In die Keur van gedigte het die digter self die keuring gedoen. Dis ook goed so. Dit is immers die digter se eie werk en daarom het hy die reg om te kies en te keur.
De Lange maak van verskillende kodes gebruik om die liefde te verwoord. In Flaminke is dit die tradisionele rose. Al is dit ‘n geliefde metafoor, slaag die digter daarin om dit vars te pluk en in die gedig te rangskik. Reeds in die openingsgedig kom die digter se noukeurige aandag aan en gebruik van woorde aan die lig. Daar is by de Lange vars en verrassende beelde. Oor die emmer praat hy van sy “roesbruin ribbekas” en sluit af met “hy slaap sy roes af”. ‘n Idioom word deur die emmer geskep en deur die digter omskep in ‘n nuwe betekenismoontlikheid.
In sy gedigte kom beeldgedigte as vorm van vroeg af al aan die orde (vgl. Die aartappeleters). Dit is veral die kleure wat in die gedig die aandag trek. In Passie kom die seksuele motief weer voor. Hier is dit veral die teenstellings wat opval.
Eie aan de Lange se digkuns begin hy sy nuwe verse met ‘n aantal homo-erotiese gedigte. Dit is egter nie ‘n ydel herhaling van vorige verse oor dié tema nie. Al is die tema dieselfde, is die seggingskrag van die gedigte nuut en vars. Hy plaas idiome in ‘n homo-erotiese sfeer. Op dié manier kry dit ‘n nuwe betekenis. As voorbeeld verwys ek na “hals oor kop” wat by de Lange “heup-oor-hals” word. En ook “aardjie na sy vaartjie” (p. 137).
Religieuse flitse kom in die gedig Google Golgota voor. Ek huiwer oor die betekenis van die versreëls:
Maar in die verdere verloop van die gedig word die Gekruisigde in die tegnologie geraam. Hy word sigbaar op elke skerm. Kameras en mikrofone soek na ‘n sound bite. Dalk het Hy advies oor global warming. In sy Naam sal websites opgaan, boek- en filmregte en terugskote. Die digter het ‘n laaste versoek aan Joan: hy wil ook iets van die Golgota gebeure hê: ‘n 8 megapixel foto, ‘n poskaart of ‘n brief in sy handskrif of ‘n stukkie van sy kleed. Daarmee wil hy iets doen: dit op die webwerf eBay adverteer. Die digter het dan immers ook iets om te vertel en te laat sien. In hierdie gedig word na die Golgota gebeure vanuit die eietydse tegnologiese oog gekyk. Vars en oorspronklik.
’n Mens sou De Lange se poësie onder verskillende noemers kon plaas: die verhouding met die gestorwe vader wat soos ’n herhalingsdrang deur die hele oeuvre beweeg (die digkuns en prosa), die gesprek met Ingrid Jonker, Sheila Cussons en N.P. van Wyk Louw. Die digter word (verkeerdelik) as gay-digter getipeer.
Henning Snyman skryf op die agterblad tereg: “Binne die geestelike diepgang van sy verse kom die beeld ágter die beeld te voorskyn”. Dit is ’n raak opsomming van die besondere beeldvermoë.
Wat hierdie bundel vir die waarderende leser uiters waardevol maak, is die hand vol nuwe verse wat ook by die keur ingesluit is. Hier vind ons openlike gay-gedigte (die een is ’n versweë antwoord aan ’n ander digter) en ’n lieflike vers oor Marilyn Monroe.
Bekende digterlike temas tref ons hier aan: die liefde, dood, kortstondigheid van ons bestaan, die verhouding met die werklike en digterlike ouers, die “naakte algebra” van die gay-bestaan, gedigte oor dwelms en vigs, verse oor ikone (soos Monroe, Kurt Cobain) en so meer.
’n Mens is opnuut onder die indruk van die digter se besonderse vermoë om die gedig op ’n sekure slot af te stuur:
Hier gebruik die digter die wêreld van die digkuns om die werklike lewe te beskryf, iets wat deur die oeuvre loop. Die intratekstuele en intertekstuele aanslag kom nou helder na vore en in ’n keurbundel kry gedigte dikwels ’n nuwe betekenis, omdat hulle nou langs ander verse lê.
Selfs die gebruik van die plat woord (soos in Tongnaai 2) word metafories so in beheer gehou dat ’n mens net jou hoed vir die digterlike energie kan afhaal.
Johann de Lange is eweneens ’n begenadigde vertaler (soos sy vertalings van Stockenström bewys het) en ’n besónderse kortverhaalskrywer. Maar dit is in sy digkuns waar ons onder die indruk van ’n suiwerheid kom: