Jou kind: Al die mylpale van 0 tot 2 jaar
JY LEES NOU Jou kind: Al die mylpale van 0 tot 2 jaar
Kenners: Trane as ma ry
Dié gids bekyk baba se mylpale tot op twee jaar. Onthou egter dat elke baba teen haar eie pas ontwikkel.
Dis opwindend om toe te kyk hoe jou baba van ’n hulpelose bondeltjie tot ’n onafhanklike klein mensie met haar eie persoonlikheid ontwikkel.
Maar dis altyd belangrik om in gedagte te hou dat babas teen hul eie pas ontwikkel. As jou baba effens stadiger as teen die gemiddelde tempo ontwikkel, sê dit nie noodwendig iets oor haar toekomstige vaardighede nie.
Baie ouers is bekommerd dat hul kind nie “betyds” vorder nie. Die beste manier om te verseker dat jou baba se ontwikkelingsmylpale op dreef is, is om haar gereeld deur die pediater of klinieksuster te laat ondersoek. Hulle sal haar fisieke ontwikkeling nagaan, haar weeg en meet, haar mooi bekyk en met jou gesels oor haar vordering en wat jy kan te doen om te help. Hulle sal ook haar eetplan bespreek, veral wanneer sy na vaste kos oorskakel.
Hou in gedagte dat ontwikkelingsmylpale uitgewerk word volgens die gemiddelde ouderdom waarop kinders nuwe vaardighede aanleer. Baie babas leer dié vaardighede later aan, en baie ook vroeër.
Die mylpale in hierdie artikel is dus ’n gids en nie ’n reël nie. Jou baba is ’n individu en kan daarom dalk vroeër begin praat, maar later eers begin loop. Moenie dat dit aan jou knaag nie!
Dit help ook om te verstaan dat ontwikkeling by die kop begin en ’n paadjie deur die lyf in ’n spesifieke volgorde volg. Jou baba sal nie ’n vaardigheid aanleer voor sy die spierbeheer en denkpatrone ontwikkel het wat daarvoor nodig is nie.
Hoewel jy jou baba dus na hartelus kan aanmoedig en stimuleer, kan jy haar nie dryf om vaardighede te bemeester waarvoor sy nog nie gereed is nie.
Wat jy wel kan doen, is om tyd opsy te sit om kreatief met haar te speel. Bring baie tyd deur om met haar te kommunikeer – moenie net praat nie, maar luister ook. Lees vir haar, sing liedjies en sê kinderversies op.
Maak die huis veilig sodat sy die vryheid het om dit te verken. Raak fisiek met haar: Gee drukkies, kielie en masseer haar.
As jy voel dat jou baba se mylpale konsekwent agter is, kan jy gerus by ’n kundige gaan kers opsteek. Daar kan ’n onderliggende rede vir die agterstand wees – en as dit die geval is, is dit beter om vroeër in te gryp as later. Sy praat dalk laat omdat sy nie goed hoor nie, en sodra dit gediagnoseer en behandel word, kan sy begin inhaal.
Geniet bowenal jou kleinding in hierdie vroeë en uiters belangrike maande. Die jare vlieg so vinnig verby en teen die tyd dat sy skool toe gaan, sal dit nog soos gister voel dat sy haar eerste woordjie gesê en eerste treetjie gegee het!
Pasgebore babas slaap baie – gemiddeld 18 tot 20 uur per dag.
Hulle het geen kopbeheer nie.
Jou baba sal op haar rug lê met haar kop na een kant toe wanneer jy haar neersit.
Sy kan 20 tot 25 cm ver sien – die perfekte afstand vir borsvoeding.
Sy draai na ’n ligbron of jou stem en reageer met klein mondbewegings.
Teen ses weke kan sy haar kop vir ’n oomblik lig terwyl sy op haar magie lê. Op haar rug lê sy met haar kop op die middellyn.
Teen hierdie tyd kan sy ook na bekende stemme draai.
Sy kan haar kop en bors lig wanneer sy op haar magie neergelê word.
Sy kan haar sig beter beheer en sal kyk na iets wat beweeg.
Sy hou haar kop stil en rug regop wanneer sy na ’n sitposisie opgetrek word.
Teen drie maande kan sy na iets reik wat naby en in haar gesigveld is.
Sy glimlag teen omtrent ses weke – ’n teken dat sy sosiaal wil wees – en lag spontaan.
Teen drie maande is dit duidelik dat sy dit geniet as jy vir haar sing, haar kielie en met haar speel. Sy skop haar bene en waai met haar arms.
Sy herken haar familie en belangrike versorgers.
Sy huil nou ook minder.
Ontwikkeling volg ’n vaste patroon wat by die kop begin en afwaarts werk.
Teen vyf of ses maande oud het jou baba se geboortegewig verdubbel.
Tandekry-simptome kan so vroeg as op drie maande begin, selfs al is daar nog geen teken van ’n tandjie wat uitloer nie.
Sy hou ’n ratel of speelding vir ’n rukkie vas en begin dit skud om ’n lawaai te maak.
Teen omtrent drie maande oud buig haar knieë wanneer sy in ’n staande posisie gehou word.
Teen ses maande kan sy op haar bene wip as sy ferm in ’n staande posisie gehou word.
Teen ses maande kan sy ook na voorwerpe reik en hulle in haar mond stop. Sy kan ook ’n speelding van een hand na die ander aangee.
Teen ses maande kan sy haar kop, skouers en borskas van die vloer opstoot wanneer sy op haar maag lê, omrol van haar maag na haar rug en regop sit as sy met kussings ondersteun word.
Teen ses maande kan sy vir kort rukkies sit terwyl sy haar hande vir ondersteuning voor haar hou. Met ondersteuning kan sy langer rukke sit.
Teen ses maande kan sy van haar maag na haar rug en weer terug na haar magie rol.
Teen drie maande word jou baba deur gesigte gefassineer.
As jy met haar gesels, “antwoord” sy met haar eie keelgeluidjies.
Sy begin rituele soos bad en voedings verwag en antwoord deur te koer, te glimlag en te wriemel.
Sy wys plesier deur te lag en irritasie deur te skree.
Sy’s sensitief vir stemmings en emosies.
Haar geheue ontwikkel en sy begin om mense te onthou.
Wanneer sy ’n speelding laat val, vergeet sy vinnig daarvan.
Sy sal oefen om op haar eie te praat en meer verskillende klanke vorm.
Teen ses maande draai sy haar self in die rigting van jou stem en geniet sy mense en ander babas.
Teen ses maande maak sy ook medeklinkerklanke soos “ba”, “da” en “ka”.
Dis natuurlik om jou baba se prestasies met dié van ander babas te wil vergelyk. Terwyl sy dalk nie presies doen wat haar tydgenote regkry nie, is sy besig om haar eie mylpale te haal. Probeer om nie mee te ding nie. Die riglyne in hierdie artikel is nie absoluut nie. Fokus op wat jou kind doen eerder as op wat sy teen ’n bepaalde ouderdom behoort te doen.
Teen ses maande kan sy haar self optrek as haar hande vasgehou word.
Teen nege maande kan sy sonder ondersteuning sit, wriemel en kriewel en selfs begin kruip.
Teen nege maande kan sy haar ook self met ondersteuning na ’n staande posisie optrek en kan sy ’n tree gee terwyl sy jou hande vashou.
Haar gehoor het verbeter en sy laat haar oë oor ’n vertrek gaan om te bepaal waar ’n stem of klank vandaan kom.
Teen 12 maande is sy ’n bedrewe kruiper.
Sy trek haar ook self in ’n staande posisie op en kan loop terwyl sy aan meubels of jou hand vashou – of selfs sonder hulp.
Sy wys na wat sy wil hê en kan ’n klein voorwerp tussen haar duim en wysvinger optel.
EMOSIONELE & SOSIALE ONTWIKKELING
Haar geheue ontwikkel en sy begin mense onthou.
Sy herken haarself ook in die spieël of op ’n foto.
Van sewe of agt maande af vorm sy verskeie medeklinker-klanke met dubbele lettergrepe soos “ba-ba” en “la-la”.
Teen nege maande kan vreemdelinge haar gespanne maak en kan sy aan jou begin vasklou. Dis skeidingsangs en dis heeltemal normaal.
Teen nege maande roep sy ook gereeld om aandag en verstaan sy basiese woorde soos “nee” en “tatta”.
Sy soek ook nou na ’n speelding wat sy laat val het, want sy kan dit onthou.
Teen 12 maande is sy sosiaal, maar wil steeds naby jou wees.
Sy’t sterk bande met ander belangrike versorgers gesmee.
Sy ken en antwoord op haar naam.
Teen 24 maande kan frustrasie en vloerstuipe begin.
Teen 12 maande trek jou baba haar self tot in ’n staande posisie op en kan sy loop terwyl sy aan meubels of jou hand vashou – of selfs sonder hulp.
Dis nou die tyd om jou huis babaveilig te maak as jy dit nog nie gedoen het nie.
Sy kan van haar maag af in ’n sitposisie regop kom.
Sy kan wys na wat sy wil hê en ’n klein voorwerp tussen haar duim en wysvinger optel.
Teen 12 maande kan sy verskillende voorwerpe in elke hand vashou.
Sy sal vir jou ’n speelding aanbied.
Sy behoort ook nou gereelde slaaptye en -patrone te hê.
Teen 15 maande kan sy teen ’n stel trappe opkruip.
Teen 18 maande is sy ’n bedrewe loper en kan sy dalk al begin hardloop, al is dit nie baie voetvas nie.
Teen 18 maande kan sy liggaamsdele soos haar neus en oë uitwys.
Sy kan ’n toring bou met drie blokke en met ’n kryt krabbel.
Sy dra groot, ligte voorwerpe.
Sy beweeg agteruit by die trappe af.
Teen 24 maande hardloop sy voetvas en kan sy agteruit loop.
Sy klim op meubels en ook weer daarvan af.
Sy kan nou ’n bal skuinsoor gooi en dit skop.
Sy verkies ’n spesifieke hand wanneer sy teken.
Haar gebabbel is nou melodieus, want sy gebruik die ritmes van spraak.
Sy wys toegeneentheid deur byvoorbeeld te glimlag en drukkies te gee.
Sy aap jou na en kan besitlik wees.
Sy babbel luidkeels en kan ’n paar woordjies sê.
Sy luister aandagtig na jou en verstaan eenvoudige opdragte.
Sy laat val of gooi voorwerpe en kyk hoe hulle beweeg.
Teen 18 maande maak dit haar angstig om van jou en ander bekende volwassenes geskei te word – dis haar tweede fase van skeidingsangs en is normaal.
Sy geniet prentjieboeke en stories en probeer deur boeke blaai.
Sy help met aantrek deur byvoorbeeld haar arms te lig.
Sy kan ongelukkig of gefrustreerd raak as sy iets nie regkry nie.
Teen 18 maande gebruik sy omtrent 20 woorde, maar verstaan baie meer.
Sy kan dalk eenvoudige tweewoordsinne gebruik om met jou te kommunikeer: “mamma, kom” of ”nog sap”.
Sy kan heelparty eenvoudige opdragte verstaan.
Teen 24 maande is die belangrikste verhouding in haar lewe nog met jou, maar sy wys meer belangstelling daarin om met ander kinders van haar ouderdom om te gaan.
Sy geniet die geselskap van ander kinders maar speel eerder langs of naby as met hulle. Dit word parallelspel genoem.
Sy word meer onafhanklik, maar voel soms gefrustreerd. Woedebuie kan nou begin kop uitsteek.
Teen 24 maande gebruik sy tussen 50 en 300 woorde en vorm eenvoudige twee- en driewoordsinne.
Teen 24 maande kan sy op ’n plastiekfietsie sit en dit met haar voete stoot.
Sy kan ’n toring van ses blokkies bou en geniet legkaarte.
Sy’t aanbeweeg na een slapie en geniet dit in die middag.
Teen 30 maande het haar geboortegewig verviervoudig en is haar brein 90 persent van die grootte wat dit as volwassene sal wees.
Sy kan trappe klim, spring, ’n bal skop en op ’n leer of eenvoudige klimraam klouter.
Teen 30 maande dra sy moontlik bedags nie meer doek nie.
Teen 36 maande wissel sy haar voete af wanneer sy trappe klim, maar sit sy nog albei voete op elke trap wanneer sy afklim. Sy kan ook onafhanklik op klimrame klouter.
Sy kan haar eie hande was en help jou wanneer jy haar aan- en uittrek.
Sy bou torings van nege blokke of meer.
Sy teken ’n figuur met ’n kop en ’n paar eienskappe. Sy kan vertikale en horisontale strepe trek en ’n sirkel en kruis teken, wat die basiese vorms is vir die teken van mense.
Sy kan groot krale ryg en met ’n skêr knip.
Sy sal waarskynlik haar middagslapie iewers in hierdie jaar laat vaar.
Sy neem deel aan liedjies en rympies, vra die name van voorwerpe en speel eenvoudige verbeeldingspeletjies.
Teen 30 maande is sy meer uitgaande.
Sy gebruik omtrent 200 woorde en begin “ek”, “jy” en “my” korrek gebruik.
Sy vra “wat?” en “hoekom?”
Sy ken eenvoudige liedjies, kleuterrympies en speletjies.
Teen 42 maande speel sy met ander kinders, nie net langs hulle nie.
Sy geniet dit om met take te help en begin om ’n speelmaat se pyn te verstaan en vir die speelmaat jammer te voel.
Sy ken tot 800 woorde en kan ’n eenvoudige gesprek voer.
Sy ken sommige vorms en kleure sowel as eenvoudige begrippe soos grootte, syfers en tyd.
As hierdie rooi ligte flits ...
As jy bekommerd is dat jou baba se ontwikkeling agter raak, is dit ’n goeie plan om met haar pediater te gesels. Die pediater sal kan vasstel of iets ernstigs aan die gang is wat vroeë ingryping vereis. Praat met jou baba se dokter as ...
SY TEEN DRIE MAANDE:
Nie op harde klanke reageer nie,
Nie voorwerpe gryp of daaraan vasklou nie,
Nie glimlag nie,
Steeds skeel kyk met een of albei oë, en/of
Baie kwyl of sukkel om te voed (suig of sluk).
SY TEEN SES MAANDE:
Nie omrol nie, en/of
Nie babbel of koer nie.
SY TEEN ’N JAAR:
Nie kruip nie.
“Slap” voel, met min of geen spiertonus nie,
Nie staan wanneer sy ondersteun word nie,
Nie na voorwerpe soek of saamspeel as dit kiekeboe-tyd is nie, en/of
Nie enkele woorde sê nie.
Nie beduie of na voorwerpe wys nie.