Fokus op die 'ongelowige' lidmaat (teologie vir die twyfelaar 28) – Die Afrikaanse opinieplatform
23 Maart 2014 23 Maart 2014 Barend van der Merwe
Fokus op die 'ongelowige' lidmaat (teologie vir die twyfelaar 28)
In die groot huis van spiritualiteit is daar vele kamers, wat saam met die loop van die mens se geskiedenis oopgaan, en ook gesluit word. Party kamers is meer soos sale, want dit moet baie ruimte he om almal te kan huisves. Andere is weer meer beskeie, maar hulle is daar, en hulle doen hulle ding en laat hulleself geld. Maar die mens is so 'n diverse wese, dat baie mense hulleself in geen kamer bevind nie. Meeste van diégene dwaal maar so in die gange rond. Party speel wegkruipertjie in die solder, terwyl andere teen skemertyd, wanneer die son nie helder in hulle lewens skyn nie, dan maar in die tuin gaan wandel, sommer tot aan die verste uithoeke van die erf, daar waar hulle 'n wyle uit sig uit is, net om weer terug te keer as die stikdonkerte en die vrees vir onbekende naggeluide hulle oorval.
Wie is die mense wat in die gang ronddwaal?
Hulle is nóg vis, nóg vlees – soos die ou spreekwoord lui. Sommige van hulle is ywerige kerkgangers, en dra hulle 'donker' geheim maar so in die stilte saam, en hoop maar vir die beste die dag wat die vet antie sing. Hulle is dalk nie regtig in die gang nie, maar die gang is in hulle. Elke oomblik. By elke kerkraadsvergadering en kerssangdiens. Ander sal jy amper nooit in die kerkdienste kry nie, veel veel eerder in die gange. Dié is lief om laat te slaap en dan die samekomste te vermy, strydig met die ou geskrifte. Maar dan, is hulle lewens, veral innerlik, van so 'n aard dat hierdie maar as 'n "klein sondetjie" kan deurgaan. Soos wit leuntjies. Tog is hulle nie mense wat in vyandskap met die gemeente lewe nie. Hulle beskou die (meeste) gemeentelede as hulle gelykes en sien nie neer op hulle nie. Hulle het, inteendeel, wonderlike vriendskappe met van hierdie mense en huiwer nie eens om aan sommige van die gemeente se aksies deel te neem, soos die hou van kerkbasare of ander sosiale- en/of geldinsamelingsgeleenthede nie.
Sommige mense fluister dat hierdie mense as 'agnostiese' mense bekend moet staan.
Nou, in die huis van spiritualiteit, is hierdie sogenaamde "agnostiese" mense, in talle opsigte uiters, uiters gemarginaliseerde mense. Ek wil so ver gaan as om te sê hulle is van die méés gemarginaliseerdste groepe. In die kamer van die fundamentalistiese ateïsme is hierdie mense nie welkom nie. Want hulle heul saam met die 'vyand'. Die ateïs beskou die agnostikus/twyfelaar as basies ewe onnosel as die gelowige. Eintlik is hierdie mense selfs méér peslik as gelowiges, omdat hulle nie hulle 'minds' kan opmaak nie en lewe met 'n kritiese ingesteldheid wat ook die ateïsme bevraagteken, ewe veel as die kerk.
In die kerk word daar uiteraard ook maar gefrons vir hierdie mense, hoewel daar, net soos onder die ateïste, talle mense is wat oor die ruimheid van gees beskik om nie dinge soos dogma te veel te laat inmeng met hulle dag-tot-dag lewenspatroon nie.
Maar die lewe bly maar swaar. Daar is geen instellings wat hierdie groep mense akkommodeer nie. Daar is geen Skepties Suid-Afrika of genootskappe nie. Net die fronse.
Dies wat binne die kerke sit word dikwels verwyt vir al die geweld in Suid-Afrika. Dit gebeur in gesprekke soos die volgende:
MeneerBaasAteïs: Hoe kan julle sê godsdiens is goed vir die samelewing? Kyk hoe lyk hierdie land man! Dis net moord en roof en verkragting en die gruwelikste dinge, maar 70% – 80% van hierdie land sê hulle is gelowige mense
MeneerBaasGelowige: U weet meneer ateïs, nie almal wat in tempels of kerke of moskees sit, is ware gelowiges nie. Het u al gehoor van die breë en die smalle weg? Nee! Dit is nie die wáre gelowiges wat skuldig is aan daardie dade nie! Dit is daardie twyfelaars in ons midde, húlle is die ware kanker, nie ons nie nee, nie ek nie . . .
Nie ek nie. Net soos Adam in die verhaal van Adam en Eva en die tuin . . .
En so dwaal hulle maar in die gange rond. Hierdie 'weet-nie-wie-hulle-is-nie' mense. Hulle wil niemand haat nie. Hulle wil net eenvoudig WEES. Ek wil graag 'n beroep doen op groter verdraagsaamheid teenoor hierdie mense. Vir die Christen gelowige wat gegrief is deur hulle, gegrief deur die twyfelaars, die dwalers, twyfelaars soos wat ek self is, wil ek dit stel:
Markus 9 vers 40: "want wie nie teen ons is nie, is vir ons"
Wat kan ek vir ateïste stel? Dalk die Grondwet? Die Grondwet van onse land het talle wetlike implikasies, maar dit het ook 'n gees – 'n gees wat wyer strek as net die praktiese, wetlike implikasies. Ongelukkig is dit 'n dokument wat (net soos die evangelie?) nie regtig, uhm, nie regtig altyd juis in die harte van mense lewe nie. Veral nie waar dit artikel 9 aangaan nie.
Om saam te vat. Die gangdwalers is nie net randfigure in 'n groter drama nie. Hulle staan sentraal in die stryd. Hulle verdien om ook aanvaar, verdra en respekteer te word. Die gemeenskap het altyd twyfelaars en kritiese stemme nodig. Daar is te min sulke mense. Uiteindelik is elke mens kosbaar en kan elke mens die samelewing sinvol dien.