bejaarde | 'n Geseënde Leeftyd
Tag Archives: bejaarde
bejaarde, familie, herinneringe, moeder, ouderdom
My liewe Ma,
Oor drie dae is dit Moedersdag. Weet jy dit? Sal jy agterkom dat ek nie by jou is nie? Toe ek Sondag gebel het, het ek die vertwyfeling in jou stem gehoor. Jy het nie geweet wie ek is nie, het jy Ma?
Ek onthou, toe ek nog in die huis was, het ons met op Moedersdag elkeen 'n strikkie gekry by die deur van die kerk: ek het 'n wit strikkie gekry, omdat my ma nog leef, jy het 'n pers strikkie gekry omdat jou ma, my ouma, reeds oorlede is. Ek onthou ook, Ma, hoe jy altyd reg deur daardie kerkdiens gehuil het, sulke groot, blink traandruppels wat teen jou wange afgestroom het. Ek het altyd gewonder of ek ook sou huil wanneer ek die dag 'n pers strikkie sou moes dra op Moedersdag.
Ons twee het nog altyd 'n ongemaklike verhouding gehad. Wat is dit wat tussen ons gestaan het? Die streng dissipline wat in ons huis gehandhaaf is? Die feit dat ek halsstarrig my eie pad wou loop? Ek het darem toe nie so sleg uitgedraai nie soos wat jy gevrees het nie, ten spyte daarvan dat ek nie die model-dogter was waarvoor jy gehoop het nie.
Kaapstad: foto geneem deur een van die straat-fotograwe. Ek was so tien jaar oud, my ma drie-en-veertig.
Ons verhouding het ook nie juis verbeter deur die jare nie. Ek dink ons het altwee hard probeer, maar ons was voortdurend in 'n stryd gewikkel: Ma wou my vashou, ek wou wegkom.
Namakwaland: Hier was ek 19 en my ma 52. Dis geneem net voordat ek die huis verlaat het.
Vroeër in die week het ek en my dogter met laaggety op die strand gaan loop en ek het die pragtigste ronde spoelklippies opgetel. "Sou jou ouma nog kan Moertjie speel?" vra ek vir haar. Sy skud haar kop, want ons weet albei dat Ouma se geheue nie meer daar is nie. Haar ouma het haar geleer om hierdie speletjie te speel toe sy nog 'n klein dogtertjie was.
My dogter moes seker my gedagtes gelees het, want sonder waarskuwing gee sy vir my hierdie pragtige geskenk vir Moedersdag: "Ma, ek het vandag nie 'n steek gewerk nie, maar ek het iets baie beters gedoen. Ek het die tyd op die strand saam met my ma geniet".
Ek sal probeer om dit te onthou, Meisiekind. Ek weet jy sal.
Ma, ek kan nie hierdie Moedersdag by jou wees nie, maar ek sien jou volgende naweek. Ek bring vir jou klippies saam wat ek opgetel het op die strand. Ek onthou nog.
As die ou peperboom kon praat …
01 Sondag Mar 2015
bejaarde, familie, herinneringe, moeder, ouderdom, peperboom
'n Inskrywing wat ek gister gelees het, het my skielik laat dink aan die dag toe ek en my ma 'n peperboom gekoop het. 1
Nou is sonde ook nie meer sonde nie
12 Donderdag Feb 2015
bejaarde, familie, geloof, kerk, moeder, ouderdom, sonde
Vanoggend net na sonop gaan stap ek en my dogter langs die strand. Toe ons die uitgang deur die bos bereik en die kalm branders voor ons sien breek, en die son wat blink oor die water in die riviermonding, wonder ek ietwat afgetrokke oor die skepping van hierdie perfekte natuurskoon.
19 Maandag Jan 2015
bejaarde, familie, moeder, ouderdom, ouetehuis
Ek het gister my ma vir die eerste keer weer gaan besoek nadat sy in die nuwe ouetehuis opgeneem is. Bykans drie weke het verloop vandat ek haar laas gesien het. In die motor op pad daarheen, het ek gewonder of sy my sou herken. En ek het gewonder hoe sy sou reageer – bly om my te sien? ontsteld omdat ek vir so 'n lang tydperk nie daar was nie? sou sy my herken?
Alles wat haar hande gedoen het
02 Vrydag Jan 2015
≈ 3 Kommentaar
bejaarde, familie, hande, moeder, ouderdom, ouetehuis
My ma was 'n knap vrou waar dit by handwerk gekom het: brei, hekel, klere maak, haar hande het vir niks verkeerd gestaan nie. Terwyl sy onlangs hier by my kuier, sit ons en kyk na ou foto's. Ek wys 'n foto uit van haarself waar sy twee gebreide poppies, verlede jaar by die ouetehuis se kermis gekoop, in haar ou hande koester. "Ai tog", sê sy, "Ek het mos darem altyd mooi hande gehad; kyk nou hoe lelik en dom het hulle geword."
Toys knitted for children's hospital
Children's wear knitted for a charity event
My ma het vele van hierdie selfde soort poppies gebrei vir die siek kindertjies in Durban se Addington hospitaal totdat sy in haar tagtigerjare was, maar daarvan het sy al vergeet. Sy het vir my en haar kleindogter poppe gebrei en klein poprokkies gemaak. Nog lank voor dit het sy jare lank haar eie en haar hele gesin se truie gebrei. Ek onthou hoe sy altyd in die aand voor die kaggel en later die elektriese verwarmer gesit en brei het, die naalde al flitsende in die lig. Nou het die ou hande vergeet hoe om die breinaalde vas te hou en die steke te vorm.
Sy wys met 'n kromgetrekte ou vinger na die gehekelde kleedjie op die tafel voor ons en sê-vra: "Dis ook een wat ek gehekel het, nie waar nie? Ek en my suster het by my ma geleer handwerk doen. Het jy geweet dat jou ouma 'n opgeleide naaldwerkster was wat die mooiste manspakke gemaak het? Elke Nagmaalnaweek het die ou boere van die plase af dorp toe gekom om te trou of hulle kinders te laat doop en dan het jou ouma vir hulle kerkpakke gemaak; soms tot diep in die nag gesit en naaldwerk doen by lamplig, want dit was een van die vele maniere waarop sy 'n geldjie verdien het om haar kinders te voed en te klee." Nee, ek het dit nie geweet nie, want ek het nie my ouma geken nie; sy is dood nog voordat ek skool toe gegaan het.
Ek onthou wel my eie ma waar sy met haar ou Singer trapmasjien, by my ouma geërf en waarin my pa later 'n elektriese motortjie ingebou het, ure lank gesit en klere stik het. Sy het al my klere gemaak, van my babaklere tot my rokkies waarmee ek universiteit toe is en daarna begin werk het. Ek wys vir haar 'n foto van een van die pragtige blommemeisie rokkies wat sy vir my gemaak het. My ma was bekend vir haar naaldwerk en ek is 'n paar keer gevra om 'n blommemeisie te wees by troues toe ek so vyf, ses jaar oud was. "Omdat ek so oulik was", spot ek. "Nee, dis omdat ek nooit geld aanvaar het vir hierdie rokkies wat ek vir jou gemaak het nie", lag my ma. Dit was 'n groot werk met baie detail waarvan die meeste per hand aangebring is. Sy het alles self gemaak, die rok, die skoentjies, die blommeruikertjie, die kransie vir die hare.
Sy het elke draad klere wat syself gedra het, met haar eie hande gemaak, tot sowat tien jaar gelede. My ma was lief vir klere maak en sy het graag mooi aangetrek. Ek onthou hoe sy haarself uitgedos het elke Sondagoggend vir kerk, kompleet met kerkhoed wat sy òf self gemaak òf gekoop en toe opgetoffie het. Dan het sy, trots op die aantreklike man aan haar sy en dogtertjie met 'n popmooi rokkie aan, in die kerkpaadjie afgeseil met wit handskoentjies, elegante hoëhakskoene en bypassende handsakkie.
Verlede week het sy na 'n ander ouetehuis toe getrek, nader aan my broer en sy vrou, wie nou grotendeels haar versorging gaan waarneem. Ek trek na 'n ander provinsie toe en daar is nie geskikte geriewe vir my ma nie.
My ma het tasse vol klere; sy het nooit gekoopte kledingstukke verdra nie en het goed voorsiening gemaak vir die dag wat sy nie meer self haar eie klere sou kon maak nie. My dogter en ek versorg haar ouma se klere vir oulaas, elke draad waarvan sy self gemaak het in haar 'jonger' dae, om in te pak vir die trek. Elke kledingstuk word met sorg gewas, gestryk, los knope aangewerk en nate heelgemaak. Ek let op dat sy wel in onlangse jare so hier en daar herstelwerk aan die klere gedoen het. Die knope is egter skeef aangewerk, pas nie altyd bymekaar nie en die steke is onnet. Ons maak dit vir haar reg, want die ou hande onthou nie meer hoe om die werk te doen nie.
Ons sorteer haar persoonlike besittings uit: briefies wat sy geskryf en vergeet het om te pos, kaartjies wat sy ontvang het vir haar verjaardag en op Moedersdag, identiteitsdokumentasie, begrafnispolis, haar laaste instruksies aan my in verband met haar eie begrafnis. Tussen dit alles vind ek 'n afskrif van my pa se begrafnisbrief. Ek wonder vir 'n oomblik watter spesiale boodskap ek sou kies vir my ma se begrafnisrede en wat by my opkom is 'n versie op een van die vele kaartjies wat sy versamel het:
Honor her for all that her hands have done, and let her works bring her praise at the city gate. Proverbs 31:31. (Holy Bible, New International Version).
Daarby sal ek my eie gedagtes voeg: Ma, jou hande sal altyd vir my mooi wees, want dit bevat al die spore van ons lewens, getuienis van die harde werk en die vele vreugdes wat ons sal onthou en oordra aan ons eie kinders.