Vietnam - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Viëtnam amptelik die Sosialistiese Republiek Viëtnam is 'n nasie in Suidoos-Asië. Dit grens aan die Volksrepubliek China in die noorde, Laos in die noordweste, en Kambodja in die suidweste. In die ooste van die land lê die Suid-Chinese See. Met 'n bevolking van ongeveer 85 miljoen is Vietnam een ​​van die digbevolkte lande in Suidoos-Asië.
Amerikaanse betrokkenheid by die oorlog tussen die kommunistiese Noord-Viëtnamese en anti-kommunistiese Suid-Viëtnamese van 1964 tot 1975 het Viëtnam onder die wêreld se aandag gebring. Die oorlog word as deel van die Koue Oorlog beskou en is beskryf as 'n 'volmagoorlog' tussen die Verenigde State en sy Westerse bondgenote aan die suide van die Viëtnamese Vietnam, met die Sowjetunie en die Volksrepubliek China wat die noorde ondersteun.
Vietnam beslaan 'n oppervlakte van ongeveer 128.066 vierkante myl (331.688 vierkante kilometer), effens groter as New Mexico. Die land strek 1550 myl (1650 km) van noord na suid en is net 50 km ver op sy smalste punt.
Die topografie bestaan ​​uit heuwels en dig beboste berge, met gelyk grond wat nie meer as 20 persent beslaan nie. Berge vorm 40 persent van die gebied, met kleiner heuwels vir 40 persent en tropiese woude 42 persent. Die noordelike deel van die land bestaan ​​meestal uit hooglande en die Rooi Rivierdelta.
Phan Xi Păng, geleë in die provinsie Lào Cai, is die hoogste berg in Viëtnam op 31,312 voet (3143 meter).
Die suide is verdeel in kusvlaktes, die Annamite-ketting (loop noordwes tot suidoos langs die grens met Laos), en uitgebreide woude. Die hooglande bestaan ​​uit vyf relatief plat plato's met basaltgrond, en is verantwoordelik vir 16 persent van die land se bewerkbare grond en 22 persent van die totale beboste land.
Halongbaai, die wêreld-natuurlike erfenis van Vietnam
Die delta van die Rooi Rivier (ook bekend as die Sông Hồng), is 'n plat, driehoekige streek van 3000 vierkante kilometer. Dit is kleiner, maar meer intens ontwikkel en digter bevolk as die Mekongrivierdelta. Sodra dit 'n inlaat van die Golf van Tonkin was, is dit deur tienduisende jare deur alluviale afsettings van riviere ingevul, en word dit jaarliks ​​meer as 300 voet (honderd meter) die Golf binnegevoer. Die Mekong-delta, wat ongeveer 40.000 vierkante kilometer beslaan, is 'n laagtevlakte van nie meer as drie meter bo seevlak nie en word deur 'n doolhof van kanale en riviere gekruis. Die delta vorder elke jaar van 200 tot 260 voet (60 tot 80 meter) die see in as gevolg van sediment wat deur die Mekongrivier gedra word.
Vietnam het 'n tropiese moesonklimaat, met 'n humiditeit van gemiddeld 84 persent gedurende die jaar. Weens verskille in breedtegraad en topografiese reliëf, verskil die klimaat egter van plek tot plek aansienlik. Gedurende die winter- of droë seisoen, wat strek van November tot April, waai die moesonwinde uit die noordooste langs die Chinese kus en oor die Golf van Tonkin.
Die temperatuur wissel van 'n laagtepunt van 41 ° F (5 ° C) in Desember en Januarie, tot meer as 98 ° F (37 ° C) in April, die warmste maand. Seisoenale afdelings is meer gemerk in die noordelike helfte van die land.
Natuurlike hulpbronne sluit in: fosfate, steenkool, mangaan, bauxiet, chromaat, olie-en gasafsettings in die buiteland, bosse en waterkrag. Natuurlike gevare sluit in: af en toe tifone (Mei tot Januarie) met uitgebreide oorstromings.
Die hoofstad van Vietnam is Hanoi (dit het gedien as die hoofstad van Noord-Viëtnam), en die grootste en mees bevolkte stad is die Ho Chi Minh-stad (voorheen bekend as Saigon).
'N Vietnamese legende vertel dat die Viëtnamese volk van verskillende stamme buite die baarmoeder gebore is na die huwelik van Lạc Lang Quân (Dragon Chief) en Âu Cơ (die fee). Die meeste Viëtnamese geskiedkundiges beskou die Dong Son-beskawing wat 'n groot deel van Suidoos-Asië gedek het, egter as die begin van die geskiedenis van Vietnam.
Die Dong Son-kultuur was 'n prehistoriese Bronstydperk-kultuur wat in die Rooi Riviervallei gesentreer is, maar ook in ander dele van die Indo-Maleisiese argipel gefloreer het vanaf ongeveer 1000 B.C.E. tot 1 B.C.E. Die Dong Son-mense was vaardig om rys te verbou, waterbuffels en varke aan te hou, te hengel en te vaar met lang gegrawe kano's. Dit was ook bekwame bronswiele, soos gesien kan word in die beroemde Dong Son-tromme, wat wyd in Suidoos-Asië voorkom. Die Dong Son-kultuur is gekoppel aan die Tibeto-Burman-kultuur, die Dai-kultuur in Yunnan en Laos, die Mon-Khmer-kulture en die Tran-ninh's Plain of Jars-plato.
In 208 B.C.E. het 'n Qin-dinastie-generaal genaamd Zhao Tuo 'n staat met die naam opgerig Nam Việt wat die suide van China en die Red River Delta omring het. Die historiese belang van die oorspronklike Nam Việt bly kontroversieel omdat sommige geskiedkundiges dit as 'n Chinese besetting beskou, terwyl ander glo dat dit 'n onafhanklike era was. Vir die grootste deel van die tydperk vanaf 111 B.C.E. tot die vroeë tiende eeu C.E., was Vietnam onder die bewind van opeenvolgende Chinese dinastieë. Sporadiese onafhanklikheidsbewegings is gepoog, maar is vinnig onderdruk deur Chinese magte.
In 939 C.E. het die Viëtnamese Chinese magte in die Slag van Bach Dangrivier verslaan en onafhanklikheid verkry en tien eeue van Chinese beheer beëindig. Hulle het 'n eeu later volkome outonomie verkry.
Tydens die bewind van die Tran-dinastie het Dai Viet drie Mongoolse invalle deur die Yuan-dinastie verslaan. Terloops, die finale stryd waarin die Viëtnamese generaal Tran Hung Dao die meeste van die Mongoolse magte verslaan het, is in 1288 weer by Bach Dang gevoer, soos byna 300 jaar tevore.
Feudalisme in Vietnam het sy hoogtepunt bereik in die Le-dinastie van die vyftiende eeu, veral tydens die regering van keiser Le Thanh Tong. Tussen die elfde en die agtiende eeu het die Vietnamese suid uitgebrei. Hulle het uiteindelik die koninkryk Champa en 'n groot deel van die Khmer-ryk verower.
Die onafhanklikheid van Vietnam het in die middel van die negentiende eeu geëindig, toe die land deur die Franse Ryk gekoloniseer is. Die Franse administrasie het wesenlike politieke en kulturele veranderings aangebring. 'N Westerse stylstelsel vir moderne onderwys is ontwikkel en die Christendom is ingestel. Die Franse het 'n plantasie-ekonomie ontwikkel om die uitvoer van tabak, indigo, tee en koffie te bevorder en het toenemende oproepe om selfregering en burgerregte grootliks geïgnoreer. Daar het spoedig 'n nasionalistiese politieke beweging ontstaan, en die jong leier, Ho Chi Minh, het sy oproep tot onafhanklikheid tot die Volkebond gelei. Die Franse het egter beheer oor hul kolonies behou tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die Japannese Indochina binnegeval het. Die Japannese het die natuurlike hulpbronne van Viëtnam uitgebuit vir militêre veldtogte na Birma, die Maleisiese Skiereiland en Indië.
In die laaste jare van die oorlog het 'n nasionalistiese opstand onder Ho Chi Minh ontstaan, verbind tot onafhanklikheid en kommunisme. Na die nederlaag van Japan het nasionalistiese magte Franse koloniale magte in die Eerste Indochina-oorlog geveg wat van 1945 tot 1954 geduur het. Die Franse is verslaan in die Slag van Dien Bien Phu en kort daarna uit die land onttrek. Die Geneefse konferensie van 1954 het die land op die sewentiende parallel in Noord- en Suid-Viëtnam verdeel.
Die Verenigde State is gekant teen die verdeling van die land en 'n alliansie van kommunistiese Noord-Vietnam met die Sowjetunie of die Volksrepubliek China. Onenigheid het spoedig ontstaan ​​oor die organisering van verkiesings en hereniging, en die VS het begin om sy bydrae van militêre raadgewers te vergroot, selfs terwyl die Sowjet-wapens en ammunisie die kommunistiese magte versterk het. 'N beweerde aanval op Amerikaanse skepe in die Golf van Tonkin op 4 Augustus 1964, het 'n Amerikaanse militêre aanval op Noord-Viëtnamese militêre installasies veroorsaak, wat die Vietnam-oorlog geloods het, wat sou styg tot die ontplooiing van meer as 500,000 troepe in Suid-Viëtnam.
Amerikaanse magte is spoedig omhels met 'n bose guerilla-oorlog met die Viet Cong, die Suid-Viëtnamese kommunistiese opstandmilisie. Noord-Viëtnamese magte het onsuksesvol probeer om die Suide in die Tet-offensief van 1968 te oorrompel en die oorlog het vinnig in die naburige Laos en Kambodja versprei. Onder president Richard Nixon het die Amerikaanse strydrolle aan die Suid-Viëtnamese weermag begin oordra in 'n proses wat bekend staan ​​as 'Vietnamisasie'. Die poging het gemengde resultate gelewer, maar met die Amerikaanse steun kon die Suid-Viëtnamese tydelik hul eie hou.
Die Parys-vredesooreenkomste, op 27 Januarie 1973, het die soewereiniteit van beide kante formeel erken. Onder die bepalings van die akkoorde is alle Amerikaanse gevegstroepe teen 29 Maart 1973 teruggetrek. Beperkte gevegte het voortgeduur, maar alle groot gevegte het geëindig totdat die Noorde weer opnuut binnegeval en die Suide op 30 April 1975 oorweldig het. Een van die belangrikste Belemmerings om "Vietnamisering" te bevorder, was die afsny van alle militêre finansiering aan Vietnam deur die Amerikaanse Kongres en, miskien belangriker, die bedanking van Richard Nixon in Augustus 1974. Nixon het sy presidentskap verbonde aan 'n belofte van "vrede met eer" . " Sewe en 'n half maande na sy bedanking is Kambodja deur die Khmer Rouge oorgeneem en Suid-Viëtnam het twee weke later op kommuniste geval. Vietnamese burgers, soveel as een en 'n half miljoen bekend as die Vietnamese bootvolk, het begin vlug, maar die Verenigde Nasies het beraam dat miskien een derde ter see gesterf het.
Suid-Viëtnam het kortliks die Republiek van Suid-Viëtnam geword, 'n marionetstaat onder militêre besetting deur Noord-Viëtnam, voordat hy amptelik met die Noorde herenig is onder die kommunistiese bewind as die Sosialistiese Republiek Viëtnam op 2 Julie 1976. Toe die beheer oorgeneem het, het die Viëtnamese kommuniste ander politieke partye verbied, verdagtes gearresteer wat vermoedelik met die VSA saamgewerk het, en 'n massa-veldtog begin het om plase en fabrieke te kollektiviseer. Die heropbou van die oorlog-geteisterde land was traag, en ernstige humanitêre en ekonomiese probleme het die kommunistiese regime gekonfronteer. In 1978 het die Viëtnamese leër Kambodja binnegeval om hul voormalige bondgenote, die Khmer Rouge, uit die mag te verwyder. Hierdie optrede het die betrekkinge met China vererger, wat in 1979 'n kort inval in die noorde van Viëtnam geloods het.
In 'n historiese verskuiwing in 1986 het die Kommunistiese Party van Viëtnam hervormings op die vrye mark geïmplementeer, bekend as Doi Moi ( "Renovatie"). Met die outoriteit van die staat wat onbetwis bly, is privaatbesit van plase en maatskappye aangemoedig, is deregulering en buitelandse investering aangemoedig. Die ekonomie van Vietnam het 'n vinnige groei in landbou- en nywerheidsproduksie, konstruksie en behuising, uitvoer en buitelandse beleggings behaal. Die mag van die Kommunistiese Party van Vietnam oor alle aspekte van die regering bly egter vas. In 1995 het die Verenigde State diplomatieke betrekkinge met Vietnam herstel.
Die Sosialistiese Republiek Viëtnam is 'n eenpartystaat. 'N Nuwe staatsgrondwet, wat in 1992 goedgekeur is, vervang die weergawe van 1975, het die sentrale rol van die Kommunistiese Party in alle aspekte van die regering, politiek en die samelewing bevestig.
Slegs politieke organisasies wat deur die Kommunistiese Party geaffilieer of onderskryf word, mag die verkiesing betwis. Dit sluit die Vietnamese Vaderlandfront, werkers en vakbondlede in. Alhoewel die staat amptelik verbind is tot sosialisme as sy bepalende struktuur, het die belangrikheid van die ideologie sedert die negentigerjare aansienlik verminder.
Die President is die staatshoof en die nominale hoof van die weermag, en voorsitter van die Raad vir Nasionale Verdediging en Veiligheid. Die Eerste Minister is die regeringshoof, en voorsitter van 'n raad van ministers wat bestaan ​​uit drie adjunk-eerste ministers en die hoofde van 26 ministeries en kommissies.
Die Nasionale Vergadering is 'n unikamer-wetgewer wat bestaan ​​uit 498 lede. Dit is beter vir sowel die uitvoerende as die regterlike tak. Alle lede van die ministersraad is afkomstig van die Nasionale Vergadering.
Die Hoogste Volkshof van Vietnam, die hoogste appèlhof, is aan die Nasionale Vergadering beantwoord. Onder die Hooggeregshof staan ​​die provinsiale munisipale howe en die plaaslike howe. Kragtige militêre howe het spesiale jurisdiksie in sake van nasionale veiligheid.
Die meeste benoemdes van die regering is lede van die Kommunistiese Party, en die algemene sekretaris van die party is een van die belangrikste politieke leiers in die land, wat die party se nasionale organisasie, staatsaanstellings en die beleid bepaal. Viëtnam is onderverdeel in 64 provinsies, wat verder onderverdeel word in distrikte en munisipaliteite. Daar word verwag dat provinsiale regerings ondergeskik moet wees aan die sentrale regering.
Die Volksmag van Viëtnam is die amptelike naam vir die drie militêre dienste van Viëtnam, wat volgens die China's People's Liberation Army georganiseer is. Die weermag word verder onderverdeel in die Vietnamese People's Ground Forces (waaronder strategiese agterste magte en grensweermagte), die Vietnam People's Navy, die Vietnam People's Air Force en die Coast Guard.
Die weermag van 500,000 soldate was betrokke by die arbeidsmag in Viëtnam, in die nywerheid, landbou, bosbou, vissery en telekommunikasie om nasionale verdediging en die ekonomie te koördineer. Die regering organiseer en onderhou ook provinsiale milisies en polisiemagte. Die rol van die weermag in die openbare lewe het sedert die 1980's geleidelik verminder.
Aangesien die Viëtnamese oorlog 'n groot deel van die ekonomie vernietig het, het die regering met die magtiging oorgeneem, 'n kommandokonomie; plase, fabrieke en ekonomiese kapitaal is gekollektiveer, en miljoene mense is aan die regering se programme gewerk.
Ondoeltreffendheid en korrupsie in staatsprogramme, swak gehalte en onderproduksie, en beperkings op ekonomiese aktiwiteite en handel het die ekonomie vir baie dekades geteister. 'N Handelsembargo uit die Verenigde State en die grootste deel van Europa na die Vietnam-oorlog het ook die ekonomiese ontwikkeling belemmer. Die handel met kommunistiese blokvennote het afgeneem.
In 1986 het die Sesde Partykongres elemente van markekonomie ingestel as deel van 'n breë pakket vir ekonomiese hervorming genaamd "doi moi" ("opknapping"). Privaatbesit is aangemoedig in nywerhede, handel en landbou. Vietnam het 'n jaarlikse groei van bruto binnelandse produk van ongeveer 8 persent van 1990 tot 1997 behaal. Die ekonomie het van 2000 tot 2005 met ongeveer 7 persent uitgebrei, wat die wêreld se tweede vinnigste groeiende ekonomie maak. Terselfdertyd het buitelandse beleggings drievoudig gegroei en binnelandse besparings is dubbeld. Vervaardiging, inligtingstegnologie en hoë-tegnologie industrie vorm 'n groot en vinnig groeiende deel van die nasionale ekonomie.
Nywerheidsproduksie word eweredig verdeel tussen die staatsbeheerde, private en buitelandse sektore. Maar korrupsie en 'n onduidelik regstelsel het die vermoë van Vietnam beperk om ekstra buitelandse beleggings te lok sedert die finansiële krisis in Asië in 1997. Vietnamese fabrieke in staatsbesit produseer handelsware vir plaaslike verbruik, insluitend sigarette, tekstiele, alkohol, kunsmis, sement, voedsel, papier, glas, rubber en sommige verbruikersapparate.
Ten spyte van die vinnige uitbreiding, het Vietnam in 2004 'n betreklik arm land gebly, met 'n geraamde BBP van $ 251,8 miljard in 2004. Dit het neerkom op $ 3000 per capita, met 'n rang van 123d uit 181 lande. Die inflasiekoers is in 2004 op 14 persent per jaar geskat. Die bestedingskrag van die publiek het merkbaar toegeneem.
As gevolg van grondhervorming het Vietnam die grootste produsent van kasjoeneute geword met 'n wêrelddeel van een derde en die tweede grootste rysuitvoerder ter wêreld. Vietnam het die hoogste persentasie grondgebruik vir permanente gewasse, 6,93 persent, van enige land in die groter Mekong-subgebied. Ander belangrike uitvoere is koffie-, tee-, rubber- en visseryprodukte.
Die uitvoer was in 2006 $ 39,92 miljard. Uitvoerprodukte sluit in ruolie, mariene produkte, rys, koffie, rubber, tee, kledingstukke en skoene. Uitvoervennote was die Verenigde State (18,3 persent), Japan (13,6 persent), China (9 persent), Australië (7,9 persent), en Singapoer (5,6 persent).
Die invoer beloop $ 39,16 miljard. Die invoerprodukte was masjinerie en toerusting, petroleumprodukte, kunsmis, staalprodukte, rou katoen, graan, sement en motorfietse. Invoervennote was China (15,6 persent), Singapoer (12,4 persent), Taiwan (11,7 persent), Japan (11,1 persent), Suid-Korea (9,7 persent), en Thailand (6,5 persent).
Die landbou se deel van die ekonomiese uitset het van 42 persent van die BBP in 1989 tot 26 persent in 1999 gedaal, namate die produksie in ander sektore van die ekonomie gestyg het. Stedelike werkloosheid het geleidelik toegeneem vanweë die groot aantal migrasies van die platteland na die stede, terwyl werkloosheid op die platteland reeds op kritieke vlakke is. Ander maatreëls wat getref is om die oorgang van Viëtnam na 'n meer markgerigte ekonomie te vergemaklik, is die opdatering van sy wetgewing oor intellektuele eiendom. Vietnam is in 2006 tot die Wêreldhandelsorganisasie aanvaar.
Die moderne vervoernetwerk van Viëtnam is onder Franse heerskappy ontwikkel met die oog op die oes van grondstowwe, en is ná die Viëtnam-oorlog herbou. Die spoorweë is die gewildste vorm van vervoer. Fietse, motorfietse en openbare busdienste bly die dominante vorm van padvervoer in Viëtnam se stede, dorpe en dorpe. Verkeersopeenhopings is 'n ernstige probleem in Hanoi en Ho Chi Minh-stad met die groot aantal motors. Daar is ook meer as 17.500 kilometer seilbare waterweë. Die land het sewe hawens by Cam Ranh, Da Nang, Hai Phong, Ho Chi Minh-stad, Hong Gai, Qui Nhon en Nha Trang.
Cham standbeeld van Cham Museum in Danang, Vietnam
Die volkstelling van 2005 het die bevolking van Vietnam op 85,2 miljoen geraam.
Die Viëtnamese mense het hul oorsprong in die gebied wat nou in die suide van China en in die noorde is Viëtnam. Hulle het oor twee millennia suidwaarts gedruk om die hele oostelike seekus van die Indochina-skiereiland, of 'n bietjie minder as die helfte van die huidige Viëtnam, te beset. Etniese Viëtnamees, of Viëtnam (amptelik bekend as Kinh), wat 86 persent van die bevolking uitmaak, woon in die laaglande en praat die Vietnamese taal. Die Kinh is 'n homogene sosiale groep en beïnvloed die nasionale lewe deur hul beheer oor politieke en ekonomiese aangeleenthede en hul rol as aanbieders van die dominante kultuur.
Die regering erken 54 etniese groepe. Etniese minderhede bewoon die minste vrugbare lande, wat die meerderheid van die land verteenwoordig. Die Muong, 'n nouverwante etniese van die Kinh, die derde grootste minderheidsgroep met 'n geskatte bevolking van 1,2 miljoen, word meestal in die hooglande gevind wat twee derdes van die nasionale gebied beslaan.
Die ongeveer een miljoen etniese Chinese van Vietnam, wat in die suide van Vietnam gekonsentreer is, vorm die naasgrootste minderheidsgroep. Viëtnamees van Chinese afkoms was aktief in die handel in rys, maal, vaste eiendom en bankwese in die noorde en in die noorde van winkelwese, stowedoring en mynbou. Beperkings op ekonomiese bedrywighede na hereniging in 1975 en die agteruitgang van die betrekkinge met China het weerklink deur die Chinese-Viëtnamese gemeenskap. In 1978-1979 is ongeveer 450,000 etniese Chinese per vlugteling per vlugteling verlaat of oor die landgrens met China verdryf. Die regering het die afgelope jaar egter die buitelandse Hoa aangemoedig om terug te keer en te belê.
Die Khmer Krom kom voor in die delta van die Mekongrivier, in die suide van Vietnam, waar hulle die meerderheid van die landelike bevolking in baie gebiede is. Hulle woon in wat voorheen 'n deel van Kambodja was wat Viëtnam in die sewentiende en agtiende eeu verower het. Amptelike Viëtnamese syfers bereken die Khmer Krom op 1,3 miljoen mense.
Die sentrale hooglandvolke, algemeen genoem Degar of Montagnards (bergmense), bestaan ​​uit twee hoof etnolinguistiese groepe: Maleisies-Polinesies en Mon-Khmer. Ongeveer 30 groepe van verskillende kulture en dialekte is oor die hooglandgebied versprei. Ander minderheidsgroepe sluit in die Cham, oorblyfsels van die eens magtige Champa-koninkryk, wat in die vyftiende eeu deur die Viëtnamese, die Hmong en Thai, verower is.
Die Thiên Mụ-pagode, Huế-stad, Vietnam
Mahayana Boeddhisme, Daoïsme en Confucianism het die godsdienstige en kulturele lewe van die mense sterk beïnvloed, hoewel volgens die sensus van 1999, 80,8 persent van die Viëtnamese mense tot 'geen godsdiens' behoort. Franse koloniste het die Christendom ingestel. Die Rooms-Katolisisme en Protestantisme bestaan ​​steeds onder die Cao Dai en Hoa Hao gemeenskappe. Die grootste Protestantse kerke is die Evangeliese Kerk van Viëtnam en die Montagnard Evangeliese Kerk. Lidmaatskap van die Sunni- en Bashi-Islam word gewoonlik by die etniese Cham-minderheid aangetref; daar is ook 'n paar etniese Vietnamese aanhangers van Islam in die suidweste. Die regering is gekritiseer vir sy godsdiensskendings.
Die sosialistiese regering erken nie private grondeienaarskap nie, maar sedert die vroeë negentigerjare het die regering individue langtermyn-huurpryse toegestaan, 'n tendens wat versterk is met die aanvaarding van die Grondwet van 1998. Die beheer oor grond is omstrede. Die groei van 'n markekonomie het grond waardevol gemaak. Gevalle van korrupte amptenare wat grondgebruiksregte verkoop of grond vir persoonlike gebruik beslag lê, is aangemeld. Onduidelikhede in die wet en die gebrek aan duidelike regsprosesse maak dit moeilik om grondgeskille op te los.
Vietnamese rewolusionêre beleid onderskryf geslagsgelykheid, maar die tradisionele patroon bly by vroue wat huishoudings bestuur, wat kos, skoonmaak, bemarking en versorging van kinders en mans wat in die sakewêreld, politiek of die regering of administrasie behels, behels. Mans beklee ook die mees gesogte godsdienstige rolle van Boeddhistiese monnik of Katolieke priester.
Byna al die Viëtnamese trou, meestal in die laat tienerjare of vroeë twintigs. Die huwelik en poligamie is onwettig. Viëtnamese verkies om met iemand met 'n gelyke status te trou, hoewel dit beter is dat die man effens hoër is. Egskeidingsyfers het toegeneem, veral in stedelike gebiede. Baie vroue is huiwerig om te skei, want weer trou is moeilik.
Die huiseenheid het gewoonlik twee of drie generasies wat in een huis saamwoon. Koshuis is rondom die manlike lyn gereël, en die oudste mannetjie oefen gesag uit. Seuns bly in die ouerhuis, en hul bruide trek saam met hulle in. Die oudste seun sal gewoonlik in die huis bly.
Wat die tale betref, praat 86,2 persent van die bevolking Viëtnamees, deel van die Austro-Asiatiese taalfamilie. Vietnamese skrywe het Chinese karakters gebruik tot die dertiende eeu, toe die Viëtnamese hul eie stel karakters met die naam Chu Nom ontwikkel het. Die gevierde epos The Tale of Kieu deur Nguyen Du is geskryf in Chu Nom. Gedurende die Franse koloniale periode, Quoc Ngu, het verskeie Portugese sendelinge die Viëtnamese alfabet geromaniseer, wat geletterdheid by die massas gebring het. Die Viëtnamese alfabet wat vandag gebruik word, is 'n aangepaste weergawe van die Latynse alfabet, met bykomende diakritiek vir toon en sekere letters.
Ander tale wat deur minderheidsgroepe gepraat word, is: Tai, Muong, Khmer, Chinees, Nùng en Hmong. Die Franse taal, 'n nalatenskap van koloniale heerskappy, word steeds deur sommige ouer Viëtnamese as 'n tweede taal gepraat. Russies - en in 'n mindere mate Tsjeggies of Pools - is dikwels bekend onder diegene wie se families bande met die Sowjetblok gehad het. Chinees, Japannees en Engels het die gewildste vreemde tale geword, terwyl Engels in die meeste skole verpligtend is.
Die meeste mense is arm. Rykdom, veral in stedelike gebiede waar sommige individue wat dikwels 'n skakel het met die besigheid of die regering, ryk geword het, het die samelewing gestratiseer. Die besit van 'n motorfiets, 'n selfoon, yskaste, televisies, video-spelers, goue juweliersware en ingevoerde luukse goedere, soos klere of drank, is 'n simbool van rykdom. Die arme ry fietse, dra ou verslete klere en bly in tradisionele grasdakhuise.
Godsdiensaanbidding in Vietnam
As gevolg van die lang verbintenis met Viëtnam met China, bly die Viëtnamese kultuur sterk Confuciaans met die klem op familiêre plig. Onderwys word hoog op prys gestel. Histories was die slaag van die keiserlike Mandarynse eksamens die enigste manier vir Viëtnamese mense om sosiaal te bevorder.
In die sosialistiese era is die Vietnamese kulturele lewe diep beïnvloed deur regeringsbeheerde media en sosialistiese programme. Buitenlandse kulturele invloede is dekades lank vermy en die klem geplaas op die waardering en deel van die kultuur van kommunistiese lande soos die Sowjetunie, China, Kuba en andere. Sedert die negentigerjare het Vietnam 'n groter blootstelling aan Suidoos-Asiatiese, Europese en Amerikaanse kultuur en media gehad.
Vietnam het 'n uitgebreide staatsbeheerde netwerk van skole, kolleges en universiteite. Algemene onderwys word in vyf kategorieë verdeel: kleuterskool (kleuterskool), laerskole, intermediêre skole, hoërskole en kolleges. Kursusse word in Viëtnamees aangebied. 'N Groot aantal openbare skole is georganiseer om die nasionale geletterdheidskoers te verhoog. In 2004 kon 94 persent van die bevolking ouer as 15 jaar lees en skryf. Daar is 'n groot aantal spesialiteitskolleges wat gestig is om 'n diverse en bekwame nasionale arbeidsmag te ontwikkel. 'N Groot aantal van die mees bekroonde universiteite in Viëtnam is gevestig in Ho Chi Minh-stad en Hanoi.
In 2007 het die regering die onderwysstelsel in Vietnam hervorm om verouderde kursusse te hanteer, 'n dosentgesentreerde onderrigmetode, navorsingsaktiwiteite geskei van onderrigaktiwiteite, 'n groot gaping tussen teorie en praktyk wat tot 'n groot aantal gegradueerdes gelei het omdat hulle nie 'n werk kon kry nie, en die feit dat grade van Viëtnamese universiteite nie wêreldwyd erken is nie.
Die tradisionele vroulike kostuum genoem "Áo dài" word gedra by spesiale geleenthede soos troues of maan Nuwejaarsfees of feeste. Áo Dài is een keer deur albei geslagte gedra, maar word vandag veral deur vroue gedra.
Vietnamese kookkuns gebruik baie min olie en baie groente. Die hoofgeregte is dikwels gebaseer op rys, sojasous en vissous. Die kenmerkende geure daarvan is soet (suiker), gekruide (serrano-soetrissies), suur (kalk), UMAMI (vis sous), en gegeur deur 'n verskeidenheid kruisement en basiliekruid.
Vietnamese musiek verskil effens tussen die drie streke. Noordelike klassieke musiek is die oudste van Viëtnam en is tradisioneel meer formeel. Vietnamese klassieke musiek kan opgespoor word na die Mongoolse invalle, toe die Viëtnamese 'n Chinese operagroep gevange geneem het. Klassieke musiek in Sentraal-Viëtnam toon die invloede van die Champa-kultuur met sy melancholiese melodieë. Suidelike musiek straal 'n lewendige laissez-faire houding uit.
Sokker (sokker) is die gewildste sport in Vietnam. Sport en speletjies soos pluimbal, tennis, tafeltennis en skaak is gewild onder groot dele van die bevolking. Baseball, wat tydens Amerikaanse teenwoordigheid in Viëtnam bekendgestel is, het 'n mate van gewildheid verwerf. Die (uitlandse Viëtnamese) gemeenskap vorm 'n prominente deel van die Viëtnamese kultuurlewe en voer Westerse sport, films, musiek en ander kulturele aktiwiteite na die land uit.
Vietnam is die tuiste van 'n klein filmbedryf, maar films van sy eweknieë in Hong Kong, Frankryk en die VSA geniet 'n groter populariteit en sirkulasie.
The Voice of Vietnam is die amptelike staatsbeheerde radio-uitsaaidiens wat die land dek. Vietnam Television is die enigste televisie-uitsaaionderneming wat deur die staat bestuur word. Namate Vietnam met 'n "doi moi" -maatreël na 'n vryemark-ekonomie beweeg het, het die regering op die gedrukte media staatgemaak om die publiek op hoogte te hou van sy beleid. Die maatreël het tot gevolg dat die aantal koerante en tydskrifte byna verdubbel het sedert 1996. Vietnam doen aansienlike pogings aan modernisering en uitbreiding van sy telekommunikasiestelsel, maar die prestasie bly agter by dié van sy meer moderne bure.
↑ Robbers, Gerhard (2007-01-30). Ensiklopedie van wêreldwette. Infobase-uitgewery. ISBN 9780816060788. 1 Julie 2011 herwin.
↑ CIA - Die Wêreldfeiteboek, Oos- en Suidoos-Asië: Viëtnam 17 Oktober 2011.
↑ Algemene Statistiekkantoor van Viëtnam, die bevolking van Vietnam bereik 85.847 miljoen mense. Die gemiddelde leefarea per capita is 16.7 m² / persoon. Die bevolkings- en behuisingsensus van 2009 (22/07/2010). 17 Oktober 2011 herwin.
↑ 4.0 4.1 4.2 Viëtnam. Internasionale Monetêre Fonds. Ontsluit 2010-04-21.
↑ BBP van 2010 af kom Vi Nam teen 100 ton USD. Vnexpress.net (2010-12-29). Ontsluit 2011-08-06.
↑ Sosialistiese Republiek Viëtnam. Travelsradiate.com. Ontsluit 2011-08-06.
Fredenburg, P., en B. Hill, red., Deel rys vir vrede en voorspoed in die Greater Mekong Subregion. Victoria, Australië: Sid Harta Uitgewers.
Haring, George C., America's Longest War: The United States and Vietnam, 1950-1975, 4de uitg. 2001. New York: McGraw Hill. ISBN 0072536187
Karrnow, Stanley. Vietnam: 'n geskiedenis. Penguin (Non-Classics) 2de druk, 1997. ISBN 014-0265473
McMahon, Robert J. Belangrike probleme in die geskiedenis van die oorlog in Vietnam: dokumente en opstelle, 3de uitgawe. New York: Houghton Mifflin, 2003. ISBN 061819312X
Ray, Nick. Vietnam: Country Guide. Lonely Planet, 9de uitgawe, 2007. ISBN 1741043069
The Rough Guide to Vietnam, 5de uitg. 2006. ISBN 1843536161
Tucker, Spencer ed., Ensiklopedie van die oorlog in Vietnam. Oxford Universiy Press, 2001 uitg. ISBN 0195135253
M. Vo, Nghia. Vietnamese Boat People, 1954 en 1975-1992. New York: McFarland & Company, 2005. ISBN 0786423455