Dr. Hendrik Frensch Verwoerd (Amsterdam, 8 September 1901 – Kaapstad, 6 September 1966) was 'n eerste minister van Suid-Afrika wat in ’n sluipmoord in die parlement in Kaapstad gesterf het. Verwoerd word algemeen as die argitek van die apartheidstelsel beskou. Sy premierskap word gekenmerk aan die drastiese verbetering van swart lewenstandaarde en spoedige ekonomiese ontwikkeling. Mense sal waarskynlik nog lank verskil oor die waarde van sy werk. In die geskiedenis van die Afrikaners en van Suid-Afrika bly die grondlegger van die 1961-Republiek ’n sleutelfiguur en vir sommige mense 'n held.
In 1934 is dr. Verwoerd een van die leiers van die volkskongres wat hul kommer uitspreek oor die Armblankevraagstuk.
Die Transvaalse NP wen in 1948 'n onverwagte aantal setels en maak so 'n wesenlike bydrae tot die NP se naelskraapse oorwinning. Verwoerd, eers 'n senator, dien van 1950 tot 1958 as minister van naturellesake onder die premiers D.F. Malan en adv. J.G. Strijdom. In samewerking met die volkekundige dr. Werner Eiselen fokus Verwoerd op 'n nuwe benadering, naamlik respek vir swart etniese groepe se eiesoortigheid.
Na die Sharpeville-slagting op 21 Maart 1960 volg daar swart protes en 'n kapitaalvloei uit die land. Kort daarna skiet 'n versteurde man Verwoerd verskeie keer in die kop op die Randse Paasskou. Hy oorleef net-net, en sommige kabinetslede meen daar moet nou beleidstoegewings kom. Verwoerd se kalm temperament en vasberadenheid kom egter na vore. Hy stuur vanuit sy hospitaalbed die boodskap dat die regering eenvoudig sal voortgaan soos voorheen.
Verwoerd roep later in 1960 'n referendum uit oor die vraag of Suid-Afrika 'n republiek moet word. Dit is 'n politieke waagstuk. Die veldtog was intensief en soms bitter. Uiteindelik gaan 'n verstommende 90,5% van blanke kiesers stem: 850 458 daarvoor, 775 878 daarteen – 'n meerderheid van net 74 580 vir die republikeine, oftewel 'n skamele 4,6%. Natal was die enigste provinsie waar die meeste teen republiekwording gekant was. Op 31 Mei 1961, 59 jaar na die einde van die Boererepublieke, ontstaan die Republiek van Suid-Afrika los van Britse simboliek en heerskappy. Verwoerd, voorheen 'n voorstander van 'n Afrikanerrepubliek, meen nou dat die Afrikaners se toekoms die beste beveilig kan word binne 'n blanke republiek.
Suid-Afrika se buitelandse uitdagings vermeerder stadig. Die Westerse moondhede is aan die padgee uit Afrika en Verwoerd werk saam met blankbeheerde buurstate om 'n geopolitieke buffersone om Suid-Afrika te bou. Die Koue Oorlog tussen Westerse en kommunistiese magte woed voort. Verwoerd se anti-kommunistiese beleid bring Westerse steun mee, maar druk oor sy binnelandse beleid neem toe, veral in die VN.
Op 6 September 1966 word Verwoerd in sy sitplek in die Volksraad deur Demetrios Tsafendas, 'n parlementsbode, met 'n dolk doodgesteek. Verwoerd word op 10 September 1966 in Pretoria begrawe. Op 13 September kies die Nasionale Party adv. Balthazar Johannes Vorster as nuwe leier waarmee hy outomaties die sewende Eerste Minister van Suid-Afrika word.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Hendrik_Verwoerd&oldid=2242342"
Last edited on 28 Julie 2020, at 18:37
Die bladsy is laas op 28 Julie 2020 om 18:37 bygewerk.