Konsensus - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Arbeidsreg › Konsensus
Die basis van ’n kontrak is óf konsensus, wat beteken dat die kontrakterende partye werklik wedersyds oor ʼn saak ooreengekom het, óf die redelike oortuiging wat by een van die kontrakterende partye bestaan dat konsensus wel bereik is.
Bogenoemde uiteensetting van die wet is nie ʼn onvermydelike slotsom wat bereik is nie; dit is die gevolg van interaksie tussen logika en wetlike beleid wat sy oorsprong in die Romeinse Reg gehad het.
Oor die algemeen bestaan konsensus in die ooreenkoms tussen twee of meer persone en het dit betrekking op die gevolge of resultate wat hulle wil bereik. Daar was ʼn mate van kontroversie oor die vraag of die bedoeling wat die ooreenkoms tot gevolg het, altyd uit minstens twee afsonderlike persone moet voortspruit, en of daar ook konsensus kan ontstaan in gevalle waar die bedoeling vanaf een persoon in meer as een hoedanigheid voorspruit.
Die elemente van konsensus is die volgende:
Die kontrakterende partye moet saamstem oor die gevolge wat hulle wil skep.
Die gevolge van ʼn kontrak is verpligtinge, en dit behels die eise en verpligtinge wat nagekom moet word en wat vir die partye tot die kontrak geskep is. Konsensus kan dus slegs bestaan indien die partye tot die kontrak ad idem is oor die verpligtinge wat hulle wil skep; dit beteken die persone tussen wie die verpligting as ʼn wetlike band geskep word, asook die prestasie wat gelewer moet word.
Hulle moet van voorneme is om hulself wetlik te verbind.
Indien ʼn party tot die kontrak nie van voorneme was om wetlik aan die ooreenkoms verbind te wees nie, kan daar nie ʼn kontrak wees nie aangesien daar dan geen konsensus is nie.
ʼn Uitdrukking van voorneme wat gemaak word sonder die bedoeling dat die uiteindelike aanvaarding daarvan tot wetlike gebondenheid sal lei, kan dus nie eens as ʼn aanbod beskou word wat dalk tot die skepping van ʼn kontrak aanleiding kan gee nie.
Die partye moet van hul ooreenkoms bewus wees.
Vir die doeleindes van die wet bestaan konsensus slegs indien die partye wat ooreenstem, daarvan bewus is. Daar sal byvoorbeeld geen konsensus ontstaan indien A sou besluit om sy motor vir R1 000 aan B te verkoop, terwyl B, heeltemal onbewus van A se voorneme, besluit om A R1 000 vir dieselfde motor aan te bied nie. Konsensus sal slegs bestaan indien een persoon van ʼn die ander se voorneme bewus word en dienooreenkomstig reageer.
Dit is dus duidelik dat sodra ʼn wedersydse ooreenkoms van diensbeëindiging tussen werkgewer en werknemer bereik, onderteken en deur die partye aanvaar is, ʼn werknemer nie ʼn saak van onbillike ontslag na die KVBA kan verwys nie, aangesien daar wedersydse konsensus was toe die ooreenkoms gefinaliseer is om die indiensnemingsverhouding tussen die werkgewer en werknemer te beëindig.
Outeur: Johan Nell