Volume 59 Number 3, 2019
Tydskrif vir Geesteswetenskappe - Volume 59 Number 3, September 2019
Volume 59 Number 3, September 2019
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 305 –317 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a1
What was striking about the “intellectuals” of ancient Greece, is that their activities amounted to the respective activities of public debating and public dialogue. The Sophists were debaters – people who already had a fixed view that they tried to impose on others. This is to be clearly distinguished from Socratic dialogue, where the interaction starts with a mutual “docta ignorantia”, where participants open themselves to learn from each other, and where the interaction reaches a position that is new to both. When viewed as fundamentally a modern phenomenon (post-17th Century), the distinction between cultural (e.g. Ortega y Gasset) and political (e.g. Sartre, Chomsky) intellectuals comes to the fore. This modern origin of the term can be traced to the defenders of Dreyfuss – the intellectueles of 1898.
For a long time, intellectuals were considered mediators between the worlds of largely inaccessible ideas and values, and of everyday popular beliefs and traditions. This function has epistemological, cultural and political dimensions. On the epistemological level, the public intellectual confronts society with (otherwise inaccessible) ideas/theories by simplifying them (e.g. Einstein’s analogies). On the cultural level, the knowledge shared relates to the value and status of the culture the intellectual inhabits (e.g. Hegel on freedom within the state). Politically, intellectuals share ideas linked to political action (e.g. Marxists’ insistence on aiding the critical consciousness and facilitating a language to express the predicament of the working class).
Hierdie artikel handel oor die rol van die openbare intellektueel in die opvoeding van die samelewing. Die skrywer toon aan hoe vele skrywers meen dat die idee van die openbare intellektueel sy oorsprong in Antieke Griekeland het, met Protagoras en Sokrates as vermeende voorbeelde. Dit word meer algemeen aanvaar dat openbare intellektuele ŉ moderne verskynsel is. Hulle medieer tussen die publiek en ŉ wêreld van meesal moeilik toeganklike idees. Op die kulturele vlak evalueer hulle die status van die samelewings waartoe hulle behoort, en in die politiek ontwikkel hulle idees wat lei tot politieke aksie. Die skrywer wys veral op die oorgange in intellektuele optrede vanaf moderniteit na postmoderniteit. Hulle verwerp toenemend die outoritêre deklamasie van natuurwette en kulturele vorme, hulle spreek bedenkinge uit oor die houdbaarheid van die kategorie van seker kennis, hulle artikuleer die gefragmenteerdheid van die moderne wêreldbelewing, hulle verwerp toenemend die idee van die selfevidente gegewenheid van verskynsels en vervang dit met die idee van die noodsaak van mediasie via tekens en simbole, en hulle propageer laastens ŉ wêreld waarin Filosofie as die “Vak” wat aan almal verduidelik waarmee hulle “eintlik” besig is, vervang word met die dialoog-soekende en bemiddelende idee van hermeneutiek.
Author J. Burger van Lill
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 318 –344 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a2
Proponents of justificationism are adamant that knowledge claims have to be proven to be true by referring to an appropriate epistemological authority and indisputable foundation of knowledge. However, as such an assumption cannot be justified on rational grounds, it cannot be accepted as knowledge in terms of this criterion of justificationism. Furthermore, according to Cilliers, justificationism (“foundationalism”) represents the traditional (“modern”) way of gathering knowledge. In the current era (whether regarded as postmodern or not), which is characterised by a complex lifeworld, such a strategy represents avoiding complexity instead of acknowledging and studying it.
Aanhangers van die regverdigende standpunt vereis dat kennisaansprake as waar bewys moet word, deur ’n beroep op ’n toepaslike epistemologiese outoriteit, ’n vaste verwysingspunt, te doen. Volgens Cilliers verteenwoordig hierdie standpunt die tradisionele (“moderne”) manier om kennis te verwerf. In die huidige tydvak, gekarakteriseer deur ’n komplekse leefwêreld (of dit as “postmodern” beskou word of nie), kom so ’n strategie neer op die ontwyking eerder as die bestudering van kompleksiteit. Cilliers verduidelik dat ’n komplekse, oop sisteem, gekenmerk word deur ’n verweefde netwerk van dinamiese interaksies tussen die menigvuldige heterogene komponente (wat ook subsisteme kan vorm) van die sisteem en ander betrokke sisteme. Uit hierde dinamiese interaksies spruit veranderings en herorganisasie van die struktuur, dikwels deur middel van selforganisasie, om nuwe eienskappe te laat ontluik wat bydra tot die funksionering van die sisteem. Uit navorsing toon Damasio dat die mens in wese ’n geïntegreerde komplekse sisteem verteenwoordig met liggaam, brein, sintuie en verstand wat denke en ’n selfbewussyn ontwikkel om in ’n fisiese en sosiale omgewing ’n sinvolle bestaan te voer. Cilliers argumenteer dat aanvaarding van die kompleksiteit van die leefwêreld, voorveronderstel dat dit onmoontlik is om sodanige wêreld ten volle te begryp. Sodanige aanname beteken egter nie dat géén kennis van die leefwêreld ingewin kan word, of dat die inligting vaag is nie. Deur denke verwerf die mens kennis en voeg sinskeppende waarde toe tot sy/haar alledaagse bestaanswêreld; die mens as geesteswetenskaplike het die bykomende verpligting om wetenskaplike kennis oor die menslike leefwêreld te verwerf.
Inheemse kennis as beskermbare kulturele identiteitsbate : kanttekeninge by die beoogde beskerming van inheemse kennis in Suid-Afrika
Authors: Andries Raath and Pieter Brits
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 345 –366 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a3
Indigenous knowledge as a protectable cultural heritage asset: Notes on the proposed protection of indigenous knowledge in South Africa
The protection of indigenous knowledge has received considerable attention in the recent past. The intention of this scrutiny has been to promote the rights of vulnerable indigenous communities by amending existing legislation to regulate the intellectual property embodied in their cultural assets. The manner in which this has been done raises interesting and important questions insofar as a paradigm shift towards cultural relativism can be discerned. Not only can aspects of this change be detected in the policies of international bodies concerned with the regulation of intellectual property, but the growing influence of this point of view is also evident in the South African legislative framework as reflected in recent amendments and proposed amendments to intellectual property legislation on indigenous knowledge.
Since the second half of the twentieth century, the rejection of race as a legitimate legal criterion for distinguishing between people has facilitated the vogue for multiculturalism and the international emphasis on cultural identity. In this respect, the structural anthropology of Claude Lévi-Strauss (1908–2009) has become an influential source of ideas and it has produced a theoretical justification for cultural relativism – an approach accepted and promoted by Unesco since 1952. Lévi-Strauss voiced the idea that the whole of man’s existence is permeated with and determined by culture. Other philosophers entered the debate, including Will Kymlicka, Charles Taylor, Martha Nussbaum and Jürgen Habermas. Their main discourse topics centred on the recognition of group rights for protecting cultural identity and the implications of such protective measures. This approach was eventually adopted by various post-independent African states.
Die Franse skrywer en strukturalistiese antropoloog Claude Lévi-Strauss (1908–2009) se standpunte oor kulturele identiteit en multikulturalisme word sedert die tweede helfte van die twintigste eeu deur Unesco bevorder. Die belang van kulturele identiteit en die implikasies van die beskerming daarvan is ook reeds deur vooraanstaande filosowe soos Will Kymlicka, Charles Taylor, Martha Nussbaum en Jürgen Habermas ondersoek.
Die beklemtoning van kulturele identiteit het in die post-onafhanklikheidsera vir Afrikastate belangrik geword. Die begrip inheemsheid is aangegryp om die oorspronklike houers van en aanspraakmakers op kulturele regte te identifiseer, en om kwesbare, gemarginaliseerde en geviktimiseerde kultuurgroepe op grond van hul inheemse status te beskerm. By gebrek aan ŉ aanvaarbare definisie van inheemsheid het die praktyk ontwikkel om inheemse status uit te brei na alle inwoners van Afrika, met die gevolg dat oorspronklik gemarginaliseerde groepe, soos die San, steeds aan voortgesette marginalisering onderworpe is. Suid-Afrikaanse beleidmakers en die wetgewende gesag het die toekenning van inheemse status, veral op die terrein van die intellektuele goederereg, benut om die regte op inheemse kennis aan inheemse gemeenskappe toe te ken, soortgelyk aan die wyse waarop kulturele identiteit in lande soos Botswana beskerm word. Volgens die 2004-beleidsdokument oor inheemse kennis word die eiendomsreg op inheemse kennis as kulturele erfenisbates aan inheemse gemeenskappe verleen. Gevolglik word individue wat as outeurs, ontwerpers en toepassers van sodanige inheemse kennis gebruikmaak se regte ingekort. In hierdie artikel word die implikasies van die beskerming van inheemse kennis as kulturele erfenisbates ondersoek en die beskerming van sodanige kennis op grond van kulturele identiteit bespreek. Daar word ook op die gevare van kulturele relativisme, wat in die beoogde beskerming opgesluit lê, kommentaar gelewer.
“Hervormd” of “gereformeerd?” : die keuse voor die Algemene Kerkvergadering van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Zuid-Afrikaansche Republiek in 1866
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 367 –381 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a4
“Hervormd” or “gereformeerd?”: The choice the General Assembly of the Dutch Reformed Church had to make in the South African Republic in 1866
The Dutch Reformed Church in South Africa, which has congregations within South Africa as well as beyond South African boundaries, is an offspring of the Reformed Church in the Netherlands of the 17th century. The word “Dutch” in its name indicates a link with the Dutch people, the Dutch language and the Netherlands itself, while “Reformed” refers to the church’s spiritual heritage. This being a heritage which can be traced back to the Calvinistic reformation of the 16th century and particularly the National Synod of Dordrecht (1618–1619), where it was established that the Three Formulas of Unity would henceforth be the confessions of churches in this tradition. These decisions taken at the Dordrecht Synod had a major influence on both the character and governance of the church.
In the 19th century, by means of articles 20 and 23 of the Constitution (1855–1858) of the South African Republic, it was determined that the church of the state would be officially known as the Dutch Reformed Church (“Nederduitsch Hervormde Kerk”). In the Dutch of those days two words were alternately used for the notion reformed: “hervormd” and “gereformeerd”. However, in the 1860’s it became clear that some congregations within the church no longer interpreted the two terms as having the same meaning. While in the said constitution the church of the state was called the “Nederduitsch Hervormde Kerk”, in the church itself “Hervormde Kerk” and “Gereformeerde Kerk” were used as synonyms. But in the church of the 1860’s people openly associated the designation “Hervormd” with a changed liberal Reformed or “Hervormde” Church in the Netherlands. A change of which its church law of 1816 was an indication. Generally, this liberal change referred to a church in which the Three Formulas as a whole were no longer regarded to be scriptural nor was the Bible believed to be the authentic Word of God. It became a church, then, with which some sincere reformed congregationists no longer wished to be associated.
Die Nederduitse Gereformeerde Kerk (NG Kerk) in Suider-Afrika spruit uit die 17de-eeuse Gereformeerde Kerk in Nederland. In die jare 1855–1858 word die NG Kerk in die Zuid- Afrikaansche Republiek (1852–1902) se grondwet herdoop tot die Nederduitsch Hervormde Kerk en aangewys as die kerk van die staat. Die identifisering “Gereformeerd” of “Hervormd” vir hierdie kerk kom op hierdie stadium as wisselterme in die volksmond voor. Die kerk word egter nie geraadpleeg oor die formulering van die grondwet nie en kry nie amptelik kennis daarvan nie. Sommige leraars en lidmate aanvaar hierdie grondwetlike bepaling. Lidmate van die NG Kerk onder leiding van ds. Frans Lion Cachet van die NG Kerk Utrecht, verset hulle egter teen dié reëling. ’n Liberalisering in geloofskwessies en leefwyse in die ou Nederlandse Gereformeerde Kerk wat na die Hervormde Kerk verander word deur die Algemene Reglement wat hy in 1816 van die staatsowerheid ontvang, is die rede vir die afkeuring van die term “Hervormd”. In 1866 word ’n eie sinode in die NG Kerk in die Zuid-Afrikaansche Republiek gevorm.
De geloof en theocratie bij C.W.H. van der Post in Piet Uijs of Lijden en Strijd der Voortrekkers in Natal
Author Benno A. Zuiddam
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 382 –397 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a5
Author Riaan Eksteen
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 398 –412 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a6
The impact of domestic affairs on foreign policy is becoming increasingly more crucial. The former affects the latter. Indeed, domestic policy substantially influences foreign policy, to the extent that foreign policy depends upon domestic policy. It can therefore be argued that foreign policy is the reflection of domestic policy. Kissinger, for example, held the opinion that foreign policy starts where domestic policy ends. The inter-connections between domestic and foreign affairs are undeniable. Foreign policy can never be detached from the domestic context from which it springs. Moreover, it seldom succeeds if it is not acceptable at home, since without domestic influence there could hardly be a foreign policy. Domestic pressures may take several different forms and the relationship between foreign-policy decision makers and domestic constituencies is shaped in part by the institutions of the society.
Foreign policy is formulated neither in a vacuum nor in isolation. It is embedded in national interests and its parameters are always shaped by those interests. With its core rooted in domestic affairs foreign policy is justifiably regarded as an extension of domestic policy, in that it expands from domestic interests. The linkages between the international and national environments are considered crucial in the decision-making process of foreign policy. Consequently, foreign policy decision-makers must have a comprehensive understanding of domestic affairs and policy before formulating and adopting a suitable foreign policy. No country has a foreign policy without any connection to its domestic policy. It is therefore essential that domestic affairs are included in the analysis of foreign policy decision-making and that the influence and consequential impact of domestic affairs on foreign policies be properly assessed. Domestic political calculations undoubtedly influence foreign policy choices – the symbiotic relationship between foreign affairs and domestic issues is a reality.
Dat buitelandse beleid as ’n refleksie van binnelandse beleid beskou kan word, blyk oorvloedig uit gesaghebbende uitsprake betreffende die belangrike verhouding tussen buitelandse en binnelandse aangeleenthede. Buitelandse beleid word nie in ’n vakuum geformuleer en uitgevoer nie, maar ontstaan uit, groei en word gevoed deur binnelandse beleid. Daarom kan gestel word dat buitelandse beleid eintlik ’n neweproduk van binnelandse beleid is. Buitelandse beleidmakers moet derhalwe ’n omvattende begrip van hul eie binnelandse omstandighede en beleid hê alvorens ’n buitelandse beleid geformuleer en aanvaar word. Buitelandse beleid is daarop gemik om binnelandse en internasionale doelstellings te bereik en behels gewoonlik ’n uitgebreide reeks stappe waarin binnelandse politiek en faktore ’n belangrike rol speel. Om hierdie rede kan gestel word dat buitelandse beleid bepaal en verfyn word wanneer binnelandse en internasionale rolspelers en groepe saamwerk. Buitelandse beleid is selde suksesvol as dit nie eers tuis aanvaar word nie en in hierdie verband word daar dikwels verwys na ’n tuisgemaakte buitelandse beleid (“a home-grown foreign policy”). In die digitale era vervaag die grens tussen buitelandse en binnelandse aangeleenthede bowendien ook al hoe meer. Met die massiewe aanwending van al die moontlikhede wat hedendaagse digitale tegnologie bied, maak omgewingsbewustes byvoorbeeld wêreldwyd hul stemme dik om besluite op internasionale vlak te beïnvloed en verandering teweeg te bring. Baie van hierdie aktivistiese slagspreuke het nou ook al deel van die terminologie van internasionale verhoudings geword. Nietemin: om ’n land se buitelandse beleid te begryp, moet die binnelandse omstandighede en beleid eers ontleed en verstaan word. ’n Sprekende voorbeeld hiervan is die buitelandse beleid wat president Trump ywerig nastreef.
Authors: Ernst Roets and Koos Malan
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 413 –435 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a7
Ondervindinge, uitdagings en suksesse : vroeëleesbegrippraktyke in hulpbronbeperkte omgewings met kinders uit linguisties-diverse agtergronde
Authors: Maryke Mihai and Surette van Staden
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 436 –450 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a8
Weer ŉ spelreël
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 451 –452 (2019) http://dx.doi.org/10.17159/2224-7912/2019/v59n3a9
Ek dink dit het vir die breë Afrikaanssprekende gemeenskap polities inkorrek geword om goeie, korrekte, idiomatiese Afrikaans te gebruik. ŉ Mens wanhoop soms aan die toekoms van Standaardafrikaans as jy luister na onderhoude wat op radio en TV met allerlei mense oor allerhande onderwerpe gevoer word (om van sg. Afrikaanse “kunstefeeste” nie eens te praat nie). Ek het ook ŉ besondere broertjie dood aan adverteerders wat Afrikaanssprekendes se klandisie en geld wil hê maar nie eens die hoflikheid het om te voldoen aan die basiese norme van Standaardafrikaans se spelreëls en idioom nie.
Oproep om artikelbydraes : spesiale tema - Godsdiens en die Reg
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 59, pp 453 –453 (2019)