Welkom terug by die Werkplaas. Voor ons begin werk, 'n vinnige terugblik…
Het jy besluit wat se skrywer jy is en wil wees: skryf vir geldelike gewin of plesier? Tydskrifte of jou eie boek vir publikasie? Vir kinders, grootmense, jou eie lewensverhaal?
Jou bekwaamheid om te skryf is die begin van jou droom te bewaarheid. Daar is nie 'n ABC of XYZ vir skryf nie - geen formule wat die waarborg van sukses dra nie. Wat vandag onsuksesvol is kan môre 'n treffer wees. So ook kan 'n werkstuk met oorgawe ontvang word, dog binne 'n maand asof binne die niet verdwyn. Elke mens is 'n identiteit met eie talent, ondervinding en waarnemingsvermoë met die bereikbaarheid van 'n hoogs-individuele skryfstyl. Jy wil publiseer? Trek nader jou tikmasjien of rekenaar. Handgeskrewe aanbiedinge word oor die algemeen afgekeur.
Dit is altyd die groot dilemma.
Skryf oor dit waarvoor daar 'n aanvraag is. Vind die formules uit jou eie ondervinding en lewe. Vra jouself op welke manier jy jou beste kan lewer. Miskien daardeur ander kan help - moontlik selfs inspirasie kan wees.
Waar om jou idees te kry:
Die menslike breinkrag is verstommend sterk. Hiervan is verbeelding een van die grootste voordele. Gebruik dit ten volle deur vrye teuels daaraan te gee.
Met die basis in gedagte moet jy jou navorsing begin doen. Deeglik en akkuraat. Kennis aangaande die onderwerp of situasie sal jou werk duidelik onderskei van ander. Gelyktydig versamel jy informasie wat jy kan liasseer vir latere gebruik. Skryf met jou hart, siel en gedagtes - maak jou werk jou plesier.
Ontwikkel jou skryfstyl:
Omdat ons individue is het elkeen 'n unieke skryfstyl, buiten persoonlike ondervindinge van die lewe. Wees dankbaar. Alles is bruikbaar. Vermy om ander se skryfstyl te na-aap. Dit werk nie. Jou skryfstyl is jou natuurlike manier van skryf. Lank en uitgerek, in fynere besonderhede, ligtelik, ernstig, mallerig, laggerig, huilerig, beswaard, dominerend, aanmatigend, eenvoudig, pertinent, kortaf en tot die punt, - soos wat ons van nature praat, so skryf ons.
Aanvaar jou styl en bou daarop. Dit sal net voordelig wees. Kom in die skryfgewoonte en wees net jouself. Om die pas aan te durf as skrywer is 'n moeilike, hobbelrige en baie keer 'n nie-winsgewende pas, maar… so uitermate bevredigend. Dit is die ware jy.
Skryf elke dag en ontwikkel vertroue in jou eie werk en jou skryfstyl. Deur elke dag se volharding en harde werk word die amateur professioneel. Selfdissipline is baie belangrik. Vind inspirasie uit die lewe self, jou dryfveer al die emosies wat mens jaag.
Skryf, skryf en skryf weer - soveel keer as nodig. Laat woorde vloei totdat dit een wonderlike ondervinding is om te lees. Moet nie ophou as jy voel daar haper iets nie.
Vergeet konsentrasie om die hoogste, suiwerste taal van literati te gebruik. Hou by dit wat eie is aan land en volk. Jy skryf vir elke man, vrou en kind, nie vir 'n uitverkorene paar nie. Taalgebruik soos man, vrou en kind dit ken, is belangrik. Hulle is die toekomstige lesers van jou werk. Jou skryfstyl is soos wat jý is, volg die manier van jou praat, leef en menswees. Eie aan jou soos dit was aan jou voorsate. Elke mens se taal is soos 'n stukkie goud wat vertroetel en opgepas moet word. Die erfenis wat nagelaat is aan jou en wat jy moet nalaat vir die nasate van jouself en díe wat die taal met jou deel. Onthou, alhoewel almal probeer om die suiwer taal te praat en behou, geeneen perfekte taalgebruik het nie. Vermy die "woordeboek-styl". Wees net jouself. Skryf wat in jou gedagte en in jou hart is.
Een van die kragtigste instrumente van 'n skrywer is nie woordeskat, of uitmuntende woordeboek taalgebruik niem - nie eers die beste van rekenaars nie - dit is jou stem. Jou unieke samevoeging van beskrywings, karakters, gebeurtenisse, emosies, - om die lesers se oë en ore oop te maak vir die stem van jou geskrewe woorde. 'n Manuskrip kan ingewikkelde intrige, interessante karakters en 'n buitengewone einde bevat, dog nie gepubliseer word nie. Laat jou stem gehoor word deur woorde wat die leser uitnooi terwyl dit fluister: "Hierdie storie is net vir jou…"
Uitgewers is altyd op soek na "nuwe stemme", dog kan hulle nie verduidelik presies wát hulle beskou as 'n "stem" nie! Dit is hoekom 'n skrywer se "stem" nie iets is wat geleer kan word nie. Dit is diep binne-in jou, deel van jou styl.
Dit kan verdoesel word onder 'n mantel van idees. Een van die gevaarlikste maniere is om baie hard te probeer om voor te kom as 'n skrywer. Hierdie skrywers is soekend, krappend in woordeboeke en ensiklopedieë na woordspelings en ongewone sinsnedes. Hulle gebruik ingewikkelde beskrywende sinne wat ontaard in skeppende beskrywings: alles om die normale, alledaagse taalgebruik in sy eenvoud te vermy. Vergete is die feit dat die doel is om met die leser te kommunikeer - dit word veel eerder 'n trotse selfaanbidding van die "nuwe" taalgebruiksvorm. Die doel van 'n skrywer se stem is nie om literatueel te word of in 'n akademikus te ontaard nie, maar om 'n stukkie van die hemel aan die leser te bied in die taal wat hy ken en verstaan.
Laat die leser jou stem hoor, nie die soekende, krappende, skarrelende skrywer wat sy storie as woordeboeke, woordsinsnedes en -spelings en ensiklopedieë opdis en die stem versmoor nie. Die natuurlike manier van woordgebruik is soos wat ons daagliks praat. So moet jy skryf - of die stem gaan verlore. Totdat skrywers dit doen, sal uitgewers altyd soekend bly na "die stem".
Groot en hoë vlak van taalgebruik is onnodig. Die manier van samestelling van normale woordgebruik om die hart en siel van jou storie oor te dra - dit is belangrik. Gereeld sal jy die lae moet afdop om by die hart en siel van dit wat jy wil vertel, uit te kom. Skryf soos jy praat. Jou sprekende stem sal jou na jou skrywer-stem bring.
Beskrywings moet in gewone taal wees wat die leser deel maak van die karakter. Die leser moet sien wat die karakter sien, voel asof hy ín die verhaal is.
Jy as skrywer ís die karakter - die verhaal. Vergeet van uitdink wat jý sou gedoen en gesê het. Leef, wees en voel die karakter. Jou karakter en die verhaal bestaan - nie jy, die skrywer nie.
Jou stem kan verander na gelang die hoofkarakter en die verhaal wat jy skryf. Al die karakters bevat deel van jou stem en moet gehoor word. Dit is die weergalming van jou stem. Dit is belangrik om by die basiese beginsels te hou. Fynere besonderhede in eenvoudig woorde beskryf, gee die deurslag van buitengewoon en uniek. Skep 'n nuwe wêreld wat tog deurvlek is met realiteit.
Die basiese beginsels van 'n boek is die tema, karakters, beskrywing, datum, tyd, plek. Selfs die gewoel, geskarrel en gekrap om dit te omskep in 'n wandelende woordeboek of ensiklopedie te midde van 'n verhaal. Alles is belangrik vir jou as skrywer, miskien ook vir die oningeligte uitgewer - maar dit is slegs die geraamte van 'n boek.
Voeg 'n "stem" by en die boek … word onvergeetlik!. Die skrywer se "stem" blaas lewe, hart en siel in die woorde
Van alle uithoeke van die wêreld hou uitgewers en verspreiders van formaat by die leuse dat:
Die "stem", in sy eenvoudigste woorde, is dit wat die verskil maak tussen wêreldbekende blitsverkopers en die boek wat wegkruipertjie speel op die biblioteekrakke - ongeag die taal waarin jy skryf.
'n Uitstekende voorbeeld: Die lewensverhaal van die Prins Charles en Prinses Dianne is elke keer wanneer daaroor geskryf word internasionaal 'n treffer. Hierdie uitgawes is elke keer in eenvoudige taal geskryf, nie naastenby Shakespeariaans of klassieke Engels nie. So ook elke ander treffer wat nog ooit uitgereik is.
Menige gevalle was daar al waar skrywers vol hoop hulle werk aan bekende uitgewers voorgelê het vir goedkeuring en publikasie, maar dat die werk summier afgekeur is. Eenkant gestoot is. Die rede? Die eenvoud daarvan - soos die man in die straat praat, dink en voel. Van die uitgewers beskou hierdie werke vanuit die staanspoor as onaanvaarbaar. Twee van die bekendste skrywers wat so die trekpas gekry het omdat hulle werk in "te alledaagse en eenvoudige" taal geskryf was, se afgekeurde werke wat hulle op einde self gepubliseer het, het oornag wêreldtreffers geword. Is vertaal in nie minder nie as vyf tale en Warner Bros het die filmregte gekoop, draaiboeke laat opstel en verfilm. Die een se naam is Louis L'Amoure, die ander Stephan King.
Die meeste van die wêreldbekende en beroemde skrywers behou deurentyd die "eenvoudige en alledaagse" beginsels van taalgebruik en woordeskatkeuse. Hulle glo dat alleenlik die "stem" die deurslag gee.
Doen so 'n bietjie navorsing op hierdie gebied:
In die biblioteek: Lees twee of drie paragrawe uit elk van die volgende werke:
Fiksie - 'n romantiese novelle - twee in Afrikaans en twee in Engels;
Nie-fiksie - geskiedkundig - twee in Afrikaans en twee in Engels;
Prenteboek - twee in Afrikaans en twee in Engels.
Maak baie seker dat een van elke afdeling en taal deur baie bekende skrywers geskryf is en die ander een van elke afdeling en taal deur skrywers van wie jy nog nooit gehoor het nie. Bestudeer die verskillende style. Konsentreer op die woordeskat- en taalgebruik, die sinsnedes en sinskonstruksie.
In Afrikaans sal die bekende skrywer se werke vergelyk kan word met die akademiese vlak van taalgebruik, sinsnedes en woordeskat. Die onbekender skrywer se werk is nie heeltemal so formeel en presies nie. Byna asof dit meer aanvaarbaar is.
Die kinderboeke is meer wisselvallig, alhoewel daar 'n sterk neiging is in 'n meer gevorderde taalgebruik in verhouding met die ouderdomsgroepe waarvoor van hierdie boeke bedoel is. 'n Kinderboek se woordeskat móét op die vlak van kommunikasie met die kind bly. Hoe anders gaan jy jou lesertjies oortuig dat hulle verbeelding kan deelneem aan jou verhaal?
Die Engelse boeke toon duidelike tekens van die teenoorgestelde. Die bekende en beroemde skrywer se formule is eenvoud. Die onbekender skrywer strewe na 'n woordgebruik wat roepende reik na 'n woordeboek vir klassifikasie!