Cyril Ramaphosa se kabinet-kopseerCyril Ramaphosa. Foto: Flickr/GovernmentZA Die Zuma-nagmerrie is verby, die Ramaphosa-era het aangebreek, en nou begin die hoofbrekens vir Cyril Ramaphosa. Hy sal nou uit die wrakstukke van die korrupte Zuma-jare ŉ kabinet moet saamstel wat wys ŉ nuwe, skoner era het aangebreek, maar hy sal moet oppas om nie die ANC in die proses te skeur deur te veel mense met magsbasisse binne die party uit die kabinet te laat nie. Televisie-onderhoude vanoggend met inwoners van Durban en Nkandla het gewys wat mens vermoed het: Zuma-steun bly sterk buite die middelklas, op die platteland en spesifiek in KwaZulu-Natal. Daardie wete perk Ramaphosa se bewegingsvryheid erg in. Dit is dus nie om dowe neute dat die ANC se LP’s weer byeengeroep is vir ŉ koukus vanoggend nie. As die opposisie vanmiddag ŉ kandidaat teen Cyril Ramaphosa stel vir die presidentskap – en hulle sal dom wees om dit nie te doen nie – sal dit deur geheime stemming wees dat die uitslag bepaal word, en dit sal vir Ramaphosa ŉ ramp wees om minder stemme te kry as die 249 LP’s wat die ANC het deurdat Zuma-ondersteuners byvoorbeeld nie vir hom stem nie. Teen vanoggend was dit nog nie duidelik of die opposisie al op ŉ kandidaat ooreengekom het nie. Die verkiesing van die nuwe president vind om 14:00 plaas. Dan moet die nuwe president ŉ nuwe kabinet saamstel. Daar is nie haas nie, en dit kan maklik ŉ week duur, maar dit moet gedoen word, en dan sit Ramaphosa met ŉ yslike tameletjie. Talle Zuma-kabinetslede is omstrede en onbekwaam. Sommige kan binnekort in die hof moet staan en selfs in die tronk beland. Name ter sprake sluit in Bathabile Dlamini (maatskaplike ontwikkeling), Faith Muthambi (staatsdiens en administrasie), Mosebenzi Zwane (minerale hulpbronne), Nomvula Mokonyane (water en sanitasie), Malusi Gigaba (finansies), Lynne Brown (openbare ondernemings) en vele meer. Daar is ook verskeie uiters bekwame mense wie se loopbane deur Zuma verwoes of op ŉ syspoor geplaas is, en wat nou ŉ terugkeer kan maak na kabinetstatus. Hieronder tel die voormalige minister van finansies, Pravin Gordhan (daar is sterk sprake dat hy vir Brown kan vervang by openbare ondernemings), Mcebisi Jonas (hy sal beter by finansies vaar as die arme Gigaba, wat totaal buite sy veld is) en Derek Hanekom. En dan het Ramaphosa vanoggend ŉ punt daarvan gemaak om op die Seepunt-promenade te gaan draf saam met Trevor Manuel, nog ŉ voormalige minister van finansies. In die hele Kaapstad kan jy nie daardie tyd van die oggend méér in die openbare oog wees as op die Seepunt-promenade nie. Ramaphosa en Manuel wou saam gesien word, en hulle is wel saam gesien. Dit was ŉ openbare sein en ŉ openbare standpunt-inname. Ramaphosa sal ook ŉ nuwe adjunkpresident moet aanstel, en tans word drie name genoem – al drie vroue. Dit is die name van Lindiwe Sisulu (tans minister van menslike nedersettings), Naledi Pandor (tans minister van wetenskap en tegnologie) en Baleka Mbete (tans speaker van die Nasionale Vergadering). Van die drie sal Sisulu die swakste keuse wees, want daar is vele wolke om haar kop oor die spandabelrige gebruik van vliegtuie toe sy minister van verdediging was. Pandor sal waarskynlik Ramaphosa se eerste keuse wees, maar sy is dalk ŉ bietjie te elitisties. Mbete is nie die aangenaamste of gewildste politikus nie, maar dan sal die ANC ten minste ŉ beter persoon as speaker kan aanstel (soos Thoko Didiza, byvoorbeeld) en vir ŉ slag weer ŉ behoorlik funksionerende parlement kan hê. Of hy sal heeltemal ander mense in al hierdie poste kan aanstel. Die Grondwet sê dis ŉ volkome presidensiële prerogatief, so hy hoef niemand te raadpleeg nie. Dit is sy verantwoordelikheid, sy keuse en dus sy hoofbrekens.