Landboudepartement het wet oortree, sê OBBusisiwe Mkhwebane (Foto: ANA) Die openbare beskermer Busisiwe Mkhwebane het Dinsdag gesê haar ondersoek oor die Vrystaatse departement van landbou het slegs gefokus op kwessies van wanadministrasie, wat aan die lig gebring het dat die hoof van die departement en ander beamptes onwettig opgetree het. Sy het haar verslag voorgehou aan die parlementêre portefeuljekomitee oor justisie en korrektiewe dienste, te midde van bewerings dat sy versuim het om die rol van die voormalige minister van minerale hulpbronne, Mosebenzi Zwane, en uittredende Vrystaatse premier Ace Magashule, te ondersoek in die Gupta-gekoppelde Vrede-suiwelplaasprojek. Daar is gerugte dat miljoene rande, wat geoormerk is vir plaaslike boere, aangewend is tot voordeel van die Guptas, na bewering met behulp van Magashule en Zwane. Minstens agt verdagtes het verlede maand in die Bloemfonteinse landdroshof verskyn in verband met die geld. Die komitee het besluit om Mkhwebane te ontbied, ná ŉ uitlating dat sy nie die kapasiteit of finansiële hulpbronne gehad het om inligting wat met GuptaLeaks verband hou, te ondersoek nie. Mkhwebane, wat in haar onderhoud vir die pos van openbare beskermer gesê het dat sy na arm mense se behoeftes sal omsien, is veroordeel dat sy nie na die behoeftige begunstigdes van dié onsuksesvolle projek omgesien het nie. Die openbare beskermer moes ook vrae beantwoord waarom fakture wat aandui dat miljoene op serpe spandeer is, haar nie genoop het om verder ondersoek in te stel buiten die administratiewe foute wat sy ondersoek het nie. Glynnis Breytenbach, voormalige staatsaanklaer en nou DA-LP, het daarop gewys dat die serpe elk meer as R1 000 kos en gesê dit is meer as wat sommige behoeftige mense in ŉ maand verdien. Mkhwebane het gesê die verslag was reeds afgehandel toe sy die pos oorgeneem het en sy het dit net gefinaliseer. Sy het ook gesê dit is wettig nie moontlik om die saak weer oop te maak nie. Sy het ook gesê sommige van die kwessies waaroor sy gepols word, vorm deel van die staatskaping-ondersoek en dit is sub judice. Die LP’s het dit egter bevraagteken, want die publiek se reg om te weet weeg swaarder as dié oorweging. Mkhwebane het erken dat haar kantoor die e-posse, genaamd GuptaLeaks, ontvang het, en gesê: “Ons moes ons eie ondersoek doen.” Sy het gesê die ondersoek is belemmer as gevolg van ŉ gebrek aan fondse. “Ons gebruik nie net inligting van die media en sluit daardie inligting in ŉ verslag in nie, want ons kan daarvan beskuldig word dat ons inligting gebruik wat in die media gebruik is. Mens moet self gaan en jou eie ondersoek instel en dan die inligting saamstel sodat, selfs al word dit hof toe gevat, ek dit kan verdedig,” het sy verduidelik. Die verhoor is vir ŉ paar minute opgeskort toe lede van die Black First Land First-groep plakkate in stilte opgehou het. Die plakkate het gelui: “Ons soek ŉ staatskaping-ondersoek #hands of Mkhwebane”. Die betogers is vinnig deur veiligheidswagte verwyder. Die saak duur voort.