Werksoek | Bo-Karoo
Posted on January 17, 2017 by Leonette Smit
Oral oor die land is daar CWP (gemeenskapswerkprogramme) aan die gang. 'n Regeringsinisiatief. Skoffelspanne, noem ons hulle hierlangs. In werking al vir die afgelope 4 jaar. Die mense in die oranje uniforms wat in groot groepe straataf stap. Dalk met een graaf, een hark en een spitvurk tussen hulle.
"Wat moet ek doen om deel van die skoffelspanne te kan word?" verneem ek by Theresa Esterhuizen, die 'site administrator'.
Theresa, die site administrator van Vanwyksvlei se CWP
"Juffrou vul by my 'n aansoekvorm in. Ek soek net juffrou se ID en 'n bankrekeningnommer. Ek stuur dit Johannesburg toe. As hulle Juffrou aanstel, sal ek Juffrou laat weet. Dit kan so 3 maande vat."
"Van watter salaris praat ons hier?"
"R81 per dag."
"Moet ek dan elke dag kom werk?"
"Nee Juffrou, net 2 dae per week. Of 8 dae per maand." Ek maak gou sommetjies.
"So, ek kan 'n hele R648 per maand verdien! Mag ek ander werk ook doen op die ander dae van die week?"
"Juffrou mag. Maar Juffrou moet eintlik werkloos wees. Maar as Juffrou enige ander cleaning job vat vir 'n dag of twee in die week, maak dit nie saak nie." Heimlik wonder ek of 'n onbetaalde cleaning-cooking-washing-ironing job ook tel.
"Moet ek ANC stem om aangestel te kan word?" Theresa lag net. Blykbaar is daar nêrens op die aansoekvorm 'n plek om jou politieke oriëntasie in te vul nie. Maar ek weet daar was onlangs groot betogings in ons dorp – o.a. ook oor die aanstelling van slegs ANC-lede by die skoffelspanne en die boukontrakte van paaie en HOPhuise.
Onlangs is daar ook in ons klein dorpie bande gebrand en getoi-toi oor politeke aanstellings byaanstellings
"Wat sal my werksure wees?"
"Juffrou meld 8 uur aan hier by die depot. 7:30 in die erge somermaande. Dan kyk Juffrou op die bord waar Juffrou ingedeel is om te gaan skoffel. Juffrou se supervisor sal Juffrou in 'n span indeel. Vanaf 10uur tot 10:30 mag Juffrou 'n teebreuk neem. Etensuur is vanaf 1-2nm. Dan tjaila die span weer om 3:30."
Mmmmm. Klink nie te dronk nie. "Maar is ek nie te oud om aansoek te doen nie? Moet ek 'n fiksheidstoets of 'n bekwaamheidstoets kan slaag?"
"Geen ouderdomsperk nie Juffrou."
"Wat maak ek as ek die dag siek is en nie kan kom werk nie? Verloor ek dan my salaris? "
"Juffrou laat weet net Juffrou se supervisor. Gaan kliniek toe. Bring 'n briefie van die kliniek af saam en kom handig dit die volgende keer in. As daar 'n rede vir Juffrou se siekte is volgens die suster by die kliniek is, kry Juffrou nog steeds daardie dag se pay."
"En as my site reeds skoongeskoffel is, wat maak ek dan? Moet ek dan papiere en plêstieksakke optel?"
"Juffrou se supervisor sal besluit of julle moet skoffel of rommel optel. Gewoonlik kry die span 'n swart sak as dit die dag tyd is om rommel op te tel." Nou verstaan ek ook hoekom spanne meters van sakke wat teen drade vasgewaai het kan sit en verseg om rommel te vergaar – hulle het nie 'n swart sak ontvang nie …
"Moet ek my uniform koop?"
"Nee, Juffrou sal ge-issue word as Juffrou aangestel word."
"Werk ek elke week van die jaar, of mag ek darem vakansie kry? En wat maak ek as dit te warm is om te werk?"
"Juffrou sal net werk tot middel Desember. Krismis kry almal af. As die skool in Januarie begin, val almal weer in. En as dit te warm is, werk julle net tot 12uur."
"Mag ek aansoek doen om 'n supervisor te word? Het ek spesiale kwalifikasie daarvoor nodig? Moet ek weet watter plante geskoffel mag word en watter toegelaat moet word om te groei?"
"Geen spesiale kwalifikasies is nodig nie. Juffrou moet dan net 20 dae per maand werk. Supervisors word R106.00 per dag betaal. Daar is 5 supervisors aangestel in die dorp. Elkeen het 2 spanne onder hom. Maar daar is nie nou 'n pos oop nie."
Eileen Karsten is 'n supervisor
As mens nie tussen 'n duwweltjie en springbokkougoed, of kindervinger en jakkalspisbos hoef te kan onderskei nie, nie hoef te weet hoe lyk 'n vygie of 'n namakwalandse daisie as dit ontkiem nie; nie opgelei hoef te wees in kennis van verskillende grassoorte nie, maak dit nou vir my sin dat die skoffelspanne als voor die voet uitspit. Maak skoon beteken maak dood. Nou kan ek ook verstaan waarom ou Johannes so ontsteld is dat ek hom nie toelaat om my werf steriel skoon te skoffel nie: "Ek kry al 'n slegte naam in die dorp oor Juffrou my nie toelaat om die onkruid uit te spit nie."
"Onkruid Johannes? Is dít onkruid? Wat bly dan oor vir die voëls en die velddietjies om te eet as jy voor die voet net uitspit en skoonvee? Hierdie is die Vader se manier om die grond te anker en te beskerm teen die erge koue en bloedige hitte. Skoffel jy dit voor die voet uit, dan vrek die grond morsdood en oor 'n paar jaar sál niks meer groei nie en sál daar g'n saad meer wees om te ontkiem nie en sál al die voëls en insekte die dorp verlaat en sál daar nie meer werk vir skoffelspanne wees nie."
"Watter ander posisies is daar nog in die span" verneem ek by Theresa.
"Net mý werk as site administrator en Bet se werk as stoorvrou."
Bet is die stoorvrou wat besluit wie uitgereik mag word met 'n kruiwa of 'n spitvurk of 'n hark.
"Oor hoeveel mense oefen jy beheer uit?"
"Oor die stoorvrou en die 5 supervisors en oor 344 werkers in Vanwyksvlei."
In 'n dorp van 3000 inwoners is dit 'n goeie werkskeppingsprogram. 'n Goeie 11,5 % werkskepping. En as als wat probeer groei reeds uitgeskoffel is, dan kan mens seker maar net onder die bome bly sit soos mens so dikwels daagliks opmerk.
Hierdie span het teen 9uur die oggend nie meer skoffelwerk gehad om te doen nie
So verdien mens gerieflik steeds jou salaris so sit-sit-so.
CWP Eileen Karsten Theresa Esterhuizen
travel460 · January 17, 2017
Ek wil graag iets slim hier sê, maar ek het niks. Sjoe.
Leonette Smit · January 17, 2017
Ja, herstel kan dalk 'n baie duurder proses word as wat ons dink. Of dalk onmoontlik.
Elna Bekker · January 18, 2017
Flip! Mag mens 'n hekelwerkie, breiwerkie of 'n boek saam vat vir daai sit-slag? Op grondvlak is daar lyk my baie meer waarvan ons geen kennis het nie, g'n wonder ek stem vir die salaris nie…
Leonette Smit · January 18, 2017
Ja Elna, toe ek die foto gaan neem het van die sittendes, was dit juis met die voorstel of ek hulle kan leer brei as hulle so sit en niks doen nie. Dan voorsien ek hulle van wol en naalde en hulle help my blokkies brei om komberse vir die oues te maak. En hulle was gretig om te help
Franlie Lexow · January 18, 2017
Ek soek ook so 'n skoffel-joppie.
Kan jy dink hoe lekker sal ons saam werk. Met so 'n jippie het jou kinders nie 'n dagmoeder nodig nie. Jhulle kom saam en leer vroeg-vroeg van skoffel. En bewaar!!