Versindaba » Blog Archive » Andries Bezuidenhout. Dag/reis – oor Willem Pretorius se uitstalling
Sunday, April 17th, 2016 | Andries Bezuidenhout, Binneblik.
Een Kommentaar op “Andries Bezuidenhout. Dag/reis – oor Willem Pretorius se uitstalling”
Baie interessante en mooi geskryfde stuk, Andries. Ek (as altyd ietwat dronkgeslaande Derrideaan) sien natuurlik ook ‘n sekere vierde soort ruimte, naamlik die een van verruimteliking (“spacing”), oftewel wat Derrida o.a. ook différance of skrywing in die algemeen of geskenk van die dood of letterkunde in die geheim noem om na wat plaas-vind (“takes place”) of gebeur te verwys, d.w.s. daardie sekere buitensporige logiese – of “selfbegeleier[ende]”? – gebeurtenis.
Dit wil dan ook sê ‘n soort ruimte wat onder andere ook deur Benjamin se skrywe oor Klee se Angelus Novus vertaal word – die dekonstruktiewe of verruimtelikende gebeurtenis is, as ‘n mens dit raaksien, ‘n punt waarvan weg beweeg wil word, ‘n punt wat jy graag sal wil ver-taal, want dit laat ‘n mens se “oë […] gesper”, jou “mond oop”, jou “vlerke gespan” – in ‘n sekere eksistensiële krisis? Jy is na die verlede toe gedraai, na “’n enkele katastrofe wat onophoudelik soos wrakstukke voor [jou] voete neergesmyt word”, “downright monotonous[ly]” (Derrida 2001:3) dog elke keer in absolute unieke styl … Wat sou ‘n relevante vertaling hiervoor kon wees? ‘n Mens “sou graag wou verpoos, die dooies opwek en dit wat gebreek is, weer heelmaak. Maar ’n storm woed vanuit die Paradys” – ‘n spel van spore van spore, oftewel daardie asof voorgeskrewe of “selfbegeleier[ende]” skrywing? – en dit “het [mens] aan die vlerke beet en [speel] so onstuimig dat [mens] hulle nie weer kan sluit nie. Die storm [van die spel van spore van spore, van skrywing, van wat plaasvind] dryf [mens] genadeloos die toekoms in, waarop [die mens se] rug gekeer is, terwyl die rommelhoop voor [die mens] ten hemele aangroei.”
Is “[h]ierdie storm” [van ‘n spel van spore van spore] “wat ons vooruitgang noem”? D.w.s. is vooruitgang iets wat gelyktydig vooruit en nie vooruit gaan nie en ons dus in [‘n] geheim laat, oftewel laat weet dat “wat jy pas gedoen het nie net is om van Stella af hierheen toe te ry nie”, oftewel wat jou laat weet jy het meer gedoen as wat jy bedoel het om te doen, iets gelyktydig dommer en slimmer as wat jy jouself ooit kon verbeel jy kon doen, oftewel het jy “gemompelweet / dat om te leef nie ŉ opsie is nie” want “dat dit nie genoeg is om te luister / na die gang van die bewe-asem nie” voor die hand liggend behoort te wees, oftewel dat “jy die selfbegeleier as gids vooruit moet kan stuur, / al is dit ook net verby nag se gesig oor die grens / na waar daar daglig en see en [MENSE] is”!
Om Leon gelukkig te probeer hou, sluit ek my skrywetjie af met jou aanhaling van Einstein:
“”Space is relative in the double sense: that there are multiple geometries from which to choose and that the spatial frame depends crucially upon what it is that is being relativized and by whom […] All forms of measurement depended upon the frame of reference of the observer […] We know, given the differential frictions of distance encountered on the earth’s surface, that the shortest distance (measured in terms of time, cost, energy expended) between two points is not necessarily given by the way the legendary crow flies over physical distance. Furthermore the standpoint of the observer plays a critical role.””
(Ek lees tans Jonathan Murdoch se Post-struturalist geography, a guide to relational space (2006) en besef weereens hoe mens Foucault sonder veel moeite in Derrida kan vertaal, en vice versa … In die begin sou daar een of ander separasie/apartheid/relasie/malheid/woord/spoor/skrywing/ge-heim moes gewees het …)
En toe leer ek nou die volgende uit my WAT:
“heim b.nw. (weinig gebruiklik, digterlik) Geheim: Hiëroglifiese skriftuur / van die heime skeppingsmag (Eitemal)”.