Brei van n heel beesvel
Brei van 'n heel beesvel
Last update: April 10, 2012 10:30:43 AM
Die Brei van 'n Heel Beesvel
J. J. S. Cilliers
OFSKOON die brei van osrieme op die plaas verdwyn namate die trekker die trekos vervang, kan geen boer sonder rieme klaar kom nie. Behalwe die talle alledaagse gebruike van die riem, is daar nog altyd die ryperd op stal, of 'n paar karperde vir die tentoonstelling, of 'n paar waardevolle volbloed-diere wat almal halters met netjiese rieme vereis. Dit is veral laasgenoemde gebruike wat heelgebreide velle so waardevol maak.
Op bygaande skets word 'n eenvoudige metode verduidelik waarvolgens 'n heel beesvel gebrei kan word. Twee stewige staalplate van ongeveer 8 dm. by 10 dm. word aan twee ysterpale (4 vt. lank) gesweis. Die twee ysterpale word ongeveer 8 dm. van mekaar, twee voet diep in die grond geplant, met die plate ewewydig met mekaar. Drie voet verder word twee gewone ysterpale, ook ongeveer 8 dm. van mekaar, in die grond geslaan. Die vier pale vorm dan 'n vierkant.
'n Wa-disselboom word deur middel van die tangbout 18 dm. bokant die grond aan die twee agterste pale gekoppel, sodat die disselboom aan die bout skarnier. Die disselboom sal dus op en af beweeg tussen die pale waaraan die plate geheg is.
Die vel word op een van die gewone maniere haaraf gemaak, d. w .s. in klam grond. in 'n dam, of in 'n mishoop. Wanneer met die brei 'n aanvang gemaak word, moet die vel egter goed klam wees. ('n Droë haaraf-vel moet weer vir sowat 24 uur in water geweek word.)
Een volwasse en twee onvolwasse arbeiders kan die breiwerk verrig. , Terwyl die volwasse arbeider die disselboom omhoog hou, span die twee onvolwasse die vel, nerfkant boontoe, styf oor die plate. Die disselboom word stadig afgedruk grond toe, en die plate skraap die vel aan die vleiskant. Die proses word oor die hele oppervlakte van die vel herhaal totdat dit 'n wit kleur aanneem. Smeer nou die vel vet aan die nerfkant en brei verder totdat dit "gaar " is.
Indien die vel gedurende die brei proses geneig is om hard te word. sprinkel dit met water.
Gedurende die wintermaande moet die werk nie in die skaduwee verrig word nie.
Ten einde meer drukkrag op die vel uit te oefen en dus die proses te bespoedig, word gebruik gemaak van 'n breë plank met twee groefies wat presies oor die plate pas. (Sien skets).
Die vel is “gaar" wanneer dit nie meer deurskynend is nie.
Vir drie arbeiders neem dit twee dae om 'n beesvel te brei.
Boerdery in Suid-Afrika 25