Oorlog gaan SA’ners se kosmandjies (én badsakkies) duurder maakFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Viki Mohamad / Unsplash) Hoewel geografies ver geleë, sal Suid-Afrikaners na verwagting binnekort die uitwerking van die Russiese oorlog in Oekraïne regstreeks aan hul sakke begin voel. Rusland en Oekraïne is groot uitvoerders van graan, oliesade, kunsmis en ruolie en sedert die Russiese inval op 24 Februarie het die pryse van dié kommoditeite reeds aansienlik gestyg. Kenners meen die oorlog gaan boonop nie net ŉ uitwerking op brandstof- en oliepryse hê nie, maar ook verskeie landbou- en alledaagse verbruikersprodukte wat onder meer graan, koring, plantolies en -vette bevat. GraanSA sê die produkte wat waarskynlik die meeste geraak gaan word, is produkte waarvan die onderliggende kommoditeit se prys die skerpste gestyg het. “Sonneblom- en koringpryse het die sterkste toegeneem. Die prys van produkte soos brood en sonneblomolie sal dus na verwagting die skerpste styg.” Volgens Morné Botes, kommersiële direkteur van Soill, wat die B-Well‑ en African Gold‑kookolie-handelsmerke besit, sal die prys van proteïene soos vleis, suiwelprodukte, margarien, souse en smere, peuselhappies soos aartappelskyfies, sjokolade en lekkers, kookolies en selfs kos vir die vierpotige lede van die gesin ook styg. Plaaslike verbruikers gaan na verwagting ook al hoe meer begin opdok vir toiletware soos reukweerder en skoonheidsprodukte. Botes verwag dat stygings van tussen 15% en 20% vanaf 1 April op winkelrakke ondervind gaan word. “Landboukommoditeitspryse reeds verhoog” Wandile Sihlobo, hoofekonoom by die Landbousakekamer (Agbiz), sê die oorlog vind boonop plaas op ŉ tydstip waar wêreldwye landboukommoditeitspryse reeds hoër is weens laer graan- en plantolievoorraad. “Die droogte in Suid-Amerika, spesifiek Brasilië en Argentinië, wat saam 14% van wêreldwye mielieproduksie en 50% van sojaboonproduksie uitmaak, het internasionale pryse reeds vir ŉ groot deel van die afgelope twee jaar opgestoot. “Boonop het die stygende vraag in China en Indië na sojabone en ander plantolies, gekombineer met swak palmolieproduksie in Indonesië, opwaartse druk op wêreldwye plantoliepryse gevoeg.” Sihlobo sê Rusland en Oekraïne was verlede jaar gesamentlik verantwoordelik vir byna 30% van die wêreld se koringuitvoere, sowat 14% van alle mielie-uitvoere, ongeveer 32% van wêreldwye garsuitvoere, byna 60% van alle sonneblomolieuitvoere en sowat 14% van die globale kunsmisuitvoere. “Die vernietiging van ekonomiese infrastruktuur binne Oekraïne, tesame met verskeie skeepsmaatskappye wat die Swartsee-streek vermy en die uitgebreide sanksies wat Westerse lande teen Moskou ingestel het, beteken dat daar beperkings op die beweging van die landbouprodukte uit hierdie lande sal wees. “Dit sal vererger word deur ander faktore soos die ooreenkoms om sommige Russiese banke uit te sluit van internasionale betalingstelsels soos Swift.” GraanSA sê brandstof- en energiepryse sal ook intussen hoog bly. Die vloei van kunsmis kan boonop ontwrig word terwyl dié pryse ook kan styg.