Nuuskommentaar: As kwotas en ‘affirmative action’ vouArgieffoto (Foto: maxlkt, Pixabay) “Uitnemendheid moet gevier word waar dit ook al gevind word (en daar moet selfs in onwaarskynlike plekke daarna gesoek word) … Jy hoef nie elite te wees om sukses te kan behaal nie.” So sluit die Amerikaanse skrywer en ontleder, Michael Barone, sy jongste artikel af onder die opskrif, “Time to drop colleges’ racial quotas and preferences”. Lees die volledige artikel gerus. Voor op Barone se kop as “regse skrywer” gespring word, hy haal die data vir sy artikel hoofsaaklik uit ’n artikel wat in die New York Times verskyn het, en wel onder die titel: “Even with affirmative action, Blacks and Hispanics are more underrepresented at top colleges than 35 years ago”. Wie die New York Times as regs wil afmaak, moet sy kop laat lees. Natuurlik kan die toestande in die VSA (waar dit oor die inhaal van minderhede handel) nie net so op Suid-Afrika van toepassing gemaak word nie, waar dit oor die soms bruuske voortrek van ’n meerderheid handel. Tog het daar die afgelope paar jaar baie sterk parallelle sienings tussen swart in die VSA en swart in Suid-Afrika ontstaan wanneer dit oor beskouings van ras kom, wat presies rassisme is, en hoe die saak uiteindelik deur boetedoening en reparasie genormaliseer kan word. Simbole van die ou konfederale state word nou geteiken, op ’n soortgelyke wyse as wat die beeldestorm en skilderye-vandalisme hier allerlei onvrede veroorsaak. Data is van ’n 100 kolleges en universiteite verkry, wat ’n wye verskeidenheid tipe instellings behels, en die kruks is dat swart mense en Latyns-Amerikaners by die instellings onderverteenwoordig is. Dit, ten spyte daarvan dat die 1964 Civil Rights-wet wat rassediskriminasie verbied, gereeld oortree deur toelatingsvereistes vir swart en Latyns-Amerikaanse studente makliker te maak. Barone gee wel toe dat dié universiteite met twee hofsake ’n soort reddingsboei ontvang het om wel so te kan optree, University of California v. Bakke en 2003 Grutter v. Bollinger. Dat dit as oorgangsmaatreël bedoel is, blyk daaruit dat regter Sandra Day O’Connor in die Gutter-saak geskryf het: “25 jaar van nou af sal die gebruik van rassevoortrekkery nie meer nodig wees nie.” Daar is nou nog net 11 jaar oor, en dit lyk nie of sy in die kol gaan wees nie. Barone meen egter die “bevoordeeldes” van die stelsel is ook slagoffers, deurdat hulle onder meer met die reputasie sit as dat hulle “affirmative action”-huurlinge is. Bogenoemde uiteensetting is nie ’n poging om Barone of die New York Times se artikels op te som nie, en talle aspekte het nie onder die loep gekom nie. Gaan dit die afloop in Suid-Afrika wees? Sake 24 berig vandag dat die adjunk-direkteur-generaal van finansies gewaarsku het dat met (swart) bemagtiging nie van swart huishoudings wat reeds spaar, vergeet moet word nie. Hulle kan deur die bemagtigingsaksies wat sekere swart individue regstreeks bemagtig, die bemagtigingsaksies van swart mense verwater. Word daar ’n blywende letsel toegedien as ’n wit leerder ten spyte van sy akademiese prestasie nie vir medies gekeur word nie, of nie ’n beurs of studielening kan bekom nie? Uitnemendheid word nie meer altyd ontgin waar dit ook al gevind word nie. Gaan “affirmative action”, of die modewoord, transformasie, verhinder dat studente weer ’n #FeesMustFall-veldtog hou, dat daar ’n lewenslyn gaan kom vir Afrikaanse studente aan staatsinstellings tot moedertaalonderrig? Oplaas, hierdie stuk is nie bedoel om mense tot moedeloosheid te stem nie, maar bloot om net nog ’n klein lessie te bring oor wat ons uit die Amerikaners se harde ondervindings kan leer. Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, het ’n wonderlike artikel as nuuskommentaar vir Pretoria FM geskryf, en wat as opiniestuk op Maroela Media geplaas is. Die opskrif is toepaslik, “Wonderwerkers”. Dit handel in wese oor mense wat deur werk daarvan te maak, gestalte gee aan positiewe idees, maar natuurlik gerugsteun deur sterk organisasies. Hy noem dit nie, maar Solidariteit is een so ’n sterk organisasie, en Akademia is een van sy projekte wat wonder-WERK gespel moet word. En daar is nog baie plek vir wonderwerkers om betrokke te raak sodat ons kinders eendag ’n toekoms in hul vaderland het.