PressReader - Beeld: 2017-09-15 - Zu­ma se hens­op in die hof
Zu­ma se hens­op in die hof
Maar is dit deel van nu­we stra­te­gie?
Beeld - 2017-09-15 - Voorblad - El­sje du Toit
Die er­ken­ning van pres. Ja­cob Zu­ma se ad­vo­kaat gis­ter in die ap­pèl­hof in Bloem­fon­tein dat dit irrasioneel was om straf­reg­te­li­ke aan­klag­te teen sy kli­ënt te­rug te trek, kan ’n ne­ga­tie­we uit­wer­king op sy ap­pèlaan­soek hê, meen regs­ken­ners.
“Maar die hof is nie heel­te­mal hier­deur ge­bon­de nie,” sê adv. I­nez Be­zui­den­hout, di­rek­teur van die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat (UV) se regs­kli­niek.
Adv. Kemp J. Kemp SC, na­mens Zu­ma, het voor ’n vol­bank reg­ters toe­ge­gee dat die be­sluit van adv. Mo­ko­te­di Mps­he SC, voor­ma­li­ge waar­ne­men­de hoof van die na­si­o­na­le ver­vol­gings­ge­sag (NVG), om aan­klag­te van be­drog, geld­was­se­ry en in­ti­mi­da­sie teen Zu­ma te laat vaar irrasioneel was.
Zu­ma en die NVG het die ap­pèl­hof ge­na­der na­dat die hoog­ge­regs­hof in P­re­to­ria ver­le­de jaar ná ’n aan­soek van die DA ge­las het dat die 783 aan­klag­te teen Zu­ma her­in­ge­stel word.
Reg­ter A­z­har Ca­cha­lia het Kemp ge­vra of hy teg­nies die ba­sis waar­op Mps­he se be­sluit ge­grond is, kan ver­de­dig. Kemp het “nee” ge­ant­woord. Ca­cha­lia: “Wat die be­sluit en die teg­nie­se kor­rekt­heid daar­van be­tref, het hul­le ’n fout be­gaan?”
Kemp: “Ek sal dit aan­vaar.” Ca­cha­lia: “Kom ons neem dit ’n stap ver­der. So hul­le het ’n ir­ra­si­o­ne­le be­sluit ge­neem?” Kemp: “Dit is dan kor­rek, ja.” Oud­reg­ter Faan Hanc­ke stem saam met Be­zui­den­hout.
“Wan­neer ’n regs­ver­teen­woor­di­ger so ’n toe­ge­wing in die hof doen, kan dit ’n baie be­lang­ri­ke, dik­wels ne­ga­tie­we, im­pak, op die res van die saak hê,” sê hy.
“Die hof be­slis al­tyd self. Wat ons nie sal weet tot­dat die uit­spraak ge­le­wer is nie, is hoe­veel waar­de die ap­pèl­hof aan Kemp se toe­ge­wing heg.
“In­dien hul­le groot waar­de daar­aan heg, kan dit ’n ne­ga­tie­we im­pak op die aan­soek hê.”
Maar dit is nie te sê dat die uit­spraak dit sal weer­spie­ël nie, meen Be­zui­den­hout.
“Jy weet nooit wat in die uit­spraak gaan uit­kom nie.”
Ja­mes Sel­fe, hoof van die DA se fe­de­ra­le raad, is te­vre­de.
Die DA hoop dat die hof, as deel van sy uit­spraak, dui­de­lik­heid sal gee oor hoe die NVG die ver­vol­ging moet han­teer.
“Die DA wil hê dat al­le aan­klag­te teen Zu­ma her­in­ge­stel en ’n hof­da­tum be­paal word waar­op Zu­ma daar­op kan pleit.”
Sel­fe sê die eint­li­ke pro­bleem is dat die saak al ne­ge jaar lank sloer, “net om uit te vind Zu­ma en die NVG meen Mps­he se be­sluit was irrasioneel”.
Hy meen die re­de vir die sloer­de­ry was so­dat “al­mal al­ler­han­de tyd­ro­wen­de strui­kel­blok­ke kon op­stel om die pre­si­dent teen ver­vol­ging te be­skerm”.
Die grond­wet­ken­ner prof. Pier­re de Vos meen ook dit was die he­le tyd ’n ver­tra­gings­teg­niek.
“As ’n mens kyk na wat die NVG en Zu­ma se reg­span­ne ge­sê het, lyk dit of die nu­we stra­te­gie is om die NVG so­ver te kry om die aan­klag­te te laat vaar. Maar dit sal af­hang van wat die hof sê,” het hy aan The Huf­fing­ton Post ge­sê.
De Vos sê Zu­ma se reg­span weil weer voor­leg­gings doen – waar­in hul­le gron­de kan aan­voer waar­om die aan­klag­te laat vaar moet word.
“Dit laat ’n mens dink hul­le is taam­lik self­ver­se­kerd dat hul­le ’n sim­pa­tie­ke oor by die na­si­o­na­le di­rek­teur van ver­vol­ging gaan kry.
“Ek meen hul­le het ge­weet hul­le gaan die saak ver­loor en hul­le soek na an­der op­sies om nog tyd in die hof te ver­my.”
Adv. Hil­ton Ep­stein SC het na­mens die NVG op­ge­tree en adv. Se­an Ro­sen­berg SC na­mens die DA.
Die hof het uit­spraak voor­be­hou.
Ver­tel ons in ’n neu­te­dop waar die hof­saak sy ont­staan het.
Om dit te doen moet ons net weer na ge­beu­re in die ver­le­de gaan kyk.
Daar was ’n ver­moe­de dat pres. Ja­cob Zu­ma op die een of an­der ma­nier baat ge­vind het by kor­rup­sie in die wa­pen­tran­sak­sie waar­voor S­cha­bir S­haik aan­ge­kla is.
In 2005 het die na­si­o­na­le ver­vol­gings­ge­sag (NVG) be­sluit om Zu­ma te ver­volg. Ver­de­re on­der­soek is toe ge­doen om die saak te bou. Dit het die punt be­reik waar hul­le die klag­staat aan Zu­ma wou be­te­ken. Daar was toe ’n de­bat oor of dit voor of ná die ANC se kon­gres in 2007 Po­lo­kwa­ne ge­doen moes word. Daar is be­sluit om dit ná die kon­gres te doen.
Die so­ge­naam­de spi­oe­na­sie­ban­de, waar­van die oor­sprong nog on­dui­de­lik is, het daar­na aan die lig ge­kom en het glo in­lig­ting be­vat wat daar­op dui dat daar on­be­hoor­li­ke po­li­tie­ke in­men­ging was in die be­sluit om Zu­ma aan te kla.
Adv. Mo­ko­te­di Mps­he, des­tyds waar­ne­men­de NVG-hoof, het op die laas­te dag van Maart 2009 daar­na ge­luis­ter. Hy het op 1 A­pril be­sluit om die saak teen Zu­ma te­rug te trek en het dit vyf dae la­ter aan­ge­kon­dig.
Die DA het toe ’n hof­ge­ding be­gin om die be­sluit te laat om­keer om­dat dit vol­gens hom on­wet­tig, on­be­hoor­lik en irrasioneel was.
Die hoog­ge­regs­hof in P­re­to­ria het ver­le­de jaar be­slis die be­sluit was in­der­daad irrasioneel en het dit toe om­ge­keer.
Waar­om is die aan­klag­te nie net weer in­ge­stel ná ver­le­de jaar se hof­be­slis­sing nie?
Ek is in die kamp wat glo dat die aan­klag­te ou­to­ma­ties weer gel­dig was ná ver­le­de jaar se hof­be­slis­sing. An­der meen weer dat die NVG moet be­sluit of hy Zu­ma gaan ver­volg of nie.
Zu­ma het be­sluit om teen die hof­be­slis­sing te ap­pel­leer en die NVG het hom la­ter by hom aan­ge­sluit.
Zu­ma wou di­rek na die kon­sti­tu­si­o­ne­le hof ap­pel­leer, maar het ge­hoor hy moet hom na die ap­pèl­hof wend.
Zu­ma se regs­ver­teen­woor­di­gers wil nou hê dat die ap­pèl­hof Mps­he se be­sluit om nie te ver­volg nie be­krag­tig so­dat die aan­klag­te teen hom ver­val.
Ar­gu­men­teer die regs­ver­teen­woor­di­gers nou weer van voor af om hul pun­te te pro­beer staaf?
Nee. Die reg­ters van die ap­pèl­hof laat hul­le nie toe om weer hul sto­ries te ver­tel nie. Die reg­ters het die reg­span­ne se voor­leg­gings ge­lees en hul huis­werk ge­doen. Die reg­ters het nou se­ke­re vrae in hul kop waar­op hul­le ant­woor­de wil hê.
Praat ons hier van die tal­le klag­te van kor­rup­sie teen Zu­ma en wat ge­beur as die ap­pèl­hof teen Zu­ma be­sluit?
Ja. As die be­slis­sing teen Zu­ma is, sal hy die reg kry om na die kon­sti­tu­si­o­ne­le hof te ap­pel­leer. Dan is ons pre­sies waar ons ver­le­de jaar was ná die be­slis­sing van die hoog­ge­regs­hof in P­re­to­ria. Die saak sal eers af­ge­han­del wees as die kon­sti­tu­si­o­ne­le hof daar­oor uit­spraak ge­le­wer het.
Wat ge­beur as die ap­pèl­hof ten guns­te van Zu­ma be­slis?
Dan be­te­ken dit dat Mps­he se be­slis­sing gel­dig was. Dan mag die DA weer na die kon­sti­tu­si­o­ne­le hof ap­pel­leer.
Wat voor­spel jy gaan ge­beur?
My ge­voel is dat die ap­pèl­hof teen Zu­ma gaan be­slis, maar hom sal toe­laat om te ap­pel­leer.
Die hof sal sy be­slis­sing ver­sig­tig ver­woord. Hy sal die di­rek­teur van die NVG vra om die saak te her­oor­weeg.
Hy sal wel nie op­drag gee dat Zu­ma ver­volg word nie om­dat die hof dan sy mag­te sal oor­skry.
Is die saak ’n goeie ver­toon­ven­ster vir Suid­A­fri­ka se de­mo­kra­sie en reg­staat?
Dit wys hoe goed die stel­sel kan wees as dit werk.
Dié saak word op die hoog­ste vlak aan­ge­hoor waar be­voeg­de regs­ge­leer­des die on­der­skeie par­tye ver­teen­woor­dig en waar geld nie ’n kwes­sie is nie. Ons praat hier van ad­vo­ka­te wat tus­sen R40 000 en R80 000 per dag ver­dien.
Op voet­sool­vlak lyk din­ge heel­wat an­ders. Ge­wo­ne Suid-A­fri­ka­ners kan dik­wels nie be­hoor­li­ke regs­ver­teen­woor­di­ging be­kos­tig nie.
■ Grant is ’n be­soe­ken­de me­de­pro­fes­sor aan die U­ni­ver­si­teit van die Wit­wa­ters­rand se regs­fa­kul­teit.
Adv. Hil­ton Ep­stein SC
’n Plak­kaat bui­te die kan­to­re van die na­si­o­na­le ver­vol­gings­ge­sag na­dat adv. Mo­ko­te­di Mps­he in 2009 aan­ge­kon­dig het dat Zu­ma nie ver­volg gaan word nie.
Mps­he, des­tyds waar­ne­men­de hoof van die na­si­o­na­le ver­vol­gings­ge­sag, kon­dig op 6 A­pril 2009 aan dat Zu­ma nie ver­volg gaan word nie.
Pres. Ja­cob Zu­ma wil ver­vol­ging op tal­le klag­te van kor­rup­sie vry­spring.