Die Aftree-oord | SkalkSkryf
April 20, 2016 deur Louwie
Altz en Heimer se Aftree-oord
Die jare stap aan, dit wag vir niemand nie. Maak nie saak of jy mooi of lelik, dom of slim, ryk of arm is nie, een of ander tyd haal tyd jou in, trek jou hare uit jou kop uit, stoot jou maag soos brooddeeg oor jou belt, beplooi jou gesig en begrawe jou gisters asof dit nooit gebeur het nie. En dit is die maklike deel daarvan, hef aan lê en wag vir jou soos ´n honger luislang om die lewe stadig uit jou uit te wurg voor die ou sekelman genadiglik jou lewensdraad kom knip.
Maar dit alles meen nie mens kan nie weghardloop vir die onding nie. Jy kan dit bloot ignoreer en aangaan met jou lewe asof daar nie ´n einde aan is nie, in elk geval nie aan joune persoonlik nie. Ander word oud en gaan dood ja, maar nie jy nie. Jy gaan min of meer vir ewig lewe. Daar is mos pille, plastiese snykunde en botox. En as dit nie genoeg is nie is daar altyd mooi jong meisies (of jong mans vir die cougar tantes) wat die ou ego streel en jou weer jonk en pure perd laat voel, tot jy eendag wakker word en meer soos ´n rot as ´n stoetperd voel. Jou asem begin jaag nog voor jy agter die meisie aan begin hardloop het, en jou bene word lam sodra jy uit jou stoel uit opstaan. Dis dan wanneer jou kinders jou aftree-oord vir jou kies, jou karigge besittings in bokse pak en jou sonder seremonie by jou laaste blyplek gaan aflaai.
En so beland ek in Altz en Heimer se Aftree-oord. Ek wou nog met die ou benerige, bewende hand bespotlik ontsier deur lewervlekke waai, toe is die kinders alweer in ´n stofwolk met hulle dubbelkajuit 4×4 om die hoek en weg op pad see toe vir welverdiende, lang vakansie met my geld (vir die vakansie en die 4×4).
Legende wil dit hê dat die aftree-oord sy naam kry van die eerste twee mans wat hier kom aftree het. Altz was ´n Jood wat die Auschwitz konsentrasiekamp oorleef het en na die oorlog so ver as moontlik van Duitsland wou wegkom, en Heimer was ´n Duitser wat as SS soldaat die gaskamers by Auschwitz beman het en na die oorlog so ver as moontlik uit Duitsland gevlug het om vervolging weens misdaad teen die mensdom te ontkom.
Dit was blote toeval dat die twee toe op hulle oudag in dieselfde aftree-oord beland het. Niemand was bewus van die twee se vreemde geskiedenis en die ironie van die situasie nie, tot die dag dat demensie die twee oumanne se koppe lelik begin omkrap het. Want wat toe gebeur is dat Altz vir een of ander rede geglo het dat hy ´n SS soldaat was wat Jode verbrand het, en Heimer begin glo het dat hy ´n Joodse gevangene in Auschwitz was. Daarna moes Heimer knaend vlug vir sy lewe omdat Altz "die Joodse vark" in die gaskamer wou stop. Die twee ou "aartsvyande" se vete het vir komiese oomblikke gesorg. Weens die ouderdom kon Altz nooit vir Heimer inhaal om hom gevange te neem nie, en Heimer kon skuife-skuifel ´n tree of twee voorbly tot hulp opdaag om hom van ´n gewisse "gasdood" te red. By een geleentheid is Heimer uit ´n linnekas gered terwyl Altz probeer het om die "gaskamer" aan te skakel deur die ligskakelaar aan en af te sit.
Op die ou einde is die twee ou mans op dieselfde dag langs mekaar in die siekeboeg oorlede. Nie een was meer bewus van die ander nie. Die stryd is gestry en tyd het gewen. Die ou sekelman het emosieloos en onverbiddelik sy taak volvoer. Of hulle "daar Bo" die stryd voortgesit het sal ons nooit weet nie. Valhalla en wat daar gebeur bly vir ons, die lewendes, ´n geslote boek.
Is ´n vreemde ding, die lewe. Mens kom kaal en alleen hier in en die heel eerste ding wat jy doen is om ten hemele te skreeu, moontlik om luid en duidelik protes aan te teken teen jou gedwonge teenwoordigheid op ´n plek waar mense met groot koppe en maskers op hulle groot gesigte na jou staar. En dan word jy vir ´n lang tyd rond gedra na plekke waar jy nie wil wees nie, rond geskommel om te slaap as jy nie wil slaap nie en onheilig slegte kos, wat jy nie wil eet nie, in die mond gestop. Jy kan nie praat nie, jy bevuil jouself tydig en ontydig en dan tref die elende van tandekry jou met gepaardgaande oorpyn, maagpyn, bekpyn, koors, spuitpoep en algemene ongesteldheid van lyf en gees. Dit is nie pret nie.
Die jare stap aan. Jy word vertel, nee gedwing om bly te wees dat jy lewe al skop die lewe jou met reëlmaat op die skeen (as jy gelukkig is) en soms in die bek (omdat jy dit verdien, sê hulle jou). En jy moet steeds dankbaar wees, beveel die dominee.
Jy bly by jou ouers (free board and lodging) vir ´n lang tyd. Hulle sê vir jou wat jy mag en veral nie mag doen nie, dan, tot jou (en hulle) verligting trek jy na jou eie klein batchelor woonstel toe. Dis klein, dit is oud, maar dit, met al sy kakkerlakke, is joune en jy is vry van jou ouers se drakoniese streng reëls, hulle gekerm oor jou kleredrag/houding/vriende/keuse van musiek en algemene lewensstyl en, volgens hulle, verwronge lewens uitkyk. Nou kan jy ernstig begin jol.
En van jol kom trou en die woonstel is skielik te klein, en jy trek na ´n groter woonstel toe. En dan kom daar ´n kind (of twee) en die woonstel is nie meer groot genoeg nie, die blyplek moet groter en indien moontlik ook mooier. Voor jy weet is jy die trotse eienaar van ´n huis (wat jy nie kan bekostig nie), en ´n blink kar (wat jy nie kan bekostig nie) in een of ander middelklas voorstad (waar jy nie regtig wil bly nie) en jy lewe met trots jou middelkas lewetjie terwyl die sand in jou uurglas medoënloos uitloop sonder dat jy dit regtig agterkom, en voor jy weet wat tref jou verlaat die kinders die huis en die groot, stil huis met sy groot tuin word te veel vir jou en jou vrou om te onderhou en skoon te hou, want skielik raak jy uit asem as jy net dink daaraan dat die gras gesny moet word, gee jou ou bene in as jy met die leer op die dak moet klim om ´n lekplek reg te maak.
En dan eendag, as jy hygend na asem bo op die huis se dak staan en jy kan om die dood nie onthou waarom jy op die dak geklim het nie, en jou bene gee skielik onder in en jou buurman kom grawe jou uit die blombedding waarin jy geval het, dan stel die kinders voor dat julle die huis verkoop en na ´n kleiner plekkie in ´n aftree-oord toe trek sodra jy uit die hospitaal ontslaan word. Dit, besef jy so stadig aan, is die finale aanloop tot die einde, want die kleiner plekkie is eers ´n woonstel (twee slaapkamers as jy gelukkig is) en uiteindelik beland jy soos ek in enkel kamer in ´n ouetehuis tussen ´n spul seniele oumense, en skielik is daar weer streng reëls en regulasies, en ander mense besluit vir jou wanneer jy sal opstaan, wanneer jy sal eet, wat jy sal eet, wanneer en hoe lank jy sal slaap. En jy weet ook onverbiddelik dat die laaste lêplek wat jy van hier af gaan betrek nie so snoesig en warm soos jou heel eerste woonplek destyds pas na jou geboorte gaan wees nie, dit sal van hout gemaak wees, en dat jy in jou kispak, kerkskoene en das net-net daarin sal pas.
En nou kan jy gaan sit en jammer wees vir jouself, of jy kan verbitterd wegdraai van vriende en kinders, of jy kan rustig aangaan met jou lewe asof niks verander het nie, soos ou Jan met sy geliefde Ford Anglia, nog die tweekleur model met die skuins agterruit. Die ou kar is mos Jan se lewe. Dit is, anders as ou Jan, in uitmuntende toestand (behalwe vir ´n paar ligte duikies op die neus). Jan was die kar elke dag. Een maal per week word dit van voor tot agter gepoleer en selfs die bande word dan gewaks.
Maar Jan ry nooit meer met die kar nie. Op agt en tagtig kan Jan nie meer as tien treë voor hom sien nie. Dit het die sy dogter eers uitgevind toe ou Jan een helder dag voor ´n trein ingery het. Die Anglia se aterkant was net oor die treinspoor toe die trein donderend agter hulle verby storm. Die wind het van die lokomotief het die karretjie woes heen en weer gekud want dit het letterlik millimeters agter die kar verby geskuur. Die kind het histeries gegil toe sy die trein sien aankom, en sy het aanhou gil lank na die trein in die verte verdwyn het.
Ou Jan het aanhou ry en ergerlik geskel oor die man nie kyk waar hy ry nie. Die kind het egter aangou gil tot hy stilgehou het, toe het sy hom agter die stuurwiel uitgeboender en self huis toe bestuur. Ou Jan wou weet waarom die sitplek waar sy pas gesit het so nat was, maar sy het hom nie geantwoord nie. Dit was die laaste maal dat Jan toegelaat was om met die Anglia te ry.
Die Ford was die sentrale punt van belang toe ek ou Jan die eerste keer ontmoet het. Op een van my oggend wandelings het ek hierdie vreemde mompel geluide en ´n gedoef-doef van iets of iemand wat teen ´n blik slaan, agter ´n lae muurtjie gehoor. Toe ek omloop om te sien wat aan die gang is, sien ek hierdie agt en tagtig jarige klein, maer oompie met die kierie in die hand wat skuifel-skuifel en mompel-mompel om sy Ford karretjie beweeg. Hy skuifel tot by die linker voorwiel, skop die voorwiel met al die geweld waartoe hy in staat is (wat beteken hy lig sy voet op, trek dit sowat drie sentimeter na agter en gee dan die wiel … wel, ´n baie ligte skop). Dan skuifel hy weer mompel-mompel met behulp van sy kierie na die voorkant van die kar waar hy sy kierie omhoog hou en die kar ´n geweldige (ligte) hou op die neus gee, waarna hy na die regter voorwiel omskuifel en daardie wiel ook een van sy magtige skoppe toedien. Hier verpoos hy en kyk verlangend na die agterwiel, maar besluit dit is te ver om tot daar te skuifel en daardie wiel ook ´n skop te gee.
Ek staan nader en kug respekvol om my teenwoordigheid bekend te maak. "Goeie more," sê ek versigtig. "Het jy ´n probleem met die kar?"
Ou Jan het my so gestaan en kyk sonder om ´n woord te sê, toe lyk dit of hy my herken, en toe storm hy skielik skuifelend in my rigting met sy kierie omhoog. "Jou maaifoedie!" skel hy driftig in sy stadige aantog. "Jy dink jy kan my bespotlik maak! Wie gee jou die reg om oor my te skryf in daardie simpel boek van jou? Ek kan my kar skop en slaan soos ek wil, dit het niks met jou uit te waai nie!"
Intussen beweeg ek versigtig agteruit om buite beryk van die kierie te bly. "Maar ek weet nie eers wie jy is nie, ek ken jou nie. Wie is jy, waarvan praat jy?" vra ek verbaas.
"Jy, Schalk watsenaam, moet nie dink ek weet nie waar jy aan jou stories kom nie. Jy agtervolg my. Jy spioeneer op my. Ek dink jy werk vir die KGB. Maar vandag sal ek jou ´n les leer. Jy sal my nie weer bespotlik maak nie. Ek laat nie met my mors nie," sê hy dreigend en volhou sy skuifelende agtervolging van my … ´n baie verbaasde my, moet ek by sê.
Uit die hoek van my oog sien ek ´n ander ou man aangestap kom met sy kierie in die hand. Dit lyk of hy wil verby hou, maar toe hy die naam Schalk hoor steek hy vas, gluur my aan en skuifel ook nader.
"So dit is ons groot skrywer," smaal hy. "Jy is lekker grootbek in jou boek, maar kom ons kyk hoe dapper is jy van aangesig tot aangesig."
Ek kyk die man onbegrypend aan. "Wat?" vra ek uit die veld geslaan. "Wie de hel is jy?"
Ou Jan het sy agtervolging tydelik gestaak en staan afwagtend en kyk na die nuwe aanvaller. Toe kom staan die man reg voor my, trek sy ogies skrefies en sê: "Ek het ´n swart belt in karate. Ek gaan jou vandag ´n les leer wat jy nie sal vergeet nie. In jou simpel boek kon jy my plat slaan en as die groot held by my meisie gaan spog. Jy het gelieg. Jy het my van agter af aangeval. Jy is ´n lafaard. Vandag is dit man teen man."
"Maar wie is jy?" vra ek so half desperaat. "Ek ken jou van geen kant af nie!"
Toe gooi hy sy kierie een kant toe en gaan staan in daardie beroemde 'Karate Kid' pose voor my, die een beentjie opgetrek met die arms na die kante toe uitgestrek. En toe val hy om, teen ou Jan se kar, en toe is daar oorlog. Jan storm met die kierie omhoog skreeuend op die man af en slaan hom met alle mag, so tik-tik oor die kop en skouers terwyl hy skel dat niemand aan sy kar mag raak nie en, skel hy; "gee pad van my kar af, ek sal jou vermoor jou maaifoedie!"
Ek het my haastig uit die voete gemaak terwyl die twee ou bulle mekaar asmaties hygend pak. Toe ek die laaste keer oor my skouer kyk was daar drie ou manne wat mekaar met hulle kieries takel. Die nuweling tot die stryd skreeu hygend "dis nie oor julle wat hy skryf nie, dis oor my en my kar wat ek altyd met die slinger bygekom het as die ding nie wou start nie wat hy skryf. Ek is die hoofkarakter in sy storie, nie julle twee domkoppe nie!"
Op pad na my kamer toe het ek in die voorportaal die oorsaak van my verdriet raakgeloop. Daar het ´n boek met die titel "Vuurvoël" wat al varkoor gelees is, op die tafel gelê. Die skrywer se naam was Schalk van Renswijk. Ek het die boek opgeraap, onder my baadjie versteek en koers gekies kamer toe om dit te gaan lees. Ek wou weet wat hier aan die gang was.
In die voorportaal het Zita soos gewoonlik poedel kaal op die stoep gelê en my uitgenooi om saam met haar op die strand te kom lê en tan. Sy het ´n bottel vonkelwyn vir ons in haar strandsak, het sy gesê. Ek het liefies vir haar geglimlag en gesê ek gaan net gou my handoek en swembroek haal dan kom ek. Zita nooi almal uit om saam met haar op die strand te lê, selfs ons bejaarde, senuweeagtige predikant.
In die kamer lees ek verwoed aan die boek. Dis gelukkig kort stories en ek vorder fluks. Toe die etensklok lui sluip ek versigtig eetkamer toe. Om elke hoek verwag ek om met ´n kierie aangeval te word. Etenstyd by Altz en Heimer se aftree-oord is gewoonlik ´n baie interessante gedoente. Alle inwoners moet ten minste twee maal per week in die eetsaal gaan eet. Die res van die tyd kan die wat kan of wil vir hulle self kosmaak. Of jy kan elke dag daar gaan eet as jy wil. Die keuse is joune, of soos die oumense sê; dit hang af hoe sterk jou doodsdrang is. As jy gou wil doodgaan sal jy elke dag daar gaan eet. Is die ou Thanatos/Eros stryd so bietjie op sy kop gekeer, het iemand eendag opgemerk. Die kos versterk jou doodsdrang en vermoor jou seksdrang, as jy nog so iets sou hê op hierdie ouderdom.
Aan tafel gaan die gesprekke gewoonlik oor hoe sleg en oneetbaar die kos is en die vrouens spog oor hoeveel beter hulle op hulle dag kon kook. Bobaas kokke die hele lot van hulle as jy so luister. Selfs daardie bleekbeen Engelsmannetjie (Wat is die vent se naam nou weer? James/Jamie/Jammy of wat ook al) wat so spoggerig op TV kook sou nie kon kers vashou by hulle nie.
Die weer en plolitiek word ook gereeld bespreek. En soms draai die politieke gesprekke kort duskant die derde wêreldoorlog om soos die manne en vroue mekaar aanvat. Die enigste ding waaroor daar konsensus bestaan is dat alles in die ou dae beter was. Suurlemoene was suurder, die weer was beter, die politiek was regverdiger en selfs die kinders was beter, want die kinders van vandag is slapgat, ongedissiplineerd, onbeskof en lui. Ons kort ´n oorlog om weer murg in hulle pype te sit, om manne van seuns te maak, is die algemene konsensus, terwyl ek stik aan my gebraaide aartappel.
"Ek weet nie waar ek in my opvoeding gevaal het nie," sê Sarie die uitgesproke, skerpsinnige (swetsende) vrou wat altyd oorkant my sit. Sy en haar man het so ´n passievolle haat/liefdes verhouding. Hulle is gedurig aan die stry, gewoonlik tot op die punt waar jy dink hulle gaan handgemeen raak, maar sonder mekaar kan hulle nie lewe nie. In hulle jong dae was hulle wild. Een van hulle mees geliefde stories gaan oor ´n skrapse wit bikini broekie en ´n ontydige nood op ´n kanoo diep in Afrika. Maar dit vertel ek later.
"Vra ek jou," sug sy intussen. "My donnerse seun drink niks sterker as lemonade nie, en ek moet tog nie vir my dogter vra om op ´n Woendag of Donderdag iewers saam met my te gaan tee drink nie, want dan werk sy aan haar fokken preek vir Sondag. Lê mos Sondag vir Sondag die hele dag by die kerk. Te besig om vir my te kom kuier, of vir haar man en kind ´n ordentlike fokken bord kos te kook soos dit hoort. Ons kinders het sleg geword ten spyte daarvan dat ons ons vir hulle afgesloof het, en ten spyte van ons opvoeding. Ek moes hulle meer gedonner het, en meer aangemoedig het om seks te hê, beskermde seks, mind you" sê sy en lag vrolik terwy die ander mense aan tafel na hulle asems snak. "Schalk, jy sit verniet met jou vroom gesig daar," sê sy vir my. "As jy weer eendag by daardie Hunters Retreat plek van jou gaan jag moet jy my saamvat. Dit klink vir my na ´n al te gawe plek. Ek kan ´n fokken bok skiet en hom self bewerk ook, en ek kan van die ander goed ook doen waarvan jy in daardie boek van jou skryf," sê sy en knipoog sameswerend vir my.
"My man het gereeld op Hunters Retreat gaan jag," sê die stil, ronde vroutjie wat langs my sit bedees. "Hulle het altyd weeskinders vir die naweek saam gevat," sê sy trots en kyk liefdevol na haar man wat langs haar sit. Die man knik sy kop entoesiasties op en af om sy dierbare ronde vroutjie se stelling te beaam.
"Ja ek weet," sê ek vriendelik. (Ek het daardie storie gelees en besluit om saam te speel). "Ek het hom ´n slag of twee daar raakgeloop," sê ek ernstig. "En ek het altyd gewonder hoekom hy en sy vriende jong meisies jagveld toe geneem het en nie seuns nie. Seuns sou dit tog meer geniet het, dink ek?"
"Meisies!?" skril die ronde vroutjie skielik nie meer so bedees nie.
"Ja, mooi sewentien en agtienjarige weeskindertjies, pragtige meisies almal van hulle, en bekwaam," bevestig ek met ´n glimlag en kyk hoe die man se gesig eers wasbleek, en toe skielik so rooi soos bloed word.
"Meisies!" skel die vrou nou woedend in die rigting van haar altruïstiese, dapper jagter man wat vervaard opspring, sy bord spaghettie in my gesig gooi en toe die hasepad kies. Ek vermoed ek het iets verkeerd (of reg) gesê?
Toggie-tog. Ek het nog altyd gesukkel om vriende te maak, en hier kry ek dit reg om in die bestek van ´n uur sommer ´n halwe dosyn vyande te maak, en ek is totaal en al onskuldig. Hierdie ouetehuis kan nog ´n baie prettige plek raak, dink ek by myself terwyl ek ´n spoor van tamatiesous, meat balls en spaghettie agterlaat in my vlugtog na die veiligheid van my kamer toe. Ek moet die boek gaan klaar lees. Ek moet weet wat vorentoe op my wag en gereed wees om saam te speel.
In die kamer stoot ek die deur verlig agter my toe en bly vir `n oomblik met toe oë met my rug teen die deur staan om asem te skep. Ek moet stort en skoon klere aantrek, en dan moet ek dringend die boek klaar lees.
Toe ek my oë weer oop maak sien ek vir die eerste maal die man wat in die skemerte op die stoel langs my bed sit, ´n man met ´n baie groot pistool in sy hand.
"Aaa, my ou vriend Schalk. Ek het gehoor jy bly nou hier by ons en toe dog ek ek moet vir jou kom kuier. Ons het mos nog al die jare ´n baie belangrike afspraak in Switserland om na te kom, onthou jy?" sê die vreemde man en beduie met die loop van sy pistool dat ek op die bed moet gaan sit.
"Klaas?" stamel ek benoud. "Klaas van die onderdorp?"
Ek het die storie ook gelees. Dit was ´n riller, en ek vermoed ek is nou diep in die moeilikheid, en dit is beslis nie van die spaghettie en meatball soort van moeilikheid nie. Klaas is `n man wat moord as `n soort van stokperdjie bedryf, en daarom gaan sit ek gedienstig op die bed soos hy gesê het ek moet.
Ek wag in spanning om te hoor wat hy van my wil hê, al weet ek voor my heilige siel dat ek nie die Schalk is wie hy dink ek is nie. Ek weet ook dat sulke klein besonderheidjies nooit in Klaas se pad staan as hy iets wil hê nie. In sy wêreld lewer `n gebreekte been of arm gewoonlik die gewenste resultate op, en ek is nogal lief vir my bene en arms, ek hou van hulle, veral as hulle heel is.
Posted in Louwie | Tagged Aftree-oord, Altz en Heimer, Klaas van die onderdorp, Schalk van Renswijk, stories, Vuurvoël | 11 Kommentaar
op April 21, 2016 at 8:10 vm Tannie Frannie
Ooo, jy moet gou verder skryf, want jy het nou 'n "cliffhanger" duisend geskep!
op April 21, 2016 at 3:45 nm Stories Uit My Wereld
Insigewende blik op my toekoms.
op April 21, 2016 at 7:18 nm rondomtaliedraai
op April 23, 2016 at 6:48 nm vvuureoc
Baie beter as die vent wat Parkinsons gebruik om 'n bespotting van ou mense te maak.!
op April 23, 2016 at 10:44 nm Joh
Booinkie kry sy looinkie !
En iewers wag 'n wit hond.
op April 24, 2016 at 10:10 vm Louwie
Dit kom tannie Frannie. Hou dop, dit kom.
op April 24, 2016 at 10:16 vm Louwie
VVuureoc, wie sou nou so iets wou doen? Dit is wel so dat veral Altzheimer's baie komiese situasies oplewer, en mens lag later daaroor, maar mens hanteer dit altyd met deernis. Wie weet, more tref dit jou en dan is dit nie `n grap nie.
So `n mens moet ook maar onthou, oudword is nie `n keuse nie. Dit gaan met jou gebeur, dan kan ander met jou spot.
op April 24, 2016 at 10:18 vm Louwie
Haha, ja wie weet Joh. Daar wag vir seker `n paar verrassings uit die verlede. Hou maar hierdie spasie dop.
op April 24, 2016 at 10:24 vm Louwie
Tina (Tina wat?) nee ons is nie slim nie. Hoop jy geniet die storie.
op April 30, 2016 at 1:41 nm Hennie
Ai man ek het die skrywe nou geniet,sommer hier gesit en voorlees vir Magdaleen en Gerda.
op April 30, 2016 at 1:58 nm Louwie
Dankie Hennie. Ek hoop jy het die lelike woorde uitgelaat toe jy dit vir die meisies voorgelees het?