Wat 5 weke sonder sosiale media my geleer het – Deel I: Die Probleem — alternatief
Navigation Tuis Wie is ons Skakel Soek
Foto via Consciousness Café SA
Wat 5 weke sonder sosiale media my geleer het – Deel I: Die Probleem
March 31, 2016 by Nico de Wet in Clinton du Preez
Sedert ‘n paar maande terug bevind ek myself op ‘n moeilike plek.
Dit het momentum begin kry met Penny Sparrow se manewales vroeër vanjaar. Natuurlik was ek buite myself van woede, telleurstelling en die onvermoë om te verstaan dat iemand nog sulke goed kan kwytraak. In Suid-Afrika. In 2016.
Toe lewer Lovelyn Nwadeyi haar ongelooflike baanbreker toespraak by die US Konvokasie en ek sit in die gehoor en huil my oë uit oor haar woorde (kyk dit gerus as jy dit nog nie gesien het nie). Só gepas, só nodig en ek volg toe haar raad om as wit persoon in Suid-Afrika nou net te luister en ophou voor te skryf aan mense wat hulle behoort te dink of te voel.
Toe is dit die hele F*** White People T-hemp debakel op o.a. Wits. Hier het ek stilgebly, want watter kredietwaardigheid het ek dan nou om teen iemand se ervaring van sistematiese rassisme kritiek te lewer? Tog het dit my diep gepla dat die boodskap hier nie oorgekom het as ‘n verwerping van “white supremacy” nie, maar eerder die verwerping van alle wit mense as sulks – myself, die progressiewe een ingesluit. Selfs in my eie vriendekring het ek nie eers gemaklik gevoel om my ongemak te deel nie, want miskien is ek onwetend die volgende Penny Sparrow.
Toe brand ‘n handjievol studente van Universiteit Kaapstad kunswerke uit protes teen die uitsluitende institusionele kultuur wat nog in soveel van ons universiteite heers. Ontstellend beslis, maar ek kon nie heeltemal uitpluis hoekom dit my so gepla het nie en wat om te maak daarvan nie. En ek bly toe ook stil daaroor, want ons durf tog nie iets teen Rhodes Must Fall sê nie – dis sosiale selfmoord, dan nie? Buitendien, as ‘n wit, Afrikaanse man was ek net nie lus vir die admin om mense te oortuig dat ek in werklikheid myself beskou as progressief en eintlik aan die “goeie kant” is nie (watookal dit beteken).
Toe kom die groot een: die blackface/purpleface insident wat op Stellenbosch Universiteit plaasgevind het. Teen dié tyd is ek al só opgewerk oor alles wat in ons land aan die gang is dat ek verskriklik kwaad word vir hierdie twee studente. Ek besluit toe om hierdie keer teen hulle uit te vaar en op Twitter die Universiteit aan te moedig tot tugstappe. Wit mense moet mekaar se rassisme tog uitwys. Het hulle dan niks geleer uit die vorige blackfacing insident van twee jaar terug nie?
En toe kom die tweede foto twee dae later na vore waarin hulle baie duidelik pers geverf is. En skielik weet ek weer nie wat om te dink nie. Verdedig jy steeds jou standpunt of erken jy dat hier miskien ‘n grys area is? Is dit redelik van ons om van hulle te verwag om te moet antisipeer dat mense dit as blackfacing gaan interpreteer (ek meen, kon hulle nie vir 2 sekondes net gekyk het na die foto voor hulle dit die wêreld ingestuur het nie?) of moet ons erken dat ons oorreageer het en te vinnig oordeel uitgespreek het?
Soos wat ek in die proses opinies en argumente en moddergevegte op Facebook en Twitter dophou (en soms aan deelneem), besef ek meer en meer ek het geen idee wat ek behoort te dink of te sê nie. Meer as dit: as ‘n wit, Afrikaanse man in Suid-Afrika met al sy geskiedenis, wat mag ek dink? Wat mag ek voel? En wat mag ek sê? Ek het besef daar is groot fout met hoe ons gesprek voer veral oor rasseverhoudings in ons land. Ek het nie geweet wat daardie probleem presies was nie, maar wat ek wel besef het, is dat die geraas op sosiale media beslis nie bygedra het tot my vermoë om dit vir myself uit te sorteer nie. Ek besluit toe dat dit ‘n goeie vetrekpunt sou wees om vir 5 weke sonder enige sosiale media te gaan.
‘n Tyd daarna bevind ek myself een Saterdag-middag by ‘n Consciousness Café wat ‘n geleentheid is vir mense om deur middel van gesprek saam te kom en enige iets te bespreek. Steeds vasberade om my gemoedsbeklemming uit te sorteer en finaal te identifiseer wat fout is in ons land en wat ek, Clinton du Preez, op daardie dag daaromtrent kan doen, vaar ek die byeenkoms in met een agenda: om te praat oor die verswakkende rasseverhoudings in ons land.
In ‘n warm laerskool klaskamer ontmoet ek toe 9 vreemdelinge en stel myself voor en noem dat ek vir die Demokratiese Alliansie werk. Terwyl ek my voorstel motiveer vir my bogenoemde onderwerp, stel die aangename man oorkant my ‘n alternatiewe onderwerp voor: hy wou weet hoekom hy skielik ‘n wrok teen my het en hoekom die letters “DA” oombliklik sy opinie oor my verander het. Heel geskok weet ek nie wat om te antwoord nie (nou is beslis nie die tyd om myself te verdedig nie).
So skop die gesprek toe af. Die metodologie wat gebruik word is No Name Initiative waar mense deur ‘n gefasiliteerde gesprek deelneem aan ‘n bespreking vanuit verskillende oogpunte, m.a.w. ek neem nie deel as myself in die gesprek nie, maar neem deel as bv. “vrees”, “onsekerheid”, “politieke geweld” of watter ander perspektief die deelnemers ook al voel nodig is. Dit moedig deelnemers aan om subjektief te kyk na die onderwerp vanuit hul spesifieke oogpunt of rol, sodat soveel as moontlik perspektiewe na vore kan kom.
Terwyl die gesprek aan die gang is, begin die aangename (en nou wrok-houdende) man sy storie vertel van hoe hulpeloos sy lewe is. Hoe hy ontlasting by die Kaapstadse lughawe uitgestort het en hoe erg dit vir hom was om dít as sy enigste uitweg te sien. Ek besef dat ek geen verwysingsraamwerk het om sy omstandighede te verstaan nie. Ek staan aan die teenoorgestelde kant van die spektrum van hom in byna alle gevalle en vir die eerste keer sien ek hom as mens raak. Nie sy politieke ideologie, aksies of ras nie, maar hom as mens. En ek huil weer my oë uit vir ongeveer ‘n halfuur.
Die 3 ure lange gesprek het uiteindelik geëindig met ‘n druk tussen my en die aangename man. Ons kon tot ‘n vergelyk kom ten spyte van al ons verskille. Ons kon ten minste mekaar se menslikheid weer sien. En ek besef dat die probleem is nie die verswakkende rasseverhoudings nie, maar dat ons diep, persoonlike en uitdagende gesprekke vervang het met 140 karakter Tweets en kommentaargevegte op Facebook. Ons is nie meer bereid om kosbare tyd te maak vir mekaar (vir vreemdelinge) om kwesbaar, opreg, eerlik en empaties te wees nie. Ons het deernis opsygeskuif om argumente te wen. Ek weet ék het. En dis wat 5 weke sonder sosiale media my geleer het.
In Deel II kyk ek na hoe ons hierdie deernis, kwesbaarheid en empatie deel van ons daaglikse bestaan behoort te maak. Dis moeilik en verg baie moed, maar is beslis sover die moeite werd.
March 31, 2016 /Nico de Wet
progressief, rassisme, sistemiese rassisme, sosiale media, deernis