Read Finansiele%20Jaarstate.pdf text version
48 48 49 50 52 53 54 55 56 56 66 68 110 Sertifikaat van die Maatskappysekretaris Valuta van die finansiële Jaarstate Ouditeursverslag Direkteursverslag Balansstaat Inkomstestaat Staat van Veranderings in Ekwiteit Kontantvloeistaat aantekeninge by die finansiële Jaarstate Rekeningkundige Beleid Segmentontleding aantekeninge Belange in filiale
SHOPRITE HOLDINGS BEPERK EN Sy fILIaLE vir die jaar geëindig 30 Junie 2008
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 4 7
Sertifikaat van die Maatskappysekretaris | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
In my hoedanigheid as die maatskappysekretaris bevestig ek hiermee dat, kragtens die Suid-afrikaanse Maatskappywet van 1973 vir die jaar geëindig 30 Junie 2008, Shoprite Holdings Beperk al die opgawes wat ingevolge die Wet van `n publieke maatskappy vereis word, by die Registrateur van Maatskappye ingedien het en dat al sodanige opgawes waar, korrek en op datum is.
An van Zyl 1 September 2008
Valuta van die finansiële Jaarstate | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
Die finansiële jaarstate word in Suid-afrikaanse rand weergegee. Die benaderde randkoste van 'n eenheid van die volgende geldeenhede op jaareinde was: 2008 2007
VSa dollar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.956 . . . . . . . . . . 7.100 Pond sterling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15.808 . . . . . . . . . 14.225 Euro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12.516 . . . . . . . . . . 9.553 Zambiese kwacha . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.003 . . . . . . . . . . 0.002 Mosambiekse metical . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.321 . . . . . . . . . . 0.273 Botswana pula . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.216 . . . . . . . . . . 1.139 Ugandese sjieling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.005 . . . . . . . . . . 0.005 Malawiese kwacha . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.057 . . . . . . . . . . 0.052 Mauritiaanse roepee . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.295 . . . . . . . . . . 0.228 angolese kwanza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.106 . . . . . . . . . . 0.095 Indiese roepee . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.186 . . . . . . . . . . 0.174 Ghanese cedi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.233 . . . . . . . . . . 7.688 Malgassiese ariarie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.005 . . . . . . . . . . 0.004 Nigeriese naira . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.068 . . . . . . . . . . 0.056 Tanzaniese sjieling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0.007 . . . . . . . . . . 0.006
4 8 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
AAn diE LEdE VAn ShopRitE hoLdinGS bpk
Ons het die finansiële jaarstate en groepsfinansiële jaarstate van Shoprite Holdings Bpk geoudit. Hierdie finansiële state bestaan uit die direkteursverslag, die balansstaat en gekonsolideerde balansstaat soos op 30 Junie 2008, die inkomstestaat en gekonsolideerde inkomstestaat, die staat van veranderings in ekwiteit en gekonsolideerde staat van veranderings in ekwiteit, en die kontantvloeistaat en gekonsolideerde kontantvloeistaat vir die jaar wat op daardie datum geëindig het, en `n opsomming van beduidende rekeningkundige beleid en ander verduidelikende aantekeninge, soos uiteengesit op bladsye 50 tot 110.
maak van rekeningkundige ramings wat in die omstandighede redelik is.
ramings wat deur bestuur gemaak is in, asook 'n evaluering van die algehele aanbieding van die finansiële state. Ons glo dat die ouditbewyse wat ons verkry het, toereikend en toepaslik is om 'n grondslag vir ons ouditmening te bied.
Dit is ons verantwoordelikheid om op grond van ons oudit 'n mening oor hierdie finansiële state uit te spreek. Ons het ons oudit ooreenkomstig `International Standards on auditing' uitgevoer. Daardie standaarde vereis dat ons voldoen aan etiese vereistes en die oudit beplan en uitvoer om redelike gerusstelling te verkry of die finansiële state vry is van wesenlike wanvoorstelling. `n Oudit behels die uitvoer van prosedures om ouditbewyse te verkry oor die bedrae en openbaarmaking in die finansiële state. Die prosedures wat geselekteer word hang af van die ouditeur se oordeel, insluitend die beoordeling van die risiko's van wesenlike wanvoorstelling van die finansiële state, hetsy weens bedrog of foute. Tydens daardie risikobeoordeling oorweeg die ouditeur interne beheer relevant tot die entiteit se opstel en redelike voorstelling van die finansiële state, ten einde ouditprosedures te ontwerp wat in die omstandighede toepaslik is, maar nie met die doel om `n mening uit te spreek oor die effektiwiteit van die entiteit se interne beheer nie. 'n Oudit sluit ook 'n evaluering van die toepaslikheid van rekeningkundige beleid wat gebruik is en die redelikheid van rekeningkundige
Na ons mening is die finansiële state, in alle wesenlike opsigte, 'n redelike voorstelling van die finansiële stand van die maatskappy en van die groep soos op 30 Junie 2008, en van hulle finansiële prestasie en hulle kontantvloei vir die jaar wat op daardie datum geëindig het, ooreenkomstig `International financial Reporting Standards' en op die wyse wat deur die Maatskappywet van Suid-afrika vereis word.
Die maatskappy se direkteure is verantwoordelik vir die opstel en redelike voorstelling van hierdie finansiële state ooreenkomstig `International financial Reporting Standards', en op die wyse wat deur die Maatskappywet van Suid-afrika vereis word. Hierdie verantwoordelikheid sluit in: die ontwerp, implementering en instandhouding van interne beheer relevant tot die opstel en redelike voorstelling van finansiële state wat vry is van wesenlike wanvoorstelling, hetsy weens bedrog of foute; die selektering en toepassing van toepaslike rekeningkundige beleid; en die
pricewaterhouseCoopers ing Direkteur: NH Döman Geregistreerde Ouditeur Kaapstad 1 September 2008
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 4 9
Direkteursverslag | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
BesigheiD Van Die groeP
Die Maatskappy, wat in die Republiek van Suidafrika geïnkorporeer en op die JSE Beperk (JSE) genoteer is, is `n beleggings houermaatskappy.
Die Groep se wesensverdienste per aandeel het 309,9 sent vir die jaar (2007: 201,6 sent) beloop. Besonderhede van die wins van Shoprite Holdings Bpk en die Groep is vervat in die inkomstestaat met verwysing na die segmentverslag en sy finansiële state soos uiteengesit op bladsy 52 to 110. Die toeskryfbare belang van Shoprite Holdings Bpk in die belasbare winste en verliese van sy filiale vir die tydperk, is as volg: 2008 2007 R'000 1 324 601 208 780
Op die algemene jaarvergadering van Shoprite Holdings Bpk op 29 Oktober 2007, is die volgende spesiale besluite deur aandeelhouers goedgekeur:
Die groeP Bestaan uit Die VolgenDe hooF hanDelDrywenDe Filiale:
shoprite Checkers (edms) Bpk ­ beheer die volgende:
Supermarkte: Kleinhandelbedrywighede in kruideniersware, huishoudelike ware, bederfbare produkte, vrugte en groente, vleismarkte, kitskos, drankwinkels, apteke en geldmarkte bedryf deur Shoprite, Shoprite Hyper, Checkers, Checkers Hyper en Usave in Suid-afrika, Namibië, Lesotho, Swaziland en Mauritius. Franchise: Die OK franchisebesigheid omvat drie formate ­ OK foods, OK Grocer en OK MiniMark in Suid-afrika, Namibië en Botswana. Eiendomme: Besit strategies geleë eiendomme in Suid-afrika vir sy besigheidsbedrywighede. Verspreiding: Versprei kruideniers- en huishoudelikeware na die supermarkketting nasionaal en internasionaal asook vars produkte na supermarkte in Suid-afrika. Meubels: Die kleinhandelmeubelbesighede OK furniture, OK Power Express en House &amp; Home.
goedkeuring om aandele terug te koop
Dit was besluit dat aan die Maatskappy en/of sy filiale magtiging verleen word, in terme van artikels 85(2) en 85(3) van die Maatskappywet, om die uitgereikte gewone aandele van die Maatskappy te bekom ingevolge sodanige bepalinge en voorwaardes en in sodanige bedrae waarop die direkteure van die Maatskappy van tyd tot tyd mag besluit, onderworpe aan die Statute van die Maatskappy, die voorskrifte van die Wet en die JSE Noteringsvereistes en enige ander beurs waarop die aandele van die Maatskappy van tyd tot tyd genoteer mag wees.
R'000 Totale winste Total verliese 2 386 981 105 525
Besonderhede verskyn in aantekening 28 in die finansiële jaarstate.
spesifieke goedkeuring vir die terugkoop van aandele
Dit was besluit dat die terugkoop deur die Maatskappy van: ­ tot 35 653 533 gewone aandele van 113,4 sent elk van Shoprite Checkers (Edms) Bpk, `n volfiliaal van die Maatskappy; en ­ tot 506 036 gewone aandele van 113,4 sent elk van Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust; op die tye en in die hoeveelhede waarop die direkteure in hul diskresie besluit en teen die heersende prys van die Maatskappy se gewone aandele op die JSE op die betrokke tydstip, kragtens artikel 85 van die Wet, goedgekeur word.
Tussentydse dividend (nr 118) van 49,0 sent per aandeel is op 17 Maart 2008 betaal. `n finale dividend (nr 119) van 106,0 sent per aandeel was betaalbaar op 29 September 2008, wat die totale dividend vir die jaar op 155,0 sent (2007: 101,0 sent) te staan bring.
Die gemagtigde aandelekapitaal het onveranderd gebly teen 650 000 000 gewone aandele van 113,4 sent elk. Gedurende die afgelope jaar het die aantal uitgereikte gewone aandele onveranderd gebly op 543 479 460 aandele teen 113,4 sent elk. Die uitgestelde aandelekapitaal het onveranderd gebly. Besonderhede verskyn in aantekening 14 in die finansiële jaarstate.
shoprite international Bpk:
Beheer die kleinhandelbedrywighede en besit strategies geleë eiendomme buite Suid-afrika, behalwe in die gebied waarna hierbo verwys word. Shoprite Holdings Bpk se belang in sy filiale is uiteengesit op bladsy 110 van hierdie verslag.
Kragtens artikel 14.1 van die Statute van die Maatskappy, sal Dr CH Wiese, Mnre JJ fouché, Ja Louw, BR Weyers en aN van Zyl by die algemene Jaarvergadering as direkteure van die Maatskappy uittree. al die direkteure, behalwe Mnre JJ fouché en aN van Zyl, stel hulself herkiesbaar as direkteure van die Maatskappy.
Die finansië jaarstate is op die grondslag van `n lopende saak opgestel. Die direksie het `n formele oorsig gedoen van die Groep se vermoë om die besigheid as `n lopende saak vir die afsienbare toekoms te bedryf en is van mening dat die aanbieding van die finansiële jaarstate daaraan voldoen.
5 0 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Direkteure en alternatiewe direkteure se belange in gewone aandele
NieVoordelig CH Wiese JW Basson JJ fouché CG Goosen B Harisunker TRP Hlongwane aE Karp Ja Louw Jf Malherbe EL Nel JG Rademeyer aN van Zyl BR Weyers JaL Basson M Bosman PC Engelbrecht JD Wiese 82 352 472 4 925 511 872 171 1 023 249 456 360 16 557 60 750 170 000 64 253 10 000 10 000 515 799 325 000 60 530 95 000 61 901 14 074 voordelig -- -- -- -- -- -- -- -- 8 200 -- -- -- -- -- -- 1 039 -- 2008 Totaal 82 352 472 4 925 511 872 171 1 023 249 456 360 16 557 60 750 170 000 72 453 10 000 10 000 515 799 325 000 60 530 95 000 62 940 14 074 2007 Totaal 77 987 548 4 925 511 872 171 1 023 249 456 360 15 057 -- 200 000 72 453 -- 10 000 515 799 275 000 55 000 46 260 30 955 14 074
Direkteursbelange in nie-omskepbare, nie-winsdelende, sonder pariwaarde uitgestelde aandele
2008 Totaal CH Wiese 276 821 666 2007 Totaal 276 821 666
PricewaterhouseCoopers Ingelyf sal voortgaan om as ouditeure vir die Maatskappy op te tree ingevolge artikel 270 (2) van die Maatskappywet.
Die Maatskappy beskik nie oor `n houermaatskappy nie. `n Ontleding van die Maatskappy se hoofaandeelhouers verskyn op bladsy 111 van hierdie verslag.
Buiten vir die besonderhede vervat in hierdie jaarverslag, het daar geen wesenlike veranderings met betrekking tot die Maatskappy en die Groep se finansiële posisie plaasgevind sedert 30 Junie 2008 tot op datum van hierdie verslag nie.
Geskil met Suid-afrikaanse Brouerye: Die geskil tussen die Groep en Suid-afrikaanse Brouerye wat betref die aankoop van OK Bazaars (1929) Bpk, is nog nie afgehandel nie. Die direkteure is nie bewus van enige regsof arbitrasieverrigtinge, insluitende verrigtinge wat hangend of dreigend is of was, met betrekking tot die afgelope 12 maande, wat `n wesenlike invloed op die Maatskappy en Groep se finansiële posisie sal hê nie.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 5 1
soos op 30 Junie 2008
Balansstaat | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 30 Junie 2008 R'000
GROEP 30 Junie 2008 R'000 30 Junie 2007 R'000
-- 1 392 131 -- -- 56 -- -- 1 392 187 -- 2 871 -- 38 -- 147 205 -- 607 161 757 275 2 149 462 -- 1 518 359 -- -- 108 -- -- 1 518 467 -- 3 353 -- -- -- 225 792 -- 603 271 832 416 2 350 883
Eiendom, aanleg en toerusting Belange in filiale Beskikbaar-vir-verkoop-beleggings Lenings en ontvangbare bedrae Uitgesteldebelasting-bates Ontasbare bates Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure
4 502 928 -- 37 548 4 056 248 614 319 825 7 993 5 120 964
3 804 159 -- 23 738 43 990 252 749 277 901 1 131 4 403 668 3 699 199 1 521 906 -- 16 110 220 139 -- 6 425 2 012 226 7 476 005 11 879 673
Voorraad Handels- en ander debiteure afgeleide finansiële instrumente Belasting ontvangbaar Bates gehou-vir-verkoop Belange in filiale Lenings en ontvangbare bedrae Kontant en kontantekwivalente
11 12 13 4 5 7
4 707 394 1 689 869 4 741 23 817 107 389 -- 43 468 3 156 641 9 733 319
14 854 283
616 583 293 072 -- 1 232 629 2 142 284 -- 2 142 284 616 583 293 072 -- 1 429 411 2 339 066 -- 2 339 066
kaPitaal en reserwes toeskryFBaar aan ekwiteitshouers
aandelekapitaal aandelepremie Tesourie-aandele Reserwes
616 583 293 072 (277 538) 4 126 539 4 758 656 60 182 4 818 838
616 583 293 072 (277 538) 3 007 064 3 639 181 49 590 3 688 771
MinDerheiDsBelang totale ekwiteit
2 450 -- -- -- -- 2 450 3 504 -- -- -- -- -- 1 224 4 728 7 178 2 149 462 2 450 -- -- -- -- 2 450 594 -- -- 7 068 -- -- 1 705 9 367 11 817 2 350 883
Skuld Uitgesteldebelasting-laste Voorsienings Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure Handels- en ander krediteure
12 762 16 241 316 600 439 762 55 666 841 031
2 498 8 803 264 185 448 702 -- 724 188 7 152 994 -- 682 216 224 70 732 24 524 1 558 7 466 714 8 190 902 11 879 673
Handels- en ander krediteure Skuld afgeleide finansiële instrumente Belasting betaalbaar Voorsienings Oortrokke bank aandeelhouers vir dividende
20 16 13 18
8 622 873 10 137 -- 425 899 112 682 20 791 2 032 9 194 414
totale aansPreeklikheDe totale ekwiteit en aansPreeklikheDe
10 035 445 14 854 283
5 2 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Inkomstestaat | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
vir die jaar geëindig 30 Junie 2008
M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 -- -- -- 174 209 -- -- -- (18 043) 156 166 (3 922) 5 165 157 409 51 048 (126) 208 331 (68 396) 139 935 30 Junie 2008 R'000 -- -- -- 705 430 -- -- -- 2 530 707 960 (56) 122 811 830 715 64 363 (287) 894 791 (73 008) 821 783 Verkoop van bedryfsvoorraad Koste van verkope
GROEP 30 Junie 2008 R'000 47 651 548 (38 161 987) 21 22 23 24 9 489 561 982 770 (596 841) (1 122 522) (3 655 978) (2 800 440) 2 296 550 33 187 6 756 2 336 493 183 915 (59 149) 2 461 259 (875 570) 1 585 689 30 Junie 2007 R'000 38 949 845 (30 952 417) 7 997 428 798 454 (517 397) (997 735) (3 100 627) (2 582 431) 1 597 692 23 725 60 935 1 682 352 109 332 (83 570) 1 708 114 (622 586) 1 085 528
ander bedryfsinkomste Waardevermindering en amortisasie Bedryfshure Werknemersvoordele ander uitgawes Valutawinste/(verliese) Inkomstes van `n kapitale aard Rente ontvang finansieringskostes
27 25 28 29
wins Voor Belasting
wins Vir Die Jaar toeskryFBaar aan:
139 935 -- 139 935
821 783 -- 821 783
Ekwiteitshouers van die Maatskappy Minderheidsbelang
1 570 252 15 437 1 585 689
1 076 071 9 457 1 085 528 212.1 203.9 81.0
Verdienste per aandeel (sent) Verwaterde verdienste per aandeel (sent) Gewone dividende per aandeel betaal (sent)
309.5 297.6 115.0
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 5 3
Staat van Veranderings in Ekwiteit | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
Toeskryfbaar aan ekwiteitshouers R`000 aantekeninge Totale Minderekwiteit heidsbelang 3 082 868 1 103 845 1 085 528 15 15 15 15 14 14 15 30 828 382 (33 459) 20 566 (79 927) (220) -- (417 795) 3 688 771 1 780 671 1 585 689 15 15 15 14 15 13 810 (1 815) 182 987 (62 341) -- (588 263) 4 818 838 47 005 9 457 9 457 Totaal 3 035 863 1 094 388 1 076 071 30 828 382 (33 459) 20 566 (79 927) (220) -- (410 923) 3 639 181 1 765 234 1 570 252 13 810 (1 815) 182 987 (62 341) -- (583 418) 4 758 656 616 583 293 072 (277 538) 13 810 (1 815) 182 987 1 731 496 237 (62 341) (1 731) (583 418) 3 630 302 616 583 -- 293 072 -- (220) 30 828 382 (33 459) 20 566 (79 927) 2 952 299 524 194 982 (2 952) (410 923) 2 707 540 1 570 252 1 570 252 aandelekapitaal 616 583 -- aandelepremie 293 072 -- Tesourieaandele (277 318) -- ander Behoue reserwes verdienste 278 255 18 317 2 125 271 1 076 071 1 076 071
SALdo op 30 JuniE 2006 Totale inkomste erken Wins vir die jaar In ekwiteit erken Netto billike waarde beweging op beskikbaar-vir-verkoop-beleggings Belastingeffek van netto billike waarde beweging op beskikbaar-vir-verkoop-beleggings Realisasie van winste met die verkoop van genoteerde belegging Valuta-omrekeningsverskille Kontantvereffening van aandeleopsies Netto beweging in tesourie-aandele Oordrag na gebeurlikheidsreserwe Dividende aan aandeelhouers uitgekeer SALdo op 30 JuniE 2007 Totale inkomste erken Wins vir die jaar In ekwiteit erken Netto billike waarde beweging op beskikbaar-vir-verkoop-beleggings Belastingeffek van netto billike waarde beweging op beskikbaar-vir-verkoop-beleggings Valuta-omrekeningsverskille Kontantvereffening van aandeleopsies Oordrag na gebeurlikheidsreserwe Dividende aan aandeelhouers uitgekeer SALdo op 30 JuniE 2008
(6 872) 49 590 15 437 15 437
(277 538) --
(4 845) 60 182
SALdo op 30 JuniE 2006 Totale inkomste erken Wins vir die jaar Dividende aan aandeelhouers uitgekeer SALdo op 30 JuniE 2007 Totale inkomste erken Wins vir die jaar Dividende aan aandeelhouers uitgekeer SALdo op 30 JuniE 2008
2 442 567 139 935 (440 218) 2 142 284 821 783 (625 001) 2 339 066
1 516 407 139 935 (440 218)
1 216 124 821 783 (625 001)
5 4 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Kontantvloeistaat | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 (329 209) 157 409 (174 209) (983) -- (161) (17 944) 54 368 (126) 170 889 (439 973) (96 423) 330 748 30 Junie 2008 R'000 78 170 830 715 (705 137) (122 755) -- (3 392) (569) 64 394 (287) 705 106 (624 520) (65 954) (82 060)
GROEP 30 Junie 2008 R'000 2 235 343 2 336 493 (27 760) 709 744 (128 615) 396 885 3 286 747 205 331 (59 149) 6 344 (587 789) (616 141) (1 167 589) 30 Junie 2007 R'000 2 557 068 1 682 352 (7 712) 548 150 (62 021) 1 304 638 3 465 407 113 222 (83 570) 3 822 (417 461) (524 352) (1 109 298)
kontant VoortgeBring/(Benut) Deur BeDryFsaktiwiteite
Bedryfswins Min: beleggingsinkomste Nie-kontantitems Betalings vir kontantvereffening van aandeleopsies Bedryfskapitaalveranderings Kontant voortgebring/(benut) deur bedrywighede Rente ontvang Rente betaal Dividende ontvang Dividende betaal Belasting betaal
32.3 32.4 32.5
kontantVloei (Benut)/VoortgeBring Deur Beleggingsaktiwiteite kontantVloei VoortgeBring Deur Finansieringsaktiwiteite netto toenaMe/(aFnaMe) in kontant en kontantekwiValente
-- 1 539 605 622 -- 607 161
-- (3 890) 607 161 -- 603 271
20 497 1 088 251 1 987 702 59 897 3 135 850
99 1 447 869 536 704 3 129 1 987 702
Kontant en kontantekwivalente aan die begin van die jaar Uitwerking van valutabewegings op kontant en kontantekwivalente
kontant en kontantekwiValente aan Die einDe Van Die Jaar
Bestaande uit: Kontant en kontantekwivalente Oortrokke bank
607 161 -- 607 161
603 271 -- 603 271
3 156 641 (20 791) 3 135 850
2 012 226 (24 524) 1 987 702
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 5 5
aantekeninge by die finansiële Jaarstate | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
Die rekeningkundige beleidsrigtings wat toegepas is in die voorbereiding van die gekonsolideerde finansiële jaarstate word hier onder uiteengesit en stem ooreen met dié van die vorige jaar. Die gekonsolideerde Groep en afsonderlike Maatskappy finansiële state is op 1 September 2008 deur die Direksie vir uitreiking goedgekeur.
Die finansiële jaarstate word voorberei in ooreenstemming met Internasionale finansiële Verslagdoeningstandaarde (IfRS) en die Suid-afrikaanse Maatskappywet (Wet nr 61 van 1973), soos gewysig. Die finansiële jaarstate is voorberei op die historiesekoste-grondslag, soos verander deur die herwaardasie van sekere finansiële instrumente na billike waarde. 1.1.1 geBruik Van aannaMes en raMings Die opstel van die finansiële jaarstate ooreenkomstig IfRS vereis die gebruik van sekere kritieke rekeningkundige ramings. Dit vereis ook dat bestuur sy oordeel met die toepassing van die Groep se rekeningkundige beleid gebruik. Die areas wat groter oordeelsvermoë vereis of wat ingewikkeld is, of areas waar aannames en ramings beduidend is vir die finansiële jaarstate, is hoofsaaklik die waardebepaling van tasbare en ontasbare bates; die beraamde nuttige lewensduur en reswaardes van eiendom, aanleg en toerusting en ontasbare bates en om eenvormige waardeverminderings- en amortisasiemetodes daar te stel; die waardasie van voorraad deur gebruik te maak van die kleinhandelmetode; die waarskynlikheid dat uitgesteldeen inkomstebelasting sal realiseer; die waarskynlikheid van twyfelagtige skulde; parameters vir die meting van voosienings vir werknemersvoordele; klassifikasie van sekere bedrywighede as beëindig en versekeringstransaksies. Die sleutelramings en -aannames wat op hierdie areas betrekkinge het, word in die betrokke aantekeninge by die finansiële jaarstate openbaar. alle ramings en onderliggende aannames word gegrond op historiese ondervinding en verskeie ander faktore wat onder die omstandighede deur die bestuur as redelik beskou word. Die resultate van hierdie ramings vorm die grondslag vir die raming van die drawaarde van bates en aanspreeklikhede wat nie geredelik uit ander bronne duidelik is nie. Werklike resultate kan verskil van hierdie ramings. Die ramings en onderliggende aannames word deurlopend geëvalueer. Die hersiening van rekeningkundige ramings word in die tydperk waarin die raming hersien is en in enige geaffekteerde toekomstige tydperke erken. 1.1.2 geBruik Van aangePaste Metings Die metings hier onder gelys word aangebied omdat dit deur die bestuur as tersaaklik beskou word om 'n mening oor die Groep se finansiële prestasie te kan vorm. Hierdie metings word gebruik vir interne prestasie-ontledings en verskaf addisionele bruikbare inligting oor onderliggende tendense aan ekwiteitshouers. Hierdie metings word nie ooreenkomstig IfRS gedefinieer nie en kan moontlik dus nie vergelyk word met metings onder soortgelyke opskrifte gerapporteer deur ander entiteite nie. Dit is nie bedoel om beter te wees as die metings wat deur IfRS vereis word of om dit te vervang nie. a) Handelswins op die sig van die inkomstestaat, dit wil sê die Groep se bedryfsresultate uitgesluit valutaverskille en inkomstes of uitgawes van 'n kapitale aard. b) Inkomstes of uitgawes van 'n kapitale aard op die sig van die inkomstestaat, dit wil sê alle hermetings wat by die berekening van wesensverdienste per aandeel in berekening gebring word. Die hoofitems wat onder hierdie meting ingesluit word, is: winste en verliese met die verkoop en skrapping van eiendom, aanleg en toerusting, ontasbare bates en bates gehou-vir-verkoop; waardedalings of die terugskrywing van waardedalings; enige nie-handelsitems soos winste en verliese met die verkoop van beleggings, bedrywighede en filiale. c) Rente ontvang op die sig van die inkomstestaat, dit wil sê net die rente wat op daggeld- en bedryfsbankrekeningsaldo's ontvang is.
1.2.1 Filiale filiale is entiteite (insluitende spesialedoel-entiteite) wat direk of indirek deur die Groep beheer word. Beheer ontstaan wanneer die Groep die vermoë het om die finansiële en bedryfsbeleid van 'n onderneming te beheer ten einde voordeel uit sy aktiwiteite te trek. Die aankoopmetode is gebruik om die verkryging te verantwoord. Die koste van 'n verkryging word gemeet as die billike waarde op verkrygingsdatum van die bates prysgegee, ekwiteitsinstrumente uitgereik en aanspreeklikhede aangegaan of opgeneem, asook alle kostes direk toeskryfbaar aan die verkryging. Identifiseerbare bates aangekoop en aanspreeklikhede en voorwaardelike aanspreeklikhede opgeneem ten tye van `n besigheidsamevoeging word aanvanklik gemeet teen billike waarde, op die verkrygingsdatum, uitgesluit enige minderheidsbelang. Die oorskot van die koste bo die billike waarde van die Groep se belang in die identifiseerbare netto bates van die verkrygde filiaal word as klandisiewaarde erken. Indien die koste van verkryging minder is as die billike waarde van die netto bates van die verkrygde filiaal, word die verskil direk in die inkomstestaat erken. 'n filiaal word gekonsolideer vanaf die datum waarop beheer deur die Groep verkry word en konsolidasie word beëindig op die datum wanneer die entiteit nie meer aan die definisie van 'n filiaal voldoen nie. Waar van toepassing, is rekeningkundige beleid, toegepas deur filiale, verander om konsekwentheid te verseker met die beleid deur die Groep toegepas. alle intergroep-transaksies en -balanse tussen maatskappye in die Groep is geëlimineer. 1.2.2 gesaMentlike onDerneMings Gesamentlike ondernemings is entiteite waar die Groep gesamentlike beheer ingevolge 'n kontraktuele ooreenkoms uitoefen. Die Groep se belang in gesamentlik beheerde entiteite word verantwoord deur eweredige konsolidasie. Die Groep tel sy belang in die bates, laste, inkomste en uitgawes
5 6 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
op 'n lyn-vir-lyn-grondslag by die soortgelyke items in die Groep se finansiële jaarstate. Die resultate van die gesamentlike onderneming word by die Groep se finansiële jaarstate ingesluit vanaf die datum wat gesamentlike beheer verkry word tot die datum waarop gesamentlike beheer nie meer uitgeoefen word nie. Waar van toepassing, is rekeningkundige beleid, toegepas deur gesamentlike ondernemings, verander om konsekwentheid te verseker met die beleid deur die Groep toegepas.
1.3.1 Funksionele en aanBieDingsgelDeenheiD Items wat by die finansiële jaarstate van die Groep se filiale en gesamentlike ondernemings ingesluit word, word gemeet in die geldeenheid van die primêre ekonomiese omgewing waarin die filiaal sake doen (die funksionele geldeenheid). Die Groep se gekonsolideerde finansiële jaarstate word aangebied in rand-terme, wat Shoprite Holdings Bpk se funksionele en aanbiedingsgeldeenheid is. 1.3.2 transaksies en salDo's Valutatransaksies word na die funksionele geldeenheid omgereken deur die gemiddelde wisselkoerse vir die betrokke maand te gebruik. Die gemiddelde wisselkoerse is naastenby gelykstaande aan die sigkoers op die transaksiedatum. Valutawinste en -verliese wat ontstaan as gevolg van die vereffening van sulke transaksies en as gevolg van die omrekening van monetêre bates en laste gedenomineer in buitelandse geldeenhede teen sluitingskoerse, word in die inkomstestaat erken. 1.3.3 BuitelanDse Filiale en gesaMentlike onDerneMings Die resultate en die finansiële posisie van al die Groep se filiale en gesamentlike ondernemings met `n funksionele geldeenheid wat van die Groep se aanbiedingsgeldeenheid verskil, word soos volg na die aanbiedingsgeldeenheid omgereken: (i) die bates en laste vir elke balansstaat aangebied word omgereken teen die sluitingskoers op daardie balansstaatdatum; (ii) die inkomstes en uitgawes op elke inkomstestaat word teen gemiddelde wisselkoerse vir die tydperk van aanbieding omgereken; en (iii) alle omrekeningsverskille wat sodoende ontstaan, word as 'n aparte komponent van ekwiteit in die valuta-omrekeningsreserwe (VOR) erken. By konsolidasie word die valutaverskille wat ontstaan as gevolg van die omrekening van die netto belegging in buitelandse filiale ook na die VOR oorgeplaas. Wanneer 'n buitelandse bedrywigheid verkoop word, word alle verwante valutaverskille in die VOR in die inkomstestaat erken as deel van die wins of verlies met die verkoop van die bedrywigheid. Die Groep se netto belegging in 'n filiaal is gelyk aan die ekwiteitsbelegging plus alle monetêre items wat van die filiaal ontvangbaar is en waarvan vereffening nie in die afsienbare toekoms beplan word of waarskynlik is nie. Klandisiewaarde en billike waarde aanpassings as gevolg van die verkryging van 'n buitelandse filiaal word as deel van die buitelandse filiaal se bates en laste gehanteer en teen die sluitingskoers omgereken.
1.4 eiendom, aanleg en toerusting
Eiendom, aanleg en toerusting is tasbare bates deur die Groep gehou vir gebruik in die verskaffing van goedere, verhuring aan andere of vir administratiewe doeleindes en sal na verwagting gedurende meer as een tydperk gebruik word. alle eiendom, aanleg en toerusting word getoon teen historiese koste min opgelope waardevermindering en waardedalingsverliese. Historiese koste sluit alle uitgawes in wat direk toeskryfbaar is aan die verkryging van geboue, masjinerie, toerusting en voertuie en word op die reguitlyngrondslag, vanaf die datum wat dit beskikbaar is vir gebruik, afgeskryf teen koerse toepaslik vir die verskillende bateklasse met inagneming van die nuttige lewensduur en reswaarde van die individuele bates. Grond word nie gedepresieer nie aangesien die lewensduur as onbeperk geag word. Verbeterings aan gehuurde eiendomme word teen kosprys getoon en oor die oorblywende termyn van die huurkontrak afgeskryf. Die bestuur bepaal die beraamde nuttige lewensduur, reswaardes en die verwante waardeverminderingskoste met verkryging en hersien dit op elke balansstaatdatum. Indien van toepassing, word die aanpassings gedoen en vooruitwerkend te boek gestel as 'n verandering in raming. nuttige lewensDuur: Geboue . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 jaar Masjinerie . . . . . . . . . . . . . . .5 tot 10 jaar Voertuie . . . . . . . . . . . . . . . .5 tot 10 jaar Winkeltrollies . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 jaar
Toerusting . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 tot 10 jaar Rekenaars . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 jaar Vliegtuig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 jaar
Die koste van wesenlike verbeterings word gekapitaliseer as eiendom, aanleg en toerusting in die mate waarin dit deur toekomstige gebruik verhaal kan word. Die gekapitaliseerde bedrae word gedepresieer oor die toepaslike afskrywingstydperke. alle ander herstel- en onderhoudsuitgawes word in die tydperk waarin dit aangegaan is, as 'n uitgawe in die inkomstestaat erken. Winste en verliese met die verkoop of skrapping van eiendom, aanleg en toerusting, dit wil sê die verskil tussen die netto opbrengs met die verkoop of skrapping en die drawaarde, word in die inkomstestaat erken.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 5 7
aantekeninge by die finansiële Jaarstate (vervolg) | ShopRitE hoLdinGS bpk En Sy FiLiALE
1.5 Finansiële instrumente
Die Groep klassifiseer finansiële instrumente in die volgende kategorieë: beskikbaar-vir-verkoop finansiële bates, lenings en ontvangbare bedrae, finansiële laste en afgeleides teen billike waarde deur wins en verlies. Die klassifikasie is afhanklik van die doel waarvoor die finansiële instrumente aangekoop is. Bestuur bepaal die klassifikasie van die finansiële instrumente by aanvanklike erkenning en hersien hierdie klassifikasies op elke balansstaatdatum. Die Groep bepaal op elke balansstaatdatum of daar objektiewe bewyse van waardedaling in finansiële instrumente of 'n groep finansiële instrumente bestaan. finansiële instrumente getoon op die balansstaat bestaan uit kontant en kontantekwivalente, beleggings, handels- en ander debiteure, afbetalingsdebiteure, handels- en ander krediteure, lenings en afgeleide instrumente. Die spesifieke metode van erkenning word in die individuele beleidsrigtings geopenbaar. finansiële bates word ont-erken wanneer die kontraktuele reg op die kontantvloei uit die finansiële bates verval het of oorgedra is en die Groep al die risiko's en belonings van eienaarskap in wese oorgedra het. finansiële laste word ont-erken wanneer dit uitgewis word, met ander woorde, wanneer die kontraktuele verpligtinge vereffen of gekanselleer is, of verval het.
1.6 afgeleide finansiële instrumente
afgeleides, wat valutatermynkontrakte voorstel, word gekategoriseer as billike waarde deur wins en verlies en is óf bedryfsbates óf bedryfslaste. aankope en skikkings van afgeleide finansiële instrumente word aanvanklik erken op die datum van verhandeling teen billike waarde en word daaropvolgend gedra teen billike waarde. Transaksiekoste word erken as 'n uitgawe soos aangegaan. Gerealiseerde en ongerealiseerde winste en verliese ontstaan as gevolg van die veranderings van die billike waarde van die afgeleide finansiële instrumente en word ingesluit in die inkomstestaat as ander inkomstes of ander uitgawes in die tydperk waarin dit ontstaan. Die billike waarde van die valutatermynkontrakte word bepaal deur gebruik te maak van die wisselkoerse op balansstaatdatum. Die Groep pas nie verskansingsrekeningkunde toe nie.
1.7 Finansiële bates beskikbaar-vir-verkoop
Sowel genoteerde as ongenoteerde aandelebeleggings van die Groep word as finansiële bates beskikbaar-vir-verkoop geklassifiseer. Die aankoop en verkoop van beskikbaar-vir-verkoop-beleggings word teen billike waarde, ingesluit transaksiekoste, op die transaksiedatum erken. Beleggings word daarna teen billike waarde getoon. Gerealiseerde en ongerealiseerde winste en verliese voortspruitend uit veranderings in die billike waarde van hierdie beleggings word in ekwiteit verantwoord. Wanneer beskikbaar-vir-verkoop-beleggings verkoop word of aangepas word vir waardedaling, word die opgelope billike waarde aanpassings in ekwiteit erken in die inkomstestaat as winste of verliese met die verkoop van die beleggings erken. Hierdie beleggings word by nie-bedryfsbates ingesluit tensy die bestuur van plan is om die beleggings binne 12 maande na die balansstaatdatum te verkoop. Rente op beskikbaar-vir-verkoop sekuriteite, bereken deur die effektiewerentekoersmetode, word in die inkomstestaat as deel van ander inkomstes erken. Dividende op beskikbaar-vir-verkoop sekuriteite word in die inkomstestaat erken as deel van ander inkomstes wanneer die Groep se reg om betalings te ontvang, gevestig is. Die billike waarde van beleggings word gebaseer op gekwoteerde transaksiepryse (vir genoteerde beleggings) of die onderliggende netto batewaarde (vir ongenoteerde beleggings). Indien die mark vir 'n finansiële bate nie aktief is nie (en in die geval van ongenoteerde sekuriteite), bepaal die Groep 'n billike waarde deur gebruik te maak van erkende waardasietegnieke. 'n Wesenlike of voortdurende afname in die billike waarde van 'n sekuriteit onder sy koste word, vir die doeleindes van waardedalingstoetsing, beskou as 'n aanduiding dat die sekuriteit se waarde gedaal het. Indien sulke bewyse vir beskikaar-vir-verkoop bates bestaan word die kumulatiewe verlies ­ gemeet as die verskil tussen die aankoopkoste en die huidige billike waarde, minus enige waardedalingsverlies op die finansiële bates voorheen erken in wins of verlies ­ verwyder vanuit ekwiteit en in die inkomstestaat erken. Waardedalingsverliese op ekwiteitsintrumente erken in die inkomstestaat word nie deur die inkomstestaat teruggeskryf nie.
1.8 lenings en ontvangbare bedrae
Lenings en ontvangbare bedrae is finansiële bates met vaste of bepaalbare betalings wat nie in 'n aktiewe mark genoteer is nie. Dit ontstaan wanneer die Groep geld, goedere of dienste direk aan 'n debiteur verskaf en nie van plan is om die bedrae ontvangbaar te verhandel nie, en aankope en verkope word erken op die verhandelingsdatum teen billike waarde, ingesluit transaksiekoste. Lenings en ontvangbare bedrae word vervolgens teen geamortiseerde koste gedra deur die effektiewerentekoersmetode te gebruik. Hierdie finansiële bates word onder bedryfsbates ingesluit tensy dit ná 12 maande na balansstaatdatum betaalbaar is. Indien objektiewe bewyse bestaan dat 'n waardedalingsverlies aangegaan is, word die bedrag van die verlies gemeet as die verskil tussen die lenings en ontvangbare bedrae se drabedrag en die huidige waarde van die verwagte toekomstige kontantvloeie verdiskonteer teen die oorspronklike effektiewe rentekoers wat van toepassing is op die betrokke lenings en ontvangbare bedrae. Die drabedrag sal verlaag word en die verlies sal in die inkomstestaat erken word. Die Groep se beleggings in voorkeuraandele word geklassifiseer as lenings en ontvangbare bedrae, word teen geamortiseerde koste gedra en, indien in buitelandse geldeenhede gedenomineer, teen sluitingskoerse omgereken. Winste of verliese as gevolg van die omrekening word in die inkomstestaat erken. aankope en verkope van hierdie beleggings word op transaksiedatum teen koste, insluitende transaksiekoste, erken. Beleggingsinkomste voortspruitend uit voorkeuraandelebeleggings word as rente ontvang in die inkomstestaat erken.
5 8 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
1.9 Beleggings in filiale
Die Maatskappy se beleggings in die aandele van sy filiale word teen koste min waardedalingsverliese getoon en, indien in buitelandse geldeenhede gedenomineer, teen historiese koerse omgereken. aankope en verkope van hierdie beleggings word op die transaksiedatum teen koste, ingesluit transaksiekoste, erken.
1.10 uitgestelde belasting
Uitgestelde belasting word volgens die aanspreeklikheidsmetode voorsien op berekende belastingverliese en tydelike verskille tussen die belastingbasis van bates en laste, en die ooreenstemmende drawaardes vir doeleindes van finansiële verslagdoening. Indien die uitgestelde belasting egter ontstaan as gevolg van die aanvanklike erkenning van 'n bate of aanspreeklikheid in 'n transaksie, anders as 'n besigheidsamevoeging, wat ten tye van die transaksie nie die rekeningkundige of belasbare wins of verlies affekteer nie, word dit nie verantwoord nie. Heersende belastingkoerse word gebruik om uitgestelde belasting te bereken. Uitgesteldebelasting-bates word erken in die mate wat dit waarskynlik is dat daar toekomstige belasbare wins sal wees om die tydelike verskille teen te verreken. Die bestuur gebruik sy oordeel om te bepaal of daar voldoende toekomstige belasbare wins sal wees, met inagneming van faktore soos winsgeskiedenis, beraamde toekomstige kontantvloeie en begrotings. Uitgestelde belasting word voorsien op tydelike verskille wat voortspruit uit die konsolidasie van beleggings in filiale, behalwe waar die Groep die tydsberekening van die terugskrywing van die tydelike verskil kan beheer en dit waarskynlik is dat die tydelike verskil nie in die afsienbare toekoms teruggeskryf sal word nie. Die Groep is blootgestel aan die belasting van verskeie jurisdiksies. aansienlike oordeel is nodig om te bepaal watter voorsiening vir wêreldwye belastings gemaak moet word. Daar vind baie transaksies in die gewone gang van sake plaas waarvan die uiteindelike belastingaanspreeklikheid nie presies bereken kan word nie. Die Groep bereken die aanspreeklikheid vir verwagte belastingouditaangeleenthede op grond van die beste betroubare ramings van addisionele belasting betaalbaar, al dan nie. Indien die finale belastingaanspreeklikheid verskil van die bedrae wat aanvanklik bereken is, sal sulke verskille `n impak hê op die belasting- en uitgesteldebelasting-aanspreeklikhede in die tydperk waarin dit bepaal word.
1.11 ontasbare bates
1.11.1 klanDisiewaarDe Klandisiewaarde verteenwoordig die bedrag waarmee die koste van verkryging die billike waarde van die Groep se belang in die netto bates van die verkrygde filiaal of bedrywigheid op datum van verkryging oorskry. Indien gedenomineer in 'n buitelandse geldeenheid, word klandisiewaarde teen sluitingskoerse omgereken. Klandisiewaarde word jaarliks, en wanneer daar ook al 'n aanduiding van waardedaling is, vir waardedaling getoets en word teen koste min opgelope waardedalingsverliese gedra. Vir doeleindes van die waardedalingstoetse word klandisiewaarde aan kontantgenererende eenhede (KGE's) toegedeel. Die toedeling word gemaak aan daardie KGE's of groepe KGE's wat na verwagting bevoordeel sal word uit die besigheidsamevoeging waarin die klandisiewaarde ontstaan. Elk van hierdie KGE's verteenwoordig die Groep se belegging in 'n handelseenheid of 'n groep handelseenhede. Winste en verliese met die verkoop van 'n entiteit wat verwante klandisiewaarde het, sal dié klandisiewaarde se drawaarde insluit. 1.11.2 sagteware Sagteware verteenwoordig alle uitgawes aangegaan met die verkryging en ingebruikneming van die bates. Hierdie uitgawes word op 'n reguitlyngrondslag oor die beraamde nuttige lewensduur van die betrokke sagteware, tussen drie en sewe jaar, geamortiseer. Kostes wat met die implementering en instandhouding van sagteware verband hou, word as 'n uitgawe erken wanneer dit aangegaan word. Kostes wat direk verband hou met die ontwikkeling van identifiseerbare en unieke sagteware wat deur die Groep beheer word en wat waarskynlik vir langer as 'n jaar toekomstige ekonomiese voordele sal genereer, word as ontasbare bates erken. Direkte kostes sluit werknemersvoordele met die ontwikkeling van die sagteware asook 'n toepaslike gedeelte van die gepaardgaande bokoste in. Die nuttige lewensduur van sagteware word op elke balansstaatdatum hersien. aanpassings word, indien nodig, gemaak en vooruitwerkend as 'n verandering in raming verantwoord. 1.11.3 hanDelsMerke Handelsmerke en lisensies word aanvanklik teen historiese koste getoon, het 'n beperkte nuttige lewensduur en word vervolgens gemeet teen koste min opgelope amortisasie en waardedalingsverliese. amortisasie word op die reguitlyngrondslag bereken om die koste van handelsmerke en lisensies aan die hand van hul beraamde nuttige lewensduur, dit wil sê 20 jaar, toe te deel. Die nuttige lewensduur word op elke balansstaatdatum hersien. aanpassings word, indien nodig, gemaak en vooruitwerkend as 'n verandering in raming verantwoord.
1.12 nie-bedryfsbates gehou-vir-verkoop
Indien die drabedrag van nie-bedryfsbates en/of beskikkingsgroepe hoofsaaklik deur middel van 'n verkoopstransaksie verhaal sal word eerder as deur voortgesette gebruik, word dit as bates gehou-vir-verkoop geklassifiseer en teen die laagste van die drawaarde of billike waarde, na verkoopskostes, getoon.
Bedryfsvoorraad word gewaardeer teen die laagste van kosprys, bereken op grond van die geweegde gemiddelde kosteformule, of netto realiseerbare waarde. Die geweegde gemiddelde kosteformule word bepaal deur die kleinhandelmetode toe te pas. Die koste van goedere is die netto van: die faktuurprys van die goedere; versekeringskoste; vragkoste; doeanebelasting; 'n toepaslike gedeelte van die verspreidingskoste; handelskortings;
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 5 9
1.13 Voorraad (vervolg)
rabatte en vereffeningskortings. Die kleinhandelmetode verskaf die benaderde geweegde gemiddelde koste en word bepaal deur die verkoopswaarde van die voorraad te verminder met die toepaslike persentasie bruto marge. Hierdie persentasie neem enige voorraad wat onder die oorspronklike verkoopswaarde afgemerk is, in ag. 'n Gemiddelde persentasie per kleinhandeldepartement word gebruik. Netto realiseerbare waarde is die benaderde verkoopprys in die gewone gang van sake.
1.14 handels- en ander debiteure
Handels- en ander debiteure word, op verhandelingsdatum, aanvanklik teen billike waarde gedra en daarna, volgens die effektiewerentekoersmetode, teen geamortiseerde koste gemeet min enige voorsiening vir waardedaling. 'n Voorsiening vir waardedaling van handelsdebiteure word geskep indien objektiewe bewyse toon dat bedrae verskuldig, soos volgens die oorspronklike ooreenkomste met debiteure, nie invorderbaar is nie. Wesenlike finansiële probleme vir die debiteur, die waarskynlikheid dat die debiteur insolvent verklaar word óf finansiële herorganisasie sal ondergaan en nie-betaling óf versuim van betaling (meer as 30 dae agterstallig) word geag 'n aanduiding te wees dat die handelsdebiteur afgeskryf moet word na die verhaalbare bedrag. Die voorsiening word bereken as die verskil tussen die drawaarde en die invorderbare bedrag. Die invorderbare bedrag is die huidige waarde van beraamde toekomstige kontantvloeie, verdiskonteer teen die oorspronklike effektiewe rentekoers. Enige gevolglike waardedalingsverliese word by ander uitgawes in die inkomstestaat ingesluit. Die waardedaling van afbetalingsverkoopsontvangstes word op 'n kollektiewe grondslag, as gevolg van die wyd verspreide klantebasis, gedoen. Wanneer 'n debiteur nie-invorderbaar is, word dit afgeskryf teen die voorsiening vir waardedaling van debiteure. Daaropvolgende invordering van bedrae voorheen afgeskryf word erken in die inkomstestaat.
1.15.1 waar Die groeP Die huurDer is Huurkontrakte waarvolgens die verhuurder effektiewelik alle risiko's en voordele van eienaarskap behou, word as bedryfshure geklassifiseer. Sommige persele en ander bates word gehuur. Betalings gemaak ingevolge vaste-eskalasiebedryfshuurooreenkomste word op 'n reguitlyngrondslag oor die huurtermyn teen die inkomstestaat verreken. alle ander bedryfshuurbetalings word as 'n uitgawe erken soos dit betaalbaar word. aansporings betaal om 'n huurooreenkoms aan te gaan, word oor die huurtermyn as 'n bedryfshuurkoste teen die inkomstestaat verreken. Minimum huurbetalings verskuldig na jaareinde word onder verpligtinge getoon. Wanneer 'n bedryfshuur beëindig word voor die verstryking van die huurtermyn, word enige betaling wat aan die verhuurder as 'n kansellasiefooi gemaak word, asook enige ongeamortiseerde deel van die opgelope vaste-eskalasiebedryfshure, in die inkomstestaat erken in die tydperk waarin die kontrak beëindig word. 1.15.2 waar Die groeP Die VerhuurDer is Gedeeltes van eienaar-geokkupeerde eiendomme en gehuurde eiendomme word onderskeidelik verhuur en onderverhuur ingevolge bedryfshure. Die eienaar-geokkupeerde eiendomme word ingesluit onder eiendom, aanleg en toerusting in die balansstaat. Huurinkomste ingevolge vaste-eskalasiebedryfshuurooreenkomste word op die reguitlyngrondslag oor die huurtermyn erken. aansporings ontvang om 'n huurooreenkoms aan te gaan, word oor die huurtermyn as 'n bedryfshuurinkomste in die inkomstestaat erken. alle ander huurinkomste word erken soos dit ontvangbaar word. Wanneer 'n bedryfshuur beëindig word voor die verstryking van die huurtermyn, word enige betaling wat van die huurder as 'n kansellasiefooi ontvang word, as 'n inkomste erken. Enige ongeamortiseerde deel van die opgelope vaste-eskalasiebedryfshure word in die tydperk waarin die kontrak beëindig word, teen die inkomstestaat verreken.
1.16 kontant en kontantekwivalente en oortrokke bank
Kontant en kontantekwivalente en oortrokke bank word teen koste gedra. Wanneer dit in buitelandse geldeenhede gedenomineer is, word dit omgereken teen die sluitingskoerse. Kontant bestaan uit kontant voorhande en kontant by die bank. Kontantekwivalente is hoogs likiede korttermynbeleggings wat geredelik in kontant omgeskep kan word en nie aan die risiko's van waardeveranderings blootgestel is nie. Oortrokke bank word apart op die balansstaat geopenbaar.
Gewone aandele en nie-omskepbare, nie-winsdelende uitgestelde aandele, ingesluit inkrementele koste direk toeskryfbaar aan die uitreik van nuwe aandele, word albei as ekwiteit geklassifiseer. Waar entiteite wat deur die Groep beheer word die Maatskappy se aandelekapitaal aankoop, word die vergoedingsbedrag, insluitend enige transaksiekostes na aftrekking van inkomstebelastings, as tesourie-aandele vanaf die kapitaal en reserwes toeskryfbaar aan ekwiteitshouers afgetrek totdat hierdie aandele verkoop word. as hierdie aandele dan verkoop word, sal enige vergoeding ontvang in kapitaal en reserwes toeskryfbaar aan ekwiteitshouers ingesluit word. Dividende ontvang op tesourie-aandele word by konsolidasie uitgeskakel.
Lenings word aanvanklik erken teen billike waarde, na aftrekking van transaksiekostes aangegaan. Die lenings word daarna teen geamortiseerde koste gedra en enige verskil tussen die opbrengs (netto van transaksiekoste) en die aflossingswaarde word in die inkomstestaat oor die termyn van die lenings erken deur van die effektiewerentekoersmetode gebruik te maak. Lenings word geklassifiseer as bedryfslaste tensy die Groep die onvoorwaardelike reg het om vereffening van die aanspreeklikheid met minstens 12 maande ná die balansstaatdatum uit te stel.
6 0 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Voorkeuraandele, wat nie-diskresionêre dividendverpligtinge dra, word geklassifiseer as nie-bedryfslaste en word gedra teen geamortiseerde koste. Geamortiseerde koste word bereken deur die effektiewerentekoersmetode te gebruik. Die dividende betaal op hierdie voorkeuraandele word as finansieringskoste in die inkomstestaat erken.
Voorsienings word erken wanneer die Groep 'n huidige, wettige of afgeleide verpligting het wat spruit uit vorige gebeure, dit waarskynlik is dat 'n uitvloei van ekonomiese voordele sal plaasvind om die verpligting te vereffen, en wanneer 'n betroubare raming van die bedrag van die verpligting gemaak kan word. Die Groep het voorsienings tot hul huidige waarde verdiskonteer waar die effek van die tydwaarde van geld wesenlik is. Die aanwas op die verdiskontering ten opsigte van die afwenteling van die voorsieningsverdiskontering is ingesluit in die inkomstestaat. 1.19.1 BeswarenDe huurkontrakte Die Groep erken 'n voorsiening vir beswarende huurkontrakte wanneer die beraamde voordele, insluitende enige onderverhuringsinkomste voortspruitend uit nie-kanselleerbare bedryfshuurooreenkomste, laer is as die onvermydelike kostes ingevolge dié ooreenkomste. Die voorsiening word oor die oorblywende tydperk van die betrokke huurooreenkomste, teen 'n beraamde gemiddelde van drie jaar, benut. Die aanwas op die verdiskontering ten opsigte van die afwikkeling van die voorsieningsverdiskontering is ingesluit in die inkomstestaat as finansieringskoste. 1.19.2 Voorsiening Vir uitstaanDe Versekeringseise Die Groep erken 'n voorsiening vir die beraamde direkte koste om alle uitstaande eise op die balansstaatdatum te vereffen. Die voorsiening vir uitstaande eise sluit in 'n voorsiening vir kostes van eise aangegaan maar nog nie aangemeld op balansstaatdatum sowel as vir kostes van eise aangemeld maar nog nie vereffen op balansstaatdatum. Die voorsiening vir die koste van eise aangegaan maar nog nie aangemeld nie, word bepaal op grond van die Groep se eise-ervaring. Volle voorsiening is gemaak vir die kostes van eise aangemeld maar wat nog nie op balansstaatdatum vereffen is nie, deur gebruik te maak van die beste beskikbare inligting. 1.19.3 na-aFtreDe MeDiese VoorDele Verwys na rekeningkundige beleid 1.21.2. 1.19.4 langterMyn-werkneMersVoorDele Langtermyn-werknemersvoordele word aan werknemers toegeken wat sekere voorafbepaalde dienstermyne in die Groep voltooi het. Die Groep se verpligting met betrekking tot hierdie toekennings word op jaareinde deur onafhanklike, gekwalifiseerde aktuarisse gewaardeer en die ooreenstemmende verpligting word in die balansstaat erken. Betalings gemaak, word teen hierdie verpligting afgespeel. Enige bewegings in die verpligting, ingesluit die aanwas op die verdiskontering as gevolg van die aktuariële waardasie word op waardasiedatum as werknemersvoordele in die inkomstestaat erken. 1.19.5 herinstellingsVoorsiening Waar daar 'n kontraktuele verpligting in terme van sekere bedryfshuurooreenkomste bestaan, voorsien die Groep vir die beraamde herinstellingskostes ten tye van die verstryking van die ooreenkoms. Daar word verwag dat die voorsiening hoofsaaklik gedurende die volgende finansiële jaar benut sal word.
Handels- en ander krediteure word aanvanklik teen billike waarde erken en daarna volgens die effektiewerentekoersmetode teen geamortiseerde koste gedra. finansiële waarborgkontrakte word aanvanklik teen billike waarde erken en daarna teen die hoogste van óf die aanvanklik erkende billike waarde na aftrekking van toepaslike opgelope amoritsasie erken volgens 'n reguitlyngrondslag oor die geraamde tydsduur van die kontrak, óf 'n bedrag bereken in terme van aantekening 1.19. Wanneer die finansiële waarborgkontrak deur die Maatskappy aan 'n filiaal uitgereik word, word die billike waarde by aanvanklike erkenning gekapitaliseer as deel van die belegging in die betrokke filiaal.
1.21.1 PensioenaansPreeklikheDe Groepmaatskappye bedryf verskillende pensioenskemas. Die skemas word befonds deur bydraes aan trustee-geadministreerde fondse in ooreenstemming met die skematerme. Voorsorgfonds `n Omskrewebydrae-fonds is 'n pensioenskema waarvolgens die Groep vaste bydraes in 'n aparte entiteit inbetaal. Die Groep is nie wetlik of konstruktief verplig om verdere bydraes te betaal indien die fonds nie voldoende bates het om alle werknemers die voordele ten opsigte van dienste gelewer in die huidige en vorige tydperke te betaal nie. Die Groep se bydraes tot 'n omskrewebydrae-fonds ten opsigte van dienste in 'n gegewe tydperk word as 'n uitgawe in daardie tydperk erken. addisionele bydraes word as 'n uitgawe erken in die tydperk waarin die verwante dienste deur werknemers gelewer word.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 6 1
1.21 werknemersvoordele (vervolg)
1.21.2 na-aFtreDe MeDiese VoorDele Die Groep voorsien vir na-aftrede mediese voordele waar van toepassing. Die beraamde koste van hierdie voordele word oor die dienstydperk erken gebaseer op verstreke dienste en in die inkomstestaat as werknemersvoordele erken. Hierdie na-aftrede mediese voordeelverpligting word teen die huidige waarde bereken deur die beraamde toekomstige kontantvloeie te verdiskonteer deur die rentekoerse te gebruik van staatseffekte wat gedenomineer is in die geldeenheid waarin die voordele betaal sal word en waarvan die termyn tot uitkeer naastenby gelykstaande is aan die termyn van die verwante na-aftredeaanspreeklikheid. Die toekomstige kontantuitvloeie word beraam deur onder meer die volgende aannames te gebruik: gesondheidsorgkoste-inflasie; diskontokoerse; salarisinflasie en bevorderings en 'n toename in ondervinding; beraamde sterftesyfers; beraamde aftree-ouderdom en voortsetting by aftrede. Hierdie verpligting word jaarliks deur onafhanklike, gekwalifiseerde aktuarisse gewaardeer ten opsigte van verstrekediens-verpligtinge deur die metode vir die geprojekteerde kredieteenhede te gebruik. aktuariële winste of verliese word in die inkomstestaat as werknemersvoordele erken wanneer dit toeval. 1.21.3 ekwiteits- en kontantVereFFenDe aanDeelgeBaseerDeBetalings a) Aandeleaankoop- en aandeleopsieskema Die Groep bedryf 'n aandeleaansporingskema vir werknemers deur middel van Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust. aandele word aangebied by wyse van 'n aandeleaankoop- en aandeleopsieskema, en kan opgeneem word oor 'n tydperk van twee tot sewe jaar, onderworpe aan spesifieke voorwaardes. Die begunstigdes van die skema is uitvoerende direkteure en bestuur. Die billike waarde van die werknemerdienste ontvang in ruil vir die toekenning van die opsies word op `n reguitlyngrondslag oor die vestigingstydperk as 'n uitgawe erken met 'n ooreenstemmende toename in die aandeelgebaseerdebetalingsreserwe. Die billike waarde word bepaal met verwysing na die billike waarde van die opsies toegeken, uitgesluit die impak van enige nie-markvestigingsvoorwaardes. Nie-markvestigingsvoorwaardes is ingesluit by aannames oor die aantal opsies wat na verwagting uitoefenbaar gaan word. Die Groep hersien op elke balansstaatdatum sy ramings van die aantal opsies wat na verwagting uitoefenbaar gaan word. Die Groep erken die impak van die hersiening van oorspronklike ramings, indien enige, in die inkomstestaat en 'n ooreenstemmende aanpassing in ekwiteit. Die opbrengs ontvang, netto van enige regstreeks toeskryfbare transaksiekoste, word gekrediteer teen aandelekapitaal (nominale waarde) en aandelepremie wanneer die opsies uitgeoefen word. Indien tesourie-aandele gebruik word vir ekwiteitsvereffening van opsies, word die koste van hierdie aandele ingesluit die transaksiekoste, netto van enige opbrengs ontvang, erken as 'n werknemervoordeel-uitgawe in die inkomstestaat in die tydperk waarin die opsie uitgeoefen is. Die effek van alle opsies uitgereik deur middel van die aandeleopsieskema word in ag geneem by die berekening van verwaterde verdienste en verwaterde wesensverdienste per aandeel. b) kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings Die Groep erken 'n aanspreeklikheid vir kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings wat bereken word teen die billike waarde soos op elke balansstaatdatum. Die billike waarde word bereken deur betrokke waardasiemodelle te gebruik. Dié bedrag word oor die vestigingstydperk as 'n uitgawe in die inkomstestaat erken.
1.21.4 BonusPlanne Die Groep erken 'n aanspreeklikheid en 'n uitgawe vir bonusse gebaseer op formules wat die Groep se handelswins ná sekere aanpassings in ag neem. Die toevalling vir hierdie aanspreeklikheid word erken waar daar 'n kontraktuele of afgeleide verpligting is.
1.22 waardedaling van nie-finansiële bates
Nie-finansiële bates met 'n onbeperkte leeftyd word nie gedepresieer of geamortiseer nie en word op elke balansstaatdatum vir waardedaling getoets. Bates onderworpe aan depresiasie of amortisasie word vir waardedaling nagegaan indien 'n gebeurtenis of verandering in omstandighede aandui dat die volle drabedrag nie verhaalbaar is nie. Om te bepaal of 'n bate se waarde gedaal het, verg bestuursoordeel en die volgende faktore sal, onder meer, in ag neem word: vir hoe lank en in watter mate die billike waarde van die bate minder as die kosprys is; die bate se bedryfs-, geografiese- en sektorvertoning; veranderings in streeksekonomieë en bedryfs- en finansieringskontantvloeie. Indien die drabedrag van 'n bate sy beraamde verhaalbare bedrag oorskry, word die drabedrag van die bate na sy verhaalbare bedrag verminder. Die verhaalbare bedrag word bereken as die hoogste van die bate se billike waarde, min verkoopskoste, of die gebruikswaarde. Dié berekening is gebaseer op bestuur se aannames en ramings soos geprojekteerde kontantvloeie, bestuursbegrotings en bedryfs-, streeks- en geografiese bedryfsen finansiële vooruitsigte. Vir die doeleindes van waardedalingstoetse word die bates toegewys aan kontant genererende eenhede (KGE's) of 'n groep KGE's. KGE's is die laagste vlakke waarvoor individuele identifiseerbare kontantvloeie bepaal kan word. Die verwante waardedalingsverlies word in die inkomstestaat erken as uitgawe van 'n kapitale aard. Waardedalingsverliese wat in vorige tydperke erken is vir bates anders as klandisiewaarde, word op elke verslagdoeningsdatum getoets vir aanduidings dat dit dalk nie meer bestaan nie of afgeneem het. Indien daar enigsins so 'n aanduiding is, word die bedrag van die terugskrywing as inkomste/uitgawe van 'n kapitale aard in die inkomstestaat erken. 'n Waardedalingsverlies wat vir klandisiewaarde erken is, word nie in die daaropvolgende tydperk teruggeskryf nie.
6 2 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Inkomste bestaan uit die billike waarde vir die verkoop van bedryfsvoorraad as deel van die Groep se gewone bedryfsaktiwiteite, netto van belasting op toegevoegde waarde, rabatte en korting en nadat intergroepverkope uitgeskakel is. Verkope word erken wanneer die aflewering van produkte en klantaanvaarding plaasgevind het. Betaling geskied gewoonlik met kontant, debiet- of kredietkaart. Kaarttransaksiekostes word in die inkomstestaat erken as ander uitgawes. Wanneer handelsvoorraad in terme van afbetalingsverkoopsooreenkomste verkoop word, word die huidige waarde van die afbetalingsverkopebetalings erken as 'n debiteur.
1.24 ander bedryfsinkomste
ander bedryfsinkomste word soos volg erken: 1.24.1 FinansieringsinkoMste VerDien Wanneer bedryfsvoorraad ingevolge afbetalingsverkoopsooreenkomste verkoop word, word die huidige waarde van die toekomstige afbetalingsverkopebetalings as 'n ontvangbare bedrag erken. Die verskil tussen die bruto ontvangbare bedrag en die huidige waarde van die ontvangbare bedrag word as onverdiende finansieringsinkomste erken. finansieringsinkomste word oor die termyn van die afbetalingsverkoopsooreenkoms volgens die effektiewerentekoersmetode, wat 'n konstante opbrengskoers tot gevolg het, erken. 1.24.2 huurinkoMste Huurinkomste ingevolge vaste-eskalasiebedryfshuurooreenkomste word op die reguitlyngrondslag oor die huurtermyn erken. alle ander huurinkomste word erken soos dit ontvangbaar word. Verwys na aantekening 1.15.2. 1.24.3 FranChiseFooie ontVang franchisefooie ontvang is saamgestel uit fooie ontvang vanaf franchisees en word erken wanneer die onderliggende verkope wat tot die inkomste aanleiding gee, plaasvind. 1.24.4 PreMie-inkoMste Premie-inkomste word erken in die tydperk waarin dit verdien word. Netto premies verdien is alle geskrewe premies wat verband hou met polisse uitgereik gedurende die tydperk, min onverdiende bedrae op balansstaatdatum. Verwys na aantekening 1.30.2. 1.24.5 rente-inkoMste Rente-inkomste word erken soos dit toeval, met inagneming van die effektiewe opbrengs op die bate. 1.24.6 DiViDenD-inkoMste Dividend-inkomste word erken wanneer die aandeelhouer se reg om betaling te ontvang, bepaal is. 1.24.7 geskenkBewyse en sPaarseëls Die opbrengs uit die verkoop van geskenkbewyse en spaarseëls word aanvanklik onder ander bedrae betaalbaar erken, wat erkenning van die inkomste uitstel. Die inkomste word as kontantverkope van goedere erken wanneer die geskenkbewys of spaarseëls vir goedere geruil word. 1.24.8 koMMissie ontVang Die Groep tree as 'n betaalkantoor op vir 'n verskeidenheid van derde partye wat dienste en produkte aan die Groep se klante lewer. Die agentekommissie wat die Groep vir die betaalkantoordienste van die derde partye ontvang word as ander inkomste erken. Kommissie wat met derdepartyprodukte verband hou word erken wanneer die onderliggende derdepartybetalings gemaak word. Kommissie wat met derdepartydienste verband hou word erken in die mate dat die dienslewering voltooi is deur te verwys na die diens tot op datum gelewer as 'n persentasie van die totale diens wat gelewer moet word.
alle leenkoste, dit wil sê die rentekoste wat die Groep oploop wanneer hy fondse leen, word as finansieringskoste erken in die tydperk waarin dit oploop.
1.26 huidige- en uitgestelde inkomstebelasting
Die huidige inkomstebelasting uitgawe word bereken ooreenkomstig belastingwette van toepassing op die balansstaatdatum in die lande waar die Groep bedrywighede het en belasbare inkomste genereer. Dividende verklaar deur Suid-afrikaanse maatskappye binne die Groep is onderhewig aan sekondêre belasting op maatskappye (SBM). Die SBMuitgawe is ingesluit in die inkomstestaat in die tydperk wat die verwante dividend betaal is. Uitgestelde inkomstebelasting word bereken en erken ooreenkomstig aantekening 1.10.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 6 3
1.27 Verdienste per aandeel
Verdienste en wesensverdienste per aandeel word bereken deur onderskeidelik die wins toeskryfbaar aan aandeelhouers en die wesensverdienste te deel deur die geweegde gemiddelde getal uitgereikte gewone aandele gedurende die jaar, uitgesluit die gewone aandele deur die Groep gehou as tesourie-aandele. Vir die verwaterde verdienste per aandeel word die geweegde gemiddelde getal uitgereikte gewone aandele aangepas vir die verwaterings potensiaal van alle gewone aandele. aandeleopsies, uitgereik ingevolge die aandeleopsieskema, het verwaterings potensiaal. 'n Berekening word gedoen om die &quot;bonus&quot;-element van hierdie opsies te bepaal. Die &quot;bonus&quot;-element word bereken deur die getal gewone aandele teen die sluitingsmarkprys te verminder met die monetêre waarde van die inskrywingsregte van die uitstaande opsies. Die &quot;bonus&quot;-aandele word by die uitgereikte gewone aandele getel. Geen aanpassing word aan wins gemaak nie, aangesien die opsies geen effek op die inkomstestaat het nie.
1.28 staatsvergunnings en -toelaes
Staatsvergunnings en ­toelaes, dit wil sê regeringsbystand in die vorm van belastingtoegewings en die terugbetaling van sekere uitgawes, word teen billike waarde erken wanneer die Groep aan die voorwaardes van die vergunning en toelaes voldoen en dit ontvang word. Die vergunnings en toelaes word stelselmatig óf in die inkomstestaat erken oor dieselfde tydperk as, en op dieselfde lyn as, die verwante uitgawe óf as `n belastingtoegewing van belasting afgetrek in die inkomstestaat.
1.29 uitkering van dividende
Die uitkering van dividende word as 'n aanspreeklikheid in die Groep se finansiële jaarstate erken in die tydperk waarin die Maatskappy se aandeelhouers dit goedkeur.
1.30 rekeningkundige grondslag van onderskrywingsaktiwiteite
1.30.1 klassiFikasie Van kontrakte Kontrakte ingevolge waarvan die Groep 'n wesenlike versekeringsrisiko van 'n ander party (die polishouer) aanvaar deur te onderneem om die polishouer of ander begunstigde te vergoed indien 'n gespesifiseerde toekomstige gebeurlikheid (die versekerde gebeurlikheid) die polishouer of ander begunstigde nadelig beïnvloed, word as versekeringskontrakte geklassifiseer. 'n Versekeringsrisiko word slegs wesenlik geag indien 'n versekerde gebeurlikheid meebring dat 'n versekeraar aansienlike addisionele voordele in enige scenario moet betaal, uitgesluit scenario's wat geen kommersiële gronde het nie. Indien wesenlike addisionele voordele betaalbaar is in scenario's wat kommersiële gronde het, kan die bogenoemde voorwaarde nagekom word indien die versekerde gebeurlikheid uiters onwaarskynlik is of selfs indien die verwagte (dit wil sê waarskynlik geweegde) huidige waarde van moontlike kontantvloeie 'n klein gedeelte uitmaak van die beraamde huidige waarde van al die oorblywende kontraktuele kontantvloeie. 1.30.2 erkenning en Meting Van kontrakte a) premies voortspruitend uit algemene versekeringsbesigheid Bruto geskrewe premies bestaan uit die premies op versekeringskontrakte wat gedurende die jaar gesluit is. Premies word geopenbaar na aftrekking van kommissie betaalbaar aan tussengangers asook belastings en heffings op die premies. Premies word as inkomste verantwoord by aanvang van die risiko verwant aan die versekeringspolis. b) onverdiendepremies-toevalling Die onverdiendepremies-toevalling verteenwoordig die gedeelte van bruto premies geskryf wat verband hou met die onverstreke termyn op die verslagdoeningsdatum en wat na raming in die volgende of daaropvolgende jare verdien kan word. Die onverdiendepremies-toevalling word afsonderlik vir elke versekeringskontrak op 'n tydverhoudingsgrondslag bereken. c) Eise wat ontstaan uit versekeringsbesigheid Eise aangegaan ten opsigte van versekeringskontrakte bestaan uit eise en verwante uitgawes gedurende die jaar betaal, asook die beweging in die voorsiening vir eise aangegaan maar nog nie aangemeld nie. Voorsienings vir eise aangegaan maar nog nie aangemeld nie bestaan uit voorsienings vir eise wat ontstaan uit versekerde gebeure wat voor die balansstaatdatum plaasgevind het, maar wat op daardie datum nog nie by die Groep aangemeld is nie. d) Gebeurlikheidsreserwe 'n Gebeurlikheidsreserwe word kragtens die Korttermynversekeringswet van 1998 in stand gehou. Om dié reserwe in die geval van 'n katastrofe te benut, moet goedkeuring deur die Raad op finansiële Dienste verleen word. Oordragte na hierdie reserwe word in die staat van verandering in ekwiteit weergegee en word as deel van nie-uitkeerbare reserwes onder kapitaal en reserwes in die balansstaat aangetoon. Die gebeurlikheidsreserwe word op 10% van die netto geskrewe premie gehandhaaf. e) herversekering Die Groep het sy risikoblootstelling gemeet en besluit dat herversekeringsbeskerming nie nodig is nie. f) Aanspreeklikhede en verwante bates ooreenkomstig die aanspreeklikheidstoereikendheidstoets aanspreeklikheidstoereikendheidstoetse word op elke balansstaatdatum op die Groep se versekeringsentiteite gedoen om te verseker dat kontrakaanspreeklikhede netto van uitgestelde polisverkrygingskostes en enige verwante bates (dit wil sê, die waarde van besigheidsbates verkry) toereikend is. Die beste moontlike ramings van toekomstige kontraktuele kontantvloeie en eisehanterings- en administrasiekostes, asook beleggingsinkomste uit die bates wat sulke aanspreeklikhede ondersteun, word in die toetsing gebruik. Enige afwyking word onmiddellik teen wins of verlies in
6 4 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
die inkomstestaat verreken deur uitgestelde polisverkrygingskoste of die waarde van besigheidsbates verkry aanvanklik af te skryf en dan 'n voorsiening vir verliese as gevolg van aanspreeklikheidstoereikendheidstoetse (die onverstreke risikovoorsiening) te skep. g) Erkenning van ander bedryfsinkomste Verwys na aantekening 1.24.4.
1.31 Verwante partye
Individue, ingesluit hul nabye familielede, of entiteite word as verwante partye beskou indien die een party, direk of indirek, die vermoë het om die ander party te beheer, gesamentlik te beheer of 'n beduidende invloed oor die ander party uit te oefen met die neem van finansiële en bedryfsbesluite of as die partye gesamentlik beheer word. Sleutelbestuurspersoneel word omskryf as alle direkteure van Shoprite Holdings Bpk en die Groep se hoofbedryfsfiliaal, Shoprite Checkers (Edms) Bpk.
1.32 standaarde, vertolkings en wysigings wat nog nie op 30 Junie 2008 effektief was nie
Die Groep het die volgende nuwe standaarde en vertolkings en wysigings aan bestaande standaarde, wat nog nie op 30 Junie 2008 effektief was nie, oorweeg: ­ IfRS 8: Bedryfsegmente (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IaS 23: Wysigings aan Leenkoste (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IaS 1: Wysigings aan IaS 1 ­ aanbieding van finansiële State: Kapitaalopenbaarmakings (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IaS 27: Wysigings aan IaS 27 ­ Gekonsolideerde en afsonderlike finansiële State (effektief vir die jaar eindigend Junie 2011) ­ IfRS 3: Wysigings aan IfRS 3 ­ Besigheidsamevoegings (effektief vir die jaar eindigend Junie 2011) ­ IfRS 2: Wysigings aan IfRS 2 ­ aandeelgebasseerdebetalings: Vestigingsvoorwaardes en Kansellasies (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IaS 32 en IaS 1: Wysigings aan IaS 32 ­ finansiële Instrumente: aanbieding van finansiële State ­ finansiële Instrumente met 'n opsie om te verkoop en verpligtinge wat ontstaan op Likwidasie (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ Verbeterings aan Standaarde van algemene aanvaarde Rekenkundige Praktyk (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IfRIC vertolking 12: Dienskonsessieooreenkomste (effektief vir die jaar eindigend Junie 2009) ­ IfRIC vertolking 13: Klantelojaliteitsprogramme (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IfRIC vertolking 14: IaS 19 ­ Die Limiet op 'n Gedefinieerde Voordeelbate, Minimum Befondsingsvereistes en hul interaksie (effektief vir die jaar eindigend Junie 2009) ­ Wysigings aan IfRS 1: Eerstekeer toepassing van Internasionale finansiële Verslagdoeningstandaarde en IaS 27: Gekonsolideerde en afsonderlike finansiële State: Koste van 'n Belegging in 'n filiaal, Gesamentlikbeheerde Onderneming of Geassosieerde (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IfRIC 15: Ooreenkomste vir die Konstruksie van Eiendomme (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) ­ IfRIC 16: Verskansing van 'n Netto Belegging in 'n Buitelandse Bedrywigheid (effektief vir die jaar eindigend Junie 2010) Die Groep het nie enige van die bostaande standpunte en vertolkings vroeër toegepas nie. Die toepassing hiervan in toekomstige finansiële tydperke sal waarskynlik nie 'n noemenswaardige impak op die Groep se gerapporteerde resultate, finansiële posisie of kontantvloei hê nie. IfRS 8: Bedryfsegmente brei die omvang van segmentverslagdoening uit en sal addisionele openbaarmaking per segment van die Groep vereis.
1.33 standaarde, vertolkings en wysigings effektief op 30 Junie 2008
Die volgende nuwe standaarde, vertolkings en wysigings aan bestaande standaarde wat op 30 Junie 2008 in werking tree, het geen effek op die Groep se bedrywighede nie: ­ IfRIC vertolking 10: Tussentydse finansiële Verslagdoening en Waardedaling (effektief vir die jaar eindigend Junie 2008) ­ IfRIC vertolking 11: IfRS 2 Groep- en Tesourie-aandeeltransaksies (effektief vir die jaar eindigend Junie 2008) Die volgende nuwe standaarde, vertolkings en wysigings aan bestaande standaarde, wat effektief is op 30 Junie 2008, het geen effek op die Groep se bedrywighede gehad nie, maar het veroorsaak dat daar addisionele openbaarmaking, met spesifieke verwysing na sensitiwiteitsanalise vir markrisiko- en kapitaalbestuur-openbaarmakings, plaasgevind het: ­ IfRS 7: finansiële Instrumente: Openbaarmakings (effektief vir die jaar eindigend Junie 2008) ­ IaS 1: Wysigings aan IaS 1 ­ aanbieding van finansiële State: Kapitaalopenbaarmakings (effektief vir die jaar eindigend Junie 2008)
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 6 5
2 segMentontleDing 2.1 Definisies
Sakesegment `n Sakesegment is `n herkenbare komponent van `n entiteit gemoeid met die lewering van produkte en dienste, waarvan die risiko's en opbrengste van dié van ander sakesegmente verskil. Geografiese segment `n Geografiese segment is `n herkenbare komponent van `n entiteit gemoeid met die lewering van produkte en dienste in `n bepaalde ekonomiese omgewing, waarvan die risiko's en opbrengste verskil van segmente wat in ander ekonomiese omgewings sake doen. Segmentinkomste Segmentinkomste is alle verkoop van goedere wat regstreeks toeskryfbaar is aan die segment en sluit `n gesamentlike onderneming se verkope in. Segmentresultaat Segmentresultaat is segmentinkomste min segmentuitgawes. Segmentuitgawes is alle kostes wat regstreeks toeskryfbaar is aan `n segment se bedryfsaktiwiteite asook enige gedeelte van `n onkoste wat redelikergewys aan die segment geallokeer kan word. Dié allokasie geskied op `n lyn-virlyn-grondslag met inagneming van waarvoor die koste aangegaan is, bv. verkoop van bedryfsvoorraad of werknemersvoordele. Die ongeallokeerde gedeelte bestaan uit items van `n kapitale aard en beleggingsinkomste. Segmentbates Segmentbates is die segment se bedryfsbates en is saamgestel uit eiendom, aanleg en toerusting, ontasbare bates, voorraad, rekeninge ontvangbaar, bates gehou-vir-verkoop en kontant en kontantekwivalente en sluit beleggings, afgeleide finansiële instrumente en uitgestelde- en inkomstebelastingbates uit. Segmentlaste Segmentlaste is die segment se bedryfslaste wat sy krediteure verteenwoordig en sluit items soos voorsienings, skuld, afgeleide finansiële instrumente, uitgestelde- en inkomstebelasting-aanspreeklikhede en aandeelhouers vir dividende uit. kapitaaluitgawes Kapitaaluitgawes bestaan uit toevoegings tot eiendom, aanleg en toerusting en ontasbare bates. nie-kontantuitgawes Nie-kontantuitgawes is die totale bedrag van alle beduidende nie-kontantuitgawes, anders as waardevermindering en amortisasie, wat in die berekening van die segmentresultaat afgetrek is.
Die sakesegment is die primêre verslagdoeningformaat op grond van die Groep se bestuurstruktuur. Die Groep is in twee hoof-sakesegmente georganiseer: ­ Supermarkte (insluitend vars produkte en franchisebesigheid) ­ Meubels (insluitend versekering)
6 6 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
30 Junie 2008 Supermarkte R'000 segMentinkoMste segMentresultaat Bedryfswins Ongeallokeerd 2 150 178 anDer inligting Bates Laste Kapitaaluitgawes Waardevermindering en amortisasie Nie-kontantuitgawes Waardedaling 12 834 208 8 692 131 1 380 528 600 975 2 894 8 427 151 799 1 657 831 391 295 55 667 25 813 733 -- 30 Junie 2007 Supermarkte R'000 segMentinkoMste segMentresultaat Bedryfswins Ongeallokeerd 1 408 866 anDer inligting Bates Laste Kapitaaluitgawes Waardevermindering en amortisasie Nie-kontantuitgawes Waardedaling 10 022 537 7 412 903 1 230 125 517 886 26 907 720 204 839 1 514 124 213 317 38 484 25 281 353 -- 36 810 824 Meubels R'000 2 139 021 Gekonsolideer R'000 38 949 845 1 682 352 (68 647) 1 613 705 11 536 661 7 626 220 1 268 609 543 167 27 260 720 45 393 380 Meubels R'000 2 258 168 Gekonsolideer R'000 47 651 548 2 336 493 (34 516) 2 301 977 14 492 039 9 083 426 1 436 195 626 788 3 627 8 427
2.2 sakesegmentontleding (vervolg)
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 6 7
vir die jaar geëindig ended 30 June 2008
2 segMentontleDing (vervolg) 2.3 geografiese segmentontleding
Die geografiese segment is die sekondêre verslagdoeningformaat. Die Groep doen sake in twee hoof-geografiese segmente: ­ Suid-afrika ­ Nie-RSa-lande 30 Junie 2008 Suid-afrika R'000 segMentinkoMste anDer inligting Bates Kapitaaluitgawes 41 756 411 11 606 039 1 233 003 Nie-RSalande R'000 5 895 137 2 886 000 203 192 30 Junie 2007 Suid-afrika R'000 segMentinkoMste anDer inligting Bates Kapitaaluitgawes M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 30 Junie 2008 R'000 34 642 975 9 352 855 1 041 554 Nie-RSalande R'000 4 306 870 2 183 806 227 055 GROEP 30 Junie 2008 R'000 30 Junie 2007 R'000 Gekonsolideer R'000 38 949 845 11 536 661 1 268 609 Gekonsolideer R'000 47 651 548 14 492 039 1 436 195
eienDoM, aanleg en toerusting
grond teen kosprys
Kosprys Opgelope waardevermindering en waardedalingsverliese Drawaarde Besonderhede van grond en geboue is ter insae by die Maatskappy se geregistreerde kantoor. 311 394 1 428 603 123 353 1 305 250 171 865 1 168 444 90 641 1 077 803
Kosprys Opgelope waardevermindering en waardedalingsverliese Drawaarde * Sluit vliegtuig met `n drawaarde van R135 miljoen (2007: R135 miljoen) in.
Masjinerie, toerusting en voertuie*
4 762 507 2 086 944 2 675 563
4 034 530 1 666 959 2 367 571
Kosprys Opgelope waardevermindering en waardedalingsverliese Drawaarde Totale eiendom, aanleg en toerusting
Verbeterings aan gehuurde eiendomme
458 323 247 602 210 721 4 502 928
413 219 226 299 186 920 3 804 159
6 8 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
eienDoM, aanleg en toerusting (vervolg)
rekonsiliasie van drawaardes groeP
Masjinerie, toerusting en voertuie 2 066 699 804 686 5 000 (4) -- (27 025) (20 386) (6 639) (478 120) 1 529 (1 121) (4 073) 2 367 571 866 897 5 000 1 139 -- -- (39 521) (27 570) (11 951) (541 501) -- (5 979) 21 957 2 675 563 Verbeterings aan gehuurde eiendomme 147 224 93 703 -- -- -- (17 435) (17 876) 441 (36 531) -- -- (41) 186 920 95 537 -- (1 873) -- -- (30 329) (33 090) 2 761 (40 433) -- (14) 913 210 721
R`000 Drawaarde op 30 Junie 2006 aankope Verkrygings van bedrywighede (aantekening 32.5.1) Herklassifikasie na ontasbare bates (aantekening 9.2) Oordrag na bates gehou-vir-verkoop (aantekening 4) Verkope Opbrengs op verkope Wins/(verlies) met verkope en skrappings Waardevermindering Terugskrywing van waardedaling (aantekening 3.5) Waardedaling (aantekening 3.5) Valutaverskille Drawaarde op 30 Junie 2007 aankope Verkrygings van bedrywighede (aantekening 32.5.1) Herklassifikasie Oordrag na bates gehou-vir-verkoop (aantekening 4) Oordrag vanaf bates gehou-vir-verkoop (aantekening 4) Verkope Opbrengs op verkope Wins/(verlies) met verkope en skrappings Waardevermindering Terugskrywing van waardedaling (aantekening 3.5) Waardedaling (aantekening 3.5) Valutaverskille Drawaarde op 30 Junie 2008
Grond 137 076 49 547 -- -- (10 010) -- -- -- -- -- -- (4 748) 171 865 142 048 -- -- (2 999) 4 043 (7 159) (7 159) -- -- -- -- 3 596 311 394
Geboue 897 284 258 068 -- -- (90 168) -- -- -- (13 023) 817 (1 936) 26 761 1 077 803 251 542 -- 734 (81 023) 9 018 -- (200) 200 (15 852) 3 942 (5 185) 64 271 1 305 250
Totaal 3 248 283 1 206 004 5 000 (4) (100 178) (44 460) (38 262) (6 198) (527 674) 2 346 (3 057) 17 899 3 804 159 1 356 024 5 000 -- (84 022) 13 061 (77 009) (68 019) (8 990) (597 786) 3 942 (11 178) 90 737 4 502 928
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 6 9
M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 30 Junie 2008 R'000 GROEP 30 Junie 2008 R'000 30 Junie 2007 R'000
waardedaling/terugskrywing van waardedaling van eiendom, aanleg en toerusting
Die verhaalbare bedrag van alle eiendom, aanleg en toerusting is gebaseer op die hoogste van die gebruikswaarde en billike waarde minus die koste om te verkoop. Die aannames en ramings gebruik deur bestuur in die bepaling van die verhaalbare bedrag van bates, waarvoor daar `n beduidende waardedaling of terugskrywing van waardedaling is, word hieronder beskryf. In die bepaling van die billike waarde minus koste om te verkoop van geaffekteerde grond en geboue, word kontantvloeiprojeksies gebaseer op geprojekteerde netto markverwante huur vir die volgende beplanningsperiode. `n Voorbelaste markkapitalisasiekoers van 9,0% (2007: 10,5%) is gebruik in die berekeninge. Billike waarde minus koste om te verkoop van geaffekteerde bates, anders as grond en geboue, word op bestuur se beste ramings, na inagname van onlangse verkoopspryse van soortgelyke bates in die Groep, gebaseer. Hierdie verkoopspryse word vir die toestand van die betrokke bates aangepas. Die waardedaling in die huidige finansiële jaar is hoofsaaklik as gevolg van brandskade aan sekere eiendomme in die Supermarkte-segment van die primêre verslagdoeningsformaat. Hierdie eiendomme was verseker en voorsiening is gemaak vir alle relevante versekeringseise ontvangbaar. Die waardedaling in die vorige finansiële jaar het in die Supermarkte-segment van die primêre verslagdoeningsformaat ontstaan as gevolg van `n wesenlike afname in die verwagte toekomstige verkope van sekere maatskappye in die Groep wat hierdie bates besit, weens die verswakking in die algemene ekonomiese toestande. Die terugskrywing van waardedalings in die huidige finansiële jaar is weens `n verbetering in die ekonomiese omgewing waarin die Groepmaatskappye, waarvan bates voorheen waardedalings getoon het, sake doen. Die oorspronklike waardedalingsverlies asook die terugskrywing is in die inkomstestaat ingesluit as inkomstes/uitgawes van `n kapitale aard. -- --
Drawaarde Die Groep se beleid is om slegs in vaste eiendom te belê indien geskikte huurruimte nie beskikbaar is nie. Sekere grond en geboue in die primêre verslagdoeningsegment is geherklassifiseer as bates gehou-vir-verkoop aangesien die Groep sy portefeulje vaste eiendomme van tyd tot tyd heroorweeg in pas met sy beleid. Die Groep soek tans aktief na kopers vir hierdie eiendomme. Gedurende die jaar onder oorsig is sekere eiendomme teruggeklassifiseer as eiendom, aanleg en toerusting. Die verkoop van hierdie eiendomme is heroorweeg aangesien dit nie meer ekonomies lewensvatbaar is nie. Hierdie besluit om te herklassifiseer het geen effek gehad op die Groep se resultate nie.
7 0 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Bates gehou-Vir-VerkooP (vervolg)
Drawaarde aan die begin van die jaar Oordrag vanaf eiendom, aanleg en toerusting (aantekening 3) Oordrag na eiendom, aanleg en toerusting (aantekening 3) Opbrengs op verkope Wins met verkope aankope Terugskrywing van waardedaling (aantekening 4.2) Drawaarde aan die einde van die jaar
rekonsiliasie van drawaarde
220 139 84 022 (13 061) (194 544) 2 034 7 654 1 145 107 389
163 876 100 178 -- (67 791) 23 876 -- -- 220 139
terugskryf van waardedaling van bates gehou-vir-verkoop
Die verhaalbare bedrag van alle bates gehou-vir-verkoop is gebaseer op die billike waarde minus koste om te verkoop. Die aannames en ramings deur bestuur gebruik om die verhaalbare bedrag van bates gehou-vir-verkoop, waarvoor daar 'n wesenlike terugskrywing van waardedaling is, te bepaal, word hier onder beskryf. In die bepaling van die billike waarde minus koste om te verkoop van geaffekteerde grond en geboue, word kontantvloeiprojeksies gebaseer op geprojekteerde netto markverwante huur vir die volgende beplanningsperiode. `n Voorbelaste markkapitalisasiekoers van 9,0% is gebruik in die berekeninge. Die terugskrywing van waardedaling in die huidige finansiële jaar het in die Supermarkte-segment van die primêre verslagdoeningsformaat ontstaan as gevolg van `n wesenlike toename in die relevante markverwante hure. Die oorspronklike waardedalingskoste, asook die terugskrywing, is ingesluit in die inkomstestaat as inkomste/uitgawes van `n kapitale aard.
211 490 1 426 263 143 990 3 215 (245 622) 1 539 336 1 392 131 147 205 1 539 336
211 490 1 429 680 222 577 3 215 (122 811) 1 744 151 1 518 359 225 792 1 744 151
Belegging in gewone aandele Belegging in voorkeuraandele Bedrag verskuldig deur Shoprite Checkers (Edms) Bpk Bedrae verskuldig deur ander filiale Voorsiening vir waardedaling van belange in filiale (aantekening 5.1) -- Ontleding van totale belange in filiale Nie-bedryfsbates Bedryfsbates -- `n Gedetailleerde ontleding van die Maatskappy se belegging in filiale verskyn in aanhangsel a. Beleggings in voorkeuraandele bestaan uit omskepbare en aflosbare, beide onder sekere omstandighede, nie-kumulatiewe voorkeuraandele. Die bedrag aan die Maatskappy verskuldig deur sy filiaal, Shoprite Checkers (Edms) Bpk, is onversekerd en is op aanvraag betaalbaar. `n Gedeelte van die bedrag het rente gedra teen `n koers van 8,7% in die vorige finansiële jaar en die oorblywende saldo is rentevry. Bedrae verskuldig aan die Maatskappy deur ander filiale is rentevry, onversekerd en op aanvraag betaalbaar. -- --
Beleggings in Filiale
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 7 1
Beleggings in Filiale (vervolg)
Die verhaalbare bedrag van alle beleggings in filiale word aan die hand van billike waardeberekeninge bepaal. Dié berekeninge gebruik die billike waarde van die betrokke filiaal se onderliggende bates en laste om te bepaal of `n waardedaling nodig is. Die billike waarde van die onderliggende bates is bepaal met verwysing na relevante waardasie metodes.
Voorsiening vir waardedaling van belange in filiale
Ongenoteerde aandelebelegging 100 &quot;S&quot;-klas gewone aandele in RMB Global Solutions (Edms) Bpk Hierdie belegging is gedenomineer in ZaR en die billike waarde is gebaseer op die onderliggende netto batewaarde van RMB Global Solutions (Edms) Bpk. Dit word hoofsaaklik verteenwoordig deur korttermyn amerikaanse dollar bankdeposito's by finansiële instansies met `n Moody's langtermyn kredietgradering van aa1.za. Die maksimum blootstelling aan kredietrisiko op die verslagdoeningsdatum is die drabedrag. Die direkteurswaardasie van die ongenoteerde belegging is gelykstaande aan die drawaarde.
Voorkeuraandelebelegging (aantekening 7.1) Bedrae verskuldig deur franchisees (aantekening 7.2) ander
lenings en ontVangBare BeDrae
39 781 5 903 1 840 47 524
30 818 18 421 1 176 50 415 43 990 6 425 50 415 30 818
-- Ontleding van totale lenings en ontvangbare bedrae Nie-bedryfsbates Bedryfsbates
4 056 43 468 47 524
6% 13 500 000 aflosbare, onder sekere omstandighede, omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele in Pick &amp; Buy Bpk (kleinhandelsupermarkgroep ­ Mauritius) gedenomineer in Mauritiaanse roepee. Die maksimum blootstelling aan kredietrisiko op die verslagdoeningsdatum is die drabedrag, wat `n benaderde billike waarde daarstel, geen kollateraal word as sekuriteit gehou nie. Hierdie voorkeuraandele is huidiglik aflosbaar en gewaarborg deur Ireland Blyth (Mauritius) Bpk, `n maatskappy gelys op die aandelebeurs van Mauritius Bpk (SEM). Die direkteurswaardasie van die voorkeuraandelebelegging is gelykstaande aan die drawaarde.
7 2 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
lenings en ontVangBare BeDrae (vervolg)
Bruto bedrag Opgelope waardedalingsverliese
Bedrae verskuldig deur franchisees
17 372 (11 469) 5 903
18 692 (271) 18 421
-- Die geweegde gemiddelde rentekoers op dié bedrae was 12,9% (2007: 11,2%) p.j. en die bedrae is tussen een en vyf jaar terugbetaalbaar. Die bedrae is hoofsaaklik gedenomineer in ZaR. Die maksimum blootstelling aan kredietrisiko op die verslagdoeningsdatum is die drabedrag wat die benaderde billike waarde daarstel. Balanse is verskuldig binne 30 dae vanaf rekeningstaatdatum en die ouderdomsanalise van hierdie bedrae word maandeliks hersien. alle bedrae wat 60 dae of meer uitstaande is, word individueel geëvalueer vir waardedaling. Die kredietgeskiedenis van alle franchisees word gekontroleer met `n eksterne kredietburo. Notariële- en vaste eiendomsverbande en bankwaarborge ter waarde van R27,629,000 (2007: R21,541,000) word gehou as sekuriteit vir hierdie bedrae. Rekonsiliasie van opgelope waardedalingsverliese Saldo soos op 1 Julie Voorsiening vir waardedalingverliese vir die jaar Billike waarde aanpassing
271 11 294 (96) 11 469
575 (213) (92) 271
Saldo soos op 30 Junie Die voorsiening vir waardedalingsverliese hou verband met die volgende bedrae verskuldig deur franchisees: Ontvangbaar binne die volgende jaar Ontvangbaar tussen 1 en 3 jaar Ontvangbaar tussen 3 en 5 jaar
7 964 6 265 3 143 17 372
6 613 8 079 4 000 18 691
-- Bedrae verskuldig deur franchisees hou verband met `n wyd verspreide aantal franchisees wat individueel nie wesenlik is nie. Die waardedaling van die individuele bedrae verskuldig deur franchisees hou verband met franchisees wat hulself onverwags in moeilike ekonomiese toestande bevind het. Dit word verwag dat `n gedeelte van die ontvangstes verhaal sal kan word. Rente van R2,873,000 het opgeloop op hierdie saldo's gedurende die jaar onder oorsig. Geen rente het op hierdie saldo's gedurende die vorige jaar opgeloop nie. alle agterstallige saldo's is afgeskryf tot die verhaalbare bedrag.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 7 3
M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 56 -- -- -- -- -- -- -- 56 112 (56) (56) -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- 56 -- 56 56 30 Junie 2008 R'000 108 -- -- -- -- -- -- -- 108 56 52 54 -- -- -- -- -- -- (2) -- -- -- 108 -- 108 108 Die beweging in die uitgesteldebelasting-bates is soos volg: Drawaarde aan die begin van die jaar Inkomstestaatbeweging Toevallings en voorsienings Toelaes op eiendom, aanleg en toerusting Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure Toelaes op ontasbare bates Opgelope aandeelgebaseerdebetalings Ongerealiseerde valutaverskille Belastingverliese Belastingkoersverandering Verantwoord in ekwiteit Oordrag vanaf uitgesteldebelasting-laste Valutaverskille Drawaarde aan die einde van die jaar Uitgesteldebelasting-bates verhaalbaar na 12 maande Uitgesteldebelasting-bates verhaalbaar binne 12 maande GROEP 30 Junie 2008 R'000 30 Junie 2007 R'000 222 145 (178 906) 148 389 (12 671) 12 897 6 460 (3 427) 57 862 252 749 219 626 33 363 33 308 (63 117) 487 (2 079) 10 381 1 209 51 610 1 564 382 (779) 157 252 749 9 657 243 092 252 749 95 603 140 244 42 054 277 901 123 040 27 437 95 603 90 603 5 000 -- 95 603
Toevallings en voorsienings Toelaes op eiendom, aanleg en toerusting Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure Toelaes op ontasbare bates Opgelope aandeelgebaseerdebetalings Ongerealiseerde valutaverskille Billike waarde-verliese Belastingverliese
242 237 (158 911) 140 734 (12 762) 23 583 7 539 (5 243) 11 437 248 614 252 749 9 242 28 978 (24 758) (3 060) (640) 12 569 (856) 6 092 (9 083) (4 127) (10 858) 1 608 248 614 (85 525) 334 139 248 614
Klandisiewaarde (aantekening 9.1) Sagteware (aantekening 9.2) Handelsmerke (aantekening 9.3)
94 067 185 998 39 760 319 825
Bruto bedrag Opgelope waardedalingsverliese Drawaarde Rekonsiliasie van drawaarde Drawaarde aan die begin van die jaar Verkrygings van bedrywighede/filiaal (aantekening 32.5.1) Waardedaling (aantekening 9.1.2)
125 716 31 649 94 067 95 603 800 (2 336) 94 067
Drawaarde aan die einde van die jaar 9.1.1 ontleDing Van klanDisiewaarDe Volgens geograFiese segMent Suid-afrika Nie-RSa-lande
89 067 5 000 94 067
90 603 5 000 95 603
7 4 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
ontasBare Bates (vervolg)
9.1.2 waarDeDaling Van klanDisiewaarDe Klandisiewaarde word toegewys aan die Groep se kontantgenererende eenhede (KGE's). Die verhaalbare bedrag van `n KGE word gebaseer op gebruikswaardeberekeninge. Hierdie berekeninge maak gebruik van kontantvloeivooruitskattings, gebaseer op vyf jaar finansiële begrotings soos deur bestuur goedgekeur. Kontantvloeie ná hierdie beplanningsperiodes word geëkstrapoleer deur `n beraamde groeikoers van 6,0% (2007: 6,0%) p.j. te gebruik. Dit oorskry nie die langtermyn gemiddelde groeikoers vir die sakesegment waarin die KGE bedrywig is nie. Die volgende verteenwoordig beduidende aannames waarop bestuur die kontantvloeivooruitskattings baseer het. suPerMark BeDrywigheDe Bedryfsmarge * Groeikoers ** Voorbelaste diskontokoers*** % 6,1 6,1 22,3 % 4,8 6,1 17,9
anDer BeDrywigheDe Bedryfsmarge * Groeikoers ** Voorbelaste diskontokoers*** *Vooruitgeskatte bedryfsmarge, gebaseer op begrotings, van die betrokke KGE waar klandisiewaarde geallokeer is. Hierdie koers is nie op die Groep as geheel van toepassing nie. **Geweegde gemiddelde verkopegroeikoers ***Voorbelaste diskontokoers toegepas op kontantvloeivooruitskattings Hierdie sleutelaanwysers word gebruik vir die ontleding van elke KGE in die geografiese segment. Bestuur bepaal die begrote verkopegroeikoerse en bruto winsmarges gebaseer op historiese resultate en verwagtinge ten opsigte van die kleinhandelmark in die spesifieke land of area. Die diskontokoerse gebruik weerspieël die spesifieke risiko's verbonde aan die betrokke segmente. Die waardedalingsverlies in die huidige finansiële jaar het ontstaan in `n KGE in die RSa-segment. Hierdie waardedalingsverlies was as gevolg van `n wesenlike afname in die verwagte toekomstige verkope weens die verswakking in die algemene ekonomiese toestande waarin dié KGE handel dryf. % 50,7 6,2 21,2 % 47,8 6,1 18,3
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 7 5
Bruto bedrag Opgelope amortisasie en waardedalingsverliese Drawaarde Rekonsiliasie van drawaarde Drawaarde aan die begin van die jaar aankope Herklassifikasie van geboue, grond en toerusting (aantekening 3) Verkope Opbrengs op verkope Verlies met verkope en skrappings amortisasie Waardedaling Valutaverskille
242 267 56 269 185 998 140 244 72 517 -- (62) (2) (60) (26 708) -- 7 185 998 168 377 128 617 39 760 42 054 (2 294) 39 760 8 640 647 7 993
179 391 39 147 140 244 100 915 52 605 4 (69) (8) (61) (13 199) (9) (3) 140 244 168 377 126 323 42 054 44 348 (2 294) 42 054 2 791 1 660 1 131 3 699 199
Drawaarde aan die einde van die jaar
Bruto bedrag Opgelope amortisasie Drawaarde Rekonsiliasie van drawaarde Drawaarde aan die begin van die jaar amortisasie
Bedryfshuurontvangste op reguitlyngrondslag Min: bedryfsbates (ingesluit by handels- en ander debiteure: aantekening 12)
VoorraaD hanDels- en anDer DeBiteure
-- -- -- -- -- -- 2 871 -- -- 2 871
-- -- -- -- -- -- 3 353 -- -- 3 353
afbetalingsverkope Bruto bedrag (aantekening 12.1) Opgelope waardedaling (aantekening 12.2) Onverdiende finansieringsinkomste Versekeringskontraktoevallings ­ Onverdiende premies (aantekening 12.3)
981 246 (86 549) (28 183) (258 432) 608 082 554 736 505 712 647 20 692 1 689 869
982 809 (83 566) (100 414) (227 702) 571 127 450 840 482 568 1 660 15 711 1 521 906
Handelsdebiteure (aantekening 12.4) ander debiteure (aantekening 12.5) Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure (aantekening 10) Bedrae verskuldig deur gesamentlike ondernemings (aantekening 12.6)
7 6 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
hanDels- en anDer DeBiteure (vervolg)
Die Groep het verskeie afbetalingsverkoopsooreenkomste vir huishoudelike meubels en toerusting aangegaan. Die periodes van hierdie kontrakte wissel tussen een en twee jaar en die geweegde gemiddelde rentekoers vir hierdie ontvangstes is 26,0% (2007: 19,5%) p.j. Die bedrae is hoofsaaklik in ZaR gedenomineer. Die maksimum blootstelling aan kredietrisiko op die verslagdoeningsdatum is die drabedrag wat benaderend die billike waarde daarstel. afbetalingsverkope hou verband met `n wyd verspreide klantebasis en eksterne kredietevaluerings word gedoen om te verseker dat alle afbetalingsverkoopsklante die toepaslike kredietgeskiedenis het. Meubel-items, ingesluit toebehore en elektroniese produkte, word gehou as sekuriteit in afbetalingsverkoopsooreenkomste van R668,488,000 (2007: R23,361,000) wat gesluit is in terme van die Nasionale Kredietwet nr 34 van 2005. Geen sekuriteit word gehou vir afbetalingsverkoopsooreenkomste van R312,758,000 (2007: R959,448,000) wat gesluit is in terme van die Kredietwet nr 75 van 1980 in Suid-afrika sowel as verskeie ander kredietwette regdeur Nie-RSa afbetalingsverkoopsontvangstes Toekomstige minimum ontvangbare huurbetalings vanuit nie-kanselleerbare afbetalingsverkoopsooreenkomste ­ Binne een jaar ­ Tussen een en twee jaar
766 752 214 494 981 246
740 168 242 641 982 809
12.2 opgelope waardedaling
Rekonsiliasie van opgelope waardedaling Saldo soos op 1 Julie Voorsiening vir waardedalingsverliese vir die jaar Oninbare ontvangbare bedrae afgeskryf gedurende die jaar Boeterente opgeloop Valutaverskille Saldo soos op 30 Junie Die opgelope waardedaling hou verband met die werklike agterstallige bedrae, individuele terugbetalings wat agterstallig is en die onderstaande ouderdomsanalise wys vir watter tydperke hierdie bedrae agterstallig is. 30 dae 60 dae 90 dae 120 dae 150 dae 180 dae + 180 dae
83 566 33 276 (36 003) 5 565 145 86 549
79 965 22 887 (23 999) 4 289 424 83 566
18 529 9 944 6 594 4 775 3 588 2 750 10 696 56 876
13 780 7 104 4 642 3 264 2 406 1 831 7 489 40 516
-- Die opgelope waardedalings word op `n kollektiewe grondslag bereken op grond van die werklike nie-betalingsgeskiedenis van die Groep se afbetalingsverkoopsontvangstes en is in lyn met industrienorme. `n Voorsiening van R87 miljoen (2007: R84 miljoen) is bereken op hierdie grondslag met inagname van die werklike agterstallige bedrae van R57 miljoen (2007: R41 miljoen) en `n bedrag van R237 miljoen (2007: R184 miljoen) wat die maksimum blootstelling verteenwoordig indien alle debiteure wat ingesluit is by die werklike agterstallige bedrae aanhou om nie te betaal nie. Dit is bepaal dat `n gedeelte van die ontvangstes na verwagting verhaal sal word. alle bedrae wat nie in waarde gedaal het nie, presteer goed en het geen agterstallige paaiemente nie. Hierop gebaseer word die kredietkwaliteit van hierdie bedrae geag bevredigend te wees.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 7 7
`n Ontleding van die toevallings vir onverdiende premies is soos volg: Saldo aan die begin van die jaar Premies gedurende die jaar geskryf (aantekening 21.3) amortisasie in die inkomstestaat erken (aantekening 21.3)
12.3 toevallings vir onverdiende premies
227 702 231 680 (200 950) 258 432 588 567 (33 831) 554 736
199 338 214 372 (186 008) 227 702 479 870 (29 030) 450 840
Saldo aan die einde van die jaar
Bruto bedrag Opgelope waardedaling
-- Handelsdebiteure bestaan hoofsaaklik uit verkoop van handelsvoorraad aan franchisees en verkoopsassosiasies. Die bedrae is hoofsaaklik gedenomineer in ZaR. Die maksimum blootstelling aan kredietrisiko op die verslagdoeningsdatum is die drabedrag wat benaderend die billike waarde daarstel. Saldo's is binne 30 dae betaalbaar vanaf rekeningstaatdatum en die ouderdomsanalise van hierdie bedrae word hersien op `n maandelikse basis. al die bedrae wat 60 dae of meer agterstallig is, word individueel getoets vir waardedaling. franchisees bestaan uit `n wyd verspreide klantebasis en die kredietgeskiedenis van al die franchisees word geverifieer by `n eksterne kredietburo. Notariële en vasteeiendomsverbande en bankwaarborge met `n sigwaarde van R658,619,000 (2007: R371,935,000) word gehou as sekuriteit vir hierdie bedrae. Langtermyn-handelsverhoudings bestaan tussen verkoopsassosiasies; die Groep hersien die kredietgeskiedenis van hierdie assosiasies gebaseer op sy eie rekords, asook die informasie vanaf die eksterne kredietburo, op `n sikliese basis. Hierop gebaseer, word die kredietkwaliteit van hierdie bedrae geag bevredigend te wees. Rekonsiliasie van opgelope waardedaling Saldo soos op 1 Julie Voorsiening vir waardedalingverliese vir die jaar Ontvangstes gedurende die jaar as oninbaar afgeskryf Valutaverskille Ongebruikte bedrae teruggeskryf
29 030 7 702 (2 028) 840 (1 713) 33 831
18 209 27 026 (14 212) (90) (1 903) 29 030
Saldo soos op 30 Junie Die voorsiening vir waardedaling hou verband met die handelsdebiteure van R33,831,000 (2007: R29,030,000) wat ontvangbaar is binne die volgende 12 maande. Hierdie individuele bedrae hou meestal verband met franchisees wat hulself onverwags in moeilike ekonomiese toestande bevind het. Daar is bepaal dat `n gedeelte van die ontvangstes na verwagting verhaal sal word. Rente van R1,694,000 (2007: R1,196,000) het gedurende die jaar onder oorsig op hierdie saldo's opgeloop. Handelsdebiteure van R33,685,000 (2007: R38,660,000) wat tussen 30 en 60 dae vanaf rekeningstaatdatum agterstallig is, is nie aangepas vir waardedaling nie. Hierdie bedrae hou verband met `n aantal debiteure waarvoor daar geen onlangse geskiedenis van nie-betaling is nie.
7 8 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
2 871 3 353
ander debiteure bestaan uit `n verskeidenheid vooruitbetalings en operasionele debiteure soos huur- en munisipale deposito's en eise vir belasting op toegevoegde waarde. Die bedrae is hoofsaaklik gedenomineer in ZaR. Die maksimum blootstelling aan kredietrisiko op die verslagdoeningsdatum is die drabedrag wat benaderend die billike waarde daarstel. Die ouderdomsanalise van hierdie bedrae word maandeliks hersien en geen voorsiening vir waardedaling is gemaak nie. as die kredietrisiko van enige individuele debiteur geag wesenlik te wees, sal die kredietgeskiedenis van die relevante klant geverifieer word by `n eksterne kredietburo. Geen sekuriteit word vir hierdie saldo's gehou nie. 505 712 482 568
12.5 ander debiteure
12.6 Bedrae verskuldig deur gesamentlike ondernemings
Hierdie bedrae verskuldig is onversekerd, op aanvraag betaalbaar en verdien rente teen `n gemiddelde van 11,0% (2007: 8,6%) p.j. Die maksimum blootstelling aan kredietrisiko op die verslagdoeningsdatum is die drabedrag en die Groep hou geen kollateraal as sekuriteit nie. Die bedrae is gedenomineer hoofsaaklik in ZaR en is nie aangepas vir waardedaling nie. Valutatermynkontrakte (aantekening 38.1.1) Bedryfslaste Bedryfsbates
-- 4 741 682 --
Soos op 30 Junie 2008, het die vereffeningsdatums op oop valutatermynkontrakte gewissel tussen een en vier (2007: twee en vier) maande. Die rand-bedrae ontvangbaar en kontraktuele wisselkoerse van die Groep se uitstaande kontrakte was as volg: amerikaanse dollar-rand-ekwivalent (teen gemiddeld R1=$0,1267) (2007: R1=$0,1377) Uitvloei Invloei Euro-rand-ekwivalent (teen gemiddeld R1=0,0827) (2007: R1=0,1040) Uitvloei Invloei
206 637 208 288 9 487 9 821
76 283 74 585 2 778 2 760
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 7 9
aanDelekaPitaal, tesourie-aanDele en aanDeleaansPoringskeMas
Gemagtig: 650 000 000 (2007: 650 000 000) gewone aandele van 113,4 sent elk Uitgereik: 543 479 460 (2007: 543 479 460) gewone aandele van 113,4 sent elk Tesourie-aandele gehou deur Shoprite Checkers (Edms) Bpk en Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust word by konsolidasie geëlimineer. Die netto aantal gewone aandele uitgereik vir die Groep is: a a n ta l a a n D e l e Gewone aandelekapitaal uitgereik 543 479 460 Tesourie-aandele (aantekening 14.3) (36 159 569) 507 319 891 543 479 460 (36 159 569) 507 319 891
14.1 gewone aandelekapitaal
Die onuitgereikte gewone aandelekapitaal is onder die beheer van die direksie wat dit mag uitreik op terme en voorwaardes wat hulle goed ag. al die aandele is volopbetaal.
14.2 uitgestelde aandelekapitaal
Gemagtig: 360 000 000 (2007: 360 000 000) nie-omskepbare, nie-winsdelende, sonder pariwaarde uitgestelde aandele Uitgereik: 276 821 666 (2007: 276 821 666) nie-omskepbare, nie-winsdelende, sonder pariwaarde uitgestelde aandele
Die onuitgereikte uitgestelde aandele is nie onder die direkteure se beheer nie en kan slegs uitgereik word onder vooraf bepaalde omstandighede soos uiteengesit in die Statute van Shoprite Holdings Bpk. al die aandele is volopbetaal en dra dieselfde stemregte as die gewone aandele. 616 583 616 583 616 583 616 583
36 159 569 (2007: 36 159 569) gewone aandele van 113,4 sent elk
Rekonsiliasie van beweging in die aantal tesourie-aandele van die Groep: a a n ta l a a n D e l e Saldo aan die begin van die jaar Beweging in aandele gehou deur Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust aandele teruggekoop vanaf deelnemers Saldo aan die einde van die jaar 36 159 569 -- 36 159 569 36 134 569 25 000 36 159 569
8 0 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
aanDelekaPitaal, tesourie-aanDele en aanDeleaansPoringskeMas (vervolg)
Ingevolge die bepalings van Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust het die trustees die reg om aandele aan te koop en toe te ken, wat in totaal nie meer as 20% van die Maatskappy se uitgereikte gewone aandelekapitaal mag wees nie.
14.4.1 aanDeleaankooPskeMa Beweging in die aantal gewone aandele deur Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust gehou ingevolge die aandeleaankoopskema was soos volg: a a n ta l a a n D e l e Saldo aan die begin van die jaar aandele vrygestel aan deelnemers Saldo aan die einde van die jaar Beweging in die aantal gewone aandele toegeval aan kwalifiserende deelnemers gedurende die jaar was soos volg: Saldo aan die begin van die jaar aandele vrygestel aan deelnemers aandele teruggekoop vanaf deelnemers* Saldo aan die einde van die jaar * aandele word teruggekoop as `n deelnemer bedank. Billike waarde van tesourie-aandele gehou deur Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust R'000 19 533 R'000 16 522 -- -- -- -- 1 182 500 (1 157 500) (25 000) -- 506 036 -- 506 036 1 663 536 (1 157 500) 506 036
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 8 1
14.4 aandeleaansporingskemas (vervolg)
14.4.2 aanDeleoPsieskeMa Beweging in die aantal aandeleopsies gehou deur kwalifiserende deelnemers was soos volg: a a n ta l a a n D e l e Saldo aan die begin van die jaar Opsies uitgeoefen Opsies verbeur* Opsies kontantvereffen** Saldo aan die einde van die jaar * Opsies word verbeur as die opsiehouer voor die vestigingsdatum van die opsies bedank. **Gedurende die jaar onder oorsig het die houers van 3,206,250 opsies (2007: 3,881,250), uit `n moontlike totaal van 5,368,750 (2007: 4,668,750), wat hul opsies kon uitoefen vanaf 20 tot 24 Desember 2007 en 20 tot 24 Desember 2006 (2007: 20 tot 24 Desember 2006), ingestem om kontant as vereffening van hierdie opsies te ontvang. Die billike waarde van die gekanselleerde en vereffende opsies was erken as `n vermindering van ekwiteit, netto van verwante belasting (verwys na staat van veranderings in ekwiteit). alle onbetaalde uitoefenbare regte van opsiehouers wat kontantvereffening aanvaar het, is ingesluit in opgelope kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings (verwys aantekening 20). Opsies uitstaande op 30 Junie 2008 sal op die volgende datums, of onmiddellik in die geval van `n afgestorwe boedel, onvoorwaardelik word: Gemiddelde opsieprys R 6.51 R 6.22 R 6.22 R 6.22 24 531 250 (81 250) -- (3 125 000) 21 325 000 28 800 000 -- (387 500) (3 881 250) 24 531 250
Nou uitoefenbaar Nou uitoefenbaar 20 ­ 24 Desember 2007 20 ­ 24 Desember 2008
10 000 000 2 162 500 -- 9 162 500 21 325 000
10 000 000 787 500 4 581 250 9 162 500 24 531 250
8 2 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
14.4.3 aanDeleoPsies Deur uitVoerenDe Direkteure gehou ingeVolge Die aanDeleoPsieskeMa Voorsiening/ betaling vir kontantvereffening
Direkteur JW Basson
Datum toegestaan 22 aug 2002
Werklike opsieprys R 6.51
aantal opsies op 1 Julie 2007 10 000 000 10 000 000
aantal opsies kontant vereffen
aantal opsies op 30 Junie 2008 10 000 000
Beskikbaar vir opname Nou
-- (112 500)
10 000 000 -- 112 500 225 000 337 500 -- 93 750 187 500 281 250 -- 162 500 162 500 162 500 162 500 Nou 24 Des 2008
-- 4 049 438 Nou 24 Des 2008 4 049 438 3 020 909 Nou 21 Des 2008 3 020 909 5 792 313 21 Des 2008 5 792 313
24 Des 2001 24 Des 2001 24 Des 2001
R 6.19 R 6.19 R 6.19
112 500 112 500 225 000 450 000
(112 500) (93 750)
21 Des 2001 21 Des 2001 21 Des 2001
R 6.22 R 6.22 R 6.22
93 750 93 750 187 500 375 000
(93 750) (162 500) (162 500)
21 Des 2001 21 Des 2001
R 6.22 R 6.22
162 500 162 500 325 000
24 Des 2001 24 Des 2001
R 6.19 R 6.19
162 500 162 500 325 000 -- (75 000) (75 000) (75 000) (75 000)
325 000 -- 150 000 150 000 -- 150 000 150 000
-- 2 616 375 21 Des 2008 2 616 375 2 840 625 21 Des 2008 2 840 625
aN van Zyl
75 000 150 000 225 000
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 8 3
14.4.4 kontantVereFFenDe aanDeelgeBaseerDeBetalings Die Groep het kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings aan direkteure en bestuur toegestaan. Die reg op kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings maak deelnemers daarop geregtig om kontantbetalings te ontvang wat gegrond is op die verskil tussen die aandeelprys op die datum waarop van die regte gebruik gemaak word en die trefprys wat betrekking het op die aandeelprys op die datum van die vergunning. Die aantal aandele waarop hierdie regte gegrond is, asook die trefpryse en die uitoefenings- en vervaldatums, word hieronder uiteengesit. Soos op 30 Junie 2008, is aanspreeklikheid vir R85,185,495 (2007: R44,472,679) ten opsigte van hierdie kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalingslas erken en by krediteure ingesluit. Verwys na aantekening 24 vir die werknemersvoordeleuitgawe in die inkomstestaat erken. Gemiddelde trefprys per aandeel Beweging in regte tot kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings Saldo aan die begin van die jaar R 6,50/R 6,22 Uitgereik gedurende die jaar as vervanging vir aandeleopsies gehou (aantekening 14.4.2) R 6,22 Uitgeoefen gedurende die jaar R 6,22 Uitgereik op 29 aug 2007 R 31,31 Saldo aan die einde van die jaar Regte tot kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings op 30 Junie 2008 is onvoorwaardelik op die volgende datums, of onmiddellik in die geval van `n afgestorwe boedel: Nou uitoefenbaar R 6,22 CH Wiese: verwys onder R 6,50 29 aug 2010 R 31,31 29 aug 2011 R 31,31 29 aug 2012 R 31,31 aantal aanDele waaroP regte gegronD is
2 018 750 3 125 000 (3 650 000) 11 875 000 13 368 750
1 000 000 3 881 250 (2 862 500) -- 2 018 750
493 750 1 000 000 3 958 333 3 958 333 3 958 334 13 368 750
1 018 750 1 000 000 -- -- -- 2 018 750
8 4 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
14.4.4 kontantVereFFenDe aanDeelgeBaseerDeBetalings kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings uitgereik aan direkteure Direkteur CH Wiese* Vervaldatum 5 Sept 2012 Uitoefeningsdatum Enige tyd gegewe dat betalings slegs gemaak sal word na: 5 Sept 2007 ten opsigte van die eerste 25%; 5 Sept 2008 ten opsigte van die tweede 25%; Sept 2009 ten opsigte van die oorblywende 50% van die regte toegeken Uitgeoefen op 5 Des 2007 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012 Tans uitoefenbaar 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012 Uitgeoefen op 5 Nov 2007 Uitgeoefen op 21 apr 2008 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012 Uitgeoefen op 7 Jun 2007 Uitgeoefen op 20 Des 2007 Uitgeoefen op 2 apr 2008 Uitgeoefen op 29 apr 2008 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012 aantal aandele waarop regte gebaseer is 1 000 000 Gemiddelde trefprys per aandeel R 6,50
CG Goosen** CG Goosen CG Goosen CG Goosen B Harisunker** B Harisunker B Harisunker B Harisunker aE Karp** aE Karp** EL Nel EL Nel EL Nel aN van Zyl** aN van Zyl** BR Weyers** BR Weyers** BR Weyers BR Weyers BR Weyers
24 Des 2011 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012 21 Des 2011 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012 21 Des 2011 21 Des 2011 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012 21 Des 2011 21 Des 2011 21 Des 2011 21 Des 2011 29 aug 2010 29 aug 2011 29 aug 2012
112 500 316 667 316 667 316 666 93 750 116 667 116 667 116 666 81 250 81 250 133 333 133 333 133 334 75 000 75 000 75 000 75 000 100 000 100 000 100 000
R 6,19 R 31,31 R 31,31 R 31,31 R 6,22 R 31,31 R 31,31 R 31,31 R 6,22 R 6,22 R 31,31 R 31,31 R 31,31 R 6,22 R 6,22 R 6,22 R 6,22 R 31,31 R 31,31 R 31,31
* Die reg tot kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings is toegestaan via `n bestuursmaatskappy. ** Uitgereik gedurende die jaar as vervanging vir aandeleopsies gehou. Verwys na aantekening 14.4.2. M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 1 216 124 16 505 1 232 629 30 Junie 2008 R'000 1 412 906 16 505 1 429 411 GROEP 30 Junie 2008 R'000 30 Junie 2007 R'000 2 707 540 299 524 3 007 064
Behoue verdienste ander reserwes (aantekening 15.1)
3 630 302 496 237 4 126 539
15.1 ander reserwes
209 1 943 14 353 -- -- -- 16 505 209 1 943 14 353 -- -- -- 16 505
Reserwes met omskepping van sonder-pariwaardena pariwaarde-aandele Kapitaalaflossingsreserwe aandeelgebaseerdebetalingsreserwe Valuta-omrekeningsreserwe Gebeurlikheidsreserwe Billike waarde-reserwe
209 1 943 14 353 424 358 23 168 32 206 496 237
209 1 943 14 353 241 371 21 437 20 211 299 524
Soos uiteengesit in die Statute van die Maatskappy, het die direkteure die diskresie om, na hul goeddunke, bedrae uit die Maatskappy se winste na nie-verdeelbare reserwes oor te plaas.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 8 5
15 reserwes (vervolg)
rekonsiliasie van drawaardes van ander reserwes aandeelgebaseerdebetalingsreserwe Valutaomrekeningsreserwe 220 805 20 566 Gebeurlikheidsreserwe 18 485 2 952 31 210 (33 459) 241 371 182 987 21 437 20 211 2 152 Billike waardereserwe 22 460
15.1 ander reserwes (vervolg)
ander 2 152
Saldo op 30 Junie 2006 14 353 Valuta-omrekeningsverskille Oordrag vanaf verdeelbare reserwes Netto billike waarde-winste op beskikbaar-vir-verkoopbeleggings, netto van belasting Realisasie van wins met verkoop van genoteerde belegging Saldo op 30 Junie 2007 Valuta-omrekeningsverskille Oordrag vanaf verdeelbare reserwes Netto billike waarde-winste op beskikbaar-vir-verkoop-beleggings, netto van belasting Saldo op 30 Junie 2008 M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 30 Junie 2008 R'000 14 353 14 353
1 731 11 995
32 206 GROEP 30 Junie 2008 R'000
30 Junie 2007 R'000
2 450 -- -- 2 450 2 450 -- -- 2 450
Bestaan uit: Shoprite Holdings Bpk voorkeuraandelekapitaal (aantekening 16.2) Shoprite International Bpk voorkeuraandelekapitaal (aantekening 16.3) Eerste Nasionale Bank van Namibië Bpk (aantekening 16.4)
2 450 175 20,274 22 899
2 450 48 -- 2 498 2 498 -- 2 498
16.1 ontleding van totale skuld
12 762 10 137 22 899
16.2 shoprite holdings Bpk voorkeuraandelekapitaal
Gemagtig: 175 000 (2007: 175 000) 6% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk 325 000 (2007: 325 000) 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk 225 000 (2007: 225 000) tweede 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk 1 000 000 (2007: 1 000 000) derde 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk
350 650 450 1 000 2 450
Uitgereik: 175 000 (2007: 175 000) 6% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk 325 000 (2007: 325 000) 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk 225 000 (2007: 225 000) tweede 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk 500 000 (2007: 500 000) derde 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele van R2 elk
8 6 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
20 (2007: 19) &quot;Malawi&quot;, aflosbaar onder sekere omstandighede, voorkeuraandele van $1,82 elk (aantekening 16.3.1) 2 (2007: Nul) &quot;angola&quot;, aflosbaar onder sekere omstandighede, voorkeuraandele van $1,82 elk (aantekening 16.3.1) Opgelope erkende verliese 1 480 148 (1 453) 175 1 254 -- (1 206) 48
16.3 shoprite international Bpk voorkeuraandelekapitaal
-- 16.3.1 Voorkeurdividende op hierdie aandele is onderworpe aan en gebaseer op die Hungry Lion-divisie se winste, onderskeidelik in Malawi en angola gegenereer, in die betrokke handeldrywende filiale van die Groep. Die &quot;angola&quot; en addisionele &quot;Malawi&quot; voorkeuraandele is gedurende die jaar onder oorsig uitgereik. Verwys na aantekening 32.6.
16.4 eerste nasionale Bank van namibië Bpk
Hierdie lening is onverseker, betaalbaar binne die volgende 24 maande in gelyke paaiemente en dra rente teen `n gemiddelde van 12,9% p.j.
20 274 60 702 580 -- (42 245) 1 445 (4 241) 16 241
-- 13 411 (466) 109 (1 612) -- (2 639) 8 803 7 400 2 182 3 962 (63) 109 (614) -- -- (1 212) -- (779) -- 8 803 11 311 (2 508) 8 803 179 811 28 780 1 902 57 168 67 256 334 917
Toelaes op eiendom, aanleg en toerusting Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure Toelaes op ontasbare bates Belastingverliese Ongerealiseerde valutaverskille Toevallings en voorsienings
-- Die beweging in die uitgesteldebelasting-laste is soos volg: Drawaarde aan die begin van die jaar Inkomstestaatbeweging Toelaes op eiendom, aanleg en toerusting Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure Toelaes op ontasbare bates Toevallings en voorsienings Ongerealiseerde valutaverskille Belastingkoersverandering Belastingverliese Verantwoord in ekwiteit Oordrag na uitgesteldebelasting-bates Valutaverskille
8 803 18 704 5 138 2 383 4 (442) 1 402 (78) 10 297 (1 068) (10 858) 660 16 241 14 438 1 803 16 241
Drawaarde aan die einde van die jaar Uitgesteldebelasting-laste verhaalbaar na 12 maande Uitgesteldebelasting-laste verhaalbaar binne 12 maande
Voorsiening vir na-aftrede mediese voordele (aantekening 36.2) Voorsiening vir beswarende huurkontrakte Voorsiening vir uitstaande eise Voorsiening vir langtermyn-werknemersvoordele Voorsiening vir herinstellingskoste
181 099 16 757 2 325 88 404 140 697 429 282
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 8 7
18 Voorsienings (vervolg)
Naaftrede mediese voordele 183 859 -- (8 120) (9 366) 13 438 -- 179 811 1 763 (4 563) (9 491) 13 579 -- 181 099 7.8% 10.5%
18.1 rekonsiliasie van drawaardes
Beswarende huurkontrakte 33 273 8 136 -- (14 194) 1 565 -- 28 780 10 901 (11 775) (12 164) 1 015 -- 16 757 14.0% 15.0% Langtermynwerknemersvoordele 52 448 7 527 (61) (4 142) 2 378 (982) 57 168 25 552 (206) (4 819) 2 374 8 335 88 404 7.8% 10.5%
R'000 Saldo op 30 Junie 2006 addisionele voorsienings Ongebruikte bedrae teruggeskryf Gedurende die jaar benut aanwas van diskonto Valutaverskille Saldo op 30 Junie 2007 addisionele voorsienings Ongebruikte bedrae teruggeskryf Gedurende die jaar benut aanwas van diskonto Valutaverskille Saldo op 30 Junie 2008 Diskontokoerse gebruik 2007 2008
Uitstaande eise 9 242 -- (7 340) -- -- -- 1 902 423 -- -- -- -- 2 325 NVT NVT
Herinstellingskoste 24 743 55 476 (277) (12 686) -- -- 67 256 87 275 (4 901) (8 933) -- -- 140 697 14.0% 15.0%
Totaal 303 565 71 139 (15 798) (40 388) 17 381 (982) 334 917 125 914 (21 445) (35 407) 16 968 8 335 429 282
GROEP 30 Junie 2008 R'000 30 Junie 2007 R'000 264 185 70 732 334 917 517 490 68 788 448 702 4 995 033 2 041 968 2 732 68 788 44 473 7 152 994 -- 7 152 994 7 152 994 2 732
18.2 ontleding van totale voorsienings
316 600 112 682 429 282
Bedryfshuurbetalings op reguitlyngrondslag Min: bedryfslaste (ingesluit in handels- en ander krediteure: aantekening 20)
505 475 65 713 439 762
-- -- 3 504 -- -- -- 3 504
-- -- 594 -- -- -- 594
Handelskrediteure ander krediteure en toevallings Bedrae verskuldig aan gesamentlike ondernemings (aantekening 20.2) Opgelope vaste-eskalasiebedryfshure (aantekening 19) Opgelope kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings
hanDels- en anDer kreDiteure
6 255 634 2 267 811 4 196 65 713 85 185 8 678 539
20.1 ontleding van handels- en ander krediteure
55 666 8 622 873 8 678 539
20.2 Bedrae verskuldig aan gesamentlike ondernemings
Hierdie lenings is onversekerd, op aanvraag betaalbaar en dra rente teen `n gemiddelde van 3,1% p.j. (2007: 2,1% p.j.)
8 8 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 -- 174 209 -- -- -- -- -- 174 209 30 Junie 2008 R'000 -- 705 137 -- -- -- -- 293 705 430
GROEP 30 Junie 2008 R'000 30 Junie 2007 R'000 162 951 7 712 24 055 175 112 169 074 186 008 73 542 798 454
finansieringsinkomste verdien Beleggingsinkomste (aantekening 21.1) franchisefooie ontvang Bedryfshuurinkomste (aantekening 21.2) Kommissie ontvang Premies verdien (aantekening 21.3) ander inkomste
170 648 27 760 28 989 197 035 210 305 200 950 147 083 982 770
-- -- 3 320 170 856 33 -- 174 209 -- -- 31 705 059 47 -- 705 137
Rente ontvang vanaf deelnemers van Die Shoprite Holdings Bpk aandeleaansporingstrust Rente ontvang vanaf gesamentlike ondernemings Rente ontvang ­ ander Dividende ­ filiale ­ ongenoteerde beleggings ­ genoteerde belegging
-- 3 161 18 255 -- 6 344 -- 27 760
729 1 032 2 129 -- 1 787 2 035 7 712
Die Groep het verskeie bedryfshuurooreenkomste, as die verhuurder van die eiendom, gesluit. Huurkontrakte vir eiendomme strek oor periodes van tussen een en ses jaar. Huur bestaan hoofsaaklik uit minimum maandelikse huurbetalings. Huureskalasies wissel, maar die gemiddelde toename is 8,1% (2007: 7,9%) p.j. Premies geskryf Verandering in toevalling vir onverdiende premies 231 680 (30 730) 200 950 214 372 (28 364) 186 008 527 674 15 493 543 167 (25 770) 517 397
21.3 Premies verdien
Eiendom, aanleg en toerusting Ontasbare bates
waarDeVerMinDering en aMortisasie
597 786 29 002 626 788 (29 947) 596 841
aangetoon as koste van verkope -- --
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 8 9
Die Groep het verskeie bedryfshuurooreenkomste vir eiendom, aanleg en toerusting gesluit. Huurkontrakte vir eiendomme strek oor periodes van tussen drie en 15 jaar (2007: drie en 20 jaar) met hernuwingsopsies vir `n verdere drie tot 20 jaar. Die huur bestaan uit minimum maandelikse betalings en voorwaardelike betalings gebaseer op omsetvlakke. Die omsethuur, waar van toepassing, is gemiddeld 1,9% (2007: 1,8%) van omset. Huureskalasies wissel, maar die gemiddelde toename is 7,0% (2007: 7,1%) p.j. Bedryfshuurbetalings ­ eiendom Bedryfshuurbetalings ­ toerusting aangetoon as koste van verkope 1 099 796 50 744 1 150 540 (28 018) 1 122 522 Samestelling: Minimum huurbetalings Voorwaardelike huurbetalings 993 138 157 402 1 150 540 975 453 44 903 1 020 356 (22 621) 997 735 886 658 133 698 1 020 356 3 041 693 17 892 5 318 169 345 3 234 248 (133 621) 3 100 627
Salarisse en lone Kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings (aantekening 24.1 en 14.4.4) Na-aftrede mediese voordele (aantekening 36.2) aftreevoordeelbydraes (aantekening 36.1) aangetoon as koste van verkope
3 540 069 59 835 10 779 193 528 3 804 211 (148 233) 3 655 978
24.1 aandelewaardevermeerderingsregte toegeken
Gedurende die jaar onder oorsig het die Groep sekere aandelewaardevermeerderingsregte aan senior bestuur toegeken. Die billike waarde van hierdie kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings sal oor die verstigingsperiode in die inkomstestaat as `n uitgawe erken word en is bereken deur gebruik te maak van `n binominaleopsieprysingsmodel. Die verwagte volatiliteit gebruik in die opsieprysingsmodel is vasgestel met verwysing na die SafEX MtM en ander indekse na oorweging van historiese data. Die ruilingskurwedata vanaf die interbankmark is gebruik om die opbrengskurwe te bepaal. Die billike waarde is bepaal as R16,63 per opsie. Die insette vir die model was soos volg:
Totale aantal aandelewaardevermeerderingsregte Toekenningsdatum Vestigingsdatums (in gelyke derdes)
11,875,000 29 aug 2007 29 aug 2010; 29 aug 2011; 29 aug 2012 Sigkoers per aandeel op toekenningsdatum R31,31 Verbeuringskoers 0,0% Verwagte volatiliteit 36,5% Verwagte dividendopbrengs 2,8% tot 2,9% Verwagte risikovrye koers 11,9% tot 12,4%
9 0 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Die Groep het gedurende die oorsigjaar sekere staatsvergunnings en -toelaes ontvang.
24.2 staatsvergunnings en -toelaes
24.2.1 leerlingooreenkoMs-toelaes Die Suid-afrikaanse Inkomstediens het `n belastingaftrekking aan die Groep toegestaan ten opsigte van sekere leerlingooreenkomste met werknemers wat kragtens die Wet op Vaardigheidsontwikkeling, nr 97 van 1998, geregistreer is. Hierdie toelaes het `n belastingbesparing van R5,333,772 (2007: R354,766) teweeg gebring. 24.2.2 sektorale onDerwys- en oPleiDingsowerheiD (soog) -toelaes Kragtens die SOOG-toelae in Suid-afrika kan die Groep vaardigheidsontwikkelingsheffings verhaal in die verhouding wat die Groep opleiding, soos deur SOOG voorgeskryf, aan sy werknemers verskaf. Dit het die heffings gedurende die oorsigjaar met R13,857,371 (2007: R16,341,671) verminder. Hierdie aftrekking is belasbaar teen 28% (2007: 29%).
40 40 -- -- -- -- -- -- -- 17 903 -- 12 051 5 852 -- -- -- -- -- -- -- 47 47 -- -- -- -- -- -- -- (2 485) -- (3 538) 1 053 -- -- -- -- -- -- --
Bepaal na inagneming van: Ouditeursvergoeding Ouditgelde ­ vir huidige jaar ­ ondervoorsien in die vorige jaar Gelde vir ander gerusstellingsdienste Gelde vir belastingdienste Gelde vir sekretariële dienste Gelde vir inligtingstegnologie-konsultasiedienste Gelde vir rekeningkundige dienste Gelde vir ander konsultasiedienste Vergoeding vir eksterne dienste administratief Tegnies Sekretarieel Billike waarde-(verliese)/winste op finansiële instrumente ­ valutatermynkontrakte ­ lenings en ontvangbare bedrae ­ voorkeuraandele Polishouerseise en -voordele betaal ­ eise betaal ­ beweging in opgelope onbetaalde eise (aantekening 18.1)
18 551 14 123 539 385 1 502 10 3 505 1 484 94 104 22 775 69 534 1 795 5 612 5 423 96 93 16 337 15 914 423
19 867 12 410 1 405 1 034 1 692 10 529 330 2 457 97 010 17 190 72 261 7 559 (20 620) (21 001) 92 289 10 599 17 939 (7 340)
35 539 658 36 197 (35 539) 658
57 208 658 57 866 (57 208) 658
Uitvoerende direkteure Nie-uitvoerende direkteure Min: betaal deur filiale
Vir meer inligting oor ekwiteits- en kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings uitgereik aan direkteure, verwys na aantekening 14.4.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 9 1
26 DirekteursVergoeDing (vervolg)
Ver- Prestasiegoeding bonus aandeleopsies uitgevoer aftreeen mediese voordele
ander voordele Vergoeding Prestasie bonus aandeleopsies uitgevoer
R`000 Uitvoerende direkteure JW Basson CG Goosen B Harisunker aE Karp EL Nel aN van Zyl BR Weyers
aftreeen mediese voordele
13 158 2 215 1 420 2 053 1 449 979 1 062 22 336
-- 2 704 1 241 2 250 1 531 1 268 1 268 10 262
-- 4 049 -- 5 792 -- 2 616 5 307 17 764
3 162 578 443 427 257 352 272 5 491
320 155 207 295 138 113 127 1 355
16 640 9 701 3 311 10 817 3 375 5 328 8 036 57 208
9 929 2 103 1 343 1 928 1 368 927 940 18 538
-- 1 910 926 2 760 1 459 1 103 1 139 9 297
-- -- -- -- -- 1 975 -- 1 975 fooie
2 381 545 423 402 244 324 254 4 573 2008 Totaal 70 70 70 175 150 123 658
328 161 112 202 115 114 124 1 156 fooie 70 70 70 175 150 123 658
12 638 4 719 2 804 5 292 3 186 4 443 2 457 35 539 2007 Totaal 70 70 70 175 150 123 658
Nie-uitvoerende direkteure TRP Hlongwane Ja Louw Jf Malherbe JG Rademeyer CH Wiese* JJ fouché*
70 70 70 175 150 123 658
*Hierdie nie-uitvoerende direkteure is werknemers van Chaircorp (Edms) Bpk, `n bestuursmaatskappy wat adviesdienste aan Shoprite Holdings Bpk verskaf in ruil vir `n jaarlikse fooi.
-- -- -- 14 388 -- -- (9 483) -- -- 260 -- -- 5 165 -- -- -- 126 21 32 23 50 126
-- -- -- 122 811 -- -- -- -- -- -- -- -- 122 811 161 -- -- 126 21 32 23 50 287
Wins met verkoop van eiendom (aantekening 3) Wins met verkoop van bates gehou-vir-verkoop (aantekening 4) Verlies met verkoop en skrapping van eiendom, aanleg en toerusting en ontasbare bates (aantekening 3 &amp; 9) Terugskrywing van waardedaling/(waardedaling) van belegging in filiale (aantekening 5) Versekeringseise ontvang Waardedaling van eiendom, aanleg en toerusting en bates gehou-vir-verkoop (aantekening 3 &amp; 4) afskryf van lening met filiaal Verlies met kansellering van huurkontrak Waardedaling van klandisiewaarde (aantekening 9.1) Verjaring van kapitale bedrae verskuldig Wins/(verlies) met ander beleggingsaktiwiteite Realisasie van wins in billike waarde-reserwe met die verkoop van genoteerde belegging
inkoMstes Van `n kaPitale aarD
200 2 034 (9 250) -- 21 689 (6 091) -- -- (2 336) -- 510 -- 6 756
-- 23 876 (6 259) -- 14 053 (720) -- (3 060) -- 434 (848) 33 459 60 935 81 733 146 1 565 126 21 32 23 50 83 570
Rente betaal Rente betaal aan gesamentlike ondernemings aanwas van diskonto op voorsienings (aantekening 18.1) Voorkeurdividende 6% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele Tweede 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele Derde 5% nie-omskepbare kumulatiewe voorkeuraandele
57 906 102 1 015 126 21 32 23 50 59 149
9 2 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
68 396 -- 68 396 15 837 -- -- 52 503 68 340 56 68 396 60 416 7 980 37 (49 558) -- 4 998 -- -- -- 52 503 -- -- -- 68 396 73 008 -- 73 008 18 973 (445) -- 54 532 73 060 (52) 73 008 53 125 19 883 37 (13) 2 (34 174) (56) -- (445) 54 532 -- -- -- 73 008
Suid-afrikaanse normale belasting Buitelandse belasting 759 523 116 047 875 570 569 789 52 797 622 586 552 193 43 314 1 648 56 612 653 767 (31 181) 622 586 495 353 127 233 37 (1 480) -- 8 489 (11 243) (18 682) 43 314 56 612 26 791 1 648 21 747 622 586
Huidige belasting Vorigejaar-belasting Terughoubelasting Sekondêre belasting op maatskappye Uitgestelde belasting
802 650 1 602 6 715 55 141 866 108 9 462 875 570
29.3 rekonsiliasie van belasting
Suid-afrikaanse normale belasting teen 28% (2007: 29%) Netto aanpassings
689 153 186 417 37 (1 265) 9 161 28 678 -- 22 522 1 602 55 141 24 420 6 715 39 406 875 570
Voorkeurdividende Dividendinkomste Belastingkoersverandering ander vrygestelde inkomste en nie-aftrekbare uitgawes Uitgesteldebelasting-bate voorheen nie erken nie Benutting van tydelike verskille voorheen nie erken nie Vorigejaar-belasting Sekondêre belasting op maatskappye Effek van buitelandse belastingkoerse Terughoubelasting Uitgesteldebelasting-bate nie erken nie Belasting Die toepaslike belastingkoers vir die Groep het verander vanaf 29% in die vorige finansiële jaar na 28% in die huidige finansiële jaar as gevolg van `n verandering in die Suid-afrikaanse Inkomstebelastingwet.
29.4 sekondêre belasting op maatskappye
35 870 57 609
Sekondêre belasting op maatskappye op voorgestelde of beoogde dividende
Indien die totale reserwes van die Maatskappy van R1,413 miljoen (2007: R1,216 miljoen) as dividende verklaar sou word, sal die uitwerking van sekondêre belasting teen `n koers van 10,0% (2007: 10,0%) R141 miljoen wees (2007: R122 miljoen). Hierdie bedrae moet oorweeg word met inagneming van die voorstel van die Suid-afrikaanse Regering om sekondêre belasting op maatskappye met `n dividend belasting op aandeelhouers, beginnende in die volgende finansiële jaar, te vervang.
29.5 netto berekende belastingverliese en netto aftrekbare tydelike verskille
Berekende belastingverliese en netto aftrekbare tydelike verskille op jaareinde Toegepas in voorsiening vir uitgestelde belasting 1 147 403 826 058 321 345 1 171 141 840 417 330 724
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 9 3
Die benutting van die belastingverligting ten bedrae van R131,683,258 (2007: R137,792,944), bereken teen huidige belastingkoerse op die netto berekende belastingverliese en omgereken teen sluitingskoerse, is afhanklik van genoegsame toekomstige belasbare inkomste in die betrokke maatskappye. Die vorentoe dra van alle berekende belastingverliese is onbeperk, behalwe vir sekere afrika-lande soos hier onder uiteengesit: Vervaldatum 30 Junie 2008 30 Junie 2009 30 Junie 2010 30 Junie 2011 30 Junie 2012 30 Junie 2013 30 Junie 2014 30 Junie 2015 30 Junie 2016 30 Junie 2017
29.5 netto berekende belastingverliese en netto aftrekbare tydelike verskille (vervolg)
-- 5 355 13 362 20 932 29 707 17 888 18 556 17 492 13 932 12 626 149 850
11 117 9 907 9 233 12 719 21 086 23 567 13 794 9 239 -- -- 110 662
-- Berekende tydelike verskille met konsolidasie ten opsigte van beleggings in filiale waarvoor uitgesteldebelasting-laste nie geskep is nie
VerDienste Per aanDeel
R'000 Bruto Wins toeskryfbaar aan ekwiteitshouers Wins met verkoop van eiendom (aantekening 3) (200) Wins met verkoop van bates gehou-vir-verkoop (aantekening 4) (2 034) Verlies met die verkoop en skrapping van aanleg en toerusting en ontasbare bates (aantekening 3 &amp; 9) 9 250 Versekeringseise ontvang (21 689) Waardedaling van eiendom, aanleg en toerusting en bates gehou-vir-verkoop (aantekening 3 &amp; 4) 6 091 Waardedaling van klandisiewaarde (aantekening 9.1) 2 336 Verlies met ander beleggingsaktiwiteite (510) Wesensverdienste (6 756)
2008 Belastingeffek 28 285 54 7 591 777 -- -- 8 735 2007 Netto 1 570 252 (172) (1 749) 9 304 (14 098) 6 868 2 336 (510) 1 572 231
Belastingeffek 1 751 (2 462) 5 738 678 (128) 4 852 10 429
Netto 1 076 071 (22 125) 3 797 (8 315) 1 398 721 (28 607) 1 022 939
Wins toeskryfbaar aan ekwiteitshouers Wins op verkoop van bates gehou-vir-verkoop (aantekening 4) (23 876) Verlies met die verkoop en skrapping van aanleg en toerusting en ontasbare bates (aantekening 3 &amp; 9) 6 259 Versekeringseise ontvang (14 053) Waardedaling van eiendom, aanleg en toerusting en bates gehou-vir-verkoop (aantekening 3 &amp; 4) 720 Wins met ander beleggingsaktiwiteite 848 Realisasie van wins in billike waarde-reserwe met die verkoop van genoteerde belegging (33 459) Wesensverdienste (aantekening 30.1) (63 561)
9 4 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
VerDienste Per aanDeel (vervolg)
Geweegde gemiddelde aantal gewone aandele aanpassing vir verwateringspotensiaal van aandeleopsies Geweegde gemiddelde aantal gewone aandele vir verwaterde verdienste per aandeel aantal gewone aandele ­ Uitgereik ­ Geweegde gemiddelde ­ Geweegde gemiddelde aangepas vir verwatering Verdienste per aandeel uit alle bedrywighede ­ Verdienste ­ Verwaterde verdienste ­ Wesensverdienste ­ Verwaterde wesensverdienste M a aT S K a P P y 30 Junie 2007 R'000 30 Junie 2008 R'000
a a N Ta L a a N D E L E '000 507 320 20 389 527 709 '000 507 320 20 389 527 709
507 320 507 320 527 709 SENT 309.5 297.6 309.9 297.9 GROEP 30 Junie 2008 R'000
507 320 507 320 527 709
212.1 203.9 201.6 193.8
30.1 herberekening van wesensverdienste
Die berekening vir wesensverdienste is retrospektiewelik aangepas ooreenkomstig die vereistes van SaIGR Sirkulêr 8/2007: Wesensverdienste. Hierdie herberekening het die volgende effek op die vergelykende inligting, soos voorheen aangebied, gehad: 1 025 565 (3 060) 434 1 022 939 SENT
Rekonsiliasie van aangepaste wesensverdienste per aandeel: Wesensverdienste soos voorheen aangebied Tel terug: verlies met die kansellering van huurkontrak, netto van belasting Tel terug: verjaring van kapitale bedrae verskuldig, netto van belasting Wesensverdienste SENT afname in wesensverdienste per aandeel afname in verwaterde wesensverdienste per aandeel
46.0 35.0 81.0 66.0 49.0 115.0
DiViDenDe Per aanDeel
Nr 117 betaal 29 Oktober 2007 (2007: Nr 115 betaal 18 September 2006) Nr 118 betaal 17 Maart 2008 (2007: Nr 116 betaal 19 Maart 2007) 66.0 49.0 115.0 46.0 35.0 81.0
31.1 Dividende per aandeel betaal
31.2 Dividende per aandeel verklaar
Nr 119 betaal 29 September 2008 (2007: Nr 117 betaal 29 Oktober 2007)
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 9 5
-- -- -- 3 922 -- -- -- (14 388) -- 9 483 -- -- -- -- -- -- -- (983) -- (2 871) 2 710 (161) (979) (440 218) -- 1 224 (439 973) (28 045) (68 340) -- (38) (96 423) -- -- -- 56 -- -- -- (122 811) -- -- -- -- -- -- -- -- -- (122 755) -- (482) (2 910) (3 392) (1 224) (625 001) -- 1 705 (624 520) 38 (73 060) -- 7 068 (65 954)
Waardevermindering op eiendom, aanleg en toerusting amortisasie van ontasbare bates Netto billike waarde-(winste)/verliese op finansiële instrumente Valuta(winste)/verliese Wins met verkoop van eiendom Wins met verkoop van bates gehou-vir-verkoop Verlies met verkoop en skrapping van aanleg, toerusting en ontasbare bates Terugskrywing van waardedaling van belegging in filiale Waardedaling van eiendom, aanleg en toerusting en bates gehou-vir-verkoop afskryf van lening met filiaal Verlies met ander beleggingsaktiwiteite Realisasie van wins in billike waarde-reserwe met die verkoop van genoteerde belegging Waardedaling van klandisiewaarde Beweging in voorsienings Beweging in kontantvereffende aandeelgebaseerdebetalings Versekeringseise ontvang Beweging in opgelope vaste-eskalasiebedryfshure 597 786 29 002 (5 612) (33 187) (200) (2 034) 9 250 -- 6 091 -- -- -- 2 336 86 030 59 835 (21 689) (17 864) 709 744 527 674 15 493 20 620 (23 725) -- (23 876) 6 259 -- 720 -- 848 (33 459) -- 32 334 17 892 -- 7 370 548 150 (419 734) (76 463) 1 800 835 1 304 638 (1 224) (410 923) (6 872) 1 558 (417 461) (70 699) (653 767) -- 200 114 (524 352)
32.1 nie-kontant items
Voorraad Handels- en ander debiteure Handels- en ander krediteure
(913 824) (133 276) 1 443 985 396 885
32.3 Dividende betaal
aandeelhouers vir dividende aan die begin van die jaar Dividende uitgekeer aan aandeelhouers Dividende uitgekeer aan minderheidsaandeelhouers aandeelhouers vir dividende aan die einde van die jaar
(1 558) (583 418) (4 845) 2 032 (587 789)
32.4 Belasting betaal
(Verskuldig)/vooruitbetaal aan die begin van die jaar Volgens inkomstestaat Belastingeffek van kontantvereffening van aandeleopsies verantwoord in ekwiteit Verskuldig/(vooruitbetaal) aan die einde van die jaar
(200 114) (866 108) 47 999 402 082 (616 141)
9 6 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
-- -- -- -- (573 575) 1 179 674 (275 351) -- -- 330 748 -- -- -- -- (780 227) 701 584 (3 417) -- -- (82 060)
aankoop van eiendom, aanleg en toerusting en sagteware Opbrengs op verkoop van eiendom, aanleg en toerusting en sagteware Opbrengs op verkoop van bates gehou-vir-verkoop ander beleggingsaktiwiteite Bedrae verskuldig aan filiale betaal Bedrae ontvang vanaf filiale Voorkeuraandelebeleggings Opbrengs op verkoop van genoteerde belegging Verkrygings van bedrywighede (aantekening 32.5.1) (1 436 195) 68 021 194 544 11 950 -- -- -- -- (5 909) (1 167 589) (1 258 609) 38 270 67 791 2 914 -- -- -- 54 528 (14 192) (1 109 298)
32.5 kontantvloei uit beleggingsaktiwiteite
32.5.1 Verkrygings Van BeDrywigheDe Die Groep het kleinhandelbedrywighede in Suid-afrika vanaf Sunburst Trading BK op 14 November 2007 verkry. Die Groep het op 1 Desember 2007, gedurende die vorige finansiële jaar, kleinhandelbedrywighede in Swaziland vanaf `n individu verkry. Die bates en laste voortspruitend uit hierdie verkrygings as soos volg: Eiendom, aanleg en toerusting (aantekening 3) Voorraad Klandisiewaarde (aantekening 9.1) Totale aankoopbedrag Min: kontant en kontantekwivalente -- -- Kontantvloei met verkryging, netto van kontant verkry
5 000 109 5 109 800 5 909 -- 5 909 -- 223 20 274 -- 20 497
5 000 4 192 9 192 5 000 14 192 -- 14 192 (220) 331 -- (12) 99
32.6 kontantvloei uit finansieringsaktiwiteite
Verkryging van tesourie-aandele Opbrengs met uitreiking van Shoprite International Bpk&quot;angola&quot; en &quot;Malawi&quot; voorkeuraandele aan gesamentlike onderneming (aantekening 16.2) Toename in skuld vanaf Eerste Nasionale Bank van Namibië Bpk aflossing van Shoprite International Bpk &quot;Mosambiek&quot; voorkeuraandele (aantekening 16.2)
Bedrae voortspruitend uit dag-tot-dag-besigheidsaktiwiteite weens eiendoms- en ander transaksies wat na verwagting geen wesenlike aanspreeklikhede sal oplewer nie
34 406 57 593
Kontrakte gesluit vir eiendom, aanleg en toerusting Kontrakte gesluit vir ontasbare bates Goedgekeur deur direksie, maar kontrakte nog nie gesluit nie 311 843 15 581 1 460 471 1 787 895 1 787 895 291 180 20 000 1 056 050 1 367 230 1 367 230
Totale kapitaalverpligtinge Kapitaalverpligtinge vir die 12 maande na die rekenpligtige datum fondse ter dekking van hierdie uitgawes sal uit die Groep se eie bronne en lenings voorsien word.
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 9 7
Toekomstige minimum huurbetalings uit nie-kanselleerbare bedryfshuurkontrakte ­ Binne een jaar ­ Tussen een en vyf jaar ­ Na vyf jaar Min: opgelope vaste-eskalasiebedryfshure (aantekening 19)
943 112 3 005 296 1 644 335 5 592 743 (505 475) 5 087 268
860 086 2 798 738 1 560 305 5 219 129 (517 490) 4 701 639
34.3 Bedryfshure ontvangbaar
Toekomstige minimum huurbetalings ontvangbaar uit nie-kanselleerbare bedryfshuurkontrakte ­ Binne een jaar ­ Tussen een en vyf jaar ­ Na vyf jaar Min: opgelope vaste-eskalasiebedryfshure (aantekening 10)
174 654 313 995 41 894 530 543 (8 640) 521 903
155 530 307 372 51 147 514 049 (2 791) 511 258
Volgens die Maatskappy se Statute is die leningsbevoegdheid van Shoprite Holdings Bpk onbeperk.
Groepmaatskappye voorsien na-aftredevoordele volgens die plaaslike omstandighede en praktyke in die lande waarin hulle sake doen. Die Groep bied aftreevoordele aan 61,3% (2007: 64,1%) van die werknemers en 7,1% (2007: 7,0%) van die werknemers behoort aan nasionale aftreeplanne. Die maandelikse bydraes word verreken teen die inkomstestaat. alle groepfondse is omskrewebydrae-fondse. alle Suid-afrikaanse fondse is onderhewig aan die Wet op Pensioenfondse van 1956. Die Kleinhandelaftreefonds is tans besig om uitvoering te gee aan die surplusregulasies van die Tweede Wysigingswet op Pensioenfondse van 2001. Die aktuariële surplus is nie in die Groep se resultate verantwoord nie omdat dit op hierdie stadium nog nie bekend is of daar enige surplus beskikbaar sal wees vir toedeling aan die Groep nie. Die fondssurplus se laaste aktuariële waardasiedatum is 30 Junie 2004. Bydraes tot aftreebefondsing gedurende die jaar is bereken as 193 528 169 345
9 8 S HO P R IT E H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Volle voorsiening word gemaak vir mediese voordele na aftrede, waar dit bestaan, met verwysing na aktuariële waardasies ten opsigte van verstrekediens-aanspreeklikhede.
36.2 Mediese voordele
36.2.1 Die primêre aktuariële aannames wat vir rekeningkundige doeleindes gebruik is, is soos volg: Gesondheidskoste-inflasie Diskontokoers Salarisaanpassings ­ inflasie ­ bevorderings en ervaringverhogings Voortgaande by aftrede Verwagte aftree-ouderdom Die veronderstelde sterftesyfers is soos volg: Tydens indiensneming: Sa 85-90 (lig) eindsterfte-tabel (2007: Sa 85-90 (lig) eindsterfte-tabel) By aftrede: Pa (90) eindsterfte-tabel verlaag met 2 jaar plus 1% p.j. verbetering vanaf 2006 (2007: Pa (90) eindsterfte-tabel verlaag met 2 jaar plus 1% p.j. verbetering vanaf 2006) 36.2.2 Die beweging in die aanspreeklikheid in die balansstaat erken (aantekening 18) was soos volg: Saldo aan die begin van die jaar Totale kostes in die inkomstestaat erken (aantekening 36.2.3) Voordele betaal -- -- Saldo aan die einde van die jaar 36.2.3 Die bedrae in die inkomstestaat erken was soos volg: Huidigedienskoste Netto aktuariële winste gedurende die jaar erken Rentekoste -- -- Totaal by werknemersvoordele ingesluit (aantekening 24) Die effek van `n 1% styging in die gesondheidskosteinflasie-aanname is soos volg: Toename in die huidigediens- en rentekoste Toename in die na-aftrede mediesevoordeel-aanspreeklikheid Die effek van `n 1% afname in die gesondheidskosteinflasie-aanname is soos volg: afname in die huidigediens- en rentekoste afname in die na-aftrede mediesevoordeel-aanspreeklikheid Voordele na verwagting betaalbaar aan die plan gedurende die volgende finansiële jaar
8.5% 10.5% 6.5% 1.5% 95.0% 60 jaar
6.8% 7.8% 4.8% 1.5% 95.0% 60 jaar
R'000 179 811 10 779 (9 491) 181 099 1 763 (4 563) 13 579 10 779
R'000 183 859 5 318 (9 366) 179 811 2 260 (10 380) 13 438 5 318
2 517 23 439
2 226 24 268
2 095 23 439 10 140
1 838 20 152 9 491
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 9 9
37 Finansiële instruMente Per kategorie
Bates teen billike waarde deur wins en verlies
2008 Finansiële Bates soos Per Balansstaat Beskikbaar-vir-verkoop-beleggings Lenings en ontvangbare bedrae afbetalingsverkope Handelsdebiteure ander debiteure uitgesluit vooruitbetalings en ontvangbare belastings Bedrae verskuldig deur gesamentlike ondernemings afgeleide finansiële instrumente Kontant en kontantekwivalente 2007 Finansiële Bates soos Per Balansstaat Beskikbaar-vir-verkoop-beleggings Lenings en ontvangbare bedrae afbetalingsverkope Handelsdebiteure ander debiteure uitgesluit vooruitbetalings en ontvangbare belastings Bedrae verskuldig deur gesamentlike ondernemings Kontant en kontantekwivalente 23 738 23 738 50 415 571 127 450 840 437 325 15 711 2 012 226 3 561 382 37 548 37 548 47 524 608 082 554 736 397 501 20 692 4 741 3 156 641 4 827 465
47 524 608 082 554 736 397 501 20 692 3 156 641 4 785 176
4 741 4 741 37 548
50 415 571 127 450 840 437 325 15 711 2 012 226 3 537 644 -- MaatskaPPy
2008 Finansiële Bates soos Per Balansstaat Bedrae verskuldig deur filiale ander debiteure uitgesluit vooruitbetalings en ontvangbare belastings Kontant en kontantekwivalente 2007 Finansiële Bates soos Per Balansstaat Bedrae verskuldig deur filiale ander debiteure uitgesluit vooruitbetalings en ontvangbare belastings Kontant en kontantekwivalente 147 205 2 871 607 161 757 237 -- -- 147 205 2 871 607 161 757 237 225 792 3 353 603 271 832 416 -- -- 225 792 3 353 603 271 832 416
1 0 0 S H OP R ITE H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Laste teen billike waarde deur wins en verlies groeP
2008 Finansiële laste soos Per Balansstaat Skuld Herinstellingsvoorsiening Handelskrediteure ander krediteure uitgesluit belasting betaalbaar en opgelope werknemersvoordele Bedrae verskuldig aan gesamentlike ondernemings Oortrokke bank aandeelhouers vir dividende 12 762 140 697 6 255 634 2 009 622 4 196 20 791 2 032 8 445 734 2007 Finansiële laste soos Per Balansstaat Skuld Herinstellingsvoorsiening Handelskrediteure ander krediteure uitgesluit belasting betaalbaar en opgelope werknemersvoordele Bedrae verskuldig aan gesamentlike ondernemings afgeleide finansiële instrumente Oortrokke bank aandeelhouers vir dividende 2 498 67 256 4 995 033 1 880 616 2 732 24 524 1 558 6 974 217 2 498 67 256 4 995 033 1 880 616 2 732 682 24 524 1 558 6 974 899 -- 12 762 140 697 6 255 634 2 009 622 4 196 20 791 2 032 8 445 734
2008 Finansiële laste soos Per Balansstaat Skuld ander krediteure uitgesluit belasting betaalbaar en opgelope werknemersvoordele aandeelhouers vir dividende 2 450 1 053 1 705 5 208 2007 Finansiële laste soos Per Balansstaat Skuld ander krediteure uitgesluit belasting betaalbaar en opgelope werknemersvoordele aandeelhouers vir dividende 2 450 3 504 1 224 7 178 -- 2 450 3 504 1 224 7 178 -- 2 450 1 053 1 705 5 208
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 1 0 1
Die Groep se aktiwiteite stel dit aan `n verskeidenheid finansiële risiko's bloot, insluitende die impak van veranderinge in skuld, die wisselkoerse van buitelandse geldeenhede en rentekoerse. Die Groep se oorhoofse risikobestuursprogram fokus op die onvoorspelbaarheid van die finansiële markte en stel dit ten doel om die potensiële negatiewe effek hiervan op die Groep se finansiële prestasie te minimaliseer. Die Groep gebruik afgeleide finansiële instrumente soos valutatermynkontrakte as ekonomiese verskansing om sekere blootstellings te verminder. Risikobestuur word deur `n sentrale tesourie-afdeling aan die hand van `n beleidsdokument, soos goedgekeur deur die direksie, uitgeoefen. Die tesourie-afdeling identifiseer, evalueer en verskans finansiële risiko's in noue samewerking met bedryfseenhede. Die direksie verskaf geskrewe riglyne vir oorhoofse risikobestuur, sowel as `n skriftelike beleid wat areas dek soos valutakoersrisiko, rentekoersrisiko, kredietrisiko, gebruik van afgeleide finansiële instrumente en die belê van surplus fondse.
38.1 Finansiële risikofaktore
38.1.1 Markrisiko a) Valutarisiko Die Groep dryf internasionaal handel en word blootgestel aan valutarisiko as gevolg van blootstelling aan verskillende geldeenhede. Die tesourie-afdeling verskans die Groep se netto posisie in elke buitelandse geldeenheid deur gebruik te maak van valuta-opvraagdeposito's en afgeleide finansiële instrumente in die vorm van valutatermynkontrakte vir alle kumulatiewe buitelandse verpligtinge van drie of meer maande. Valutatermynkontrakte word nie vir spekulasiedoeleindes gebruik nie. Die valutablootstelling, wat ontstaan uit die netto monitêre bates van die individuele lande, gehou in ander geldeenhede as die funksionele geldeenheid van die Groep, word primêr bestuur deur die omskakeling van kontant en kontantekwivalente, wat nie vir operasionele kontantvloei benodig word nie, na amerikaanse dollar. Die amerikaanse dollar is die voorkeur-geldeenheid as gevolg van sy geskiedenis van stabiliteit, likiditeit en beskikbaarheid in die meeste markte. Wesenlike konsentrasie van valutarisiko bestaan binne die Groep se kontant en kontantekwivalente. Die netto kontant en kontantekwivalente word gedenomineer in die volgende geldeenhede: 607 161 -- -- -- -- -- -- 607 161 603 271 -- -- -- -- -- -- 603 271 Suid-afrikaanse rand amerikaanse dollar Zambiese kwacha Malawiese kwacha angolese kwanza Botswana pula ander geldeenhede 2 727 522 193 324 70 443 50 470 24 360 21 687 48 044 3 135 850 1 710 092 118 691 62 936 34 083 28 092 12 035 21 773 1 987 702
1 0 2 S H OP R ITE H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Finansiële risikoBestuur (vervolg)
38.1 Finansiële risikofaktore (vervolg)
38.1.1 Markrisiko (vervolg) a) Valutarisiko (vervolg) Die Groep het geen wesenlike buitelandse krediteure nie, omdat die meeste voorraadinvoere voorafbetaal word. Waar daar wesenlike konsentrasies van valutarisiko binne die Groep bestaan, is `n sensitiwiteitsanalise gedoen om te bepaal wat die toename/afname in die wins vir die jaar sou wees indien die verskeie geldeenhede versterk of verswak het teen die ZaR en die amerikaanse dollar. Op 30 Junie 2008 was die totale moontlike afname in die Groep se nabelaste wins, bereken vir alle moontlike valutabewegings, R2,548,000, met die ZaR/ amerikaanse dollar-wisselkoers (met `n verwagte 5,3% toename) wat R1,403,000 tot hierdie bedrag bydra. Op 30 Junie 2007 was die totale moontlike toename in die Groep se nabelaste wins, bereken vir alle moontlike valutabewegings, R8,264,000, met die ZaR/amerikaanse dollar-wisselkoers (met `n verwagte 7% afname) wat R2,737,000 tot hierdie bedrag bydra. Hierdie veranderings het geen effek gehad op die Groep se ekwiteit nie. Die bedrae word bereken met verwysing na die finansiële instrumente wat blootgestel is aan valuta-risiko op die verslagdoeningsdatum en reflekteer nie die Groep se blootstelling gedurende die verslagdoeningstydperk nie. Hierdie saldo's kan wesenlik wissel as gevolg van die selfbefondsingsaard van die Groep se vereiste bedryfskapitaal en sikliese aard van kontant ontvang vanaf die verkoop van handelsvoorraad en die betaling van handels- en ander krediteure. Die moontlike valuta-bewegings is bepaal deur bestuur se beste ramings, na inagname van die heersende ekonomiese en marktoestande en toekomstige verwagtinge. Die Groep het `n aantal beleggings in buitelandse filiale, waarvan die netto bates aan valutarisiko blootgestel is. alhoewel nie onderhewig aan markrisiko dui die volgende op die samestelling van die wesenlike konsentrasie van die netto monetêre bates/ laste, ingesluit korttermyn-surplusfondse, in geldeenhede anders as die verslagdoeningsgeldeenheid soos op 30 Junie, onderworpe aan omskakelingsrisiko. netto Monetêre B at e s / ( l a s t e ) P e r gelDeenheiD r a n D e k w i Va l e n t Land angola Botswana DRK Egipte Europa Ghana Groot Brittanje Indië Kenya Madagaskar Malawi Mauritius Mosambiek Nigerië Tanzanië Uganda VSa Zambië buitelandse geldeenheid Kwanza Pula Kongolese frank Egiptiese pond Euro Cedi Britse pond Roepee Sjieling ariary Kwacha Mauritiaanse roepee Metical Naira Sjieling Sjieling Dollar Kwacha (99 741) 16 670 4 966 (1 086) 85 441 -- (116 433) (31) (1 778) 34 803 21 112 (1 584) (9 673) (10 263) (3 804) 155 918 (41 771) (41 264) 8 567 -- (5 458) (855) 1 112 2 (70 295) (42) (3 714) 20 391 23 122 1 982 650 (4 453) 1 670 95 259 (51 208)
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 1 0 3
38.1.1 Markrisiko (vervolg) b) kontantvloei- en billike waarde rentekoersrisiko Die Groep se rentekoersrisiko ontstaan hoofsaaklik vanuit daggeldrekeninge en oortrokke bank fasiliteite. Hierdie bedrae dra rente teen koerse wat op `n daaglikse basis vasgepen word en stel die Groep bloot aan kontantvloeirentekoersrisiko. Die Groep ontleed hierdie rentekoersrisiko-blootstelling op `n dinamiese grondslag. Daaglikse kontantvloei-vooruitskattings word gedoen en gekombineer met rentekoerse gekwoteer op `n daaglikse basis. Hierdie inligting word dan oorweeg wanneer die herfinansiering/herbelegging en/of hernu/kansellasie van bestaande posisies en alternatiewe finansiering/beleggings in heroënskou geneem word. Gebaseer op hierdie scenario's, bereken die Groep die impak op wins en verlies van `n gedefinieerde rentekoersbeweging. Die scenario's word slegs vir kontant/skuld wat wesenlike rentedraende posisies verteenwoordig, gedoen. Die geweegde gemiddelde effektiewe rentekoers op die daggeldrekeninge was 11,1% (2007: 8,7%). Die rentekoers op individuele afbetalingsverkoopsontvangstes (verwys na aantekening 12) is vas en stel die Groep bloot aan billike waarde rentekoersrisiko. Hierdie risiko word versag deur toepaslike marges en die feit dat die maksimum termyn van hierdie kontrakte 24 maande is. Verwys na die volgende vir die blootstelling aan rentekoersrisiko op ander monitêre items: ­ Rentedraende skuld: aantekening 16 ­ Bedrae verskuldig deur gesamentlike ondernemings: aantekening 12 ­ Lenings en ontvangbare bedrae: aantekening 7 Waar daar wesenlike konsentrasies van rentekoersrisiko binne die Groep bestaan, is `n sensitiwiteitsanalise gedoen om te bepaal wat die toename/afname in die wins vir die jaar sou wees indien die verskeie individuele rentekoerse waaraan die Groep se finansiële instrumente blootgestel is, sou versterk/ verswak. Op 30 Junie 2008 was die totale moontlike afname in die Groep se na-belasting wins, bereken vir alle moontlike rentekoersbewegings, R9,404,000. Die verwagte afname van 50 basispunte in die Suid-afrikaanse primakoers sou `n moontlike afname in die Groep se nabelaste wins van R8,315,000 tot gevolg gehad het. Op 30 Junie 2007 was die totale moontlike toename in die Groep se nabelaste wins, bereken vir alle moontlike rentekoersbewegings, R8,104,000. Die verwagte toename van 100 basispunte in die Suid-afrikaanse primakoers sou `n moontlike toename in die Groep se nabelaste wins van R8,302,000 tot gevolg gehad het. Hierdie veranderings het geen effek gehad op die Groep se ekwiteit nie. Die bedrae word bereken met verwysing na finansiële instrumente wat blootgestel is aan rentekoersrisiko op die verslagdoeningsdatum en reflekteer nie die Groep se blootstelling gedurende die verslagdoeningstydperk nie. Hierdie balanse mag wesenlik wissel as gevolg van die selfbefondsingsaard van die Groep se vereiste bedryfskapitaal en sikliese aard van kontant ontvang vanaf die verkoop van handelsvoorraad en die betaling van handels- en ander krediteure. Die moontlike rentekoersbewegings is bepaal deur bestuur se beste ramings, na inagneming van die heersende ekonomiese en marktoestande en toekomstige verwagtinge.
1 0 4 S H OP R ITE H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
38.1.2 kreDietrisiko Kredietrisiko word op groepvlak bestuur. Potensiële konsentrasie van kredietrisiko bestaan hoofsaaklik uit kontant en kontantekwivalente, handels- en ander debiteure en beleggings. fondse word slegs belê by Suid-afrikaanse finansiële instansies met `n vereiste minimum Moody korttermynkredietgradering van P-2 en Moody langtermyn-kredietgradering van Baa2. Vir finansiële instansies buite Suid-afrika is die vereiste minimum Moody korttermyn- en langtermyn-kredietgraderings P-1 en aa3 onderskeidelik. as gevolg van die Groep se internasionale operasionele vereistes word die Groep gedwing om met finansiële instansies in sekere lande sake te doen waar geen kredietgradering beskikbaar is nie. Die Groep se blootstelling aan kredietrisiko by elkeen van hierdie finansiële instansies word deur bestuur op `n saak-vir-saakgrondslag geëvalueer. Kontant gedeponeer by hierdie finansiële instansies word tot `n operasionele minimum beperk en oorgedra, onderhewig aan valutabeheerregulasies en beskikbare buitelandse valuta, na finansiële instansies met aanvaarbare kredietgraderings. Kredietblootstelling aan slegs een finansiële instansie word deur spesifieke riglyne beperk. Verkope aan kleinhandelklante word vereffen deur kontant of deur die gebruik van vernaamste kredietkaarte. Die Groep het geen ander wesenlike konsentrasie van kredietrisiko, behalwe vir die totale blootstelling wat deur balansstaat-items veroorsaak word nie. Debiteure is saamgestel uit `n wyd verspreide klantebasis en die Groep het riglyne in plek om te verseker dat alle verkope van goedere en dienste op krediet slegs aan klante gemaak word wat `n toepaslike kredietgeskiedenis het. Hierdie riglyne sluit in die hersiening van die Groep se kredietgeskiedenis met die klant, verifiëring van die kredietgeskiedenis met `n eksterne kredietburo, asook `n formele aansoekproses waar die kredietwaardigheid van die klant beoordeel word. Die Groep verkry ook sekuriteit vanaf sy franchisees. Verwys na die volgende vir die blootstelling aan kredietrisiko op ander monitêre items: ­ Handels- en ander debiteure: aantekening 12 ­ Lenings en ontvangbare bedrae: aantekening 7 Die onderstaande tabel toon aan kontant geïnvesteer by finansiële instansies op die balansstaatdatum, gegroepeer volgens Moody korttermyn-kredietgradering van die finansiële instansies.
600 000 7 161 -- -- 607 161
600 000 3 271 -- -- 603 271
Gradering P-1 P-2 Geen gradering beskikbaar Kontant op hande en in transito
2 263 333 292 176 186 208 394 133 3 135 850
1 259 187 262 260 141 894 324 361 1 987 702
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 1 0 5
38.1.3 likiDiteitsrisiko alle wesenlike finansiële laste van die Groep is opeisbaar binne 12 maande van die balansstaatdatum. Die Groep se likiditeitsrisiko word bestuur deur die gebruik van kontantvloei-vooruitskattings; handhawing van voldoende onbenutte bankfasiliteite (2008: R3,024,039,270; 2007: R2,817,927,962) sowel as onbeperkte leningsbevoegdheid. alle onbenutte bankfasiliteite word deur die Groep se tesourie-afdeling volgens `n tesouriemandaat, soos goedgekeur deur die direksie, bestuur. Die Maatskappy het kontant en kontantekwivalente van R600 miljoen beswaar as sekuriteit vir bankfasiliteite van sy hoofbedryfsfiliaal, Shoprite Checkers (Edms) Bpk. Die Groep se afgeleide finansiële instrumente, wat op `n bruto basis afgelos word, word uiteengesit in aantekening 13. Die bedrae geopenbaar is die kontraktuele onverdiskonteerde kontantvloeie. alle saldo's is binne 12 maande betaalbaar en gelyk aan die drabedrae aangesien die impak van verdiskontering nie wesenlik is nie.
Die Groep onderskryf versekeringsprodukte met die volgende bepalings en voorwaardes: Kredietbeskerming, wat die risiko dek dat die klant nie die bepalings van die kredietooreenkoms kan nakom nie as gevolg van dood, ongeskiktheid of kwalifiserende personeelvermindering. Hierdie dekking sluit ook die herstel en vervanging van die produk in as gevolg van toevallige verlies of skade binne die bepalings van die polisvoorwaardes. Die risiko onder enige enkele versekeringskontrak is die moontlikheid dat die versekerde gebeurlikheid plaasvind en die onsekerheid oor die bedrag van die eis wat daaruit voortvloei. `n Versekeringskontrak se risiko is uiteraard lukraak en dus onvoorspelbaar. Onderskrywingsrisiko is die risiko dat die Groep se werklike blootstelling aan korttermynrisiko's, ingevolge polishoudingvoordele, konserwatiewe beramings sal oorskry. Waar toepaslik word bogenoemde risiko's deur senior bestuur en die direksie aangespreek. Konsentrasierisiko mag binne die versekeringsproses ontstaan waar `n bepaalde gebeurlikheid of reeks gebeure `n wesenlike effek op die Groep se hulpbronne kan hê. Die Groep het nie die konsentrasierisiko formeel gemonitor nie, maar dit verminder deur gebeurlikheidslimiete op elke polis in te bou om die waarskynlikheid van `n onderskrywingsverlies te beperk. Gevolglik beskou die Groep nie sy konsentrasie risiko as hoog nie.
1 0 6 S H OP R ITE H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Die nominale waarde, min beraamde krediet aanpassings van handels- en ander debiteure en krediteure, word naastenby gelykstaande aan die billike waarde daarvan geraam. Die boekwaarde van alle ander finansiële instrumente is naastenby gelykstaande aan die billike waarde daarvan.
38.3 Billike waarde raming
Die Groep se kapitaalbestuurdoelwit is geformuleer om die Groep se vermoë om as `n lopende saak voort te bestaan, te beskerm ten einde opbrengs vir aandeelhouers en voordele vir ander belanghebbendes te voorsien. Verder moet `n optimale kapitaalstruktuur gehandhaaf word om die koste van kapitaal te verlaag. Totale kapitaal word beskou as ekwiteit soos op die sig van die balansstaat. Om die kapitaalstruktuur te onderhou of aan te pas, kan die Groep die bedrag van dividende aan aandeelhouers betaal aanpas, kapitaal aan aandeelhouers uitkeer, nuwe aandele uitreik en bates verkoop om skuld te verminder. as gevolg van die kontantgenererende aard van die Groep se bedrywighede en huidige heersende ekonomiese toestande, het bestuur bepaal dat die laagste moontlike hefboomverhouding aandeelhouers met die hoogste moontlike opbrengs op belegging, met die laagste moontlike blootstelling aan finansiële risiko, sal verskaf. Die hefboomverhouding, bereken as netto skuld gedeel deur ekwiteit, was 0,48% (2007: 0,07%) op die balansstaatdatum. Die Groep onderhou tans `n dividenddekkingsverhouding van twee keer gebasseer op wesensverdienste per aandeel.
Verwantepartyverhoudinge bestaan tussen die Maatskappy, filiale, direkteure, sowel as hul nabye familielede, en sleutelbestuur van die Maatskappy. Sekere maatskappye in die Groep het gedurende die oorsigjaar in die gewone gang van sake transaksies met mekaar aangegaan. al hierdie intergroeptransaksies is in die finansiële jaarstate by konsolidasie geëlimineer. Sekere nie-uitvoerende direkteure is werknemers van Chaircorp (Edms) Bpk, `n bestuursmaatskappy wat adviesdienste verskaf aan Shoprite Holdings Bpk en Shoprite Checkers (Edms) Bpk in ruil vir `n jaarlikse fooi. Die fooie wat verband hou met dienste as nie-uitvoerende direkteure is ingesluit in die direkteursvergoeding-aantekening 26. `n Verdere bedrag van R4,300,748 (2007: R2,642,695) is aan Chaircorp (Edms) Bpk vir adviesdienste aan Shoprite Checkers (Edms) Bpk betaal. Besonderhede oor direkteure se vergoeding en hul aandeelhouding word in aantekeninge 14 en 26 in die jaarverslag geopenbaar. Sleutelbestuurspersoneelvergoeding Korttermyn-werknemersvoordele Na-aftredevoordele aandeelgebaseerdebetalings Direkteursfooie 95 606 10 168 52 843 658 159 275 75 967 8 364 14 158 658 99 147
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 1 0 7
Sleutelpersoneel het gedurende die oorsigjaar goedere teen die Groep se gewone pryse min 15%-korting aangekoop. Kortings van tussen 5% en 15% is beskikbaar vir alle permanente voltydse en skiktyd-werknemers. Gedurende die finansiële jaar onder oorsig, in die gewone loop van sake, het sekere Groep maatskappye produkte en dienste gekoop vanaf sekere entiteite, waarin direkteure JW Basson, CH Wiese, EL Nel en Ja Louw beduidende invloed het. Hierdie aankope het plaasgevind teen markverwante pryse en is onbeduidend in terme van die Groep se totale bedrywighede vir die jaar. Hierdie aankope en verwante balanse was soos volg: aankope van voorraad aankope van dienste Jaareindsaldo's Die Groep het sekere residensiële eiendomme aan sleutelbestuurspersoneel verkoop teen mark-verwante pryse. Die totale waarde van hierdie transaksies was R9,355,000. Die Groep het `n 50% belang in die Hungry Lion gesamentlike onderneming (verwys aantekening 41), en die ander 50% word indirek gehou deur alternatiewe direkteur JaL Basson. Die volgende transaksies het gedurende die jaar onder oorsig plaasgevind tussen die Hungry Lion gesamentlike onderneming en die Groep: administrasiefooi aan die Groep betaal Huur aan die Groep betaal Rente aan die Groep betaal Rente aan die gesamentlike onderneming betaal Die jaareindsaldo's wat verband hou met die transaksies met die gesamentlike onderneming, word in aantekening 12 en 20 geopenbaar. Die Maatskappy ontvang die volgende vanaf sy filiaal, Shoprite Checkers (Edms) Bpk: Rente Jaarlikse bestuursfooi 38 065 9 833 3 348 19 289 8 152 3 536
3 072 1 456 6 322 203
2 397 3 639 2 064 292
3 271 988
-- 1 073
1 0 8 S H OP R ITE H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8
Die volgende belange word direk in gesamentlike ondernemings deur die Groep gehou: Hungry Lion fast foods (Edms) Bpk Hungry Lion Mauritius Bpk
Die gekonsolideerde resultate sluit die volgende bedrae in wat verband hou met die Groep se belang in gesamentlike ondernemings. inkoMstestaat Verkoop van bedryfsvoorraad Wins voor belasting Belasting Wins vir die jaar Balansstaat Nie-bedryfsbates Bedryfsbates Bedryfslaste Rentedraend Rentevry kontantVloeistaat Netto kontantvloei uit bedryfsaktiwiteite Netto kontantvloei uit beleggingsaktiwiteite Netto kontantvloei uit finansieringsaktiwiteite kaPitaalVerPligtinge 177 675 12 654 (4 652) 8 002 144 126 13 920 (3 866) 10 054
39 640 5 827 6 031 (4 214) 10 245 17 178 (12 140) -- 2 930
34 423 4 687 9 888 355 9 533 15 620 (8 387) -- 2 853
J A A R V E R S L A G 2 0 0 8 S H OP RITE H OLD IN G S B EPER K 1 0 9
aanhangsel a ­ Belange in Filiale
Uitgereikte gewone en voorkeur aandele-kapitaal Land van en -premie inkorporasie R'000 Persentasie aandeelhouding by Groep gehou % Belegging in aandele 30 Junie 30 Junie 2008 2007 R'000 R'000 Bedrae verskuldig deur/(aan) 30 Junie 30 Junie 2008 2007 R'000 R'000
Direkte Filiale OK Bazaars (1998) (Edms) Bpk Shoprite Checkers (Edms) Bpk Shoprite International Bpk Shoprite Insurance Company Bpk Shoprite Checkers Properties Bpk ander
Suid-afrika Suid-afrika Mauritius Suid-afrika Suid-afrika Suid-afrika
2 700 1 128 908 1 429 680 20 230 26 196
-- 174 431 1 429 680 20 230 16 677 150 1 641 168
-- 174 431 1 426 263 20 230 16 677 150 1 637 751
-- 222 577 -- -- 3 365 (150) 225 792
-- 143 990 -- -- 3 365 (150) 147 205
inDirekte Filiale africa Supermarkets Bpk* Checkers Chatsworth Bpk Computicket (Edms) Bpk Megasave Trading (Pvt) Ltd* Mercado fresco de angola Lda* OK Bazaars (Lesotho) (Edms) Bpk OK Bazaars (Namibië) Bpk OK Bazaars (Swaziland) (Edms) Bpk OK Bazaars (Venda) Bpk Propco Mozambique Lda* Retail Holdings Botswana (Edms) Bpk* Retail Supermarkets Nigeria Bpk* Sentra Namibië Bpk* Shophold (Mauritius) Bpk* Shoprite angola Imobiliaria Lda* Shoprite Checkers Tanzania Bpk* Shoprite Checkers Uganda Bpk* Shoprite Ghana (Edms) Bpk* Shoprite Lesotho (Edms) Bpk* Shoprite Madagascar S.a.* Shoprite (Mauritius) Bpk* Shoprite Namibië (Edms) Bpk* Shoprite RDC SPRL* Shoprite Supermercados Lda* Shoprite Too (Edms) Bpk* Shoprite Trading Bpk*
Zambië Suid-afrika Suid-afrika Indië angola Lesotho Namibië Swaziland Suid-afrika Mosambiek Botswana Nigerië Namibië Mauritius angola Tanzanië Uganda Ghana Lesotho Madagaskar Mauritius Namibië DRK angola Tanzanië Malawi
-- 2 000 233 32 796 342 300 500 200 2 400 432 5 000 522 5 880 351 342 -- 8 11 507 1 64 970 9 365 -- 13 464 342 1 870 3
100 48 100 100 100 50 100 100 50 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 51 100 100 100 100 100 1 641 168 1 637 751 225 792 147 205
*Omgeskakel teen historiese wisselkoerse aantekening: algemene inligting ten opsigte van filiale, soos vereis deur paragraaf 70 van die Vierde Bylae tot die Maatskappywet, is slegs verskaf ten opsigte van filiale waarvan die finansiële posisie of resultate wesenlik is ten einde die Groep behoorlik te beoordeel. `n Volledige lys van filiale is op versoek beskikbaar.
1 1 0 S H OP R ITE H OL D IN G S BEPERK J A A R V E R S L A G 2 0 0 8