Die standbeeld van Jan in die Kaap is ook 'n afbeelding van Bartholomeus Vermuyden en dié van Maria is die Hollandse komitee-voorsitter se vrou, wat gehelp het om die 1952 Van Riebeeck-fees in Kaapstad te reël.
Die slot van Maria se verhaal het in Maleisië afgespeel. In die 'Rooi Rose' van Oktober 1958 skryf Jane Everard dat sy en haar man John op reis deur die verre ooste was en die ou hawe, Malakka, in Maleisië besoek het.
Daar het hulle op 'n eenvoudige plat kliptafel afgekom waar 'n moeder, haar seuntjie van 'n paar dae oud en driejarige dogtertjie begrawe is. Die woorde wat in Engels op die klip uitgebeitel is, lees as volg:
Maria de la Quellerie (Latyn: Quevellerius) is op 28 Oktober 1629 in Rotterdam gebore as die dogter van Abraham de la Quellerie en Maria, 'n nooi du Bois van Frankryk. Haar pa was van Hugenote-afkoms en het uit Frankryk gevlug.
'Maria Quevellerius, huisvrouw van Jan van Riebeeck, en haar omgeving' deur WC Mees
Abraham was 'n Waalse (Frans/Belgiese) predikant en is in die ouderdom van 41 jaar oorlede toe Maria vier maande oud was.
Jan is op 21 April 1619 as die seun van 'n sjirurg, Anthonij van Riebeeck, in Culemborg gebore en het in Schiedam grootgeword. Sekere bronne dui aan dat Jan in Schiedam gebore is, maar dit lyk of die Van Riebeecks na Schiedam getrek het toe Jan drie jaar oud was.
Toe Jan 10 jaar oud was is sy ma dood en hy het by sy oupa, Govert Anthoniszoon van Gaesbeeck, in Culemborg gaan woon. Dié oupa was 'n prokureur en notaris en burgemeester van Culemborg.
Jan was 21 jaar oud toe die Verenigde Oos-Indiese Kompanjiese Kamer van Delft hom in April 1639 as gekwalifiseerde wondmeester geregistreer het. In C Louis Leipoldt se 1938 boek, 'Jan van Riebeeck: Die grondlegger van 'n blanke Suid-Afrika', skryf Leipoldt oor die navorsing wat hy oor Jan se opleiding gedoen het.
Leipoldt self was 'n kinderarts wat sy opleiding by die mediese skool van Guy's Hospital in Londen ondergaan het. Hy skryf dat Jan veel meer van die medisyne en sjirurgie af geweet het en nie net 'n bloedlater was nie. Die sjirurgynsopleiding was 'n baie duur kursus wat net die hoë lui se seuns beskore was.
Jan het 'n vakleerlingskap van vier jaar by 'n 'wondmeester' van die barbiersgilde deurloop. Daar moes hy die Eed van Hippokrates aflê, is geleer hoe die menslike anatomie werk, moes onder toesig van 'n 'heelmeester' opereer, ledemate wat ontwrig is herstel, gebreekte bene spalk, tande trek, wonde toewerk, deurgesnyde slagare toebrand en ook medisyne aanmaak en dit toedien.
Die verkeerde Jan en Maria op 'n brons medalje
Die skildery van Jan van Riebeeck is in 1664 in Malakka geskilder. Dit behoort aan die Stad Kaapstad, wat dit in 'n pakkamer wegsluit
Foto: Marthinus van Bart
Jan het by 'n ander handelsmaatskappy werk gekry en maande na hulle troue is hy Groenland toe en daarna na Wes-Indië. Uiteindelik het die kompanjie hom teruggeneem en Jan is as kommandeur van 'n verversingspos op die kompanjie se roete na die ooste aangestel.
Op Oukersaand 1651 was Jan en Maria deel van die groot groep mense wat na die Kaap vertrek het om dié halfweg-verversingspos vir die kompanjie te stig. Ná 'n uitmergelende reis het die skepe Drommedaris, Rijger en De Goede Hoop op 6 April 1652 in die Kaap aangekom.
Volgens Godée Molsbergen is dié Jan en Maria se dogter Johanna, gebore aan die Kaap op 23 Januarie 1662 en oorlede in Malakka op 21 Julie 1665. Tog sê dr R van Luttervelt in 'Die Huisgenoot' van 7 Maart 1952 dat dié portret 'n seuntjie voorstel
Die mans het aanvanklik in tente gewoon. Die hout waarmee die eerste plankhutte aan die Kaap gebou moes word, was heel onder in die skepe gelaai en die vroue het die eerste twee weke in 'n tierende suidooster op die skepe gebly.
Ná die eerste nat winter in die Kaap is 19 mense dood, die groentetuine het weggespoel en min mense was gesond genoeg om te kon werk. Tog het Maria ewe formeel gaste vanaf die skepe ontvang en op 'n klavesimbel, verwant aan die klavier, vir hulle gespeel.
Daar word onder meer in Jan se amptelike dagboek, 'Daghregister', na "muziekinstrumenten" verwys en dat 'n klavesimbel in die kommandeurswoning binne die Fort De Goede Hoop bespeel is. Die historikus WC Mees sê ook dat Maria die viool kon bespeel.
Jan het die aanvanklike fort van modder, klei en hout laat bou. Die Kasteel De Goede Hoop is eers in 1666 begin bou, toe Jan al weg was.
Die kommandeurswoning, 'n vierkantige, stewige woning met klipmure en 'n plat dak, is binne die Fort De Goede Hoop gebou. Daar was twee verdiepings met 'n raadsaal, kantoor, slaapkamer, 'n kinderkamer en binnetrap. Die raadsaal het glo ook as kelder en pakkamer gedien.
Volgens 'n Rooms-Katolieke priester, Nicolas Etienne, wat ná 'n skipbreuk vir tien maande in die Kaap gebly het, was Maria een van die verstandigste vroue wat hy ooit ontmoet het. Hy skryf dat sy almal se agting weggedra het en besondere waardigheid aan die dag gelê het. Sy het ook haar mening voorbehou wanneer hulle godsdienstige verskille bespreek het.
Interessant genoeg het Jan die eerste komeet wat in Suid-Afrika gesien is, op 17 Desember 1652 aangeteken. Jan se administrasie het in 1658 'n tradisie begin toe Autshumato, 'n Khoikhoi tolk, na 'n eiland in Tafelbaai verban is vir misdade teen die Hollandse owerhede. Die eiland is later Robbeneiland genoem.
Ná 10 jaar kon Jan 'n ander betrekking kry. Met die seuns in Holland, het Jan, Maria en drie dogters die Kaap verlaat en in Julie 1662 met die skip, Mars, in Batavia aangekom. Hier was Jan eers lid van die geregshof en daarna kommandeur en president van Malakka aan die suidkus van Maleisië, wat toe as die Maleise Skiereiland bekend gestaan het.
Die vierde Van Riebeeck-dogtertjie, Antonia, is in 1663 in Malakka gebore. Op 2 November 1664, 'n week ná die geboorte van 'n vyfde seuntjie wat slegs enkele ure oud geword het, is Maria in die ouderdom van 35 jaar oorlede. Daar word bespiegel dat sy aan pokke dood is.
Die Maria-van Riebeeck-Klub is in die Tweede Wêreldoorlog deur skrywer, CM van den Heever se vrou, Martie, gestig. Die klub, wat in Pretoria en Johannesburg werksaam is, dien om die Afrikaanse kultuur en taal uit te bou en het ook 'n Help-die-kind-fonds, wat skoolklere voorsien, en 'n beursfonds vir studente.