Hallo van die top van Kilimandjaro! | SARIE
Hallo van die top van Kilimandjaro!	deur Marguerite van Wyk
“Ek het nóóit dié diagnose verwag nie. Dit was ’n groot skok. Rumatoïede artritis (RA) is tog iets wat net ouer mense kry, het ek gedink. Maar dis ’n immuunsiekte wat geen kuur het nie. Dokters reken Duitse masels (wat ek kort voor my reis opgedoen het) was moontlik die sneller. Ek was tog hoopvol, want my dokter was so positief. Maar die eerste ruk was swaar. Ek wou soggens nie opstaan nie. My ma moes my help aantrek. Dit het my twee keer langer as my vriende geneem om op kampus te beweeg. Gelukkig het hulle my baie gehelp. Ek het alles oor RA begin lees om my te bemagtig. Smiddae móés ek minstens drie ure slaap, en saans nege ure – ek was doodmoeg. My hande was altyd seer en styf soos ná te veel oefening. Maar alles het verander toe ek verlede Junie as deel van ’n groep proefkonyne in die Vincent Pallotti-hospitaal in Kaapstad met die medikasie Biologics begin het.
Gelukkig het Biologics geen newe-effekte nie – dit het dus nie my oefenprogram geaffekteer nie. Ek moes net oefening vermy wat onnodig druk op my gewrigte plaas. Uiteindelik, op 15 September, het ons van Johannesburg na die internasionale lughawe Kilimandjaro naby Arusha, Tanzanië, vertrek – maar nie sonder drama nie! Almal se rugsakke – met medikasie – het in Johannesburg agtergebly. Gelukkig was daar nog ’n bietjie voorraad in ons handbagasie. Nadat van die rugsakke ons twee dae later bereik het, het ons in Arusha gaan inkopies doen. Daarna kon ons tog na die berg begin.
Ons het van die Kilimandjaro Nasionale Park met die Machame-roete vertrek. Een van die grootste eise wat aan die groep gestel was, was dat ons mekaar nie geken het nie. Maar die bagasie-drama het ’n band tussen ons gesmee, en dié wat kon, het enigiets van medikasie tot sokkies gedeel. In die eerste paar dae is ons deur reën, pikdonkerte, bitter koue, vroegoggendstyfheid . . . maar ons gees was positief. Ons einddoel was dieselfde. Wat ’n spesiale oomblik toe die mis die eerste keer voor die berg wegtrek: grys, groot en intimiderend. Nóú kon ons ons mikpunt sien. Die Melkweg, helder sterre, en die pers, pienk en oranje sonsondergang het ons laat vergeet van tydelike probleme soos temperature van -5°C – en ons steeds ontwykende bagasie!
In Tanzanië word na Kili verwys as ’n ou vrou – wys en groot. Die eerste vier dae voel sy ver weg. Amper onbereikbaar. Jy voel dikwels jy loop en loop, maar jy vorder so stadig. Elke tree wat jy gee, bring nog ’n paar emosies . . . ongeloof, dankbaarheid, opwinding. Dit maak al die pyn van vroeër die moeite werd. Skielik val als in plek. Ek het klein gevoel voor die grootse natuur en ongelooflike respek vir my liggaam se uithouvermoë gekry. Ons het geleer dat die berg ’n groot krag is. Ons moes besluit of ons vir háár kans sien. Maar ons sou leer daar is ook groter kragte as óns . . .
Ons het saans staaltjies uitgeruil oor seer bene, heupe, rûe. Ons skoene was top-gehalte en niemand kon oor blase of brandvoete kla nie. Elsa moes wel gereed staan met kortisoon-inspuitings vir die seer heupe voor ons die volgende dag die steil paadjie kon aandurf. Dis ongelooflik hoe belangrik klein dingetjies raak op só ’n tog. Soos die goeie nuus op dag drie: Ons rugsakke met ons energiestafies en medikasie het aangekom! Nog ’n hoogtepunt dié dag (al was dit snerpend koud en al moes ons baie stadig stap weens die hoogte bo seespieël) was die pragtige maanlandskap van onherbergsame swartgrys rotse – met plek-plek ’n geel blommetjie. Later daal jy af deur ’n soort wetenskapfiksie-woud – ’n ander wêreld.
Ek het gedink aan my ouers se SMS: “Wees sterk! Jy kan dit doen.”
Uiteindelik het die groot oomblik aangebreek. Op dag vier, ná sewe ure se stap, het ons by die Barafu-kamp aangekom. Doodmoeg. Ons het geëet en gaan slaap, want middernag sou ons begin met die ‘aktiewe’ klim tot bo. Ek het gehuil – moeg en bang dat ek dit nie gaan maak nie. Ek het moeilik asemgehaal. Gill, my tentmaat, het op los klippe gegly en haar enkel gebreek. Ek het haar só jammer gekry – dít het my emosioneel van stryk gebring toe sy moes omdraai. Ek kon nie slaap nie. Teen elfuur het ons pap en sjokolade geëet en tee gedrink. Teen middernag het ons met kopliggies aan begin stap. Dit was pikdonker. Ek kon net ’n ry liggies voor my sien. Ek het gedink aan my ouers se SMS: ‘Wees sterk! Jy kan dit doen.’ En my vriende: ‘You go, girl!’Ek wou net slaap. Die gids het laat hoor: ‘Hakuna Matata’ (moenie jou bekommer nie).
Dit was van die moeilikste oomblikke in my lewe. ‘Pole, pole’ (stadig, stadig). Ek kon nie almal in die steek laat nie. Tree vir tree. Rus. Asem in en uit. ’n Mens kon nie te lank rus nie, want jy word koud. Ná drie ure in dié nag van hel wou ek omdraai. Dit sou my ewe lank neem terug na die kamp as op teen Kili. Druk deur, druk deur . . . Toe die son ná sesuur opkom, was alles vars en mooi. Ek het in my hart geweet ek kán bo kom. Ek het ’n pil teen naarheid gedrink. Ben en ek was heel agter. Ons het saam die rant van die krater gesien. Amper bo! Ons het prof. Jannie net ná Stellar Point op die krater gekry. Van daar is ons saam na die bopunt van die krater. Ons gids het sowaar vir ons tee saamgeneem!
Dit was -14°C. Woorde kan nie beskryf hoe dit bo voel nie. Ek het ’n SMS aan vriende en familie gestuur: ‘Hallo van die top van Kilimandjaro! Kan nie glo ek het dit gemaak nie.’ Dit het gevoel of ek in ’n fliek speel. Skielik was ek weer bruisend van energie, die moegheid vergete. Dit het ons drie ure geneem tot by ons kamp, en die volgende dag nóg drie ure om af te stap. Die aand het ons gestort en feesgevier met ’n bokbraai. Die mens se brein is ’n wonderlike ding. Dis waar alles begin. Jy dink jy kan iets nie doen nie en dan volg nóg iets en nóg . . .Ek is baie positief oor my toekoms, want die mediese wetenskap is ongelooflik. Ek wil trou, kinders hê, myself uitleef in die kreatiewe kookkuns. Ek wil vriende en familie bederf en omring myself met mense wat die lewe geniet. Ek fliek, lees biografieë van inspirerende mense soos entrepreneur Richard Branson en fietsryer Lance Armstrong.
tas die vel, hart, longe en oë aan. Dit begin gewoonlik ná ’n krisis. Dit lyk asof depressie dit kan vererger en beterskap kan vertraag.