Die satire word enersyds sterker gemaak deurdat dié reël die gedig God die digter van die oortuigde religieuse digter T.T. Cloete eggo. Andersyds verklap die benutting van die koppelteken om die dubbelsinnigheid van “per-vers” te aktiveer, die nogalse gesogtheid van die (self-)satire hier.
‘n Tweede tema wat deur die bundeltitel aangekondig word, is die haglike strewe na voorstelling, weerspieëling of bevatting van die grote in die kleine, byvoorbeeld van die werklikheid in die kunswerk (gedig). Die oorweldigende werklikheid en die kosmiese kragte (soos die verganklikheid) wat daarin werksaam is, kan helaas nié deur die mens se tegniese venuf kleingekry word nie. Vergelyk gedigte soos Die hakkelaar, Natuurdigter, Lees by lamplig, Bestemming en Die lang pad.
Dit beteken nie dat sy (Afrikaanse) digterskap vir hom geen hartstogtelike, lewensbepalende saak is nie: “ek is … / lewenslank geklink aan my minerale taal: / helder simbaal uit hierdie land se erts gepuur”. Hy is net weerbaarder as hy sy liefde vir die taal en die letterkunde al draak stekend kan verklaar, soos in die gedig Loflied op die letterkunde.
Hoewel die gedigte nie in afdelings ingedeel word in die bundel nie, staan hulle tog min of meer tematies gegroepeer. ‘n Viertal openingsverse oor die digkuns en die digterskap word gevolg deur groepe oor die internetwêreld, oor sosio-ekonomiese kwessies, oor dood en verval en oor sosio-politieke vraagstukke.
Inderdaad ‘n jammerte dat Clinton se werke nie geredelik beskikbaar is nie. Hy is ‘n knap digter en hy het my steun. Ek verstaan waarom hy nie sy gedigte vir die Groot verseboek beskikbaar wil stel nie. Ek sou dieselfde doen.
Die toonaard hiervan belig netjies die toonaard van die bundel – amper ‘n vertroude tipe kennis en ervaring, die oproep van gedeelde en bekende intiemhede, ‘n terughunkering na ‘n vergange, harde, maar onskuldige wêreld, amper anachronisties in die tydgewrig waarin ons leef. Uiteraard voed die poësie op ouwêreldsheid, gemoedelik-lokale realisme, en pure nostalgie. As jy die bundel met sy twee-en-sestig gedigte proe soos koffiekapitaal, by spreke van wyse, besef jy Basie Duvenhage kan die Dana Snyman van die Afrikaanse poësie word. Ek bedoel dit geensins neerhalend nie – Dana Snyman laat my dikwels ‘n nostalgiese traan in die oog kry, alhoewel die nostalgie op die duur vir my ‘n té maklike stylgreep word, en daarom soms verleë laat oor die armoedigheid daarvan, en soms verveel oor die eenselwigheid.
Wium van Zyl trap in die slaggat met die laaste paar sinne van sy bundelcommendatio waar hy ook ingesleur word in die private verwysingtjies en die ewige ellips, afgesluit met die ampervergete ampervloekwoorduitroep “O! ditsem!”. Ek verstaan hoekom hy gekies het om hierdie kort bekendstelling (vir voornemende kopers) so af te sluit, want dit is kensketsend van die bundel. Maar ongelukkig kom dit in die dryfsand van ‘n té gemeensame annerlikheit, waar die wins daaraan amper net so groot is as die gevaar daarvan.
Daar is pragtige poëtiese en taaljuwele te lys uit hierdie bundel, wat ek vir die binnevet wil voorhou:
· “mooi Vytjie September loop drilstêre – buk rondom die gloed / tel nog fynhoutjies op / lat die velviool nie sy stryk verloor”