Kontiraka leyi yi ta sungula hi no ya emahlweni ku fikela loko yi herisiwa hi laha swi hlamuseriweke hi kona eka xinawana xa 4.
Xiyimo xa Ntirho.
xik.. Mutirhi wa le kaya, muhlayisi wa nwana, mutirhi wa le xirhapeni, sw. n. sw?
Unwana na unwana exikarhi ka mintlawa a nga herisa ntwanano lowu hi ku nyika xitiviso xa mavhiki ya mune lexi tsariweke. Eka xiyimo lexi mutirhi a nga koteki ku tsala no hlaya, mutirhi a nga nyika xitiviso hi nomo?
Muholo wa vatirhi wu ta hakeriwa hi mali ya khexe hi siku ro hetelela ra ntirho ra vhiki/n?
Mpfuneto wa vhiki rinwana na rinwana/xa nhweti yinwana na yin?
Swakudya hi vhiki /n?
Byetlelo hi vhiki/n?
Ntsengonkulu wa swinawana swa 5.1ku fika 5.2.
Hundzuluxa kumbe sula swinawana swa 5.2.1 ku fika 5.2.
Muthori u ta kambela muholo wa mutirhi kanwe ntsena hi lembe?
Tiawara ta ntolovelo ta ntirho ku ta va ku sukela nimixo ku fikela . nindzhenga hi Musumbhunuku ku fikela Ravuntlanhu na ku sukela nimixo ku fikela ..nindzhenga hi Muqivela.
Ntirho wa le ndzhaku ka nkarhi wa ntirho wu ta tirhiwa ntsena loko ku ri na ku pfumelelana exikarhi ka mintlawa minkarhi hinkwayo.
Mutirhi u ta hakeriwa ntirho wa le ndzhaku ka nkarhi wa ntirho hi ku tirhisa mpimo wa nwe na hafu ya muholo wa yena hinkwawo tanihi laha swi tivisiweke hi kona eka xinawana xa 5.3?
Mutirhi u pfumela leswaku u ta nyikiwa lanci ya awara yinwe/timinete ta 30 (sula leswi nga fanelangiki). Nkarhi wa lanci wu ta tekiwa ku sukela hi ku fikela siku rinwana na rinwana?
Ntirho wunwana na wunwana lowu endliwaka hi Sonto wu ta endliwa hi ku twanana exikarhi ka mintlawa minkarhi hinkwayo?
Loko mutirhi a tirha hi Sonto u ta holeriwa muholo lowu andzisiweke kambirhi wa awara yinwana na yinwana leyi a yi tirheke?
Mutirhi u ta va ni mfanelo ya tiholodeyi hinkwato laha a faneleke ku hakeriwa hi ku hetiseka.
Loko mutirhi a nga tirhi hi holodeyi, u ta holeriwa muholo wa ntolovelo wa siku rero.
Loko mutirhi a tirha hi holodeyi u ta holeriwa muholo lowu andzisiweke kambirhi.
Mutirhi u na mfanelo yo kuma .. wa masiku ya livhi endzhaku ka tinhweti ta 12 to ya emahlweni a tirha. Livhi leyi yi fanele ku tekiwa hi minkarhi leyi nga riki na swiphiqo eka muthori naswona muthori a nga lava leswaku mutirhi a teka livhi hi minkarhi yo fambelana ni ya yena?
Enkarhini wunwana na wunwana wa ndzhendzheleko wa livhi ya vuvabyi wa tinhweti ta 36 mutirhi u ta va ni mfanelo yo teka livhi ya vuvabyi leyi hakeleriwaka leyi ringanaka na masiku lama mutirhi a talaka ku tirha wona enkarhini wa tsevu wa mavhiki?
Enkarhini wa tinhweti ta tsevu tosungula to thoriwa mutirhi u ta va ni mfanelo ya siku rinwe ra livhi ya vuvabyi leyi hakeleriwaka eka masiku ya 26 lama a ya tirheke?
Mutirhi u fanele ku tivisa muthori hi xihatla hi laha swi kotekaka hi kona loko a nga ri kona entirhweni hikwalaho ka vuvabyi.
Fungha swinawana leswi faneleke eka xivandla lexi nyikiweke.
Mutirhi u ta va ni mfanelo ya.
Mutirhi u ta va ni mfanelo yo kuma masiku manharhu ya livhi ya vutihlamuleri bya ndyangu eka ndzhendzheleko wunwana na wunwana wa livhi?
Muthori a nge susi timali tinwana to huma eka muholo wa mutirhi ehandle ka loko mutirhi a pfumerile hi ku tsala ehansi nkarhi wunwana na wunwana?
Fungha swibokisana leswi faneleke.
Byetlelo byi nga tirhisiwa hi mutirhi ntsena, ehandle ka loko ku ri na ntwanano wunwana na muthori?
Mpfumelelo wo rhanga wu fanele ku kumeka loko a ri na vaendzi lava tsakelaka ku etlela. Kambe hambi swi ri tano mpfumelelo wo tano a wu ge laveki loko mutirhi a endzeriwa hi maxaka ya yena.
tiphere ta yunifomo ti ta phakeriwa mutirhi mahala hi muthori naswona ti ta va nhundzu ya muthori.
Loko ku ri na ku cinca eka vuxokoxoko lebyi tsariweke byi ta tirhisiwa ntsena loko ku ri na mpfumelelano exikarhi ka mintlawa hi mimbirhi.
Hi ku landza Swiyimo swa Ntholo wa Masungulo, ntlawa wunwana na wun?
Hambileswi kontiraka ya ntirho yi nga na xilaveko xo herisa ntirho, swi fanele ku tsundzukiwa leswaku mintirho ya mutirhi a yi nge herisiwi ehandle ka loko ku ri na swivangelo leswi twalaka no va kahle no va ku tirhisiwa endlelo ra kahle. Loko mutirhi a hlongoriwa ehandle ka xivangelo lexi twalaka kumbe endlelo ra kahle, mutirhi a nga ya eka CCMA leswaku yi nwi pfuna?
Livhi ya nkarhi lowu ringanaka (pro-rata) na hakelo yo lahlekeriwa hi ntirho ti nga hakeriwa.
Loko mutirhi wa le kaya a tsandzeka ku tlhelela entirhweni hikwalaho ko lamala, muthori u fanele ku lavisisa ntumbuluko wo lamala ka yena loko ku ri ku lamala ka nkarhi hinkwawo kumbe ku ri ka nkarhinyana. Muthori u fanele ku ringeta ku pfuna mutirhi hi laha swi nga kotekaka hi kona xikombiso, hi ku hundzuluxa kumbe ku cinca mintirho ya yena ku endlela leswaku yi fambisana na ku lamala ka yena. Kambe hambi swi ri tano, loko swi endleka swi nga koteki ku va muthori a cinca mintirho ya mutirhi wa le kaya/ndlwini/kumbe ku nwi kumela mintirho yinwana, muthori yoloye a nga herisa mintirho ya mutirhi wa le kaya?
Nawu wa Vuxaka bya Vatirhi wa 66 wa 1995 wu hlamusela maendlelo lama faneleke ku landzeleriwa eku herisiweni ka mintirho eka khodi ya Maendlelo Lamanene eka Xedulu 8.
A ku na swinawana leswi lawulaka mpimo wa minimamu wa muholo. Tihakelo to engetela (to fana na ta ntirho wa le ndzhaku ka nkarhi wa ntirho kumbe ntirho lowu endliwaka hi Tisonto kumbe Tiholodeyi) wu khakhuletiwa ku suka eka muholo hinkwawo tanihi laha swi kombisiweke hi kona eka xinawana xa 5.3 xa kontiraka. Muholo hinkwawo i ntsengo wa mali leyi amukeriwaka hi mutirhi na hakelo yo nwi khensa (h.l. ntsengo wa swakudya na byetlelo na sw. n. sw.). Xinkhenso a xi fanelangi ku va ehansi ka R100?
A ku na swianawana leswi lawulaka leswi eka Nawu wa Swiyimo swa Masungulo swa Ntirho naswona swi lava leswaku ku kanerisaniwa exikarhi ka mintlawa.
Mutirhi wa le kaya a nge tirhi ku tlula tiawara ta 3 ta ntirho wa le ndzhaku ka nkarhi wa ntirho hi siku kumbe tiawara ta 10 hi vhiki naswona u fanele ku hakeriwa hi ku tirhisa mpimo wa 1.5 wa muholo wa ntolovelo wa mutirhi kumbe mutirhi a nga pfumela ku nyikiwa nkarhi wo wisa lowu hakeriwaka.
Minkarhi yo wisa ya siku rinwana na rinwana na vhiki rinwana na rin?
Nkarhi wo wisa wa siku rinwana na rinwana wa tiawara to landzelana ta 12 na nkarhi wo wisa wa vhiki rinwana na rinwana wa tiawara ta 36 leti landzelanaka, leti katsaka na Sonto, ehandle ka loko ku ri na mpfumelelano ti fanele ku pfumeleriwa?
Nkarhi wo wisa siku rinwana na rinwana wu nga engeteriwa hi ku pfumelelana leswaku wu va tiawara ta 10 ta mutirhi loyi a tshamaka entirhweni loyi nkarhi wa yena wo dya wu nga tiawara tinharhu?
Nkarhi wo wisa wa vhiki rinwana na rinwana wu nga engeteriwa hi ku pfumelelana ku fika eka tiawara ta 60 wa mavhiki mambirhi yanwana na yanwana kumbe ku hungutiwa ku fika eka nhungu wa tiawara vhiki rinwana na rinwana loko nkarhi wo wisa eka vhiki leri landzelaka wu engeteriwile hi ndlela yo ringana?
Mutirhi wa le kaya u na mfanelo yo wisa ku ringana awara leswaku a dya endzhaku ko va a tirhe tiawara leti nga hundzeki ntlhanu. Nkarhi lowu wo wisa wu nga hungutiwa ku fika eka timinete ta 30 loko ku pfumelelaniwa exikarhi ka mintlawa. Loko swi laveka kumbe swi pfumeleriwa ku tirha hi nkarhi lowu, mutirhi u fanele ku holeriwa.
Ku tirha hi Tisonto i ko tihlawulela naswona mutirhi wa le kaya a nge sindzisiwi ku tirha hi Sonto.
Loko mutirhi a tirha hi Sonto u ta holeriwa muholo lowu andzisiweke kambirhi hi siku.
Loko mutirhi a tirha minkarhi yinwana hi Sonto u ta hakeriwa ku ringana kanwe na hafu ya awara yinwana na yinwana leyi a yi tirhaka. Ku fanele ku twananiwa hi nkarhi wo wisa lowu hakeleriwaka wo tirha hi Sonto?
Masiku lama boxiweke eka Nawu wa Tiholodeyi ya fanele ku nyikiwa vatirhi kambe mintlawa yi nga pfumelelana ku engetela tiholodeyi. Ku tirha hi tiholodeyi i ko tihlawulela naswona mutirhi wa le kaya a nge sindzisiwi ku tirha hi holodeyi.
Siku rinwana na rinwana leri tivisiwaka tanihi holodeyi ya ximfumo minkarhi hinkwayo ri fanele ku nyikiwa mutirhi wa le kaya minkarhi hinkwayo?
Masiku lama ya nga cinciwa ya fana na masiku manwana hi ku twanana?
Loko mutirhi a tirha hi holodeyi u fanele ku holeriwa muholo lowu andzisiweke kambirhi loko wu pimanisiwa na muholo wa siku na siku.
Livhi ya lembe a yi nge vi ehansi ka mavhiki manharhu hi lembe eka vatirhi lava tirhaka nkarhi hinkwawo kumbe loko ku twananiwa, siku rinwe eka masiku ya 17 manwana na manwana lama tirhiweke kumbe awara yinwe ya tiawara ta 17 leti tirhiweke?
Livhi yi fanele ku nyikiwa ku nga si hela tsevu wa tinhweti endzhaku ko hela ka nkarhi wa tinhweti ta 12 ta ntirho hi ku landzelana. Livhi a yi nge nyikiwi hi nkarhi wunwe na livhi ya vuvabyi, kumbe nkarhi lowu ku endliweke xitiviso xo herisa kontiraka ya ntirho?
Mutirhi u na mfanelo yo nyikiwa nkarhi wa livhi ya vuvabyi leyi hakeleriwaka lowu ringanaka na masiku ya ntolovelo lama mutirhi a ya tirheke enkarhini wa tsevu wa mavhiki, enkarhini wunwana na wunwana wa ndzhendzheleko wa livhi ya vuvabyi wa tinhweti ta 36?
Mutirhi u na mfanelo ya siku rinwe ra livhi ya vuvabyi leyi hakeriwaka eka masiku ya 26 manwana na manwana lama a ya tirheke etinhwetini ta tsevu tosungula ta ntirho?
Muthori a nga bohiwi ku hakela mutirhi loko mutirhi a xwile entirhweni ku ringana masiku mambirhi hi ku landzelana kumbe minkarhi yimbirhi enkarhini wa mavhki ya nhungu no va loko mutirhi a komberiwa hi muthori a tsandzeka ku humesa setifikheti ya vuvabyi leyi vulaka leswaku mutirhi a nge koti ku tirha enkarhini lowumutirhi a nga ri kona entirhweni hikwalaho ka vuvabyi kumbe ku vaviseka.
Mutirhi u na mfanelo ya tinhweti ta mune hi ku landzelana ta livhi yo titshunxa. Muthori a nga bohiwi ku hakela mutirhi wa le kaya enkarhini lowu a nga riki entirhweni hikwalaho ko va a bihe emirini. Kambe hambi swi ri tano, mintlawa yi nga pfumelelana leswaku mutirhi wa le kaya u ta amukela xiphemu xa muholo kumbe muholo hinkwawo enkarhini lowu a nga riki entirhweni hikwalaho ko va a bihe emirini?
Vatirhi lava thoriweke ku tlula tinhweti ta mune lava naswona va tirhaka masiku ya mune hi vhiki va ni mfanelo yo teka masiku ya ntlhanu ya livhi ya vutihlamuleri bya ndyangu enkarhini wunwana na wunwana wa ndzhendzheleko wa livhi loko ku velekiwa nwana, kumbe loko nwana wa mutirhi a vabya kumbe loko ku love nsati kumbe nuna wa mutirhi kumbe munhu loyi a hlayisanaka na yena kumbe mutswari, mutswari loyi a nwi hlayisaka, kokwana, nwana, nwana loyi a nwi hlayisaka, ntukulu na ndzisana?
Nawu wa Swiyimo swa Masungulo swa Ntirho wu sivela muthori ku susa timali tinwana eka muholo wa mutirhi ehandle ko kuma mpfumelelo wa yena lowu tsariweke ehansi?
Ku na timhaka tinwana leti nga lawuriweki hi Nawu wa Swiyimo swa Masungulo swa Ntirho swo fana na minkarhi yo ringetiwa, ku nghena eka ndhawu ya muthori, ku pfumeleriwa ku chayisa hi ndzhenga, ku wisa hi ku hela ka vhiki na swikimu swa phenxeni, swikimu swa rihanyu, tihakelo ta vuleteri/ta xikolo, swipfuno swa rifu na tiakhawunti to hlayisa mali, kambe hambi swi ri tano swilo leswi boxiweke laha henhla ku nga kanerisaniwa hi swona exikarhi ka mintlawa no katsiwa eka kontiraka ya ntirho?
Nawu wa Swiyimo swa Masungulo swa Ntirho wa Masungulo wu sivela ku thoriwa ka munhu unwana na unwana loyi a nga na malembe ya le hansi ka 15 hi vukhale naswona i swa nkoka ku va muthori a tiyisisa vukhale bya mutirhi wa le kaya hi ku nwi kombela a nwi nyika pasi kumbe setifikheti yo velekiwa?
A ku na xilaveko lexi sivelaka swiyimo swinwana swa ntirho ku va swi katsiwa eka kontiraka ya ntirho kambe xilaveko xinwana na xinwana lexi vekaka swipimelo leswi nga riki kahle loko swi pimanisiwa ni leswi nga eka Xiboho swi ta va swi nga ri enawini?
Tundzuka leswaku: xikongomelo xa swiletelo leswi a hi ku va nkomiso lowu hetisekeke wa Nawu wa Swiyimo swa Masungulo swa Ntirho na/kumbe ku va xitsundzuxo xa nawu. Loko ku ri na ku kanakana hi mayelana na timfanelo na/kumbe mintirho hi ku landza Nawu kumbe swipimelo swa xinawana xinwana na xinwana xa Kontiraka ya Ntirho leyi kunguhatiweke, swivutiso leswi swi nga rhumeriwa eka hofisi ya le kusuhi ya Ndzawulo ya Mintirho leyi nga ta tsakela ku ku pfuna?