Korrupsie: ANC ‘beskuldigde nommer een’Cyril Ramaphosa, president van die ANC. (Foto: GCIS) “Vandag word die ANC en sy leiers beskuldig van korrupsie. “Die ANC is dalk nie alleen in die beskuldigdebank nie, maar hy is beskuldigde nommer een. “Dit is die donker werklikheid wat ons nou moet pak.” Só skryf Cyril Ramaphosa, president van die ANC, in ŉ brief aan lede waarin hy hulle die leviete voorlees en by hulle pleit om sensitief te wees vir mense se kommer oor die party se rol in korrupte bedrywighede. Al hoe groter woede laai die afgelope paar weke op namate inligting oor die toekenning van tenders, vir veral Covid-19-toerusting, aan die lig kom. Maroela Media het vroeër berig tot dusver word sowat 300 sake van beweerde korrupsie reeds ondersoek. Baie van die kontrakte is glo aan mense met ANC-bande of hul onmiddellike familie en vriende toegeken. “Ek is seker julle is bewus dat daar landwyd ŉ gevoel van woede en ontnugtering is oor berigte van korrupsie in ons reaksie op die koronavirus-pandemie. Die woede is verstaanbaar en geregverdig. Die laaste paar weke het ons stories gehoor van tenders vir persoonlike beskermingstoerusting wat toegeken is aan indiwidue met bande met ANC-leiers en van staatsamptenare wat die wet verontagsaam wanneer tenders toegeken word,” skryf Ramaphosa. “Wat die grootste woede veroorsaak het, is dat daar maatskappye in die private sektor en indiwidue – ook staatsamptenare – is wat ŉ ernstige mediese, maatskaplike en ekonomiese krisis uitbuit om hulself ten onregte te verryk. “Dit is onvergeeflike verraad van die miljoene Suid-Afrikaners wat negatief geraak word deur die uitwerking van Covid-19 en daagliks honger, hopeloosheid en werkloosheid ondervind.” Ramaphosa skryf as deel van pogings om korrupsie te pak, is daar reeds hard gewerk om die integriteit en onafhanklikheid van wetstoepassingsowerhede te verbeter en hulle toe te rus om misdaad en korrupsie te bestry. Nuwe leiers is by die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG), die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID), die Openbare Beleggingskorporasie (OBK), die Valke en die staatsveiligheidsagentskap aangestel. “Ten spyte van al hierdie pogings is korrupsie steeds een van ons samelewing se grootste uitdagings. Die vooruitgang wat gemaak is om die lewe van mense in die laaste kwart eeu te verbeter, word deur korrupsie en patronaatskap uitgewis.” Hy skryf die bekendste vorm van korrupsie is waarskynlik die toekenning van tenders en kontrakte aan vriende en familie en dat dié mense se sukses berus op wie hulle in die staatsdiens ken. Soms word werksgeleenthede aangebied aan familie, vriende of kennisse sonder dat behoorlike prosesse gevolg word – en selfs al is hulle onbevoeg vir die taak. Dan, skryf Ramaphosa, is daar plaaslike ANC-leiers wat kospakkies vir die armes gebruik het om gunste te koop van diegene wat op hulle staatmaak om hul posisies te behou. “Die gebruik neem letterlik die kos uit die armes se monde.” Daar is ook staatskaping wat kommerwekkende vlakke van korrupsie bloot lê, voorvalle waar mense verkrygingsprosesse gemanipuleer het om enorme bedrae geld na ŉ netwerk van politici, staatsamptenare en sakelui te herlei. “Die uitwerking was verwoestend. Miljarde rande wat gebruik moes word om openbare vervoer of infrastruktuur vir die armes te verbeter, om betroubare en bekostigbare elektrisiteit te verskaf, geld vir opkomende swart boere en vir die breër ontwikkeling van die land is gesteel om die sakke van ŉ paar misdadigers te vul.” Ramaphosa sê om die korrupsie te pak moet verskeie stappe gedoen word. Dit sluit in dat diegene wat by korrupte praktyke betrek word voor die ANC se integriteitskommissie moet verskyn om te verduidelik, dat ondersoek gedoen word en beweerde korruptes summier geskors word. “Die ANC moet hom ook in die openbaar distansieer van enigiemand, sakeskenker, ondersteuner of lid, wat van korrupsie beskuldig word of daarby betrek word.” Net vandeesweek het Maroela Media berig daar is groot woede jeens die ANC nadat die voormalige burgemeester van die eThekwini-metro, Zandile Gumede, Woensdag as lid van die provinsiale wetgewer in KwaZulu-Natal beëdig is. Gumede is verlede jaar aangekla vir beweerde tenderbedrog, korrupsie en rampokkery wat verband hou met ŉ R389 miljoen-kontrak vir die verwydering van vaste afval in Durban. Sy is tans op borgtog van R50 000 en is in Augustus verlede jaar deur die ANC op spesiale verlof geplaas. Sy het egter ŉ raadslid gebly. Ramaphosa sê voorts in sy brief ANC-leiers moet hul finansiële belange verklaar en leefstyloudits moet van alle ANC-leiers en politieke verteenwoordigers gedoen word. Daar moet ook ŉ duidelike beleid ontwikkel word oor ANC-leiers wie se familielede met die staat wil sake doen. In die breër samelewing sê Ramaphosa korrupsie moet gepak word deur deursigtigheid en aanspreekliheid met die toekenning van tenders te verseker. ŉ Korrupsie-noodlyn moet op die been gebring word en gewone mense moet korrupsie daar kan aanmeld. Hy sê wetstoepassingsowerhede moet verder versterk en teen politieke inmenging beskerm word. Daar moet ook leefstyloudits van senior staatsamptenare en die hoofde van staatsinstellings gedoen word.