Gevoelige nederlae vir TrumpPresident Donald Trump. Foto: Gage Skidmore/Flickr.com. Terwyl hy as presidentskandidaat geesdriftige gehore toegespreek het, het Donald Trump gespog dat hy soveel oorwinnings sal behaal “dat julle skoon moeg van al die oorwinnings sal word”. As president het Trump nou al ŉ paar gevoelige nederlae gely. Die eerste was toe sy nasionale veiligheidsadviseur, genl. Mike Flynn, ná net 23 dae in sy amp moes bedank, nadat dit bekend geword het dat hy tydens die verkiesingsveldtog ongeoorloofde beloftes oor die beëindiging van sanksies aan die Russe gedoen het. Daarna het Trump drie opstoppers van die regterlike mag gekry. Die eerste was toe slordige bewoording van ŉ verbod op die inreis van Moslems uit sewe Midde-Oosterse lande gestuit is toe ŉ regter bevind het dit oortree die grondwetlike verbod op diskriminasie. Daarna het ŉ federale appèlhof die bevinding gehandhaaf. Ten slotte het nóg ŉ hof ŉ verwaterde vorm van die oorspronklike dekreet opnuut as ongrondwetlik gestuit. Toe kom die taai dwarsklap van James Comey, hoof van die FBI: Nee, daar is geen getuienis wat Trump se bewering, dat pres. Barack Obama hom laat afluister het, staaf nie. Hiermee het dit al duidelik geword dat die Amerikaanse politieke stelsel geen president toelaat om ŉ diktator te wees nie. Amerika is ŉ regstaat en die oppergesag van die reg geld, nie die oppergesag van die president nie. Maar daar is meer, soos verlede week se fiasko oor die siekteversekeringswetsontwerp duidelik maak. Om dít te begryp, moet ŉ mens iets van die Amerikaanse politieke kultuur verstaan. Die opstellers van die land se grondwet het in 1787 doelbewus die politieke mag verdeel tussen die president, die kongres, die regbank, die deelstate en die burgerlike samelewing. Die stelsel werk die beste wanneer die instansies saamwerk. ŉ Mens moet seker nie verwag dat almal ewe altruïsties en met sterretjies in die oë hand om die lyf sal sit nie, maar ŉ minimum van saaklike verhoudings is die olie wat die ratte in die regeringsmasjien gladder laat beweeg. Dit is soms moeilik, want baie is op die spel. Maar geen president kan hoop om veel van sy politieke benadering prakties te verwesenlik sonder samewerking met ander nie. Te veel polarisasie laat die hele staat, altans op federale vlak, tot stilstand knars, soos trouens al ŉ paar keer gebeur het. Die nugtere feit is dat Trump se hele lewe tot dusver as hoof van ŉ sakeryk was, waar hy kon beveel: Spring. En dan was die reaksie van diegene om hom heen: Hoe ver, hoe hoog en hoe dikwels, meneer? In sy boek The Art of the Deal (1987), maak Trump dit duidelik dat hy die lewe sien as ŉ nulsom-spel: Jy wen of jy verloor; daar is niks tussenin nie. En wat jy wen, kan slegs ten koste wees van jou teenstander en andersom. Die strewe na ŉ wen-wen-situasie is vir sissies. Dít is die houding wat hy op verhoog ná verhoog uitgedra het. En talle kiesers, wat keelvol was vir die kwalik bedekte minagting waarmee die elite na hulle kyk, het dit entoesiasties ingedrink. Maar om dié hardekwas-houding as sakeman te handhaaf, beteken nie dat jy ŉ regering op dieselfde manier kan lei nie. Beledigings, Trump se standaard-benadering, help jou nie. Die Amerikaanse politieke stelsel, soos hierbo beskryf, gaan jou hard neersit – en dis wat gebeur het. Pres. Barack Obama se siekteversekeringswet, algemeen bekend as Obamacare, het soos ŉ visgraat in die kele van die Republikeinse regtervleuel vasgesteek. Veral die sogenaamde Freedom Caucus in die Huis van Verteenwoordigers sien dit as ŉ tipies sosialistiese maatreël, as ŉ ontoelaatbare oorskryding van individuele regte om self te besluit of hulle by ŉ siekefonds wil aansluit of nie. Bowendien was die koste van Obamacare aansienlik hoër as wat voorsien is. En dus het Trump en die Republikeine, veral in die Huis van Verteenwoordigers, besluit: Obamacare moet waai en met ŉ beter stelsel vervang word. Maar wat? Hier het die probleme begin. Die Republikeinse gematigde en radikale vleuel kon nie ooreenstemming bereik nie. Die gematigdes wou sekere elemente van Obamacare behou; die radikale konserwatiewe ideoloë wou dit totaal afbreek. Trump het sy prestige as onderhandelaar, iets waaroor hy voortdurend gespog het, op die spel geplaas. Hy het selfs een van die geliefkoosde taktieke wat hy in sy boek beskryf – wees bereid om die teenstander op sy woord te daag, op te staan en weg te loop – toegepas. Hy het die konserwatiewes laat weet: As julle die wetsontwerp afkeur, bly Obamacare gewoon bestaan. Is julle bereid om eienaarskap daarvan te aanvaar? Die antwoord het neergekom op ŉ “vlieg in jou dinges, meneer die president”. En dus was dit Trump wat ingegee en die wetsontwerp teruggetrek het. Dis ŉ yslike nederlaag vir Trump. Dis ook ŉ vernedering vir die Republikeinse speaker, Paul Ryan, ŉ man wie se kop self Withuis se kant toe staan. Nou het die spel om ŉ sondebok te vind, begin. Trump, ŉ man wat dit besonder moeilik sluk as hy nie sy sin kry nie, het – as jy sy twiets bekyk – besluit om die Freedom Caucus aan te vat. Reince Priebus, sy Withuis-stafhoof, het ook laat blyk dat die president moontlik nou voelers na die Demokrate in die Huis kan uitsteek om die Freedom Caucus se invloed te neutraliseer. Die probleem is dat die meeste Amerikaners wil vashou aan wat hulle sien as positiewe elemente van Obamacare. Luidens ŉ peiling van Reuters/Ipsos verlede week, meen 49% van die deelnemers die Republikeinse wetsontwerp is “geen verbetering” op Obamacare nie, teenoor net 33% wat meen dis wel ŉ verbetering. Hoe dit ookal sy, Trump het te kenne gegee hy los die kwessie nou. Hy beweeg verder na die volgende saak op sy agenda, die hervorming van die belastingstelsel. Die probleem is dat die beplande besparing op Obamacare nou nie verwerklik kan word nie. En dus kan die belasting nie soveel verlaag word as wat hy wou nie. Geen wonder dat alle peilings wys die meeste Amerikaners keur nie Trump se manier van regeer goed nie. Volgens die gemiddelde van alle peilings, keur 42,6% sy regering goed en 51,9% keur dit af. Nee, om ŉ sakeryk te bestuur is heel anders as om ŉ demokrasie te lei. Is Trump in staat om te leer? Net die tyd sal antwoord.