Nóg skokonthullings oor Bosasa gehoorAngelo Agrizzi, voormalige operasionele hoof van die omstrede fasiliteitebestuursgroep Bosasa. Foto: Itumeleng English/ANA Angelo Agrizzi, voormalige operasionele hoof van die omstrede fasiliteitebestuursgroep Bosasa, het Vrydag voor die kommissie van ondersoek na staatskaping verduidelik hoe ŉ ingewikkelde stelsel by dié maatskappy gewerk het om na bewering geld te “was” en omkooptransaksies te doen deur ŉ reeks fiktiewe maatskappye, kontanttjeks en valse fakture te gebruik om regeringstenders te bekom. Agrizzi het aan die Zondo-kommissie gesê Bosasa en sy hoofrekenmeester was betrokke by die stigting van klein “armlengte-maatskappye” met ŉ kort lewensduur wat net gebruik is om valse fakture te genereer. Die geld wat Bosasa gebruik het om dié fakture te betaal, sou dan na bewering later terugkeer na die maatskappy se geheime kluise waar die harde kontant gebruik sou word vir omkooptransaksies. Volgens Agrizzi het die spesiale ondersoekeenheid van dié gebruik bewus geraak en Bosasa het toe ŉ nuwe metode bedink deur fiktiewe werknemers te skep en kontanttjeks aan dié werknemers uit te maak. Agrizzi beweer dit is alles gedoen om die belastingowerhede te omseil. “Daar was maatskappye wat ons uiteindelik op die been moes bring, moes registreer, die betalings maak en dan weer moes likwideer sodra alles betaal is,” het hy gesê. “Die doel van hierdie maatskappye was basies net om die korrupte betalings te fasiliteer. Daar was ŉ aantal van hierdie maatskappye, maar ek dink ek kan vyf onthou.” Volgens Agrizzi sou die valse fakture sonder BTW-nommers uitgereik word. “Dit was klein maatskappye, soos Kgetlo Events, wat geen BTW-blootstelling gehad het nie en wanneer ek daaroor navraag gedoen het, is daar vir my gesê dit is sodat die belastingowerhede nie vrae oor hulle sal vra nie. “Omdat hierdie uitgawes aangeteken is as bedryfsuitgawes, sou hulle winsmarges verdun en enige belasting wat betaal moes word so affekteer. Ek het getel dat meer as R120 miljoen belasting oor ŉ tydperk van nege jaar ontduik is.” Agrizzi het verduidelik hoe ŉ middelman ŉ sisteem uitgewerk het waardeur Bosasa na bewering aan Jumbo Liquor Wholesalers ŉ groot bedrag geld sou betaal vir ŉ drankbestelling. Minstens ŉ week later sou die middelman presies die bedrag wat Bosasa vir die drank betaal het, terugbring en vir homself tussen 5% en 7,5% vat vir sy moeite. Bosasa sou na bewering ook die afsterwe van werknemers se naasbestaandes gebruik deur twee tjeks aan hulle uit te maak – een vir die ware voordeel en nog een om omkoopgeld mee te betaal. Agrizzi beweer as ŉ familielid van ŉ Bosasa-werknemer sou sterf, sou die maatskappy ŉ voorskot uitbetaal eerder as om te wag vir die sterftevoordeelpolis, die geld dan van die versekeringsmaatskappy verhaal en dít vir omkoopgeld gebruik. “As ŉ familielid gesterf het, sou daar twee tjeks uitgemaak word. ŉ Metropolitan-tjek en ŉ kontanttjek. Die kontanttjek sou deur Bosasa uitgemaak word, maar die werknemer sal dit nie ontvang nie. Die tjek was net ŉ manier om kontant af te skryf wat Bosasa vir omkoopgeld gebruik het,” het Agrizzi gesê. Vroeër het Agrizzi getuig Bosasa het baie gunste vir invloedryke persone gedoen om die maatskappy te help om kontrakte by staatsinstansies te bekom, waaronder vir ŉ beampte van die Lughawensmaatskappy (Acsa). “Daar was baie voertuigherstelwerk waarvoor een van Bosasa se maatskappye gefaktureer sou word. Mense sou hul voertuie neem na ŉ plek naby ons kantore en ons sou betaal,” het Agrizzi gesê. “Dit het onder andere vir Reuben Pillay, ŉ sekuriteitskakelbeampte by Acsa, ingesluit. Dit was die vroeë dae toe Bosasa ŉ kontrak gekry het om ŉ parkeerterrein by OR Tambo te beveilig. Pillay was in diens van Acsa én betrokke by dié Bosasa-kontrak.”