So het dr. Schoonees in 1922 geskryf in sy Amsterdamse proefskrif Prosa van die Tweede Afrikaanse Beweging.Ga naar voetnoot1 As uitspraak teken dit hom in sy kulturele idealisme en plaas dit hom midde in sy tyd, 'n tyd van sterk, doelgerigte figure, 'n tyd ook waarin baie leidende Afrikaners hul geestelik vir hul taak voorberei het in die ou stamland Nederland. Suid-Afrika het in dié tydperk politiek in die stryd en branding gestaan, Afrikaans is naas Engels as amptelike taal erken en aan die gebruikers is die taak gestel om die deugdelikheid daarvan as kultuurmedium te bewys. Dit moes die draer word van wetenskap en letterkunde, in 'n spanningsveld met Nederlands aan die een en Engels aan die ander kant - 'n situasie wat iemand met die geestelike toerusting van dr. Schoonees geprikkel het tot hoogste inspanning. Sowel die literatuur as die taal het hom besig gehou - veral die literêre kritiek en die leksikografie.
Pieter Cornelis Schoonees is in die Karoodorpie Uniondale gebore op 23 Desember 1891 en hier het hy ook sy seunsjare deurgebring in die onrustige tyd in en om die Anglo-Boereoorlog. Liefde vir die literatuur is reeds hier by hom aangewakker deur die inspirerende lesse van die Skot mnr. J. Pattison, hoof van die Uniondale Public School. Gedurende 1909-10 was hy student op Stellenbosch, o.a. onder D.F. Malherbe, later gevierd as skrywer, en W.J. Viljoen, 'n sterk voorstander van Nederlands, van wie, saam met Hubertus Elffers, in 1908 'n Beknopt Nederlands woordeboek voor Zuid-Afrika in die Kollewijnse spelling verskyn het. Van die digter Jan Celliers het hy toe die raad gekry om 'al [sy] energie [te] gee aan goeie prosa, wat net so nodig is als gedig[te].'Ga naar voetnoot2
Die proefskrif het beroering en polemiek veroorsaak. Hy het hom daarin met geesdrif en strydvaardigheid ingewerp by die strewe na kulturele wasdom waarvan hy die aankondiging verneem het in die prestasies van die 'Afrikaanse Renaissance' na die Tweede Vryheidsoorlog, maar ook en veral het hy die swakhede in die werke van eietydse en gevierde skrywers genadeloos blootgelê en die toepassing van internasionaal aanvaarde norme by die beoordeling van letterkundige produkte bepleit. Hierdie werk en die voortsetting daarvanGa naar voetnoot3 het aan hom 'n leidende aandeel besorg in die prosakritiek van sy tyd.
Verder het hy hom besig gehou met die voorsiening van studie-, leer-, en leesboeke, bv. Inleiding tot die studie van letterkunde (1925/1942Ga naar voetnoot4) in samewerking met J.R.L. van Bruggen, en Die nuwe taal- en stylgids (1943/1950Ga naar voetnoot4) in samewerking met J.J. le Roux.
word van die redaksie van die tweetalige Groot woordeboek.Ga naar voetnoot4 Op versoek van prof. J.J. Smith, wat in 1926 belas is met die opstel van die eentalige Afrikaanse woordeboek, verstrek hy sy sienswyse in verband met opsetvraagstukke, begin self materiaal in Natal te versamel en wek in dié verband die aktiewe belangstelling van lede van die Saamwerk-Unie. Hy was dus nie sonder voorbereiding of toerusting toe hy in 1946, na die aftrede van prof. Smith, deur die Raad van Beheer oor Die Afrikaanse woordeboek versoek is om die voortsetting van hierdie taak op sy skouers te neem nie.
In die loop van vyftien jaar is onder dr. Schoonees as hoofredakteur vier dele van die Woordeboek gepubliseer,Ga naar voetnoot5 is die redaksie uitgebrei van drie tot tien, is die werkmetodes verbeter, die apparaat uitgebrei en gemoderniseer en het die Woordeboekkantoor ongemerk 'n instelling geword aan die Universiteit van Stellenbosch.
Hy het die werk gesien as volksaak: 'Die Afrikaanse Woordeboek is 'n groot volksonderneming wat deur die verenigde werkkrag van die hele nasie langsamerhand tot stand kom.'Ga naar voetnoot6 Sy beskouinge oor die leksikografie en allerlei aangeleenthede in verband met die werk is vervat in die bundel Rondom die Woordeboek (1958).
Na sy aftrede het hy en mev. Schoonees na die Strand verhuis, waar hy op 31 Oktober 1970 oorlede is. Hier het hy die Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse taal voltooiGa naar voetnoot7 en ook die kleiner Skoolwoordeboek van die Afrikaanse TaalGa naar voetnoot8 en daarby ook nog steeds aandag gegee aan die herdrukke van die tweetalige Groot woordeboek. Tot aan die einde het woordeboekwerk sy gees besig en vaardig gehou.