Communitas » Hervormingsondag
Posts Tagged ‘Hervormingsondag’
Written by Admin on October 24, 2011 . Posted in Preekstudies, Verder geluister
Josua 3 ~ Om grense oor te steek
Vandag is Hervormingsondag. Dit klink na ‘n lang, droë woord, en ‘n somber, vervelige ou fees oor iets wat niemand meer goed kan onthou nie. Maar nee, Hervormingsondag is iets wat ons met hart en siel kan vier! Want ons vier die oorsteek van ‘n grens. Ons vier fees want iemand het die moed en die visie gehad om ‘n gevaarlike grens oor te steek – en die hele wêreld kon daarna verander.
Op 31 Oktober 1517 (ja, dit is lank gelede!) het Martin Luther volgens oorlewering sy Vyf-en-negentig Stellinge op die kerkdeur in Wittenberg gaan opspyker. Hiermee het hy ‘n grens oorgesteek. Hy het vertrek uit ‘n plek waar die kerk mense se heil en verlossing aan hulle verkoop het. Hy het vertrek uit ‘n plek waar die kerk van destyds gelowiges se lewe met geldgierigheid bestuur het en nie met die Bybelse waardes van genade en liefde nie. En hy het die grens oorgesteek na ‘n plek waar mense weer die Bybel as hulle fontein kon hê. ‘n Plek waar gelowiges in God se genade kon glo. ‘n Plek waar geen priester of biskop tussen die gelowige en God kan kom staan en ‘n fooitjie daarvoor kon vra nie. ‘n Plek waar net God genade en verlossing kan gee, en niemand namens Hom nie.
Dit was nie maklik om hierdie grens oor te steek nie. Luther het homself daarmee voëlvry verklaar. Hy is gejag en het dikwels, sommer baie dikwels, vir sy lewe gevrees. Baie mense om hom het wel hulle lewe verloor. Saam met die Hervorming het ‘n rewolusie onder die gewone mense ontstaan teen die onderdrukkers van hulle tyd – en baie het gesterf.
Die Bybel is vol van gelowiges wat grense oorgesteek het. Ons lees in Eksodus hoe die Hebreërs uit Egipte ontvlug het, en die Rooi See oorgesteek het. En hoe God al die pad met hulle was. En die waters teruggehou het, sodat hulle droogvoet deur die Rooi See kon trek. En dat daar ‘n nuwe vryheid vir hulle anderkant gewag het. En hoe hierdie grens wat oorgesteek is, die Egiptenare se graf geword het.
En in ons teksvers lees ons amper dieselfde verhaal in Josua 3. Die Israeliete het nou deur die woestyn getrek, en voor die Jordaan te kampe gekom. Anderkant die rivier lê die beloofde land, Kanaän. Hierdie grens moet nou oorgesteek word. Maar weer eens is God met hulle. Hulle reinig hulleself eers. Dan loop die priesters met die verbondsark voor. Dit was, tussen hakies, vier manne wat tussen hulle 83 kilogram gedra het. Net ‘n gemaklike vrag. En wanneer hulle die vlakwater met hulle tone raak, dam die waters op – en kan die volk met droë voete deurtrek.
Ja, sal julle sê, maar al die mense wat noual genoem is – Moses, Josua, Luther – het almal geweet hulle doen die regte ding. Hulle steek die regte grens oor. En dat God saam met hulle stap. Maar hoe weet ons, ek en jy vandag, of die grense wat ons wil oorsteek, die regte grense is – en of God saam met ons gaan oorsteek?
Miskien moet elkeen van ons ‘n oomblik sit en dink watter grense ons al in ons lewe oorgesteek het – en of dit die regte grens was, noudat ons daarop kan terugkyk. Toe jy iemand vergewe het wat jou seergemaak het, was dit die regte grens om oor te steek? Of het jy jouself net blootgestel dat hy of sy dit weer kan doen? Toe jy aanvaar het dat jou kind niks met sy lewe gaan doen nie, het jy die regte grens oorgesteek? Of het jy hom nou maar daardeur vir die leeus gegooi? Toe die NGKerk se Algemene Sinode besluit het om Belhar as ‘n belydenisskrif te aanvaar, het hulle die regte grens oorgesteek?
As Moses nie die Rooi See oorgesteek het nie, en Josua het nie die Jordaan oorgesteek nie, en Luther het nie sy 95 stellinge aan die kerkdeur vasgespyker nie … waar sou ons vandag gewees het? Maar hoe het hulle geweet hulle doen die regte ding?
Om ‘n grens oor te steek, is ‘n geloofsdaad. En jy steek net die regte grens oor, as jy ‘n gesonde geloof het. En wat is ‘n gesonde geloof? Gesonde geloof. Albei woorde begin met ‘n g. So, kom ons soek nog woorde wat met ‘n g begin om ‘n gesonde geloof mee te beskryf. Nie omdat ons dit as toorwoorde wil gebruik nie, maar net sodat ons dit makliker as riglyne kan onthou wanneer ons ‘n grens moet oorsteek.
Eerstens dink ek aan geregtigheid. Wanneer jy ‘n grens oorgesteek het, moet dinge “regger” wees. Wanneer jy iemand vergewe, moet julle verhouding daarna “regger” wees. Wanneer jy die regering aanspreek oor dienslewering, moet dit wees om dinge “regger” te maak. Nie om jouself op die kaart te plaas nie.
Tweedens dink ek aan genade. Ons steek ‘n grens oor sodat God se genade duideliker kan blyk. Wanneer ek byvoorbeeld die teenspoed in my lewe aanvaar, dan is dit omdat ek op God se genade durf staatmaak. Ons steek nie ‘n grens oor omdat ons spiere wil wys nie, maar omdat God se genade ons daartoe in staat stel.
Derdens dink ek aan “geliewe”. Watse woord is dit? sal julle vra. Wel, ek moes ‘n woord maak wat met g begin, ‘n woord wat ons die pad van liefde wys. Ons steek ‘n grens oor weens ons liefde vir die waarheid soos ons dit sien, weens ons liefde vir God soos ons Hom ken, weens ons liefde vir ons medemens wat nie die vermoëns het om dit te doen nie.
Om in gesonde geloof ‘n grens oor te steek … kom ons doen dit vandag, en môre, en oormôre. Sodat daar meer geregtigheid kan wees, en meer genade, en meer liefde.
Verder Geluister: Markus 10:46-52
Written by Admin on October 19, 2009 . Posted in Verder geluister
Sondag 25 Oktober 2009 – Markus 10:46-52
Anton Mocke wat die preekstudie van komende Sondag in “Preekstudies met liturgiese voorstelle” uitgewerk het, wys daarop dat daar in die Markus-evangelie twee verhale van ‘n blinde wat genees word (Mark 8:22-26 en Mark 10:46-52) opgeteken is. Hy wys verder daarop dat Jesus tussen dié twee verhale vir sy dissipels vertel van die gebeure wat voorlê en dat Hy gaan sterf. Hulle begryp duidelik nie wat Hy aan hulle probeer sê nie en daarom blyk dit dat hulle blind is vir dit wat Jesus aan hulle wil openbaar. Hy wys dan verder daarop hoedat Markus die twee verhale van blindes wat genees word, gebruik om die verhaal van die dissipels se blindheid te omraam. Selfs die drie binnekring dissipels (Petrus, Johannes en Jakobus – saam met Jesus op die berg) is blind.
Dit is dus duidelik dat dit hier gaan oor “die verhaal van blinde mense”, oor hulle wat veronderstel is om te sien, maar nie kan sien nie. In kontras hiermee vind ons dan die storie van Bartimeus, die laaste genesingswonder in Markus se evangelie. Die verhaal van ‘n man wat fisies blind is en tog “meer” kan sien. As ons verder in gedagte hou dat dit eerskomende Sondag Hervormingsfees is, herinner dit ons verder aan die vier sola’s en binne dié konteks in die besonder aan “sola fide” – deur geloof alleen, raak dit vir ons moontlik om te sien.
Dit is in dié verband wat ‘n boek wat so pas verskyn het ons prediking met die oog op die komende Sondag kan verryk. ‘n Boek wat ons myns insiens kan help om die lig beter te sien en aan die “sola fide” van ons tradisie vas te hou. Die titel van die boek is “Guardian of the Light: Denis Hurley renewing the Church, opposing Apartheid”. Die boek gaan oor die lewe en werk van Aartsbiskop Denis Hurley, waarskynlik die bekendste en mees gerespekteerde Suid-Afrikaans Rooms Katolieke biskop. Nie alleen was Denis Hurley in sy middel dertigs die jongste biskop van die Rooms Katolieke kerk nie, maar ook ‘n profeet wat opgestaan het vir die randfigure wat graag vir Jesus wou sien.
Hurley se vader was vir baie jare die “lighthouse-keeper” op Robben Eiland. Dit was in die lig hiervan wat die bekende Alan Paton by Hurley se sewentigste verjaarsdag hom “Guardian of the light” genoem het, omdat sy vader gesê het sy seun was ‘n “guardian of the light that warns sailors of dangers and guides them away from destruction”. Daarom dat Paton by die geleentheid verklaar het: “Our Archbishop has been doing this work of warning and guiding for the greater part of his life.”
As ‘n mens deur die boek blaai, kom jy uit die rykdom van verhale agter dat Hurley dit juis gedoen het omdat hy ‘n besondere oog gehad het vir die “blindes”, vir die randfigure, vir hulle wat buite die sirkel van Jesus se volgelinge hulleself bevind het. Die skrywer neem ‘n mens terug na biskop Hurley se Ierse voorouers wat van vroeg af reeds aan die kant van die sogenaamde “underdog” was na eeue van Engelse kolonialisasie. Sy eie ouers was deugsame mense wat hul kinders geleer het om ander mense met respek te behandel. Dit was deugde wat die fondamente van die jong Hurley se geloof en die grondslag vir sy latere politieke aktivisme gevorm het.
As die jongste Aartsbiskop in die wêreld was Hurley van vroeg af ‘n profeet wat die onreg van sisteme raakgesien en dit met deernis aangespreek het. Hy was bekend vir sy skerp intellek en vir sy sin vir geregtigheid. So het hy by geleentheid van ‘n skool-debatskompetisie in Natal (waar almal Engels gepraat het) ‘n jong Afrikaans sprekende student wat sy argumente in Afrikaans gevoer het, se reg om sy moedertaal te praat, ten sterkste verdedig.
Biskop Hurley was nie bang om sy lewe vir hierdie oortuigings op die spel te plaas nie. So het hy aan die einde van die turbulente tagtigerjare, met die spanning wat hoog geloop het tussen Inkatha en die United Democratic Front by Elandskop, fisies tussen beide getree om die konflik te help oplos.
In die boek is dit ook duidelik dat dié profetiese rol ‘n prys gevra het. Hurley het meer as een keer onder die snydende kritiek van die apartheidsregering deurgeloop. Die Katolieke Kerk self het as gevolg van hul weerstand teen die regering ‘n duur prys betaal deurdat alle Katolieke skole gesluit is – die tradisionele energiepunt vir Katolieke evangelisasie. Ironies genoeg was dit die Katolieke Kerk self wat ook vir Hurley diep verwond het. Sy wit mede-Katolieke geestelikes het hom dikwels sterk teengestaan. Hy het ‘n stryd met sy eie kerk gehad wat betref hul leerstukke oor selibaat, die bevestiging van vrouens in kerklike ampte en voorbehoedmiddels.
Op Hervormingsondag, waar ons terugdink aan ons Gereformeerde erfenis en tradisie, kan dit dalk ‘n besondere simbool van hervorming (en versoening) wees deur na hierdie besondere Suid-Afrikaanse geestelike te verwys as voorbeeld (rolmodel) van iemand wat die vermoë gehad het om die “Bartimeuse” van die wêreld raak te sien, hulle stem te versterk en hulle ook die geleentheid te gee om te deel in “geloof wat ons laat sien”. “Sola fide” wil alle gelowiges oproep om deur die eenheid van ons geloof ons land en kontinent te dien, deur die blindes te help sien.
Geen verdere Preekriglyne oor Markus 10 in Argief beskikbaar nie.