#JouVraag: Besluit in 5 stappe waar jy belê | Netwerk24
#JouVraag: Besluit in 5 stappe waar jy belê
Jou beleggingsdoelwit en tydshorison is van die belangrike beginpunte, nog voordat jy besluit waar jy jou geld wil belê. Foto: iStock
Ek het twee kinders (drie en tien jaar oud) en wil vir hulle geld belê. Waar moet ek dit belê? Ek het min geld tot my beskikking. Kan ek die geld dalk laat ophoop in ’n rentedraende bankrekening totdat dit genoeg is om te belê?
Wessel Oosthuizen van Verso Wealth antwoord:
Iets wat my opval van baie beleggingsnavrae is dat mense gewoonlik begin met die vraag: “Waar moet ek belê?”
Die vraag is tweeledig deurdat hulle wil weet waar, met ander woorde by watter batebestuursfirma, of in watter soort belegging, of soms albei.
Dié soort vraag beteken jy begin jou beleggingsbesluit by stap 5 en nie by stap 1 nie.
Voordat ’n mens by die “waarin” uitkom, moet jy eers seker maak van ’n paar ander aspekte. Dit is hier waar ’n eenvoudige denkproses vir beleggingsbesluite baie waarde sal voeg.
Stap 1: Die doelwit
Geen persoon moet eers dink aan spaar of belê as hulle nie ’n spaardoelwit gestel het nie. Dit is soos om in jou motor te klim en net te ry sonder om te weet waarnatoe jy op pad is.
Sonder ’n doelwit raak dit baie maklik om van die geld weer te onttrek, want jy spaar dit dan vir niks spesifieks nie.
As jy byvoorbeeld weet dit is vir jou kind se studies, gaan jy seer sekerlik nie later onnodig daarvan onttrek nie.
Stap 2: Die termyn
Noudat jy weet waarvoor jy spaar, kan jy ’n tydperk daaraan koppel. So, jou doelwit sal vir jou aandui hoe lank jy gaan belê. Kort termyn is letterlik ’n paar maande tot so drie jaar, mediumtermyn is vier tot tien jaar, en lang termyn is tien jaar of langer.
Met die tydperk van jou beleggingstermyn kan jy rofweg bepaal hoeveel risiko jy wil neem met die spaar.
As ’n goue reël moet ’n mens nie in aandele belê (asook effektetrustfondse met hoë aandeleblootstelling) as jy byvoorbeeld die geld oor 12 maande gaan benodig vir jou doelwit nie.
Die rede is dat die markte ’n insinking kan beleef juis wanneer jy die geld benodig; jy sal dus baie minder van die belegging ontvang as jy dit afkoop.
Stap 3: Jou persoonlikheid
Hier moet jy jou persoonlike risikoprofiel oorweeg. Let wel, dié het niks met die belegging se risiko te doen nie, maar eerder die risiko wat jy kan bekostig met jou belegging.
Wessel Oosthuizen van Verso Wealth
Dit is ietwat tegnies, maar ek probeer dit eenvoudig soos volg uiteensit.
Jou risikoprofiel kan ons indeel in drie breë areas.
Eerstens, jou toleransie om ’n belegging sielkundig te kan hanteer wat nie na wense presteer nie. Dit is daardie binnewerking in jou kop en jou hart, as jou belegging skielik onderpresteer en jy begin kapitaal verloor. So, hoe bang is jy om geld te verloor?
Tweedens, die risiko wat jy benodig om by jou doelwit uit te kom. Dit gee ’n aanduiding van hoe aggressief belê moet word om by jou doelwit uit te kom. Onthou: Hoe aggressiewer jy belê, hoe groter die kans op ’n hoër opbrengs, maar die teenoorgestelde geld ook, naamlik die groter moontlike verlies. Laastens gaan dit oor jou risikokapasiteit, jou vermoë om finansieel te oorleef indien jou belegging onderpresteer.
Stap 4: Die res van jou geldsake
Ander faktore wat ’n uitwerking kan hê op jou spaarbesluit is ouderdom, skuld en belasting. Dit maak byvoorbeeld geen sin om te begin spaar as jy skuld het wat baie duurder rente het as wat jou beleggings sal oplewer nie. Betaal dan eerder skuld af.
Belasting is gespesialiseerd. Kry iemand om te help soos ’n professionele gesertifiseerde finansiële beplanner wat ook ’n belastingpraktisyn is.
Stap 5: Waar jy belê
As bogenoemde oorweeg is, kan die leser kyk na waarin en waar belê moet word. Ek gaan tog probeer om ’n paar idees te deel om die lesersvraag te antwoord, maar neem in ag dat ek min weet van stap 1 tot 4.
Eerstens moet ons werk sonder ’n spaardoelwit aangesien dit nie gegee is as deel van die vraag nie. Die “waarin” van die antwoord kan dus drasties verskil van as die doelwit is vir byvoorbeeld rekenaarspeletjies, studies en/of aftrede eendag.
Ons het ook nie genoeg inligting om die proses van nommer twee tot vier te voltooi nie.
Verder is dit onseker hoekom die leser vir sy kinders wil belê, veral as hy min geld tot sy beskikking het. Soos hulle op die vliegtuie sê, sit die suurstofmasker eers oor jou mond as iets verkeerd gaan voordat jy enige kinders of iemand anders help.
Dieselfde geld in ’n mate vir spaar. Jy sal nie vir jou kinders eendag kan help as jy nie sélf genoeg gespaar het nie.
Gegewe dat ons nie die leser se spesifieke doelwit het nie, sal ek voorstel dat hy begin deur behoorlik vir sy eie aftrede voorsiening te maak, indien hy nie reeds het nie. Dit sal gedoen word deur iets soos ’n uittree-annuïteit (UA). Bydraes tot ’n UA hou belastingvoordele in deurdat die premies teruggeëis kan word van belasting. Jy mag altesame 27,5% van jou belasbare inkomste in jou pensioenfonds en UA’s belê.
Omdat jy nie geld uit ’n UA mag onttrek voordat jy 55 jaar oud is nie, is dit nie geskik vir enige ander doelwit as aftrede nie.
Enige geld wat jy van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens terugkry, of ander geld wat jy wil spaar, kan jy in ’n belastingvrye beleggingsproduk vir jou of jou kinders belê.
Elke produk het ’n ander minimum belegging (per maand of as ’n eenmalige bedrag).
Sou die doelwit meer korttermyn wees, soos drie jaar of korter, kan geldmarkbeleggings oorweeg word en/of ’n geldmark-effektetrustfonds. Daar is ook ’n minimum belegging ter sprake (gewoonlik laer vir die effektetrustfonds).
Geldmarkbeleggings moenie as langtermyn gesien word nie, behalwe dalk vir jou noodfonds, aangesien die groei beperk is en inflasie dalk nie kan klop op langtermyn nie.
Wil die leser net ’n nalatenskap laat vir sy kinders, kan lewensdekking op sy lewe dalk die beste opsie wees, ons weet nie. Onthou egter dat dié produk nie vir spaar bedoel is nie. Die nalatenskap aan sy kinders sal eers uitbetaal met sy afsterwe en niemand weet natuurlik wanneer dít is nie.
Gebruik dus ’n proses wanneer jy wil belê om seker te maak jy kom uit by die “waarin”. As jy weet waarin, dan moet jy net seker maak jy belê deur ’n betroubare maatskappy met ’n goeie beleggingsgeskiedenis.
Wessel Oosthuizen is die besturende direkteur van Verso Wealth en ’n gesertifiseerde finansiële beplanner en fidusiêre praktisyn.
Onthou dat die antwoord nie finansiële advies verteenwoordig nie. Jy word steeds aanbeveel om finansiële advies te kry vir ’n omvattende finansiële plan volgens jou risikoprofiel, beleggingshorison en persoonlike omstandighede en doelwitte.
Meer oor: Beleggings | #Jouvraag | Finansiële Beplanning
Gold Mining 1029,79 (2349)
Top 40 50196,92 (-24406)
All Share 56298,64 (-28324)
Resource 10 42967,87 (15763)
Financial and Industrial 30 75206,83 (-58661)
ZAR/AUD 10,73 (-1)
ZAR/EUR 17,36 (7)
ZAR/GBP 19,56 (8)
ZAR/USD 14,89 (3)
Gold 1199,11 (272)
Palladium 1015 (3726)
Platinum 815,5 (2300)
Silver 14,16 (4)