Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie - Volume 34, Issue 1, January 2015
Volume 34, Issue 1, January 2015
'n Teoretiese besinning oor die implikasies van die filosofie van tegnologie vir kriteria vir vakkurrikulumontwikkeling en -evaluering : oorspronklike navorsing
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –7 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1170
Tegnologie-onderwys wat wêreldwyd nog relatief nuut is, het nie 'n uitgebreide navorsingsbasis, goed gevestigde klaskamerpraktyk en 'n wetenskaplik deurdagte, vakgefundeerde, filosofiese raamwerk waarop dit kan steun nie. Tegnologie is ook 'n ontwikkelende skoolvak sonder 'n ekwivalente akademiese dissipline waarop kurrikulumontwikkeling en klaskamerpraktyk kan bou. Teen hierdie agtergrond is die Kurrikulum-en-assesseringsbeleidverklaring (KABV) vir Tegnologie byvoorbeeld in 2014 in die senior fase amptelik geïmplementeer. Daar is wye reaksie op die intensionele of gespesifiseerde vakkurrikulum, hetsy positief of negatief, vanaf verskillende rolspelers en belangegroepe. Dog by die gebrek aan vakfilosofies gefundeerde kriteria vir die ontwikkeling en evaluering van die intensionele tegnologiekurrikulum is dit dikwels nie duidelik of sulke reaksie geregverdig is nie. Gevolglik is dit onmoontlik om sodanige vakkurrikula na waarde te beoordeel. Gebaseer op Mitcham se raamwerk, rapporteer die literatuur oor 'n filosofiese raamwerk vir tegnologie, wat rigtinggewend is vir tegnologieklaskamerpraktyk, tegnologie-onderwyseropleiding en vir Wetenskap-, Tegnologie- en Samelewing-studies (WTS). Die doel van hierdie artikel was om ondersoek in te stel hoe 'n wetenskaplik deurdagte, filosofiese raamwerk vir tegnologie rigtinggewend in die ontwikkeling en evaluering van tegnologiekurrikula kan wees. Die volgende navorsingsvraag het as vertrekpunt vir die teoretiese besinning gedien: Gebaseer op die vier wyses waarop tegnologie manifesteer - naamlik as objek, kennis, aktiwiteit, en wilshandeling - watter wetenskaplik gefundeerde kriteria kan afgelei word vir die ontwikkeling en evaluering van die intensionele tegnologiekurrikula? As antwoord is dit belangrik dat die kurrikulumontwikkelaars en -evalueerders hulle deeglik vergewis van die filosofiese raamwerk vir tegnologie wat rigtinggewend vir vakkurrikulumontwikkeling en -evaluering is. 'n Vierledige stel toepaslike kriteria, wat op die vier manifestasies van tegnologie geskoei is, is dienooreenkomstig afgelei.
Technology education is globally still relatively new, and it lacks a substantive research base, a well-established classroom pedagogy and a scientifically founded, subject-based philosophical framework that may serve as a directive for related aspects. Technology is also a developing school subject with no equivalent academic discipline upon which curriculum development and classroom pedagogy may rely. The Curriculum and Assessment Policy Statement (CAPS) for Technology in the Senior Phase was officially implemented in 2014. However, responses to the intended or specified curriculum, either positive or negative, are often elicited from various stakeholders and interest groups. In the absence of philosophical-founded criteria for the development and evaluation of an intended technology curriculum, it is often unclear whether such responses are justified. Subsequently it is impossible to make fair judgments about such subject curricula. Based on Mitcham's framework, the literature reports on a philosophical framework that is directive for technology classroom pedagogy, technology teacher education and Science, Technology and Society Studies (STS). The purpose of the article is to investigate how a scientifically founded, philosophical framework of technology can be directive for the development and evaluation of the intended technology curricula. The following research question served as point of departure for the theoretical reflection: Based on the four modes of the manifestation of technology - namely as object, knowledge, activity, and volition - which scientifically founded criteria can be deduced to be applied as part of the development and evaluation of intended technology curricula? In answering the research question it is important to point out that curriculum developers and evaluators should ensure that they take note of the philosophical framework for technology which guides subject-curriculum development and evaluation. A fourfold set of applicable criteria, based on the four manifestations of technology, have been deduced accordingly.
'n Evaluering van die welstand onder werknemers van 'n mediesefondsmaatskappy in Suid-Afrika : oorspronklike navorsing
Authors: Lee-Anne Naicker, Evangeline Nortje, Michael Kleynhans, Andre Stander, Yvette Hlophe, Ronel Ferreira, Albert Van Schoor, Rina Buys, Sajee Alummoottil, Joji Theron, Annie Joubert and Peet Du Toit
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –7 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1213
Die bom: Suid-Afrika se eie kernwapenprogram, Nic von Wielligh & Lydia von Wielligh-Steyn : book review
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –3 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1287
In 'n lekkerleesboek het Nic von Wielligh en sy dogter Lydia von Wielligh-Steyn 'n baie groot, maar ook nodige taak aangepak om Suid-Afrika se veelbewoë ontwikkeling van eie kernwapenvermoë te boekstaaf. 'n Groot aantal artikels plaaslik en oorsee en selfs 'n boek of twee het die onderwerp al gedeeltelik toegelig. Hierdie weergawe van meer as 500 bladsye gee egter die mees omvattende blik tot dusver op die politieke gebeure, asook die wetenskaplike mylpale wat eerstens tot die program se ontwikkeling, maar later ook aftakeling gelei het. Suid-Afrika bly tot vandag toe nog die enigste land ter wêreld wat sy kernwapenvermoë ontwikkel het, maar dit dan vrywillig afgetakel het om as 'n kernwapenvrye land tot die VN se Kernsperverdrag toe te tree. Dit is voorwaar 'n 'storie om te vertel' waarin die skrywers op 'n lekker leesbare manier uitmuntend daarin geslaag het om dit vir sowel die ingeligte leser, asook die leek vas te lê as 'n stuk van ons land se geskiedenis in die reis van 'muishond van die wêreld' tot 'n geëerde lid van die internasionale gemeenskap.
Die identifisering van 'n geskikte vraelys vir die bepaling van lewenskwaliteit by Suid-Afrikaanse vroue met servikskanker : oorspronklike navorsing
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –5 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1248
Servikskanker is een van die algemeenste kankertipes onder Suid-Afrikaanse vroue. In die afwesigheid van 'n voldoende voorkomende servikale sitologieprogram presenteer die meerderheid vroue met servikskanker in 'n gevorderde stadium. Die prognose van dié vroue, ondanks terapie, is beperk. Menslike immuniteitsgebreksvirus-infeksie (MIV-infeksie) benadeel die behandeling van servikale kanker. Servikskanker, en die behandeling daarvan, het 'n impak op die lewenskwaliteit van die vroue. Die objektiewe bepaling van lewenskwaliteit kan lei tot aanpassing van behandeling, asook toepaslike ondersteuning. Hierdie studie is gedoen om die mees geskikte vraelyste vir Suid-Afrikaanse vroue met servikskanker te identifiseer. Die twee vraelyste wat internasionaal die meeste gebruik word, is die European Organisation for the Research and Treatment of Cancer (EORTC) en die Functional Assessment ofChronic Illness Therapy Measurement System (FACIT). Deur die sistematiese ondersoek van gepubliseerde artikels is die twee vraelyste aan die hand van spesifieke kenmerke geëvalueer. Hierdie kenmerke sluit in: studiestruktuur (dwarssnit of prospektief), lewenskwaliteituitkoms (primêr of sekondêr), tydstip van gebruik tydens die siekte en die nasionaliteit van die studiebevolking. Gebaseer op hierdie kenmerke is die EORTC as die mees geskikte vraelys geïdentifiseer.
The choice of an appropriate questionnaire for quality of life studies in South African women with cervical cancer.
Cervical cancer is one of the commonest cancers among South African women. In the absence of an adequate, preventative cervical cytology programme, the majority of women present with an advanced stage of disease. Despite treatment, the prognosis for these women is poor. Furthermore, HIV and AIDS impacts adversely on the treatment of cervical cancer, whereas cervical cancer and its treatment again affect the quality of life. Objective assessment of the quality of life can improve treatment and supportive care. The current study was done to identify the most appropriate questionnaire to assess the quality of life experienced by South African women with cervical cancer. The European Organisation for the Research and Treatment of Cancer (EORTC) and the Functional Assessment of Chronic Illness Therapy Measurement System (FACIT) questionnaires are the most commonly used for assessment of the quality of life patients with cancer have. The current study assessed the appropriateness of these questionnaires for use in South Africa on the following criteria: study structure (prospective or transverse), quality of life endpoint (primary or secondary), timing of assessment during disease process and the nationalities of the study populations. The EORTC questionnaire was identified as the most appropriate for application to South African women with cervical cancer.
Dopluise (Hemiptera : Coccoidea) geassosieer met die wipstertmier, Crematogaster peringueyi Emery (Hymenoptera : Formicidae) : oorspronklike navorsing
Author Johannes H. Giliomee
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –4 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1286
Aanpassing en toetsing van die Rothwell-Miller-belangstellingsvraelys : oorspronklike navorsing
Authors: Jacobus G. Maree and Jacques Pietersen
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –7 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1298
Die doel van hierdie studie was om 'n bestaande, maar uiters verouderde belangstellingsvraelys (Rothwell-Miller-belangstellingsvraelys [RMBV]) aan te pas. In die eerste fase is vier provinsies by wyse van doelsteekproeftrekking geselekteer: een stedelik en drie plattelands of semiplattelands. In fase twee is 'n steekproef van 518 Graad 11-leerders met behulp van doelsteekproeftrekking geselekteer (gemiddelde ouderdom [x] manlik = 17.52 jaar, vroulik =17.39 jaar; standaardafwyking [s] manlik = 0.97 jaar, vroulik = 0.93) in agt skole, verdeel volgens onderrigtaal (Afrikaans/Engels) en streek (stedelik/plattelands/semiplattelands). Statistiese analises het die vasstelling van betroubaarheid ingesluit by wyse van die berekening van Cronbach se α, asook die halfverdelingsmetode. Die data is verder geanaliseer by wyse van statistiese tegnieke soos t-toetse, ANOVA, asook Tukey se Honest Significant Differencetoets (HSD). Die resultate word bespreek en die gevolgtrekking word gemaak dat hoewel die aangepaste vraelys tot 'n nuttige instrument vir gebruik in Suid-Afrika ontwikkel kan word, verdere navorsing eers nodig is.
Kardiovaskulêregesondheidsrisiko onder universiteitstudente in Suid-Afrika : oorspronklike navorsing
Authors: Peet Du Toit, Nicoleen Coetzee, Ernst Kruger, Ronel Ferreira, Evangeline Nortje, William Fraser, Elizabeth Rudolph and Yvonne Joubert
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –7 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1178
'n Vergelyking van die Mollusca-diversiteit in die Mooirivier (Noordwes-Provinsie) soos gevind met opnames wat gemaak is in 1963 en weer 50 jaar later : oorspronklike navorsing
Authors: Cornelius T. Wolmarans, Victor Wepener, Uane Pretorius, Johannes H. Erasmus and Kenne N. De Kock
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –7 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1294
Die hoogste getal gedokumenteerde uitsterwings van enige belangrike taksonomiese groep word aan die Mollusca toegedig. Faktore wat hoofsaaklik hiervoor verantwoordelik is, sluit onder meer omgewingsveranderinge en antropogeniese impakte in wat tot die tot niet gaan van die habitat aanleiding gee. Daarbenewens is die bewaringstatus van minder as 2% van die ongeveer 7000 molluskspesies wêreldwyd bekend tot dusver nog nie behoorlik geassesseer nie. Die doel van die huidige ondersoek wat in 2014 uitgevoer is, was om die molluskdiversiteit van die Mooirivier met die resultate van 1963 te vergelyk. Dit is gedoen deur 'n opname uit te voer van die molluskdiversiteit by dieselfde lokaliteite as in 1963. Twee opnames is gemaak tydens 'n vroeë- en laatlaagvloeiperiode in 2014 by agt lokaliteite wat met dié van die 1963-opnames ooreenstem. Die pH, elektriese geleiding (EG) en temperatuur is ook by elk van die lokaliteite gemeet. Die identiteit van die 14 slakspesies wat in 1963 gevind is, het ooreengestem met 14 van die 15 in 2014. Die uitheemse indringerspesie Physa acuta is tydens die 2014-opname vir die eerste keer in hierdie rivier gevind, waarskynlik weens 'n toename in organiese verryking. In die 1963-opname is Burnupia mooiensis en Pisidium langlyanum by die meeste lokaliteite gevind, en in 2014 Gyraulus connollyi en Ferrissia cawstoni. Die meeste van die molluske uit hierdie gebied wat voorheen op rekord gestel is, is in 2014 gevind. Die pH wat in 2014 'n geringe tot aansienlike verlaging getoon het, word aan mynversuring toegeskryf en het nie 'n merkbare invloed op die molluskdiversiteit gehad nie. Die hoër elektriese geleiding wat tydens die 2014-opname gemeet is, het vanweë die verdraagsaamheid van varswatermolluske in hierdie verband, ook geen verandering in die molluskdiversiteit teweeg gebring nie. Die temperatuur was in die laatlaagvloei deurgaans hoër. Ondanks die feit dat hierdie studies vyf dekades uitmekaar gedoen is en antropogeniese impakte toegeneem het, is geen noemenswaardige verandering in die molluskdiversiteit waargeneem nie.
A comparison of the Mollusca diversity in the Mooi River (North-West Province) as found during surveys conducted in 1963 and again 50 years later. The highest number of documented extinctions of any major taxonomic group is ascribed to the Mollusca. Factors mainly responsible for this include environmental changes and anthropogenic impacts which result in habitat destruction. Furthermore, the conservation status of less than 2% of the more or less 7000 mollusc species, known worldwide, is still not properly assessed. The aim of the study done in 2014 was to assess the current status of the mollusc diversity in the Mooi River and to compare the results to the study done in 1963. The eight sites selected for this survey correspond with sites surveyed during the 1963 study, with surveys conducted during both an early and late low-flow period. The pH, electrical conductivity (EC) and temperature were also measured at each locality. Of the 15 mollusc species collected in 2014, altogether14 were the same as in the 1963 survey. However, an alien invasive species Physa acuta was additionally collected during the current survey, which is probably due to an increase in organic enrichment. During the 1963 survey Burnupia mooiensis and Pisidium langlyanum were present at most of the sites, while Gyraulus connollyi and Ferrissia cawstoni were found at six of the eight sites during the 2014 survey. Most of the molluscs previously recorded, were still present in 2014. With regard to the abiotic factors, the pH values recorded in 2014 showed a moderate to large decrease as compared to the 1963 survey. This acidification is ascribed to the development of gold mines in the adjacent area and apparently had little influence on the mollusc diversity. The increase in EC measured in 2014 did not have any influence on the diversity of the molluscs, probably due to their wide tolerance for this factor. As expected, the temperature measured in 2014 was markedly higher during the late low-flow period as compared to the early low-flow period. In conclusion, the differences discussed above revealed no obvious influence on the diversity of the freshwater molluscs over a 50 year period, despite increased anthropogenic impacts.
'n Kortpad om niesentrale, tweeveranderlike verdelings deur samestelling te ontwikkel : referaatopsomming
Author Johan Ferreira
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1319
A shortcut to develop bivariate non-central distributions via compounding. Non-central distributions form an integral part of statistical inference. For example, the non-central chi-square distribution is particularly useful as it represents the sampling distribution of the sample variance from a normal distribution with unstable expected value. This study develops bivariate non-central distributions via the compounding method. Some composite distributions (such as the product, ratio, and proportion) are derived, their properties studied, and applied to rainfall data.
Uitdagings vir die hantering van groot datastelle : referaatopsomming
Authors: Ian D. Van der Linde and Eduan Kotze
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1335
Challenges relating to the handling of big data. Present-day methods of data processing seemingly cannot keep up with recent trends in data generation. This research specifically investigates the viability of Neo4j and Apache Cassandra as possible tools to process and store real-time Twitter data in an entirely NoSQL environment.
Intelligente beheer van 'n hernubare, energiedoeltreffende tenk vir melkboerderye : referaatopsomming
Author Wiehan A. Pelser
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1334
Verbeurde geleenthede in vertaalgeheuepassing : referaatopsomming
Author Friedel Wolff
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1333
'n Ondersoek na die moontlike toepassing van multi- en hiperspektrale afstandswaarneming vir onkruididentifisering in die Vrystaatprovinsie van Suid-Afrika : referaatopsomming
Author Johan F. Vermeulen
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1332
'n Immuungeïnspireerde multi-agentstelsel vir beter kritiese inligtinginfrastruktuurbeskerming : referaatopsomming
Authors: Jan H. Van Niekerk and Elizabeth M. Ehlers
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1331
Nie-indringende monitering van elektriese kabels in die industriele sektor om onklaarraking en kragonderbrekings te beperk : referaatopsomming
Author Heino Van Jaarsveldt
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1330
Non-intrusive condition monitoring of electrical cables within the industrial sector to prevent cables failing prematurely. Condition monitoring of electrical cables can prevent cables from failing prematurely. Partial discharge (PD) is the main source for degradation of the insulation material of medium-voltage cables. The well-known capacitor model of Germant and Philippoff was used to create Simulink models for the purpose of simulating PD. A basic model was designed to detect and measure PD activity within the insulation material of medium-voltage electrical cables.
'n Algemene Fisk-tipe model van die heliosferiese agneetveld : referaatopsomming
Authors: Ruhann Steyn and Renier A. Burger
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1329
Vele fasette van kwik(II) in eendimensionele haliedgebrugde polimere van d10â??metaalkatione met N-bensopiridien en -pirasientipe ligande : referaatopsomming
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1328
Renium-isosianiedkomplekse : referaatopsomming
Author Xandri Schoultz
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1327
Die suiwering en herwinning van vanadium(IV) deur vloeistof-vloeistof-ekstraksie : referaatopsomming
Authors: Landi Joubert, Henning M. Krieg and Derik J. Van der Westhuizen
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1320
Sintese van 'n bi-funksionele monomeer : referaatopsomming
Author Marlene Prinsloo
Source: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie 34, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/satnt.v34i1.1326