Ramaphosa moet sê presies waarvoor rampgeld gaan(Foto: Kopano Tlape/GCIS) Die nasionale ramptoestand wat in reaksie op grootskaalse oorstromings in KwaZulu-Natal ingestel is, word grotendeels verwelkom. Kommer heers egter dat die geskiedenis hom gaan herhaal en dat hulpbronne wat vir vloedslagoffers bedoel is, eerder in gulsige kaders se hande sal beland. Daarom vra verskeie partye nou vir meer besonderhede oor hoe dié geld aangewend gaan word. Dít ten spyte van pres. Cyril Ramaphosa se edele woorde Maandagaand dat daar “geen ruimte vir korrupsie, wanbestuur of bedrog van enige aard” sal wees nie. “Daar is verskeie maniere hoe die geld geplunder kan word en die VF Plus sal daarom wil weet presies wat die maatreëls om korrupsie te voorkom, behels,” sê Pieter Groenewald, leier van dié party. Ramaphosa het tydens die aankondiging gisteraand gesê die nasionale tesourie sal ŉ aanvanklike bedrag van R1 miljard onmiddellik beskikbaar stel om te reageer op die humanitêre en ekonomiese krisis wat deur vloede veroorsaak is. Die regering se Solidarity Fund, waardeur geld vir slagoffers van die Covid-19-pandemie geskenk is, sal ook ’n afsonderlike bankrekening opstel wat Suid-Afrikaners kan gebruik om geld vir vloedslagoffers te skenk. Daar word egter beraam dat die skade miljarde rande beloop. Ramaphosa sal na verwagting volgende week ’n gesamentlike sitting van die parlement versoek om te verseker dat verkose verteenwoordigers direk betrokke kan wees en toesig kan hou oor die werk wat nodig is om verligting in die geraakte gebiede te verskaf. “Ons het uit ervaring met die Covid-19-pandemie geleer en sal ​​verskeie belanghebbendes by ŉ oorsigstruktuur betrek om te verseker dat alle fondse wat uitbetaal word om op hierdie ramp te reageer, op verantwoordbare wyse bestee word en dat die staat waarde vir geld kry.” Pres. Cyril Ramaphosa (Foto: Presidensie/Twitter) Ramaphosa het gesê dié belanghebbendes sal bestaan uit lede van die kantoor van die ouditeur-generaal, gemeenskapsgebaseerde organisasies en professionele liggame soos ingenieurs en rekenmeesters. “Ons is vasbeslote dat daar deursigtigheid en aanspreeklikheid moet wees namate die projekte bereken en geïmplementeer word, asook hoe hulpbronne van die begin af aangewend word.” Nóg die VF Plus nóg die DA is egter oortuig. “Hy sê die ouditeur-generaal en nasionale tesourie sal betrek word by die aanwending van die fondse, maar dit is presies wat hy met die Covid-19-fondse gesê het,” wys Groenewald daarop. “Hierbenewens noem hy ‘ander rolspelers’, onder meer staatsdepartemente. Dit is juis die probleem. Hy maak sodoende die deur wyd oop vir moontlike korrupsie.” Groenewald verwys spesifiek na ’n beoogde koopbewysstelsel wat die regering aan geraakte inwoners wil beskikbaar stel sodat hulle huise wat gedeeltelik beskadig is, kan herbou. “Daar is nie beswaar teen die beginsel nie, maar die vraag is hoe dit toegepas gaan word,” verduidelik Groenewald. “Dit kan vergelyk word met die kospakkies wat gedurende Covid-19 versprei is. Amptenare het dit misbruik om hulself te verryk en moes in sommige gevalle omgekoop word om kospakkies uit te deel. Die vraag is daarom wie hierdie koepons gaan beheer en beskikbaar stel. “Regulasies wat ingevolge die ramptoestand uitgevaardig word, moet van só aard wees dat die slagoffers van die ramp doeltreffend bygestaan gaan word en verligting gebring word.” Cilliers Brink, DA-LP, sê die amptelike opposisieparty sal spesifieke voorstelle aan die speaker van die Nasionale Vergadering doen oor hoe om die toesighoudende magte van die parlement te versterk en die misbruik van mag en openbare geld onder ’n nasionale ramptoestand te voorkom. “Wat nou nodig is, is ’n duidelike plan van hoe basiese infrastruktuur herstel gaan word, en hoe ramphulp intussen bestuur sal word. Ongelukkig het die president se toespraak gisteraand niks van hierdie besonderhede ingesluit nie,” meen Brink.