Kan die regering vakbonde in die staatsdiens vasvat?Stakende werkers het verlede week glo chaos by die Charlotte Maxeke-hospitaal in Johannesburg veroorsaak. Foto: ANA Ontleders sê daar is groot druk op die regering om vakbonde in die staatsdiens vas te vat. Van die vakbonde wat deur ontleders as negatief beskou word, sluit die Nasionale Onderwys-, Gesondheid- en Verwante Werkersvakbond (Nehawu),die Suid-Afrikaanse Demokratiese Onderwysersunie (Sadou) en die polisie-en-korrektiewe-dienste-vakbond (Popcru) in in. Van die ministers wat die afgelope ruk hul misnoeë oor vakbonde in die staatsdiens uitgespreek het, is die minister van gesondheid, Aaron Motsoaledi, ná verlede week se Nehawu-gedrewe staking by die Charlotte Maxeke-hospitaal in Johannesburg waar pasiënte van die perseel verwyder is. Die minister van staatsdiens, Ayanda Dlodlo, het ook vir die eerste keer te kenne gegee dat die staatsdiens se looneise die staatskas kan benadeel. Dlodlo se uitsprake, die eerste deur ’n huidige kabinetminister, toon dat die regering se geduld met vakbonde in die staatsdiens besig is om aan ’n dun draad te hang. Van die land se voorste ekonome, insluitend Mike Schussler van economists.co.za en Dawie Roodt, van die Efficient Group het al aangedui dat die staatsdiens te groot en lomp is en dat dit die staatskas uitput. Volgens Dlodlo beloop staatsamptenare se loonrekening 35% van staatsuitgawes. Sy sê enige styging bo 7% kan die staat se fiskale posisie benadeel. Dit kan ook die ruimte skep vir verdere kredietafgraderings. Volgens beramings kan die regering noodsaaklike dienste opskort om te voorsien aan die staat se R587 miljard-loonrekening. Beide Schussler en Roodt meen egter dat die staatsdiens gesny moet word. Hulle sê die loon-rekening is te buitensporig vir ’n ontwikkelende land soos Suid-Afrika. Dlodlo het aan haar kabinetskollegas geskryf en gevra dat hulle by die riglyne van die ministeriële handboek hou. Dlodlo het ook te kenne gegee dat sommige regeringsdepartemente net opgeblaas is. Ondanks ’n salarisooreenkoms in die staatsdiens, hou die Vereniging van Staatsamptenare (VSA) vol dat hy van Maandag gaan staak. Die ekonomiese agentskap NKC African Economics, sê dat die VSA daarvan oortuig is dat daar nie ’n bevredigende loonooreenkoms bereik is nie. Dit kom nadat die VSA die regering se loonaanbod van die hand gewys het. Die VSA verteenwoordig 238 000 werkers in die staatsdiens. Sy algemene sekretaris, Ivan Fredericks, se pogings om ’n ooreenkoms met die regering te kry, het misluk. Ontleders meen egter dat daar vir die VSA ’n steil bult voorlê. Cosatu en sy grootste filiaal, Nehawu, steun die regering se loonaanbod en het die VSA van opportunisme beskuldig.