SEWENTIG MAAL SEWE – SOUT STORIES
16 November 2018 18 Junie 2019 ~ Dawid Brits
Bewys geregtigheid aan ander soos wat God dit aan jou gewys het.
Een van die fundamentele eienskappe wat mense afgesonder het van ander wesens wat God geskep het, is hulle behoefte aan geregtigheid. Hoekom is dit egter dat diere in staat is om hul eie soort dood te maak of hul kinders te laat vaar en dit word as natuurlik beskou terwyl die mens tot 'n veel hoër morele standaard gehou word? Dit blyk dat die Bybel 'n interessante perspektief oor hierdie vraag het.
In Genesis sien ons dat mense in die beeld van God gemaak is. Dit beteken om te sê dat mense geskep is om God se verteenwoordigers op aarde te wees en Sy plan uit te voer. Hulle hou die morele en konsepte van geregtigheid van God self. Volgens die Bybelse geregtigheid wat God uiteengesit is, is alle mense gelyk, alle mense word in Sy beeld geskep, en alle mense verdien om met regverdigheid en geregtigheid behandel te word. Mer ander woorde, baie van dit wat ons verstaan oor vandag se regeringstels is nie nuwe kennis nie. God is die outeur daarvan en tog het die mens se potentiaal om dit wat God gemaak het te vernietig grootliks vermeerder in die laaste eeu.
In die lig daarvan, soos ons almal weet, leef mense nie altyd op hierdie manier nie. In plaas daarvan, selfs in die vroegste dele van die Bybel, sien ons mense verwerp God se beginsels van Bybelse geregtigheid en begin eerder om goed en kwaad vir hulself te definieer op 'n manier wat hulle voordele bied bo ander. Die sterkes neem voordeel uit die kwesbare, beide op individuele vlak en op maatskaplike vlak. In al hierdie dinge is die geregtigheid wat God bedoel het vir mense om op te gaar en uit te stal, nêrens te vinde nie.
Uit hierdie gemors roep God egter 'n man met die naam van Abraham en deur hom begin'n nuwe lyn van mense deur sy familie – een wat regeer word deur geregtigheid.
Wat bedoel God dan as hy vir Abraham en sy mense vertel dat hulle hul lewens in geregtigheid moet leef? In die Bybel verwys geregtigheid na 'n toestand van moreel, die manier waarin jy diegene rondom jou omhels met ordentlikheid en regverdigheid, en erken dat hulle almal volgens die beeld van God net soos jy gemaak is. Ons kan op geen manier maak asof sekere mense in verskeie rasse groepe, beter of slegter is as ander nie – dit weerspieël nie geregtigheid soos in die Bybel vervat nie. Telkens, dit maak die werk van die Here af en veronderstel dat die mens kan bepaal wat die waarde van 'n mens is.
Terwyl geregtigheid gebruik kan word om te praat oor vergeldende geregtigheid waarin 'n persoon gestraf word vir hul oortredings, gebruik die Bybel die meeste van die tyd die woord geregtigheid om te verwys na herstellende geregtigheid, waarin diegene wat onregverdig beseer, verarm en benadeel was op welke wyse, herstel word. Op hierdie manier word die kombinasie van geregtigheid soos wat God dikteer, beteken 'n onbaatsugtige manier van lewe waarin mense alles doen wat hulle kan om te verseker dat ander goed behandel word en ongeregtighede vasgestel word en uit die samelwewing verwyder word.
Daar is baie wêreldse sienswyses, idiologieë en filosofieë wat poog om verskye vrae rondom etiek en moreel te verklaar. Een so voorbeeld is die Stoistiese filosowe saam met die Sofiste van die Grieke en die Romeine wat geglo het in die groot logos. Die Romeine het hierdie beginsels gëinkorpireer in hulle regstel en ook geglo dat geregtigheid op 'n manier 'blind' is – suiwer objektiewe metodes bepaal hoe geregtigheid in 'n sekere omstandigheid gehandhaaf moet word – soos op 'n skaal wat uitgebalanseer moet word. Die vergestalting van hierdie idee is "Lady Justice". Dit is 'n vrou wat geblindoek is met 'n swaard in haar linker hand en 'n skaal aan haar regter hand. Geregtigheid gaan dus oor balans. 'n Oog vir 'n oog. 'n Tand vir 'n tand. 'n Straf vir 'n misdaad tipe metode, wat gedikteer word deur hierdie onsienbare vors – die logos. Dit ontlok egter baie vrae soos: Wie (wat) bepaal wat is reg en verkeerd? Wie bepaal watter straf is toepaslik vir 'n oortreding? Wie bepaal die wyses waarvolgens mense mag leef? Wat is moreel? Wat is etiek? Die lys gaan aan…Wie is hierdie logos?
Alhoewel stoïstiese filosowe die term geïdentifiseer het met die 'goddelike' animasiebeginsel wat die heelal deurdring. Binne Hellenistiese Judaïsme het filosowe van Alexandrië (20 BC vC. 50 nC) die term in die Joodse filosofie ook stelling laat inneem. Die Evangelie van Johannes identifiseer die Logos, waardeur alle dinge gemaak word, as goddelik (Theos), en identifiseer Jesus Christus verder as die vleeslike Logos – Die Woord.
Dit is 'n tema wat dwarsdeur die Bybel bly, en toe God se mense onreg aangedui is, soos wanneer die Israeliete onder Egiptiese onderdrukking was, het God ingegryp en hulle herstelende geregtigheid gewys, net soos Hy hulle beveel het om aan ander te wys. Natuurlik is die hartseer en ironie dat die Israeliete later sou gaan om ander te onderdruk selfs nadat hulself onderdruk was, en ignoreer hierdie baie belangrike konsepte van geregtigheid en geregtigheid wat God bepaal het dat hulle moet lewe.
Ek is vas oortuig dat daar mense in die geskiedenis was, wat God se algemene openbaring oor die wêreld heen raakgesien het, maar dit verkeerd gëinterpriteer het. Stel jouself voor wat kon gebeur as 'n stad soos Athene in antieke Griekeland ook soos Ninive, die Here leer ken het en/of begin dien het? Die impak wat dit sou gehad het op die manier hoe ons vandag leef…
Nietemin, God het Abraham en sy nageslag gekies om te demonstreer wat geregtigheid is – sodat die hele wêreld daardeur gered kan word. (Gaan lees Hebreërs) Vandag bly ons as mens voort om onreg te demonstreer, voordeel te trek uit die onderdrukking van diegene rondom ons en ons onsself skuldig te maak in die oë van God. (Oog vir 'n oog – mentaliteit) Gelukkig het God 'n oplossing vir die onreg van die mensdom gehad.
Deur Christus te stuur, wat geag word ten volle regverdig te wees, om die skuld vir die sondes van die skuldiges op homself te neem, het God dit so gemaak dat alle mense regverdig voor Hom kan staan. Nadat hierdie geskenk gegee is, is dit nou ons kommissie (Mandaat) om in die wêreld uit te gaan en hierdie gawe aan ander te gee deur hulle die geregtigheid te wys wat God ons almal gewys het.