Filipino teeth whitening systems in 89128
Fairfield teeth whitening kit
guardian dental Glen Mills 19342
cosmetic veneers Bloomington IN 47401
Vietnamese cosmetic dental Atlantic Highlands NJ
lumineers dentist Prescott 86303
porcelain veneers costs V2S 6J4 PressReader - Huisgenoot: 2017-11-16 - Die won­der van oe­sters
Die won­der van oe­sters
Oe­sters is nut­tig vir die mens as kos en om­dat dit soms ju­we­le, pê­rels, le­wer
DAAR is ver­skeie soor­te oe­sters. Ta­fe­loes­ters is dié soor­te wat ge­ëet word. Daar is ook spe­si­a­le oe­sters wat kos­ba­re pê­rels kan maak – die e­nig­ste ju­weel wat deur ’n dier ge­maak word.
WAT IS OE­STERS?
Oe­sters is in­ver­te­bra­te- (of­te­wel on­ge­wer­wel­de) week­die­re. Dit be­te­ken eint­lik net hul­le het nie ’n rug­graat nie. Hul­le is boon­op bi­val­via (twee­klep­pi­ges). Hul­le het dus twee skul­pe wat met ’n soort skar­nier aan me­kaar vas is. Nes visse het dié see­dier­tjies kie­we om on­der wa­ter mee a­sem te haal. Oe­sters eet al­ge, plank­ton en an­der kos­deel­tjies wat hul­le uit die wa­ter fil­treer. Hul­le leef by­na hul he­le le­we bin­ne-in hul skul­pe.
Oe­ster­skul­pe is ge­woon­lik o­vaal- of peer­vor­mig. Hul kleur aan die bui­te­kant is wit­grys, en die bin­ne­kant is wit soos por­se­lein. Dié skul­pe het baie sterk spie­re wat kan saam­trek om die twee skulp­de­le toe te maak wan­neer die oes­ter be­dreig word. Oe­sters kan ge­woon­lik 20 jaar of ou­er word. Hul­le word van 7 tot 35 cm groot.
Die e­nig­ste wa­re oe­sters is dié wat be­hoort tot die fa­mi­lie Os­trei­dae, soos die Eu­ro­pe­se ta­feloes­ter, Ostrea e­du­lis, en Suid- A­fri­ka se kom­mer­si­ë­le
Cras­sostrea mar­ga­ri­ta­cea. Hul­le hou ge­woon­lik in vlak wa­ter, waar hul­le in ko­lo­nies voor­kom wat as riw­we be­kend­staan. Een van die ge­wild­ste en mees ge­oes­te spe­sies is Cras­sostrea vir­gi­ni­ca, wat in die At­lan­tie­se O­se­aan van Ka­na­da tot Ar­gen­ti­nië voor­kom. Cras­sostrea gi­gas is ook ’n ge­wil­de ta­feloes­ter wat in die S­til­le O­se­aan van Ja­pan tot Amerika voor­kom en selfs so ver suid soos Aus­tra­lië ge­vind word.
Oe­sters het ook ’n ge­slag. Hul­le is dus man­lik of vrou­lik. Maar het jy ge­weet hul­le kan van ge­slag ver­an­der? Ne­ge uit 10 oe­sters is man­lik wan­neer hul- le on­der een jaar oud is. Maar agt uit 10 oe­sters is vrou­lik wan­neer hul­le ou­er as een jaar is. Deur ’n oes­ter se leef­tyd kan hy (of sy) sy (of haar) ge­slag som­mer ’n he­le paar keer ver­an­der.
So­dra ’n oes­ter­wy­fie be­vrug is (’n pro­ses wat deur die wa­ter ge­skied), laat sy mil­joe­ne ei­er­tjies in die wa­ter vry. Bin­ne so­wat ses uur ont­wik­kel lar­wes wat twee tot drie we­ke lank in die wa­ter dryf. Dan vind hul­le ’n plek waar hul­le vas­heg om ’n oes­ter­rif te vorm. Bin­ne ’n jaar raak hul­le vol­was­se en ge­reed om voort te plant.
Wan­neer ie­mand ’n oes­ter wil eet, moet hy eers daar­die har­de toe­ge­klem­de skulp pro­beer oop kry. Die oes­ter­vleis lyk ook nie lek­ker nie. Dit is grys en sly­me­rig. Maar as jy dit waag om te proe, sal die de­li­ka­te teks­tuur en ryk sou­te­ri­ge smaak jou ver­ras. Dit word ge­woon­lik ge­niet saam met ’ n bie­tjie pe­per en suur­le­moen­sap.
Oe­sters is ook voed­saam, want hul­le
be­vat heel­wat kal­si­um, ys­ter en pro­te­ïen. Die mens eet al dui­sen­de ja­re lank oe­sters – in hul rou of ge­kook­te vorm.
Kin­ders hou ge­woon­lik nie van rou oe­sters di­rek uit die skulp nie. Dit is mis­kien be­ter so, want oe­sters kan bak­te­rieë, pa­ra­sie­te en gif­stow­we be­vat wat jong kin­ders se le­we kan be­dreig. Maar ge­kook­te oe­sters kan goed wees vir jou, want dit be­vat wei­nig vet en is voed­saam. Maar as jy al­ler­gies is vir skulp­vis, moet jy dit lie­wer nie eet nie.
Daar is ver­skeie oes­ter­boer­de­rye in Suid-A­fri­ka. Daar word on­der meer ja­re al in Al­go­a­baai (Port E­li­za­beth) met oe­sters ge­boer. Die groot­ste boer­de­ry is eg­ter in Sal­dan­ha­baai aan die Wes­kus. Cras­sos
trea gi­gas, die vin­nig groei­en­de spe­sie uit die S­til­le O­se­aan, word hier ge­teel.
Oe­sters is die na­tuur se e­nig­ste ju­weel­ma­kers. An­ders as mi­ne­raal­ju­we­le wat uit die grond kom, is die pê­rels wat uit oe­sters kom nie blink en hard nie. Pê­rels is sag­ter en ab­sor­beer die lig so­dat hul­le glim. Die mooi­ste pê­rels ê­rels word ge­skep deur die pê­rel­oes­ter Pinc
ta­da mar­ga­ri­ti­fe­ra van die tro­pie­se seë. Ta­fe­loes­ters maak ook pê­rels, maar ar dit is dof en min werd. Se­ke­re see­slak­ke ke en mos­sels kan ook pê­rels maak.
’n Pê­rel vorm wan­neer ’ n vreem­de, , onwelkome voor­werp – dik­wels ’ n san­dand­kor­rel­tjie of pa­ra­siet – in ’n oes­ter­skulp kulp be­land. Dit ir­ri­teer die oes­ter en dan skei hy per­le­moen af om die ir­ri­tant te om­hul. mhul. Per­le­moen is ’ n meng­sel van kal­si­um m en pro­te­ïen waar­mee die bin­ne­kant van n die skulp ook uit­ge­voer is. Die per­le­moen n bou met die ja­re in la­gies om die kor­rel­tjie op en vorm so ’n prag­ti­ge pê­rel.
Ge­kweek­te pê­rels word op die­self­de ma­nier ge­maak. Al ver­skil is dat die pê­rel­boer self die kor­rel­tjie tus­sen die man­tel (die vle­si­ge lig­gaam van die oes­ter) en die per­le­moen­laag van die skulp in­druk. Dit ge­beur wan­neer die oe­sters so­wat drie jaar oud is. Die oe­sters word in draad­hok­ke aan die kus ge­hou en ge­reeld na­ge­gaan om se­ker te maak hul­le is ge­sond. Ná ’ n paar jaar word die pê­rels ge­oes, ge­po­leer en vol­gens ge­hal­te ge­sor­teer. Pê­rel­oes­ters word ver­al in Ja­pan, maar ook in Aus­tra­lië, Ko­rea, Mi­an­mar, die Fi­lip­py­ne en Hong­kong ge­kweek.
Die oes van oe­sters vir die han­del word deur wet­te en re­gu­la­sies be­heer. Oe­sters word nie be­dreig nie, maar hul­le is baie sen­si­tief. Vuil, be­soe­del­de wa­ter kan hul­le laat vrek. Hier­die skulp­vis kan ook gif­stow­we in hul vleis op­neem wat dan ska­de­lik is vir men­se wat dit pro­beer eet.
’n Oe­ster­ko­lo­nie of -rif steek tus­sen die ge­tye bo die wa­ter uit. Wer­kers op ’n oes­ter­plaas maak die gaas­sak­ke skoon wat oe­sters be­vat en draai dit om so­dat hul­le goed groei. Hul­le werk ty­dens laag­ge­ty wan­neer die plaas nie on­der see­wa­ter is nie.
Ta­fe­loes­ters word rou of ge­kook voor­ge­sit. Het jy al ooit ’n rou oes­ter pro­beer eet?
Die sor­te­ring van pas ge­oes­te oe­sters. ’n Oop­ge­maak­te oes­ter met die eet­ba­re vleis bin­ne-in. ’n Hals­snoer van kos­ba­re wit pê­rels.
Die wêreld se groot­ste na­tuur­li­ke pê­rel is dié bie­lie van 34 kg, die Pê­rel van Pu­er­to P­rin­ce­sa, wat glo by­na R1,4 bil­joen werd is en in die Fi­lip­py­ne ge­vind is. ’n Vis­ser­manVis­ser­man het dit ont­dek. Blaai na bl 86 en vind meer uit oor die an­der duur­ste ma­te­ri­a­le op aar­de.
’n Prag­ti­ge pê­rel word ver­sig­tig uit ’n le­wen­de oes­ter ge­haal. Dit word ver­vang met ’n ron­de voor­werp van die­self­de groot­te so­dat ’n nuwe, gro­ter oes­ter ’n jaar la­ter sal vorm.