspieël. &apos;n Ndebele-Sjona/Sjona-Ndebelewoordeboek, ondenkbaar vir baie, stel verskeie vrae, onder andere : Wie benodig so &apos;n woordeboek? Wie is die teikengebruikers van so &apos;n woordeboek? By die beskouing van sommige van hierdie vrae sal probeer word om aan te toon hoe die voorgestelde Ndebele-Sjona/Sjona-Ndebelewoordeboek die taalbeplanningsbehoeftes van die huidige Zimbabwe weerspieël.
The master plan of the ALLEX Project includes a Ndebele-Shona/Shona-Ndebele dictionary in its proposed dictionary projects. Bilingual dictionaries are common in Zimbabwe, especially earlier ones with the language pairs English-Ndebele/Shona and vice versa. The proposed Ndebele-Shona/Shona-Ndebele dictionary, however, raises some interesting challenges. It will be a different kind of bilingual dictionary in which two African languages, Ndebele and Shona form the language pair. In this article, it will be shown how different dictionary types for both Ndebele and Shona reflect the intentions of Zimbabwean language planners from different periods. A Ndebele-Shona/Shona-Ndebele dictionary, unimaginable to many, raises several questions, among others: Who needs such a dictionary? Who are the target users of such a dictionary? In addressing some of these questions, it will be attempted to show how the proposed Ndebele-Shona/Shona-Ndebele dictionary reflects the language planning needs of present-day Zimbabwe.
Meaning discrimination in bilingual Venda dictionaries : lexiconotes
Author Munzhedzi James Mafela
Source: Lexikos 15, pp 276 –285 (2005)
Betekenisonderskeiding in tweetalige Vendawoordeboeke
The impact of translation activities on the development of African languages in a multilingual society : Duramazwi reMimhanzi as a case-study : lexiconotes
Author Gift Mheta
Source: Lexikos 15, pp 286 –293 (2005)
Die uitwerking van vertaalaktiwiteite op die ontwikkeling van Afrikatale in &apos;n veeltalige samelewing : Duramazwi reMimhanzi as &apos;n gevallestudie