Inheemse stername word nou erken deur die wêreld se sterrekundige liggaam
Geskryf deur Duane W. Hamacher
Milky Way-sterkaart deur Bill Yidumduma Harney, Senior Wardaman Edler. Bill Yidumduma Harney, CC BY
Vier sterre in die naghemel is formeel erken deur hul Australiese name van die Aborigine.
Die name sluit drie in van die Wardaman-mense van die Noordelike Gebied en een uit die Boorong-mense in die weste van Victoria. Die Wardaman-stername is Larawag, Wurren en Ginan in die Westerse konstellasies Scorpius, Phoenix en Crux (die Suiderkruis). Die Boorong-sternaam is Unurgunite in Canis Majoris (die Groot Hond).
Hulle is onder 86 nuwe stername afkomstig van die Chinese, Koptiese, Hindoe, Maya, Polinesiese, Suid-Afrikaanse en Aboriginiese Australiese kulture.
Hierdie name verteenwoordig 'n stap vorentoe deur die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) - die wêreldwye netwerk van die wêreld se ongeveer 12,000 professionele sterrekundiges - om die belangrikheid van tradisionele taal en inheemse sterre te erken.
Hoe word daardie ster genoem?
Baie kulture regoor die wêreld het hul eie name vir die sterre wat oor die naghemel versprei is. Maar tot 2016 het die IAU nooit 'n gewilde naam vir enige ster amptelik erken nie.
In plaas daarvan kry elke ster 'n Bayer-benaming, danksy 'n boek wat in Duitse sterrekundige in 1603 gepubliseer is Johann Bayer. Hy het stelselmatig sigbare sterre 'n benaming toegeken: 'n kombinasie van 'n Griekse letter en die Latynse naam van die sterrebeeld waarin dit voorkom.
Hy het die helderste ster in 'n sterrebeeld die letter Alpha gegee, dan die volgende helderste ster Beta, ensovoorts op die lys. Die helderste ster in die Suiderkruis is byvoorbeeld Alpha Crucis.
Alpha Crucis is die onderste ster aan die Suiderkruis-sterrebeeld aan die regterkant van hierdie beeld, wat tydens 'n blootstelling van twee minute vanaf die Noordelike Gebied gefotografeer is. Flickr / Eddie Yip, CC BY-SA
Die IAU het erken dat die gebrek aan amptelike stername 'n probleem was. Dus is die werkgroep oor stername (WGSN) is in 2016 gestig om gewilde name amptelik toe te ken aan die honderde sterre wat in die naghemel sigbaar is.
In daardie jaar is die werkgroep beklee 313 stername, hoofsaaklik afgelei van die mees gebruikte Arabiese, Romeinse en Griekse name in sterrekunde. Maar die lys bevat min inheemse of nie-Westerse name.
Dit het verlede jaar verander toe die WGSN formeel die 86-nuwe stername goedgekeur afkomstig van ander kulture. Inheemse Australiese kulture strek ten minste terug 65,000 jaar, wat die oudste stername op die lys verteenwoordig.
Die WGSN is op soek na nóg stername uit Australië en ander inheemse kulture regoor die wêreld. Aangesien inheemse kulture 'n ryk versameling name vir selfs die vaagste sterre het, kan baie nuwe stername IAU-erkenning kry.
Wat weet ons dus van hierdie vier sterre en die oorsprong van hul name?
Die Wardaman-inwoners woon 145km suidwes van Katherine in die Noordelike Gebied. Wardaman-stername kom van Senior Ouderling Bill Yidumduma Harney, 'n bekende kunstenaar, skrywer en musikant.
Hy het saamgewerk Dr Hugh Cairns sommige van sy tradisionele sterrekennis in die boeke te publiseer Donker vonkelaars (2003) en Vier sirkels (2015). Hierdie boeke bly die mees gedetailleerde rekords van die astronomiese kennis van enige Aboriginal-groep in Australië.
Oom Bill Yidumduma Harney, senior ouderling van Wardaman. Jayne Nankivell, skrywer met dien verstande
Die sterre van die Westerse sterrebeeld Scorpius verskyn prominent in Wardaman-tradisies, wat die prosedures van inisiasie-seremonies inlig.
Merrerrebena is die vrou van die Sky Boss, Nardi. Sy doen 'n opdrag tot seremoniële reg wat in die rooi ster Antares (Alpha Scorpii) vergestalt word. Elke ster in die liggaam van Scorpius verteenwoordig 'n ander persoon wat by die seremonie betrokke was.
Larawag is die seinwenner, en let op wanneer slegs wettige deelnemers teenwoordig is en met die oog op die seremonie. Hy gee die 'Alle duidelike' sein, sodat die geheime deel van die seremonie kan voortgaan.
Epsilon Scorpii is 'n oranje reuse-ster wat 63.7 ligjare weg lê.
Epsilon Scorpii in die sterrebeeld Scorpius. Scorpius moet nie verwar word met die Wardaman-skerpioenkonstellasie, Mundarla, in die Westerse sterrebeeld Serpens nie. Internasionale Astronomiese Unie, CC BY
Wurren beteken 'kind' in Wardaman. In hierdie konteks verwys dit na die “Klein Vis”, 'n kind van Dungdung - die lewendige Kikkerdame. Wurren gee water aan Gawalyan, die echidna (die ster Achernar), wat hulle deur aardse inisieerders lei om klein bakkies te dra. Die water kom van 'n groot waterval wat gebruik is om die mense tydens seremonie af te koel.
Net soos die water aan die onderkant van die waterval mense koel hou en na die hemel opkom soos mis, hou die water in die ingewande se bakkies dit koel en word dit simbolies verander in wolke wat die nat reën van die moesonseisoen bring. Hierdie seremonies vind plaas in die einde van Desember, wanneer die weer warm is, en hierdie sterre hoog in die aandhemel, wat 'n aanduiding is dat die moeson begin.
Zeta Phoenicis bestaan ​​uit twee blou sterre wat om mekaar wentel, 300 ligjare weg. Vanuit ons perspektief verduister hierdie twee sterre mekaar, en verander hulle in helderheid van grootte 3.9 na 4.4 elke 1.7 dae.
Zeta Phoenicis in die sterrebeeld Phoenix. Internasionale Astronomiese Unie, CC BY
Ginan is die vyfde helderste ster in die Suiderkruis. Dit is 'n rooi sak wat gevul is met spesiale liedjies van kennis.
Ginan is gevind deur Mulugurnden (die kreef), wat die rooi vliegende jakkalse uit die onderwêreld na die lug gebring het. Die vlermuise het op die spoor van die Melkweg gevlieg en die geestelike lied verhandel aan Guyaru, die Naguil (die ster Sirius). Die vlermuise vlieg deur die sterrebeeld Scorpius op pad na die Suiderkruis en handel terwyl hulle gaan.
Die liedjie lig die mense in oor inisiasie, wat deur die sterre in Scorpius bestuur word en wat verband hou met Larawag (wat sorg dat die nodige personeel teenwoordig is vir die laaste fases van die plegtigheid).
Die bruinrooi kleur van die dun sak word voorgestel deur die kleur van Epsilon Crucis, wat 'n oranje reus is wat 228 ligjare weg is.
Epsilon Crucis in die sterrebeeld Crux (die Suiderkruis). Internasionale Astronomiese Unie, CC BY
Die Boorong-mense van die Wergaia-taalgroep naby Lake Tyrell in die noordweste van Victoria is trots op hul gedetailleerde astronomiese kennis. In die 1840's het hulle meer as 40-ster- en planeetname en hul gepaardgaande verhale aan die Engelsman William Stanbridge, wat hy in 1857 gepubliseer het, oorgedra.
In die Boorong-sterrekunde is Unurgunite 'n voorvaderlike figuur met twee vroue. Die maan word Mityan genoem. Mityan het verlief geraak op een van die vroue van Unurgunite en haar probeer weg lok.
Unurgunite het die trickery van Mityan ontdek en hom aangeval, wat gelei het tot 'n groot geveg waarin Mityan verslaan is. Die Maan dwaal sedertdien die hemel in, die littekens van die geveg wat nog op sy gesig sigbaar is.
Unurgunite kan gesien word as die ster Sigma Canis Majoris (die Groot Hond), met die twee helderder sterre aan weerskante wat sy vrouens verteenwoordig.
Een van die vrouens (Delta Canis Majoris) lê verder weg van Unurgunite en is nader aan die maan as die ander vrou (Epsilon Canis Majoris). Dit is die vrou wat Mityan probeer lok het.
Soms kom die maan direk oor die vrou van sy begeertes, en simboliseer sy pogings om haar weg te trek. Hy slaag ook Unurgunite oor, en verteenwoordig hul stryd in die lug. Maar Mityan en Moon gaan nooit die ander vrou (met die Arabiese naam Adhara) oor nie.
Delta Canis Majoris is 'n oranje-rooi supergie wat 1,120 ligjare weg is.
Sigma Canis Majoris in die sterrebeeld Canis Major. Internasionale Astronomiese Unie, CC BY
Duane W. Hamacher, Senior Navorsingsgenoot, Monash Universiteit
Jy is hier: Tuis > Sosiale en politieke > omgewing > Inheemse stername word nou erken deur die wêreld se sterrekundige liggaam