Die Here sal sy volk en die koningshuis van Jerobeam nie meer spaar nie. Hy gaan met die swaard optree. Amos bots met priester Amasia en koning Jerobeam.
God is moeg vir onregverdige beslissings.
Die Kolossense is bekend vir hulle liefde.
Die barmhartige Samaritaan – hoe 'n medemens is jy?
7 Die Here God het my 'n gesig laat sien: Hy was besig om 'n sprinkaanswerm te vorm toe die gras weer begin uitspruit het nadat die koning se hooi af was. 2Die sprinkane sou al die groenigheid in die land afvreet, en ek het gesê: "Here my God, vergewe tog vir Jakob! Hoe sal hy staande bly? Hy is klein!"
4Die Here my God het my 'n gesig laat sien: Hy het 'n vuur opgeroep tot straf, en die vuur het die groot watervloed laat opdroog en dit sou ook die bewerkte grond verteer het. 5Maar ek het gesê: "Here my God, hou tog op! Hoe sal Jakob staande bly? Hy is klein!"
Die derde gesig: 'n Skietlood (moontlik eerder swaard)
7Hy het my 'n gesig laat sien: Die Here het by 'n loodregte muur gestaan, en daar was 'n skietlood in sy hand. 8Hy het vir my gevra: Wat sien jy, Amos? en ek het gesê: "'n Skietlood."
Ek gaan 'n skietlood aanlê
10Die priester Amasia van Bet-El het vir koning Jerobeam van Israel laat weet: "Amos is besig om hier in Israel 'n komplot teen u te smee. Die land kan dit nie uithou met alles wat hy sê nie. 11Amos het gesê Jerobeam sal deur die swaard sterf, en Israel sal uit sy land in ballingskap weggevoer word."
14Amos het toe vir Amasia geantwoord: "Ek is nie so 'n profeet nie en ek behoort nie tot die profetekring nie, ek boer met vee en kweek wildevye. 15Maar die Here het my agter die kleinvee weggevat en Hy het vir my gesê: Gaan tree as profeet op teen my volk Israel.
Jou vrou sal 'n prostituut word
jy sal in 'n onrein land sterf,
Die boek Amos, tydgenoot van Jesaja, Jona, Miga en Hosea, volg derde in die ry van die Twaalf Kleiner Profete, waarskynlik om die wydverspreide problematiek van ongeregtigheid aan te roer, veral sosiaal-polities (verdrukking, uitbuiting, mensehandel, afpersing, mishandeling en uitbuiting van armes en weerloses tot eie voordeel, onsedelikheid, gewelddadigheid – veral geweld teenoor vroue en kinders, verontregting en omkopery in die regstelsel, kontrakbreuk, ongebreidelde geldgierigheid) en geestelik-godsdienstig (sinkretistiese afgodediens, godsdiens sonder geregtigheid).
Amos roep ook die Noordelike tienstammeryk op tot hereniging met die Suidelike tweestammeryk van Juda, gemotiveer met die belofte van die herstelde Dawidiese koninkryk met Jerusalem as sentrum.
Amos was die eerste van die Skrifprofete en tree op in die tyd van koning Ussia van Juda, en Jerobeam II van Israel, twee jaar voor die aardbewing van 760 v.C (1:1 – dié datum is argeologies vasgestel, hoewel daar 'n speling van 'n dekade weerskante toegelaat word). Jy kan meer lees oor dié tyd in hierdie bydraes: 2 Konings 14 – God se genade word steeds weerstaan in die Noord-ryk en 2 Konings 15 – Die boodskap is duidelik: die konings faal die Here.
Die Here brul teen die nasies: hoofstuk 1-2 – Die eerste twee hoofstukke bevat profesieë teen 'n hele aantal van die omringende nasies (Arameërs [Damaskus – vandag Sirië], Filistyne [Gasa – vandag Palestynse gebied], Fenisiërs [Tirus – vandag in Lebanon], Edomiete [Teman, Bosra – vandag in Jordanië], Amonniete [Rabba – vandag deel van Jordanië], Moabiete [Kerijot – vandag deel van Jordanië]) sowel as teen Juda en Israel.
Die Here brul teen Israel: hoofstuk 3:1-9:10 – Die res van die hoofstukke is profesieë veral gemik teen die noordelike tienstamme ryk van Israel, met hulle hoofstad Samaria en die heiligdomme by Bet-El, Gilgal en Berseba, afgerond met vyf visioene in hfst. 7-9:10.
Israel weet nie hoe om reg te doen nie – 3:1 – 4:13;
Vra na my wil, dan sal julle lewe – 5:1-6:14;
Drie gesigte van oordeel – sprinkane, vuur en 'n swaard – 7:1-17;
Die oordeel van die vierde gesig van 'n mandjie somervrugte – 8:1-14;
Die oordeel van die vyfde gesig van die Here by die altaar – 9:1-10.
Die herstel van Israel: hoofstuk 9:11-15 – Die boek sluit af met 'n heilsprofesie rondom die belofte van 'n verenigde Dawidiese ryk wat Israel weer sal insluit in die herstelde Godsvolk.
Die oordeel van die sprinkaanswerm – 7:1-3
Die oordeel van vuur – 7:5-6
Amos se voorbidding het ook 'n impak op die volgende gesig van 'n vuur wat "die groot watervloed" laat opdroog. Dié watervloed dui waarskynlik op die "vloedwaters" wat ons reeds in Gen. 7 kennis neem wat as die bron van die fonteine gereken is. Die vuur dui waarskynlik op 'n versengende droogte wat die aarde sal laat verdor en hulle watervoorraad sal vernietig. Weereens luister die Here na Amos se dringende gebed ("Here, my God, hou tog op!") en wend die droogte af.
Die oordeel van 'n swaard – 7:7-9
Die konflik tussen Amasia en Amos – 7:10-17
Amasia konfronteer Amos in die waan dat hy een van die profete is (hy gebruik die woord "siener"), en waarsku hom dat hy inmeng met die staatgodsdiens: "die koninklike heiligdom, die staatstempel." Let op hoe dié onderonsie die amper outomatiese institusionele weerstand teen iemand wat van buite die strukture af optree, weerspieël.
Toetrede: Lied 186 of Flam 445
Votum: Psalm 82:1-4
Seëngroet: Kolossense 1:2
Lofsang: Lied 203 of Flam 301
Wet: Lukas 10:27
Toewyding: Lied 546
Gebed: Lied 270
Skriflesing: Amos 7:7-17
Slotsang: Lied 524
Respons: Lied 524 vers 3 laaste twee reëls of VONKK 73
Flam 445 U teenwoordigheid is so groot vir my (Duislig)
Aan almal in [Gemeente] wat aan God behoort, getroue broers en susters in Christus. Genade en vrede vir julle van God ons Vader!
Lied 23 "Loof die Here, al wat lewe" of
Flam 301 "Onmeetbaar, Ontembaar (Skepper)"
Toewyding: Lied 546 "'n Man was van Jerusalem"
F445. "U teenwoordigheid is so groot vir my (Duislig)"
(RUBRIEK: FLAM – Verwondering / Geloof en vertroue) Teks en musiek: KrissTel Combrink en Hennie Maritz
U teenwoordigheid is so groot vir my,
so oorweldigend is u heerlikheid.
U verwelkom my, skryf u Naam oor my
in u heiligheid is ek ewig vry.
Hier voor u gesig word duisternis lig,
U verander my lewe.
Hier voor u gesig word vrees uitgewis,
U skyn oor my lewe.
Skyn oor my, u liefde 'n vuur in my.
Ek sing vir U, ek juig oor U,
ek buig voor U, my God.
Ek leef vir U, ek staan vir U,
ek skyn vir U, vir U my God.
F301. "Onmeetbaar, Ontembaar (Skepper)"
U is foutloos en daar's niemand soos U.
Ewig en alwetend
en u grote Naam loop U vooruit.
Skepper van die grote heelal
U is groot, U is groot.
U verdien my lewe en gehoorsaamheid
Want U is God, U is God.
1.Maak ons Heer, getuies van u Naam
Gebed: Lied 270 "Son van die geregtigheid"
Doen die familie-oomblik voor die Skriflesing. Carolyn Brown stel voor dat jy begin deur te verduidelik wat 'n skietlood is. Bring een saam en stel dit langs die preekstoel of 'n muur op. Wees egter versigtig hoe jy die beeld benader, want hierdie tipe denke ontwikkel gewoonlik eers teen adolessensie. Verduidelik dat Amos nie sê dat God wil kyk hoe lank of regop mense is nie. God wil iets anders meet. Daag almal uit om te luister wat dit is wat God wil meet.
Brown sê: "For children, Amos' message is less about judgment and more about responsibility. We are responsible for what we do and do not do. God is paying attention and cares. Since children take pride in being responsible, this is a welcome message to which they respond positively – rising to the challenge as they can."
Laat die skriflesing dan deur drie persone gedoen word: 'n verteller (waarskynlik die liturg), Amasia (dalk 'n kerkraadslid) en Amos. As julle in jul gemeente formele kerkdrag dra, laat Amos 'n jean en t-hemp dra, om sy buitestander-posisie te illustreer. As julle informeel aantrek, kan Amos dalk meer formeel aantrek.
Amos het opgetree in 'n tyd van voorspoed en vrede vir die Noordryk Israel onder die koningskap van koning Jerobeam II. Dit het op die oog af ekonomies en polities goed gegaan. Daarom kan ons die woede van Amasia, die hoofpriester van Bet-El, verstaan as Amos, 'n "nobody" van Juda, daar aangeloop kom en God se oordeel aankondig.
Die perikoop vir vandag bevat Amos se derde gesig sowel as sy konfrontasie met Amasia. Om die gesig en Amasia se reaksie te kan verstaan, vra om die groter prentjie in ag te neem. Amos se boodskap dwarsdeur die hele boek is dat die voorspoed van Israel gepaardgegaan het met die uitbuiting van die weerloses. Die uitbuiting is ook gekoppel aan die heiligdomme wat as besighede funksioneer het.
Jerobeam se voorvader Jerobeam I het juis Bet-El as heiligdom van die Noordryk begin om as opposisie te dien vir Jerusalem in die Suide. Met tyd het Bet-El die politieke heiligdom geword wat die Jerobeam-dinastie bevestig het. Uiteindelik het dié dinastie belangriker geword as God se Woord.
Te midde hiervan ontvang die profeet sy gesigte. Die derde gesig het baie vertalers al laat kop krap. In die 1983 Afrikaanse Vertaling is die woord "skietlood" wat dui op 'n boumetafoor met die bedoeling dat 'n muur nie regop genoeg is nie. Ander vertalers vertaal dit met "tin" of "harde metaal". Die rede vir die verwarring is dat die woord nêrens anders in die Ou Testament voorkom nie. Die belangrike punt is dat God nie tevrede is nie. Israel is nie meer sy beskerming waardig nie. Dit is juis hierdie woorde van oordeel wat Amasia ontstel.
Dit was deur die eeue nog altyd moeilik vir die kerk om haar profetiese rol te vervul. Om die magte van die dag aan te vat en te herinner aan wat reg is. Dit is ten diepste die rol van 'n profeet. 'n Profeet herinner aan die wil van God. 'n Profeet onderskei tussen God se wil en die politieke of ekonomiese agendas van die dag. So ken ons baie profete wat sogenaamde "Christelike" regerings deur die jare gekonfronteer het juis omdat hulle hulle ware roeping begin vergeet het. Ons kan hulle opnoem: Oscar Romero, Martin Luther King, Beyers Naude, en so meer.
Amos was egter nie by die paleis nie. Hy was by die heiligdom. Die plek van aanbidding wat suksesvol en besig was. Een kommentaar het geskryf: ". . . meanwhile they worshipped up a storm at Bethel." Tog, te midde van al die kultusbedrywighede, het hulle die Woord van Amos afgemaak en weggewys. Eintlik die Woord van God.
Die boek Amos kan ons lank besig hou en aanspreek. Die onderskeidingsvermoë van elke generasie geestelike en politieke leiers word gekonfronteer. Dit bevat die uitdaging om die belange van die kerk en die self gedurig te weeg. Amos laat ons nie toe om sagkens te praat nie. Hy herinner ons aan Jesus in die tempel. Jesus wat woedend die geldmakers se tafels omgooi.
Limburg het geskryf: "Authentic ministry . . . ought to comfort the afflicted but also afflict the comfortable." Miskien moet ons vandag onsself afvra: Wat sien ons raak in hierdie oordeelsboodskap? Wat sê dit vir ons van God se hart? Sy hart kan nie anders as om kwaad te word as die weerloses in sy Naam uitgebuit word nie. Hoe ernstig neem ons nog ons eie verantwoordelikheid op om God se woord gedurig profeties te laat praat, ten spyte van die ongemak en woede wat dit loslaat?
Maar, bowenal, moet ons onthou dat profetiese optrede nie slegs vir spesifieke mense beskore is nie. Ons almal, elke dag, word uitgenooi om te sif tussen God se woord en politieke en ekonomies mag. Om nie altyd saam te praat of bloot stil te bly nie. Miskien is dit goed om te weet dat Amos eintlik 'n "nobody" was, om elke gelowige te herinner dat profetiese dade ook klein is, klein simboliese keuses wat die instellings en magsbasisse van ons dag relativeer.
Die stem van die buitestander
Amos was nie van die profeteskool nie en kom in 'n tyd van voorspoed om die Here se oordeel aan te kondig. Hy is skerp, sê Amasia, "die land kan dit nie uithou met alles wat hy se nie."
Leiers en lidmate is gewoonlik baie sensitief vir die kritiese stem. Dis 'n stem wat ons graag stilmaak. Ons wil liewer bloot positiewe terugvoer hê.
Amos illustreer dat ons die stem van die vreemdeling nie maklik moet ignoreer nie. Dit moet geweeg word. Is dit nie dalk God aan die woord nie?
In die onlangse geskiedenis is die stem van 'n Beyers Naudé, Martin Luther King en Desmond Tutu dikwels eenkant toe geskuif. Dit het verskillende samelewings, soos SA en die VSA, duur gekos. Ons onderskeidingsvermoë word getoets.
Amasia se probleem is dat die kerk van sy tyd 'n staatskerk is. Dit is 'n tempel in diens van die regering van die dag.
Dit is wat regerings graag doen. Hulle wil godsdiens gedienstig maak aan politieke belange. En kerkliek leiers hou dikwels van die erkenning van die hoë gestoeltes. Kerk en staat beland in 'n wedersydse voordelige verhouding.
Ons eie kerk het ons vingers hiermee in die verlede verbrand. Rondom ons sien ons hoe graag ander kerke se leiers aan politieke gesag onderdanig wil wees, tot eie voordeel.
Ook binne-in gemeentes is daar dikwels magtige lidmate wat die gemeente wil kaap. Hulle luister nie na minder-magtige lidmate, soos kinders en die jeug nie.
Dit mag nooit gebeur nie. Dan gaan dit nie meer oor die Here en sy Woord nie. Dis waarteen Amos waarsku.
Die basiese inset wat Amos lewer is dat die dien van die Here die doen van geregtigheid teenoor die medemens insluit. Daarvan wmag ons nooit wegskram nie. Ons moet as gemeente mekaar help om waarheid en geregtigheid te dien.
Slotsang: Lied 524 "God roep ons om met woord en daad"
Lied 524 vers 3 laaste twee reëls: "Deur omgee en met uitreik, Heer, gaan ons met blydskap voort." of