Terapiehonde bring glimlagte so ver hulle gaanDie terapiehond, Milo, ontmoet een van die jong pasiënte by ŉ Netcare-hospitaal. (Foto: TOP Dogs/Facebook) Die gesegde lui ŉ hond is ŉ mens se beste vriend, maar TOP Dogs se tientalle terapiehonde is bewys daarvan dat dié stertswaaiende vierpotiges veel meer is en ŉ onmisbare verskil in mense se lewens maak. Daar is toenemend erkenning vir die terapeutiese rol wat troeteldiere kan speel met betrekking tot die mens se geestesgesondheid. Verskeie navorsingstudies het bevind dat interaksie met honde voordele kan inhou vir mense wat sukkel met sielkundige probleme of stresverwante toestande. Troeteldiere, insluitend honde, kan ook as ondersteuning dien vir mense wat trauma moet verwerk of sukkel met angs. Navorsing toon dat terapie-troeteldiere, ook bekend as emosionele ondersteuning-troeteldiere, kan help om mense se bloeddruk te verlaag, asemhalingstempo te reguleer en mense se vermoë om pyn te hanteer kan verbeter. Dit is juis hierdie voordele wat aanleiding gegee het tot die stigting van TOP Dogs, ŉ niewinsgewende organisasie gesetel in Gauteng wat in 2008 op die been gebring is. Touch Our Pets Therapy Dogs, oftewel TOP Dogs, spits hom daarop toe om terapiehonde te gebruik om emosionele ondersteuning te bied aan verskeie persone wat daarby baat vind, van pasiënte by rehabilitasiesentrums, tot inwoners van aftree-oorde en universiteitstudente wat sukkel met eksamenstres. TOP Dogs bied ook opvoedkundige programme aan waardeur kinders geleer word hoe om honde te hanteer, asook oor die behoeftes van honde en hoe om hulle behoorlik te versorg. “TOP Dogs het begin met sewe staande lede en was aanvanklik net aan die Oos-Rand werksaam, maar het uitgebrei na Johannesburg en Pretoria, en sal van September ook in KwaZulu-Natal werksaam wees,” sê Ilona Kruger, president van TOP Dogs. “Vandag het ons 180 hondehanteerders in Gauteng met sowat 190 honde wat besoeke doen.” Kruger sê omdat TOP Dogs ŉ niewinsgewende organisasie is, is al hul hanteerders vrywilligers wat hul honde en dienste beskikbaar gestel het, deur die nodige keuring en opleiding gegaan het en nou op vrywillige basis, tesame met hul voltydse beroepe, ook as hondehanteerders optree. ‘n Terapiehond hou ‘n wakende oog oor ‘n terapiesessie by ‘n die Care Cure-rehabilitasiesentrum. (Foto: TOP Dogs/Facebook) Wat is ŉ terapiehond? “’n Terapiehond is ŉ hond wat gebruik word om emosionele ondersteuning te bied aan verskillende mense en in verskillende omstandighede,” verduidelik Kruger. “Terapiehonde maak mense kalm, hulle laat die betrokke persoon se bloeddruk daal en hulle veroorsaak dat ‘happy’-hormone afgeskei word – hormone wat die persoon meer gelukkig en tevrede laat voel.” Kruger verduidelik TOP Dogs se terapiehonde word by ŉ wye verskeidenheid plekke gebruik. Een hiervan is by rehabilitasiesentrums waar pasiënte fisio- en arbeidsterapie moet ontvang nadat hulle byvoorbeeld in ŉ ongeluk betrokke was. “Die arbeidsterapeut sal ŉ program met die hond vir die pasiënt uitwerk, byvoorbeeld die pasiënt sal op ŉ balk loop met die hond langs hom. Daardie pasiënt konsentreer so op die hond wat hier langs hom loop en hom op so ŉ wyse ondersteun, dat hy nie eens agterkom hy is besig om op sy eie op ŉ balk te loop nie.” TOP Dogs se terapiehonde bied ook kameraadskap aan inwoners van aftree-oorde wat dikwels baie alleen is, of wat hul eie honde moes agterlaat toe hulle na die aftree-oord verhuis het. “As ons die honde vat om by daardie bejaardes te gaan kuier en jy sien hoe hulle die honde vryf en die glimlag oor hul gesigte kruip … jou hart bons sommer so uit jou lyf. Dit is waaroor terapiehonde vir ons gaan,” sê Kruger. TOP Dogs was ook verlede week vir drie dae lank by die Universiteit van Pretoria waar studente genooi is om met hierdie vierpotiges te kom kuier en sodoende ŉ bietjie van hul eksamenstres ontslae te raak. Die organisasie besoek ook kleuterskole, kinderhuise, klinieke en werk selfs in die kinderhof. Kruger beklemtoon dat enige dier as terapietroeteldier gebruik kan word, en dat katte ook gewild is om dié funksie te verrig. TOP Dogs maak egter net van honde gebruik. Hayley die terapiehond is te bly om die inwoner van ŉ Johannesburgse aftree-oord te groet. (Foto: TOP Dogs/Facebook) Van vierpootvriend tot terapeut Kruger sê enige ras hond ouer as een jaar oud kan ŉ terapiehond word, solank die hond goedgeaard is en met alle mense en ander honde oor die weg kom. Die honde word gebruik totdat hulle tien jaar oud is en daarna word elke hond individueel geëvalueer om te bepaal of hy nog in staat is om te werk. Indien nie, tree woef af en kan die hanteerder ŉ nuwe hond oplei indien hulle sou wou. “Wanneer iemand graag hul hond as terapiehond wil aanbied, is daar ŉ keuringsproses wat gevolg word. Ons kyk na die interaksie tussen die hond en sy hanteerder en hoe die hond op die hanteerder reageer,” verduidelik Kruger. “Daarna moet die hond ses proefbesoeke suksesvol aflê om finaal toegelaat te word. Ons sal die hond na verskillende plekke toe neem om te kyk hoe die hond en sy hanteerder dit hanteer, asook om seker te maak dat die hond dit wel geniet om dit te doen.” Kruger verduidelik dat hoewel al TOP Dogs se terapiehonde gemaklik is met alle volwassenes én kinders, is daar honde wat beter aard by sekere situasie en sekere besoek meer geniet as ander. Hulle word dus ingedeel vir die besoeke waarby hulle die meeste aanklank vind. “Wanneer iemand versoek dat ons hulle besoek, word hulle op ŉ waglys geplaas. Ons gebruik nooit minder as vier honde nie wanneer ons ŉ plek besoek en moet dus eers seker maak dat ons genoeg hanteerders het en dan doen ons ŉ maandelikse besoek.” Kruger sê hoewel dit nie ŉ vereiste is dat ŉ hond vooraf gehoorsaamheidsopleiding of ander formele opleiding moet hê om ŉ terapiehond te kan word nie, is dit beslis nuttig wanneer die hond reeds opgelei is om opdragte te kan uitvoer. “Soms kry ons ook honde wat deel was van gidshond-opleiding, maar wat dan uit hierdie opleiding geval het en dan by ons kom aansluit,” sê sy. “Dit is maar baie ‘on the job training’. Die honde leer soos hulle aangaan. “Maar ons handhaaf ten alle tye die hoogste moontlike standaarde en bly getrou aan ons visie om glimlagte te bring waar ons gaan. ‘Spreading smiles for miles’.” As niewinsgewende organisasie is TOP Dogs afhanklik van donasies en finansiële steun van die publiek vir sy voortbestaan. Kruger sê enigiemand wat graag by die organisasie wil aansluit en meen hul hond sal goed aard as terapiehond, kan ŉ e-pos stuur na [email protected]. Besoek TOP Dogs se webtuiste vir meer inligting.