Vhaiti vha khumbelo vha ḓo tea u ṋekedza vhuṱanzi ha u ḓidzhenisa havho kha thandela mbili kana dzi fhiraho mbili. Thandela dzo fhedzwaho dzi ḓo dzhielwa nṱha, arali huna u sumbedzwa nga nḓila i sumbedzaho u shela havho mulenzhe. Mvelaphanḓa ya sisteme ya demokhrasi yo fhelelaho yo ḓitikaho nga vhushaka havhuḓi ha ṱhanganelano ya ṱhonifho na muya wa vhushumisani vhukati ha Khorondangi, Vhusimamilayo na vhuhaṱuli. Hezwi ndi zwa deme kha ndayotewa yashu ya demokhrasi. Tswikelelo kha muḓagasi, maḓi na tshampungane yo khwiniswa. Afrika Tshipembe ḽo swikelela zwo tiwaho nga Millenium Development Goal nga 2005 siani ḽa nḓisedzo ya maḓi, nahone ho vha u khwinifhala ha tswikelelo kha maḓi u bva kha 59% nga 1994 uya kha 83% nga 2006. Uya nga United Nations Development Programme (UNDP), Afrika Tshipembe ndi ḽiṅwe ḽa mashango a si gathi e a shumisa tshelede thukhusa siani ḽa gwama ḽa mmbi musi hu tshi vhambedzwa na tshelede ye ya shumiswa ka zwa maḓi na tshampungane.