Terugvertel — gebruik dit só | oolfant.com: Leer Afrikaans
Home » Artikels » Hoe leer ek my kind lees en skryf? » Terugvertel — gebruik dit só
Jy het gehoor Charlotte Mason se tegniek van terugvertel werk glo so goed, maar toe jy dit probeer het, was dit ŉ fiasko. Jou kind het probeer om die stuk wat jy vir hom voorgelees het, woord vir woord terug te vertel, maar kon dit nie regkry nie. Toe raak hy gespanne en nou is hy steeks om enigsins terug te vertel. Jy het toe maar die hele terugvertellery gelos.
Maar jy is bekommerd, want dit voel vir jou of jou kinders nie onthou wat hulle gelees en geleer het nie. En hoe weet jy hulle verstaan wat jy hulle leer?
Op skool het julle altyd begripstoetse geskryf. Moet jou kinders nie ook begripstoetse skryf nie? Almal se oë rek altyd so groot as jy sê jou kinders skryf glad nie toetse en eksamens nie.Is hierdie “unschooling” besigheid nie net iets vir lui, of nog erger dom, kinders nie? Dit voel te maklik.
Wanneer vind die meeste leer plaas?
Dink ŉ bietjie terug aan iets wat jy op skool geleer het. In ŉ vak wat jy geneem het omdat almal dit móés neem. Soos Geskiedenis. Of in my geval Biologie, wat almal van ons moes neem tot die destydse standerd sewe (deesdae graad nege).
Jy sal dit nooit sê nie, maar die uwe het in graad nege ŉ onderskeiding vir Biologie gekry. Ek dink ek iewers nog ŉ Biologie boekprys ook. Dis omdat ek alles uit my kop geleer het net sodat ek die eksamen kon deurkom.
Iets wat jy by iets gooi en dan gebeur iets. Of so iets …
Iewers in daardie laaste jaar wat ek Biologie geneem het, moes ons ŉ eksperiment beskryf met goed wat Fehling A en Fehling B genoem is. Dit het iets verkleur as jy dit by iets gooi, wat dan iets beteken het.
Die naam Fehling A en B, my liewe vriendin, is die somtotaal van kennis oor Biologie wat ek uit daardie jaar, die onderskeiding en die boekprys ten spyt, behou het. En ek is nie eens seker dat ek Fehling reg spel nie.
Jare later lees ek vir my kinders Anna Rothman se boek oor Kriek-hulle voor. Daarin beskryf sy hoe sy ŉ perdebytjie, wat ŉ modderhuisie aan die bou is, terg deur met die modderbolletjies te lol. Die arme perdeby raak skoon oorhoeks. Die insek kan glad nie ŉ plan beraam wat om met die modderbolletjie waarin Anna ŉ kopspeld gedruk het nie, te maak nie.
A, dit verstaan ek mos nou baie beter
Op die ou end vlieg die perdeby maar terug na die plassie water en gaan haal ŉ nuwe modderbolletjie. Dis nie omdat Anna Rothman ŉ dieremishandelaar is dat sy die perdeby so teister nie. Sy wil haar lesers wys dat ŉ insek soos ŉ perdeby nie gedrag kan aanleer of aanpas nie. Alles wat die insek doen, is blote instink.
Jy het so pas twee terugvertellings gelees oor feite uit dieselfde vak deur iemand wat nie ŉ besondere aanleg of belangstelling daarin het nie. Die eerste weergawe oor die goed met die naam van Fehling seg op hierdie aarde niks, nie waar nie?
Die tweede een oor die instinkte van insekte het al ŉ bietjie meer samehang, alhoewel dit nog nie juis kwalifiseer vir diepsinnige kennis oor en insig in die vakgebied nie. Nietemin. In watter geval dink jy het die meeste leer plaasgevind?
Wat is terugvertel presies?
Terugvertel (narration in Engels) is wanneer leerders in hulle eie woorde vertel wat hulle kan onthou en verstaan oor die leerinhoud waarvan hulle so pas gehoor het.
Hoekom terugvertel so nuttig is
Terugvertel het twee groot voordele. Dit help jou kinders:
beter onthou wat hulle geleer het
beter verstaan wat hulle geleer het
Onthou die Switserse dokter en opvoedkundige, Jean Piaget het ŉ teorie gehad, wat later oor en oor reg bewys is. Dis dat kinders net dit kan leer wat hulle vir hulleself uitmaak en uitwerk.
Dis wat gebeur met terugvertel en dis hoekom terugvertel so ŉ kragtige opvoedkundige instrument is. Uit al die feite en waarnemings wat die kind gehoor en gesien het, maak hy ŉ sisteem van kennis op. Hy maak sin uit dit wat hy ervaar het deur dit in sy eie woorde te stel.
Hoe moet jy terugvertel dan gebruik?
Hoe kan jy Charlotte Mason se terugvertel-tegniek met vrug vir jou kinders aanwend? Deur ŉ paar punte te onthou.
Begin by dit wat die kind regtig interesseer
Moenie dieselfde fout as skole maak deur almal te dwing om alles op presies dieselfde manier te doen nie. Terugvertel het wonderlike voordele en dit sal jou kind regtig help om vlotter te praat, beter te dink en te onthou. Dis die moeite werd om hierdie tegniek aan te leer. Daarom moet jy dit begin oefen by dinge en feite en vakke wat jou kind intens interesseer.
Geen onderwerp is NIE akademies genoeg nie. Praat hy daarvan om drakies (daardie reptiele met die maanhare op hulle rûe) aan te hou? Laat hom dit dan navors en laat hom daaroor terugvertel.
Of sê nou sy is mal oor perde of oor ballet? Dan is dit die onderwerp waarby jy moet begin.
Hulle kan nie alles leer nie, julle moet kies
Moenie bekommer dat jou kind nie genoeg “akademiese” feite leer nie. Dit kan later kom en dit kan kom in die beroepsrigting wat hy of sy gaan kies. Daar is so ŉ geweldige kennisontploffing in die wêreld aan die gebeur dat dit onmoontlik is alles van alles te weet. Jy moet kies. Jou kinders moet kies. Dis die beste dat hulle kies om te leer van die dinge waarin hulle van nature belangstel.
Twee vrae om te antwoord: belangrik en interessant
Andrew Peduwa van Excellence in Writing faam laat die kinders twee vrae antwoord as hulle ŉ stuk moet opsom. Opsom en terugvertel is nie presies dieselfde nie, maar ek het gevind die twee vrae werk net so goed met terugvertel. Hier is hulle:
Wat het vir jou belangrik geklink uit dit wat ons of jy gelees het?
Wat was vir jou interessant uit dit wat ons gelees het?
Hou dit informeel — dis nie ŉ toets nie
Die kind moenie die gevoel kry dat sy getoets word nie. Terugvertel moet liefs ŉ gesprek wees. Maak terugvertel stilletjies deel van julle tafelgesprekke. As almal, pa inkluis, saam aandete eet, is dit die ideale tyd om te praat oor iets wat julle die dag geleer het.
“Vertel vir Pappa wat jy vandag gelees het oor hoe gereeld mens vir drakies kos moet gee?” kan jy onskuldig vra.
Mag ek bely dat ek partykeer selfs aspris ŉ feitefout maak oor ŉ onderwerp waarvan my kinders meer weet as ek? Net sodat hulle my kan reghelp en die gesprek oorneem.
Mettertyd kan jy hulle langer stukke laat terugvertel
As jou kinders gewoond geraak het aan terugvertel en nie meer bang is om dit te doen nie, kan hulle langer stukke oefen, soos om ŉ hele boek se storie te kan vertel en dit selfs neer te skryf.
Nog 3 praktiese maniere om terugvertel maklik te deel te maak van julle skooldag
Hierdie drie maniere neem boonop nie ure om te doen nie. Iets wat ek altyd as ’n pluspunt beskou.
As jou kinders nog klein is en skryf haat, doen dit mondeling. As hulle hul eie gedagtes hardop uitdruk, sal hulle self kan hoor of wat hulle probeer sê samehang het.
Is jou kinders ouer en hou hulle daarvan om te skryf? Dan kan jy hierdie selfde tegnieke gebruik as ŉ riglyn van ŉ skryfopdrag of selfs om ŉ joernaal te hou.
Terugvertel 1: Op berge in dale
Speel die hoogtepunte/laagtepunte speletjie met jou kinders. Een maal per dag of per week moet elkeen sê wat was die lekkerste ding en die slegste ding wat in daardie tydperk met elkeen van julle gebeur het.
Die voordele van terugvertel metode 1
Leer kinders ŉ gesindheid van dankbaarheid aan. In elke dag, as was dit hoe moeilik, gebeur daar iets waaroor mens opgewonde kan raak. (Dis die berge-deel van die oefening.)
Leer kinders om klein dingetjies raak te sien. Soms kan dit die vlinder in die voortuin wees wat ŉ vaal dag opgehelder het.
Gee die gesinslede die geleentheid om mekaar te ondersteun as elkeen bieg oor iets wat hulle seergemaak of omgekrap het. (Dis die dale-deel van die oefening.)
Jy en jou kind leer wat sy liggies laat aankom deur oor die jare na ŉ ry van hoogtepunte te kan kyk. So kan julle ŉ patroon raaksien van wat dit was wat ŉ dag vir hom lekker maak. Dit gaan baie help om eendag ŉ studie- en beroepskeuse te maak.
Om te kan verwoord waarvan sy hou en waarvan nie, kan jou kind baie help om later in haar lewe vir byvoorbeeld ŉ huweliksmaat of ŉ werkgewer te kan sê wat pla of wat hulle opgewonde maak. Jou kind ontwikkel so haar sin vir self. En dis miskien die belangrikste ding wat jy ooit vir haar moet leer.
Terugvertel 2: Een, twee, drie…
In plaas daarvan om vir jou kinders te sê om storie wat julle klaar gelees het, op te som deur die hele storie te deur te en toe en toe, vra hulle om die drie dinge uit te lig wat vir hulle die interessantste in die storie was of wat die belangrikste was. Lei deur jou voorbeeld deur vir hulle te sê wat vir jou die treffendste was. En moenie verbaas wees as jou kinders ander dinge as jy opgemerk het nie.
ŉ Voorbeeld van terugvertel metode 2:
In die boek van Laura Ingalls Wilder Die lang winter was die drie dinge wat my bybly. Die lang Indiaan wat Laura se pa aan die begin van die boek gewaarsku het dat die winter daardie jaar besonder erg gaan wees, is die eerste een. Verder was dit die prentjie van Laura en haar pa wat so voor die stoof sit en stoppels vleg en vleg wat as brandhout kan dien. Laastens het ek, wat in ŉ land met ŉ gematigde klimaat grootgeword het, danksy daardie boek vir die eerste keer regtig begryp dat iemand regtig-egtig kan verkluim.
Jy kan hierdie speletjie met enige stuk inhoud wat julle behandel het, speel. Dit kan byvoorbeeld ŉ reisartikel uit die tydskrif Weg, wees, ŉ prenteboek oor vliegtuie wat julle deurblaai, of selfs ŉ video oor die gewoontes van roofdiere. Al wat jy hoef te doen, is om jou kinders te vra om net drie dinge te noem wat vir hulle interessant was.
Die voordele van terugvertel metode 2
Jong kinders sukkel baie keer om te onderskei tussen die voorgrond en die agtergrond as hulle met ŉ klomp feite en indrukke gekonfronteer word. Deur net drie dinge uit te lig, leer hulle ŉ keuse maak tussen die voorgrond en die agtergrond.
Om vir ŉ kind te sê om ŉ hele storie oor te vertel, kan oorweldigend voel. Maar as jy vir hom sê om net drie dinge uit te lig, is dit vir hom makliker.
Drie punte of drie waarnemings is ook die manier waarop hulle later gaan leer om ŉ opstel te skryf. Dis die boublokke van die klassieke vyfparagraafopstel, wat bestaan uit die inleiding, ŉ paragraaf oor elke punt en dan weer die slot. As ŉ kind drie punte uit enige stuk skryfwerk kan uitlig, kan sy oor enige onderwerp onder die son vinnig en sinvol skryf.
Soos met die hoogtepunte/laagtepunte speletjie leer jou kinders hulleself beter ken uit die keuses wat hulle uit stories of enige stuk skryfwerk maak. Wat hulle raaksien, vertel gaandeweg vir jou en vir hulle wat dit in die lewe is wat hulle interesseer en raak.
As hulle onmiddellik nadat hulle van so ŉ interessante feit gehoor of gelees het, dit terugvertel, is die kans goed dat hulle dit vir altyd gaan onthou. So vergroot jy dus hulle algemene kennis.
Terugvertel 3: Zoem in, zoem uit
Gebruik die twee tegnieke hierbo op verskillende stellings. Die eerste is die naby stelling, die tweede is ŉ bietjie verder.
’n Voorbeeld van terugvertel metode 3
As jou kind moet sê wat was die hoogtepunt van vandag op die vakansie in teenstelling met die hoogtepunt op die hele vakansie. Dan sal hy byvoorbeeld vir vandag die roomys kies wat julle op die strand geëet het. Vir die hele vakansie gaan hy dalk die feit dat Pappa meer tyd saam met julle kon deurbring, kies. Soos wat die afstand waarna hy na dinge kyk verstel word, verander sy perspektief, ŉ belangrike lewensles.
Gestel ek moet kies wat vir my die enkele belangrikste ding is wat uitstaan uit al die Laura Ingalls Wilder boeke, sal ek sê dis die feit dat Laura so ŉ goeie redigeerder is wat dit regkry om vertellings van die alledaagse te kan omskep in boeiende stories. Kan jou kind so ŉ keuse maak deur byvoorbeeld te kan sê hoekom hy so baie van enige Trompie storie hou?
Die voordele van terugvertel metode 3
Dis belangrik dat jou kind eendag in haar werk die bos en bome sal kan onderskei. Soms sal sy moet fokus op detail en ander kere op die groter prentjie. Hierdie oefening help haar daarmee.
Om patrone te kan raaksien, word soms beskou as die belangrikste deel van intelligent wees. Jy leer jou kind hierdeur om soms soos ŉ arend hoog bo ŉ situasie te vlieg en te probeer sien watter patrone vorm. Dis net so belangrik as om jou neus teen iets te druk en regtig van naby af te kyk wat aangaan.
Hierdie naby-ver-oefening gee ŉ gelaagdheid aan jou se kinders se waarnemingsvermoë en maak hulle meer gesofistikeerd.
Kry eenvel-opsommings oor terugvertel
As jy ’n enkelbladsy-uitdruk wil hê om jou te herinner aan dié drie maklike tegnieke van terugvertel, dis beskikbaar by my gratis hulpbronne. Teken in op my poslys en kry toegang tot hierdie vel plus al my ander gratis hulpbronne spesiaal vir Afrikaanse tuisskoolma’s. Vul net die vorm hieronder in.