PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-08-10 - Wê­reld se spel­bre­kers: C­hi­na is die nu­we kamp­veg­ter vir glo­ba­li­se­ring
Wê­reld se spel­bre­kers: C­hi­na is die nu­we kamp­veg­ter vir glo­ba­li­se­ring
Met die wê­reld se twee­de groot­ste e­ko­no­mie wat in­tree as lei­er, sal glo­ba­li­se­ring ’n be­lang­ri­ke ken­merk van wê­reld­han­del bly.
Finweek Afrikaanse Uitgawe - 2017-08-10 - Inhoud - Deur Ma­ri­am Isa
c­hi­na gaan na ver­wag­ting die nu­we aan­dry­wer van glo­ba­li­se­ring word en sal die rol van e­ko­no­mie­se lei­ding oor­neem wat A­me­ri­ka onder pre­si­dent Do­nald Trump prys­ge­gee het – en wat ’n ga­ping laat wat groei in die ja­re wat voor­lê wê­reld­wyd kan be­perk. Steun vir die vrye be­we­ging van han­del, ar­beid, be­leg­ging en fi­nan­sies word on­der­myn deur ’n te­rug­keer na af­son­de­ring en po­pu­lis­me – wat in baie ont­wik­kel­de lan­de ster­ker word na­ma­te al hoe meer men­se glo­ba­li­se­ring die skuld vir hul eie e­ko­no­mie­se pro­ble­me en toe­ne­men­de on­ge­lyk­heid gee.
Die pro­bleem is dat ter­wyl glo­ba­li­se­ring die laas­te paar de­ka­des e­ko­no­mie­se groei aan­ge­dryf en meer as ’n mil­jard men­se in die ont­wik­ke­len­de wê­reld uit ar­moe­de op­ge­hef het, die voor­de­le in ge­vor­der­de ekonomieë on­ge­lyk ver­deel is.
Vol­gens die dink­skrum Mckin­sey Glo­bal In­s­ti­tu­te het die in­kom­ste van meer as twee der­des van huis­hou­dings in 25 ge­vor­der­de ekonomieë tus­sen 2005 en 2014 ge­stag­neer, ter­wyl die paar wel­va­rend­stes baie voor­uit­ge­gaan het.
Ken­ners sê wat nou no­dig is, is “in­klu­sie­we glo­ba­li­se­ring”, waar­in die klem meer op men­se­ka­pi­taal val, en dit is on­waar­skyn­lik dat dié dryf­krag uit die Wes­te sal kom.
Dit is waar C­hi­na ter spra­ke kom – ’n land waar­van die vin­ni­ge groei en toe­ne­men­de wel­vaart van die laas­te paar de­ka­des om­trent heel­te­mal deur sy in­ska­ke­ling by wê­reld­mark­te moont­lik ge­maak is.
Die land se uit­voer het van net $257 mil­jard in 2000 tot $2 400 mil­jard ver­le­de jaar ge­styg – wat hom die wê­reld se groot­ste uit­voer­der maak, ter­wyl hy in die­self­de tyd­perk die twee­de groot­ste in­voer­der ge­word het. Slegs in ver­le­de jaar het hy goe­de­re ter waar­de van so­wat $2 000 mil­jard in­ge­voer.
Vol­gens re­ge­ring­sta­tis­tie­ke het die ge­tal fir­mas in C­hi­na met bui­te­land­se fi­nan­sie­ring van 230 000 in 2000 meer as ver­dub­bel tot 481 000 in 2015. Hul­le ver­teen­woor­dig meer as die helf­te van die land se uit­voer, byna ’n der­de van sy uit­set en 10% van die werks­ge­leent­he­de. Daar­by was die uit­waart­se reg­streek­se bui­te­land­se in­ves­te­ring (RBI) meer as die in­waart­se RBI – wat C­hi­na naas A­me­ri­ka die groot­ste net­to uit­voer­der van ka­pi­taal ge­maak het.
Dit be­te­ken dat C­hi­na dit nie kan be­kos­tig om deglo­ba­li­se­ring toe te laat nie. Daar be­staan groot ag­ter­dog in die Wes­te oor sy mo­tie­we. Baie ken­ners sê dat die A­si­a­tie­se reus on­wil­lig is om die A­me­ri­kaan­se man­tel van wê­reld­oor­heer­sing oor te neem, en dat hy net in sy eie kom­mer­si­ë­le be­lang op­tree.
Ian B­rem­mer, stig­ter van die po­li­tie­ke­ri­si­ko-kon­sul­tant­groep Eu­r­a­sia Group wat in New York ge­ba­seer is, sê C­hi­na is van­dag die e­nig­ste be­lang­ri­ke land met ’n in­ter­na­si­o­na­le e­ko­no­mie­se stra­te­gie. Wat dit vir baie lan­de nou aan­lok­lik maak om met C­hi­na saam te werk, is nie net dat hy baie geld het nie, maar ook dat hy meer voor­spel­baar is, sê hy.
“Hy be­stee baie; hy steun in­fra­struk­tuur­kon­struk­sie wê­reld­wyd; en skep ook e­ko­no­mie­se in­fra­struk­tuur en han­dels­ver­hou­din­ge wat nie net dié van A­me­ri­ka sal aan­vul nie, maar ook daar­teen sal mee­ding,” het hy on­langs in ’n on­der­houd met The Na­ti­o­nal, ’n koe­rant in die Ver­e­nig­de Ara­bie­se E­mi­ra­te, ge­sê.
Dit blyk ver­al uit C­hi­na se am­bi­si­eu­se “Een gor­del, een pad”-i­ni­si­a­tief, ’n po­ging om ’n an­tie­ke net­werk van land- en see­sy­han­dels­roe­tes te laat her­leef deur meer as $1 000 mil­jard in nu­we ha­wens, s­poor­weë, hoof­weë en an­der in­fra­struk­tuur­pro­jek­te te pomp wat sy sui­de­li­ke pro­vin­sies met Suid­oos-a­sië, A­fri­ka, die Mid­de-oos­te en uit­ein­de­lik Eu­ro­pa sal ver­bind.
Pre­si­dent Xi Jin­ping van C­hi­na noem die am­bi­si­eu­se pro­jek, wat 65 lan­de met ge­sa­ment­lik meer as 4,4 mil­jard men­se sal be­trek en byna ’n der­de van die wê­reld­e­ko­no­mie sal be­hels, ’n nu­we “goue era” van glo­ba­li­se­ring. Hy doen baie moei­te om re­ge­rings en be­leg­gers te ver­se­ker dat die roe­te so­wel C­hi­na as die lan­de daar­op sal be­voor­deel deur nu­we af­set­plek­ke vir C­hi­ne­se fi­nan­sie­ring en goe­de­re te bied, ter­wyl dit o­ral ont­wik­ke­ling sal aan­moe­dig.
S­hu­ang Ding, Stan­dard Bank se hoof­e­ko­noom vir C­hi­na, sê C­hi­na se a­gen­da gaan meer oor die be­vor­de­ring van vry­han­del as om doel­be­wus glo­ba­li­se­ring te lei. Xi het dit eg­ter be­gin van­jaar in ’n toe­spraak voor die Wê­reld- E­ko­no­mie­se Forum in Da­vos – die eer­ste deur ’n C­hi­ne­se pre­si­dent by die jaar­lik­se ge­leent­heid – dui­de­lik ge­maak dat C­hi­na glo­ba­li­se­ring sal ver­de­dig. Hy neem ook die lei­ding met stap­pe om kli­maats­ver­an­de­ring te be­stry, ná Trump se be­sluit om A­me­ri­ka te ont­trek aan die Pa­ry­se K­li­maat­oor­een­koms om aard­ver­war­ming en fos­siel­brand­stof­vry­stel­lings te be­perk, al is C­hi­na tans die wê­reld se groot­ste be­soe­de­laar. Ont­le­ders sê dit spruit ook uit ei­e­be­lang, want baie van C­hi­na se ny­wer­heid­sen­trums het ge­sond­heids­ge­va­re ge­word en die land se ver­vaar­di­gers wil hul her­win­ba­re teg­no­lo­gie uit­voer.
Feit is eg­ter dat die wê­reld lei­ding no­dig het om die groot vraag­stuk­ke te ta­kel wat el­ke land raak, ter­wyl die in­stel­lings wat ge­skep is om dié rol te ver­vul, ver­brok­kel om­dat A­me­ri­ka sy steun ont­trek. C­hi­na se be­reid­wil­lig­heid om die leem­te te vul, kal­meer ge­moe­de­re en wys dat hy ’n nu­we blou­druk vir glo­ba­li­se­ring kan skep wat die fou­te van die ver­le­de sal ver­my. ■
Ma­ri­am Isa is ’n vry­skut­joer­na­lis wat in 2000 na Suid-a­fri­ka ge­kom het as die hoof- fi­nan­si­ë­le me­de­wer­ker van die Reu­ters-nuus­a­gent­skap na­dat sy in die Mid­de-oos­te, B­rit­tan­je en S­we­de ge­werk en on­der­wer­pe van oor­log tot o­lie, as­ook po­li­tiek en e­ko­no­mie ge­dek het. Sy het haar in 2007 as e­ko­no­mie­re­dak­teur by Bu­si­ness Day aan­ge­sluit en het in 2014 be­dank om oor ’n bre­ër reeks on­der­wer­pe vir ver­skeie pu­bli­ka­sies in Suid-a­fri­ka en B­rit­tan­je te skryf.
C­hi­na se a­gen­da gaan meer oor die be­vor­de­ring van vry­han­del as om doel­be­wus glo­ba­li­se­ring te lei.
Ian B­rem­mer Stig­ter van Eu­r­a­sia Group
Xi Jin­ping Pre­si­dent van C­hi­na