Ongebruikte myne ‘teelaarde’ vir misdaadMeer as 200 vermeende onwettige mynwerkers is die afgelope ruk aan die Wes-Rand aangekeer. (Foto: SA Polisie) Die myn waar ŉ groep mense verlede maand oorval en beroof en verskeie vroue verkrag is, behoort aan die maatskappy Mogale Gold. Dié het mynregte tot 2029 maar die departement van minerale hulpbronne en energie het bedrywighede daar opgeskort nadat die maatskappy nie aan bepaalde vereistes voldoen het nie. Lede van die parlementêre komitee oor minerale hulpbronne en energie, sowel as lede van die parlementêre komitee oor polisie, het die West Village-gebied die afgelope week op ŉ feitesending besoek. Sahlulele Luzipo, voorsitter van die komitee oor minerale hulpbronne en energie, sê die departement moet die beginsel – dat indien iets nie gebruik word nie, dit verbeur moet word – doeltreffend afdwing. Luzipo sê die beleid moet gevolg word saam met die program ingevolge waarvan ongebruikte myne bestuur word. “Onder geen omstandighede behoort myne halfpad dormant gelaat te word nie. Dit eindig as ŉ teelaarde vir onwettige mynbedrywighede,” sê hy. “Daar moet ŉ manier wees om die Wet op die Ontwikkeling van Minerale- en Petroleumhulpbronne met die Maatskappyewet te laat strook, sodat daar effektief oor kwessies oor mynregte en die likwidasie van maatskappye gehandel kan word.” Luzipo het ook gevra vir nouer samewerking tussen verskillende belanghebbendes, waaronder die polisie, departement van binnelandse sake en die Raad vir Geowetenskap, sodat die program om ongebruikte en eienaarlose myne te seël, versnel kan word. Tot dusver is 56 sulke skagte reeds geseël en nog 26 skagte aan die Wes-Rand sal op dieselfde manier toegemaak word. LP’s het gehoor hoe onwettige mynbedrywighede dikwels gepaard gaan met ander misdaad soos statutêre verkragting, gewapende roof en moord met ongelisensieerde hoëkaliberwapens. Onwettige myners verwyder ook stutpale ondergronds wat lei tot die ontstaan van sinkgate. Altesame 210 mense is aangekeer sedert die aanval op 28 Julie plaasgevind het. Almal staan tereg op aanklag van die oortreding van die Wet op Immigrasie. Een van hulle is ŉ 16-jarige seun wat saam met 13 ander mans ook op ŉ aanklag van verkragting en gewapende roof tereg staan. Die komitee het die Krugersdorp-polisie geloof vir hul vinnige optrede ná die voorval en het ŉ beroep op hulle gedoen om met gemeenskappe in die gebied saam te werk. “Borgtog behoort nie aan die verdagtes toegestaan te word nie en hulle behoort ŉ swaarder vonnis opgelê te word. Ons hoop die volgende keer wat ons Krugersdorp besoek, vier ons hulle lewenslange vonnisse,” sê Tina Joemat-Pettersson, voorsitter van die portefeuljekomitee oor polisie. Sy sê onwettige mynbedrywighede het “ongetwyfeld ŉ ernstige bedreiging vir nasionale veiligheid begin inhou”. Dr. Aaron Motsoaledi, minister van binnelandse sake, het die gebrek aan genoeg immigrasiebeamptes en korrupte amptenare in sy departement as sommige van die uitdagings wat met onwettige buitelanders verband hou, uitgewys. Volgens die minister het maatreëls soos die inwerkingstelling van die Grensbestuursowerheid en die ontplooiing van grenswagte reeds ŉ positiewe uitwerking. Die komiteelede sal aanbevelings in ŉ gesamentlike verslag vir bespreking aan die parlement voorlê.