Suid-Afrika | BILTONG & POT- ROAST
APPELKOOS EN JULUKA
July 22, 2019 by Biltong & Pot-roast
Die eerste keer toe ek hom gesien en sy naam gevra het, het hy met daardie ondeunde oë van hom geglimlag en gesê: "Appelkoos, Meneer".
Hoekom juis Appelkoos, weet ek nie; dalk was dit die eerste oulike Afrikaanse woord wat in sy kop gekom het. Hoe dit ook al sy, ek was die enigste een wat hom Appelkoos genoem het. Al die ander het hom as Johannes geken – die bode waar ek lank gelede gewerk het. (My pa se naam was, terloops, Koos en my ma het graag vertel hoe ek as kleuter – dalk uit respek? – nie die betrokke vrug appelkoos wou noem nie, maar altyd van 'n appelpappa gepraat het.)
'n Baie besondere verhouding en ongewone vriendskap het tussen my en Appelkoos ontstaan. Mense kom en gaan mos in en uit ons lewens. Die meeste mense se herinneringe vervaag of raak totaal vergete. Daar is egter mense wat onuitwisbare spore deur jou hart trap. Appelkoos, met sy skerp humorsin, was een van hulle. Ons kon lekker lag, oor alles.
So sit ons eendag en gesels toe hy my vra of ek "darrie lied van die oriebama ken".
"Oriebama?" vra ek.
"Ja," antwoord hy en val weg met: "Daaaar kom ooriebama, die ooriebama hy kom oorie see…"
Hy vra: "Jy ken hom? Watse deng is darrie ooriebama?"
"Dis Alibama," antwoord ek hom. "Daar kom die Alibama. Dis 'n skip".
"Ôô, 'n skip."
"Ja, dit was 'n skip, eintlik die Alabama, daar van Amerika af. Lank terug."
Ek kan tot vandag toe nie die lied se woorde reg sing nie.
"Daar kom ooriebama…"
Kleinsus het destyds met 'n outjie, Danny, uitgegaan. Danny was 'n uitstekende sokkerspeler en het vir Bloemfontein Celtic gespeel. Hy het Suid-Afrika ook op die Makkabese Spele in Israel verteenwoordig en was baie gewild onder die swart sokkerondersteuners. Elke keer wanneer Danny aan die bal geraak het, het "Juluuuuka" deur die stadion gedreun. Selfs in sportberigte is daar na Danny in aanhalingstekens as "Juluka" verwys. Ek was nuuskierig oor hierdie naam, aangesien ek nog nie kennis geneem het van die nuwe sanger met sy groep wat op die toneel verskyn het nie. Bloemfontein se swart bevolking het egter kennis geneem van die wit outjie wat brûe tussen kultuurgroepe bou.
Dit was dan ook die einste Appelkoos wat my kon antwoord toe ek eendag in die kar, op pad sokker toe, vir hom vra hoekom hulle vir Danny Juluka noem. Daardie Maandag toe bring hy vir my 'n foto van Johnny Clegg saam met sy groep, Juluka.
Met hul eenderse haarstyle kon ek duidelik die ooreenkoms tussen Johnny en Danny sien. En ek het kennis van Johnny Clegg geneem.