PressReader - Beeld: 2016-05-18 - ’n K­link­na­el per se­kon­de
’n K­link­na­el per se­kon­de
En el­ke broek gaan deur 75 pa­re han­de voor jý hom dra
Kaap­stad. – Ie­wers in ’n kle­re­fa­briek in Kaap­stad word ’n nu­we Levi’s-de­nim­broek el­ke 15 mi­nu­te met klink­na­els ge­klink.
’n De­nim­broek gaan deur agt tot 12 stap­pe voor hy vol­tooi is, het Zaahid Ag­her­dien, ’n be­stuur­der wat ver­ant­woor­de­lik is vir een deel van die pro­duk­sie, on­langs ge­sê op ’n be­soek aan die fa­briek in die Ep­ping­ny wer­heids ge­bied.
Net twee oor
Die fa­briek is van­dag een van net twee kle­re­fa­brie­ke in die wê­reld wat Levi S­trauss & Co. self be­sit. Die an­der fa­briek is in Po­le en die res van sy ver­vaar­di­ging word uit­ge­kon­trak­teer.
Toe die fa­briek 20 jaar ge­le­de ge­o­pen is, was Kaap­stad die hart van Suid-A­fri­ka se kle­re ver­vaar­di­gings­be­dryf. Se­dert­dien het die kle­re­be­dryf dui­sen­de werk­ge­leent­he­de ver­loor e nis tal­le fa­brie­ke ge­sluit na­dat in­ter­na­si­o­na­le han­del s be­per­kin­ge meer as tien jaar ge­le­de teen C­hi­na ver­slap is en goed­koop kle­re die mark be­gin in­stroom het.
Dit is juis die hoë in­voer­ta­rie­we op vol­tooi­de kle­re van 45% wat die re­ge­ring se­dert 2009 in­ge­stel het om werk­ver­lie­se te stop, wat dit voor­de­lig maak vir Levi’s om plaas­lik te ver­vaar­dig. Die fa­briek het ook baat ge­vind by fi­nan­si­ë­le hulp aan die ver­vaar­di­ging­sek­tor om nu­we ma­sjie­ne te koop.
Suid-A­fri­ka en A­fri­ka is ’n be­lang­ri­ke mark vir Levi S­trauss & Co. Plaas­li­ke ver­vaar­di­ging bied ook ’n vin­ni­ger om­keer­tyd en gro­ter buig­saam­heid om aan die mark se be­hoef­tes te vol­doen, vol­gens Nu­holt Huis­a­men, be­stu­ren­de di­rek­teur van Levi S­trauss Suid-A­fri­ka.
So­wat 45% van al sy de­nims wat in A­fri­ka ver­koop word, kom van die fa­briek waar jaar­liks ’n mil­joen de­nims ge­maak word.
Geel ga­re en klink­na­els
Op die fa­brieks­vloer wat am­per so groot soos ’n rug­by­veld is, waar stik­sters in blou u­ni­forms ag­ter die naai­ma­sjie­ne sit so ver as wat die oog kan sien, is klink­na­els een van die stap­pe waar­deur die de­nim gaan.
Die le­gen­da­rie­se 501-de­nim­reeks se sto­rie het juis met klink­na­els be­gin. In die 1870’s is ’n pa­tent deur Levi Srauss en Ja­cob Da­vis, ’n kle­re­ma­ker van Ne­va­da in A­me­ri­ka, ge­re­gis­treer om klink­na­els op de­nims te ge­bruik om dit ste­wi­ger te maak.
Die le­we van ’n de­nim be­gin in die fa­briek op sny­ta­fels waar jaar­liks so­wat 1,4 mil­joen me­ter uit­ge­rol word.
Ter­wyl die sny­er die arm van ’n sny­ma­sjien na­der trek, ver­dui­de­lik Ag­her­dien hoe min af­val­ma­te­ri­aal oor­bly na­dat die pa­troon ge­sny is om­dat die groot­ste kos­te van ’n de­nim die ma­te­ri­aal is. Een de­nim­broek ge­bruik net meer as 1 m ma­te­ri­aal.
Ons stap ver­by die stik­sters wat die rol­le geel ga­re wat so eie aan ’n de­nim­broek is, deur die naai­ma­sjie­ne voer. Hul­le kyk skaars op van die naal­de wat by hul vin­gers ver­by­flits.
’n De­nim se ag­ter­pan­te vor­der van een kant van die vloer, ter­wyl die voor­pan­te van die an­der kant kom. Ie­wers in die mid­del van die saal ont­moet voor- en ag­ter­pant me­kaar na­dat die sak­ke en die be­ken­de krul­pa­troon op­ge­stik en die rits­slui­ters in­ge­sit is.
Ons stap ver­by die wer­kers wat die gor­del-o­gies vas­stik tot by ’n ma­sjien waar ’n wer­ker el­ke se­kon­de of wat baie se­kuur ’n k­link­na­el op ’n stra­te­gie­se hoek vas­slaan.
Mo­de­gie­re en was­ma­sjie­ne
Nou be­gin die af­wer­king vol­gens die jong­ste mo­de­gie­re, wat ’n de­nim nog meer na ’n Levi’s laat lyk.
’n Ou­to­ma­tie­se deur suig ons in ’n ver­trek in waar ’n reu­se-, mo­der­ne ma­sjien in die mid­del van die vloer staan. ’n De­nim hang niks­ver­moe­dend al­leen in sui­wer blou voor die vi­sier van die ma­sjien. Dan be­gin ’n ro­kie draai op ’n broeks­pyp en uit die rook ver­skyn wit stre­pe op die ma­te­ri­aal.
Dit is ’n la­ser-ma­sjien wat ge­pro­gram­meer is om ’n se­ke­re ont­werp van stre­pe op ’n de­nim te brand so­dat dit lyk of dit al lank ge­dra is, sê Pe­ter Wad­ding­ton, be­stuur­der ver­ant­woor­de­lik vir af­wer­king.
Die ma­sjien is splin­ter­nuut, want die teg­no­lo­gie is maar so­wat vier jaar oud.
Met die hand neem dit tot 15 mi­nu­te ter­wyl die ma­sjien el­ke 45 se­kon­des ’n de­nim brand. Maar die ma­sjien het nie wer­kers ver­vang nie, om­dat dit ge­help het om ver­moë te ver­hoog, sê hy.
In ’n aan­lig­gen­de ver­trek is ’n hand­vol wer­kers wat steeds die pa­tro­ne met die hand uit­skuur op se­ke­re de­nims waar­op die la­ser-ma­sjien nie werk nie.
Van hier vor­der ’n de­nim ook deur die was­ka­mer waar reu­se­was ma­sjie­ne en tui­mel­droe­ërs in rye staan. ’n De­nim moet ge­was word voor­dat dit ver­koop word, so­dat dit tot die reg­te groot­te krimp. Hier word se­ke­re de­nims ook ge­bleik.
In nog ’n saal staan wer­kers ag­ter rye stoom­stry kys­ters.
Die broek word op­ge­hys oor die stryk­ys­ter se mond en ’n se­kon­de la­ter blaas die stoom die broeks­py­pe se kreu­kels glad.
El­ke 30 se­kon­des word ’n broek ge­stryk.
In dié sta­di­um was die broe­ke al te­rug na die stik­sters en is die be­ken­de rooi e­ti­ket en leer­plak­kers vas­ge­stik.
Ons vor­der tot aan die ver­ste hoek van die saal.
Hier stik wer­kers die pa­pier-e­ti­ket­te vas wat ’n ver­brui­ker in ’n win­kel sal sien wat toon wat­ter styl de­nim dit is en sy groot­te.
Langs die ver­trek is die pak­huis en ver­sprei­dings de­pot van­waar die de­nims na die 15 Levi’s-win­kels in die land en groot klan­te soos Ed­gars, en die res van A­fri­ka ver­sprei word.
Vol­gens Huis­a­men is pro­duk­sie die af­ge­lo­pe ses jaar met meer as 50% ver­hoog van 650 000 de­nims wat per jaar ge­maak is.
Daar­om het sy per­so­neel ge­tal­le met meer as 40% toe­ge­neem tot 438 men­se, in­ge­sluit die ver­sprei­ding sen­trums e per­so­neel wat nou daar werk.
Vol­gens hom gaan die ver­moë uit­ge­brei word en pro­duk­sie­groei van so­wat 5% per jaar word in die ko­men­de drie jaar ver­wag.
Dit sal tot meer werk­ge­leent­he­de lei, want el­ke de­nim gaan in ’n fa­briek deur min­stens 75 pa­re han­de.
Die fa­briek van Levi S­trauss & Co. in Kaap­stad is een van net twee in die wê­reld wat die maat­skap­py nog self be­sit.
Reu­se­was­ma­sjie­ne wat so­wat 140 kg kan neem, staan ge­reed vir nog ’n stap in die ver­vaar­di­gings­pro­ses. Die de­nims word ge­was om dit tot die reg­te groot­te te krimp voor dit ver­koop word.
’n Wer­kers kon­sen­treer om die dik lae ma­te­ri­aal vol­gens pa­troon te sny.