Dít is hoekom rookverbod blyDie minister van samewerkende regering en tradisionele sake, Nkosazana Dlamini-Zuma. (Foto: GCIS) Die minister van samewerkende regering en tradisionele sake, Nkosazana Dlamini-Zuma, het in ŉ omvattende verklaring die regering se redes uiteengesit vir die voortgesette verbod op die verkoop van tabakprodukte. Die Fair Trade Independent Tobacco Association (Fita SA) het die staat hof toe gesleep oor die besluit. Fita SA het op 4 Mei ŉ hofaansoek gebring om die regering te dwing om die verbod op die verkoop van sigarette op te hef en die hof gevra om die regering te dwing om hom van redes te voorsien waarom die verbod voortduur. Pres. Cyril Ramaphosa het die afgelope week aangekondig dat die verbod nou ook op koronavirus-vlak 3 gaan voortduur, nadat die aanvanklike verwagting was dat dit opgehef gaan word. In haar verklaring sê Dlamini Zuma die gebruik van tabakprodukte lei tot respiratoriese siektes by rokers en diegene wat aan sekondêre rook blootgestel word – en dat dit selfs sonder Covid-19 die geval is. Sy voer aan volgens nuwe navorsing tref Covid-19 rokers swaarder as nie-rokers, hulle word meer in hoësorgeenhede opgeneem, benodig meer ventilators en hul sterftekoers is hoër as dié van nie-rokers. “Dit gaan druk op beperkte gesondheidsorghulpbronne plaas,” voer sy aan. Die minister voer ook aan die gebruik van tabakprodukte verhoog gedragsrisiko’s wat met die nuwe virussiekte gepaard gaan. Mense deel volgens haar produkte (en dus spoeg) en is minder geneig om ŉ sosiale afstand te handhaaf. “Gegewe die kort- en langtermynvoordele daaraan verbonde om op te hou rook, is daar besluit dat ŉ tydelike verbod op die verkoop van tabakprodukte waarskynlik die risiko’s wat met Covid-19 gepaard gaan, en die erns van die siekte, gaan verminder.” Die minister sê gegrond op die ervaring van vlak 5 van die afsonderingsregulasies, is dit as waarskynlik beskou dat ŉ voortgesette verbod doeltreffend gaan wees om die getal mense wat toegang tot sulke produkte het, te verminder. Dlamini-Zuma sê ander lande (Botswana, Indië en Israel) het soortgelyke stappe gedoen en dat die besluit deur verskeie vooraanstaande mediese organisasies gesteun is. Dlamini-Zuma en die beweerde onwettige sigarethandelaar Adriano Mazzotti Die minister sê sy het simpatie met diegene wat sukkel om op te hou rook en dat kommer oor verslawing en onttrekking in ag geneem is, maar dat die skade wat die verkoop van tabakprodukte op vlak 4 eindelik swaarder geweeg het. Sy sê die oorkoepelende beweegrede vir die besluit was om mense se lewens en gesondheid te beskerm en moontlike druk op die gesondheidsorgstelsel te verminder. Enige besluit wat die staat dus neem moet gedoen word met die oog op die reg op lewe en die reg op toegang tot gesondheidsorgdienste. Volgens die minister het die staat ŉ plig om die verspreiding van die siekte te keer en te verseker diegene wat mediese sorg nodig het, ontvang dit. Die minister voer aan omdat Covid-19 ŉ nuwe siekte is, is wetenskaplike kennis daaroor nog vloeibaar. Studies word daaroor gedoen, maar luidens dit wat volgens die minister rééds gedoen is, verhoog die gebruik van tabakprodukte nie net die risiko van oordrag nie, maar ook die gevaar dat rokers sieker as ander kan word weens Covid-19. Sy sê die regering moet ŉ omsigtige benadering volg en dat die stelsel, asook gesondheidswerkers, teen oorlading beskerm moet word. Die minister sê voorts dat tabakgebruik direk met onderliggende siektes soos hoëbloeddruk, diabetes en kardiovaskulêre siektes verbind word. Die onderliggende siektetoestande vererger die kans dat iemand ernstig siek kan word of selfs kan sterf. “Die beteken die gebruik van tabakprodukte veroorsaak ŉ groter risiko dat hulle, wanneer hulle Covid-19 opdoen, [rokers] meer waarskynlik beddens in hoësorgeenhede asook ventilators, gaan benodig. “As 1% van die agt miljoen rokers Covid-19 opdoen, gaan 80 000 rokers landwyd die infeksie opdoen. Argieffoto “As 10% van hulle hoësorg benodig, gaan dit neerkom op 8 000 mense wat hoësorgbeddens en ventilators landwyd gaan benodig en dit gaan veel meer wees as die huidige 4 000 ventilators wat beskikbaar is.” Suid-Afrika het in dié stadium 24 264 bevestigde gevalle van die nuwe virussiekte en 524 mense het reeds weens Covid-19 gesterf. Meer as die helfte van diegene wat die siekte opgedoen het, het reeds herstel. Ramaphosa het Sondagaand in ŉ toespraak gesê [in daardie stadium] is 842 pasiënte landwyd weens Covid-19 in hospitale opgeneem, waarvan 128 in intensiewe sorgeenhede was. Dié syfers word, benewens deur die Wes-Kaap, nie baie gereeld bekend gemaak nie. Dlamini-Zuma is ŉ uitgesproke anti-roker en was destyds die dryfveer agter die wetgewing wat rook in openbare plekke verbied het. Talle drukgroepe het die afgelope ruk gesê miljoene rokers koop nou onwettig sigarette in die sluikhandel, terwyl die belasting daarvoor vir die staatskas verlore gaan. In haar verklaring sê Dlamini-Zuma egter navorsing van die Raad op Geesteswetenskaplike Navorsing wys tot 88% van rokers nié sigarette in die hande kon kry nie – ŉ aanduiding dat die verbod werk om die gebruik van sulke produkte te verminder. Fita SA het vroeër vandag gesê hy het die rekord van besluitneming van die staat ontvang en dat hy nou besig is om sy aanvullende verklarings af te handel. Dit behoort teen Vrydag op die staat beteken te word.