Geskryf deur Neel Burton
Foto deur Sabri Tuczu / Unsplash
Ons is lui as daar iets is wat ons moet doen, maar is onwillig om te doen as gevolg van die inspanning wat daaraan verbonde is. Ons doen dit sleg, of doen iets minder strawwe of minder vervelig, of bly net ledig. Met ander woorde, ons is lui as ons motivering om onsself te inspan, swaarder weeg as ons motivering om die regte of beste of verwagte ding te doen - as ons uiteraard weet wat dit is.
In die Christelike tradisie is luiheid of luiaardheid een van die sewe dodelike sondes omdat dit die samelewing en God se plan ondermyn en die ander sondes uitnooi. Die Bybel gaan oor teen luiheid, byvoorbeeld in Prediker:
Met baie luiheid verval die gebou; en deur ledigheid van die hande sak die huis deur. 'N Fees word gelag, en wyn is vrolik; maar geld antwoord op alles.
Luiheid is deesdae so nou verbind met armoede en mislukking dat 'n arm persoon dikwels lui word, ongeag hoe hard hy of sy regtig werk.
Maar dit kan wees dat luiheid in ons gene ingeskryf word. Ons nomadiese voorouers moes energie bespaar om mee te ding om skaars hulpbronne, om roofdiere te vlug en teen vyande te veg. As u iets anders as korttermynvoordele bestee, kan dit hul voortbestaan ​​in gevaar stel. In die geval van geriewe soos antibiotika, banke, paaie of verkoeling, het dit in elk geval min sin gemaak om langtermyn te dink.
Blote oorlewing het vandag van die agenda af geval, en dit is langtermynvisie en toewyding wat tot die beste uitkomste lei. Tog bly ons instink om energie te bespaar, wat ons afkeer van abstrakte projekte met ver en onsekere voordele.
Nietemin sou min mense kies om lui te wees. Baie sogenaamde 'lui' mense het nog nie gevind wat hulle wil doen nie, of om een ​​of ander rede kan hulle dit nie doen nie. Om sake te vererger, sou die werk wat hul rekeninge betaal en hul beste ure vul, so abstrak en gespesialiseerd geword het dat hulle nie meer die doel of produk daarvan kan begryp nie, en hul deel in die verbetering van die lewens van ander mense. Anders as 'n dokter of bouer, kan 'n assistent-adjunk finansiële beheerder in 'n groot multinasionale korporasie glad nie seker wees van die effek of die eindproduk van sy of haar arbeid nie - so hoekom pla dit?
Ander sielkundige faktore wat tot 'luiheid' kan lei, is vrees en hopeloosheid. Sommige mense vrees sukses, of het nie genoeg selfbeeld om gemaklik met sukses te voel nie, en luiheid is hul manier om hulself te saboteer. William Shakespeare het hierdie idee baie meer welsprekend en bondig oorgedra Antony en Cleopatra: 'Fortuin weet dat ons haar die meeste spot as sy die meeste houe bied.' Ander mense vrees nie sukses nie, maar mislukking, en luiheid is verkieslik mislukking omdat dit dadelik verwyder word. 'Dit is nie dat ek misluk het nie,' kan hulle vir hulself sê, 'dit is wat ek nooit probeer het nie.'
Sommige mense is 'lui' omdat hulle hul situasie so hopeloos verstaan ​​dat hulle nie eens daaraan kan begin dink nie, laat staan ​​nog iets daaraan doen. Aangesien hierdie mense nie hul omstandighede kan aanspreek nie, kan daar aangevoer word dat hulle nie regtig lui is nie - wat ten minste tot 'n sekere mate van alle 'lui' mense gesê kan word. Die konsep van luiheid veronderstel die vermoë om te kies om nie lui te wees nie, dit wil sê, die bestaan ​​van vrye wil veronderstel.
IBy min gevalle is 'luiheid' die teenoorgestelde van wat dit voorkom. Ons verwar dikwels luiheid met ledigheid, maar ledigheid - wat niks wil doen nie, hoef nie luiheid te wees nie. Ons kan veral kies om ledig te bly, want ons waardeer die ledigheid en die produkte daarvan bo alles wat ons doen.
Lord Melbourne, koningin Victoria se gunsteling premier, het die deugde van 'meesterlike onaktiwiteit' uitgebrei. Meer onlangs het Jack Welch, as voorsitter en uitvoerende hoof van General Electric, elke dag 'n uur deurgebring in wat hy 'uit die venster uitkyk'. En die Duitse chemikus August Kekulé in 1865 beweer dat hy die ringstruktuur van die benseenmolekuul ontdek het terwyl hy gedroom het oor 'n slang wat sy eie stert byt.
Hierdie soort strategiese ledigheid gebruik hul 'ledige' oomblikke om die lewe waar te neem, inspirasie te versamel, perspektief te behou, nonsens en kleinheid teë te werk, die ondoeltreffendheid en halfleeftyd te verminder, en gesondheid en uithouvermoë te bewaar vir werklike belangrike take en probleme. Luiheid kan luiheid beteken, maar dit kan ook die intelligentste manier van werk wees. Tyd is 'n baie vreemde ding, en glad nie liniêr nie: soms is dit die beste manier om dit te gebruik.
Leerloosheid word dikwels verromantiseer, soos geïdentifiseer deur die Italiaanse uitdrukking dolce far niente ('die soetheid van niks doen nie'). Ons vertel onsself dat ons hard werk uit 'n begeerte na ledigheid. Maar eintlik vind ons selfs kort periodes van ledigheid moeilik om te dra. navorsing dui daarop dat ons regverdigings uitmaak om besig te bly en gelukkiger daarvoor te voel, selfs as ons besig is om besighede op te doen. In die gesig staar ons 'n ompad, verkies ons omweg te maak, selfs al sal die alternatiewe roete waarskynlik langer neem as om deur die verkeer te sit.
Daar is 'n teenstrydigheid hier. Ons is geneig tot luiheid en droom om ledig te wees; terselfdertyd wil ons altyd iets doen, moet ons altyd afgelei word. Hoe moet ons hierdie paradoks oplos? Miskien wil ons regtig die regte soort werk en die regte balans hê.
In 'n ideale wêreld sou ons ons eie werk op ons eie voorwaardes doen, en nie iemand anders se werk op iemand anders se voorwaardes nie. Ons sou werk nie omdat ons moes nie, maar omdat ons wou, nie vir geld of status nie, maar (met die risiko dat ons trite klink) vir vrede, geregtigheid en liefde.
Aan die ander kant van die vergelyking is dit te maklik om ledeloosheid as vanselfsprekend te aanvaar. Die samelewing berei ons jare en jare voor op bruikbaarheid soos dit dit sien, maar gee ons absoluut geen opleiding in, en min geleentheid vir ledigheid. Maar strategiese ledigheid is 'n hoë kuns en moeilik om af te trek - nie die minste nie, omdat ons geprogrammeer is om paniekerig te raak op die oomblik dat ons uit die ratsras stap. Daar is 'n baie goeie skeiding tussen ledigheid en verveeldheid.
In die 19de eeu het Arthur Schopenhauer aangevoer dat, as die lewe intrinsiek betekenisvol of vervullend was, daar nie iets soos verveling sou bestaan ​​nie. Verveeldheid is dus 'n bewys van die betekenisloosheid van die lewe, wat die hortjies oopmaak vir 'n paar baie ongemaklike gedagtes en gevoelens wat ons normaalweg blokkeer deur 'n vlaag van aktiwiteite of met die teenoorgestelde gedagtes en gevoelens - of inderdaad enige gevoelens.
In die roman van Albert Camus Die Val (1956), weerspieël Clamence aan 'n vreemdeling:
Ek het 'n man geken wat 20 jaar van sy lewe aan 'n vrou met 'n verstrooide vrou gegee het, wat alles aan haar opgeoffer het, sy vriendskappe, sy werk, die baie respek vir sy lewe, en wat een aand erken het dat hy haar nog nooit liefgehad het nie. Hy was verveeld, dit is alles, verveeld soos die meeste mense. Vandaar dat hy homself uit die hele lap 'n lewe vol komplikasies en drama gemaak het. Iets moet gebeur - en dit verklaar die meeste menslike verbintenisse. Iets moet gebeur, selfs liefdelose slawerny, selfs oorlog of dood.
In die opstel 'Die kritikus as kunstenaar'(1891), Oscar Wilde het dit geskryf 'om niks te doen nie, is die moeilikste ding ter wêreld, die moeilikste en verstandelikste.'
Die wêreld sou 'n baie beter plek wees as ons almal 'n jaar deur ons venster kon kyk.
Neel Burton is 'n psigiater en filosoof. Hy is 'n genoot van die Green Templeton College aan die Universiteit van Oxford, en sy mees onlangse boek is Hipersanity: Thinking Beyond Thinking (2019).