Suid-Afrikaanse staatshoofde – Africa Media Online
Leierskap tydens die opkoms en ondergang van apartheid
Deur Africa Media Online
Suid-Afrikaanse geskiedenis in die 20ste eeu is oorheers deur die opkoms en ondergang van apartheid, ’n regeringsvorm gebaseer op rasseklassifikasie wat krag en voorregte in die hande van ’n klein minderheid mense van Europese afkoms geplaas het en die groot meerderheid van die nasie se bevolking wat van Afrika-afkoms is, van regte ontneem het. Die bitterheid van twee Anglo-Boer-oorloë wat tussen die Britte en Afrikaners (wit Suid-Afrikaners hoofsaaklik van Nederlandse afkoms) geveg is, het die medium verskaf waarin die Afrikaner se nasionalistiese ideologie van apartheid kon groei. In die stryd tussen Afrikaans en Engelse Suid-Afrikaners was dit uiteindelik nieblanke Suid-Afrikaners wat die onderspit gedelf het. Die mense wat in beheer van die opkoms en ondergang van apartheid was, was die nasie se staatshoofde. In 1910 is die twee voormalige Afrikaner-state, naamlik die Transvaal en die Oranje Vrystaat, met die twee Brits-beheerde kolonies, die Kaap en Natal, verenig om die Unie van Suid-Afrika onder beheer van die Britse Kroon te vorm. Sedert hierdie tyd is die Suid-Afrikaanse regering deur ’n eerste minister gelei.
Alhoewel hulle Afrikaners was, het die vroeë eerste ministers Botha en Smuts ’n versoenende posisie tussen Afrikaans en Engelse Suid-Afrikaners ingeneem. Onder Hertzog is voorregte vir die werkersklas-blankes verskans terwyl swartes verder ontneem is. Apartheid het egter slegs onder die leierskap van die Afrikaners se Nasionale Party, met eerste minister DF Malan wat in 1948 aan bewind gekom het, die amptelike regeringsbeleid geword. Sy navolgers het op hierdie beleid van segregasie voortgebou. HF Verwoerd was spesifiek verantwoordelik vir die daarstelling van wat as “Grand Apartheid” bekend gestaan het: die segregasie van rasse op ’n makro skaal. Mense van Afrika-herkoms mag nie land besit of gehuur het buite die klein gebiede wat as “tuislande” bekend gestaan het nie. Die toepassing van die skema het die massahervestiging van swart mense na hierdie tuislande veroorsaak. In 1961 het Suid-Afrika ’n republiek geword. Tot 1984 was eerste ministers steeds aan die hoof van die regering van die Republiek van Suid-Afrika. Toe is ’n nuwe grondwet ingestel, en die staatspresident het die staatshoof geword.
Jan Christiaan Smuts: 1920-1924 en 1939-1948
Hendrik Frensch Verwoerd: 1958-1966. Hy het op 6 September 1966 by die parlementsgebou tydens ’n sluipmoordaanval gesterf.
Pieter Willem Botha: 1978-1984. Daarna is die pos van eerste minister afgeskaf en het hy van 1984-1989 staatspresident geword.
FW de Klerk was die laaste president van Suid-Afrika terwyl die apartheidstelsel die amptelike beleid was. Druk vanaf die vryheidsbewegings, openbare onrus binne die land, ekonomiese sanksies deur die internasionale gemeenskap en veroordeling deur die godsdienstige gemeenskap, asook druk deur die Suid-Afrikaanse sakegemeenskap het die stelsel onhoudbaar gemaak. In 1993 het De Klerk en ANC-president, Nelson Mandela, saam die Nobel-prys vir vrede gewen ter erkenning van hul pogings om apartheid tot ’n einde te bring. Apartheid het amptelik op 27 April 1994 geëindig toe Nelson Mandela die eerste veelrassig verkose president van Suid-Afrika geword het. Ooreenkomstig die Vryheidsmanifes het Mandela alle Suid-Afrikaners tot ’n gemeenskaplike oogmerk opgeroep, naamlik ’n Suid-Afrika vir almal wat daarin woon. Mandela het selfs in 1995 ’n hoflikheidsbesoek aan Hendrik Verwoerd se weduwee gebring as deel van sy poging tot versoening.
Bydraer: Photographer—Martin Gibbs
Bydraer: Photographer—David Goldblatt / South Photographs
Bydraer: Photographer—Paul Weinberg / South Photographs
Bydraer: Photographic Archive—Cory Library
Google se Privaathed en Bepalings
Gradeer jou blaaier op:
jy sien tans 'n afgegradeerde weergawe van die webwerf, want jou blaaier is verouderd. Kom meer te wete.