Vakansies van toeka tot nou: Wat kan jý onthou? - Jou Gesin | Solidariteit WêreldJou Gesin | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Vakansies van toeka tot nou: Wat kan jý onthou?
Die enigste konstante in die lewe is verandering en hierdie beginsel geld selfs wanneer dit by vakansies kom.
Maar wat vakansies ook lekker maak, is dat baie van dieselfde elemente tog behoue gebly het. Dis hoekom ons op vakansie gaan: om dít wat nog altyd lekker was, soos die see, die bos en om te braai, te geniet.
Dit is tog interessant om te weet wat die aard van vakansies dekades gelede was en hoe dit met hedendaagse vakansies vergelyk. Mense se indiwiduele belewenisse sal uiteraard verskil, maar almal ervaar heimwee – hetsy as kind of as volwassene – na hoe vakansies in die verlede ervaar is. Dus, wat het verander en wat het dieselfde gebly? En hoe toeganklik en bekostigbaar is vakansies vandag teenoor 40 (of meer) jaar gelede?
'Baie duurder as destyds'
Helena Lourens (71) van Krugersdorp aan die Wesrand vertel dat sy en haar gesin in die 70's dikwels gedurende vakansies, veral in die winter, by haar ouers op die plaas in die eertydse Suidwes-Afrika, vandag Namibië, gaan kuier het. "Ons het die plaaslewe en kuier saam met familie terdeë geniet. Jagtogte is onderneem en almal het saam ingespring en biltong gemaak wat maande daarna nog geniet is.
"In 1978 het ons ons eerste seevakansie na die destydse Natalse Suidkus onderneem. Die verblyf was vooraf vir 10 dae bespreek en ons het 'n tweeslaapkamerwoonstel in Amanzimtoti teen R30,00 per dag gehuur. Die totale huurgeld vir die 10 dae was dus R300,00. Huurgeld vir 30 dae teen dié tarief sou dan op R900,00 uitwerk. In ag genome dat R900,00 per maand in daardie tyd 'n heel aanvaarbare salaris was, is dit die geld wat vir vakansieverblyf betaal sou word."
Volgens Lourens het hulle gedurende dié vakansie by die see summier besluit om hul eie woonstel by die see te koop. "Drie jaar daarna het ons besluit om groter verblyf te koop. Dié eiendom was dan ook verhuur vir vakansies wanneer ons dit nie self benut het nie om so ons eie vakansies te subsidieer."
Lourens sê die manier van vakansiehou by die see was toe maar baie dieselfde as vandag, behalwe dat verblyf vandag hoofsaaklik aanlyn bespreek word, terwyl 'n mens destyds advertensies in koerante en tydskrifte gebruik het om verblyf te vind en te bespreek. "Na my mening is die koste van 'n vakansie vandag proporsioneel veel hoër as byvoorbeeld 40 jaar gelede en dit is dan ook die rede waarom vakansiegangers vandag oor die algemeen slegs vir 'n korter rukkie met vakansie kan gaan in plaas daarvan om vir 'n maand weg te breek.
"Vakansiegangers het ook in die verre verlede in hotelle tuisgegaan vir hul vakansie en gastehuise en kampe (lodges) het nog nie op die toneel verskyn nie. Lodges het die afgelope paar jaar baie gewild geraak onder vakansiegangers aangesien daar by hierdie tipe verblyfplekke ook aktiwiteite aangebied word wat vakansiegangers baie geniet soos visvang, jagtogte, staptogte en wildbesigtigingstoere."
Vroeër was karavaan- en kampeervakansies baie gewild aangesien die tariewe vir staanplekke aansienlik laer was as om vakansieverblyf te huur. "Daar was destyds ook karavaanparke in alle kusdorpe. Dit het egter mettertyd gebeur dat karavaanparke gesloop is om plek te maak vir woonstelle aangesien tariewe vir staanplekke aansienlik gestyg het. Karavaanparke en staanplekke was ook nie meer so veilig soos destyds nie."
G'n sprake van 'n Ultra City
Liz Louw (62) van Pretoria beaam dat baie van die karavaanparke mettertyd plek gemaak het vir deeltitelverblyf. "Hibberdene was vroeër jare baie gewild onder vakansiegangers en Margate se woonstelle het ook groot aftrek in Desember gekry, terwyl Scottburgh in KwaZulu-Natal, terwyl die Strand en Gordonsbaai in die Wes-Kaap ook gewilde vakansiebestemmings was.
"In die winter was dit die warmwaterbronne by byvoorbeeld Warmbad wat besonder gewild was. Die Weskus het dekades gelede nie baie mense gelok nie en het eers later as vakansiebestemmings begin ontwikkel. Ons het 'n paar keer in hotelle tuisgegaan vir ons vakansie, maar dit was maar vervelig omdat daar nie veel te doen was nie."
Sy sê daar was meer as 40 jaar gelede nie sprake van stopplekke soos 'n Ultra City nie en jy moes jou eie padkos pak. "Jy het twee dae lank aan die padkos beplan! En jy het maar vir bene-rek by 'n tafeltjie langs die pad gestop as een beskikbaar was."
"Daar was altyd groot opwinding as die karavaan gepak word en die tuisgebakte koekies en beskuit sal ek nooit vergeet nie. Die stoompot was ook 'n standaarditem want potjiekos was toe nog iets nuuts. Die gewildheid van potjiekos het eers rondom 1983 begin posvat."
Vir vermaak was die agtsnitkassetband (8 track tape) die aangewese medium. "Ons het ook nie video's in daardie jare gaan huur nie, maar 'n rolprentkamera en filmrolle gebruik om ons vakansies te verewig. Jy het dan 'n laken van 'n bed afgetrek om as skerm te dien om só fliek te kyk."