Velkleur gee jou minder regteDr. Leopold Scholtz. Foto: Reint Dykema. Wanneer ’n mens deesdae ’n Afrikaanse koerant of aanlyn-nuuswebwerf oopmaak, weet jy nie of jy moet lag of huil nie. Die alternatief is om histeries te word en jou kop teen die muur te kap totdat die muur (of jou kop!) verkrummel. Die laaste tyd het die flagrante dubbele standaarde in die Suid-Afrikaanse politiek alle perke oorskry – en dan is ek terdeë daarvan bewus dat ek ook na my eie neiging tot dubbele standaarde moet kyk. Dit gaan hier veral oor die kwessie van misdaad in die algemeen en plaasmoorde in die besonder. Dan help dit natuurlik nie om die probleem te probeer oplos deur jou kop met die muur kennis te laat maak nie; dis altyd die beste om jou woede en vrees eenkant in ’n hoek te parkeer (let wel, nie om dit weg te gooi nie) en die saak rasioneel te benader. Emosie is menslik. Dis wat ons ménse maak, en dit help nie om dit te onderdruk nie. Maar dit moet ’n getemperde emosie wees. Jou emosie kan die motivering verskaf om ’n probleem soos plaasmoorde juis rasioneel te benader. Fikile Mbalula, minister van polisie, het die yslike landwye betoging van verlede week, bekend as Swart Maandag, juis met ’n oordosis emosie – in sy geval haat en afkeer van wit mense – benader. Sy reaksie was dat “wit rassiste” die dag vir “’n agenda van rassistiese politieke opstand gekaap het”. Ook Tony Ehrenreich, Wes-Kaapse sekretaris van Cosatu, was onmiddellik gereed met ’n beskuldiging dat die betogers se “rassistiese agenda” onderliggend was aan die legitimasie van “die grootskaalse diefstal van apartheid”. En Andile Mngxitama van die organisasie Black First Land First noem die boere “rassistiese, wrede gronddiewe wat nie ons simpatie verdien nie”. Dit ten spyte van die feit dat ’n onafhanklike grondoudit onlangs bevind het dat nie-wittes reeds 26,7% van die landbougrond in ons land besit en meer as 46% van die land se landboupotensiaal beheer. In die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal en Limpopo, waar van die vrugbaarste landbougrond voorkom, is meer as die helfte van die landbougrond reeds in swart besit. Nou kan ’n mens, as jy onemosioneel na die saak wil kyk, sekerlik ’n legitieme debat voer oor die vraag hoe die wit bevolkingsgroep as geheel aan sy grondbesit gekom het. As ek my indink in die swart posisie, kan ek insien hoe van daardie kant aangevoer word dat apartheid op institusionele diefstal neergekom het. Van die wit kant kan ewe legitiem aangevoer word dat die grond in al die individuele gevalle wettig gekoop of geërf is, en dat die besitters die grond oorweldigend produktief aangewend het. Maar kom ons los dié debat uit. Ons kyk na die vraag of waardige, geweldlose protes teen plaasmoorde, soos dié van Swart Maandag, getuig van “rassistiese politieke opstand”. Getuig die feit dat enkele randeiers die ou vlag geswaai het,daarvan dat die betogings as sodanig rassisties was? Veral omdat die kritici ou foto’s gebruik het wat blykbaar lank gelede geneem is? Ek sou sê enige rasionele mens, wat sy – begryplike – emosie eenkant parkeer, sal dit nie kan volhou nie. En wat dan van die swart betogers wat moorddadige leuses teenoor wittes dra? Hoekom húlle nie eweneens van “rassisme” beskuldig nie? Dan: Is dit hoegenaamd nodig om teen die moorde te protesteer? Connie Mulder, hoof van Solidariteit se navorsingsinstituut, skryf dat die moordkoers onder Suid-Afrikaanse boere sowat 105 per 100 000 is. Ter vergelyking, volgens die VN was die wêreldwye moordkoers in 2012 6,2 per 100 000. In van die ergste moorddadige lande ter wêreld kom dit nie eens naby hieraan nie. In wettelose lande soos die deur burgeroorlog geteisterde Suid-Soedan is dit 13,7 per 100 000, in die Sentraal-Afrikaanse Republiek 13,1, die Kongo 13,4, Jamaika 43,2, en Venezuela 57,2 – om maar ’n paar te noem. Die enigste wat naby die syfer vir Suid-Afrikaanse boere kom, is El Salvador (108,6). Op 12 Januarie vanjaar het The Guardian berig dat twee dae tevore die geskiedenis sou ingaan as die eerste dag sedert Januarie 2015 waarop geen enkele moord in die land gepleeg is nie – ’n land in wie se geselskap geen staat of gemeenskap met selfrespek wil wees nie. Is dit “rassistiese opstand” om jou stem teen só ’n skande dik te maak? Of sê dit meer van Mbalula en Mngxitama as van die betogers? Weer eens, ’n mens moet nie jou emosie oorhand laat kry nie. Verskeie navorsers het plaasmoorde uitvoerig ondersoek, maar geen kategoriese bevinding dat daar ’n georganiseerde veldtog agter sit om die grond van die wittes af te vat, is moontlik nie. Trouens, dit lyk of hulle taamlik in die duister tas. Dr. Johan Burger, navorser aan die Instituut vir Sekerheidstudie, meen rowery is die hoofmotief. En plase is die teiken bloot omdat hulle afgeleë en kwesbaar is. Ander dink anders. Vergeet ook nie dat dit nie net wit boere is wat aangeval word nie; ook hul swart plaaswerkers loop gereeld deur. Ook hieroor kan ’n mens ’n legitieme debat voer. Die openbare diskoers word egter nie aangehelp deur mense wat ’n begryplike en wettige kommer oor plaasmoorde het, by voorbaat as rassiste uit te kryt nie. Dit is die einde van alle rasionele debatvoering. Intussen probeer die Zuma-vleuel van die regering alle kritiek op hom smoor. Ek wag nog vir my kopie van Jacques Pauw se jongste boek, The President’s Keepers (waarin hy Zuma se skaamtelose korrupsie genadeloos oopvlek), maar daar word reeds gepoog om dit verbied te kry. Sowel die SA Inkomstediens as die Staatsveiligheidsagentskap het Pauw en die uitgewer gedreig. Hul antwoord is korrek en dapper: Ons sien julle dan in die hof! Dis dié dubbele standaarde wat ’n mens se bloed onwillekeurig laat kook. Jy mág maar ontlasting rondstrooi, miljarde steel en die land se infrastruktuur laat verkrummel. Jy mág maar rassistiese tekste op T-hemde dra (solank wittes geteiken word). Jy mág maar spandoeke met die Kommunistiese hamer en sekel in die openbaar dra. Maar ’n ou Suid-Afrikaanse vlag (wat, toegegee, polities onverstandig is)? Protesteer teen plaasmoorde? Nammah Wan se korrupsie aan die kaak stel? Aikôna. Dáár word die streep getrek. Jy is wit, vriend. Maak nie saak wat die wet sê nie, jou velkleur gee jou minder regte. Klink dit dalk bekend?