Hannes die huilebak – Roekeloos
Gepubliseer deurRoekeloos	 08/12/2018 27/11/2018 Los kommentaar op Hannes die huilebak
deur Emile de Villiers
Op ‘n klein plattelandse dorpie word sekere mense se bewegings onwillekeurig fyn dopgehou. Een van dié mense is Hannes Bester, die ondernemer. Hoekom ondernemer genoem? Seker omdat hy die laaste aardse metgesel is van baie mense? As Hannes Bester die dag met ‘n somber uitdrukking op sy gesig die swart lykswa uittrek en sy assistent met sy kakie-oorjas langs hom sit , draai al wat leef en beef hul nekke af om te sien waar hulle aanklop, want dit is die huis wat deur die doodsengel besoek is! Hannes het gewoonlik eerste geweet as die dood intree, want hy moes die oorskot nog na sy kamers toe neem voordat rigor mortis finaal intree, en hulle dan nog meer sal sukkel om die laaste voorbereidings te tref.
Ek was altyd dankbaar as Hannes die oorskot al die huis uit het wanneer ek daar aankom, want die dood was maar nog nooit aangenaam nie. Emosie loop hoog en soveel te meer as iemand “in staatsie” lê. Die skok van die oomblik word onderstreep deur die oorledene se swye of haar/sy stem wat stil geword het of sy/haar uitbundige gelag weerklink slegs as ‘n sagterwordende eggo’tjie. Die lewelose persoon word ‘n blatante herinnering dat ons ook ‘n beurt sal kry om met lewelose en siellose oë in die niet te staar sonder om iets te eien. Ons is soms so geneig om die dood te assosieer met die negatiewe: droefheid, hartseer, verlange, terwyl die dood die laaste sê oor ons lewe nie het nie! Vertrou ons net vir die lewe op God is ons die bejammerenswaardigste van alle mense. Dood bring ook genesing en nuwe geleenthede. Kom ons sien nie net die kadawer as ons dooies sien nie, maar dink so ‘n bietjie na oor die verheerlikte liggaam, tydelike en ewige, onvolmaakte en volmaakte …
Hannes had ‘n empatiese manier ontwikkel om uit te vis wie hy die volgende sou moet kom haal. Die navraag word soms uitgebrei: “Dominee, hoe gaan dit nou met .?” Of “Oom sus-of-so klou darem vas aan die ou lewe”, so al asof ek iets kan doen om die noodwendige te verhaas. Ek wonder of Hannes ook bymotiewe het wanneer hy jou ontmoet – so ongesiens ‘n houtpak se mates met jou naam daarop in sy persoonlike databasis stoor?
Ek glo dat as jou of my naam op Hannes se agenda geplaas word, dit goed is om jou voorbereidings net vir die wis en die onwis agtermekaar te kry. Dit doen ons beslis nie bloot omdat Hannes navraag gedoen het nie. Nee, ‘n mens se sakies met God en medemens moet mos darem altyd afgehandel of in die proses van afhandeling staan.
Ja, om begrafnisondernemer te kan wees moet jy:
·	bereid wees om in reën of somerson tydens ‘n begrafnis ‘n manelbaadjie en grys gestreepte broek aan te hê, want jy moet die stoet die laaste paar tree op pad na die oasis van winkelgras (wat immergroen vertoon) begelei. Dit mag die felste droogte wees, maar die kolletjie groen gras moet vir wat daar wees? Stap met afgemete treë die laaste dodemars om die oorledene aan die aarde weer toe te vertrou want “van stof is jy gemaak en tot stof sal jy terugkeer”.
·	die regte woorde in die omstandighede hê om die familie te ondersteun, maar ook as jy die polis aan hulle verkoop (pas op vir te min) of met die naasbestaandes en familie oor die opbrengs van die polis moet praat (te min voorsiening – wie gaan inbetaal?).
·	natuurlik noodsaaklike kennis oor die beskikbare kiste hê. Wie wil soos die Jode begrawe word in ‘n ongeverfde “SA Pine”-kis met touhandvatsels? Laaghoutkiste met hul eenvoudige oorsprong en uitermate gewoonheid tydens hul dienslewering word nie op die lampstaander gesit sodat almal dit kan geniet nie. Nee, dit word die laaste vertoon en as die laaste opsie voorgestel (dieselfde truuk wat die supermarkbestuurder gebruik as hy die duur produkte op ooghoogte uitstal en die goedkopes op die laagste rakke). Wat wel gebeur is dat die aksent val op die heel luuksste kiste met hul eie duvet (die doderyk is wel koud, maar is dit regtig nodig vir hierdie reis?) – swaar en bonkig en verhoog die prestige, want as jy ‘n Mercedes op aarde gery het, moet jou kis mos dieselfde getuienis lewer. Een van die dae sal Volvo en 4X4 ook by die uitgelese groep gevoeg word.
·	onthou dat jy met die dood werk, dit is nie altyd maanskyn en rose nie. Dit behels koelkamers, begrafnisse, familie van die naasbestaandes, onderhandeling oor geld. Dan is daar die kriminele ondersoeke en lykskouings wat op jou perseel gehou word. Daar ook die kere wat ‘n oorledene se liggaam en selfs die gesig sodanig beseer is dat ‘n mens kwalik die persoon kan uitken. Dit is dan dat Hannes die oorskot was en inkleur om die skok vir die familie, wat kom afskeid neem, te verminder.
·	kranse uitstal in jou winkel.
·	waardig voor ‘n stoet uit kan stap en sommer net so waardig, so in die stap, na die Springbokke se telling te kan verneem – sonder om die naasbestaandes te affronteer aangesien die meeste kleurlingbegrafnisse Saterdae en Sondae plaasvind.
·	Jy moet die vermoë ontwikkel om na die predikante se preke te luister. Ek het self 140 mense gedurende my dienstyd in Heidelberg begrawe en moet saam met ‘n ouer kollega bely dat ek ook net drie basiese preke vir die tipe dienste gebruik het en verder net die tekste afwissel het. Hoekom Hannes nie ook die prediking by die begrafnis kan waarneem nie, slaan my dronk! Hy het mos genoegsame indiensopleiding gehad! Daar is ook mooi gebruike wat in die begrafnissituasie ontwikkel het. Die Kleynhans-clan kan mekaar sommer goed aanvat oor ‘n saak waaroor hulle onderling bots, maar hulle staan altyd saam tydens hierdie soort gebeurtenisse! Wanneer simpatie betoon word, is dit in woord en daad. Na die teraardebestelling word koevertjies met note in aan die naasbestaandes gegee om hulle uit ‘n moontlike finansiële penarie te help.
Dan is daar die tee- en toebroodjieverversings. Watter pyn is dit nie vir dié wat dit moet reël nie want niemand kan presies sê hoeveel mense gaan opdaag nie. Maar aan die ander kant maak dit alles vir die familie soveel makliker. Hannes worstel ook met die gebrekkige inligting: “Hoeveel programme dink Dominee moet ek maak?” Ou programme kan mos gespaar word, of hoe?
Gelukkig hoef Hannes nie ‘n lykswaak te reël soos sy eweknieë in Ierland in die vorige paar eeue nie. Daar word vertel dat die eetware en bekers van daardie tyd van pewter gemaak is. Die gevolg is dat die lood in die pewter, as dit met enige suur soos byvoorbeeld alkohol in aanraking kom, ‘n toksiese neerslag afgegee het. Mense wat oënskynlik dood was van die loodvergiftiging, het skielik na ‘n paar uur ‘n opstanding uit die dode ervaar, as die toksiene uitgewerk is. Eers is, so word met reg vermoed, baie mense lewend begrawe. Latere jare is die oorledene sonder seremonie op die kombuistafel neergesit en as hy nie lewend geword het nadat daar ‘n paar doppe tot sy eer genuttig is nie, dan eers begrawe. Sou die ondernemer ook deel gewees het van die lykswaak? Hannes beslis nie, want hy was ‘n geheelonthouer!
Een van die vrae wat ek vandag nog aan gemeentekinders ‘n breedvoerige antwoord skuldig is, handel juis oor Hannes en sy beroep. Tydens ‘n bybelstudiegeleentheid het ek vir die kinders probeer leer dat jy vir enige saak tot God kan bid. Die daaropvolgende vraag was egter: “Mag oom Hannes ook bid vir werk?” My onuitgesproke gevoel was: Seker ja, maar moenie na my kant toe bid nie.
(oorspronklik gepubliseer by roekeloos.co.za in 2006, 7 Junie)
Gepubliseer deurRoekeloos 08/12/2018 27/11/2018 Gepubliseer inVerhaleSleutelwoorde: Emile de Villiers
Die Alternatiewe Verklarende Afrikaanse Woordeboek: komplot