Jakaranda | Slaai Sonder Blare
Die verskil →
In 1971 het die Jacaranda skeepsvrag gesink na byna twintig jaar van seevaart. Voor die herrie losgebars het rondom die radiostasie, het ek maar eintlik altyd die woord "Jakaranda" langs die pers bome in Pretoria geplaas. Op pad na die Universiteit toe, af met die destydse Koningin Wilhelminastraat, deur Brooklyn en Groenkloof, op die ritme van Jak de Priester se Sally Williams… dis waaraan Jakaranda my herinner het. Ek het nie eers kennis gedra van die Jacaranda nie.
Ek het myself eintlik voorgeneem om nie betrokke te raak by die hele "ek het 'n puisie op my voorkop tiener-tantrum" uitlating van 'n ene Tumi nie. Ek het hand op die bors belowe om nie deel te word van die "ek roep rassisme"-brigade wat deesdae onder elke molshoop kop uitsteek nie. In die nag lê ek wakker en forseer my vingers om nie dreigboodskappe uit te tik nie. In die dag byt ek my tong stukkend, want die wêreld het genoeg galbrakers en droomblasiebrekers.
Toe kom die pleidooi uit nie een nie, nie twee nie, maar drie oorde: sê tog net iets wat sin maak, want selfs die engele skud nou al kop vir die lawwigheid wat homself in die Jakarandastad afspeel. Ek kan egter nie hier voor my onskuldige rekenaar sit en duim suig, tande trek of spek skiet nie, so ek sal allermins myself as vryheidsvegter uitlaat. Vir navorsingsdoeleindes gaan luister ek na oom Martin en tannie Tumi se uitlatings. Ek lees die briewe van Solidariteit, Steve en die baas van die 94.2 FM. My oë rek soos ek Facebook raadpleeg en die radio- en skokgolwe tref my soos Wiskunde vir Zuma gepootjie het.
Pre-1994 was daar bordjies op publieke bankies: "Slegs blankes" en in 2017 hang die etiket om rassisme se nek: "Slegs swartes". Die oomblik wat nie-swartes (let wel… nie net blankes nie) die woord "rassisme" gebruik, is ons ondankbaar, onvergenoeg, kwaad, onregverdig en sommer nog 'n helse lys van byvoeglike naamwoorde wat my sommer nog meer de *plaas enige kragwoord van keuse hier* in maak. Dis asof die "voorheen benadeeldes" nou alleenmandaat verkry het op die seepboksie in die media en waag die nie-swartes dit om Spur te boikot en Jakaranda af te skakel, is ons kleinsinnig, hardkoppig en intellektueel gestrem. Maak Tumi die verklaring dat sy "pro-swart" is, kry sy staande ovasie vir die regte waarin sy so sterk glo. Eintlik kort sy net 'n moerse ovulerende klap. (Ek weet nie regtig wat sò klap sou behels nie, ek stel myself maar voor dat haar eierstokke ook sal draai in die proses)
Ek bly in die woestyn. Ek luister selde na Jakaranda. Ek het 'n langer as 'n dekade gelede by Eric Barnard meubels gekoop. Ek eet nie by die Spur nie, want die naaste een is 14 876 km van ons huis af. Ek wou nie iets sê oor hierdie insident wat almal so op hol het nie. Maar Suid-Afrika bly my wêreld en hierdie is my stem. My stem wat MAG tel. My stem wat pro-lewe is. Pro-Afrikaans. Pro-vooruitgang. Met elke pro- word nie noodwendig geïmpliseer dat ek anti-dood, anti-Engels of anti-sentimenteel is nie. Tog is almal so sensitief soos bababoudjies as tande gesny word. Tumi, jy het die verkeerde bul by die horings gepak. Jy het jouself nie goed uitgedruk nie, wat nogal ironies is as mens in ag neem jy verdien jou brood en botter met jou woordvernuf. Ek ken jou nie persoonlik nie, maar ek hou nie van jou houding nie. Ek dink Martin verdedig sy spanmaat sonder ruggraat vir sy eie opinie. Ek neem hom nie kwalik nie… werk is skaars vir blanke mans bo dertig in Suid-Afrika. Werk is egter ook skaars vir swart mans bo dertig in Suid-Afrika. En bruin mans. Almal se bloed is rooi. Almal se mae grom as hulle honger raak. Almal soek 'n ordentlike dokter en 'n skoon hospitaal in 'n noodgeval. In die binnekant is ons almal mens en die wat nie sò glo nie, is dalk self nie.
Aan die hoogheiliges wat in die Kaap sit en wyn drink, koppe skud vir die Gautengers se humeure wat los is en dink dit gebeur nie met julle nie… julle sit maar net in die eksklusiewe suites… op die top dek… van die Jacaranda… wat stadig maar seker besig is om te sink. Miskien, net miskien, as almal die spreekwoordelike radio afsit, sal ons die noodkrete van ver af kan hoor.