Persiese Kwatryn versus die gewone kwatryn
Author Topic: Persiese Kwatryn versus die gewone kwatryn (Read 4368 times)
« on: May 03, 2012, 05:37:06 AM »
NB: Met die skep van gewone kwatryne (vierreël-verse) kan die digter na hartelus dig - daar is geen reëls aan verbonde soos met die Persiese weergawe
'n Persiese of Oosterse kwatryn is ‘n vierreëlige, alleenstaande gedig en word in sekere kringe geskep met ‘n pregnante rymskema: aaba. Die derde versreël loop oor met enjambement na die slotvers (een van die eienskappe waarvolgens ons dan ook die kwatryn kan eien as ŉ Persiese Kwatryn).
Heelwat skrywers skep veelvuldige verse en kan hierdie verse dan ook as enkelverse uitgelig word -dus alleenstaande segmente wat elkeen vervul aan die voorgestelde riglyne.
Ek haal die volgende uit Gert Strydom se riglyne aan, oor hierdie struktuur:
Gewoonlik kom die tema van die gedig in die eerste twee reëls voor,
met die mening van die digter in die derde reël
en die gevolgtrekking of konklusie in die vierde reël wat dan die samevatting van die inhoud daarvan is.
Die Persiese kwatryne van Omar Khayyam (11de eeu) het 'n sterk invloed uitgeoefen op die Westerse poësie. Hierdie struktuur neig om 'n wysgerige inhoud te bevat en handel dikwels oor lewe en dood; kortstondigheid van vreugde, skoonheid en dan ook die liefde en wyn.
Uit die voorbeelde van verskeie groot digters is daar sommiges wat hou by tien lettergrepe per reël.
Ander wyk weer af soos te siene in hierdie voorbeeld van Fanie Olivier uit sy sesde bundel [A]postroof:
« Last Edit: May 03, 2012, 05:43:38 AM by Meraai vannie Baai »
Re: Persiese Kwatryn versus die gewone kwatryn
« Reply #1 on: May 03, 2012, 05:51:54 AM »
VOORBEELDE UIT ONS EIE GELEDERE:
Wie weet of die haas in die maan
nie deel is van my verstaan nie,
deel is van die heelal se plan
om my weë reguit te baan nie.
Voorbeeld met tien lettergrepe:
Wie weet of alle skoonheid wat vergaan
nie deel is van ‘n plan, oud, onverstaan,
van wat die nagtegaal miskien mag droom,
van wat die aandblom fluister aan die maan?
NOG 'N VOORBEELD UIT DIE PEN VAN PIET MAGRIET
Op een en twintig jaar word ons mondig.
Sê hul mos die lewe is kortstondig.
Is dit nou ‘n werklikheid of dink u
hierdie oue ou stelling is grondig?
Ry op ry soos geoefende soldaat
spoel die branders bo-oor die sandsinkplaat
om na die aanslae terug te val
en die sand ongeskonde klam te laat.
Male en male, male sonder tal
word die weerlose sandstrook aangeval.
Skuimperdbranders veg eindloos en verwoed
maar die sand se riffellinies staan pal.
Die geveg is spiesloos en sonder bloed,
‘n geworstel sonder durf, sonder moed
word dag vir dag onkeerbaar weer hervat
daar waar die seegetye daagliks woed.
'n egte, opregte Suid-Afrikaanse Rubáiyát kwatryn deur onse eie Langenhoven aldus Meester Naas.
In die reghoeke van die parlement
word wette van ‘n nasie in sement.
Maar sonder begrip, met skewe troffel
bou hul flytig saam aan ‘n land se end.
En toe skep Naas hierdie pragtige vertaalde weergawe vanuit PM se Engelse Rubáiyát kwatryn wat sy gedeel het met ons:
Ontwaak! Die son agter die Oosterkim
verjaag die sterre in ‘n hersinskim.
Slaan die koning’s toring met ‘n lig-swaard
wyl hy die slagveld in die hemel klim.
Ek lees van al die strukture,
en dit dryf my teen die mure,
want van tyd is daar geen sprake,
tussen ‘n harde plek en baie vure.
Help is altyd byderhand
So staan hy met sy toon in die sand
Weer ‘n wonder woord getoor
Bouen ‘n sterker band.
Moedertjie hart so sag,
moet berge vermag.
Gee haar asseblief die krag.
So hol elkeen se woord
Van liefde tot die groot moord
Tussen mure en gange
Bevind ons, ons in ‘n woorde oord...
En tong in die kies het ek die volgende kwatryne geskep:
My lief, ek wou nog vir jou sê
daar's ietsie wat ek graag wil hê;
maar toe knipoog jy en nooi my
om knussies by jou te kom lê!
Dit is nou nie juis die perfekte voorbeeld van 'n kuise lewensbeskouing vir oues van dae nie; maar oud is nog lank nie koud nie, is mos 'n groot waarheid ne!
Kwatryne Pyne ♪♪ (in G-my-meer)
Jou kombers, my matras, daár lê K(w)atryn!
Ja daár lê Quatrain! ♪♪ Ja daár lê Quatrain!
Persies of plein? ♪♪ Wat van 'n Rubáiyát;
tel ons grepies? Oi! Net daar lê die pyn!
*Met respekte en erkenning aan die groot geeste van toeka tot nou.
« Last Edit: May 03, 2012, 06:08:23 AM by Meraai vannie Baai »
« Reply #2 on: January 18, 2017, 12:55:02 PM »
Ek is vandag baie trots op my mentors/vriendinne/leermeesters hierso ....
Hennie van Hennie se Skryfhoekie en Hennie se Digkompetisie fb-blaaie het 'n uitdaging gegee oor persiese kwatryne en Meraai se inligting hiervanaf soontoe gedeel sodat daardie digters bietjie daaroor kan dig.
Dankie Raaitjie! julle mag maar, né!
nou ja, laat ek ook sommer my griffelbreinselle hiermee toets ....
« Reply #3 on: January 18, 2017, 10:47:51 PM »
« Reply #4 on: January 19, 2017, 07:22:32 AM »
Voorlopig het ek nog net die tweede een op daardie kompetisieblad gaan plaas. Ek toets nog 'n ander woordgedagte ...
Dit was in die oue kasteeltyd gewees,
geeneen kan ooit die seer genees.
Die verlies van hulle lewe saam is
in haar memoirs, vir enigeen om te lees.
In Ragab se lewe het sy haar ingeleef,
asof 'n rolmodel, haar voorbeeld nagestreef.
Te laat het sy die immorele nadele besef en
haar tussen slymslierte en diep waters in begeef.
« Reply #5 on: January 19, 2017, 08:14:56 PM »
Rubáiyát, wat 'n skat! Ja-nee kyk, ons weet hoe om die woorde te smyt!
« Reply #6 on: January 19, 2017, 11:17:21 PM »
Puik Adele! Ek glimlag wyd vir 'ja nee kyk - ons weet hoe om die woorde te smyt!"
« Reply #7 on: January 21, 2017, 02:40:28 PM »