Afrikaanse gemeenskap ‘moet nuut dink’ oor werkende ma’sFoto: TheLittleShopper/Colouritbright.com/ Die Solidariteit Navorsinginstituut (SNI) het Woensdag met die bekendstelling van ŉ demografieverslag oor die getalle van Afrikaanssprekendes en Afrikaners in Suid-Afrika gesê dit is kommerwekkend dat dié bevolking nie genoeg kinders kry om die plaasvervangingskoers te ewenaar nie. “Alhoewel daar tekens van herstel is, is ŉ dalende geboortekoers ŉ wêreldwye tendens in welvarende gemeenskappe. Om weer die plaasvervangingskoers van 2,1 kinders per vrou te haal, moet nuut gedink word oor hoe die werkplek en die Afrikanergemeenskap werkende ma’s beter kan tegemoetkom,” het Connie Mulder, hoof van die navorsinginstituut, gesê. Die SNI se demografieverslag het getoon dat wit Afrikaanssprekende vroue geneig is om hul kinders tussen die ouderdom van 30 en 35 te hê met ŉ gemiddeld van 1,6 kinders per vrou. Luidens die verslag het ŉ geboortegolf die Afrikaanse gemeenskap getref wat getoon het bruin en wit Afrikaanssprekendes kry deesdae weer meer kinders. Hierdie “babaploffingkinders” moes teen vanjaar (2018) skoolgaande ouderdom bereik het. Die hoë getal geboortes is egter nie genoeg om die stagnasie in Afrikaners se absolute getalle te keer of die sistematiese afplatting wat daarmee oor die volgende 25 jaar gepaardgaan, te verhoed nie. Dit strook met die tendense in ander Westerse lande waar die middelklas minder kinders het. Die afname in die getal van kinders kan ook toegeskryf word aan (toenemend) meer vroue wat die arbeidsmark betree, hul hoër opleidingsvlakke en omdat vroue langer wag voordat hulle begin om kinders te kry. Daar is in Europa met verskeie inisiatiewe gepoog om hierdie probleem te probeer oplos, maar dit het tot dusver gemengde welslae gehad. “Die primêre faktor waaraan aandag gegee moet word, is hoe om die finansiële las van kinders in ŉ middelklashuishouding te verminder en dit makliker vir ŉ vrou te maak om ŉ werkende ma van twee of drie kinders te wees,” het Mulder gesê. Opsies wat oorweeg kan word om die Afrikanerbevolking aan te moedig om meer kinders te kry, is om werkplekke meer mavriendelik in te rig, ma’s toe te laat om fleksietyd te werk en gesubsidieerde kleuterskole of dagsorg te verskaf. “Die moderne werkplek het nog nie aangepas by die influks vir werkende vroue se behoeftes nie,” het Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, gesê. Hy het ook aanbeveel dat kerke dit moet oorweeg om hul geriewe gedurende die werkweek in kleuterskole te omskep. Die verslag het ook die toenemende verengelsing onder bruin Afrikaanssprekendes as ŉ besonderse probleem uitgewys wanneer daar na die oorlewing van Afrikaans gekyk word. “Alhoewel die bruin Engelssprekende bevolking se geboortekoers aansienlik laer is as dié van die bruin Afrikaanssprekende bevolking, het bruin Engelssprekendes tussen 2001 en 2011 proporsioneel tot die totale bruin bevolking toegeneem. Dit dui daarop dat bruin mense hul voorkeurtaal van Afrikaans na Engels verander teen min of meer dieselfde tempo as wat wit Afrikaanssprekendes tans emigreer,” het Mulder gesê. Hy het gesê meer geleenthede vir mense om in Afrikaans te studeer en te werk behoort dié tendens te kan bylê. “Dit beteken wel dat die aanslag van die regering teen Afrikaans-onderrigmedium tans teëgewerk moet word, indien die bruin Afrikaanssprekende gemeenskap se verengelsing gekeer wil word.” Nog ŉ kommerwekkende aspek wat in die demografiestudie uitgewys is, is die vinnige veroudering van die Afrikanerbevolking. Mulder het gesê dit impliseer dat daar in die komende jare meer maatskaplike druk op kinders gaan wees om vir langer na hul ouers om te sien. “ ŉ Ouer bevolking het ook groter gesondheidsorgbehoeftes en gevolglik gaan gesondheidsorg ŉ groter kwessie vir Afrikaanssprekendes en veral vir Afrikaners raak.” Mulder meen veroudering kan egter ook positief aangewend word. “Die groot aantal mense wat reeds uit die arbeidsmark getree het, maar nog gesond genoeg is om aan ekonomiese aktiwiteite deel te neem, skep geleenthede vir die oordrag van kennis. Entrepreneurs kan hierdie mense ook op ŉ kontrakbasis en as konsultante in diens neem.” Die SNI se demografieverslag het getoon dat, alhoewel die Afrikaanse bevolking in absolute getalle toeneem en die Afrikanerbevolking se absolute getalle stagnant bly, krimp beide bevolkingsgroepe relatief tot die land se totale bevolking. “Dit is belangrik dat kultuurorganisasies en ander instellings wat op die Afrikaanse en Afrikanermark gemik is, hulle nie te veel steur aan watter persentasie van die bevolking hierdie twee groepe uitmaak nie. Alhoewel die persentasie Afrikaanssprekendes en Afrikaners proporsioneel tot die Suid-Afrikaanse bevolking krimp, groei die onderliggende bevolkingsgroep inderwaarheid of dit bly dieselfde,” het Mulder benadruk.