Versindaba Fourie Botha Archives : Versindaba
Posts Tagged 'Fourie Botha'
Posted in Resensies | Comments Off on Resensie: Krap uit die see (Fourie Botha)
Andries Bezuidenhout. Digbundel maak nuus in Namibië
Fourie Botha se digbundel Donkerkamer is hierdie week in die nuus in Namibië – in die dagblad The Namibian – oor foto's deur John Liebenberg uit die koerant se argief wat deur die digter gebruik is in twee van sy gedigte. Lees die storie hier.
Tags: donkerkamer, Fourie Botha, John Liebenberg, The Namibian
Posted in Binneblik, Blogs | Comments Off on Andries Bezuidenhout. Digbundel maak nuus in Namibië
Resensie. "Donkerkamer" (Fourie Botha)
Fourie Botha se debuut bevat volgens die nota op die laaste bladsy van die bundel heelwat gedigte wat geskryf is tydens sy M.A.-studie in kreatiewe skryfkuns aan die Universiteit van Kaapstad. Die gedigte is dan ook inderdaad netjies afgerond en getuig van 'n sorgsame skryfproses en deeglike besinning, sowel wat die tematiese as die poëtiese aspekte betref.
Die bundel bestaan uit drie afdelings met 'n enkelgedig wat vooraf alleen staan. In dié gedig, "Foto van my pa se gesig" (p.7), word die gesig van die vader beskryf in terme van 'n foto van 'n plaastoneel sodat gelaatstrekke en gesigteksture as volstruisdop, doringdraad en sink beskryf word. Die hantering van die metaforiese versmelting van die gesig en die toneel op die foto is baie knap gedoen. Die vader is dan ook so stil soos 'n foto, waardeur 'n diep gebrek aan kommunikasie en begrip gesuggereer word.
Die drie afdelings in DONKERKAMER is getitel" Bedgebied", "Skoot" en "Roberts Birds". Die eerste afdeling bevat 'n aantal eksplisiete homo-erotiese gedigte, terwyl daar in die tweede afdeling verskeie ekfrastiese gedigte opgeneem is. Die slotafdeling, wil dit vir my voorkom, gaan oor inleiding of inwyding soos wat Roberts se voëlboek 'n gids en 'n inleiding tot die studie van voëls is. Die gedigte het te make met ontvoogding, die "aflê van die gids", die inslaan van 'n eie roete.
Daar is egter ook temas en werkwyses wat in al die afdelings ontgin word. Ek wil hier spesifiek verwys na die beeldgedigte waarin daar telkens 'n oorspronklike siening van die kunswerk gebied word of waar die kunsbelewenis met persoonlike belewenis versmelt. Daar is ook 'n aantal foto's in die bundel opgeneem, ongelukkig nie geplaas direk by die toepaslike gedigte nie, maar soos die leser deur die bundel lees, stuur die foto jou soms terug na 'n gedig om te herlees terwyl die lesing van die gedig teenoor die foto onvermydelik deur die foto beïnvloed word.
Daar is in die bundel 'n sterk visuele ingesteldheid. Dit kom na vore sowel in die beeldspraak as in die gedigte wat oor foto's en skilderye en ander kunswerke handel. In "Die gordyn in die kamer" (p.22) word 'n verhouding beëindig en die teken daarvoor is die beeld van "(d)ie lamppaal voor die ruit/ trek 'n sperstreep deur die aand" om maar een voorbeeld te gee.
Die gedig " Caravaggio se Bacchus" (p.11) handel oor Caravaggio se skildery van 'n Bacchus in die gedaante van 'n ligbesope of babelaas jong man, selfs miskien 'n selfportret volgens sommige bronne. Die skildery is geskilder kort nadat Caravaggio in Rome aangekom het en deel geword het van die sirkel van sy eerste belangrike beskermheer naamlik die Kardinaal Del Monte. Del Monte was bekend vir die ephebofiele aard van sy vriendekring, d.w.s. die voorkeur en erotiese aangetrokkenheid tot aantreklike adolessente jong mense. Die gedig interpreteer die skildery deur 'n konteks te verbeel maar stel ook die toonaard van die hele afdeling.
Dieselfde benadering tot 'n visuele teks kom voor in die gedig oor Frida Kahlo se skildery "Die twee Fridas" (p. 37) – die digter konstrueer 'n bespiegelende interpretasie van die kunswerk, soos ook in "Lunch II" (p.44) wat inspeel op Manet se skildery "Le déjeuner sur l'herbe". Die digter kontrasteer die verskillende rolspelers in Manet se skildery, waar twee geklede mans met twee naakte vroue 'n piekniekete geniet, en in die foto vir die Les Dieux du Stade-kalender, waarop twee naakte mans en 'n geklede vrou verskyn. Die digter dink in terme van representasies, vandaar sy gesprek met en oor en om Rodin, die foto's van Owen Wilson en by Ombalantu en veral die grusame foto van die man wat slagoffer was in die xenofobiese aanvalle in 2008.
'n Baie vindingryke gedig (p.49) is die gesprek van Venus in die beroemde skildery van Velazquez, die sogenaamde "Rokeby Venus" (so genoem omdat dit in Rokeby in Engeland gehang het) met die Maria-figuur in Michelangelo se Piéta. Die skildery staan ook bekend as "Venus by haar toilette", "Venus by die spieël" of "Venus en Kupido". Hierdie skildery is in 1914 beskadig deur 'n suffragette Mary Richardson uit ontsteltenis oor die inhegtenisneming van die een van die leidende figure in die suffragette-beweging, Emmeline Pankhurst. Die skade aan die skildery het bestaan uit 7 snye oor die rug van die Venusfiguur. In die gedig spreek Venus die Maria van Michelangelo se Piéta aan na aanleiding van hulle gedeelde lot as geskende vrouefigure in kunswerke aangesien ene Laszlo Toth in 1972 die Piéta met 'n hamer aangeval en die Maria-figuur se arm afgekap het. Die digter se interpretasie is dat die twee gerepresenteerde vroue ook dit gemeen het dat hulle geskend word terwyl hulle manlike nageslag ongeskonde bly. Dit is natuurlik 'n suiwer horisontale interpretasie van die Piéta wat aansluit by ander gedigte waarin religieuse opvatting ondermyn en herkodeer word (vgl. "My eerste Bybel", p. 72).
Hierdie bundel bevat interessante tematiese materiaal, maar wat poëties gesproke belangriker is, is dat die gedigte heg gestruktureer is en ook goed vloei. Die versifikasie is knap, die ritmiese gang loop deurgaans goed, die metaforiek word goed hanteer – kortom, die gedigte is goeie gedigte, geskryf met 'n goeie poëtiese aanvoeling. Wat ek wel moet opmerk, is dat die soort interpretasie van die tematiese stof wel geneig is om eenselwig te raak. Dit was later asof ek 'n bepaalde soort wending te wagte was. Dit is mode om primêr en volgehoue ondermynend na die wêreld te kyk, om gewone tradisionele dinge soos ouers en ander instellings van die gemeenskap te bevraagteken, te dekonstrueer en te herkodeer. Dit geld ook die sterk homo-erotiese siening wat die deurlopende ondertoon van die bundel is. Die kyk is anders as tradisioneel en dit is inderdaad een van die funksies van die kuns om steeds met nuwe oë na die werklikheid te kyk. Die probleem is net dat daar nou al soveel bundels (en boeke en openbare gesprekke en artikels) is wat presies dit doen, dat die leser dit te wagte is en ek my afvra wat as "nuut" en "ondermynend" beskou kan word as "nuut" en "ondermynend" die norm geword het. Dit gaan hier om tegnies knap gedigte en as die inhoudelike voorspelbaar raak, is dit jammer.
Botha is 'n jong digter met baie potensiaal, hy skryf met energie en rond sy werk goed af as en in dié lig beskou, is DONKERKAMER 'n goeie debuut.