Betogings lê Oos-Kaapse boere lamArgieffoto (Foto: Elmond jiyane/GCIS) Boere in die Oos-Kaap is moedeloos met voortdurende betogings oor dienslewering wat groot finansiële verliese vir die boerderygemeenskap tot gevolg het. Boere moes sedert verlede jaar keer op keer staan en toekyk hoe paaie na markte versper word, kragtoevoer na plase afgesny en infrastruktuur vernietig word. Boonop is die boere ontevrede oor die polisie se aksies tydens die betogings en dat boere uiteindelik self moet inspring en spreekwoordelike vure doodslaan om hul boerderye te beskerm. Diensleweringsbetogings is sowat drie weke gelede in die Rocklands- en Kariega-omgewing aangemeld. Inwoners van die Kwa Nobuhle-nedersetting naby Kariega het beter dienslewering en ook toekenning van erwe in die nedersetting geëis. Volgens Pieter Cloete, voorsitter van Agri Oos-Kaap, het inwoners die R334-pad tussen Rocklands en Kariega met brandende bande versper, infrastruktuur vernietig en ook kragpale afgesny. Een van die boere het ook brandskade op sy plaas gehad. Gevolglik het plase en kleinhoewe in die omgewing vir dae lank sonder krag gesit. “Die betogers teiken nie soseer die plase self nie, maar hulle sny die boere se krag af om aandag te trek en te hoop dienslewering verbeter,” sê Cloete. Behalwe dat boere dan sonder krag moet sukkel of ekstra onkostes vir alternatiewe kragopwekking aangaan, stel dit ook inwoners se lewens in gevaar. “Daar is ouer mense op die plase of kleinhoewes wat vir hul lewens vrees wanneer die krag af is omdat hul alarms en elektriese bedrading ook dan af is,” vertel Johan Rademeyer, voorsitter van die Van Stadensrivier-boerevereniging. Rademeyer sê met die vorige betogings waardeur die Rocklands-omgewing ook lamgelê is, moes die kragpale teen ŉ koste van sowat R800 000 vervang word. “Elke keer moet daar hope geld vir die skade opgedok word.” Cloete sê die groter landbougemeenskap word geraak deurdat boere, veral sitrus- en hoenderboere, nie hul produkte na markte en verspreidingspunte kan vervoer nie omdat die paaie versper word. Van die boere se werkers kon ook nie by die werk uitkom nie. Volgens Cloete en Rademeyer is die situasie tans kalm. Betogings is ook in Junie in die Hankey in die Gamtoosvallei aangemeld. Volgens Grewar Oosthuizen, ŉ verteenwoordiger van die Gamtoosvallei-landbouvereniging, wat Hankey en Patensie insluit, het dié betogings gegaan oor ontevredenheid met die teenwoordigheid van buitelandse burgers in die omgewing. Tydens hierdie betogings was die hoofpad deur die dorp vir dae gesluit, wat veroorsaak het dat kinders nie skool toe kon gaan of werkers by die werk kon uitkom nie. Trae polisieoptrede Die boere het veral hul misnoeë uitgespreek oor die polisie wat tydens betogings “net staan en toekyk,” terwyl betogers amok maak. “Met die laaste betogings was die boere genoop om die paaie self oop te maak. Die polisie het nie genoeg mannekrag nie en is te bang om in te gryp,” sê Cloete. Volgens Oosthuizen misluk die polisie in die uitvoering van sy mandaat om die gemeenskap teen geweld (gewelddadige betogings) te beskerm. “Hulle tree ook nie binne die wet op deur die aanhitsers in hegtenis te neem nie.” Hy meen die versperde paaie sou ook lankal oopgestel gewees het as die polisie vinnig opgetree het.