Regering se beursie nou styf toe vir luukshedeMinister Tito Mboweni. (Foto: Nokuthula Mbatha/ANA) Tito Mboweni, die minister van finansies, het Woensdag aangekondig dat luukse motors, eersteklasvlugte en groot salarisse vir regeringsamptenare iets van die verlede gaan wees. In sy mediumtermynbegrotingsrede het Mboweni gesê dat regeringsamptenare se salarisse vir tyd en wyl op hul huidige vlakke gevries gaan word, terwyl daar ook ŉ moontlike afwaartse aanpassing aan die salarisse van die kabinet, premiers en LUR’e kan volg, omdat Suid-Afrika se ekonomie nie meer die hoë loonrekening van die openbare sektor kan bekostig nie. Die koste vir amptelike voertuie sal nou tot R700 000, BTW ingesluit, ingekort word, terwyl ŉ nuwe selfoonregulasie die bedrag wat van die regering af teruggeëis kan word, ook sal sny. “Van nou af sal alle plaaslike vlugte slegs ekonomiese klas vlugte wees en daar sal ook nie meer geld beskikbaar wees vir beide plaaslike en internasionale reise nie,” het Mboweni gesê. “Om die regering se begrotingstekort te verminder, sal die loonrekening hersien moet word. Tans maak dit 35% van die regering se totale begroting uit,” het die Nasionale Tesourie gesê. Die regering se loonrekening staan tans op R518 miljard en is ook een van die uitgawes wat die meeste gegroei het, as gevolg van vergoedingspakkette wat bo inflasie aangepas is. Tussen 2006-’07 en 2018-’19 het die getal openbare werkers wat oor R1 miljoen ŉ jaar verdien van 9 600 tot 29 000 gestyg, hoofsaaklik as gevolg van ŉ groeiende aantal werkers wat hoogsgeleerd is. Die gemiddelde inkomste van die groep het met sowat 8% oor die tydperk – van R1,2 miljoen tot R1,3 miljoen – gestyg. Die gemiddelde vergoeding wat werkers in die openbare sektor verdien, is ook hoër as die gemiddelde vergoeding in die res van die ekonomie. Data van Statistieke Suid-Afrika se kwartaallikse werknemersopname het getoon dat die gemiddelde vergoeding oor die land se 110 sektore (landbou uitgesluit) tydens 2018-’19 net onder R237 000 ŉ jaar is. Daarteenoor is die vergoeding van ŉ werknemer in die nasionale of provinsiale regering om en by R352 000 ŉ jaar. “Inteendeel, ons skat die syfer is selfs nog hoër, om en by R393 000 ŉ jaar,” het die Tesourie gesê. Die gemiddelde styging in die regering se loonrekening was 6,8% in 2018-’19, 2,2% bo inflasie. “Ons sien uit na die gesprekke wat ons met unies en onderhandelingstrukture gaan hê om ŉ volhoubare ooreenkoms te verkry. Ons vra ook aan staatinstansies, openbare entiteite en die private sektor dat die topbestuur se vergoeding en byvoordele gesny sal word.” Dit is egter net een van die stappe wat die regering gaan doen om koste met soveel as R49,5 miljard te sny. Een van die ander stappe sal wees om sekere entiteite en regulatoriese agentskappe te laat saamsmelt en te konsolideer. Verder sal die staat ook van sy bates en ongebruikte grond verkoop. Daar sal ook daaraan gewerk word om eise teen die staat te verminder. Mediese eise teen provinsiale gesondheidsdepartemente het tot R99 miljard gestyg tydens 2018-’19; ŉ beduidende styging van 2017-’18 se R80 miljard. Uitbetalings vir die eise het op R2 miljard in 2018-’19 gestaan, op van R1,5 miljard in 2017-’18. Eise by die Padongelukfonds sal ook na verwagting van R341 miljard in 2019-’20 tot R605 miljard in 2022-’23 styg. Tydens 2018-’19, was 36% van brandstofbelasting betaalbaar aan die fonds. “Eise teen die fonds het baie vinniger gegroei as die heffing op brandstof, wat beteken dat daar onvoldoende inkomstegroei was om die stygende las te vereffen,” het die Tesourie gesê. Laastens gaan die regering sy bestaande regulatoriese verkrygingsraamwerk aanpas deur die Openbare Verkrygingswet rakende die prosesse te vereenvoudig. Die wetsontwerp gaan vir openbare kommentaar in die Staatskoerant gepubliseer word sodra die kabinet goedkeuring gee. Die Suid-Afrikaanse regering gaan ook oor die volgende drie jaar ŉ bykomende R1,3 miljard aan die Nasionale Vervolgingsgesag gee, asook ŉ bykomende R1 miljard aan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens afstaan om korrupsie hok te slaan en belastinginvordering te verbeter. Die stappe gaan gedoen word om te verseker dat die regering die gelde invorder wat dit nodig het om die Suid-Afrikaanse ekonomie aan die gang te hou, asook om lekkasies van die gelde stop te sit. “Om ons doelwitte te bereik, gaan Suid-Afrika ŉ bykomende R150 miljard benodig oor die volgende drie jaar, of R50 miljard ŉ jaar,” het Mboweni gesê. Die syfer is egter makliker gesê as gedaan, omdat die plaaslike ekonomiese vooruitsigte reeds in die jaar verswak het. Groei vir die jaar is nou voorspel om slegs 0,5% te wees. In 2020 ŉ ekonomiese groeisyfer van 1,2% voorspel. Die begrotingstekorte sal na verwagting ook tydens 2019-’20 verhoog tot 6,2%. Die regering gaan egter weer hulp verleen aan sukkelende staatsinstansies, soos die Suid-Afrikaanse Lugredery (SAL). Oor die volgende drie jaar sal die beleerde onderneming nie sy uitstaande gewaarborgde skuld van R9,2 miljard kan delg nie. Die regering het weereens onderneem om die skuld te betaal, sodat die redery sy kontraktuele verpligtinge kan nakom. “Operasionele verandering is dringend by die SAL nodig,” het die Tesourie gesê.