“Niemand sit hier en niks doen nie. As hier gekla word, weet ons dis ons wat iets nie ordentlik gedoen het nie.
“Ons maak ons eie warm water met hout wat ons brand onder die donkie (’n drom bo ’n vuurhert). Ons het só warm water van sewe die oggend tot sewe die aand. Dis klaar load shedding hier, ons gebruik ons krag vir die ys- en vrieskaste en ligte.
Elders mag demokrasie nie juis ’n faktor wees nie, maar in Suid- Afrika is dit ’n ander storie. Wit Suid-Afrikaners, in die besonder Afrikaners, is in ’n groot mate in die praktyk ’n mindere faktor op die politieke toneel. Breedweg gestel: Wit mense veral Afrikaners as ’n klein minderheid het in die RSA weinig of geen wesenlike gesag oor sy eie belange nie en hul grondwetlike regte word geminag. Dit ten spyte van die bepalings (verskansing) van artikel 235 van die Grondwet van Suid-Afrika, asook die tersaaklike afkondiging van 20 April 1994 deur die Verenigde Nasies se Kommissie oor Menseregte – in die besonder artikels 2, 19, 31, van deel 1 en artikel 7 van deel 2. (uit Engels vertaal).
Ten opsigte van verskanste beskerming van die regte van inheemse minderheidsvolke en hul regte, bevind veral ook wit Afrikaners reeds vir etlike jare hulself in ’n kommerwekkende situasie as ’n inheemse minderheidsvolk in Suid-Afrika.
Gedagtig aan onder andere grondonteiening, regstellende aksies en miskenning van selfbeskikking/minderheidsregte en so meer, is dit verstommend dat die meerderheid Afrikaners steeds weier om deel te neem aan ’n vestiging van ’n mandaat aan diegene wat hulle deurgaans beywer vir die erkenning van minderheidsregte en selfbeskikking vir Afrikaners.
Alhoewel die diefstal van die gedenkplaat, moontlik vir die verkoop daarvan aan ‘n gewetenlose skrootmetaalhandelaar, blykbaar nie baie hoog is op die munisipaliteit se prioriteitslys nie, is dit wel ‘n baie teer saak vir die Soutpansberg Skermutseling- en Erfenisstigting. Die stigting het by monde van mev. Inga Gilfillan en bekende plaaslike toerleier mnr. Charles Leach reeds aangedui dat hulle die munisipaliteit verantwoordelik gaan hou vir die vervanging van die plaat.
Leach is veral agterdogtig oor wie vir die diefstal verantwoordelik was. Die fort is vir die publiek en selfs vir die erfenisstigting gesluit, met slegs die munisipaliteit wat ‘n sleutel vir die slot het. Die fort is onder meer al deur die munisipaliteit as stoorplek vir tuingereedskap gebruik. Te spyte daarvan dat die fort gesluit word, dui alles daarop dat iemand van binne die plaat losgeskroef en verwyder het. Aan die buitekant van die plaat is die skroewe versink. Daar is ook geen aanduiding dat iemand van buite die plaat afgeforseer het nie.