PressReader - Weg!: 2018-10-01 - ONT­MOET DIE SKRYWER
ONT­MOET DIE SKRYWER
Weg! - 2018-10-01 - Kortliks -
In 2005 het die joer­na­lis en skrywer El­ka­rien Fou­rie saam met haar man, Tie­nie, in C­hi­na gaan woon om vir ’n jaar of twee skool te hou. Hul­le het op die ou end am­per ’n de­ka­de ge­bly. Sy het ’n puik me­moir en reis­boek, Vat jou he­le hart – kom saam na die Mid­del­ko­nink­ryk, ge­skryf wat C­hi­na se ge­skie­de­nis, kul­tuur en al­le­daag­se le­we vir A­fri­kaan­se le­sers ont­sluit. As jy ooit C­hi­na wil be­soek, is hier­die boek ver­plig­te lees­stof. El­ka­rien ver­tel vir ons meer.
Wan­neer het jy be­sluit om die boek te skryf? Ek het al­gaan­de be­sef hier­die kul­tuur is be­sig om só vin­nig te ver­an­der en te ont­wik­kel na­dat dit in die vo­ri­ge an­der­hal­we eeu ’n laag­te­punt be­reik het, dat ek die tyd waar­in ons daar was, móés boek­staaf. Toe het ek ver­staan waar­om Scott Kro­nick ge­sê het as jy ’n week in C­hi­na was, kan jy ’n boek skryf, as jy ’n jaar in C­hi­na ge­woon het, kan jy ’n ar­ti­kel skryf, maar as jy meer as ’n de­ka­de in C­hi­na was, kan jy niks skryf nie.
Waar­om het jy op dié ti­tel be­sluit? Con­fu­ci­us het so ’n groot rol in C­hi­na se ge­skie­de­nis ge­speel en weer in die mo­der­ne tyd ge­wild ge­raak dat ek sy fi­lo­so­fie na­ge­gaan het. Om­dat ek glo as jy be­sluit om ’n ding te doen, jy dit vol­le­dig en gees­drif­tig moet doen, het sy spreuk “waar jy ook al gaan, gaan met jou he­le hart” by my aan­klank ge­vind en ek glo dit was op my ver­blyf in C­hi­na van toe­pas­sing.
Wie dink jy be­hoort die boek te ge­niet? Men­se wat van reis­ver­ha­le en stories oor on­be­ken­de plek­ke hou, ge­skie­de­nis­lief­heb­bers en na­tuur­lik die­ge­ne wat be­lang stel om na die Ver­re-Oos­te te reis of daar sa­ke te doen. Ook die groot aan­tal jong men­se (en hul­le ou­ers en fa­mi­lie) wat on­der­wys­ge­leent­he­de in C­hi­na na­vors.
C­hi­na se an­tie­ke ge­skie­de­nis maak ook deel uit van jou boek? Al die jong C­hi­ne­se met wie ons in klas­se en toetslo­ka­le ge­werk het, het met trots na hul­le 5 000 jaar oue ge­skie­de­nis ver­wys.
By U­nes­co-er­fe­nis­ge­bie­de, be­siens­waar­dig­he­de in die ste­de, dor­pies en plat­te­land en selfs in die taal en skryf­wy­se kom jy dit ook o­ral teë. As ’n mens na uit­vin­dings op uit­een­lo­pen­de ge­bie­de kyk soos na­vi­ga­sie-in­stru­men­te, pa­pier, bus­kruit, vlie­ërs, por­se­lein, druk­kuns, krui­wa­ens, sam­bre­le en die i­ko­nie­se pro­duk­te soos tee, sy en bam­boes, kan jy nie an­ders nie as om te won­der hoe dit ge­beur en uit­ein­de­lik na die res van die wê­reld ver­sprei het.
Baie men­se wat nog nooit in C­hi­na was nie, het ’n ste­re­o­ti­pie­se beeld van die land en sy in­wo­ners. Hoe het jy dit er­vaar? Van die 56 be­vol­kings­groe­pe in die land be­hoort on­ge­veer 91% tot die Han-groep. Die res is van 55 min­der­heids­groe­pe wat hoof­saak­lik aan die bui­te­wy­ke van die land woon en meest­al hul­le eie kul­tuur, taal, bou­sty­le en ge­brui­ke het.
Eers wan­neer jy daar woon, werk en reis, be­sef jy hoe­veel die stads­be­wo­ners van die plat­te­lan­ders ver­skil, ve­ral dié wat in af­ge­son­der­de en berg­ag­ti­ge de­le woon. Die beeld wat baie Suid-A­fri­ka­ners van C­hi­ne­se het, is dat hul­le in groot groe­pe toer wat dik­wels luid­rug­tig is. Of hul­le word ge­as­so­si­eer met pro­duk­te van swak ge­hal­te en na­maak­sels. Ek het vrien­de­lik­heid en gul­har­tig­heid van vol­slae vreem­de­lin­ge er­vaar en men­se wat let­ter­lik die spreek­woor­de­li­ke ek­stra myl stap om se­ker te maak ek ver­dwaal nie.
Jy haal baie sta­tis­tiek aan in die boek, ve­ral oor C­hi­na se teg­no­lo­gie­se ont­wik­ke­ling? C­hi­na se sta­tis­tiek smok­kel met ’n mens se kop. Bill Ga­tes het daar­op ge­wys dat dié land tus­sen 2011 en 2013 meer be­ton (6,6 gi­ga­ton) ge­bruik het as A­me­ri­ka in die he­le 20ste eeu (4,5 gi­ga­ton).
Dit sluit na­tuur­lik die ge­wel­di­ge dam in wat tus­sen drie klo­we ge­bou is. Daar is min­der as 60% ste­de­lin­ge in C­hi­na, maar die plan is om teen 2026 al­te­sa­me 250 mil­joen men­se na die ste­de te laat ver­huis ten ein­de die land ver­der te mo­der­ni­seer. Dit nood­saak dat ‘n mas­sa nu­we woon­plek, paaie, fa­brie­ke en spoor­ly­ne met su­per­vin­ni­ge trei­ne ge­bou word.
As ie­mand C­hi­na wil be­soek, wat sal jy as moet­sien­plek­ke be­skou? Die Yun­nan-pro­vin­sie met sy hoof­stad, Kun­ming, is berg­ag­tig en huis­ves in­te­res­san­te min­der­heids­groe­pe. Da­li en Li­ji­ang, baie sjar­mant, kan ge­kom­bi­neer word met Gui­lin en Yangs­huo en selfs Hai­nan-ei­land, Ma­cau, Gu­ang­z­hou, Hong­kong en Xi­a­men met die ei­land­jie Gu­langya waar geen mo­tors ry nie, maar baie kla­vie­re ge­hoor kan word.
Die suid­oos­te is die vrug­ba­re, wa­ter­ry­ke deel en daar­om ook die voor­uit­stre­wend­ste met Su­z­hou, Hang­z­hou, S­jang­jai, Nan­jing en die D­rieklo­we­dam ( Three Gor­ges), ter­wyl daar noord­waarts Bei­jing met sy uit­staan­de at­trak­sies soos die Muur en die Ver­bo­de Stad is en nog ver­der noord die gras­vel­de van Bin­ne-Mon­go­lië.
Stel jy eg­ter meer in die be­roem­de Sy­roe­te, Kashgar en die Mo­gao-grot­te by Dun­hu­ang be­lang, moet jy na die droë noord­wes­te gaan waar jy lan­ger af­stan­de sal moet af­lê, maar Ti­bet en Xin­ji­ang kan in­sluit. As jy in die ar­ge­o­lo­gie en 53 U­nes­co-wê­reld­er­fe­nis­ge­bie­de in C­hi­na be­lang stel, is die Ter­ra Cot­ta-le­ër na­by Xi­an ’n moet. Kom­bi­neer dit met die Si­chu­an­pro­vin­sie, tuis­te van die reu­se-pan­das, en, as dit in die so­mer is, Ji­u­z­hai­gou, ’n na­tuur-ge­bied of “sce­nic spot”, soos die C­hi­ne­se graag sê.
Wat­ter an­der rei­se en skryf­pro­jek­te lê vir jou voor? Ek werk aan ’n his­to­rie­se ro­man en fo­kus op ’n per­soon oor wie min be­kend is. Daar­voor be­hoort ek in die B­rit­se ar­gie­we te gaan soek, maar geld gaan dees­dae na be­soe­ke aan Maas­tricht in Ne­der­land waar ons klein­kin­ders woon.
Vat jou he­le hart word uit­ge­gee deur Na­le­di. Be­stel by el­ka­rien­fou­rie@gmail.com teen R200 plus pos­geld of by boek­win­kels teen R220.