Roel Mathies coördinator servicelijn at Milieudefensie
Jeffrey Teggelove at VODN
Jeffrey Teggelove algemeen secretaris at VODN
Paul Kleingeld at CPS
Paul Kleingeld webmaster at CPS
Marieke Florissen at Optiplus
Marieke Florissen marketingmanager at Optiplus Huweliksvoorwaardekontrakte - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Huweliksvoorwaardekontrakte
Moet dit geregistreer wees en kan dit mondelings wees?
Die huweliksgoederebedeling van gades word bepaal deur die Wet op Huweliksgoedere van 1984. Kragtens hierdie wet sal gades binne gemeenskap van goedere getroud wees indien daar nie ’n huweliksvoorwaardekontrak (HVK) geregistreer word wat dit sal uitsluit nie.
In Suid-Afrika is daar ’n aanname dat ’n HVK geregistreer moet word om geldig te wees en dat die HVK voor die huwelik aangegaan moet word, waarna jy nog 30 dae tyd na die huwelik het om dit te registreer. Hierdie aanname is egter foutief. Daar kan ’n ongeregistreerde HVK wees, self ’n verbale kontrak tussen gades.
In die saak van Honey v Honey 1992 het die hof beslis dat die woord “huweliksvoorwaardekontrak” nie gelykstaande is aan “geregistreerde huweliksvoorwaardekontrak” nie. So ʼn kontrak of ’n verbale ooreenkoms sal bindend wees tussen die gades en ook geldig tussen die partye, maar nie tussen derde partye of buitestaanders nie.
Hierdie posisie word ook daarna in verskeie ander hofsake bevestig. Dit is dus moontlik om ’n geldige mondelinge kontrak aan te gaan, wat tussen jou en jou gade bindend sal wees. Die probleem is egter dat derde partye glad nie daardeur geraak word nie, bv. krediteure.
Praktiese voorbeeld: Piet en Susan sluit ’n HVK voor die huwelik, maar registreer dit nie. Indien Piet en Susan sou wou skei, sal hulle skei asof hulle buite gemeenskap van goedere getroud is, omdat hulle die HVK met mekaar gesluit het. ’n Krediteur kom eis R500 000 vanaf Piet, die HVK is nie geregistreer nie en daarom word hulle geag binne gemeenskap van goedere getroud te wees en die krediteur kan R250 000 ook van Susan eis.
Waarna ook in so verbale kontrak gelet moet word, is dat die party wat die verbale HVK beweer, die onus of bewyslas dra om te bewys dat daar wel so ʼn ooreenkoms tussen die gades aangegaan is. Dit is egter baie moeilik, want dis gewoonlik een gade se woord teen die ander en dit is selde dat daar ander getuies hiervan is.
Die hof sal kyk na al die omringende omstandighede om te bepaal hoe die betrokke partye geleef het na die sluiting van die HVK. Het hulle geleef asof hulle buite gemeenskap van goedere getroud is? Het hulle aparte rekeninge geopen? Was hulle geldsake apart van mekaar bedryf? ens. Hierdie is egter baie moeilik om te bewys, juis omdat die enigste getuie vir hierdie bewyse die ander gade is, wat op daardie stadium reeds sy of haar bes probeer om dit te ontken.
Die vraag wat gereeld gevra word, is: Kan ek ’n mondelingse HVK aangaan? Die antwoord is ja. Moet ek ’n HVK laat registreer? Die antwoord is nee, dit hoef slegs geregistreer te word indien jy wou seker maak dat dit bindend teenoor derde partye is.
Dit is egter die beste opsie om wel jou HVK te laat registreer en ook behoorlik te laat opstel. Die belangrike voordeel wat jy het om buite gemeenskap van goedere getroud te wees, is om eise van derde partye te weerstaan.
Kan die HVK na huweliksluiting geregistreer word? Die antwoord is ja, die HVK moet egter binne drie maande na huwelikbevestiging geregistreer word indien dit binne die Republiek verlei is. Indien die huwelik in die buiteland verlei is, moet die HVK binne ses maande na huweliksbevestiging geregistreer word. Indien die kontrak verlei word ná huweliksluiting of indien jy nie binne die tydperke gehou het nie, sal die hof genader moet word vir kondonasie.