MAANSTAND TERMINOLOGIE:WANING GIBBOUS = Afnemende of Dalende bol / halfmaanWAXING GIBBOUS = Toenemende of Groeiende
bol / halfmaan GIBBOUS
= (Byvoeglike Naamwoord -in Engels!!) (van die maan) wat lui: "more than half but less than fully illuminated" !!
Seg ek jou!CRESENT
= Sekelmaan FIRST
QUARTER = Eerste KwartierLAST QUARTER = Laaste of Vierde Kwartier. LW:
DIE STAND VAN DIE MAAN HIERBO, IS VOLGENS DIE SUIDELIKE HEMISFEER! Die een op ONSDORP se TUISBLAD is volgens die NOORDELIKE
HEMISFEER. Oulik nê! HOE PLANT ONS VOLGENS DIE MAAN?? KORTLIKS: Met NUWE of DONKER MAAN, is daar
verhoogde wortel groei, dus 'n goeie tyd om bo-gronds draende minderjarige plante en groente te plant, bv. boontjies, spinasie,tamaties...
Dus goeie algemene ploeg
en plant tyd. Meeste grondvog kom nou by die sade vir ontkieming, en grasperke moet nou gesny word vir verbeterde groei.Met die EEERSTE KWARTIER, is daar toenemende
blaar groei en dus steeds 'n goeie tyd vir plant en verplant! 2 Dae voor VOLMAAN is die heel beste tyd om enigiets te plant!VOOR VOLMAAN, gaan die energie dus na ontkieming, sade en
is alles in balans tussen blaar en wortel groei, plant dus enigiets! Dit is egter ook nou die draaipunt en na VOLMAAN tot met LAASTE KWARTIER
gaan die energie na die wortel gewasse, plant hierna dus enige minderjarige ondergronds draende plante, bv wortels, patats...Met LAASTE KWARTIER is dit 'n rusfase waarin
nóg blaargewasse nóg wortelgewasse baie aktief is. Doen in hierdie paar dae dus onderhoudswerk, pesbestryding,
snoeiwerrk vermeerdering van plante en oes-werk vir droog van kruie ens.My Oupa het dit saamgevat en gesê: Soos die maan groei, voor
Volmaan, plant jy als wat bo die grond dra, soos die maan daal na Volmaan, plant jy alles wat onder die grond dra, en met
Donkermaan rus jy bietjie! Met Sekelmaan, kyk jy: hang hy met sy onderste punt na bo, dan skep die maan nog en kom min reën, hang die sekel
na onder dan gooi die maan, dan kan jy reën verwag! En met Volmaan, kyk jy op 'n afgespreekte tyd in die maan, en daar in die maan, sal jou en jou
geliefdes wat van anderplek af kyk, se blik, mekaar ontmoet!Dus, as dit weer volmaan is, op 'n gegewe tyd, al is jy en jou geliefdes
nie in vlees bymekaar nie, laat jul oë daar ontmoet en kyk na mekaar, in die maan! En die res van die tyd? PLANT, Vriend en Vriendin, PLANT!
...Blomme laat hul geur na op die hand wat hulle gee!
TUINGIDS (Verwerk en aangepas uit o.a. Tuinmaak in Suid-Afrika deur die jaar -Marianne Alexander,
sien Kopiereg kennisgewing aan einde hiervan.) JANUARIE
- met sy lang sonnige dae word beskou as midsomer. Dit is wanneer die laaste vroegsomers kleur van beddingplante, jaarplante,
struike en rankplante wyk voor die geharde helderkleurige somerblomme
en loofplante wat die hitte kan weerstaan en die tuin tot in die herfs kan deursien. AMPER ORALS WENKE: 1.
Saai saad: Skildblomme, Sweet Williams, Klokkieblomme, Cinerarias en Primulas. 2. Berei grond voor vir pronkertjies ( ou mis, kompos en 'n bietjie kalk) 3. Nuwe rose kan aangeplant word. Bestaande rose kan netjies gesnoei word.
4. Haal swaardleliebolle uit wat klaar geblom het en bêre.
5. Maak steggies van malvas. STREEKGIDS-WENKE: SUBTROPIES
Sny Acalypta-struike netjies om kleurryke nuwe groei te stimuleer.
Verwyder die blomare van krotons. Knyp die groeipunte
van pointsetias uit vir bosagtige, blomryke plante en groei. Saai
soetrissies, eiervrug, en tamaties. WINTERREëN
Vervang afgeleefde beddingplante met hittebestande variëteite
soos afrikaners, beddingdahlias, Gomphrena, Vinca en Portulacas. Saai
brocholli, blomkool, kopkool, brussels in saadkissies. Maak
klein aanplantings van geelwortels, beet, radyse, en hittebestande blaarslaai. Saai laaste jong murg pampoentjies, bone, vir oes op jong stadium. RYP GEBIEDE Begin saad van beddingplante wat in die winter en lente blom soos Primula, Cineraria, yslandpapawers,
somerviooltjies en gesiggies, asook meer en tweejariges soos vingerhoedjies en akelei in saadkissies saai. Plaas die houers
in koel skaduryke deel van tuin. Saai koolsoorte in saadkissies.
Plant saailinge van spinasie, beet en blaarslaai en 'n paar
rye geelwortels, preie, rape of witwortels. Plant laaste
Swaar reëns kan grond wegspoel of laat vaspak; maak liggies
met vurk los en bedek met los deklaag. Vir groente, Plant
en doen soos in ryp gebied. Komkommers en beet kan nog
in die warmer dele van die Oos-Kaap geplant word. FEBRUARIE het
baie tuinwerk, maar moenie vergeet om jou tuin te geniet nie! Veral
die lang soel Somersaande. Met die oog hierop, plant genoeg welriekende plante aan om jou in hierdie tye met 'n siels-lafenis
te verfris! AMPER ORALS WENKE:
Saai saad: Vygies, Gesiggies, Violas, Pronkertjies, Ridderspore,
Yslandse Papawers, Gousblomme en Delphiniums. Plant bolplante
: Affodille, Hiasinte, Tjienkerientjee, Anemone, Ranonkels, Freesias, Watsonias en Sparaxis. Verdeel Agapanthus indien nodig. Berei
bedding voor vir 'n kruietuin. Bestry miere wat nou baie
aktief is. STREEKGIDS-WENKE:
SUBTROPIES Sny geil plante terug, maak steggies van sagteblaarplante terwyl die weer warm en vogtig is en plant
tropiese plante wat jy self gesaai het in potte. Kyk
of daar muskiete in die dammetjies, tussen die Kannablare, Strelitzias en ander grootblaar plante. 'n Druppel paraffien of olie sal hulle weghou en niks aan die plante doen nie.
Saai soetrissies en eiervrug, mens kan nooit teveel hê nie!
Saai groentes wat gaan ontkiem sodra dit koeler begin raak, tamaties,
blaarslaai, komkommers, beet, kopkool, spinasie, boontjies en pampoentjies. WINTERREëN Saai
beddingplante wat in die winter en lente blom soos Primulas, Yslandpapawers, vilette...maar hou hul koel en klam.
Sny na einde van die maand die gras korter. Hou kompos klam. Plant
klein hoeveelhede koolsoorte indien nog nodig. Plant
ook nog 'n paar rye geelwortels en beet. Plant
saailinge van blaarslaai, spinasie en seldery uit. RYP
GEBIEDE Verdeel sleutelblomme nou sodat hulle
'n paar maande het om weer gevestig te raak. Maak
steggies van Pelargoniums, madeliefies en laventel, laat dit op beskutte plek oorwinter, om in die lente uitgeplant te kan
word. Verdeel waterlelies wat mekaar verdring.
Saai nog 'n paar koolsoorte en die laaste stambone direk in
die grond. Saai uiesaad vir sprietuie Plant jou beet, spinasie, pietersielie en blaarslaai saailinge uit. Geelwortels,
preie, rape en witwortels kan ook met saad gesaai word. SOMERREëN Ruim skades op
na Haelstorms. Spit Maartlelies wat mekaar verdring uit
en verdeel. Plant dit weer met die kroon net bo die oppervlak. Plant
groente soos in Ryp gebiede. MAART-
Die Herskleurespel begin in helder rooi, geel en oranje tone orals in my tuin soos kwashale op 'n groen palet wys, en blare
begin val en dwarrel in die ligte bries. Op my stappad begin eerste aalwynblomme se groen hofies kop uitsteek, nog 'n wyle
dan begin die veld om my weer in vlamkleure leef! Die
Somer is amper verby en met die skaduwees wat langer word, verwag ons koeler dae. Tuinwerk raak lekkerder en opruim van die
Somerstuine 'n nuwe uitdaging en vreugde! AMPER
ORALS WENKE: Saai Saad: Floksies, Gesiggies,Grasangeliere,
Viooltjies, Sewejaartjies, Papawers, Namakwalandse Madeliefies. Bolplante
wat in Februarie nie geplant is nie kan nog geplant word. Bestry
slakke en rooispinnekop wat nou baie skade kan aanrig. Begin
jou Kruietuin! STREEKGIDS-WENKE:
SUBTROPIES Snoei oorgroeide struike goed terug, bv:Tibouchina wat uitgeblom is (dit moet elke vier of vyf jaar
kwaai gesnoei word). In hierdie streke groei beddingplante wat in die somer moet blom beter in die koel wintermaande; saai
nou saad vir 'n mooi wintervertoning.Gewilde soorte sluit koringblomme, stokrose,Lavatera, gesiggies, papawers en strandviooltjies
in. Plant eiervrug, tamaties, soetrissies, spinasiebeet,
komkommers en preie (ook 'n paar rye geelwortels en beet indien nodig.)Maak opvolg aanplantings van groente wat gou 'n opbrengslewer,
soos blaarslaai. WINTERREëN
Gebruik Kerb op grasperke wat die vorige jaar las gehad het van wintergras.
Dit is 'n goeie tyd om struike in houers uit te plant sodat hulle 'n gesonde, sterk wortelstelsel kan ontwikkel in die warm,
klam herfsgrond en gereed kan wees om te groei wanneer dit ná die winter warm word. Inheemse bolle soos freesias (kammetjies),
Ixiaen Babiana kan aan die einde van die maand in los, goed gedreineerde grond geplant word, maar dit is raadsaam om tot April
te wag voor jy bolle uit die noordelike halfrond plant. Saai
vir oulaas koolsoorte indien verlang. Dit is die beste planttyd vir saad van koelweergroente soos spinasiebeet, gewone spinasie,
seldery, preie en witwortels. Maak verdere klein aanplantings van geelwortels, beet, rape en radyse sowel as pietersielie
en blaarslaai. RYP GEBIEDE
Hou op om plante te bemes.Maak steggies van rypgevoelige plante soos
Begonias, Josefskleed,Plectranthusen Impatiens en beskut dit teen die koue. Gee grasperke 'n laaste bemesting. Grasperke wat
bruin word ná ryp, kan oorgesaai word met ‘Kik-Over®', maar sal gereeld water moet kry. Saai vir oulaas van jou gunstelingkoolsoorte. Saai spinasiebeet, gewone spinasie,
seldery, preie en witwortels. Saai ook geelwortels, beet, rape en radyse, sowel as pietersielie en blaarslaai.
SOMERREëN Tuiniers in warm streke moet onthou dat dit beter is om in die begin van April bolle te plant.
Groente : Soos by winterreën. APRIL- Die Herskleurespel begin in helder rooi, geel en oranje tone orals
in my tuin soos kwashale op 'n groen palet wys, en blare begin val en dwarrel in die ligte bries. Op my stappad begin eerste
aalwynblomme se groen hofies kop uitsteek, nog 'n wyle dan begin die veld om my weer in vlamkleure leef! Ja, dit klink
soos Februarie se inleiding... maar die boerbokke wat die blare wat val begin optel en vreet, het bygekom!
Die Somer is amper verby en met die skaduwees wat langer word, verwag
ons koeler dae. Tuinwerk raak lekkerder en opruim van die Somerstuine 'n nuwe uitdaging en vreugde! AMPER ORALS WENKE: Plant al die eenjarige plantjies wat in die Winter en Lente blom nou uit. Alle meerjarige plante kan nou uitgehaal en verdeel word. As die blombolle begin ontwikkel, kan 'n ligte toediening van vloeistof bemesting
een maal per week toegepas word. Saai wat jy kan in die
groentetuin vir die laatwinter. Geniet die Herfskleure
in jou tuin, dis stukke van die reënboog wat vir jou gegroei het! STREEKGIDS-WENKE: SUBTROPIES
Maak grasperke nat indien die reën wegbly. Saai in koel weer
anemone, ranonkels en saadgrasse vir die koel seisoen,
en plant freesias en petunias. In hierdie warm streke
kan meeste groente in die wintermaande gekweek word. Maak klein aanplantings van groente soos boontjies, blaarslaai, jongmurgpampoentjies
en skorsiesoorte wat gou 'n opbrengs lewer. Saai groente wat lank moet groei, byvoorbeeld soetrissie, eiervrug, komkommer,
tamatie, pietersielie en spinasiebeet, indien dit nie reeds in Maart gedoen is nie. Groente soos geelwortels, beet, rape,
witwortels, uie en preie kan ook nou gesaai word. WINTERREëN
Plant beddingplante vir die winter en lente uit en saai jaarplante
soos weeskindertjies, strandviooltjies, Nemesia, somerviooltjies en Nigeria direk. Plant orige bolle wat in die lente moet blom. As jy probleme met anemone ondervind, plant bolle in
die kompartemente van saailinghouers en plant in die tuin uit wanneer die blare ontwikkel het. Gee fuchsias 'n herfssnoei
- die nuwe groei gee hulle 'n voorsprong in die lente. Saai die eerste boerboontjies, preie, witwortels, ertjies en rape direk.
Saai blaarslaai, radyse en beet asook een of twee rye geelwortels en kopkool, broccoli en blomkool indien verlang. Hierdie maand kan daar ook spinasiebeet en gewone spinasie gesaai
word. RYP GEBIEDE
Gee grasperke met ‘All Seasons Evergreen®' en ‘Shade
Over®' water. Oorsaai grasperke doodryp om dit groen
te hou. Gee rypgevoelige plante 'n deklaag. Laat begonias in 'n warm, beskutte plek oorwinter. Bedek rypgevoelige plante met
'n ‘fleece'-doek of beskerm hulle met tentjies
van strooi, riete of going teen koue winde en ryp - maak elke oggend oop en bedek teen skemer. Verdeel Paeonia, Astilbe en
Polianthe wat mekaar verdring. Saai nog preie, rape en uie. 'n Paar rye boerboontjies kan ook hierdie maand gesaai word indien
nodig. SOMERREëN Maak nat as reën wegbly. Bemes aalwyne en vetplante wat blom vir 'n wintervertoning.
Saai Nemesia, Namakwalandse madeliefies, strandviooltjies, en Kaliforniese papawers direk. Plant orige bolle wat in die lente
moet blom en beddingplante - gebruik petunias vir winterkleur. Saai
ertjies en boerboontjies. Saai ook nog geelwortels, beet, preie, rape, witwortels, radyse, kopkool, blomkool broccoli en blaarslaai direk. MEI- My verjaarsdagmaand, my blydskapsmaand! Geniet jou eie Mei-Maand saam met my! AMPER ORALS WENKE: Maak
ekstra dekgras bymekaar en beskerm jong plante en bome teen komende ryp Aronskelke blom nou en moet baie water en vloeibare misstof kry. Strooi insekdoder tussen die blare van die Agapanthus en vuurpyle. Dit is slakke se gunsteling plekke
om te oorwinter! Begin snoei aan vrugtebome.
Geniet die laaste Herfskleure in jou tuin, dis stukke van die
reënboog wat vir jou afval en deur die wind op jou grasperk rondgewaai word! STREEKGIDS-WENKE: SUBTROPIES
Warm winde kan tuine uitdroog; verstel outomatiese besproeiingstelsels
daarvolgens. Plant hierdie maand anemoon- en ranonkelbolle, asook kappertjies en afrikaners vir vinnige kleur. Saai ertjies
en boerbone aan die einde van die maand, saam met aartappels
en klein aanplantings van blaarslaaisaailinge. Saai saad
van boontjies, jongmurgpampoentjies en skorsies direk. Saai of plant saailinge van groente wat stadig ontwikkel soos kopkool,
tamaties, komkommers, soetrissies, eiervrug, spinasiebeet, geelwortels, beet, rape en preie. WINTERREëN Bedek oop komposhope om hulle droog te hou. Spit bolle soos Galtonia, Liatris, Childanthus en Zephyrantes
wat uit somerreënstreke afkomstig is uit, tensy dit
in goed gedreineerde grond geplant is. Saai elke drie
tot vier weke klein saaisels ertjies en boerbone direk.
Plant 'n paar rye geelwortels, preie, witwortels en rape, asook saad of saailinge van blaarslaai, spinasie en kopkool. RYP GEBIEDE Gee beddingplante
soggens vroeg water sodat hulle genoeg tyd het om droog te word en die gevaar van rypskade op koue nagte minder is. Sit deklae
om rose en ander gevoelige plante om die wortels te beskerm.
Los droë blaargroei aan meerjariges as isolering teen ryp. Saai pronkertjies. Dit is ook 'n goeie tyd om geharde bome
en struike uit te plant. Saai vroeg in die maand die laaste boerboontjies. SOMERREëN Maak
inheemse plante van die winterreënstreek en Australiese plante soos Banksia-Melaleucaen Callistemon-soorte wat van winterreën
hou, nat. Gee asaleas en kamelias deklae en genoeg water
sodat hul blomknoppe nie afval nie. Plant ertjies en
boerbone soos vir die winterreënstreek, asook blaarslaai, en saai vir die laaste keer uie. JUNIE - Geniet jou WINTER, dis 'n tyd van refleksie, nabetragting, hergroepering,
of hiberneer sommer net, en laat jou siel en liggaam saam met die seisoen rus! AMPER ORALS WENKE: Berei
gate voor vir aanplant van roosbome, bome en struike. Gee
aandag aan tuinpaadjies, grasperke en rotstuine. Plant
wingerdstokke. Dis tyd om Rabarber, artisjokke, aspersies, radyse en preie te plant! Plant iets wat jy gewoonlik nie sou plant
nie, kry Adams-Vy-lote by vriende en leg dit in, gaan koop daardie Kersie-, Lemmetjie- of Persimonboom! STREEKGIDS-WENKE: SUBTROPIES Gee rose
minder water om 'n rusperiode aan te moedig. Saai boontjies, skorsies en jongmurgpampoentjies direk. Plant saailinge van kopkool,
tamaties, komkommers, soetrissies, eiervrug, spinasiebeet, geelwortels, beet, rape en preie. WINTERREëN Let op na nat areas en verbeter dreinering waar moontlik. Deurlug deurweekte grond met 'n klein vurk en voeg 'n eklaag by. Stut plante wat windgevoelig is teen stormsterk oordwestewinde.
Plant ertjies, uiesaailinge en die laaste boerboontjies. Blaarslaai, radyse, rape, geelwortels en kopkool kan ook hierdie
maand gesaai word. RYP GEBIEDE
Gee soggens vroeg water.Isoleer krane en pype deur dit toe te draai
en bêre tuinslange snags sodat die water daarin nie vries nie. As daar na 'n vrieskoue nag ryp op plante lê, moet
jy hulle met koue water afspuit voor die son op hulle skyn. 'n Deklaag om meerjariges sal hulle teen rypskade beskerm. Saai
die laaste boerboontjies in 'n warm, beskutte posisie. SOMERREëN
Sorg dat plante uit Mediterreense streke wat by winterreën aangepas
is, water kry. Gee asaleas, Rhododendron-struike en magnolias gereeld water. Saai weer ertjies. Plant blaarslaai in die Oos-Kaapse
kusstreek. JULIE- Geniet die laaste
maand van die WINTER, dis Middel van die jaar! Snoeityd. Boomplantyd. Die laaste rustyd voor groeityd.AMPER ORALS WENKE:Plant, snoei klaar en spuit alle soort bladwisselende vrugtebome. Spuit met kalkswawel. Snoei rose en plant
nuwes aan. Plant Strelitzias.Gooi 'n digte laag
kompos om die primulas en sleutelblomme omdat hulle daarvan hou dat hul wortels koel en klam gehou word. Dit is nou die beste
snoeityd vir meeste sierstruike. Verplant nou jou groter bome en plant nuwes aan. As jy 'n boom verplant merk Noord -Suid,
en plant weer in dieselfde rigting. Gee voeding en genoegsaam water.STREEKGIDS-WENKE:SUBTROPIESSny bougainvilleas in houers terug wanneer hulle klaar geblom het. Bemes met
superfosfaat en 'n stikstofryke kunsmis. Wanneer die plant goed groei, gee minder water en bemes met kaliumryke kunsmis om
blomvorming aan te moedig.Maak 'n eerste aanplanting van
suikermielies en plant nogskorsies, komkommers, geelwortels,
tamatie, soetrissies, eiervrug, blaarslaai en spinasiebeet.Plant die laaste beet.WINTERREëNBegin
rose teen die einde van die maand snoei. Strooi gips oor swaar kleigrond sodat die reën dit kan inspoel. Plant die laaste
ertjies. Saai blaarslaai en kopkool in kissies.Plant geelwortels,
rape en beet.RYP GEBIEDEWag tot die einde van die maand of begin van Augustus om rose te snoei. Saai
beddingplante wat in koue weer kan ontkiem (floksies, Alyssum, akelei (Aquilegia) skeefblomme, en ridderspore).Plant hierdie
maand ertjies.SOMERREëNWit aronskelke, wat uit die winterreënstreek kom, moet klam gehou word.Plant die
laaste ertjies.AUGUSTUS- Geniet ook die HEEL laaste maand van die WINTER, dis net na die Middel
van die jaar! Steeds Snoeityd. Boomplantyd. Die laaste rustyd voor groeityd! AMPER ORALS WENKE: Saai
Saad: Floksies, gesiggies, kappertjies, gousblomme, gipskruid, hanekammme, afrikaners,asters,leeubekkies,Verbenas...
Plant swaardleliebolle. Plant Varings nou oor. Saai erte, tamaties,
komkommers, pampoen, skorsies en slaai. LOS die blare wat van die bladwisselende bome val, Geniet dit net, een van die dae
is dit verby! STREEKGIDS-WENKE:
SUBTROPIES Steggies van begonias, Coleus, Salvia, en Impatiens sal gou wortelskiet wanneer dit warmer word.
Verdeel en herplant kannas en Heliconia. Bougainvilleas kan gesnoei en bemes word met 2:3:4-korrelkunsmis. Saai eiervrug en
blaarslaai in saadkissies. Plant Jerusalemartisjokknolle en patats. Saai boontjies, komkommers, spinasiebeet, jongmurgpampoentjies,
vlapampoentjies en skorsies direk. Saai die laaste geelwortels. WINTERREëN Wintersnoei
van rose behoort teen middel-Augustus klaar te wees. Gee jou rose 'n voorkomende bespuiting van swamdoder vir swartvlek en
meeldou wanneer die blare begin uitkom. Om ontslae te raak van mos op grasperke, benat met 'n oplossing van twee eetlepels ystersulfaat op 'n halwe emmer water - herhaal na 'n week.
Steek gate in gekompakteerde grasperke en vee 'n mengsel van sand en kunsmis in die gate. Bemes bougainvilleas met 2:3:4-korrelkunsmis of 'n organiese ekwivalent, maar wag tot die einde
van November voor jy snoei. Plant aspersies. Saai stambone, komkommers, preie, suikermielies en spinasiebeet direk,
en blaarslaai en pietersielie in saadkissies. Plant 'n paar rye wortelgewasse
(witwortels, beet, geelwortels, rape en radyse). RYP
GEBIEDE Moenie doodgerypte groei afsny voor
alle gevaar van ryp verby is nie. Snoei krismisrose wat nie 'n somersnoei gekry het nie. Plant aspersies. Saai gewone spinasie,
kopkool, kropslaai en spinasiebeet in saadkissies. Saai radyse, geelwortels, witwortels, rape, beet en preie direk in rye.
Plant die laaste ertjies. Aartappels kan ook geplant word, maar beskerm hulle teen laat ryp. SOMERREëN Sny fuchsias met een derde terug in warm, rypvrye dele. Party tuiniers beveel ook wortelsnoei aan - 'n graaf
word op die drupsirkel van elke plant in die grond gesteek
om die wortels af te sny. Gee 'n deklaag van ou mis en
kompos. Snoei bougainvilleas en bemes met 2:3:4-korrelkunsmis of
'n organiese ekwivalent. Bemes plante in houers maandeliks regdeur die groeiseisoen. Plant aspersies. Saai boontjies direk
en 'n ry of twee geelwortels, preie, beet, radyse, witwortels en rape. Saai blaarslaai, pietersielie, spinasiebeet en kopkool
in saadkissies. Plant aartappels. SEPTEMBER-
Die LENTE is hier!! Eureka!! AMPER ORALS WENKE:
Saai Afrikaners, anemone, asters cinerarias,
Josefskleed, ridderspore, gousblomme, salie, Weeskindertjies, Verbenas, Vingerhoedjies... Winterblomme wat klaar geblom het kan nou uitgehaal word, en beddings reggemaak word.
Plant Dahlias, Begonias en Gloxinias. Usambaraviooltjies kan nou
voortgeplant word deur die wortels stukkend te breek en die stukkies te plant. Verdeel waterlelies en ander waterplante wat
te dig groei. Plant aartappels. STREEKGIDS-WENKE:
SUBTROPIES Sorg dat jaarplante op warm dae genoeg water kry. Plant saad of saailinge van
soetrissies, eiervrug, komkommers en pietersielie. Saai suikermielies,
radyse en geelwortels direk. Plant die laaste boontjies. Plant patatknolle. WINTERREëN Plant
petuniasaad. Spuit eikebome teen meeldou. Saai boontjies, spinasiebeet, suikermielies, jongmurgpampoentjies, skorsies en pampoen direk, en 'n paar rye geelwortels, beet, rape en
radyse. Plant pataten aartappelknolle. Plant saad of saailinge
van kopkool, kropslaai, tamaties, soetrissies en eiervrug. RYP
GEBIEDE Struike met rypskade kan teruggesny
en versorg word sodra alle gevaar van ryp verby is. Wag met die saai van somerjaarplante wat warmte nodig het om te ontkiem.
Koop houers met saailinge wat in afsonderlike houers geplant kan word waar hulle verder kan groei tot dit warm genoeg is om hulle in die tuin uit te plant. Sny rypbeskadigde kannas
terug en gee 'n deklaag van mis. Sny rypbeskadigde begonias
en Impatiens terug. Plant aartappelknolle. Saai suikermielies, skorsie- en pampoensoorte wanneer alle rypgevaar verby is.
Saai gewone spinasie, kopkool, komkommers, eiervrug, soetrissies, spinasiebeet, tamaties, blaarslaai en pietersielie
in saadkissies en hou op 'n warm plek. Plant geelwortels, radyse,
rape, beet en witwortels. Plant in streke met kwaai ryp gevoelige groente in houers en beskerm tot dit warmer is, of bedek hulle snags met strooi, karton of met 'n ‘fleece'-doek.
SOMERREëN Wag in droë dele vir die eerste reën voor jy grasperke se kors breek. Gee spesiale
aandag aan jong saailinge. Groente: Soos by winterreën. OKTOBER...dis
die maand OKTOBER, die mooiste mooiste maand! AMPER
ORALS WENKE: Goeie tyd om grasperke aan te plant.
Plant krisante uit en lê steggies in. Plant Irisse
aan. Bestry slakke, miere en krieke. STREEKGIDS-WENKE:
SUBTROPIES Gee spesiale aandag aan plante wat vatbaar is vir swamsiektes tydens warm, vogtige weer.
Dis gewoonlik te warm vir enigiets buiten tropiese groente. Plant Nieu-Seelandse spinasie, soetrissie, suikermielies, radyse
en kool. WINTERREëN
Begin 'n deklaagprogram om die tuin te help om hoë temperature
en uitdrogende winde te oorleef. Oorweeg dit om windskerms op te
rig om die tuin te beskerm. Saai gereeld boontjies, radyse, suikermielies, jongmurgpampoentjies en vlapampoentjies direk.
Saai of plant saailinge van soetrissies, blaarslaai, tamaties, eiervrug en kopkool. Plant aartappels, patats, beet, geelwortels, rape, komkommers en winterskorsie.
RYP GEBIEDE Koop kersiebome terwyl hulle blom om seker te maak dat jy van die kleur hou. Saai nou somerjaarplante
soos Celosia, Nicotiana, Zinnia en Lavatera. Plant aartappels
en patats. Saai jongmurgpampoentjies, boontjies, vlapampoentjies en suikermielies direk. Plant die laaste spinasie. Saai of
koop saailinge van tamaties, blaarslaai, soetrissies en eiervrug. Saai 'n paar rye geelwortels, beet, radyse en winterpampoen. SOMERREëN Hou onkruid in
toom en herstel kaal en verweerde kolle op die grasperk. Maak geute en aflooppype skoon voor die reën begin. Saai groente
wat vinnig oesgereed word (boontjies, skorsies, jongmurgpampoentjies) direk. Saai of koop saailinge van kool, eiervrug, tamaties,
soetrissies, blaarslaai en pietersielie. Plant aartappels en patats. Plant winterpampoen waar daar ruimte is om hulle uit
te sprei. NOVEMBER ...dis die voorlaaste
maand van die jaar! AMPER ORALS WENKE:
Verlustig jou aan die kleurspel in jou somer wordende tuin, en geniet
'n blaaskans met 'n lekker tuinboek onder 'n koelteboom. Jou
roosbome behoort nou met hul tweede drag te spog, terwyl somerblommende jaarplante en bolle tot die bonte verskeidenheid begin
bydra. As jy Desember tuis gaan vakansie hou, kan jy
nou jou beplanning regkry om die ekstra tyd te kan benut om plante deeglik met organiese bemesting te voed en ouer blomme
uit te knip sodat meer knoppe kan vorm. En as jy weggaan, tref nou al die nodige voorsorg dat jou lushof nie sal verwaarloos
nie. Tref ook nou al reëlings vir die versorging van jou troeteldiere! STREEKGIDS-WENKE: SUBTROPIES
Probeer om plante voor 'n reënbui te bemes sodat kunsmis goed
natgemaak word. Trek onkruid nougeset uit. Plant suikermielies en die laaste komkommers. WINTERREëN Maak
kikoejoegras vroeg in die oggend nat sodat die gras voor die aand droog is(dit verminder die gevaar van ‘fade out',
'n swamsiekte wat kikoejoegrasperke aanval). Snoei bougainvilleas teen die einde van die maand deur die blomme af te sny nadat
hulle klaar geblom het. Verwyder waterlote aan die basis van die plant en bemes met 2:3:4-korrelkunsmis of 'n organiese ekwivalent.
Plant gereeld klein hoeveelhede boontjies, jongmurgpampoentjies,
suikermielies en vlapampoentjies. Plant saailinge van
pietersielie en slaaivariëteite vir die warm seisoen uit. Saai geelwortels en beet. RYP GEBIEDE Baie struike wat in die kouer dele floreer en vroeg in die somer blom (Deutzia, Forsythia, Viburnum
opulus, Spiraea arguta, Spiraea cantoniensis)kan teen die einde van die maand gesnoei word. Plant gereeld klein hoeveelhede boontjies, jongmurgpampoentjies,ander skorsievariëteite
en suikermielies. Saai een of twee rye geelwortels en beet en plant saailinge van slaaivariëteite vir die warm seisoen,
pietersielie en kopkool uit. Plant aartappels en patats as jy ruimte het. SOMERREëN Maak
die tuin nat tussen reënbuie indien nodig. Oorweeg
dit om tenks te installeer om reënwater van die dak op te vang mits dit toelaatbaar is in jou gebied. Sny beskadigde
takke van rose en ander struike af ná haelbuie; behandel met 'nswamdoder as die skade erg is om swaminfeksie te voorkom.
Groente: Soos by ryp. DESEMBER: Die laaste maand van die jaar! AMPER ORALS WENKE: Verlustig
jou aan die kleurspel in jou somer tuin, en geniet 'n blaaskans met 'n lekker tuinboek onder 'n koelteboom. Jou roosbome behoort met hul tweede drag te spog, terwyl somerblommende jaarplante
en bolle tot die bonte verskeidenheid begin bydra. As
jy Desember tuis gaan vakansie hou, kan jy nou jou beplanning regkry om die ekstra tyd te kan benut om plante deeglik met
organiese bemesting te voed en ouer blomme uit te knip sodat meer knoppe kan vorm. En as jy weggaan, tref nou al die nodige
voorsorg dat jou lushof nie sal verwaarloos nie. Tref ook nou al reëlings vir die versorging van jou troeteldiere! STREEKGIDS-WENKE: SUBTROPIES Hou
saadkissies beskut in geval van swaar reën. Gee nuut geplante saailinge twee keer per dag water tot hulle goed gevestig
is. Saai saad van soetrissies, eiervrug en tamaties.
WINTERREëN Beskerm plante teen uitdrogende winde. Plant bladwisselende bome vir skaduwee in die somer
en sonskyn in koue, nat winters. Verbeter vetterige grond wat moeilik water opneem deur groot hoeveelhede growwe kompos in
te spit en die grond te bewerk voor jy natmaak. Gaan voort om klein hoeveelhede boontjies te plant (elke drie weke vir stambone
en elke vier tot vyf weke vir rankbone). Plant die laaste tamaties van die seisoen. Plant nog blaarslaai, jongmurgpampoentjies,
jonglemoenpampoentjies, suikermielies en vlapampoentjies. Saai geelwortels en beet direk, en winterbroccoli, blomkool en kopkool
in saadkissies. RYP GEBIEDE
Haelstorms kan die blare van bome afslaan sodat skaduplante aan
die son blootgestel word; verskaf tydelike beskutting. Begin saai beddingplante wat in die winter en lente blom en stadig
groei (ornamentele kool,Primula). Plant nog boontjies (soos by winterreën), tamatie- en blaarslaaisaailinge. Plant die
laaste skorsies, suikermielies, komkommers, beet, jongmurgpampoentjies en geelwortels. Begin klein hoeveelhede kopkool,
broccoli en blomkool plant. SOMERREëN
Alles wat jy in die Ryp gebiede kan doen , kan jy ook in die Somerreënval
gebiede doen! Copyright NoticeCopyright of the extracts
taken from Tuinmark in Suid-Afrika deur die
Jaar deur Marianne Alexander remain that of Random House Struik and Marianne Alexander at
all times. All rights reserved. No part of these
extracts may be reproduced, stored in a retrieval system or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical,
photocopying, recording or otherwise, without the prior written permission of the copyright owners. Krediet Nota Random House Struik en Marianne Alexander besit alle kopie regte vir die titel Tuinmaak in Suid Afrika deur die Jaar.
Geen uittreksels uit die titel mag gepubliseer word sonder die toestemming
van Random House Struik nie. Uittreksels uit Tuinmaak
in Suid-Afrika deur die jaar - Marianne Alexander (Random House Struik, Struik Lifestyle) Goedkeuring en toestemming vir plasing van Uittreksels
uit Tuinmaak in Suid-Afrika deur die jaar -Marianne Alexander (Random House Struik, Struik Lifestyle) is van
Random House Struik verkry Nog TUIN WENKE VIR NOVEMBER EN
DESEMBER! Rose Sorg vir 'n langer
bloeityd deur uitgeblomde rose gereeld uit te knip en die bome gereeld diep nat te gooi. Gee een keer per maand 'n hand vol
rooskorrelkunsmis en maak daarna goed nat. Bolle Moenie vergeet van jou somerbolle as jy in 'n warm, droë winterreënstreek woon nie - gee lelies, swaardlelies
en dahlias minstens een keer per week water. Sodra jou irisse klaar geblom het, kyk of hulle baie risome gevorm het, en verdeel.
Knip verwelkte crinumblomme uit en verwyder die blare van watsonias wat klaar geblom het. Grasperk Stel jou grassnyer se lem hoër sodat die gras langer kan groei
en nie so blootgestel is aan die versengende somerson nie. In humiede somerreënstreke sal dit goed wees as jy een keer
per week tydens warm, droë weer die gras diep natmaak. Dis beter om minder gereeld, maar diep nat te maak as dikwels,
maar liggies. Vrugtebome Hou aan om gevestigde
vrugtebome teen vrugtevlieg te spuit. Tel vrugte wat afgeval het op, anders broei dié goggas daar uit. Voed bome met
'n gebalanseerde kunsmis wat baie stikstof en kalium bevat ná die vrugte af is - 100 g vir jong bome en tot 200 g vir
die oueres. Maak goed nat ná elke toediening. Saai en plant Beddingplante Kry kitskleur deur saailinge en jaarplante in elke kaal
kol en in potte regdeur die tuin te druk. Kies aquilegia, gousblomme, Barbertonse madeliefies, diascia, felicia, gaura, gazania,
rudbeckia, stokrose, seeroogblommetjies, bloublombossies, lobelias, Afrikaners, sterblommetjies, skildblomme, salie, koringblomme,
Shastamadeliefies en verbena op sonnige plekke. En in die skadu: Nieu-Guinee-impatiëns en begonias. Saai heuningblommetjies, wasbegonias, skeefblomme, gousblomme, Kaliforniese papawers,
portulacas, Afrikaners en kappertjies. Jy't nog tyd om saailinge vir
kropslaai, tamatieplantjies, spinasie, wortels, kool en eiervrug in die grond te kry. Saai solank broccoli, kool, komkommer, prei, slaai, boontjies, skorsies, tamaties, wortels en beet.
Wenk Desember is een van die warmste maande in die
tuin. Maak dus nou in NOVEMBER tyd om deklae bymekaar te maak! Strooi 'n dik deklaag oor die grond rondom jou plante se wortels,
sodat hulle kan koel bly. Gerrit van Tonder van Die VOLKSBLAD
skryf: In die feestye moet 'n mens nie so vreeslik ingestel wees om slaafs 'n tuinkalender te volg nie. Tuiniers is soms
so gebonde aan 'n tuinkalender en ek weet van tuiniers wat glad nie met vakansie wil gaan nie, want hulle is bekommerd oor
die tuin. 'n Mens hoef regtig nie so bekommerd te wees nie,
want 'n tuin het die vermoë om weer te herstel. Die natuur handhaaf homself al duisende jare lank sonder ons hulp. Buitendien
is daar sommer nog baie ernstige groei oor wanneer 'n mens in Januarie tuiskom. Een groot bekommernis vir talle tuiniers is dat die tuin in hul afwesigheid gaan verdroog. Met die ¬reën
wat ons reeds van die laatwinter gekry het, is dit vanjaar een bekommernis minder. Onthou: Al die reën wat geval het,
is "gebank" (mits wegspoelwater beperk is) en plante met sterk, gesonde wortels kan maklik hul waterbehoeftes bevredig.
Boonop behoort daar 'n lekker dik deklaag oor die grond te lê wat die
uitdrogende invloed feitlik heeltemal uitskakel. Die kanse
om terug te kom en 'n verdroogde tuin te vind is vanjaar redelik skraal. Teen dié tyd weet tuiniers ook al om hul grasperke nie voor die vakansie, en natuurlik tydens die warm maande,
te kort te sny nie. As 'n mens ook die maanstand in ag neem, kan jy verseker dat grasperkgroei vertraag word. Sny dus die
gras op 7, 8 of 9 Desember of later dan van die 14de tot nuwemaan op die 16de. Geen tuinier stel ook ongenadig¬like eise aan die plante deur voor die vakansie kunsmis te strooi nie.
Wat plae betref, sal daar nouliks 'n plant in die tuin wees wat so gevreet word
dat dit vrek en hulle sal ook weer herstel. Voordat 'n mens
met vakansie vertrek, kan die rose ook vir die wis en die onwis voorkomend teen swartvlek gespuit word. Plante het ook hul eie meganismes om 'n plaag te beheer en hulle verloor blare en gaan in
tydelike dormansie. Die plaag sal hopelik wyk as die blaarkos op is en ander weivelde gaan soek. Plante verloor ook blare as hulle 'n ongewone strestoestand ingaan. As die plante weer ná
die vakansie aandag kry en vertroetel word, sal hulle weer fluks begin groei. Vir die tuiniers wat in die feestyd tuisbly, wag daar 'n heerlike, rustige tyd in die tuin en daar word gekuier
en al fresco-etes buite geniet of daar kan in die swembad afgekoel word. Desember het sy eie bekoring en eie klank. As 'n mens rustig afgeskakel het, word jy weer bewus van bye se gezoem,
voëls se geluide van vroeg douvoordag al en natuurlik ruik jy weer die geur van al die blomme. Die son brand op die aarde en sekere geure word vrylik in die tuin vrygestel. In die aande
is daar die genadiglike afkoeling en die nag bring sy eie, besondere geure en kleure. Desember se kleur is groen en simbolies stel dit die natuur, jeug en hoop voor. Sonder groen as agtergrondkleur
sal ander kleure in die tuin ook nie tot hul volle reg kom nie. Omdat
groen so 'n kalmerende kleur is, word dit ook baie in kantore en hospitale gebruik. Een skakering van groen kan egter eentonig
wees, maar in die tuin is daar so baie verskillende kleure groen dat dit altyd die aandag hou en nooit vervelig raak nie.
Die enigste tuinwerk wat regtig in Desember nodig is, is die dead heading van
blommende plante. Dit is nie harde werk nie en die kinders kan ook betrek word. Die afknip van uitgeblomde blomstingels sal verseker dat die plant sommer gou weer nuwe groei uitstoot en
sal 'n langer blomtyd tot gevolg hê. Natmaak bly ook 'n
belangrike aktiwiteit, maar 'n mens moet nie net bolangs natmaak nie, maar liewer verseker dat water die grond diep indring
vir optimale water benutting. Probeer altyd natmaak deur groot gedeeltes gelyk te besproei. Ons weet almal dat 'n tuin baie beter sal groei nadat sowat 25mm reën geval het en moet
ons ten minste soveel water op 'n slag te probeer gee. Dit is
werklik nie moeite om die hoeveelheid water wat jou sproeier gee met 'n reënmeter te monitor nie. As dit bepaal word,
weet 'n mens presies hoe lank 'n sproeier in een posisie gelaat kan word. Hy gee ook Algemene riglyne vir die maak van kruie- en medisinale tee en insekafweermiddels...
SÓ MAAK JY INSEKAFWEERMIDDELS, KRUIETEE - Om kruietee van verskillende kruie te maak: Neem 50 g (4 eetlepels) van die krui en
gooi in 1 tot 2 koppies kookwater en laat trek 10 minute lank. -
Om insekafweermiddels vir plante te maak: Meng 50:50 met warm water en laat trek een tot twee dae lank, filtreer en spuit
dan in die aand op plante (bv. 'n vyfliteremmer vol kruie met 5 F-water). - Vir medisinale doeleindes: Meng 50 g van die krui met 1 liter warm water en laat trek oornag. Raadpleeg u
geneesheer voordat u dit gebruik. Kruie vir die maak van aftreksel
vir vloeibare voeding vir plante: - Duisendblad (yarrow)
bevat yster, kalsium, magnesium, kalium, swael en stikstof. -
Smeerwortel (comfrey): Smeerwortel bevat 'n menigte minerale wat goed is vir grond en plante en dit dien ook as 'n komposaktiveerder.
Smeerwortelaftreksel word eenvoudig gemaak deur 'n vyfliteremmer blare in 20 F water te gooi en twee dae lank te los. Dit
kan dan met 'n gieter of as 'n blaarbespuiting toegedien word. -
Brandnetel (Urtica dioica, stinging nettle) bevat olie, miersuur, ammoniak en koolsuur. Brandnetel-tee is seker, naas lusernaftreksel,
een van die heel beste vloeistofvoedingsbronne (dit word net soos smeerwortelaftreksel voorberei). Brandnetelaftreksel is
ook uiters bruikbaar in komposhope wat die proses aansienlik versnel. 'n Navorsingspan aan die Plymouth Postgraduate Medical
School in Devon het 27 pasiënte met osteo-artritis aan die basis van hul duime met brandnetel behandel en 'n aanmerklike
aantal van hulle het verligting van pyn ondervind wat tot 24 uur lank gewerk het. - Lusern (alfalfa; medicago sativa). Hierdie meerjarige stikstofbinder is 'n algehele moet vir die
tuinier om die volgende redes: (a) Dit bevat meer as 60 verskillende minerale, vitamine en aminosure, asook 'n groeistimulant
wat as trikontanool bekend staan. (b) Dit fikseer stikstof uit die lug deur middel van die rhi-sobium-knoppiesbakterieë
in die lusernwortels. (c) Aftreksels van lusern, genoem luserntee, (groen of in die hooivorm) is 'n uitstekende vloeistofvoedingstof
vir plante. (d) Lusern is hoog in proteïn (19% teenoor die 15% van beesvleis) en dus in stikstof. - Kankerbos (Sutherlandia frutescens): Een plant wat hom reeds in universiteitstudie
bewys het as 'n kruid wat geneeskundige waarde kan hê, is die kankerbos, Sutherlandia frutescens (voorheen Lessertia
frutescens) . Dit is selfs in 'n studie gebruik om sy waarde as 'n verligter van die simptome van vigs te bepaal. Daar word
lank reeds geglo dat dit die simptome van kanker kan verlig, maar dit kan natuurlik nie kanker genees nie. Volgens een wetenskaplike
studie toon die resultate dat dit in elk geval sekere van die negatiewe sielkundige effekte van chroniese stres kan verlig.
Maar sekere van ons swart mense en die San (Boesmans) het dit mos ook reeds lankal geweet. Die Zoeloes en Xhosas ken dit na
verneem word as Unwele (hare), omdat hulle glo dat dit keer dat jy jou hare van die senuspanning uittrek. By die San word
dit weer Insisa genoem, wat beteken "die een wat die duisternis verdryf". Riana Minaar van Icy Herbs, Clocolan, wat essensiële olies vervaardig onder die naam
Hoogland- Eteriese Olies, het die volgende interessante inligting verskaf: Sy sê: DIÉ KRUIE KAN WONDERE VERRIG: "Ek
beskou Helicrysum odoratissimum (kooigoed), umbraculigerum (kerriekruid), nudifolium (wondheling en antiseptikum), psilolepis
(Suid-Sotho's se middel teen menstruasiepyn) as van die belangrikste medisinale kruie. Dié kruie het baie gehelp toe ek my hande verbrand het met olie wat aan die brand geslaan het op die
stoof en ek tweede- en derdegraadse brandwonde opgedoen het. Ek het 10% helicrysum gemeng met 90 %-roosbottel en die genesing
was wonderbaarlik. Ek het ook, teen alle verwagting in, geen letsels of opgekrimpde letsels op my hande oorgehou nie. "Ook
vir insek- en spinnekopbyte help dit geweldig baie. Vir 'n muskietafweermiddel meng ek tiemie, laventel, peperment, sitroengras
en wilde-als in 'n draerolie en smeer aan ontblote dele. 'n Mens kan 'n mengsel van Helichrysum en wildealsblare (Artemisia
afra, wormwood) brand. Dit dien as 'n doeltreffende insekafweerder wat lekker ruik en dit hou veral muskiete en vlieë
weg." Benewens 'n hele aantal vetsure wat in roosbottelolie
is, bevat dit ook 'n derivaat van vitamien A in die vorm van natuurlike retinoë-suur - retin A wat uitstekend werk om
velveroudering en akneevelle mee te behandel en dit word ook algemeen deur plastiese chirurge voorgeskryf vir snymerke sodat
dit sonder letsels kan herstel. Vars blare en stingels van kooigoed
bevat weer baie (tot 70%) suurstofryke mono-terpeen (bv. p-mentoon wat vel vinnig kan penetreer) en dan ook d-limoneen (0.5%).
Gedroogte kooigoed het 'n d-limoneeninhoud van 30% en ons weet dat limoneen insekte soos luise versmoor binne 15 minute nadat
dit bespuit is. Onthou net enige medisinale raad wat in hierdie
artikel gegee word, moet eers met jou geneesheer uitgeklaar word voordat jy dit gebruik. Kruie kan in die volgende vyf klasse verdeel word, nl. kombuis-, gegeurde, tee-, insekafweerder- en medisinale
kruie. My gunstelinge het 'n asteriks na die naam: Kombuiskruie:
basieliekruid*, komkommerkruid (borage), seldery*, brandrissie*, grasuie*, knoffelgrasuie, koljander, dille, vinkel*, kruisement*,
oreganum*, pietersielie*, roosmaryn*, salie*, boontjiekruid, suring, aarbeie*, tiemie*; kerriebos (St John's Wort).
'n Algemene reël is om meerjarige kruie aan die begin van die kook- of
voorbereidingsproses by te sit en eenjariges so 5 minute voordat die plaat afgeskakel word. Gegeurde kruie: kattekruid, kamille*, laventel*, appel-, choc-, gemmerment*, pynappelsalie.
Kruietee: suurlemoenbalsem*, sitroengras*. Insekafweermiddels: kwylwortel* (= kontakgif, pyrethrum, chrisanthemum cinerariifolium), kakiebos* (luise,
vlooie), knoffel*, wynruit* (rue, hou vlooie weg), kattekruid* (catnip, hou rotte weg), koorskruid (fewerfew), kruisement*
(hou vlieë weg), pennyroyalment* (vryf aan vel teen muskiete - basiliekruid, kruisement en laventel kan ook soortgelyk
gebruik word), roosmaryn* (vryf aan vensterbanke om insekte weg te hou), wurmkruid* (tansy, gedroogde wurmkruid + kakibos
+ wilde-als + wynruit verdryf miere vinnig), wilde-als*; dille, brandrissie* en paprika (almal bevat capcycin wat insekte
dood by kontak), lemoen* (skil bevat d-limonene wat insekte versmoor as dit op hulle gespuit word), basiliekruid (hou muskiete
weg), salie (salierook neem slegte reuke weg). Medisinale kruie:
aalwyn* (vir aknee en bloedsuiwering; vir ligte brandwond plaas sagte binnekant van blaar op wond), salie, smeerwortel (net
uitwendig; antisepties; mondelingse inname kan skadelik vir die lewer wees), knoffel* (swaelbevattende antiseptikum en immuunbouer),
wynruit (trekmiddel vir absesse), elderberry (wasmiddel vir aknee en paar druppels tea tree-olie kan bygevoeg word; help ook
vir jeukerige vel soos ment; meng met hawermout en druk op vel; 500 ml appelasyn in badwater verlig ook die jeuk, roosmaryn*
(antiseptiese mondspoelmiddel, maar moenie ingeneem word deur mense met hoë bloeddruk nie), kamille (kalmerende invloed;
goed vir mense wat drank misbruik), duisendblad (yarrow - plaas vars blare op wond wat bloei; suurlemoensap help ook natuurlik),
rooipeper (knippie op plek wat bloei, help bloed stol), tiemie* (antiseptikum), gemmer (help vir diaree en maagkrampe).
Mense met jig wat nie aan hoë bloeddruk ly nie, kan gerus 'n tee van pietersielie,
roosmaryn en salie maak en dit drink. Essensiële (vlugtige)
olies: Kooigoed* (Helicrysum), Rosehip*, Tea tree oil* (ontsmetmiddel), Rose Geranium* (antiseptiese eienskappe), laventel,
suurlemoenkruisement* en enchinacea* (tonikum) is maar enkele van die vlugtige olies wat met groot vrug gebruik kan word.
ANDER BRONNE - Danie Smuts (1989). Boere Rate, Saayman & Weber, Kaapstad. - Roberts, Margaret (1989). Herbs for Healing. Jonathan Ball Publishers. - McVicar, Jekka (1994). Jekka's Complete
Herb Book. Kyle Cathie Limited in association with the Royal Horticultural Society, UK. - Herb Herbert's Wonderful World of Herbs (1999), Wyatt Publishing, Australia. www.herbherbert.com.
- Riana Minnaar van Icy Herbs, Clocolaan: Hoogland Eteriese Olies. www.icyherbs.co.za.
- Mary van Deventer, Pretty Garden-tuinsentrum. -Volksblad NUTTIGE WEBWERWE:
http://www.healthyliving-herbs.co.za/index.php/home http://www.healthyliving-herbs.co.za/index.php/recipes http://www.gardeningeden.co.za/ http://www.dietuinier.co.za/index.html http://www.room-to-grow.co.za/ http://www.herbclass.com/ http://www.ageless.co.za/margaret.htm http://www.tuis.co.za/ http://soilforlife.co.za/ http://www.mieliestronk.com/potjie.html http://www.mieliestronk.com/gras.html Francis Bacon
het geskryf: God Almighty first plants a garden. And indeed, it is the purest of human pleasures. It is the greatest refreshment
to the spirits of man. Wil jy hê ek moet