kekkelkoors | In die hoenderhok, kekkel ons lustig voort met woorde van elke soort
Om die tyd uit te wag.
Die boodskap kom vroegoggend. "Sal Tannie my assseblief vandag kan uithelp om Ouma by die dokter te kry?
"Ouma" is my man se tante aan moederskant. Iemand met wie ek al 39 jaar 'n familie verhouding het. Haar man was een van my man se gunsteling ooms. Hulle het baie saam visgevang, gekamp, gekuier, gelag en soms ook gehuil. Op begrafnisse gepraat oor die snaaksighede van die afgestorwene. Op troues gelag oor mekaar se mannewales.
Soms het die oom met al sy kleinkinders onwerwags by ons huis in St Helenabaai aangekom en sonder verwyl aangekondig dat my man hulle nou dadelik see toe moet neem met die boot. Hulle wil visvang. En hulle is honger. Dit wat gevang word sal hy natuurlik ook vir hulle moes voorsit. Hoe onverwags ookal, ek het die kuiers gewoonlik baie geniet, want dan was my anderhelfde in sy element. Ek skarrel in die kombuis vir koeldrank of koffie, broodjies en slaai saam met die vangs van die dag en wanneer die hele vrolike span laatmiddag huiswaarts keer is jy vol van die genot van julle saamwees.
Die tannie het maar min saamgekom na die kampeerkuiers, die nuwejaarsbraaie of die vinnige inval visvange. Sy het die fort gehou op die plaas waar hulle met groente en diere geboer het. Altyd in die agtergrond, maar so gasvry wanneer ons daar by hulle 'n draai gemaak het. Vol stoute humor. Fluks en bekend vir haar bystand aan haar man en kinders.
In hulle oudword jare het hulle, noodgedwonge nadat sy eendag in sy afwesigheid, in hulle huis wreed deur rowers geslaan was. hulle kom vestig in Saldanhabaai waar ons ook tans woon. Hier het ons onverwagte besoeke weer omgedraai vanaf ons na hulle toe. Die keer was dit ons wat vinnig inval vir 'n koppie tee en gesels. My man wat die oom hospitaal toe neem, gaan besoek met sy vele opnames aan die beterword plek met die baie wit beddens waar hulle in sy laaste jare kort-kort moes bloed gee. As hy dan swakkies by die huis aankom, te bewerig om alleen regop te bly in die stort het my man niks daarvan gedink om self sy klere uit te trek en saam met die oom in die stort te klim en hom te was en daarna aan te trek nie. Die tannie altyd so dankbaar bly.
Nou kry ek oproepe en besoek ek net die een persoon wat agter gebly het. Dierbare Tannie. Maar sy ken my nie meer nie. Sy ken ook nie meer haar eie kinders nie. Net soms, so vir drie sekondes verhelder die oë. Ken sy die mens wat voor haar staan. Glimlag sy met genot.
"Lyk ek darem mooi vandag?" vra sy, toe sy een helder oomblik beleef op 'n laat Saterdagmiddag wanneer haar dogter voor haar staan en glimlaggend na haar uitreik. Ouma se hande met sokkies toegemaak, want die onwillekeurige gekrap aan haar arms en bene, sommer so oral oor haar verrimpelde droë vel, laat haar vol merke en rowe. Die bene toegegooi met 'n kniekombers, word sy haar lepeltjies kos gevoer want sy kan nie meer self eet nie. Haar enigste ligpunte deur die dag, nou die kos wat sy nog kan geniet.
Hulle kyk mooi na haar. Die vroue met die blou uniforms. Die vroue met die sagte oë en die geduldige hande, wat haar snags moet omdraai sodat sy nie bedsere kry nie. Wat haar doeke ruil, en met seepgesmeerde lappies haar lyf skoonmaak.
Die kinders sorg vir sagte nagklere. 'n Snoesige japon. Kniekomberse. 'n Spesiale eetdingetjie so nou en dan. Sy sit nou by 'n tafel bedags, so op die rolstoel. Sodat sy nie per ongeluk vooroor tiep nie. Die tafel 'n stut. So nou en dan kyk sy op na die televisie bo in die hoek teen die muur. Praat net met die wie haar elke dag versorg 'n woord of twee. Die grappies waaraan sy gekenmerk was al hoe minder. Die groot stilte besig om al hoe meer in haar nes te skop. Want sy onhou nie meer nie. Nie wie sy was, hoe sy was en waar sy vandaan kom nie. Sy ken nie meer haar kinders nie, ook nie ander familie nie. Die kleindogter wat haar elke dag besoek, die enigste wat nog die liggie agter die vaal gordyn kan aansteek. My hart huil vir daardie kleindogter. Soveel toegewydheid en liefdevolle teerheid het ek lanklaas in my lewe beleef.
En gister, die oproep. Neem asseblief vir Ouma dokter toe. Sy het baie pyn in die been. Ons kan haar nie los vir later nie. Kleindogter tel haar op. Die arms van voor onder deur haar oksels, die hande styf vas agter haar ouma se rug, lig sy haar van die rolstoel terwyl die verpleegster wat saam met my ry, haar aan die broekrek beetkry van agter om die boude gelig te kry. So hys hulle haar saam-saam tot in die motor. Ek trek net die rolstoel onder haar uit en sê dankie vir die Vader dat ek nie alleen met haar is nie. Oppad roep ons 'n paar maal benoud om te hoor of Ouma nie dalk wegraak nie, want sy is geelbleek. Die oë toe. Kop eenkant toe gesak.
Dokter sê genadiglik ons moet haar laat opneem in die hospitaal. Ouma se bloeddruk is laag en sy kort vog. Haar bloede moet getoets word, en die beste wat ons kan doen met die seer been is anti-biotika. Moet nie te veel verwag nie, sê Dokter. Ons kan nie meer veel doen vir iemand van haar ouderdom en kondisie nie. Kom ons ondersteun haar net sover mootlik. Ek is dankbaar vir die suster wat saamgery het, want sy verskaf al die inligting rondom haar kroniese medikasie.
Ons wag met haar in die ontvangs by die hospitaal. Sy slaap met die kop skuins. Ek en suster maak beurte om haar kop te stut. Haar tande begin uit haar mond uit val en ons kry 'n sakkie om dit in te hou. Tot later. In die saal word sy ontklee, 'n jurkie aangetrek. Die een met die lettertjies op en twee bandjies wat veronderstel is om jou waardig toe te hou. Sy moet 'n skoon doek kry. Die verpleer hou uit maar ek sien hy raak verleë toe hy nie die lyf skoongevee kry nie, want haar derm hou aan spoeg en spoeg. Die saamry suster gee 'n hand tot daar weer beheer is.
Ag, Here mag ek nooit so weerloos ontbloot voor 'n vreemdeling lê nie. My naaktheid ontbloot. My waardigheid gestroop. My hande met sokkies onmul. My bene rou van skrape teen rolstoelwiele, omdat ek geen beheer oor hulle het nie. My tande op 'n kassie langs die bed. My gees verward omdat ek nie weet waar ek is, en wie dit mense om my is nie, terwyl die naalde wat bloede trek my prik en my lyf pyn met elke rowwe omdraai. Die been slepend agterna.
Ek huil in my hart en soen en soen die voorkop van hierdie wonderlike moeder en vrou. Wat nou net haar bang oorhet vir al die vreemdes om haar. Terwyl sy later toegevou onder laken en kombers, moeg die oê sluit. Dis beter as om te vra sonder woorde. Wie is julle, en hoekom is ek hier? En waarom maak julle my die hele tyd so seer?
Later kom die drup. Sy voel hoe die dors begin verdwyn. Kleindogter bring haar pille en haar doeke. Sit by haar tot ounag. Nadat ek lankal reeds huis toe is. Met nuwe waardering vir my eie 87jarige helder van verstand skoonmoeder wat ook onder my sorg is. En sy vra my uit na haar skoonsuster. Ek wys vir haar die foto wat ek geneem het, en ek eien ook in haar die vrees. Dat sy nie so sal raak nie. En die dankbaarheid, vir wie sy nog kan wees.
En en nou wag ons maar, vir beterskap, tot 'n volgende keer. Of daardie oproep wat almal vrees, maar waar die ware vrede en vreugde versteek wag.
(Name weerhou, om die familie te respekteer.)
Naweek- 'n Kort briefie aan Herman.
Ek het gedink ons gaan saam langs die see speel. Dat jy met jou voetjies aan die water sal raak en die lag waarna ek verlang vir my sal gee. Ek het gedroom oor hoe ek jou so bietjie gaan vashou en jou boekie vir jou lees. En dat jy die blaaiwerk gaan doen. Jou Sussie sou met Karelize en Greame speel en ek sou by jou bly terwyl jy slaap sodat jou mamma en Pappa kwaliteit tyd saam met Elri en daardie klein brakkie, Willem, op die strand sou kry. Mamma sou vir 'n uur of so vergeet van die boekhouer en belasting en huis en werk met jou. Sy sou sommer ook met haar kaalvoete die sand kon voel en skulpe saam met Sussie optel.
Pappa sou Saterdag saam met Oupa Pieter gaan visvang en ons sou regmaak om daardie selfde vir oor die kole te braai. Ons sou melktert eet, want Ouma het verjaar. Tannie Nadia sou mooi fotos neem en Karelize en Ouma sou gesels oor haar skoolwerk en haar toekomsdrome. Elri sou by Ouma kom spog oor die tandjie wat sy gewissel het.
Ons sou lekker bordspeletjies speel of fliek kyk terewyl ons warm bly onder die kombers. En jy sou beurte kry tussen my en Oupa en Tannie Nadia sodat Mamma kon beweeg sonder stremming.
Ons sou al daardie lekker dinge die naweek gedoen het. Maar jy is 'n brose kind by wie geen siekte mag kom nie. Jou adenoids moet eersdaags verwyder word en ons kan nie bekostig dat jy nou verkoue kry nie. Ja, jy het reg geraai. Een van ons het griep. Of verkoue. En weereens soos soveel keer tevore moes ons al ons planne begrawe. Mamma en Ouma moes maar oor die foon gesels en Tannie Nadia het alleen saam met Liesie en Greame gaan naweek hou. Ouma en Oupa hoes albei soos ou honde en smeer vicks en drink Benylin4. Ons spuit soutwater in ons neuse op en bly uit die aandlug. Die nare griepvirus het ingesluip en ons naweek kom steel.
Die melktert staan nog steeds in die yskas. Ouma en Oupa verlang na julle. Ons is baie lief vir julle en ons mis julle. Maar ons het jou lief genoeg om te weet: Ons mag nie naby jou wees in hierdie toestand nie. So vasbyt, liewe Herman. Ons kuier een van die dae. My seer hart sal weer vrolik word. Teleurstellings is deel van die lewe. Daarom sal ons elke gesonde uur wat ons saam met jou kan wees baie diep in ons harte vaswerk en dit met geskenkpapier toedraai.
Mooi week, my skat
Van Ouma Karen
Ek wil skep met naald en gare. Wol en hekelnaald of brei. Ek wil my verlustig in kleure en geure. Ek wil iets nuuts begin. Ek wil skryf sonder onderbrekings. Ek wil gaan sit op mooi stoepe onder skadubome en kos bestel wat ek nie ken nie.
Ek wil gevul word met lag en lig en lewe. Ek wil nostalgies op 'n somsers namiddag op die stoep sit saam met geliefdes. Iemand moet klavier speel en sagte melodië moet deur die gerummel van stemme ou herinneringe uit my verlede wakker maak.
Ek wil 'n glas gemmerbier drink en my ma daarin proe.
Ek wil Peter Skelerin luister en my pa daarin hoor.
Ek wil rondloop in antieke winkels en my vergryp aan die skoonheid van ou glasgoed en handgeverfde borde.
Erens langs die pad wil ek uitklim en 'n roos ruik. Ek wil deur boeke blaai en stukke van gedigte en stories lees. Die woorde toelaat om gevoelens van geluk en tevredenheid in my mens wees te vorm.
Ek wil kinders hoor lag. Die wind teen my vel aanvoel. Ek wil kyk na die glimlagte van geliefdes om my. Sommer net hulle oë dophou terwyl hulle staaltjies vertel.
Ek wil 'n kwêvoeltjie hoor skreeu hoog in die bome. N lekker stuk lemoenkoek met rooikoeldrank afsluk.
Ek wil ure lank deur lapwinkels dwaal en my hande oor sy en satyn laat gly. Ek wil my verbeel hoe die sagte chiffonlae van duisende kleure lappe oor duisende mooi liggame vloei. Hoe die son deur stukkies kant voor vensters patrone vorm.
Ek wil fonteintjies hoor kabbel. Koi visse sien swem in poele gevul met skadus terwyl jazz klanke deur die water breek tot daar onder waar hulle bekke oop en toe gaan, en geen mens kan verstaan hoe hulle sonder longe kan asem haal nie.
Ek wil my mooi aantrek en na die Arts Cape gaan waar ek my kan verlustig in toneelstukke waar vaardige kunstenaars se stemme soos stroop oor my loop.
Ek wil deur galerye stap waar die strepe van oliefverf emosies op doeke uitbeeld en jy jou eie eenvoud kan vergeet en besef die mens is skepper soos die God wat hom gemaak het.
Ek wil ook in Europa na kunsgalerye gaan kyk. Na katedrale en modes en kos eet wat vreemd is. Ek wil vreemde tale om my hoor en sneeu sien en tulpe en torings en unieke vertonings. En ek wil weet wat wonderlik is aan lewe.
Dan sal ek terug kom en skottelgoed was, en matte se kolle skoonmaak en kos maak tot vervelens toe. Vaskyk teen grys heinings en eenvoud en engheid en daagse sleur. Teen roetine en behoeftes van mense wat nie versaan van uitbreek uit grense. En dankbaar wees want ek is immer nie desperaat biddend vir my volgende bord kos nie. Ek leef nie in pyn nie en vrees nie elke beweging om my nie. Ek is warm en geseënd.
Dis net hier diep onder my vel waar die begeertes dwaal. En uitroep na iets verby die alledaagse. En ek vermoor daagliks my begeertes. Kap ek stukkies van my drome af en bêre dit onder in 'n kis. Dalk kan ek dit vorentoe oopmaak. So stukkie vir stukkie. Want die meeste van hierdie begeertes is gratis. Ek moet dit net skep. Gaan haal. Soos met liefde. Dis 'n werkwoord.
Let's Create A Movement — ANEAWARNESS
Find out more details at: http://aneinternational.org/ane/awareness-day/ We are on social media, you can follow us at: FB: https://www.facebook.com/ANEInternational/ Twitter: https://twitter.com/aneinternationa LinkedIN: http://www.linkedin.com/in/ane-international Instagram: https://www.instagram.com/aneinternational
via Let's Create A Movement — ANEAWARNESS
Aan Herman, na die naweek. 24 Sept 2018
My liefste Herman
Na laas week se skielike afsluiting van jou vorige briefie, het dit my vreeslik bly gemaak dat ek darem vandag op 'n meer positiewe noot aan jou kan skryf. Dit was heerlik om jou Saterdagoggend weer te kon sien, na 'n lang tyd.
Ek moet sê, jy lyk heel goed na die laaste onverwagte vreemde uitpass aanval wat jou bygekom het. Dis net daardie slymborsie wat my hinder. Dan moet ek ook byvoeg dat die hele vallei nou oortrek is van lemoenbloeisel en alhoewel dit baie aanskoulik is en ook heerlik ruik tas die hooikoors meeste mense erg aan.
Jou ma se neus het die heel naweek vreeslik geloop en ek het gesien sy kry swaar met die hooikoors toe ons 'n draai op die plaas gaan maak het. Daar het ons vir jou een van oupa Joepie se oulike donkies gewys. Wanneer jou pa vir my die foto aanstuur van jou by hulle, sal ek dit plaas.
Ek voel nou weer bietjie beter oor jou, en jou toestand. AS 'n mens dit so kan noem. Dit help regtig om eerder by jou te wees. Dit is dan wanneer 'n mens in jou oë kan kyk en die emosie daarin kan lees, of jou glimlag kan sien wanneer ons met jou praat, dat jy besef die mens in daardie hulpelose lyfie weet wat om hom aangaan en kan ook deel van 'n lewe vorm.
Jy raak regtig baie lank. Ek het jou 'n paar keer hanteer tewyl ons in die bakkie was, en dit is vir my al hoe moeiliker. Jy word swaarder. Die bene wat agterna sleep of sommer knoop wanneer ek jou probeer aanvat of optel, al hoe meer opsigtelik hulpeloos. Dan raak ek bang vir die tyd wat kom dat Mamma jou nie meer op haar skoot sal kan vashou om te voer nie. Jou nie meer sal kan sus soos 'n baba, wat jy eintlik maar nog is nie. Dis dan wat ek jou sommer so teen die kant van jou kop 'n skuins soen sal gee. Want jy is steeds Ouma se Boeboesh baba. Ek soen jou want jou vel is doeksag. Jou hare die geur van 'n skoongewaste baba. Jy wat so vertroulik met jou groot hemelogies in myne kan opkyk, en al wat ek sien is liefde, liefde, liefde.
Ek kan hoor Mamma is moedeloos omdat jou medikasie nie juis minder raak nie. Daar kom net elke keer na 'n groot aanval nog iets by, of iets waarvan sy jou wou speen word maar net weer ingestel. Ek wens dit het nooit met jou gebeur nie. Dan sou jou Ma en Pa hard kon lag in die huis. Jy sou nie elke keer begin huil het as een van hulle lag, of wanneer 'n vreemde stem ewe skielik met jou praat nie. Hulle sou jou kon potty train. Jy sou die wêreld al plat gehardloop het en jou Sussie sou 'n speelmaat gehad het. ' n Boetie wat nie net vir altyd baba is nie.
Ek glo en vertrou dat die eye gazor jou nog gaan help om beter te kommunikeer. Dat jy op jou eie manier vir ons sal kan aandui wat jou wil en begeertes is. Dit sal so wonderlik wees. Ek wil tog vashou aan die droom dat jy wel eendag beter sal kan beweeg. Dat jy wel eendag sal kan praat. Dat jou ouers se huwelik nie ten gronde sal gaan onder die druk wat jou versorging noodwendig meebring nie. Dat daar meer gelag en minder gestress sal word in daardie huis. Dat jou Ma of Pa nie in 'n groef sal verval en vergeet wat dit is om self te leef nie. Dat daar baie hulp en bystand en liefde vir hulle sal wees tot die dag wat jy beter is. Ek glo en ek droom.
Vandag is ek en Oupa Pieter agt en dertig jaar getroud. Ons het nou al baie dinge in die lewe beleef. Toe ons jonger was het ons gedink as ons net eers vir ons kinders geleerdheid kon gee, sal ons gelukkig wees in die wete dat dit met hulle goed sal gaan. Nou weet ons al van beter. Ons het nou gesien dat geen geleerdheid gesondheid en geluk kan gee nie. Dat 'n huwelik tot niet kan gaan vanwee verkeerde keuses. Dat geld nie alles kan regmaak nie. Dat ons kleinkinders kosbaar is, maar dat hulle ouers ons nou wakker hou in die nag, en nie hulle wat klein is nie. Ons kinders is nou meer as ooit ons bekommernis . Dit vat baie guts om hulle aan God oor te laat. Om in Sy vrede in te beweeg en net te vertrou dat die waarheid van Sy Gees en Sy Woord vastigheid in hulle lewens sal word en bly.
Soms tik ek myself op die vingers wanneer ek dink dat jy eintlik die beste af is van almal want jy is permanent in onskuld. Ek bid oor jou gesondheid maar ten minste hoef ek my nie te bekommer oor jou ewige siel nie. Is dit 'n vorm van ongeloof oor jou herstel? Dalk.
Boeta, ons was nie lank bymekaar die naweek nie, maar ek het elke oomblik in my hart gebêre. Ek mis jou sussie ook want sy het op die plaas gekuier en ons het bykans niks van haar gesien nie. Dit was egter vir my genoeg om te weet dat sy gelukkig gevoel het waar sy was en hoe heerlik sy met haar maatjie gespeel het. Dis baie swaar vir Oumas en Oupas wat vêr bly want hulle mis groot stukke van hulle kleinkinders se groot word. Daarom is elke ou kuiertjie vir my baie belangrik.
Jy moet soet wees en hard oefen, my skat, dat jy jou Ouma kan verras met jou vordering.
Van Ouma Karen.
Selfs terwyl ons ry wil Herman net op die tablet met sy speletjies besig wees. Dit hou hom rustig om na musiekvideos te kyk.
Brief aan Herman. Sept 2018
Dit tyd vlieg, en ek kom met 'n skrik in die hart agter dat jy al amper drie jaar gelede jou normale lewe moes afgee. Ouma mis jou. Net soos jy daar is. So anders as die gewone drie-jarige. Jy sou nou al moes leer om die toilet reg te gebruik. Ek sou teen die tyd my lag moes inhou vanwee jou nuwe babbelwoorde. Jy sou al jou soveelste nuwe paar skoene moes kry. Nou kan jy net kouse dra. Watter skoene gaan jou omkrul voetjies hanteer, sonder seermaak? Ag Here …
Ek kan skielik nie verder skryf nie, die hartseer het my oorval. Ouma gaan liewers 'n koppie tee maak. Ek probeer weer later.