Nuwe AARTO-wet kan jou selfs jou rybewys kos - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Nuwe AARTO-wet kan jou selfs jou rybewys kos
Elkeen wat ’n bestuurderslisensie het of ’n motor besit, kan nadelig geraak word sodra president Cyril Ramaphosa die sogenaamde AARTO-wetsontwerp bekragtig wat tans op sy lessenaar lê.
Dié wetsontwerp, wat al baie kritiek ontlok het, is die regering se antwoord op die hoë aantal ongelukke en sterftes wat jaarliks op Suid-Afrika se paaie voorkom. Kenners vrees egter dit loop die gevaar om in ’n onsamehangende, duur administratiewe proses te ontaard wat jou uiteindelik selfs jou rybewys kan kos.
Wat behels die wysiging?
Eerstens is die grootste verskil dat verkeersoortreders met die implementering van die nuwe wysiging nie meer in howe sal verskyn vir die oortreding nie. Die oortreder sal deur ’n administratiewe proses moet gaan en daarvoor moet betaal indien hy vertoë wil rig.
Die tweede groot verandering is natuurlik die strafpuntstelsel wat tot die tydelike opskorting of kansellasie van ’n motoris se bestuurderslisensie kan lei weens herhaalde verkeersoortredings. Dié strafpunte vervang nie verkeersboetes nie, maar word samelopend opgelê.
Derdens maak die wysigingswetsontwerp voorsiening dat oortredingskennisgewings nou met gewone pos en elektroniese posversending na ’n oortreder gestuur kan word, pleks van geregistreerde pos soos voorheen.
Hoe gaan die strafpuntstelsel werk?
Alle motoriste begin met nul strafpunte.
Tussen een en ses strafpunte word toegeken ooreenkomstig die erns van die oortreding wat begaan word.
Bestuur sonder ’n voertuiglisensie sal byvoorbeeld met vier punte gestraf word, bestuur onder die invloed met ses punte, en bestuur terwyl ’n selfoon gebruik word of selfs net vasgehou word, met een punt.
Wanneer motoriste meer as 12 strafpunte het, word hulle rybewys opgeskort vir die getal maande waarmee 12 punte oorskry word, gemaal met drie. Nadat die tydperk verstryk het, kan vir die hertoewysing van die rybewys aansoek gedoen word.
’n Derde opskorting sal meebring dat motoriste hul rybewys verbeur, wat beteken dat hulle opnuut vir ’n leerlingrybewys sal moet aansoek doen en hul bestuurstoets sal moet herhaal wanneer die opskortingstydperk verstryk.
As motoriste nie hul boetes betaal nie, kan hulle op die eNatis-stelsel geblokkeer word en die kans verbeur om weer ’n rybewys of motorlisensie te bekom.
Motoriste sal hul rybewyse terugkry sodra hulle weer terug is op 12 punte. Elke drie maande waartydens ’n oortreding nie begaan word nie, sal een punt afgetrek word. Die AARTO-stelsel is die afgelope dekade in Johannesburg en Pretoria op die proef gestel. Dit het nie die strafpuntestelsel ingesluit nie, maar het grootliks misluk weens die huidige wetsvereiste dat kennisgewings van verkeersoortredings per geregistreerde pos gestuur moet word.
Ingevolge die wysigingswetsontwerp sal oortreders boetes per e-pos, SMS of enige elektroniese metode kan ontvang. Dis egter juis een van die belangegroepe se besware teen die wetsontwerp. Almal het nie toegang tot e-pos en selfone om elektroniese kennisgewings te ontvang nie.
Verdere kritiek teen beslegtingsprosedure
’n Omstrede element van dié wetsontwerp is dat verkeersoortredings geplaas sal word in wat dr. Blade Nzimande, voorheen minister van vervoer, beskryf as ’n “doeltreffende, stroombelynde stelsel” wat die druk op die oorlaaide hofstelsel sal verlig. Hierdie element word wyd gekritiseer. Chris Hunslinger, DA-LP in die parlementêre portefeuljekomitee oor vervoer, sê:” Dit is ’n baie eensydige proses.” En volgens Rudie Heyneke van OUTA “baan dit die weg vir korrupsie”.
Kan jy jou boetes steeds in die hof gaan betwis?
Nee. Die opsie om vervolging in ’n hof te betwis sal volgens Justice Project South Africa (JPSA) nie meer beskikbaar wees nie.
Kan ’n mens nie vertoë teen jou boete rig nie?
Ja, maar jy sal binne 30 dae ’n administrasiebedrag moet betaal aan die Padverkeersoortredingsagentskap (RTIA), waarna jy ’n voorlegging kan doen wat deur hulle geëvalueer sal word. As dit onsuksesvol is, moet jy die boete en alle uitstaande bedrae betaal voordat jy ’n motorlisensie kan uitneem, of jou bestuurderslisensie kan hernu.
Word strafpunte steeds gehef as jy betaal?
Ja. Dit word in ’n nasionale register opgeteken, en as jy vir drie maande nie weer ’n verkeersoortreding begaan nie, word een strafpunt teen jou naam afgetrek.
Howard Dembovsky, voorsitter van die JPSA, meen dié nuwe wet is “ongrondwetlik omdat dit op die veronderstelling van skuld gegrond is.” Heyneke voel ook die wetsontwerp fouteer deur motoriste se grondwetlike reg te verwyder om hulleself te verdedig as hulle verkeerdelik van ’n verkeersoortreding aangekla word.
“As hulle eers in die siviele administratiewe stelsel vasgevang is, het hulle nie meer dieselfde grondwetlike reg as wat hulle tydens ’n strafregtelike proses sou gehad het nie, naamlik die reg op regsverteenwoordiging en ’n regverdige verhoor.”
OUTA voel dat die wysiging meer daarop gemik is om inkomste te genereer as om padveiligheid te bevorder. Layton Beard van die Outomobiel-Assosiasie (AA) sê hulle is nie oortuig dat die wetgewing die antwoord op padsterftes is nie en meen ook die klem val eerder op geldinsameling.
Hoe gaan OUTA dit beveg?
OUTA is reeds vanaf 2018 betrokke by die AARTO-wysigingswet en het voorleggings gedoen oor die gebreke en moontlike oplossings aan die Parlement, die Raad van Provinsies, belangrike rolspelers in die vervoerbedryf en op openbare vergaderings landswyd.
OUTA se eie werkswinkel daaroor is onder andere deur die hoof van die Tshwane Metropolisie en die Johannesburg Metropolisie bygewoon. OUTA het ook aan president Cyril Ramaphosa geskryf en gevra vir ’n vergadering voordat hy die wysigingswet onderteken. Hulle hoop om die president en sy raadgewers te oortuig om nie die wysigingswet in sy huidige vorm te bekragtig nie. Indien hulle nie slaag nie, sal OUTA beslis die voorgestelde wetgewing met die nodige hofaksies teenstaan.