Luiperd - Wikipedia
Tydperk: Sedert laat Plioseen of vroeë Pleistoseen
'n luiperd (Panthera pardus) in die Serengeti-park, Tanzanië
Die verspreiding van die luiperd
'n Persiese luiperdmannetjie met ongewone pelsvlekke by die Wilhelma Zoologisch Botanischen Garten te Stuttgart
'n Swartluiperd, of panter
Die luiperd (Panthera pardus), voorheen as bergtier of tier bekend, is 'n spesie uit die Katagtiges wat oor Afrika en Asië versprei is. Verder kom hy ook in Kaukasus en dus op die buitenste randgebied van Europa voor. Die luiperd is naas die tier, leeu en jaguar die vierde grootste grootkat. Op die IUBN-rooilys van Bedreigde Spesies word luiperds as 'n byna-bedreigde spesie geklassifiseer.
Die afmetings en massa van die luiperd wissel binne die groot verspreidingsgebied. Oor die algemeen is die boslewende luiperds meestal kleiner en meer gedronge, terwyl dié wat in die oop ruimtes leef in die reël slanker en groter gebou is. Die luiperd word 90–190 cm lank, sonder die 60–110 cm lange stert ingereken. Die luiperdmannetjies weeg ongeveer 40–90 kg en het 'n skouerhoogte van 70–80 cm. Die wyfies is omtrent die helfte so groot en weeg slegs ongeveer 30–60 kg. Klein wyfies het 'n skouerhoogte van 45 cm. Die luiperds wat in die Kaapse floraryk hou, soos die Kaapse luiperd (Panthera pardus melanotica), weeg dikwels slegs 20–30 kg.
Die pelspatroon wissel dikwels baie van subspesie na subspesie, maar ook van individu na individu wat in dieselfde habitatgebied voorkom. Die pelsrosette is byna altyd in rye al met die rug langs gerangskik. Op die bors en laer hals word dikwels aarbeivormige rosetvlekke gevind wat saamsmelt om 'n kraag of "halsband" te vorm. Op die bokant van die lang stert loop die rosette langs die middellyn voort. Die rosette word na die stertpunt toe al minder duidelik, maar kan soms tot etlike dwarsringe saamsmelt. Die onderkant van die stert is egter na die stertpunt toe baie lig tot wit. Die pens en die boonste binnekante van die bene is eweneens sonder rosette en wit, geelwit of in oorgaande grys gekleur. Verder na die pote heen is soliede kolle te vinde, wat na onder al hoe kleiner word. Net so is op die kop en die boonste nek en hals slegs swart soliede kolle aanwesig. Die boslewende luiperds is oor die algemeen skerper gekleur as luiperds op die oop veld.
In die hoogliggende gebiede en reënwoude kom 'n swart variëteit soms voor wat bekend staan as die swartluiperd of panter. Dit is nie 'n afsonderlike spesie nie. Hierdie verskynsel van die swart (melanistiese) pels is oorerflik en word deur 'n enkele (monogenetiese) geen resessief oorgeërf. Daarmee kan die erflike aanleg ook by 'n normaalgevlekte luiperd aanwesig wees, of dit kan in 'n werpsel swart kleintjies tussen normaalgevlekte welpies voorkom. Om so 'n swart variëteit voort te bring, verg baie inteling. Indien die dier dwarsweg of onder skuins lig waargeneem word, kan mens egter ook by swartluiperds die tipiese (hoewel dowwe) rosette raaksien. In sommige gebiede, soos op die Maleisiese Skiereiland is tot 50 persent van alle luiperds swart. In Afrika kom swartluiperds die meeste in die Ethiopiese Hoogland voor. In 2002 is 'n swartluiperd by die Kudu Game Ranch naby Lydenburg gefotografeer.
Die ore is gerond. Die gehoorsintuig is uitstekend ontwikkel. Luiperds kan baie hoë (vir die mens onhoorbare) frekwensies van tot 45