Wetenskaplike klassifikasie - Wikipedia
(Aangestuur vanaf Takson)
Wetenskaplike klassifikasie of biologiese klassifikasie is die manier waarop bioloë uitgestorwe en lewende spesies groepeer en kategoriseer (teenoor volkstaksonomie). Moderne klassifikasie is gebaseer op die werk van Carolus Linnaeus, wat spesies volgens gedeelde fisieke eienskappe gegroepeer het. Die groeperings is sedertdien hersien om ooreenkoms met Darwin se beginsels van gedeelde afkoms te verbeter. Molekulêre sistematiek, wat DNS-reekse as data gebruik, het aanleiding gegee tot baie van die onlangse hersienings en sal na verwagting 'n belangrike dryfveer bly. Wetenskaplike klassifikasie behoort tot die wetenskap van taksonomie of biologiese sistematiek.
Domein (ook superryk, superkoninkryk of ryk)
Koninkryk: diere, plante, bakterieë, skimmels, protiste, Archaea
Filum (diere) / afdeling (plante)
'n Organisme se wetenskaplike naam is 'n kombinasie van sy genus en spesie. 'n Hond se wetenskaplike naam is byvoorbeeld Canis familiaris en 'n perd is Equus caballus. Die wetenskaplike naam word gewoonlik kursief (skuinsgedruk) geskryf. Die genus word met 'n hoofletter geskryf en die spesie met 'n kleinletter.
Die volgende tabel is 'n lys van die verskillende koninkryke met ooreenstemmende filums/afdelings (die wetenskaplike naam is soms tussen hakies):
Koninkryk Filum (diere) / afdeling (plante)(1) Voorbeelde
Diere Gewerweldes (Vertebrata) / rugstringdiere (Chordata) Vierpotiges (Tetrapoda) Soogdiere, voëls, reptiele, amfibieë
Visse met kake Tuna, haaie, pylsterte
Kaaklose visse (Agnatha) Slymprik, lamprei
Ongewerweldes (Invertebrata) Wurms, slakke.
Ongewerweldes – geleedpotiges (Arthropoda) Spinnekoppe, skerpioene, duisendpote, krappe, insekte
Stekelhuidiges (Echinodermata) Seelelies, seesterre
Protosoë (Protozoa]) Amoebozoa Amoeba
Plante Blomplante (Angiospermae)
Varingplante (Pteridophyta) Varings
Denne (Pinophyta) Dennebome
Skimmels/swamme (Fungi) Paddastoele
Eensellige mikro-organismes (Archaea)
Sien Filum vir 'n redelik volledige lys van verskillende filums/afdelings.
1 Gewerweldes, rugstringdiere; superklas: vierpotiges
2 Gewerweldes, rugstringdiere; superklas: visse met kake
3 Gewerweldes, rugstringdiere; superklas: kaaklose visse
5 Ongewerweldes – geleedpotiges
6 Ongewerweldes – geleedpotiges – skaaldiere
10 Plante en bome (kyk by Filum vir 'n lys)
Gewerweldes, rugstringdiere; superklas: vierpotiges[wysig | wysig bron]
Klas Orde Familie Genus Spesie Algemene naam
Soogdier (Mammalia) Primate Aap/mens Homo sapiens Mens
Pan troglodytes Sjimpansee
Roofdiere (Carnivora) Hondagtiges (Canidae) Canis lupis Wolf
familiaris Alle honde
Katagtiges (Felidae) Panthera leo Leeu
Onewehoewiges (Perissodactyla) Perd (Equidae) Equus caballus Perd
E. africanus Donkie
Ewehoewiges (Artiodactyla) Wildsbok Oryx gazella Gemsbok
Horingdraers (Bovidae) Bos Bees
Kameelagtiges (Camelidae) Camelus dromedarius Dromedaris
Walvisagtiges (Cetaceans) Seedolfyne (Delphinidae) Dolfyne
Rivierdolfyne (Platanistoidea) Rivierdolfyne
Vinwalvis (Balaenopteridae) Walvisse
Knaagdiere Muridae Apodemus sylvaticus Bosmuis
Caviidae Kapibara (wartervark)
Haasagtiges Leporidae Hase
Vinvoetiges Otariidae Arctocephalus pusillus Kaapse pelsrob
Odobenidae Odobenus Walrusse
Monotremata Ornithorhynchidae Ornithorhynchus anatinus Eendbekdier
Soogdiere – buideldiere (Marsupialia) Diprotodontia Macropodidae Kangaroe
Didelphimorphia Didelphidae Buidelrot (Opossum)
Reptiele (Reptilia) Crocodilia Crocodylidae Crocodylus niloticus Nyl-krokodil
Squamata Viperidae Bitis arietans Pofadder
Landskilpaaie (Testudinidae) Emydidae Landskilpaaie
Amfibieë (Amphibia) Anura Paddas
Voëls (Aves) Falconiformes Accipitridae Haliaeetus vocifer Visarend
Falconidae Falco Valke
Gewerweldes, rugstringdiere; superklas: visse met kake[wysig | wysig bron]
Osteichthyes(1) – Actinopterygii (2) Perciformes Scombridae Thunnus Tuna
Xiphiidae Xiphias gladius Swaardvis
Amiiformes Amiidae Bowfin
Clupeiformes Clupeidae Haring
Osteichthyes – Sarcopterygii (3) Coelacanthiformes Selakant
Chondrichthyes (4) Batoidea (5) – Lamniformes Lamnidae Carcharodon carcharias Grootwithaai
Chondrichthyes – Elasmobranchii Batoidea – Myliobatiformes Pylstertvis
Batoidea – Rajiformes Rajidae Rog/vleet
Osteichthyes: Gebeende vis – visse wat gebeende skelette het, teenoor Chondrichthyes wat 'n skelet van kraakbeen het.
Actinopterygii: Straal-/stekelgevinde vis: vinne bestaan uit webbe van vel wat ondersteun word deur beenagtige of horingagtige stekels, teenoor die vlesige, lobbige vinne soos Sarcopterygii.
Chondrichthyes: visse wat kake met gepaarde vinne, gepaarde neusgate, skubbe, 'n hart met hartkamers in serie en skelet van kraakbeen het eerder as been, soos Osteichthyes.
Batoidea: Straalvis: Alle visse met vinne wat ondersteun word deur lang beenstroke.
Gewerweldes, rugstringdiere; superklas: kaaklose visse[wysig | wysig bron]
Superklas Klas Orde Familie Genus Spesie Algemene naam
Cyclostomes (1) Myxini Myxiniformes Myxinidae Slymprik
Hyperoartia Petromyzontiformes Lamprei
Ostracoderms (2) Pteraspidomorphi
Cyclostomes: Kaaklose visse met ronde monde met terugtrekbare tande.
Ostracoderms: Kaaklose visse met harde doppe as vel
Ongewerweldes[wysig | wysig bron]
Gesegmenteerde wurms (Annelida) Haplotaxida Megascolecidae Amynthas Erdwurms
Weekdiere Spiraalvormig Helicidae Helix aspersa Tuinslak
Ongewerweldes – geleedpotiges[wysig | wysig bron]
Spinagtiges (Arachnida) Araneae Theridiidae Latrodectus L. cinctus
en andere Knopiespinnekop
Insekte (Insecta) Lepidoptera Skoenlapper
Ongewerweldes – geleedpotiges – skaaldiere[wysig | wysig bron]
Malacostraca Decapoda Grapsidae Krappe
Merostomata Xiphosura Limulidae Hoefysterkrap
Skaaldiere (Crustacea) vorm 'n baie groot groep van die geleedpotiges en word gewoonlik as 'n subfilum hanteer. Dit sluit bekende diere soos krappe, krewe, varswaterkrewe, garnale, planktonkrefies en eendmossels in.
Stekelhuidiges[wysig | wysig bron]
Ophiuroidea Bros sterre
Echinoidea Echinoida Echinometridae Griffelseekastaiing
Cnidaria[wysig | wysig bron]
Subfilum Klas Orde Familie Genus Spesie Algemene naam
Cubozoa Cubozoa Boksjellievisse
Amoebozoa[wysig | wysig bron]
Tubulinea Tubulinida Amoebidae Amoeba
Plante en bome (kyk by Filum vir 'n lys)[wysig | wysig bron]
Afdeling Klas Orde Familie Genus Spesie Algemene naam
Blomplante (Angiospermae) Magnoliids (2 blare rondom elke saad) Laurels Lauraceae Sassafras albidum Sassafras
Rosales Rosaceae Rose
Liliales Liliaceae Lelies (Lillies)
Fagales Fagaceae Akkerboom
Malpighiales Salicaceae Populier
Fabales Fabaceae Acacia Doringboom
Pteridophyta(1) Caryophyllales Droseraceae Dionaea muscipula Varingplante
Pinophyta(2) Pinophyta Pinales Pinaceae / Pinoideae Pinus Denneboom
Pteridophyta het nie blomme of sade nie en versprei deur spore.
Pinophyta is die gom-/pikplante of kegeldraende plante.
Speciation Questions & Answers
Comparative cytogenetics and chromosomal rearrangements (Baramin)
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Wetenskaplike_klassifikasie&oldid=1510814"
Die bladsy is laas op 18 November 2016 om 18:24 bygewerk.