In 1856 het Manet ’n ateljee geopen. Sy styl in dié tydperk is gekenmerk deur vrye kwashale, eenvoudige detail en min oorgangskleure. In die realismestyl van Courbet het hy kontemporêre werke geskilder soos bedelaars, sangers, sigeuners, mense in kafees en bulgevegte. Ná sy vroeë loopbaan het hy selde godsdienstige, mitologiese of historiese voorwerpe geskilder. Twee van sy werke is by die Salon van die Paryse Académie des Beaux-Arts aanvaar. Sy styl was "effens onverskillig" in vergelyking met die uiters noukeurige werke van ander Salon-skilderye, en dit het van die jong kunstenaars se aandag getrek.
Musiek in die Tuileries is ’n vroeë voorbeeld van Manet se styl. Dit is geïnspireer deur Hals en Velázquez en weerspieël sy belangstelling in vermaak as ’n onderwerp. Hoewel sommige dit as onvoltooi beskou het, is dit ’n goeie aanduiding van hoe die Tuileries-tuin destyds was; ’n mens kan jou die musiek en gesprekke voorstel.
Manet het in die skildery sy vriende, kunstenaars, skrywers en musikante uitgebeeld en daar is selfs ’n selfportret tussen die mense.
Nes met Noenmaal op die Gras weerspieël Manet se Olympia (1863) die werk van ’n bekende Renaissance-kunstenaar. Dit is van ’n naakte vrou, wie se posisie herinner aan Titiaan se Venus van Urbino (1538). Dit herinner ook aan Goya se Die Naakte Maja (1800). Manet se openhartige uitbeelding van ’n selfversekerde prostituut is in 1865 deur die Salon aanvaar en dit het ’n skande veroorsaak. Volgens Proust het "net die voorsorgmaatreëls deur die administrasie voorkom dat ontstoke besoekers die skildery stukkend gesteek en geskeur het".
Nes Noenmaal op die Gras het die skildery die kwessie geopper van prostitusie in Frankryk en die rol van vroue in die gemeenskap.
Hy het egter in 1867 sy eie uitstalling gehou nadat die Salon nie sy werke aanvaar het nie. Hoewel dit nie goeie resensies gekry het nie, het dit hom die eerste keer laat kennis maak met verskeie toekomstige impressioniste, soos Edgar Degas.
Hy het ook die hoër stand in formeler sosiale aktiwiteite uitgebeeld – asook resiesperde, skaatstonele, soldate, ’n tuinier, ’n seun met ’n hond – mense uit al die klasse van die Paryse samelewing.
In sy middel 40's het Manet se gesondheid agteruitgegaan. Sy bene het gepyn en gedeeltelik verlam geraak. In 1879 het hy hidroterapie begin kry vir wat hy geglo het ’n sirkulasieprobleem is, maar in werklikheid was dit ’n bekende newe-effek van sifilis.
In sy laaste jare het hy baie klein stillewes van vrugte en groente geskilder, soos ’n Bondel Aspersies en Die Suurlemoen (albei 1880). Hy het sy laaste groot werk, ’n Kroeg by die Folies-Bergère, in 1882 voltooi en dit is in dié jaar in die Salon uitgestal.
Die Gereformeerde kerk Dordrecht is 'n gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op die Noordoos-Kaapse dorp Dordrecht wat gestig is in 1869, net 10 jaar ná die kerkverband.
Ds. Dirk Postma het dié weergawe van die stigtingsverrigtinge van die gemeente op die eerste twee bladsye van die kerkraadsboek geskryf. Dit is die eerste bladsy.
Ds. Postma maak in sy verslag melding dat nie net lede van die Kerk nie, maar ook vele mense van die dorp en omstreke, wat nog nie tot die nuwe gemeente behoort het nie, die verrigtinge bygewoon het. Hy skryf daar is selfs gesê dat ds. E.Z.J. de Beer van die NG gemeente die Saterdagmiddag teenwoordig was. Hy sluit sy verslag af deur te sê die gemeente hou sy godsdiens in 'n hulpkerk, wat gebou is met die bedoeling dat dit later as pastorie sou kon dien. Dié gebou het gestaan op twee erwe wat die plaaslike NG gemeente aan die Gereformeerde gemeente geskenk het.
Volgens oorlewering is die Gereformeerde kerk Dordrecht in 'n sinkskuur van ene Dugmore gestig. Dit het langs 'n winkel gestaan op twee erwe oorkant die Anglikaanse kerk. Teen 1969 het hierdie twee erwe (toe reeds opgedeel in drie, naamlik erwe 569, 563 en 563) aan Symms Marais behoort en het daar 'n woonhuis opgestaan, wat in 1863 opgerig is. Dit is nie bekend of die woonhuis vandag nog staan nie.
Al vroeg ná die stigting is daar gedink aan kerkbou. Die tweede erwe wat die NG gemeente aan die Gereformeerde kerk geskenk het, is reeds op 7 Desember 1868 getransporteer op die naam van die "Hervormde Kerk te Dordrecht". (Dit blyk uit verskeie transportaktes dat die Gereformeerde Kerk in hierdie tyd as die Reformed Church of Hervormde Kerk bekendgestaan het; laasgenoemde is waarskynlik 'n verkeerde vertaling van die Engels. Ds. Postma het egter in sy verslag oor die stigting van die gemeente uitdruklik na 'n "Gereformeerde" gemeente verwys.) In 1869 is 'n begin gemaak met die bou van die kerk, soos blyk uit talle kwitansies, gedateer 7 Januarie, 4 Mei en 17 Mei 1869, en onderteken deur C. Parkes, die kerk se boukontrakteur.
Uit die kasboek van hierdie jaar word vermeld £253.17.0 – geld vir die gebou – is in daardie jaar ingesamel en uitbetaal. Op 10 Mei 1870 word vermeld dat nog £50 verkry is uit bydraes vir die kerkgebou en afbetaal is, en op 12 November 1872 £100 vir die kerkskuld. Dit blyk dis die kerk het altesaam £403.17.0 gekos. Hierdie kerkie is dieselfde gebou wat vandag nog oorkant die nuwe kerk in Voortrekkerstraat op erf. nr. 261 staan en wat as kerksaal gebruik is. Hoewel hierdie kerk in 1906, toe die hoeksteen van die nuwe kerk gelê is, vir £400 verkoop is en eers as bioskoopsaal en toe Voortrekkersaal gedien het, is dit op 13 Februarie 1965 op aandrang van die gemeente se vrouelidmate deur die kerkraad teruggekoop. Dié kerkie het oorspronklik 'n grondvloer gehad en elke drie maande voor Nagmaal moes die koster, 'n broer Piet Nienaber, na die swart woongebied gaan om vroue te kry om die vloer te kom smeer. Die banke was eers anders gegroepeer en die preekstoel het aan die linkersykant in die midde gestaan, terwyl die banke in vier rye, in die vorm van 'n halwe kubus, om die preekstoel gestaan het. Aan die linkersykant was 'n deur waar die predikant en kerkraadslede ingekom het.
In die tydperk van Maart 1869 tot November 1900 kon die gemeente dit nie bekostig om sy eie leraar te beroep nie, hoewel daar reeds van die begin af in die notuleboek van dié ideaal gelees word. Gevolglik is dit 'n meer as 31 jaar lange tydperk van uitsluitlike konsulentsbediening deur nege konsulente. Dit was 'n moeilike tyd waardeur die gemeente moes worstel met onder meer die Eerste Vryheidsoorlog, siekte onder vee, die Tweede Vryheidsoorlog, wat sy spore selfs op dié gemeente diep nagelaat het; daarom was dit vir die kerk op Dordrecht 'n worsteling om sy behoud. Tog was daar in hierdie tydperk 'n stadige en stelselmatige ontwikkelingsgang wat karakter aan die gemeente verleen het en wat bygedra het tot die bloei ná 1900.
Ds. Jan Lion Cachet was die gemeente se tweede konsulent nadat die kerkraad hom op 10 November 1871 beroep het. Nes ds. Postma was hy tegelyk leraar van die Gereformeerde kerk Burgersdorp en hoogleraar van die Teologiese Skool aldaar. Onder sy konsulentskap het die gedagte op 8 Februarie 1873 ontstaan om met die gemeente oorleg te pleeg oor die bou van 'n pastorie en op 17 Januarie 1874 is besluit om dit aan die kommissie toe te staan om 'n erf te koop vir £45 en daarop 'n huisie te bou van 30 x 30 voet en dat daar met lyste gekollekteer sou word.
Toe ds. M.P.A. Coetsee jr. (Steynsburg se leraar van 1874 tot 1883) op 6 November 1874 Dordrecht se konsulent word, ontstaan vir die eerste keer die gedagte by die kerkraad om 'n ooreenkoms met Langkloof Barkly-Oos te tref en oor te gaan tot die beroep van 'n vaste leraar. As kommissielede is J.H.P. Schutte en T.J. Kruger benoem en tot laasgenoemde se sekundus, J.S.C. Buys. Tog besluit die kerkraad weens die groot siekte wat in 1875 onder die vee uitbreek om die bou van 'n pastorie en die beroep van 'n leraar vir eers uit te stel. In die kasboek van daardie jaar word die inkomste van die gemeente as £43.18.3 aangegee en die uitgawes as £21.6.8.
Toe die kerkraad van die Reddersburg 'n versoek tot die kerkraad rig om 'n bydrae te lewer ten einde die koste van die laaste Sinode te dek, antwoord die kerkraad op 24 November 1876 dat nie aan die versoek voldoen kan word nie, aangesien die gemeente in die afgelope tyd te veel gely het weens die sterfte van die vee en daar ook oral lede is wat weens oorlogsgerugte vertrek het sodat die gemeente daardeur aansienlik verswak is. In hierdie tyd was daar 'n batige saldo van £4.6.10 in die kerkkas.
Op 23 Augustus 1878 word ds. W.J. Snijman, wat leraar van Venterstad was van 1877 tot 1913, sy enigste gemeente, die volgende konsulent. In verband met die vervoer word op 15 November 1878 die volgende vermeld: Die kerkraad besluit dat die kerkraad die konsulent die volgende maal sal afhaal en die kerkraad daarna 'n plan sal maak om twee perde en 'n kar te bekom vir die kerk se gebruik. Op 14 Februarie 1879 word egter vermeld: Die kerkraad gaan terug op die vorige besluit en sal maar vir eers die konsulent afhaal.
Ds. Petrus Postma was die volgende konsulent en wel vanaf 6 Februarie 1880. Op 14 Mei 1880 besluit die kerkraad om 'n koster en voorsanger aan te stel teen 'n vergoeding van £10 per jaar. Op 19 Augustus 1881 is daar die eerste keer weer sprake om saam met "Barkly" 'n leraar te kry, maar op 'n gemeentevergadering die volgende dag word besluit om van die idee af te sien. Op 17 Februarie 1882 word in verband met die konsulentsgelde en reiskoste die volgende besluit: Dat die konsulent kom op eie koste vir 'n salaris van £60 per jaar, maar dat sy perde hier op die kerk se onkoste versorg sal word.
Barkly het blykbaar oorgegaan tot die beroep van 'n eie leraar, want ds. Hendrik Bernardus Venter, 'n seun van die gemeente, word in die bronne vermeld as eerste leraar van daardie gemeente wat hulle van 1880 tot Augustus 1887 bedien het, waarna hy uit die bediening getree het. Hy word dan ook op 2 Junie 1882 Dordrecht se nuwe konsulent. Nadat hy sy ontslag op 27 Augustus 1887 verkry het, op dieselfde dag ds. Jan Lion Cachet weer as konsulent beroep.
Op 10 November 1888 word 'n brief behandel waarin die skrywer kla oor mense wat dans en nie na sy vermaninge wil luister nie. Daarom besluit die kerkraad: Ná enige inligting gegee deur broer S.P. venter besluit die kerkraad om 'n kommissie bestaande uit twee ouderlinge om die lidmate ernstig te vermaan, en as hulle nie hoor nie, hulle te gelas voor die kerkraad te verskyn op sy eersvolgende vergadering. Die uitslag van dié saak word nie vermeld nie.
Ds. Philippus Stefanus Snijman, leraar van Barkly van 1890 tot 1891, het op 15 Augustus 1890 die gemeente se volgende konsulent geword. Op 27 Maart 1891 vermeld die kerkraadsvergadering se notule die volgende oor vervoer na die Sinode: Die kerkraad besluit op sewe osse waarvoor die diaken 'n wa moet soek. Ouderling Van Biljon het 'n wa, en sal dit gee sonder huur as die kerkraad 'n seil op die tent sal sit en as 'n ander wa gekry word, sal hy alles terugbetaal. Die kommissie wat aangestel is om te sorg vir 'n drywer en leier, was diakens N. Venter en P. Kruger. Daar is ook besluit ouderlinge Aucamp en Van der Walt sou £50 vir die afvaardiging leen. Uit die kasboek blyk dit die gemeente se finansies het in hierdie tyd 'n laagwatermerk bereik.
Die tydperk vanaf 28 September 1900 tot 6 April 1918 was 'n bloeitydperk in die geskiedenis van die Gereformeerde kerk Dordrecht. Dit is 'n tydperk wat op 'n laagtepunt begin het, maar gou gevoer het tot 'n groot hoogtepunt in 'n kort tydsbestek van ses jaar. In hierdie tyd is daar oorgegaan tot die bou van 'n nuwe kerk en is die strewe van die gemeente om 'n eie leraar te hê gelei tot die verwesenliking daarvan. Alhoewel dit weer 'n tydperk van konsulentsbediening was en daar in hierdie tyd twee konsulente was wat die gemeente in meer as 10 jaar bedien het, het die gemeente reeds in hierdie tyd sy kinderskoene ontgroei en breek daar op 19 April 1912, 43 jaar ná die gemeente se stigting, 'n blye tydstip aan toe besluit is dat Dordrecht saam met Molteno en Elliot in kombinasie gaan en leraar beroep.
'n Kenmerk van hierdie tyd, tydens en ná die Anglo-Boereoorlog, is die geestelike toestand waarin die gemeente verkeer het. Dit blyk duidelik uit die notule van die Kerkraadsvergadering van 28 September 1900: Die voorsitter het die kerkraad toegespreek en sê dis onnodig om te meld waarom die vergadering wat in Februarie gehou moes word, nie kon plaasvind nie. Die oorlog het alle byeenkomste van die kerkraad belet. Tog het die voorsitter dit goed geag om ’n nuwe datum vir die Nagmaalsviering te bepaal. Op 10 November 1900 (die laaste kerkraadsvergadering voor September 1902) besluit die kerkraad, aangesien die gemeente so swak opgekom het, die beroeping van ’n konsulent uit te stel tot die eerskomende vergadering en ds. Van der Walt te versoek om die dienste te lei.
Ds. G.H.J. Kruger is op 11 Februarie 1904 (of 1905) tot konsulent van Dordrecht beroep. In sy tyd is op 30 April 1905 deur die kerkraad besluit om te laat kollekteer vir ’n rytuig vir die konsulent en op 9 Februarie 1906 is soos volg genotuleer: “dit blyk dat daar £15.12.0 vir ’n vervoermiddel ingekom het. Hierop word besluit om ’n perd vir £20 te koop, waartoe broer ouderling Van Heerden aangestel word, ook om te besluit om die orige £4.8.0 deur die kerkraad te laat kollekteer.”
In hierdie tyd het die gemeente daartoe oorgegaan om 'n nuwe kerk te bou. Op 11 Mei 1906 word besluit om ’n kommissie aan te stel om te sien hoeveel ’n tydelike reparasie sal kos, hoeveel ’n bestendige reparasie sou kom, hoeveel ’n nuwe gebou sou kos en hoeveel bekom kon word vir ’n gebou. Drie ouderlinge is as kommissie aangestel vir dié taak. Eers op 3 Augustus daardie jaar berig die kommissie daar kan van die herstel van die ou kerkgebou geen sprake wees nie, maar dat iemand bereid is om die nuwe gebou vir £1 000 op te rig en dat iemand anders die ou gebou by die kerkraad sal oorneem vir £400, waarna hy die nuwe kerk sal bou vir £925. Die saak sou toe die volgende middag voor die gemeente gebring word.
Ds. P.J. Malan, sy vrou, Mienie, en hul oudste twee seuns, Johan (links) en Jaco, die oudste kind. Hy was die predikant van 1966 tot 1976 en het dus die eeufees in 1969 meegemaak.
Ongelukkig het die notuleboek van die Gereformeerde kerk Dordrecht vir die tydperk 1918 tot 1937 weggeraak. Volgens wat ’n vorige predikant, ds. A.J. Pelser, vertel het, was daar 'n besluit in hierdie notuleboek in verband met die feit dat die aarde om die son draai, “dat die aarde van nou-af sal stilstaan”. Daar word wel ook gesê dat hierdie notuleboek vernietig is omdat dit oor sekere kontensieuse tugsake in die gemeente gehandel het. Volgens oorlewering van broer M.A. Aucamp het ds. F.P.J. Snijman Dordrecht, Molteno en Elliot tot in 1926 bedien. Toe het hy 'n beroep na Melville, Johannesburg, aangeneem.