Wikipedia:Voorbladartikels 2010 - Wikipedia
Hierdie is die argief van al die artikel wat tydens 2010 as spogartikel op die voorblad gepryk het.
Saffraan is 'n spesery van die blom van die Saffraankrokus (Crocus sativus), 'n krokus-spesie in die familie Iridaceae. Die blom het drie stempels, wat die distaal punte van die plant se vrugblare is. Saam met die styl, die steel wat die stigmas met die res van die plant verbind, word hierdie komponente baiekeer gedroog en in kookkuns as geur- en kleurmiddel gebruik. Saffraan, wat volgens gewig vir dekades reeds die duurste spesery ter wêreld is, is inheems aan Suidwes-Asië. Dit is vir die eerste keer in die omgewing van Griekeland verbou. Saffraan word gekenmerk deur 'n bitter smaak en 'n jodoform - of hooi-agtige geur; dit word veroorsaak deur die chemikalieë picrocrocin en safranal. Dit bevat ook die karotenoïed kleurmiddel, crocin, wat kos 'n ryk goudgeel skakering gee. Hierdie eienskappe maak saffraan 'n gesogte bestanddeel in baie voedselsoorte die wêreld oor. Saffraan het ook mediese toepassings
Rembrandt van Rijn (1606-1669) was 'n Nederlandse skilder en etser. Hy word oor die algemeen as een van die beste skilders in die geskiedenis van Europese en Nederlandse kuns beskou en die belangrikste Hollandse meester van die 17de eeu. Sy bydraes tot kuns was tydens die sogenaamde Nederlandse Goue Eeu, 'n tydperk in die 17de eeu wat die hoogtepunt van die Nederlandse kultuur, wetenskap, handel en mag gevorm het. Hy het in totaal ongeveer 300 skilderye, 300 etse en 2000 tekeninge geskep. Sy werk behoort tot die Barokstyl en is beïnvloed deur die Italiaanse skilder Caravaggio (1571 - 1610). Hy was die enigste Hollandse skilder wat sy werke met sy voornaam onderteken het.
Rembrandt het reeds in sy jeug sukses behaal as 'n portretskilder, maar sy latere jare is gekenmerk deur persoonlike tragedie en finansiële teëspoed. Sy tekeninge en skilderye was egter steeds gewild tydens sy eie leeftyd en hy het 'n hoë reputasie as kunstenaar geniet. Voorbeelde van Rembrandt se grootste kreatiewe seges is sy portrette van tydgenote, selfportrette en illustrasies van Bybeltonele. Die selfportrette vorm 'n unieke en intieme biografie, waarin die kunstenaar homself sonder ydelheid en met opregtheid beskou het.
Milwaukee is die grootste stad en belangrikste hawe van die VSA-deelstaat Wisconsin. Dit is die hoofstad van die Milwaukee-distrik en is op die suidwestelike oewer van die Michiganmeer geleë, 112 kilometer noord van Chicago.
Die eerste Europeërs wat die gebied van Milwaukee verken het, was Franse sendelinge en pelshandelaars. In 1818 het die Frans-Kanadese ontdekkingsreisiger Solomon Juneau hom in die gebied gevestig en in 1846 het Juneau se dorp saam met twee buurdorpe gesmelt om die Stad van Milwaukee te vorm. Danksy die groot getalle Duitse en ander immigrante het die stad in die 1840's en in die volgende dekades vinnig gegroei.
Henry James (1843-1916) was 'n Amerikaans-gebore skrywer en letterkundige kritikus tydens die laat 19de en vroeë 20ste eeue. Hy het 'n groot deel van sy lewe in Europa deurgebring en het kort voor sy dood 'n Britse staatsburger geword. Hy is meestal bekend vir sy romans, novellas en kortverhale gebaseer op temas soos bewustheid en moraliteit. James was 'n veelbetekende bydraer tot die kritisering van fiksie, veral in sy aandrang dat skrywers die grootste moontlike vryheid toegestaan word om hulle siening van die wêreld aan te bied. Sy verbeeldingryke gebruik van perspektief, innerlike monoloë en moontlik onbetroubare vertellers in sy eie werke het 'n nuwe diepte en belangstelling aan verhalende fiksie gebring.
Andries Pretorius (1798-1853) was 'n Voortrekkerleier wat 'n belangrike rol gespeel het in die vestiging van die Zuid-Afrikaansche Republiek, sowel as die vroeëre, maar kortstondige Natalia Republiek in Suid-Afrika. Hy was ook 'n sleutelfiguur in die Slag van Bloedrivier. Die adminstratiewe hoofstad van Suid-Afrika, Pretoria, is na Andries Pretorius vernoem. Sy seun, Marthinus Wessel Pretorius, was Staatspresident van die Zuid-Afrikaansche Republiek en die Oranje-Vrystaat.
Pretorius was oorspronklik 'n boer van Graaff-Reinet in die Kaapkolonie, maar het as lid van die Groot Trek die Drakensberge oorgesteek en in November 1838 in Natal aangekom. Die emigrante daar was sonder 'n erkende leier en Pretorius is gou tot kommandant-generaal verkies, waarna hy 'n mag saamgestel het om die dood van Piet Retief en sy geselskap te wreek.
Sydney is die hoofstad van die deelstaat Nieu-Suid-Wallis in Australië en is die grootste en oudste stad in daardie land. Dit het meer as 4,3 miljoen inwoners en word dikwels as die hoofstad van Australië aangesien, alhoewel dit eintlik Canberra is.
Min stede besit so 'n presiese stigtingsdatum of so 'n kort en dramatiese geskiedenis soos Sydney. Op 18 en 26 Januarie 1788 het elf Britse skepe, wat vandag as Die Eerste Vloot bekend staan, met sowat 1 000 mense aan boord in Sydney se Botany Bay anker gegooi. Meer as 700 van hulle was gevangenes wat onder bevel van kaptein Arthur Phillip na Australië gedeporteer is. Die destydse Georgiaanse regstelsel het dikwels selfs vir klein oortredings van die wet die doodstraf opgelê. Sydney se eerste inwoners was dus nie noodwendig kriminele in die huidige betekenis van die woord nie, maar eerder arm skepsels wat tot deportasie "begenadig" is vir oortredings soos die onwettige pluk van komkommers in 'n vreemde tuin of die diefstal van 'n sakdoekie.
Die huidige term "klooster" is afgelei van die Latynse claustrum (letterlik "afgeslote plek"). Later het hierdie Latynse term veral na die tipiese kruisgang van die westerse kloosterargitektuur begin verwys.
Die Berlynse Lugbrug was 'n grootskeepse militêre operasie en die eerste groot internasionale krisis in die Koue Oorlogstydperk. Vir byna 'n jaar, van 23 Junie 1948 tot 12 Mei 1949, moes die drie westelike sektore van Berlyn gedurende 'n Sowjetse blokkade van voorraad voorsien word deur die geallieerde lugmagte - die Amerikaanse Lugmag, die Britse Royal Air Force, en in 'n mindere mate ook die lugmagte van Statebondlande soos Nieu-Seeland, Australië, Kanada en die destydse Unie van Suid-Afrika.
Daagliks is meer as 2000 ton voorraad deur middel van vliegtuie na Berlyn gebring: melkpoeier, gedroogde aartappels, meel, steenkool ens. is na die burgers vervoer om die daaglikse lewe aan die gang te hou.
Die Swabies-Alemanniese Karnaval is 'n karnaval wat in die suidweste van Duitsland, die Franse Elsas, Vorarlberg in Oostenryk en in Noord-Switserland gevier word. Dit het eers in die vroeë 20ste eeu as 'n feesviering in eie reg begin herleef, ná Swabe en Alemanne hulle weer op die karnavaltradisies van die Middeleeue en die vroeë moderne tydperk toegespits het.
Die land is die tweede-kleinste in Suid-Amerika en een van die mees stabiele. Dit het vir 'n lang tydperk 'n soort bufferstaat tussen die gebiede van die koloniale moondhede Portugal en Spanje gevorm. Met sy onafhanklikheid in die jaar 1828 het interne geskille tot 'n fase van politieke magstryd en burgeroorloë gelei, maar uiteindelik het die land danksy die Europese immigrante uit veral Italië en Spanje tot 'n welvarende land ontwikkel, wat in Europa as 'n modelstaat of die "Switserland van Suid-Amerika" bekend gestaan het.
Byeboerdery is die doelbewuste taak om heuningby-kolonies te onderhou, gewoonlike in korwe deur mense. 'n Byeboer (of byekundige) mag bye aanhou om heuning en byewas te versamel, of vir die doel om landbou-oeste te bestuif, of om bye te kweek vir verkoop aan ander byeboere. Die plek waar bye gehou word is in 'n byehuis of in 'n byekamp.
Die berowing van wilde byekolonies is een van die oudste menslike aktiwiteite en word nog steeds beoefen deur inboorlingstamme in dele van Afrika, Asië, Australië en Suid-Amerika. Van die vroegste bewyse van heuningversameling van wilde kolonies is van grotskilderye, gedateer rondom 13 000 v.C.. Die roof van wildeby-heuning word normaalweg gedoen deur die temming van bye met rook en die oopbreek van bome en rotse waar die bye is, met die gevolg dat die kolonie vernietig word.
Japan is 'n eilandstaat in Oos-Asië. Dit is geleë tussen die Stille Oseaan en die See van Japan, oos van die Koreaanse skiereiland, China en Rusland. Die land strek van die See van Okhotsk in die noorde tot by die Oos-Chinese See in die suide.
Japan bestaan uit meer as 3000 eilande, waarvan die grootstes Kioesjioe, Sjikokoe, Honsjoe en Hokkaido is. Meeste van die eilande is bergagtig en baie vulkanies; Japan se hoogste bergpiek, die berg Foedji, is byvoorbeeld 'n vulkaan. Japan het met ongeveer 128 miljoen mense die wêreld se tiende grootste bevolking. Die Groot-Tokio Gebied, wat die hoofstad Tokio en verskeie omliggende prefekture insluit, is die grootste metropolitaanse gebied ter wêreld, met meer as 30 miljoen inwoners.
Japan is as 'n reuse ekonomiese moondheid en die wêreld se tweede grootste ekonomie volgens nominale Bruto Binnelandse Produk. Japan is 'n lid van die Verenigde Nasies, G8, G4 en ESASOG, met die wêreld se vyfde grootste verdedigingsbegroting. Dit is die vierde grootste uitvoerder ter wêreld, die sesde grootste invoerder en ook 'n wêreldleier in tegnologie en masjinerie.
Die Tweede Wêreldoorlog was 'n wêreldwye militêre konflik wat van 1939 tot 1945 geduur het. Die oorlog was 'n samesmelting van twee konflikte: een wat in Asië begin het as die Tweede Chinees-Japannese Oorlog en die ander wat in Europa begin het met die Inval van Pole. Die oorlog is veroorsaak deur die onbevredigende besleg van die Eerste Wêreldoorlog en die ekspansionistiese ambisies van Duitsland, Italië en Japan.
Hierdie globale konflik het meeste van die wêreld se nasies in twee kampe verdeel: die Geallieerdes en die Spilmoondhede. As gevolg van die groot skaal waarop die oorlog plaasgevind het, het meer as 60 miljoen mense omgekom, wat beteken dat dié konflik ook die dodelikste in die aangetekende geskiedenis van die mens was. Die konflik het geëindig met 'n oorwinning deur die Geallieerdes. In die nasleep daarvan het die Verenigde State van Amerika en die Sowjetunie ontwaak as die twee voorste wêreldmoondhede.
Adam Mickiewicz (1798-1855) word algemeen as die beduidendste digter van die Poolse Romantiese beweging beskou. Naas Zygmunt Krasiński en Julius Słowacki word hy by die drie invloedrykste Poolse digters, die sogenaamde "Drie Barde" gereken.
Die werk van hierdie drie skrywers was sterk beïnvloed deur Pole se politieke situasie in die 19de eeu toe die land nie as 'n selfstandige staat bestaan het nie. Adam Mickiewicz het die lot van sy volk en sy gevoelens in digvorm gegiet - sy Pan Tadeusz (1834) het die nasionale epos van Pole geword. Sy werke was twee eeue lank 'n vaste bestanddeel van letterkundige en patriotiese opvoeding in Pole, terwyl sy digkuns groot invloed op die taal en gedagtewêreld uitgeoefen en selfs op die alledaagse taal uitgestraal het.
Istanboel is die grootste stad in Turkye en met ’n bevolking van sowat 12 miljoen een van die grootste stede ter wêreld. Hierdie kulturele, ekonomiese en finansiële sentrum van Turkye is in die noordweste van die land aan die Bosporus-seestraat geleë en omsluit die natuurlike hawe die Goue Horing. Die stad strek oor beide die Europese kant (Thracië) en die Asiatiese kant (Anatolië) van die Bosporus en is die enigste stad ter wêreld wat op twee kontinente geleë is.
Sweeds is 'n Noord-Germaanse taal wat deur meer as negemiljoen mense gepraat word, hoofsaaklik in Swede en dele van Finland, veral langs die kus en op die Ålandeilande. Dit word as onderling verstaanbaar met Noors en tot 'n mindere mate met Deens beskou. Tesame met ander Noord-Germaanse tale is Sweeds afkomstig uit Oudnoors, die gemeenskaplike taal van die Germaanse volke wat in Skandinawië gewoon het in die Wiking-tydperk.
Standaard Sweeds is die nasionale taal wat uit die Sentraal-Sweedse dialekte ontwikkel het in die 19de eeu en was teen die begin van die 20ste eeu reeds goed gevestig. Hoewel onderskeibare streeksvariëteite wat van die ouer landelike dialekte afstam steeds bestaan, is die gesproke en skryftaal uniform en gestandaardiseer. Sommige dialekte verskil heelwat van die standaardtaal in grammatika en woordeskat en dit is nie altyd onderling verstaanbaar met Standaard Sweeds nie. Hierdie dialekte is beperk tot landelike gebiede en word hoofsaaklik deur klein groepe met lae sosiale mobiliteit gepraat. Alhoewel die dialekte nie onmiddellike uitsterwing in die gesig staar nie het sulke dialekte in die vorige eeu agteruitgegaan ten spyte daarvan dat hulle deeglik nagevors is en die gebruik daarvan deur plaaslike owerhede aangemoedig word.
Gordeldiere, ook bekend as armadille, (Dasypodidae) is klein soogdiere wat gekenmerk word aan die beenpantser in hul vel; "armadil" is afkomstig van die diere se Spaanse benaming, "armadillo", wat "klein gepantserde een" beteken. Gordeldiere is versprei oor Midde- en Suid-Amerika en woon in verskeie habitats.
Daar is ongeveer 20 verskillende gordeldierspesies, waarvan die negebandgordeldier waarskynlik die bekendste is. Merkwaardig van negebandgordeldiere is dat die wyfie telkens aan 'n geneties-identiese vierling geboorte skenk. Die grootste gordeldier is die reusegordeldier, wat tot 1,5 m lank kan word, terwyl die kleinste, die gordelmol, nie langer as 15 cm word nie. Die meeste ander spesies het 'n gemiddelde lengte van 75 cm.
Frankfurt am Main is die grootste stad van die Duitse deelstaat Hesse en die vierde grootste stad in dié land.
Die stad was reeds in die Middeleeue een van Duitsland se belangrikste stede: die eerste historiese verwysing na die stad dateer uit die jaar 794 en sedert die Hoë Middeleeue het Frankfurt die status van 'n Vrye Ryksstad geniet. Tot in 1806 het die stad as die verkiesings- en kroningsstad van die keisers van die Heilige Romeinse Ryk gedien. Dit was sedert 1806 die administratiewe setel van die Duitse Bond en in 1848/49 ook die setel van die eerste Duitse parlement wat vry verkies is.
Vandag speel die stad as die setel van die Europese Sentrale Bank, die Frankfurtse Effektebeurs en die Frankfurtse Handelskou 'n belangrike rol in die wêreldekonomie. Danksy die handel en talle nywerhede is Frankfurt am Main een van die Europese stede met die hoogste bruto geografiese produk (per capita) en saam met Parys en Moskou een van die min Europese stede met 'n groot aantal wolkekrabbers in sy sentrale besigheidsdistrik.
Zambië is 'n republiek in die noorde van suidelike Afrika. Die hoofstad is Lusaka en, met 1,4 miljoen inwoners, ook die grootste stad. Die meeste Zambiërs woon in 'n strook weerskante van die hoofpad en -spoorlyn, wat strek van Livingstone in die suide, oor Lusaka tot in die Koperstreek.
Die land word reeds duisende jare lank bewoon deur jagter-versamelaars en nomadiese stamme. Ná sporadiese besoeke deur Europese verkenners van die begin van die 18de eeu af, het die Britte Zambië geleidelik opgeëis en laat in die 19de eeu beset as die protektoraat Noord-Rhodesië, wat aanvanklik geadministreer is deur British South Africa Company.
Aangesien Hubble buite die Aarde se atmosfeer wentel, bevat sy foto's byna geen agtergrondlig nie, wat uiters skerp beelde moontlik maak. Hubble se bekende Ultra Deep Field-foto, byvoorbeeld, is die mees gedetailleerde sigbare lig-foto wat ooit van die heelal se verste voorwerpe gemaak is. Baie Hubble-waarnemings het tot deurbrake in astrofisika gelei, soos die akkurate meting van die spoed waarteen die heelal uitsit.
Hubble is die enigste teleskoop wat ontwerp is om in die ruimte deur ruimtereisigers onderhou te word. Die laaste onderhoudsbeurt is in 2009 voltooi en daar word tans verwag dat die teleskoop nog tot 2014 in werking sal bly.
Die rewolusie kan in drie hooftrekke verdeel word. Die eerste is die Februarie-rewolusie, wat spontaan begin het weens groot ontevredenheid oor voedseltekorte en die outokrasie van Nikolaas II, die laaste tsaar van Rusland. Dit het gelei tot die val van die 300-jaar oue Romanof-dinastie en die stigting van ’n voorlopige regering, eers onder voorsitterskap van prins Georgi Lwof en later Aleksander Kerenski van die Sosiaal-Rewolusionêre Party. Daarna was daar 'n periode van dubbele mag, waartydens die staatsmag in die hande van die voorlopige regering was terwyl politieke linkses en die laer klasse die nasionale netwerk van sowjets (rade) onder die sosialiste gesteun het. Tydens die Oktober-rewolusie het die Bolsjewiste-party onder Wladimir Lenin en die sowjets die voorlopige regering omvergewerp het en ’n drastiese verandering gebring aan die sosiale struktuur van Rusland.
Die Krugerstandbeeld is 'n standbeeld op die middelpunt van Kerkplein, Pretoria, ter ere van die oud-president Paul Kruger. Die projek is oorspronklik deur Sammy Marks gefinansier; Marks was 'n groot aanhanger van Kruger en hom gesien as die verpersoonliking van die Afrikanervolk. Die beplanning vir die standbeeld is in 1895 begin, met 'n skenking van £10 000 aan die stad Pretoria en die kies van Anton van Wouw as ontwerper en beeldhouer. As gevolg van die Tweede Vryheidsoorlog en ander ontwikkelinge is die standbeeld egter eers in 1913 opgerig, in Prinsepark in Pretoria.
Dit is in 1925 geskuif na die plein voor Pretoria se hoofstasie en in 1954 na sy huidige staanplek op Kerkplein.
Costa Rica is 'n klein republiek in Sentraal-Amerika met 'n oppervlakte van 51 100 vierkante kilometer en 'n bevolking van 4,1 miljoen mense. Die land grens in die noorde aan Nicaragua in die suidooste aan Panama, in die noorde en suide aan die Stille Oseaan en die Karibiese See in die ooste.
Die Spaanse benaming vir die land, wat letterlik "Ryk Kus" beteken, was oorspronklik baie misleidend: die gebied was tydens die Spaanse koloniale bewind die mees agtergeblewe streek in Sentraal-Amerika. Aangesien die gebied nie oor enige mineraalbronne beskik het en daar ook geen groot plantasies ontstaan het nie, is daar nouliks negerslawe ingevoer. Selfs die inheemse Indiaanse bevolking was reeds voor die koloniale tydperk baie klein, sodat Costa Rica in teenstelling met sy buurlande 'n merendeels Europese blanke samelewing gebly het.
Silvester II (946-1003), gebore as Gerbert van Aurillac, was die 139ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk en die eerste pous wat uit Frankryk afkomstig was. Hy was 'n geleerde en het gehelp om die Arabiese kennis omtrent wiskunde, rekenkunde en astronomie in Europa te herintroduseer. Hy het ook die gebruik van die astrolabium en die armillaarsfeer heringevoer na die Weste. As gevolg van sy band met die wetenskaplike wêreld en pogings om korrupsie binne in die kerk uit te roei, het daar baie gerugte ontstaan dat hy 'n bondgenoot van die duiwel was.
Die Duitse Demokratiese Republiek (DDR), ook bekend as Oos-Duitsland, het as 'n Sosialistiese Duitse "Arbeiders- en Boerestaat" tussen 1949 en 1990 op die grondgebied van die voormalige Sowjet-besettingsone in Oos-Duitsland en die Sowjet-sektor van Berlyn (of Oos-Berlyn) bestaan.
Die staat is steeds deur die Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland (SED, 'n samesmelting van die voormalige Kommunistiese en Sosiaal-Demokratiese Partye van Duitsland) oorheers en het in politieke en ekonomiese opsig steeds 'n deel van die Oosblok gevorm.
Die sentraal geleide ekonomie van die DDR het nie daarin geslaag om dieselfde hoë lewenstandaard as in Wes-Duitsland te skep nie, alhoewel die land as die welvarendste in die Oosblok beskou is. Om die groot stroom vlugtelinge te beperk, het die SED-regering 'n bewaakte grenslyn met Wes-Duitsland ingerig.
Die uitgebreide welvaartstelsel, wat 'n werksgeleentheid vir iedereen, bekostigbare behuising en lae pryse vir stapelvoedsel voorsien het, het ná die oliekrisis in die sewentiger- en ingevolge die globaliseringstendense van die tagtigerjare tot ekonomiese bankrotskap van die DDR gelei. Die demokratisering van die Sowjetunie in die tyd van die glasnost- en perestrojka-beleid het uiteindelik ook die politieke en militêre magsbasis van die SED-heerskappy deurbreek. Ná massabetogings in 1989 het die eerste demokratiese verkiesings in 1990 plaasgevind. In die somer van daardie jaar is ook die Wes-Duitse geldstelsel ingevoer wat die ou Mark van die DDR vervang het. Op 3 Oktober 1990 het die vyf nuwe deelstate van die DDR met die Bondsrepubliek Duitsland (ook verwys na as Wes-Duitsland) verenig.
Rio de Janeiro het in die tydperk tussen 1763 en 1960 as die administratiewe hoofstad van Brasilië gedien en hierdie funksie daarna aan Brasilia in die sentrum van die land afgestaan. Rio de Janeiro se huidige stadsgebied het 6 miljoen inwoners, terwyl sowat 11,7 miljoen mense in die metropolitaanse gebied van Rio woon (2007). Die bewoners word dikwels Cariocas genoem - volgens 'n term wat uit die taal van die inheemse Tupí-Guaraní-Indiane ontleen is en letterlik "die wit man se hut" beteken.
Die Verenigde Party was van 1934 tot 1948 die regerende party van die Unie van Suid-Afrika, en van 1948 tot en met sy ontbinding in 1977 die Amptelike Opposisie in die Volksraad. Die party se uiteindelike ondergang was daaraan te wyte dat die party deur die jare "alles vir almal" wou wees en telkens nie 'n duidelike standpunt oor kernkwessies kon inneem nie. Ander faktore wat tot sy ondergang aanleiding gegee het, was dat die strydvraag oor republiekwording, iets wat die party teengestaan het, na 1961 verdwyn het, die N.P. het veral sedert 1970 meer en meer die V.P. se beleid oorgeneem, en laastens was die party se organisasie nie altyd na wense nie.
Verskeie partye het mettertyd na links en regs van die party afgestig, wat telkens die party verswak het, totdat hy uiteindelik in 1977 ontbind het
Die Sint-Stanislaus- en Sint-Ladislauskatedraal is die Rooms-Katolieke katedraal van die aartsbisdom Vilnius, die hoofstad van Litaue. In 1985 is die eretitel Basilica minor aan die katedraal verleen.
Die katedraal is aan die voet van die burgheuwel van die grootvorstelike paleis, die Gediminas-burg, in die historiese stadskern van Vilnius geleë en staan dus op historiese grond: hier was 'n vroeë nedersetting geleë en die kerkgebou is dus nou verweef met die Litause geskiedenis. Dit is ook hier waar die grootvorste van Litaue bekroon en beduidende Litause persoonlikhede ter ruste gelê is.
Carcassonne is 'n stad in die suide van Frankryk wat bekend is vir die Cité de Carcassonne, 'n goedbewaarde Middeleeuse bouwerk wat in 1997 deur UNESCO as 'n wêrelderfenisgebied aangewys is. Vanweë die stad se sentrale ligging speel dit 'n belangrike rol in die streek se handel.
Carcassonne is geleë op die oewer van die Aude-rivier en word tradisioneel in twee verdeel: die ville basse, of "onderdorp", wat aan die wesoewer van die rivier geleë is, en die ville haute, of "bodorp", wat geleë is teen die heuwel wat oor die Aude uitkyk. Vandag is dit met meer as drie miljoen toeriste per jaar een van die mees besoekte plekke in Europa.
Wes-Australië is 'n Australiese deelstaat wat die hele westelike derde van die Australiese kontinent beslaan. Dit is die land se grootste staat, maar bevat met 2,1 miljoen inwoners slegs 10% van die totale bevolking. Hiervan is 85% in die suidwestelike hoek van die staat woonagtig.
Die eerste inwoners was die inboorlinge van Australië met 'n wyd uiteenlopende taal- en etniese groepe — onder andere die Nyungah in die suidweste, die Wongai in die sentrale woestyn en die Malkana in Shark Bay. Europeërs het hul permanent begin vestig in 1826 toe Albany deur Brittanje in besit geneem is om Franse aansprake op die Westelike derde van die kontinent voor te spring. Perth is gestig as die Swanrivierkolonie in 1829 deur Britse en Ierse setlaars. Hierdie stad is ook die staat se hoofstad en is op Wes-Australië se 12 889 km-lange kuslyn geleê.
Denemarke is geleë in Noord-Europa in die gebied wat as Skandinawië bekend staan. Dit is 'n konstitusionele monargie met Koningin Margrethe II as simboliese leier en 'n eenkamerparlement, die Folketinget. Kopenhagen is die hoofstad en grootste stad.
São Paulo (Portugees vir Sint Paulus) is die hoofstad van die gelyknamige staat in suidoostelike Brasilië. Dit is geleë sowat 400 km vanaf Rio de Janeiro en 1 030 km vanaf die federale hoofstad Brasília.
Afrikaans is ŉ Nederfrankiese taal wat weer tuis hoort onder die Germaanse tale. Afrikaans is een van die jongste erkende tale. Dit is op 8 Mei 1925 as ŉ amptelike taal erken, en is tans die derde jongste Germaanse taal wat amptelike status geniet, naas Faroërs (of Faroëes) wat in 1948 grondwetlik erken is en Luxemburgs (of Lëtzebuergesh) wat hierdie status in 1984 gekry het.
Afrikaans is tans een van die elf amptelike tale van Suid-Afrika en daarnaas ook ŉ belangrike taal van Namibië. Dit word deur ongeveer 6.4 miljoen mense as eerste taal gebruik. Afrikaans het uit 17de eeuse Nederlands ontwikkel en is meer as 95 persent van sy woordeskat van Nederlandse oorsprong. ŉ Klein aantal woorde is ontleen uit tale soos Maleis, Portugees, Frans, Duits, Engels en ander Afrikatale. Afrikaans het op sy beurt weer ŉ groot invloed uitgeoefen op Suid-Afrikaanse Engels en plaaslike swart tale en ŉ aantal Afrikaanse woorde is in baie ander tale opgeneem.
Estland is 'n land in Noordoos-Europa, wat in die weste begrens word deur die Oossee, in die noorde deur die Finse Golf, in die ooste deur Rusland en in die suide deur Letland. Dit is die mees noordelike en die kleinste van die drie Baltiese lande. Estland bestaan hoofsaaklik uit bosryke heuwellande met talle mere, vleie en moerasgebiede. Inwoners praat oorwegend Estnies wat nou verwant is aan Fins en - in teenstelling met die ampstale van Letland en Litaue - deel uitmaak van die Fins-Oegriese taalgroep.
Estland is eeue lank deur Europese moondhede soos die Duitse Orde, Denemarke, Swede, Pole, Rusland en die Sowjetunie oorheers en het - ná 'n kortstondige periode as 'n onafhanklike staat tussen die twee wêreldoorloë - saam met die ander twee Baltiese lande, Letland en Litaue, in 1991 sy onafhanklikheid verklaar. Vanweë sy geografiese ligging en historiese bande met Sentraal- en Noord-Europa het Estland homself steeds as 'n voorpos van die westerse beskawing beskou. Sy huidige buitelandse beleid word dan ook deur sy nou bande met Finland en Skandinawiese lande asook sy lidmaatskap in die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) en die Europese Unie oorheers.
Vilnius ['vilɲus] (Duits ook Wilna, Russies Вильнюс, Вильна, Pools Wilno, Jiddisj ווילנע/Wilne) is die hoofstad van Litaue en die administratiewe gewes Vilnius (Litaus: Vilniaus Apskritis). Vilnius, wat in die suid-ooste van die land aan die monding van die Vilnia-rivier in die Neris en net sowat veertig kilometer van die Wit-Russiese grens af geleë is, is ook die grootste stad van Litaue met 'n bevolking van meer as 558 000.
Die poema (Puma Concolor), voorheen bekend as bergleeu, is ’n soogdier uit die Felidae-familie, wat eie aan die Amerikas voorkom. Hierdie groot, enkellopende katsoort het die grootste omvang gebied uit alle groot wilde landsoogdiere aan die Westelike Halfrond, wat vanaf Yukon in Kanada tot die suidelike Andesgebergte van Suid-Amerika strek. As ’n aanpasbare, algemene spesie, hou die poema bykans in elke groot Amerikaanse habitat. Die poema kan uitgeken word aan sy groot, katagtige voorkoms, met 'n egalige geelbruin pels en lang stert. ’n Volwasse poema se stert kan nagenoeg een meter lank word; wat sowat ’n derde tot die helfte van sy liggaamslengte beslaan. Dit is die tweede swaarste kat op die twee vastelande, naas die jaguar. Afgesien van die poema se bonkige voorkoms, is hy die meeste aan die kleiner katsoorte verwant.
Uraan is ‘n silwerwit metaalagtige chemiese element in die aktiniede reeks van die periodieke tabel, met ‘n atoomgetal van 92. Die chemiese simbool U word aan uraan voorgeskryf. ‘n Uraan-atoom het 92 protone en 92 elektrone. 6 van die elektrone is valenselektrone. Die uraankern bevat tussen 141 en 146 neutrone, wat die 6 isotope van uraan bevestig, die algemeenste hiervan is uraan-238 (146 neutrone) en uraan-235 (143 neutrone). Al hierdie isotope is onstabiel en uraan se radioaktiwiteit is redelik swak. Uraan het die tweede hoogste atoomgetal van elemente wat natuurlik voorkom, naas plutonium-244. Uraan se digtheid is omtrent 71% hoër as dié van lood, maar nie so dig soos goud of wolfram nie. In die natuur kom dit in lae konsentrasies voor (min deeltjies per miljoen) in grond, rotse en water, en word kommersieel ontgin uit uraandraende minerale soos uraniniet.
In die natuur kom uraan voor as uraan-238 (99,284%), uraan-235 (0,711%),%), en baie klein hoeveelhede uraan-234 (0,0058%). Uraan verval stadig deur die uitstraling van ‘n alfadeeltjie. Die halfleeftyd van uraan-238 is omtrent 4,47 miljard jaar en vir uraan-235 is dit 704 miljoen jaar, wat dit nuttig maak vir die datering van die Aarde se ouderdom.
Dit sluit ’n groot deel van die Eurasiese steppe in en strek ooswaarts van die Oeralgebergte tot by die skeiding tussen die opvanggebiede van die Stille Oseaan en die Noordelike Yssee, en suidwaarts van die Noordelike Yssee tot by die heuwels van Noordsentraal-Kazachstan en die nasionale grense van Mongolië en China.
Saturnus is die sesde planeet van die Son af. Dit is 'n gasreus en die tweede grootste planeet in die sonnestelsel na Jupiter. Die planeet is vernoem na die Romeinse godSaturnus en sy simbool is 'n gestileerde weergawe van Saturnus se sekel (♄).
Die planeet het ten minste 61 mane, waarvan Titaan die grootste is.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Voorbladartikels_2010&oldid=813510"
Die bladsy is laas op 6 Augustus 2011 om 17:50 bygewerk.