HomeSpekskiet versus jok
Ons samelewing het 'n weerwil aan leuns en ooneerlikheid "Ma, ek het 'n heks gesien, die feetjie het op my bed kom sit en toeeeee …" Dit is 'n kind se verbeelding wat so merkwaardig is. Dit is nie jok nie - dit is spekskiet of eerder net verbeelding! Geniet eerder die storie wat hy opdis as om jou kind en die storie af te jak. Leer jou kind eerder die verskil tussen die sprokieswêreld en die werklikheid, maar moet nooit sy verbeelding bespotlik maak of verkleineer nie. Menige dinge in ons lewe vandag het begin as 'n droom en deur toewyding 'n werklikheid geword.
Daar is niks met hierdie kammaland of wêreld verkeerd nie solank die kind besef wanneer hy 'n storie versin. "dit is 'n pragtige feëverhaal maar vertel my nou wat regtig gebeur het" kan jy as 'n ouer sê. Deur hierdie woorde te sê toon jy aan die kind dat jy hom nie wantrou nie maar dat hy moet onderskei tussen die twee wêrelde. Help hom deur as jy 'n storie lees of vertel te sê "dit is 'n sprokie,dit kon werklik gebeur het en dit is 'n ware storie".
Die eerste opsetlike leun word gewoonlik vertel uit vrees vir straf. ,,Het jy hierdie gemors gemaak?" vra die woedende pa wat op sy kind se handmerke en kunswerk op sy nuwe kar afkom. Die stemtoon, die liggaamstaal en geblasery gee die kind 'n idee van wat pa se reaksie gaan wees as hy die waarheid sou praat. Hy sal hoog en laag sweer dat hy dit nie gedoen het nie. Ons oeroue instink spring hier in werking en skree uit "EK MOET MYSELF BESKERM!"
Later soos jou kind nog ouer word gaan hy begin agterkom dat as hy 'n leun vertel hy straf kan vryspring, om hom dan te tug en te preek oor die gevolge as hy weer 'n leun sou vertel sal ook nie die gewenste reaksie ontlok nie. Hy sal onbewustelik besluit om volgende keer net met 'n meer waterdigte leun vorendag te kom.
Indien jy sou besluit om hom onder kruisverhoor te plaas mag dit hom dalk net op sy hoede plaas en kan hy dalk net spekskiet sien, as die enigste uitweg. As jy weet hy het kwaad gedoen, moenie 'n vraag skep waarin hy 'n leun kan vertel nie, bv wat het jy met die kryt gedoen nadat jy op pappa se kar geteken het in plaas van het jy op pappa se kar geteken? Wanneer hy die kryt gaan haal kan jy aan hom verduidelik dat dit verkeerd is, die skade wat berokken is verduidelik en dat dit ongehoord is in julle huisgesin. (Probeer net eers kalmeer)
Onthou kinders leer deur voorbeeld. Kinders kyk na jou gedrag of optrede as leiding. Wees baie versigtig vir daardie klein wit leuntjies. Hoe dikwels hoor 'n kind 'n ouer 'n leun vertel; ,,ek kan nie vandag saam met jou gaan nie, ek het 'n magdom werk en dan sit sy pa heeldag agteroor en lees koerant. Hoe moet hy kan onderskei tussen 'n leun en 'n ou wit leuntjie? Hoe kan dit vir pa reg wees om die waarheid te verdraai maar nie vir my nie…
Onlangs 'n geval gehad van 'n dogtertjie wat vir almal vertel haar mamma is swanger en die ma is nie eers getroud nie. As 'n kind se natuurlike begeertes nooit verwesenlik word nie, dink hy fantastiese gebeurtenisse uit en wens hulle word bewaarheid. Die maklikste manier om dit te hanteer is om te besef wat die kind se behoefte is en dan met die kind te gesels en te verduidelik hoekom dit bv onmoontlik is. Somtyds is die gedrag tekens van jaloesie wanneer 'n maatjie 'n boetie of sussie gaan kry en die kind uitgesluit voel. Dit getuig van haar eie gebrek aan selfvertroue en kwynende selfbeeld. Gee net meer aandag en onvoorwaardelike liefde en die probleem behoort vanself weg te gaan.
Die ware uitdaging is nie die identifisering van die leun nie maar die hantering daarvan! 'n Ouer se rol in hierdie verband is om die kind te help en te leer om meer gepaste reaksies te toon.
Hier is 'n paar idees om jou te help..
Identifiseer die rede vir die leun.
Vertel jou kind miskien die leun omdat hy bang is vir jou reaksie? In die meeste gevalle vertel kinders leuns omdat hulle bang is vir hulle ouers se reaksie as hulle die waarheid sou praat. Stel jou voor jy moet 'n eed aflê en in die hof getuig teen … JOUSELF! Dit is iets wat ons as volwassenes nie graag sal wil doen nie maar ons verwag dit van ons kinders en dan moet hulle ook nog bereid wees om die gevolge daarvan te dra. Menige kinders het al na die tyd erken dat hulle na die tyd skuldig gevoel het en graag die waarheid wou vertel, maar dan sien hulle hulle ouers is in 'n slegte bui en dan glo hulle dat hulle straf erger sou wees as hulle die waarheid sou praat. Dan glo hulle die leun is beter. "Die wind het gewaai en die pot het omgeval."
Een manier om 'n kind te motiveer om die waarheid te praat is om te fokus op die aksie en nie die kind se karakter nie. Fokus op hoe en wat gebeur het moenie uitgaan op "maar het ek jou nie al hoeveel keer gewaarsku dat …"
Die ouer wat toon dat hy sy kind vertrou kry makliker sy saewerking tot eerlikheid. Niks ondermyn sy moreel meer as om te weet dat hy gewantrou word nie.
Gee die kind genoegsame tyd om sy verskoning deur te gee en laat hom verstaan dat die oortreding nie vir altyd teen hom gehou gaan word nie, gee jou kind ook die versekering dat die aksie gestraf gaan word maar nie vir altyd teen hom gehou sal word nie. (love the sinner, not the sin). Onthou straf is nutteloos as dit maak dat die kind volgende keer sy skuld verberg.
Onthou net jou reaksie in klein onbenullige situasies nou gaan bepaal wat julle verhouding vorentoe gaan wees. Ek gebruik altyd die voorbeeld van 'n meisie wat swanger word. Indien dit jou dogter sou wees wat swanger raak op 16. Sal jy graag wil hê sy moet na jou toe kom met haar probleem of moet sy eerder die vrymoedigheid hê om na 'n vreemdeling te gaan?
'n Kind wat by sy maats spog oor hoe groot sy pa is en watse groot huis hy in bly is gewoonlik die kind wat afgeskeep voel.
Kyk na patrone.
Kyk in watter verskillende situasies 'n kind leuns vertel. Jy as 'n ouer moet meer besorg wees as jou kind in verskeie situasies leuns vertel bv tussen sy maats, vir onderwysers en tuis vir julle as ouers. Die kind waar leuns 'n algemene verskeinsel by is, is gewoonlik kind wat 'n probleem het met sy selfbeeld, dit getuig aan 'n gebrek aan selfvertroue. Bou liewer aan sy selfvertroue op deur aan hom erkenning en verantwoordelikheid te gee.. Kinders wat net soms leuns vertel en daardie soms is wanneer hulle stout was en bang is vir pakslae of die straf wat oppad is.
Onthou die basiese begrip in die hantering van die kind wat opsetlik leuns vertel, lê hierin opgesluit;
Of 'n kind jok om homself te beskerm Of om aandag te kry !