Wat is 'n Oratorium – God is ons Erns
Soos enige persoon met selfs 'n beperkte kennis van Latyn sal kan aflei, hou die woord 'oratorium' duidelik verband met gebed; die Latynse woord 'orare' beteken dan bloot 'om te bid'. Dus is 'n 'oratorium' 'n plek waar daar gebid word, in welke geval elke kerk of kapel of vertrek waar gebed plaasvind, by regte 'n 'oratorium' genoem kan word. Tog sal die menigte Afrikaanse mense wat Londen al besoek het, bewus wees dat daar 'n baie groot en beroemde kerk digby die Victoria en Albert Museum is, wat bekend staan as die Brompton Oratory oftewel Brompton Oratorium. Ons het hier dus duidelik met 'n eienaam te make en wel met 'n naam wat vir vierhonderd jaar al 'n amptelike en byna gespesialiseerde tipe plek, of gebou, of groep mense aandui.
Sint Filip het sterk klem gelê op die belangrikheid van gebed; sowel privaat- as liturgiese gebed; die lees van geestelike lektuur, veral die evangelies; 'n gereelde gebruik van die Bieg en ontvangs van Heilige Kommunie en 'n daaglikse aanhoor van die Woord van God. Hierdie kenmerke van die Oratorium het bygedra tot die vinnige verspreiding van die idees en leefwyse van Sint Filip se gemeenskap. Tog wou hy nooit hê dat die Oratorium in nog 'n religieuse orde of kloosterliggaam moes ontwikkel nie. Sint Filip het dié onder sy volgelinge wat 'n roeping daarvoor aan die dag gelê het na die betrokke orde of klooster gestuur wat hy as geskik vir hulle geag het.
Maar in sy eie huis het hy geen kloosteragtigheid geduld nie, en die sekulêre aard van sy priesters en lekebroers altyd sterk benadruk. 'n Mens moet altyd in gedagte hou dat die Oratorium in die eerste instansie as 'n groep leke gefunksioneer het, en dat priesters later vanuit hierdie oorspronklike kerngroep gewy is.
Vandag nog is hierdie opgewekte en aktiewe meelewing van die Oratorium in leke se lewens iets eiesoortig en eg Filippyns. Daar word nooit vergeet dat die Oratorium oorspronklik deur leke en vir leke gestig is nie.
Elke Oratoriaanse huis word bestuur deur 'n Provoos wat vir 'n drie-jaar periode deur die stemgeregtigde lede in die huis verkies word. Die Provoos word kragtens Kerkreg erken as 'n hoër-owerste alhoewel sy funksie in die huis meer van 'n administratiewe aard as 'n wetgewende een is. Alle belangrike besluite in 'n gemeenskap word deur die Algemene Beraad geneem. Dié beraad bestaan uit al die vaders en broeders in 'n huis wat hul drie-jaar proeftyd voltooi het. 'n Persoon wat by 'n Oratorium aansluit doen so met die voornemens om die res van sy lewe in dié betrokke huis deur te bring. Dit is 'n kenmerk dat elke huis of soos dit in Kerktaal bekend staan, elke Kongregasie aan 'n spesifieke bediening toegewy is. Alle lede in die huis werk dan na gelang van hul eie bevoegdhede saam aan dié oorkoepelende oogmerk van hul besondere huis. Iemand wat tot die Oratoriaanse lewe geroepe voel is eerstens 'n persoon wat aangetrokke voel tot die heel unieke karakter van Sint Filip en veral die besonderse manier hoe hy sy eie sterk vryheidsdrang en individualiteit met 'n opbouende en ondersteunende gemeenskapslewe versoen het. Veral vandag, waar sekulêre priesters dikwels gedoem is om in akute eensaamheid te arbei, is die wonderlike sin van samehorigheid wat in 'n Oratorium te vinde is 'n ware voorbeeld van die veelbesproke "Klein Christelike Gemeenskap" waarvan die voortbestaan van die Kerk vandag so afhanklik is. In teenstelling met die eenselwigheid wat baiekeer die charisma van 'n religieuse huis of orde tipeer, is Oratoriane uit die aard van die saak baie meer individualisties, sonder om ooit afbreuk te doen aan die geestelike eendrag wat te vinde is in die liefdesband wat die lede van 'n huis aan mekaar bind.
'n Bejaarde Oratoriaan het eenmaal dié opmerking gemaak: "Ons is maar 'n kanttekening in die geskiedenisboek van die Kerk." Dit is waar dat Sint Filip en sy volgelinge hul bes gedoen het om uit die kollig te bly. Daar is die welbekende staaltjie wat vertel word van dié dag toe die pous die rooi hoed (as teken dat hy hom tot kardinaal wou maak) aan Filip gestuur het: Filip het dié gesogte kleinood aan die straatjongens gegee om daarmee bal te speel. Sint Filip het dan ook nooit enige kerklike amp aanvaar nie. Talryk was die Oratoriane nog nooit nie, en groot getalle sou die aard van 'n Oratoriaanse huis onteenseglik van sy gesinsaspek ontneem. Net soos Sint Filip was sy seuns deur die eeue maar sku vir die aanvaarding van openbare eer en het dié tipe van lae profiel werklik 'n deel van die Oratoriaanse leefwyse geword. Tog het dit die Kongregasie nog nooit aan leiers op alle vlakke van die geestelikheid en Kerkleer en dies meer ontbreek nie. Dit is eintlik merkwaardig dat die Oratorium in elke eeu en dit ten spyte van geringe getalle en die afwesigheid van 'n groot oorhoofse infrastruktuur tog sovele manne van formaat opgelewer het.
Een van Sint Filip se getrouste dissipels, Césare Baronius het een van die eerste volledige Kerkgeskiedenisse saamgestel – hy is later as't ware geforseer om die rooi hoed te aanvaar.
Daar is vyf Oratoriaanse saligverklaardes, Juvenalis Ancina (1545-1605), Antonius Grassi (1592-1671), Sebastiaan Valfré (1629-1710) en Josef Vaz (1651-1711) en John Henry Kardinaal Newman (1801-1890). Die Oratoriaanse priester Luigi Scrosoppi (1804-1884) uit die stad Udine, in die noorde van Italië, is in die jaar 2000 deur Pous Johannes Paulus II tot heilige verklaar. St. Luigi was die Stigter van die Kongregasie van die Susters van Voorsienigheid. Manne van die kaliber van Biskop Arista van Acireale; asook Biskop Huix-Miralpeix van Lérida, wat albei tydens die Spaanse Burgeroorlog 'n martelaarsdood gesterf het, het as seuns van Sint Filip onwrikbaar hul geloof bely. Nou meer onlangs was daar Kardinaal Bevilaqua van die Brescia Oratorium wat 'n getroue raadgewer van Pous Paulus VI was. Die erns van die Oratoriaanse roeping bestaan egter nooit uit faam nie, maar om op 'n beskeie en eenvoudige manier die Skepper te dien.
Die Oratorium hier in Suid-Afrika is uniek in vele opsigte. Dit is die eerste Kongregasie wat nog ooit in Afrika die lig gesien het, en dit is maar een van twee huise in die Suidelike Halfrond. Die huis het in 1992/92 ontstaan toe agt mans 'n gemeenskapslewe op uitnodiging van die Biskop van Oudtshoorn in sy bisdom begin het. Die Kongregasie van die Oratorium van St. Filip Neri in Oudtshoorn is op die 15de Augustus, 1997, kerkwetlik opgerig as 'n outonome gemeenskap. Die spesifieke bediening van dié gemeenskap is om na die behoeftes van die snelgroeiende aantal Afrikaanssprekende Katolieke regdeur Suid-Afrika en Namibië om te sien. Die Oudtshoorn Oratorium behartig die vertalingskantoor van die A.T.P.S. (die Afrikaanse Taal Pastorale Streek van die Suider-Afrikaanse Katolieke Biskoppe Konferensie). Die A.T.P.S. se doel is om al die nodige liturgiese tekste vir kerklike aanbidding en die sakramentele lewe in Afrikaans beskikbaar te stel. In 2004 het die Oudtshoorn Oratorium ook 'n eie uitgewery op die been gebring: Die Oratorium Uitgewery spits homself toe op geestelike en devosionele boekies in Afrikaans en 'n aantal publikasies het al die lig gesien. Wat dié Kongregasie van die Oratorium so uniek maak is die feit dat die tradisionele Katolieke gemeenskapslewe hier in en deur Afrikaans uitgeleef word: Die Daaglikse Liturgiese Gebedsure van die Kerk word hier in Afrikaans gebid! In 2005 is 'n gemeenskap van die Susters van Voorsienigheid in Oudtshoorn gestig om in vennootskap met die Oratoriane die beplande St. Luigi Scrosoppi Sorgsentrum in Bridgton in Oudtshoorn te vestig. Hierdie beoogde projek het ten doel die geestelike en sosiale verheffing van die township gemeenskap op die wyse wat St. Filip Neri sy tyd se probleme so sukses in Rome aangespreek het. Dié beplande sorgsentrum sal uiteindelik opvoedkundige, sport en mediese fasiliteite aan die breër gemeenskap bied. Dit is dan ons opregte hoop en bede as die lede van dié (nog) enigste huis van Sint Filip in Afrika, dat ons Heilige Stigter se lewenslustige en byna uitspattige Goddelike uitbundigheid in en deur ons voorbeeld, ook hier onder die warm Suiderson 'n vrugbare teelaarde sal vind vir dié grootse gawe van Liefde waarmee Christus sy Kerk so mildelik geseën het.
Ponelle en Bordet, St.Philip Neri and the Roman Society of his times, (Engelse Vertaling), Sheed &Ward, 1932.