Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 1 –24 (2019)
Authors: Peter Goss and Johan van Graan
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 25 –49 (2019)
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 50 –74 (2019)
’n Sisteemteoretiese ontleding van gebruikersinteraksies rondom Deon Meyer se Twitter-profiel : ’n resepsiestudie in die digitale era
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 75 –102 (2019)
A system-theoretical analysis of user interactions around Deon Meyer’s Twitter profile: a reception study in the digital agee
Social media plays a major role in how today’s people interact with their environment. The literary system is no exception: social media is used to market books, engage with readers, air opinions on works, and the like. Although social media has not yet been studied within the Afrikaans literary system as it has been studied, for example, with reference to Australian literature, social media offers a variety of opportunities to investigate how the Afrikaans literary system functions in the digital age. Because social media allows users to engage with writers and works themselves, it creates new opportunities to focus specifically on the reader.
Wildernis van menslike belewenis in Die troebel tyd van Ingrid Winterbach
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 103 –127 (2019)
In Die troebel tyd skep ’n genuanseerde uitbeelding van depressie, ’n steeds gestigmatiseerde verskynsel in ons samelewing, ’n kritiese bewustheid van “andersheid” oftewel die afwyking van die sosiaal gekonstrueerde norm. Die roman beeld ook die voortgang ná depressie uit, geestelike oorlewing wat verbind word met belewings rondom walvisse en ontmoetings met hierdie diere wat die hooffiguur se lewe “in ’n beduidend ander koers stuur” (teksomslag). Die ondersoek vind plaas binne die teoretiese raamwerk van die derde golf in die ontwikkeling van die ekokritiek, en verloop in ooreenstemming met een van die sentrale oogmerke daarvan: die verkenning van verskillende aspekte van menslike ervaring vanuit ’n omgewingsoogpunt.
Die ondersoek is daarop gerig om te onthul hoe die dualistiese beskouing van menslike belewing teenoor “ander” of “periferale” lewensvorme in Die troebel tyd uitgedaag word. Hierdie tweeledige beskouing word vervang met ruimer idees in verband met die verskille wat die begrip menslik in sigself huisves. Die uitbeelding van Magrieta se “andersheid” is onder die soeklig. Aan die hand van Serenella Iovino se onderskeid tussen die verskillende terreine van “andersheid” binne die menslike belewingswêreld as teoretiese vertrekpunt word die uitbeelding van Magrieta se depressie as “wildernis van gees” ontleed en beskryf. Daar word vasgestel dat haar innerlike toestand van “wildernis” op bevrydende wyse in groter insig oor die aard van menswees uitmond en hoe dit gebeur: deur die prosesse van oopstelling vir en gefokuste aandag aan verskynsels uit die natuurwêreld, deur direkte en subjektiewe belewings daarvan. ’n Mistieke reis, waarin ontmoetings met walvisse die bakens op die pad is, lei tot begrip omtrent ’n wyer bestek van menswees, maar terselfdertyd ook omtrent die geringe plek van die mens. Die mens is bloot mede-aanwesige met alle lewensvorme in die gedeelde skeppingsgeheel; medereisiger met ander swerwers van menslike en niemenslike aard.
Wilderness of human experience in Die troebel tyd (Ingrid Winterbach)
This study is presented within the theoretical framework of the third wave of ecocriticism which manifests by means of a new diversity of voices contributing to the understanding of humans’ relationship to the planet. According to Adamson and Slovic (2009:7) third-wave ecocriticism explores all facets of human experience from an environmental viewpoint. Serenella Iovino (2010:54) asks critical questions about the implications: What does ecocriticism mean if we include “all facets of human experience”? What is the role, or better, the scope of the human for ecocriticism? And how does ecocriticism deal with the multiplicity of human experience? In my ecocritical approach to Ingrid Winterbach’s Die troebel tyd (A turbid time) I want to subscribe to Iovino’s (2010:54) question: “How might the idea of Otherness (an Otherness more radical than the socially constructed one) play a role in this ‘discourse on the human’, an implicit – and yet essential – concept in ecological culture?”
Ecocriticism supports the premises of co-presence and interdependence with regard to the human and nonhuman rather than ideas about a demarcated duality. Iovino (2010:54) posits, “[W]e see reality as a system of co-existing entities, one that does not require, by principle, a hierarchical organization.” Die troebel tyd lends itself to an investigation into the replacement of the dualistic view of human experience versus “other” or “peripheral” life forms with broader ideas with regard to the differences the concept of human per se accommodates.
“In die mees intense oomblikke word alle afstande nul” : relasionaliteit in Die derde spoel van S.J. Naudé
Author Adéle Nel
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 128 –157 (2019)
Hierdie artikel het ten doel om Die derde spoel van S.J. Naudé te lees binne die raamwerk van relasionaliteit met die klem op bepaalde kernaspekte in die roman: verlies en sterflikheid, die rol van die liggaam, die stad, kuns en die visuele. Vir die doeleindes van hierdie ondersoek word slegs ’n bondige teoretiese fundering van die begrip relasionaliteit verskaf. Judith Butler (2006) se tese ten opsigte van relasionaliteit is eerstens ter sake. In haar teoretiese begronding stel Butler twee aspekte aan die orde: die koppelvlakke tussen verlies en relasionaliteit, en die liggaam en relasionaliteit. Tweedens bied Jones (2009) se opvatting van relasionele ruimtelike denke insigte vir die wyse waarop stede in die roman (Londen en Berlyn) aan bod gestel word. Derdens word die belangrike rol wat kuns en die visuele in die roman speel, in die konteks geplaas van Nicolas Whybrow (2011) en Nicolas Bourriaud (2002) se opvattings ten opsigte van kuns en die stad, artistieke praktyke en interverbondenheid.
Wat hierdie ondersoek binne die raamwerk van relasionaliteit toon, is dat Naudé se roman gestruktureer is rondom verlies: die verlies van en soektog na die verlore derde spoel en die geliefde Axel, wat uiteindelik ook uitbrei na die verlies van ’n kindertyd, verlies wat ook met sterwe en sterflikheid verband hou. Ruimtelik bevind sowel Etienne as Axel hulself aan die begin van die roman as immigrante, as vreemdelinge in Londen, waar hulle die “nuwe stad” as deel van die diaspora-narratief beleef. Die verhoudings stad en die liggaam, en stad en visie word vervolgens bespreek om relasionaliteit te belig, maar ook om die stad as teken van begeerte en seksualiteit op die voorgrond te stel. In die roman is daar opvallend sprake van verskillende vorme van kuns wat ’n rol speel. Ingesluit is ook die rol van die liggaam en kuns, kunswerke en kunstenaars/skrywers as intertekste, wat ook dui op interverbondenheid oor tyden ruimtelike grense heen. Uiteindelik toon hierdie ondersoek van Die derde spoel dat Naudé se roman ’n leesstrategie van analogiedenke, soos beredeneer deur Kaya Silverman (2009), vra, sodat ook vervreemding en verset, grense en begrensing, en revolusie en opstand binne ’n raamwerk van relasionaliteit gelees kan word.
The aim of this article is to read S.J. Naudé’s Die derde spoel (The third reel) within the framework of relationality, specifically focusing on the following central aspects of the novel: loss and mortality, the role of the body, the urban centres, art, and the visual. The novel’s motto is captured in a sentence from the seventh thesis on the philosophy of history by the Jewish- German philosopher Walter Benjamin: “There is no document of civilization which is not at the same time a document of barbarism.” Drawing on this notion, Die derde spoel can also be seen as a novel about boundaries and delimitation. Spatial boundaries manifest on various levels throughout the novel; however, these are at the same time spatial articulations of symbolic boundaries. Etienne Nieuwenhuis flees to London in order to avoid conscription, but also to leave behind the degrading apartheid regime in his homeland. Axel is a product of a literally divided homeland and throughout the novel emphasis is placed on the division of East and West Berlin, and the destructive violence of the war. The film crew members of the 1933 Berliner Chronik who worked on the filming of the now lost reels, are dispersed between London, Berlin and Buenos Aires. In both Etienne’s and Axel’s family life there are signs of an unbridgeable boundary between father and son. The later disappearance of Axel, as well as his extensive absence, points to a literal and a symbolic, as well as a spatial and personal separation.
Author Adean van Dyk
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 158 –186 (2019)
Die Triomf-filmverwerking word met die romanverhaal vergelyk om die gapings tussen die twee tekste te identifiseer. Vergelykend word ondersoek hoe die romanverhaal aangepas is en of hierdie aanpassings op ’n interpretasie en dus ’n alternatiewe vertelling van die Triomfverhaal dui, met die verdere doel om ’n oorspronklike teks te lewer. Hier onder word die titel, tydruimtelike aspekte, struktuur en intrige, karakterisering, toneelseleksie en tematiek onder die loep geneem. Die artikel stel die volgende navorsingsvraag: Tot watter mate interpreteer Michael Raeburn se filmverwerking van Marlene van Niekerk se Triomf die romanverhaal ten einde ’n oorspronklike verhaal daar te stel?
’n Pouse tussen oorsprong en bestemming” : heterochronisiteit en laterale transnasionalisme in Marlene van Niekerk se Gesant van die mispels en In die stille agterkamer
Author Janien Linde
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 186 –212 (2019)
Die sublieme in die ekologie : ’n ekofeministiese teologiese interpretasie van ’n Oos-Kaapse kunstenaar se ekologiese visie, spiritualiteit en identiteit
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 197 –497 (2019)
Holistiese Christelike Afrika-spiritualiteit tydens siekte en krisis : ’n pastoraalhermeneutiese perspektief1
Authors: Martin Khoaseb and Christo Thesnaar
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 213 –234 (2019)
In hierdie artikel word die rol van Afrika-spiritualiteit ondersoek, spesifiek ten tye van siekte en krisis. Die doel is om deur middel van ’n pastoraal-hermeneutiese interpretasie ’n moontlikheid van inklusiewe spiritualiteit (beide Afrikaïese en Christelike spiritualiteite) voor te stel. Dit word voorgestel as ’n wesenlike alternatiewe reaksie vir Afrika-mense in hul stryd met siekte en krisis. Die veronderstelling is dat holistiese Christelike spiritualiteit ’n sterk basis van hoop aan Afrika-mense tydens siekte en krisis bied. Spiritualiteit is ’n wye begrip wat verskillende konsepte bevat en kan dus nie tot slegs ’n religieuse ervaring beperk word nie. Die navorsing het grotendeels van beskikbare literatuur rakende Afrikaïese wêreldbeskouings en Afrika-spiritualiteit gebruik gemaak, om sodoende nuwe insigte te ontwikkel. Daar is bevind dat spiritualiteit in Afrika deel is van alle mense se ervaringe en bewustheid wat spruit uit omgang met hul medemens, natuur en die bonatuurlike. Dit blyk dat spiritualiteit diepe betekenis vind tydens tye van krisisse en siektes. Hierdie krisistoestande wek vrees en onsekerheid omdat dit fisieke, geestelike, emosionele, sosiale en ekonomiese produktiwiteit teenwerk. Afrika-spiritualiteit is gegrond in Afrika-kulture en -tradisies, wat ’n basis van ondersteuning tydens siektes en krisisse bied. Binne die konteks van siekte kan Afrikaspiritualiteit werklik tot sy reg kom wanneer dit sy regmatige plek inneem en deel word van reaksiemeganismes in die stryd teen en uitdagings van siekte en krisis. Dus poog die artikel om ’n teoretiese raamwerk daar te stel wat Afrika-spiritualiteit binne die kulturele en tradisionele konteks bespreek. Dit poog verder om die fondament van Afrika-spiritualiteit as bousteen te gebruik om die aanslag van siekte en krisis te interpreteer en om sin daarvan te maak. Die oorkoepelende betoog van die artikel is om die rol wat holistiese Christelike Afrikaspiritualiteit vervul, te ondersoek en te poog om ’n inklusiewe spirituele raamwerk vir die hantering van siektes en krisisse voor te stel.
Holistic Christian spirituality during times of illness and crisis: a hermeneuticalpastoral perspective
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 235 –255 (2019)
This paper takes as its starting point the increasing interest in spirituality and Scripture. This is clearly part of the relatively recent, unprecedented research in the field of spirituality studies.
We are moving away from the distrust of a spiritual or mystical reading of Scripture in scientific and analytical circles, and the academy is freeing itself from the fetters of determinism. This is largely due to a major heterodox methodological explosion within the field of biblical hermeneutics within the last few decades. Without denying the value of historical-critical approaches, their hegemony has been challenged and the limitations of the positivistic framework within which the method operates have been brought to the fore. This is not to deny its validity. In spite of its shortcomings, it has been and continues to be of vital importance in determining the provenance of the text. Contemporary biblical studies bear witness to a major shift from a mechanistic to a holistic paradigm, enabling the text to come to life as transformative and life-changing: as a dynamic medium rather than a static object. In order to further elucidate this fact, the current article offers a reading of Scripture through a “mystical lens”, with particular reference to Origen’s (ca. 185–253) contribution and also that of a relatively unknown modern mystic, Elizabeth Catez (1880–1906).
Louter handeling vir alle Christene : dans, plavei en Van Gogh se Die sterrenag
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 256 –286 (2019)
In hierdie essay besin die skrywer oor ’n persoonlike geestelike reis. Nadat hy aan ’n gedig van Robert Lax en aan die filosofiese beskrywing van God as louter handeling (“pure act”) bekendgestel is, het die skrywer meer van Lax te wete gekom deur Michael McGregor se biografie van hom te lees. Dit het in hom die begeerte laat ontstaan om te begryp hoe ’n lewe van louter handeling geleef kan word. Daaropvolgende besoeke aan beide New York en St. Rémy, waartydens hy Die sterrenag en Vincent van Gogh se briewe en kamer in ’n hospitaal vir geestelik versteurdes eerstehands beleef het, het die skrywer in staat gestel om ’n persoonlike interpretasie van ’n lewe van suiwer daad, of louter handeling, in en deur God te ontwikkel.
Pure act(s) for all Christians: dancing, paving and Van Gogh’s The starry night
In this autoethnographic essay the author reports on his spiritual journey over a period of four years. A friend introduced him to Robert Lax and to his view of God as “pure act” when he sent him one of Lax’s poems, “The juggler”. Reading Michael McGregor’s gripping biography of Lax greatly enhanced the admiration he felt for Lax and filled him with a desire to understand how one should live a life characterised by pure acts. The expression of movement and fluency in the paintings of Vincent van Gogh, especially as seen in The starry night, then made him suspect – on a purely intuitive level – that personal engagement with these might contribute to a better understanding of himself as pure act – naturally under the guidance of the Holy Spirit. He argues that we were, after all, according to Genesis 1:26, created in God’s image, to be like the Trinity. A visit to New York’s Metropolitan Museum of Modern Art to see The starry night and to Saint-Rémy-de-Provence in France, where Van Gogh had spent almost a year in an institution for people with mental health problems, followed, and these visits served as artistic and emotional stimuli in his search for the connections between Van Gogh, his paintings and the pure act. But it was only after reading Mary Lane Potter’s excellent reflective essay about the nature and influence of dance in her life that the author arrived at a nourishing and full understanding of the relationship between the Holy Spirit and his acts as a Christian. Potter empowered and energised him, and enabled him to develop what he rather hesitantly ventures to call a personally satisfying understanding, or working model, of how one might, should, and in fact – sometimes, at least ‒ does indeed act under the guidance of the Holy Spirit or in unity with God. He feels greatly indebted to Potter.
Author J.A. Schlebusch
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 287 –304 (2019)
Binne die korpus bestaande literatuur oor Guillaume Groen van Prinsterer (1801–1876), word klem gelê op sy historiese rol as staatsman en historikus. Alhoewel ’n verskeidenheid aspekte van sy politieke teorie, geskiedsfilosofie en die teologiese onderbou daarvan ruim aandag geniet, word daar byna geen aandag aan sy eskatologie geskenk nie. Dit is verbasend in die lig van die feit dat eskatologiese temas ’n deurslaggewende rol in sy historiese en politieke geskrifte speel. Via die Amerikaanse geskiedsfilosoof David Carr se narratiewe benadering tot die historiografie word die (tot nou toe onderwaardeerde) rol van eskatologie in Groen se historiografiese en politieke werke ondersoek en belig. Hierdie polities-gelaaide eskatologiese tema het vir Groen ’n wesenlike retoriese funksie vervul in terme van die optimistiese oproep tot volhardende aksie wat hy aan sy antirevolusionêre gehoor gerig het. Dit sou ’n retoriese oproep wees wat by sy 20ste-eeuse Neo-Calvinistiese opvolgers – veral in die VSA – beide aanklank en weerklank vind. Hierdie retoriese oproep tot sosiopolitieke aksie wat eskatologies begrond is, sou sy mees uitdruklike beslag vind by leidende figure van die na-oorlogse Christelike Konserwatisme in die VSA, o.a. R.J. Rushdoony. Aldus sou deurslaggewende narratiewe en retoriese strategieë wat die grondslag gevorm het vir die bekragtiging van ’n militante politieke konserwatisme in die VSA, herlei kon word na Nederland, en met name na Groen van Prinsterer.
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 305 –320 (2019)
When Moltmann (2010:140) discusses creation and evolution, he labels his method as a theological nature hermeneutic(“theologischen Naturhermeneutik”) that deals with natural phenomena in the light of eternity. He states that his theological methods developed as he cultivated a perception of theological thought. “The road emerged only as I walked it. And my attempts to walk it are of course determined by my personal biography, and by the political and historical kairos in which I live” (Moltmann 2000:xv).
Institute vir gevorderde navorsing : elitistiese luuksheid of bakermat van die wetenskap?
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 321 –344 (2019)
Authors: Suzanne van der Merwe, Cas Wepener and Marcel Barnard
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 345 –372 (2019)
Die Klub van Rome (“Club of Rome”) se soeke na planetariese welsyn beskou deur die oë van ’n Gereformeerde teoloog
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 373 –392 (2019)
Hierdie artikel ondersoek die raakvlakke tussen teologie en wetenskap in die lig van die dreigende ekologiese krisis.1 Die gevolgtrekking is dat teologie in hierdie diskoers geneig is om al hoe meer induktief te werk te gaan, terwyl wetenskap weer abstrak neig deur byvoorbeeld die belang van waardestelsels uit te lig en na nuwe inklusiewe paradigmas te soek om die dreigende omgewingskrisis aan te spreek. ’n Hand word in hierdie soeke na nuwe waardestelsels gevolglik ook na teologie uitgesteek. ’n Selferkende naturalis, Edward Wilson, rig selfs ’n direkte uitnodiging aan geestelike leiers om saam met die verskillende wetenskappe vir die ekologiese krisis te help oplossings soek. Die verslae van die Klub van Rome (Club of Rome) word as voorbeeld van wetenskap en die tersaaklike insigte van Jürgen Moltmann as voorbeeld van teologie ondersoek (dit kom egter baie sydelings in hierdie artikel aan die orde).
The Club of Rome’s search for planetary well-being through the eyes of a reformed theologian
In order to address the challenges inherent in the title of this article, the author investigates how different reports of the Club or Rome over the past 50 years overlap in important ways with Reformed ecotheology.
This places the article in the midst of the so-called science and religion dialogue in which theology is increasingly taking cognisance of empirical research and scientific data and, on the other hand, sciences are becoming increasingly aware of the need to transcend their traditional limitations in order to find a comprehensive paradigm. We all share one earth: the closer we all come to a point of omega, the closer we also come together. “I suggest that we set aside our differences in order to save the Creation,” observes the naturalist Edward O. Wilson (2006:4).
Liggaamlike en morele onreinheid in Levitikus : ’n geïntegreerde reinigingsisteem
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 393 –422 (2019)
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 423 –445 (2019)
Authors: Nico Viljoen and P.G.R. de Villiers
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 446 –480 (2019)
Elisabeth Eybers se “soetste kettery” : die woord en die Woord in haar poësie
Author Lina Spies
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 481 –496 (2019)
In my artikel oor die invloed van die taal van die Bybel en die godsdiens op die poësie van Elisabeth Eybers het ek uit veral twee bronne geput: haar essay oor haar kinderjare, “’n Pastoriedogter” in Herinnering se wei (1966), ’n aantal skrywers se jeugherinneringe wat aanvanklik in 1953 in My jeugland verskyn het, en die hoofstuk oor haar poësie, “Elisabeth Eybers: Die vroulike aanvulling” in D.J. Opperman se seminale studie Digters van Dertig. Die essay oor haar kindertyd as die tweede van drie dogters van wie die vader predikant was in die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die klein Wes-Transvaalse dorpie Schweizer- Reneke, skryf Eybers toe sy 38 was en bekend en gewaardeer as die enigste vrouedigter onder die belangrike geslag van Dertig in die Afrikaanse poësie. In Digters van Dertig, waarvan die eerste druk in 1953 en die tweede druk in 1962 verskyn, blyk dit dat vir Opperman die betekenis van ’n gedig weliswaar op strukturele wyse deur die digter verwesenlik word, maar hy betrek ook lewensbesonderhede van die digter daarby om die betekenis te verdiep en te verruim. Hy skryf dus oor die Dertigers se poësie voordat die New Critics met “close reading” ’n taboe gemaak het van ’n poëtika wat ’n digter se poësie met sy/haar lewe in verband bring. Die Afrikaanse ekwivalent van “close reading” die Stilistiek op linguistiese grondslag (Johl 1986: 51–61) het eweneens die outonomie van die gedig as selfvervullende , selfgenoegsame entiteit die uitgangspunt gemaak van die heersende literêrkritiese bespreking van die poësie in die 20ste eeu, waarvan onder andere Opperman geen klakkelose navolger was nie. Feministiese Amerikaanse vroulike kritici, by name Paula Bennett en Barbara Antonina Clarke Mossberg, het teen die New Critics ingeskryf en my oortuig dat die lewe van die vrouedigter van wesenlike belang is vir die begrip van haar poësie. Bennett sê in haar boek My life a loaded gun oor die vrouedigters wat sy bespreek: “They do not just write about women; they are women in their poems and their identity as women is what they write about” (1990:8).
Author Krystle Ontong
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 530 –552 (2019)
Land has been a sensitive and emotive issue since the earliest times of colonialism in South Africa. To date, the question of land has been addressed primarily from narrow political and economic perspectives, while education on the topic has been either underemphasised or completely absent from these discourses. It is perspectives such as these that reduce land to being simply a commodity. Yet the effectiveness of such approaches to the land issue may be doubted, especially in the context of the current violent protest actions linked to land reform. In this article I argue that a possible reason for these protest actions could be the lack of awareness of “land as a multidimensional concept” among politicians, businessmen and indeed most South Africans, as Gerber implies in a newspaper report in 2018. A distinction between land (small letter “l”) as a physical commodity and Land (capital letter “L”) as an allencompassing concept is therefore made here to emphasise its various interpretations and use. This article aims to provide a wide-ranging perspective on the concept of land and to explore its multidimensional implications in the field of education. My point of departure is that the concept of land encompasses far more than just its physical aspect, but that there is a connectedness between the self and Land – one that connects the self spiritually and emotionally to Land. It is this authentic and natural relationship that is often overlooked and neglected in the discussions about, and decisions taken by government on, land reform. I argue that an emotive issue such as land is far more complex and all-encompassing, and that it is every South African citizen’s right and responsibility to be informed about the scope of this question. A more nuanced awareness of the issue might lead to a decline in protest actions and to a change in the prevailing narrow approaches to land reform. Consequently, I explore a potential avenue through which a greater awareness of the complex nature of land could be cultivated, namely Land-based education. It is this type of awareness that needs to be urgently promoted and seriously considered by all citizens – not just through mainstream education, but in all sectors related to land-reform initiatives in South Africa.
Perseptuele vaardigheid, konsepvorming en die uitvoerende funksie van die brein in die preprimêreonderwyspraktyk – ’n ondersoekende studie
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 553 –590 (2019)
Perceptual skills, concept formation and the executive function of the brain at preprimary level – an exploratory study
Taal en praktyk : ’n gevallestudie oor Afrikaans Eerste Addisionele Taal by graad 4-leerders in ’n meertalige skool
Authors: Jana Nel, Michael le Cordeur and Phumla Kese
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 591 –620 (2019)
Meertalige onderrig en leer het ’n komplekse en algemene verskynsel in Suid-Afrikaanse skole geword, maar daar is nog steeds nie genoeg navorsing gedoen oor hoe leerders met verskillende huistale en kulture mekaar beïnvloed wanneer hulle ’n nuwe taal aanleer nie. Hierdie ondersoek fokus op sosiaal-konstruktivistiese mondelinge en skriftelike leerpraktyke van Afrikaans Eerste Addisionele Taal (EAT) vir graad 4-derde- of -vierdetaalsprekers. Die ondersoek het die vorm aangeneem van ’n gevallestudie met kwalitatiewe asook kwantitatiewe databronne as navorsingsmetodologie. Die literatuurstudie fokus op Piaget (1973) se teorie van kognitiewe ontwikkeling, die sosiaal-konstruktivistiese taalverwerwingsteorie van Vygotsky (1978) en Cummins (1984; 1988), en Pretorius en Mampuru (2007) se teorieë rakende die aanleer van ’n tweede taal. ’n Skool in die Wes-Kaap is oor ’n tydperk van twee kwartale besoek, waartydens waarnemings gemaak is en onderhoude gevoer is met leerders, hul ouers en die Afrikaansonderwyser, terwyl leerders se boeke as databron gebruik is.
With multilingual learning as a complex yet growing phenomenon in South Africa, inadequate attention has been paid to social-constructivist insights pertaining to the productive cognitive influences of peer learning by learners from different home language and cultural backgrounds when someone is learning a new language. The purpose of this study was to look at socially constructed learning practices of both oral and written Afrikaans as a First Additional Language (FAL) by learners who were coming from Xhosa backgrounds. Hence a purposive sampling approach was followed for the selection of participants. The key participants presented in the study were five grade 4 Afrikaans FAL learners, comprising one French, one Shona and three Xhosa language users. These learners formed a minority of the entire classroom population in terms of enrolment statistics. The research was conducted at a school in the Western Cape province of the Republic of South Africa.
Ekstrinsieke bevorderingshindernisse : die ervarings van onderwyseresse in leiersposisies by sekondêre skole in die postapartheid era
Authors: Idilette van Deventer and Mariska Ewart
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 621 –657 (2019)
Die navorsing vestig die aandag op die mate waarin ekstrinsieke bevorderingshindernisse in die postapartheid era steeds ’n rol in die onderwyseres se beroepsbevordering speel. Die doel van die navorsing is eerstens om uit die literatuur te bepaal wat die aard van ekstrinsieke bevorderingshindernisse is wat binne en buite die skool voorkom en tweedens om empiries vas te stel in watter mate ekstrinsieke bevorderingshindernisse die beroepsbevordering van die onderwyseres in sekondêre skole beïnvloed.
Uit die literatuuroorsig blyk dit dat die volgende faktore as ekstrinsieke hindernisse voorkom: netwerke, mentorskappe, aanstellingsprosedures, organisasiekultuur en die onderwyseres se beroepsprofiel. Dié faktore word opgeweeg teen wetgewing wat in die postapartheid era aanvaar is. Hierdie geïdentifiseerde faktore het die basis gevorm vir die konstruksie van ’n gestruktureerde vraelys.
Extrinsic barriers to promotion: Experiences of female teachers in leadership positions at secondary schools in the post-apartheid era
The research focused on the extent to which extrinsic barriers to promotion continue to play a role in female teachers’ career advancement in the post-apartheid era in South Africa. The study consisted of both a literature and an empirical study aimed at determining the nature and extent of extrinsic barriers to promotion in secondary schools and used a quantitative questionnaire in the post-positivist paradigm.
Notwithstanding excellent non-discriminatory South African legislation and policy documents specific to education, the reality is that management posts in education are still dominated by male teachers. This situation is incongruent with the larger population of female teachers who find themselves captured in post level 1 teaching positions. Between 2010 and 2016 the percentage of female teachers grew from 68,2% to 70,4%.
Author Leentjie van Jaarsveld
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 658 –677 (2019)
Hierdie artikel fokus op die uitdagings van skoolhoofde in afgeleë skole ten opsigte van hul leierskap- en bestuurstyl. Afgeleë skole beskik oor unieke eienskappe en beleef uitdagings wat uitsonderlik is, soos dit in hierdie studie duidelik na vore gekom het. Geografiese en demografiese eienskappe bepaal hoe die skoolhoofde van hierdie skole hul leierskap uitoefen. Uitdagings soos gebrekkige infrastruktuur, armoede, misdaad en maatskaplike verval, kenmerkend van die gemeenskappe waarin die skole geleë is, plaas verdere druk op skoolhoofde om hierdie skole effektief te lei en te bestuur. Die nodige ondersteuning van die skole se beheerliggame ontbreek in sekere gevalle en samewerking met die skoolbestuurspan is nie altyd positief nie. Aangesien die skole in afgeleë gemeenskappe geleë is, is ’n hoë onderwyseromset aan die orde van die dag. Maatskaplike verval, veral ten opsigte van drankmisbruik, lei daartoe dat daar ’n gebrek aan ondersteuning vir en belangstelling in die leerders se akademiese vordering is. Hierdie aspek het in die studie in sommige van die gemeenskappe duidelik na vore gekom.
Die studie behels kwalitatiewe empiriese navorsing in tien skole in die Noord-Kaap en het ten doel om die moeilike omstandighede waarin skoolhoofde hul leierskappraktyke uitvoer, uit te lig. Die hoofnavorsingsbevinding is dat politiek en bevolkingsgroepe ’n rol speel in die funksionering van die skole in die verskillende gemeenskappe. ’n Gevoel van eenheid ontbreek en gemeenskapsopvoeding is nodig om ’n besef van verantwoordelikheid ten opsigte van hul kinders in die skool by die ouers te vestig.
Help, I’m a school principal in the middle of nowhere! Challenges to the principal’s leadership and management style
School leadership has been widely investigated. The competence of principals in remote areas is often questioned as principals are moved to remote areas for various reasons. This study deals with principals located in remote areas that have their own unique challenges. Access to schools is often extremely difficult as dirt roads provide the only access to the school. Furthermore, these schools have limited water supply, sanitation facilities and communication connections. The factor of poor socio-economic conditions stood out in the study. Due to unemployment and a lack of income, these schools were lacking the necessary support from parents. The payment of school fees was meagre, and the collection of extra funds for the maintenance of the schools was inadequate. Unemployment contributed to theft, alcohol abuse and drugs in the community. Another problem was new principals being appointed from other towns; such “new” heads are not trusted at first, and cooperation between the principal, the governing body and the parents is insufficient.
Communities play an important role in the education of learners. Mutual trust, cooperation and cohesion should exist between the school and the community. However, in many remote communities, the parents, learners and governing body function separately. Learners have no sense of responsibility towards their school commitments, parents have no interest in their children’s daily school routine and the governing body uses its power to make decisions regarding the school without the permission of the principal. Yet, in some communities, it seems to be different. In one community, the principal was accepted and good collaboration existed between the principal, the parents, the governing body and the learners.
Author Henriëtte Loubser
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 678 –711 (2019)
Omgewingsopvoeding (OO) behoort ’n belangrike deel van die totale opvoeding van ’n kind te vorm. Binne die klaskamerkonteks bied dit geleentheid vir die ontwikkeling van ’n bewuswees van sy/haar natuurlike omgewing, van ander vorme van lewe en van die mens se verhouding met en verantwoordelikheid vir ’n harmonieuse saambestaan met niemenslike bestaansvorme op ons planeet.
Dit is belangrik dat opvoeders die potensiële rol van omgewingsgerigte verhale sal erken, kinders se liefde vir stories sal ontgin en die belangrike rol wat die ekoteks kan speel sal besef.
Verskeie leerareas kan betrek word, byvoorbeeld taal (taalvaardigheid en geletterdheid), die wetenskappe en omgewingsopvoeding. Die verwondering wat ’n goeie storie bring kan die proses van wetenskaponderrig en omgewingsbewusmaking tot voordeel strek en daarom behoort elke onderwyser/opvoeder die waarde daarvan te besef en moeite te doen om dit aan te wend.
Met hierdie artikel ondersoek ek die voorstelling van die mens-natuur-verhouding in ’n ekoteks en die benutting van daardie teks binne klaskamerverband. Praktiese voorstelle oor die benutting van die ekoteks in die klaskamer ten einde omgewingsgeletterdheid en taalvaardigheid by die jong kind te ontwikkel word aan die hand gedoen. Voorstelle ten opsigte van die keuse van geskikte tekste word gemaak en riglyne vir ekokritiese teksontleding word verskaf. Ten slotte word voorstelle ten opsigte van die beplanning van ’n interdissiplinêre les verskaf.
The ecotext in the classroom
Environmental education (EE) needs to be an essential component in the total education of a child. In the classroom context it offers the opportunity to develop an awareness of the natural environment, of other life forms, and of the human relationship with and responsibility for harmonious coexistence with other-than-human life forms on our planet. It is crucial that educators acknowledge the potential role of environmentally oriented narratives and utilise children’s love for stories by applying ecotexts in classrooms.
A variety of learning areas can be engaged, such as language, sciences and environmental education. The sense of wonder produced by a good story can be an advantage in the process of developing environmental awareness. In this article I investigate the portrayal of the humannature relationship in an ecologically oriented fiction text (an ecotext). I also focus on the use and application of the text within the classroom context. Practical suggestions are given on the application and utilisation of the ecotext in the classroom in order to develop children’s environmental awareness and also their language skills. Recommendations for text selection will be made, and guidelines for the analysis of ecocritical texts will be given. The article will also offer suggestions for the planning of an interdisciplinary lesson.
Grondhervorming : is onteiening sonder vergoeding die magiese “silwer koeël” of is dit ’n (berekende) skoot in die donker?
Author Juanita M. Pienaar
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 712 –747 (2019)
Die oorgang na ’n grondwetlike demokrasie in 1994 het ’n indringende en omvattende grondhervormingsprogram vooropgestel weens jare lange koloniale en apartheidsbenaderings tot grond. ’n Uniek Suid-Afrikaanse program sluit herverdeling van grond, grondbeheerhervorming en restitusie in. Wat herverdeling van grond betref, is ’n opemarkbenadering gevolg, gefundeer op die gewillige-verkoper-gewillige-koper-beginsel (GVGKbeginsel). Toenemend is aansprake gemaak dat die GVGK-beginsel grondhervorming omslagtig en uitgerek, asook duur en onvolhoubaar gemaak het. Een of ander intervensie was vervolgens nodig, enersyds ’n aanpassing of regulering van die mark waar grond en eiendom vir grondhervormingsdoeleindes verkry word, en andersyds, ’n aanpassing van die raamwerk waarbinne onteiening funksioneer, om dit meer op een lyn met die Grondwet te bring. Onlangse ontwikkelings in hierdie arena sluit in die inwerkingtreding van die Property Valuation Act 7 van 1914, hersiening van die eiendomsklousule en die publikasie van die Draft Expropriation Bill in Desember 2018. Vir die eerste keer maak laasgenoemde voorsiening vir die moontlikheid van onteiening met nul vergoeding by vyf moontlike grondkategorieë.
Land reform: Is expropriation without compensation the magical “silver bullet” or is it a (calculated) shot in the dark?
The dawning of a new constitutional dispensation necessitated an in-depth and allencompassing land reform programme, given the South African history of dispossession embedded in colonialism and apartheid. A uniquely South African programme was required, as it had to redress the impact of past racially based land control approaches while simultaneously being forward-looking: promoting access to land and tenure security. In this regard three inter-connected sub-programmes were developed, constituting redistribution (broadening access to land), tenure reform (upgrading insecure rights) and restitution (restoring land and rights in land lost after 19 June 1913). All of these sub-programmes are constitutionally grounded in section 25(5), (6) and (7) respectively, and further bolstered by section 25(8) of the Constitution. With regard to redistribution specifically, a market-based or market-assisted approach was followed, founded on the willing-buyer-willing-seller principle. Increasingly this approach was criticised – for being too complex and burdensome, but more importantly, for making land reform far too expensive and thus unsustainable. It was in this context that a twofold intervention was called for: adjustment or regulation of the market in terms of which land and property could be acquired for land reform purposes on the one hand and reconsideration of the framework within which expropriation operated on the other. Recent developments in this arena include the promulgation of the Property Valuation Act in 2014, embarking on a review process of section 25, the property clause in 2018, and the publication of the Draft Expropriation Bill on 21 December 2018. For the first time provision was made for the possibility of expropriation with nil compensation with respect to five categories of land in particular.
Seksuele teistering in die Suid-Afrikaanse werkplek vanuit ’n menseregtelike perspektief
Author Anri Botes
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 748 –778 (2019)
Elke persoon is geregtig op die beskerming wat deur ’n bepaalde stel internasionaal en plaaslik erkende menseregte verleen word, onder andere die regte op gelykheid, menswaardigheid en privaatheid. ’n Betragting van die aard en omvang van seksuele teistering toon dat die pleeg van sulke laakbare gedrag op een of ander wyse direk op bedoelde menseregte kan en sal inbreuk maak, welke feit ook deur internasionale en streeksorganisasies verkondig word. Wanneer die betrokke gedrag boonop in die werkplek plaasvind, kan dit verdere nadelige gevolge vir die besigheid self inhou. Werkgewers behoort egter sorg aan die dag te lê om nie ’n suiwer arbeidsregtelike benadering tot seksuele teistering te volg deur dit bloot as ’n vorm van wangedrag te beskou en as sulks te verbied nie. Erkenning behoort in sulke gevalle verleen te word aan die werknemer-slagoffer as mens wat ander se respek en besorgdheid waardig is. Die onweerlegbare impak wat seksuele teistering op die persoonlike menseregte van so ’n werknemer het, moet as dryfveer dien vir die werkgewer se proaktiewe en reaktiewe maatstawwe om sodanige gedrag te verhoed, te verbied en aan te spreek. ’n Begrip van seksuele teistering in die menseregtelike konteks in die algemeen, asook die wyse waarop die Suid-Afrikaanse reg tans poog om dit in gemelde konteks aan te spreek, behoort werkgewers in die ontwikkeling van hul beleide in die werkplek te beïnvloed. Afgesien van die skep van ’n vriendelike en/of gemaklike werkomgewing moet ook bewustheid van die moontlike geslagsdiskriminasie, onderdrukking en ontering wat seksuele teistering in die hand kan werk, bewerkstellig word. Insgelyks sal dit onontbeerlik wees vir die bekamping van seksuele teistering om die gevare van magsmisbruik in hierdie verband te beklemtoon. Die versuim om duidelike en streng beleide en dissiplinêre praktyke betreffende seksuele teistering in die werkplek aan te neem, sal die onvermydelike gevolg hê dat nie net die diens- en kollegiale verhoudinge onherstelbaar sal verbrokkel nie, maar sal ook die onvervreembare menseregte van die werknemer-slagoffer verloën.
Sexual harassment in the South African workplace from a human rights perspective
Sexual harassment – simply described as unwanted conduct or advances of a sexual nature – is one of the most atrocious acts of misconduct of relevance to the workplace. Not only will it likely have a serious impact on the business and the work environment due to the absences of the employee-victim, diminished productivity and damaged employment relationships, but it will undoubtedly have a personal impact on the recipient of the unwanted conduct or advances.
Every person has a set of inalienable human rights, recognised by various international and regional organisations in a multitude of instruments. Of particular relevance to this article is the right to equality, dignity, privacy and physical integrity. Considering the nature of sexual harassment and its various guises, cognisance should be taken of the fact that this conduct will in some or other way encroach on the mentioned universal human rights of the victim.
Depending on the type of sexual harassment committed, the conduct may constitute unfair discrimination based on sex, gender and sexual orientation. If it can be proven that sexual harassment was committed against another person in the form of sexual advances, grounded in the perpetrator’s inclination towards someone of a certain sex or sexual orientation, it would constitute an act of differentiation based on these grounds. This differentiation would then presumably amount to unfair discrimination against the victim, infringing that person's constitutional right to equality.
Vonnisbespreking : boelie kry op sy baadjie : moes die skool gered het? Gora v Kingswood College 2019 4 SA 162 (OKG)
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 779 –792 (2019)
Bully gets a beating: Should the school have come to the rescue?
In Gora the court had to decide whether a school’s general duty to protect its pupils applied to an instance where one of its learners had been assaulted by a classmate in circumstances where the class teacher had been temporarily absent. The incident in question occurred after the 15-year-old assailant smashed the plaintiff’s glasses with his fist, causing him serious eye damage, after the latter had badgered the former for some time.
The court experienced no difficulty in finding that the school’s failure to arrange proper supervision in the boys’ class at the crucial moment constituted a wrongful omission. This was done based on a concession by the defendant, absolving the court from providing an accurate explanation for its finding of wrongfulness. It is suggested that the most feasible justification for this decision is to be found in the rules dealing with actionable omissions, more particularly those applying to one of the stereotyped instances of breach of a legal duty by a defendant to act positively to prevent harm, namely the school’s failure to protect its learners on potentially dangerous premises under its control.
Voorkomende geskilbeslegting by voogdyskap-, sorg- en kontakaangeleenthede in Suid-Afrika
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 793 –819 (2019)
In die artikel word voorkomende geskilbeslegting by voogdyskap-, sorg- en kontakaangeleenthede in Suid-Afrika bespreek. Die vraag wat ondersoek word, is of daar genoegsame voorkomende geskilbeslegting by hierdie aangeleenthede in Suid-Afrika is. Eerstens word die begrip voorkomende geskilbeslegting gedefinieer. Tweedens word tradisionele geskilbeslegtingsmetodes in Afrika-gemeenskappe ondersoek. Daarna word geleenthede vir voorkomende geskilbeslegting in voogdy-, sorg- en kontakaangeleenthede in Ghana, Kenia en Suid-Afrika bespreek. Laastens word aanbevelings vir die implementering van voorkomende geskilbeslegting by die betrokke aangeleenthede in Suid-Afrika gemaak. Daar word bevind dat voorkomende reg moet pas by sowel die regstelsel in die geheel as by die unieke omstandighede van die betrokke gesin en dat daar vele geleenthede is om voorkomende reg in voogdyskap-, sorg- en kontakaangeleenthede in Suid-Afrika aan te wend. Alhoewel “therapeutic jurisprudence” op die voorgrond in die VSA is, word aanbeveel dat voorkomende geskilbeslegtingsmetodes nie vanuit ’n suiwer Amerikaanse hoek beskou moet word nie. Daar moet eerder aandag geskenk word aan die geskilbeslegtingsmetodes wat in die tradisionele Afrika-gewoontereg en die Suid-Afrikaanse privaatreg beskikbaar is, en hierdie metodes kan ook gekombineer word. Die uitdaging is egter om hierdie metodes in die praktyk toe te pas. Dit is moeilik om te weet hoe suksesvol voorkomende geskilbeslegting is, want suksesvolle voorkomende geskilbeslegting word nie in hofverslae gerapporteer nie. Die rede is dat suksesvolle voorkomende geskilbeslegting in ’n ongerapporteerde skikkingsooreenkoms vervat word wat ’n bevel van die hof gemaak word, of dat die geskil opgelos word voor dit in ’n hofgeding ter sprake kom.
Preventive dispute resolution in guardianship, care and contact matters in South Africa
In this article preventive dispute resolution in guardianship, care and contact matters in South Africa is discussed. The question explored is whether sufficient preventive dispute resolution occurs in such matters in South Africa. Firstly, the concept of preventive dispute resolution is defined. Originally preventive law described the matter when lawyers used to counsel their clients about how to achieve their goals in ways that would avoid future legal problems. Preventive law was used mainly in the fields of estate and business planning. The preventive lawyer uses periodical legal check-ups to identify possible future legal problems and helps clients to avoid future legal problems by using drafting approaches, problem-solving techniques, and alternative dispute resolution mechanisms. The lawyer and client can take various steps to prevent disputes, which include identifying issues where there might be a psychological concern; determining the legal procedure that is most likely to have either positive therapeutic effects or will minimise the negative effects; analysing future legal procedures from the viewpoint of preventive law and choosing the legal procedures that will maximise the opportunity for positive effects and minimise the risk of negative effects and establishing a system for dealing with unexpected events so that non-therapeutic legal procedures can be avoided. In the 1990’s a mutually beneficial link was made between preventive dispute resolution and therapeutic jurisprudence. Therapeutic jurisprudence offers preventive law a focus that embraces an ethic of care, while preventive law reciprocates by offering therapeutic jurisprudence a set of practical office procedures. These two concepts can, for example, enhance a divorce process by identifying the legal issues that later lead to psychological issues and further disputes. Neutral evaluators also play a role here.
Vonnisbespreking : risikoskepping en die middellike aanspreeklikheid van werkgewers : ’n belangrike ontwikkeling Stallion Security v Van Staden (526/2018)  ZASCA 127 (27 September 2019)
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 820 –829 (2019)
Risk creation and the vicarious liability of employers: an important development
In this case the Supreme Court of Appeal developed the common law with regard to the vicarious liability of employers by recognising that the creation of risk of harm by an employer may, in an appropriate case, constitute a relevant consideration in giving rise to a sufficiently close link between the harm caused by the employee and the business of the employer. This approach is fully supported, has been propagated by Neethling and Potgieter (1993:500 ff.) for more than 25 years and constitutes an important milestone in the development of our law concerning the vicarious liability of employers. This approach should especially be considered in instances of intentional wrongdoing by an employee. As a general guideline it is submitted that an employer should be liable for an (intentional) delict of his employee if his appointment and work conditions enabled him to commit the delict (and hence created a heightened risk of prejudice) in such a manner that it should be imputed to the employer on grounds of reasonableness, fairness and justice. Such a heightened risk of prejudice is present in particular where employees have been placed in a position of trust or authority, creating the possibility of abuse. This was clearly the position in Stallion and the employer was therefore justly held vicariously liable for the delict (murder) committed by its employee. In this respect the fact that the employee was on duty when the delict was committed should be prima facie indicative of liability. This factor should be of increasing weight the more the employee used the “trappings” of his work while committing a delict on duty. Where the employee was not on duty, vicarious liability should be imposed only if there are sufficient other factors which persuade the court that the delict should notwithstanding be imputed to the employer, as was the case in Stallion
Source: Litnet Akademies : 'n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 16, pp 830 –862 (2019)