26 November 2017: Dr. Tinus van Zyl
26 November 2017 – Nagmaal
Reformasie 500: Gestuur deur God
Skriflesing: 1 Petrus 2:9-12
Wat is die grootste uitdaging vir die kerk vandag?
Kritiek van buite?
Die kerk se grootste uitdaging is nie dat die wêreld ons sal kritiseer nie. Die grootste krisis vir die kerk is nie dat die wêreld sleg van ons sal dink en ons sal swartsmeer nie. Jesus het immers vir sy dissipels gesê dat Hy hulle soos skape tussen wolwe instuur, en dat hulle moet verwag om teenkanting, beledigings en selfs vervolging te ontvang.
Nee. Vergeet doel
Nee, kritiek deur die wêreld is nie die kerk se grootste uitdaging nie. Die kerk se grootste uitdaging, ons grootste versoeking, is dat ons so onder mekaar sal stry en baklei oor kerklike sake, dat ons ons groter doel sal vergeet, wat die hele rede vir ons bestaan is as kerk, naamlik dat God ons in die wêreld instuur om sy verlossingsdade te verkondig.
NG Kerk 2015 - 2017
Ons het iets hiervan gesien in die NG Kerk die afgelope paar jaar. Die kerk was gewikkel in allerlei kerklike debatte wat in 2015 en 2016 die kerk amper gebring het tot op die punt waar dit gelyk asof die kerk heeltemal uitmekaar gaan spat.
En toe, in 2017, met die droogte, en met die brande in Knysna, het die hele NG Kerk, van regoor die land, ewe skielik begin saamspan en doelgerig hulle kragte ingespan en hulle hulpbronne benut om die krisis en die nood van die wêreld aan te spreek. Soveel so, dat die Sinode van die Vrystaat, ‘n miljoen rand geskenk het, om die mense in Knysna te ondersteun.
Jesus bekommer nie oor kritiek
Jesus bekommer Hom nie daaroor as die wêred die kerk kritiseer of slegpraat nie. Jesus verwag dit. Hy hou self sy kerk in stand. Die helse woede kan nie eers die kerk vernietig nie, wat nog ‘n bietjie kritiek of teenkanting.
Jesus bekommer oor stryery
Maar Jesus bekommer Hom wel daaroor as ons, binne die kerk, met mekaar stry en baklei oor kerklike sake, en ons oë afhaal van die werklike doel waarom ons deel is van sy kerk, naamlik om in die wêreld ingestuur te word en sy verlossingsdade te verkondig.
Kerk se bestaansreg
Die enigste rede hoekom die kerk bestaan, ons volledig bestaansreg, is omdat God ons uit die wêreld geroep het, sodat God ons weer in die wêreld kan instuur. As ons, die kerk, nie verstaan dat God ons in die wêreld instuur nie, dan het die kerk geen rede vir voortbestaan nie, want dan het ons die hele doel van die kerk verloor.
Dit is ook wat dit beteken om heilig te wees. Heilig het twee aspekte. Aan die een kant beteken “heilig” om afgesonder te wees, om eenkant geplaas te word, maar tweedens beteken heilig dat iets afgesonder en eenkant geplaas is, vir ‘n spesifieke doel, vir ‘n spesifieke taak.
Nagmaalbrood en -wyn
Soos byvoorbeeld hierdie nagmaalbrood en nagmaalwyn. Wat maak die brood en die wyn heilig? Dis gewone brood en gewone wyn. Maar dit is afgesonder, dit is eenkant geplaas, vir ‘n spesifieke doel, vir ‘n spesifieke taak.
As ons die brood en die wyn agter in die kluis hou, dan is dit nog nie heilig nie. Dit is al afgesonder, dit is eenkant geplaas, maar dit is nog nie heilig nie.
Dit word eers heilig wanneer dit sy doel en taak volbring, naamlik om deur mense geëet en gedrink te word, en so die verlossingsdade van God te verkondig. Dán eers, eers as die brood geëet word en die wyn gedrink word, dan eers is dit heilig.
En so ook is dit met ons lewens. Paulus sê in Romeine 12 dat ons ons lewe aan God moet gee as lewende en heilige offers. Nie dat ons ons lewens eenkant, heilig moet hou nie, maar dat ons ons lewens moet weggee as ‘n offer, want dan is dit heilig.
Monnik of persoon in wêreld?
As jy ‘n prentjie in jou gedagtes moet maak van iemand wat heilig lewe, wat sien jy? Sien jy ‘n monnik wat in ‘n klooster sit en bid? Of sien jy iemand wat in die wêreld leef en homself gee as ‘n lewende en heilige offer.
Heilig = morsig
Om heilig te lewe is morsig en vuil. Die mooiste prentjie van ‘n heiige lewe, is seker van Moeder Teresa wat ‘n vuil en stink bedelaar se gesig afvee met ‘n waslap. Of ‘n verpleegster wat ‘n ou, sieklike omie se lyf was. Of ‘n oupa wat ‘n babatjie se vuil doek ruil.
Dit is heilige dade. Om heilig te lewe is morsig en vuil, want dit beteken om in die wêreld ingestuur te word en jouself te gee as ‘n lewende offer.
Hervormers: helige lewe
Dit is wat die hervormers 500 jaar terug so goed verstaan het. Hulle het begryp dat dit nie net die priesters en monnike in die kerk is wat heilig lewe nie, maar dat die mense wat gewone arbeid verrig, die mense wat trou en wat kinders grootmaak, die mense wat die alledaagse, “wêreldse” take doen, daardie mense lewe ook heilige lewens, want God roep en stuur hulle om daardie take te doen.
Die ystersmit wat staal buig, doen dit as ‘n roeping van God. Die ouer wat kinders grootmaak, doen dit as ‘n roeping van God. Die onderwyser wat skool gee, doen dit as ‘n roeping van God. Hulle is almal God se priesters. Hulle is almal God se gestuurdes. Hulle is almal die kerk van Christus.
Afsondering ook NB
Maar die feit dat om heilig te lewe beteken om in die wêreld ingestuur te word, beteken nie dat om afgesonder te word en om anders as die wêreld te wees, nie meer geld nie. Petrus sê immers: Julle is vreemdelinge en bywoners in die wêreld. Die kerk moet verstaan dat ons afgesonder en anders as die wêreld is, juis sodat ons roeping in die wêreld kan vervul.
Opleiding vir geone burgers
Dit het die hervormers ook verstaan. En daarom het hulle besef dat dit nie net die priesters en monnike is wat opgelei en gevorm moet word deur skoling en geestelike dissiplines nie, maar ook die gewone burgers.
Geneve as klooster
En daarom het Calvyn die hele stad Geneve beskou as een groot klooster. Elke dag van die week het hy gepreek, en twee keer op ‘n Sondag, sodat die burgers se lewens gedrenk sal wees in die Woord van God. Hy het Psalms getoonset, sodat die burgers die Psalms sal sing, terwyl hulle hulle alledaagse take verrig.
Hy het meer as een kategismus geskryf, duisende bladsye se Bybelkommentare en ook sy groot teologiese werk, Die Christelike Insitusie, alles sodat die gewone burgers dit kan lees en ‘n goeie teologiese basis het om die Bybel te verstaan en om hulle roeping uit te leef.
Piesterdom van gelowiges
Die hervormers het geglo in die “priesterdom van alle gelowiges”. Dit beteken dat elke gelowige, elke volgeling van Christus, is ‘n koning, piester en profeet – mans en vrouens. Elke volgeling van Christus vorm ‘n belangrike deel van die liggaam van Christus en het ‘n Godgegewe roeping en taak in hierdie wêreld.
Vroeër die week by die Bybelstudiegroep wat op Woensdae oggende hier in die kerk bymekaarkom, het ‘n paar mense genoem dat dit ‘n geweldige groot verantwoordeikheid is, om deel van God se koninklike priesterdom te wees, deel van ‘n volk van God, wat vir die res van die wêreld ‘n voorbeeld moet wees.
Beperkinge en tekortkomings
Sommige van ons lidmate het gevoel dat hulle nie opgewasse is tot hierdie roeping nie, want hulle is so bewus van hulle eie beperkinge en tekortkominge. In ‘n poging om Petrus se beskrywing van ‘n koninklike priesterdom, ‘n volk van God, te probeer verduidelik, het ek toe met die volgende beeld vorendag gekom.
Beeld van bemanning
Gestel ‘n weldoener daag op by ‘n tronk. Hy sien dat in hierdie tronk is die gevangenes elkeen net gewikkel in ‘n stryd om eie oorlewing. Die gevangenes baklei en veg met mekaar. Daar heers absolute chaos. Dit is ‘n vyandige, geweldadige omgewing.
En dan sê die weldoener dat die wagte die gevangenes moet vrylaat, hy sal hulle almal onder sy toesig neem. Die wagte kyk hom aan asof hy mal is. As hierdie klomp belhamels nie mekaar gaan uitmoor nie, dan sal hulle beslis die weldoener vermoor. Hulle is ‘n gevaar vir hulleself, vir mekaar en vir die samelewing.
Maar die weldoener hou vol. Laat hulle vry en gee hulle vir my. En dan vat die weldoener hierdie gevangenes, hierdie klomp sondaars, wat vroeër geen volk was nie, wat met mekaar geveg en baklei het vir hulle eie oorlewing, en hy sit hulle op ‘n skip en sê vir hulle:
Ons gaan nou met hierdie skip oor die oseaan vaar om die nuwe wêreld te ontdek. Daar is baie gevare op see. Daar gaan storms kom. Ons mag dalk ons lewens verloor. Maar as ons saamspan, kan ons dit maak.
Ons weet niks
Die tronkvoëls kyk hom verslae aan: Ons weet niks van skeepsvaart nie! Dis OK, sê die weldoener. Ek is die kaptein, julle doen net wat Ek sê.
En dan begin hy opdragte gee: Vat daardie tou en maak hom vas. Laat sak daardie seile. Trek die anker op. En daar vaar hulle uit op die oseaan.
Nou ‘n volk
En hierdie bemanning wat vroeër geen volk was nie, is nou ‘n volk, hulle is nou kamerade, ‘n span. En dit wat hulle saambind is twee dinge: die weldoener wat hulle uit die tronk bevry het en wat hulle kaptein is, en een gedeelde doel en missie, naamlik om oor die oseaan te vaar en saam al die gevare en storms te trotseer, sodat hulle die nuwe wêreld kan ontdek.
Bekwaamheid = kaptein + doel
Dit wat hulle bekwaam maak as die bemanning van daardie skip, is nie hulle vaardighede of ervaring as skeepslui nie – hulle het geen. Wat hulle bekwaam maak, is hulle een kaptein na wie se opdragte hulle luister en hulle een gedeelde doel en missie om oor die oseaan te vaar.
Wanneer ons as kerk ons weg verloor, is dit nie omdat ons onbekwaam of onwaardig is nie. Christus weet ons is onbekwaam en onwaardig om in diens te staan van sy koninkryk. Wat die kerk ons weg laat verloor, is een van twee dinge: wanneer ons nie meer luister na ons een Kaptein nie, of wanneer ons nie meer ons een gedeelde doel en missie voor oë hou nie.
Vergeet kaptein en doel
Wanneer ons vergeet dat die hele kerk een en dieselfde Kaptein en een en dieselfde doel het, dan begin ons onderling onder mekaar stry en baklei oor onbenullighede en vergeet ons waarvoor God ons sy kerk gemaak het.
Daar is ‘n mooi term in die teologie: Missio Dei. Dit beteken die sending van God. Wat hierdie term probeer sê is dat God self is in God se wese ‘n sturende God, ‘n bewegende God, wat in die wêreld inbeweeg om die verlossing te bring, en wat sy volgelinge met Hom saamneem in hierdie beweging.
God beweeg self
God stuur nie sy volgelinge in die wêreld in en wens hulle alle sterkte toe nie. Nee, God beweeg Self in die wêreld in en neem sy volgelinge met Hom saam.
Dit is immers waaroor Advent en Kersfees gaan. Dat God Self in die wêreld inbeweeg het, dat God Homself in die wêreld ingestuur het, en ‘n mens tussen ons kom word het.
Beweeg agter God aan
Wanneer God ons dus roep om sy volgelinge te wees en ons stuur om in die wêreld in te gaan, dan gaan ons nie op ons eie nie, maar dan beweeg ons net agter Christus aan.
Elke dag is advent
Christus is aanmekaar besig om in die wêreld te beweeg. In die lewe van God, is dit elke dag Advent, elke dag Kersfees, wat God is elke dag besig om in die wêreld in te beweeg en verlossing te bring.
Gaan ons beweeg?
Die vraag is net of ons agter hom aanbeweeg. Of is dalk so behep met ons kerklike sake en bekommerd oor ons eie lewe, dat ons hierdie beweging van God mis?
Philip Yancey vertel in een van sy boeke die ware verhaal van ‘n egpaar wat ‘n bediening begin in Pollsmoor tronk in Suid-Afrika. En toe Yancey vir hulle uitvra oor hulle bediening en wat hulle hoop om in die tronk te bereik, toe antwoord hulle: Jesus was reeds hier in die tronk aan die werk. Al wat ons kom doen het, was om Hom sigbaar te maak.
God roep jou om deel van sy bemanning te wees en om saam met Hom in die wêreld in te beweeg as ‘n gestuurde van God, ‘n heilige priester van God. Dit gaan nie maklik wees nie. Dit gaan morsig en vuil wees. Jy kan teenkanting en beledigings verwag.
Maar die keuse is joune. Wil jy agterbly in die tronk waar jy elke dag net veg vir jou eie oorlewing. Of wil jy aan boord klim en deel van Christus se bemanning wees, wat in die gevaarlike wêreld invaar, op weg na God se nuwe wêreld?
Christus roep jou. Stap uit jou tronk. Klim op sy skip. Daar’s werk om te doen. Daar’s ‘n wêreld wat wag. Amen.