Ek het nooit kon dink om hierdie woorde te skryf nie: Ek dink baie sterk daaraan om my familie landuit te neem.
Eintlik sal dit nie vir my moontlik wees nie, want sien: Ek is ’n Afrikaan, nie as gevolg van my velkleur of deur my pa se lende nie. Ek is ’n Afrikaan, want ek het my oorgegee aan haar sjarme. Haar reuke, geure, haar koue Karooklip in die winter, haar snikhete Kalahari-somers; haar groen Boland en digte Zoeloeland. ’n Hoëveldse donderstorm en die grondreuk daarna. Veral haar lekker dag-vir-dag mense.
Ek sal nie oorleef in plekke soos Brittanje, Nieu-Seeland of Australië nie. Ek is ’n Afrikaan. Sy is my moeder. Ek het onder haar kombuistafel grootgeword.
Maar ek vrees vir my familie se lewe. Nie net vir die moontlike brutale verlies daarvan nie, maar ook oor die werk- en studiemoontlikhede wat hulle ontneem word.
’n Mens is nogal geneig om in te gee as ’n reuse-man met ’n tweeduim hout-dropper dreigend bo-oor jou staan. Jong kinders is ma-loos gillend die wingerd en boorde in en van die plaaseienaars het hul werkers wegkruipplek gegee.
Die optog se struktuur was tipies Cosatu en ANC, met marshalls aan albei kante, leiersfigure wat opstook in die middel, agter nog mense wat as leiers aan optogte deelneem. Dis ’n ou-ou strategie wat destyds vir u gewerk het. U was toe in die buiteland. O ja, daar was baie drank ook! Ek verstaan die verkiesing is volgende jaar en dit gaan al ’n rukkie taamlik oes met die ANC in die Wes-Kaap. U het iets nodig om die plaaswerkers aan u kant te kry. Maar die vasstel van die sektorale minimum loon vir plaaswerkers word deur u eie minister, Mildred Oliphant, beheer. Die boere kom dit eenvoudig na.
U party mag maar kwaad wees vir die wynboere. Maar wat van die mense wat die bokse maak, die vervoer verskaf, die brandstof verkoop en: Wat van die 30% wat die regering aan doeane en aksyns gaan verloor?
Ek is teleurgesteld in u en u regering. U kom nie u morele beloftes na nie. Dit is een ding om ’n mens ’n wasmasjien te belowe, maar om mense vals hoop in ruil vir hul kruisie te gee, kan nie vergewe word nie.
Maar soos dit nou aangaan sal die partytjie nie lank hou nie. Ek kyk noord. Daar is ander lande in Afrika waar die leiers soos gewone mense op gewone vlugte klim. Dit kos hul belastingbetaler sowat R200 miljoen per jaar minder as ons s’n. Geld wat u as ’n loonsubsidie aan die plaaswerker kon gee. Groete, Johan Smit, Robertson
Die department van arbeid kom te hore van ’n boer in die Wynland wat sy werkers swak betaal. Die department stuur toe ’n agent uit om ondersoek in te stel.
Die agent sê aan die boer: “Meneer, ek soek ’n naamlys van jou werkers en hoeveel jy elkeen van julle betaal.”
Die boer sê: “Wel, daar’s my voorman wat al 30 jaar lank vir my werk: Ek betaal hom R1 400 ’n week, plus gratis verblyf.”
“Hy verdien sowat R100 ’n week, maar betaal vir sy eie verblyf. Ek koop darem elke Saterdagaand vir hom ’n bottel Brandewyn sodat hy kan cope met die boerdery. My vrou laat hom ook soms toe om by haar te slaap.”
Hi Alet. EK het nogal gewag vir ’n reaksie en ek is bly dat dit van jou kom. Ek wil eers net een vraag omtrent die mense in die Kaap antwoord. Wie is die mense waarna ek verwys ?
Ons word elke dag met inligting gekonfronteer en jou brein is letterlik besig om onophoudelik keuses te maak. Maar die keuse wat die brein maak, word nie deur die inligting bepaal nie. Die keuse word deur die persepsie wat deur die inligting geskep word, bepaal. Inligting op sy eie is nie noodwendig gevaarlik nie. Dit is die persepsie wat as gevolg van die inligting geskep word wat die kind met die badwater kan uitgooi.
Ons het geweet dat ’n politieke organisasie die onlangse onluste in die Wes-kaap organiseer. Ons het ook geweet dat dit nie die plaaswerkers is wat staak nie maar dat dit juis die is wat nie werk nie, wat so lekker in die pad speel. Maar om die langdurigheid en volhoubaarheid van hierdie onluste te bepaal, moet ons nie na die inligting wat ons het kyk nie. Ons moet probeer om die gevoel onder die publiek wat deur die persepsies geskep word, meet. En dit is wat ek gedoen het. En ek het nie met een anderskleurige oor die saak gepraat nie. EK het met die oningeligte wit man gepraat wat nuus kyk, wat op die nuus die klagtes hoor en wat dan self sy eie gevolgtrekking maak wat sy eie persepsie van die gebeure skep.
Die besigheid by Lonmin, die stakings by ander myne, die onluste in die Kaap, het juis dit reggekry. Mense wat finansieel moeilik oorleef omdat kostes skerp styg en salarisse in verhouding nie byhou nie. Daardie mense hoor nie die inligting wat hulle oor die sosiale netwerke hoor nie. Hulle hoor die leuens oor die TV en het empatie met die boodskap van die onegte toneelspeler wat so hartseer vertel hoe sy met R50 moet oorleef.
Alet. Dit is wat ek getoets het en met wie ek gepraat het. Die feit dat die onluste internasionaal gesinkroniseerd uitbreek, het vir my en vir jou ’n ander betekenis. Die probleem is dat die meerderheid van hierdie land se bevolking, nie ons insig het nie. Dit was net weer vir my skokkend om te besef dat mense se persepsies van die waarheid hoofsaaklik deur die TV nuus geskep word.
As my prentjie van drie jaar gelede reg is, en as my teorie oor die persepsie korrek is, gaan dit meer en meer ongemaklik word om ons mense ook in die tyd kalm te hou.
Bestudeer die prentjie en meet die geweld vlakke wat ons nou gesien het en probeer die geweld in die nouste punt van die bottelnek indink. Weeg dit wat jy sien teenoor die krag van persepsie en vertel my hoe ons die druk kan verlig of selfs kan neutraliseer.
(Wanneer ons na die regverdigheid van die ongelukkigheid van die stakers kyk, kan ’n mens maklik met hulle saak empatie kry. Hulle griewe het ’n morele waarde en boere is in die knyp. Waar die boere in die verlede kos aan die werkers voorsien het, was die boere deur wetgewing gedwing om eerder meer geld te te gee sodat die werkers hulle eie kos kon koop.