Tragedie gevrees oor Kariba-damwalKariba-dam van Zimbabwe gesien (Foto: Benbbb (Ben Bird) via Wikimedia Commons In die lig van die komende reënseisoen vrees miljoene Mosambiekers dat die verouderde Kariba-damwal moontlik kan meegee. Indien dié dekades oue damwal meegee, sal miljarde ton water oor weerlose gemeenskappe stroom. Die reusagtige struktuur, 128 meter hoog en 579 meter breed, is ŉ sleutelkenmerk in die wêreld se grootste mensgemaakte meer en wateropgaartenk en is al meer as 50 jaar in bedryf. Die verloop van tyd het egter sy tol geëis en die betonmure swel weens stadige chemiese reaksies wat die deurgang van water deur die sluise belemmer. Waarskuwings is al uitgereik dat versuim om die damwal te rehabiliteer, kan moontlik die lewens van ongeveer 3.5 miljoen mense bedreig in die twee lande waar die dam geleë is – Zimbabwe en Zambië, asook Malawi en Mosambiek wat verder stroomaf geleë is. Die verlies aan die sleutelbron van elektrisiteit vir Zambië en Zimbabwe is gering indien die moontlike verlies aan lewens in ag geneem word. Wilde diere en plantegroei kan ook moontlik verwoes word. Die risiko is egter die grootste vir Mosambiek, wat reeds een van die lande is wat die meeste vloede op die Afrika-kontinent beleef. “Wanneer ons nuus hoor oor hierdie dreigende tragedie, kan ons nie slaap nie,” het Maria Manjate, ŉ inwoner in Tete in Mosambiek, gesê. “Ons vrese is geregverdig, want die water sal ons almal hier kom uitvee. Ons doen ŉ dringende beroep op die Mosambiekse regering om met hul eweknieë in Zimbabwe en Zambië te vergader om die dreigende katastrofe op te los of te verhoed.” Sy is ŉ ma met drie kinders. ŉ Plaaslike boer, Shalate Macchave, is net so bekommerd. “Die gedagte daaraan om te verdrink is vreesaanjaend. Ek smeek die betrokke lande om so gou as moontlik op te tree,” het sy gesê. Munyaradzi Munodawafa, woordvoerder vir die Zambezi-rivierowerheid, wat die fasiliteit bestuur, het gesê Zambië en Zimbabwe het reeds ongeveer US$294.2 miljoen van die vereiste $300 miljoen van internasionale beleggers ontvang om die krake en gebreke reg te maak. “Ons begryp die dringendheid van die situasie. Die werk sal binnekort begin, hopelik in Januarie 2016,” het Munodawafa in ŉ telefoniese onderhoud uit Zambië gesê. Die vrees bestaan egter dat dit te laat kan wees. “Die reënseisoen is op ons en dit is nie prakties om die rehabilitasie tydens die reënseisoen aan te pak nie,” het Sofia Pelembe, ŉ sosio-ekonomiese kommentator wat in Beira gebaseer is, gesê. Pelembe skets ŉ gruwelike prentjie indien só ramp sou plaasvind. “Indien die damwal meegee, sal ŉ tsunami water deur die Zambesi-vallei stroom en die Mosambiekse grens binne ŉ paar uur bereik. Daar sal dit oor die Cahora Bassa-damwal stroom,” het sy gesê. Kariba-dam is ongeveer 1 300 km stroomop van die Indiese Oseaan, op die grens tussen Zambië en Zimbabwe. Koningin Elizabeth II het die dam in 1959 oopgemaak toe die eerste elektriese kragopwekkers aangeskakel is. Die dam is tussen 1956 en 1960 opgerig om die grootste mensgemaakte meer in die wêreld te skep. Stygende watervlakke in 2010 het daartoe gelei dat die sluise oopgemaak is en meer as 130 000 mense moes ontruim word. Ingenieurs het al verlede jaar tydens ŉ konferensie gewaarsku dat die fondasies van die dam verswak het en dat die moontlikheid bestaan dat die dam kan meegee, tensy herstelwerk gedoen word. – ANA-CAJ