Wêrelddiabetesdag: Die vyf feite wat jy moet weetFoto: Pixabay, stevepb Suid-Afrika moet tans ŉ diabetes-pandemie die hoof bied wat meer lewens as MIV, kanker of malaria eis, met mense wat elke dag met die siekte gediagnoseer word en lyers wat al hoe jonger is. Volgens Zahid Badroodien, die Wes-Kaapse burgemeesterskomiteelid vir gemeenskapsdienste en gesondheid, is tipe 2-diabetes, wat deur ongesonde eetgewoontes, vetsug en ŉ tekort aan oefening aangewakker word, een van die grootste siektes waarmee die provinsie sukkel en wat die meeste lewens weens natuurlike oorsake daar eis. In Suid-Afrika as geheel is slegs tuberkulose (TB) bó diabetes as die grootste natuurlike doodsoorsaak. “Sowat 10% van ons volwasse bevolking ly aan diabetes. Hierdie syfer sal tot 20% styg in 2040. In 20 jaar sal een uit elke vyf mense diabetes hê,” sê hy. Op Wêrelddiabetesdag wat Donderdag gevier word en tydens November, Diabetes-bewusmakingsmaand, beywer talle organisasies hulle om die feite rakende diabetes te deel en so bewusmaking te skep. 1. Diabetes eis elke agt sekondes ŉ lewe Volgens die 2017- mediese joernaal getiteld IDF Diabetes Atlas, wat deur die Internasionale Diabetesfederasie (IDF) uitgegee is, is diabetes een van die dodelikste siektes in die 21ste eeu. 2. Elke 30 sekondes word ŉ liggaamsdeel geamputeer weens die siekte Diabetes wat ongediagnoseer gaan, of swak bestuur word deur die lyers daarvan, kan tot amputering van laerliggende ledemate lei. Diabetes vererger ook ŉ pasiënt se toestand wanneer die pasiënt reeds aan siektes soos TB, MIV/Vigs of malaria ly. 3. In 2017 het meer as 1,8 miljoen Suid-Afrikaners aan die siekte gely Volgens die IDF Diabetes Atlas is daar wêreldwyd tans 450 miljoen lyers tussen 18 en 99 jaar. Om en by 75% van die lyers woon in lae- en middelinkomste-lande. Die IDF skat tussen 2000 en 2030 kan die siekte met tot 261% meer voorkom in sub-Sahara-Afrika. Suid-Afrikaners met ŉ Indiese herkoms het die grootste risiko om die siekte op te doen. 4. Ongeveer 90% van die siekte kan voorkom word Volgens prof. Paul Rheeder, verbonde aan die Universiteit van Pretoria se Departement Interne Medisyne, is vetsug die grootste oorsaak van tipe 2-diabetes in Suid-Afrika. “Vier uit elke tien mans en sewe uit elke tien vroue in Suid-Afrika ly aan vetsug of is oorgewig.” 5. Sowat 65% van diabeteslyers sterf weens hartsiekte of ŉ beroerte Volgens Rheeder sukkel mense met dié metaboliese siekte ook dikwels met hoë bloeddruk of hoë cholesterolvlakke wat behandeling benodig. Wanneer ŉ pasiënt met diabetes gediagnoseer word, kan behandeling en leefstylveranderings maklik toegepas word. Foto: Pixabay, Tesa Photography Rheeder waarsku egter dat, namate die siekte toeneem, behandeling meer ingewikkeld word en pasiënte dan met ander komplikasies soos voetsere, amputasies, niersiekte en nierversaking, oogprobleme en ander ernstige siektes, soos hartaanvalle en beroertes, gediagnoseer word. Om die uitdagings te pak wat die siekte aan baie Suid-Afrikaners stel, lei prof. Rheeder ŉ span spesialiste wat die Tshwane-insulienprojek (Tip) begin het. Dié projek, wat geld vanaf die Lilly Internasionale Gesondheidsinisiatief vir navorsing ontvang, beoog om pasiënte in die streek wys te maak oor insulien en hoe hulle dit self kan toepas. Die projek beoog ook om gesondheidswerkers in klinieke met ŉ tekort aan dokters deur middel van moderne tegnologie in verbinding met ŉ primêresorg-dokter te plaas.