Versindaba » Rutger Kopland
Posted in Artikels, essays, e.a., Onderhoude | Comments Off on Onderhoud met Daniel Hugo
Om Rutger Kopland onder oog te kry
Via ‘n skakel op De Contrabas beland ek op Cobra se webblad waar ‘n besonderse bespreking van die derde, hersiene uitgawe van Rutger Kopland (1934) se Verzamelde gedichten deur Paul Demets bespreek word; en ai, watter besonderse digterskap is dit nie híérdie nie … Gewis een van die heel belangrikstes in die meer onlangse Nederlandse digkuns.
Demets se inleidende kommentaar tot sy bespreking verdien myns insiens om aangehaal te word, aangesien dit Kopland se digwerk op ‘n besonderse manier in perspektief plaas: “Wat we met onze zintuigen waarnemen, is wat het is. En dat is heel veel, natuurlijk. Rutger Kopland, nog altijd één van de meest geliefde dichters bij het lezerspubliek, was tijdens zijn actieve loopbaan hoogleraar biologische psychiatrie. Een dichter én een wetenschapper, dus. Met de wetenschap deelt de poëzie van Kopland het empirische, het onderzoek naar het feitelijke, los van het bovennatuurlijke. Er is natuurlijk een wezenlijk verschil: de wetenschap analyseert de werkelijkheid door ze als afzonderlijke feiten te ontleden. Poëzie gaat eerder op zoek naar de samenhang tussen de dingen. En bij die samenhang stelt Rutger Kopland voortdurend vragen, stel je vast als je zijn Verzamelde gedichten leest. Dat maakt zijn poëzie zo levensnoodzakelijk.”
En dan ook die volgende waarneming, enkele paragrawe verder: “Koplands poëzie is meteen herkenbaar: de rustige toon waarop hij vragend, aarzelend, soms met humor zichzelf nuancerend, bedenkingen en vragen formuleert bij wat hij ziet. En bij de grote thema’s: leven en dood, liefde en lijden, heden en verleden. Door het frequente gebruik van de ik-vorm en door de bijna spreektalige formulering, voelt de lezer zich sterk aangesproken. Wellicht verklaart dit allemaal waarom de poëzie van Kopland zo populair blijft.”
‘n Mens kan ten slotte ook nie anders as om te hoop dat Daniel Hugo se uitmuntende vertalings van dié literêre reus daartoe sal bydrae dat Kopland ook nou by die Afrikaanse poësieliefhebber tot sy reg sal kom nie. Onder die appelboom – ‘n Keur uit die gedigte van Rutger Kopland (2010: Protea Boekhuis) is ‘n wonderlike leeservaring; juis vanweë die gemaklike, trefsekere manier waarop Hugo die rustige, bykans mymerende toon – wat so kenmerkend van Kopland se digstyl is – in Afrikaans te berde bring. Nóg ‘n pluspunt van dié keur is natuurlik dat dit van die vroegste Kopland-verse tot die mees onlangses bevat.
Inderdaad, ‘n besonder insiggewende bespreking deur Demets en eweneens, ‘n besonderse vertaalprojek deur Hugo. Vir jou leesplesier plaas ek ‘n persoonlike gunsteling onder aan vanoggend se Nuuswekker; ‘n vers wat waarskynlik kan staan as die Groot Versugting van alle rokers.
Afgesien van Onder die appelboom wat vanoggend op die hoofblad aangekondig word, is daar sommer heelwat bydraes om die nuwe week mee te verwelkom. Indien jy iemand is wat nie daarvan hou om hardop te sit en lag terwyl jy iets lees nie, moet jy liewerster Philip de Vos se nuutste stuk vermy, want na alle waarskynlikheid is dit die mees vermaaklike stuk wat tot nog toe op hierdie webblad verskyn het. By wyse van aanvulling tot sy onlangse stukke oor Eugène Marais het Johann Lodewyk Marais ‘n artikel ingestuur oor Gustav S. Preller; by Wisselkaarten bespreek Luuk Gruwez Pieter Boskma se nuutste bundel Doosbloei, en in ‘n besonder knap geskryfde stuk bedink Jelleke Wierenga die seisoen van vreet, verlange en kooplus wat op hande is.
En nog steeds is het einde niet – Ons residensiële resensent, Bernard Odendaal, het sy resensie oor Lina Spies se mees onlangse bundel Tydelose gety gelewer, terwyl daar in Joan Hambidge se gedigtekamer nog ‘n nuwe vers bygekom het. Dan het ons ook ‘n volgende reisbeskrywing van Breyten Breytenbach ontvang; dié keer oor sy reis na Bogotá, Kolombia. En ai, watter inspirerende stuk skryf werk is dít nie …
Inderdaad, ‘n kruiwa vol heerlike leesstof.
Vertaling deur: Daniel Hugo (Onder die appelboom, 2010: Protea Boekhuis)
Tags: Daniel Hugo, Rutger Kopland
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Om Rutger Kopland onder oog te kry
Rutger Kopland – vertaling in Afrikaans
Rutger Kopland – vertaal deur Daniel Hugo.
Uit: Rutger Kopland, Toen ik dit zag, Uitgeverij G.A. van Oorschot, Amsterdam, 2008.
stopt zegt ze en
Wat is poësie
In die verte groei die geruis
van ’n trein
stop sê sy en
sit die bandmasjien af
deur die vensters stroom steeds meer
swart lig die kamer in
is daar so-iets soos swart lig
sit ek en dink
die trein is verby en uit die verte
kom die stilte stadig nader
is daar so-iets soos stilte wat
kan naderkom dink ek
nog één vraag sê sy
en sit die bandmasjien aan
poësie – wat is dit nou eintlik
sy hou die mikrofoon voor my gesig
ek begin dink tot ek
aan ’n skildery dink van Magritte
’n wolk in die vorm van ’n rotsblok
’n rotsblok in die vorm van ’n wolk
hulle sweef saam bo ’n landskap
is dit ’n antwoord vra ek
We wandelen tot aan de oever
Ons wandel tot aan die rand
van ’n visdam – daar gaan staan ons
om te luister en te kyk.
Ons hoor die geluide van die stad
maar dit is asof ons daaragter
’n groot stilte hoor.
Ons kyk in die water en sien
ver verby die toppe van die bome
die leë hemel in die diepte.
Ons loop terug en weet waarom
ons hierheen gekom het.
Toe die nag
Toe die lig van die nag
die lig van die nag
ons onsigbaar maak
en ons nog net stemme is
op ’n bank in die tuin
toe die nag ons omgeef
en meevoer in die duister vrae
toe die nag ’n geheim word
wat met die nag verdwyn
Er is iets aan de zang van een merel
Daar is iets in die lied van ’n merel
dit is lente, jy word wakker
jy lê en dink in die nag
die venster staan oop – daar is iets
waarvan die voël sing
en jy dink aan wat jy moet opgee
daar is iets in jou wat leeg is en dit stroom vol
met die lied van die merel
naar die ansichtkaart – een roeiboot
de boot schommelt en
rukt aan zijn anker
na hierdie poskaart – ’n roeiboot
van ’n skemer hemel
geanker met ’n dun tou
dit is ’n foto maar jy sien hoe
’n boot wat wag op sy roeier
na ’n verre oewer
(Uit: Rutger Kopland, Toen ik dit zag, Uitgeverij G.A. van Oorschot, Amsterdam, 2008. Vert. deur Daniel Hugo)
Tags: Daniel Hugo, Nederlands-Afrikaans, Rutger Kopland
Posted in Vertalings | Comments Off on Rutger Kopland – vertaling in Afrikaans
Synde ‘n lojale en toegewyde lid van die Nasionale Rokersvereniging, het die volgende berig my omtrent laat regop sit. Lynn Barber, ‘n bekende skrywer en joernalis in Brittanje, het naamlik van die Richmond Book Now-fees in November onttrek nadat die organiseerders daarop aangedring het dat sy ‘n ander foto vir hul promosiemateriaal moet verskaf. Op die foto wat sy vir hul brosjure ingestuur het, teug sy salig aan ‘n sigaret en die organiseerders is van mening dat sy hierdeur ‘n swak voorbeeld stel. “We don’t like to use images of people smoking in our promotional material. As a local authority we are responsible for encouraging good health habits in the area, and to be seen to be endorsing smoking, no matter how unintentional, doesn’t complement this. We asked Miss Barber for an alternative picture but she declined and has withdrawn from the festival, which is a shame given her standing as an author and journalist,” het ‘n segspersoon namens die organiseerders aan The Guardian se verslaggewer gesê.
Lynn Barber se reaksie? “I always wanted to be a Smoking Martyr and obviously this is my opportunity. If a pic of me smoking is such a threat to the good burghers of Richmond, imagine what my presence would do.”
Nou ja, toe. Uiteraard vrees die organiseerder nou ‘n massale ontrekking deur al die ander lojale rokers op hul feesprogram. Gelukkig – soos dit maar alte dikwels die geval is – is daar steeds géén beperking op drank-advertensies of foto’s van mense wat “gesellig verkeer” met ‘n glasie wyn in die hand nie. Die vooruitsig op ‘n “gesellige fees” – soos dit maar alte dikwels die geval is – word dus nié hierdeur geaffekteer nie … Solank daar darem drank is.
So, druk dood daardie sigaret en skink ‘n glasie op ‘n gesonde lewensstyl.
Dan is dit vandag die verjaarsdag van een van ons gereelde medewerkers op die webblad, naamlik Charl-Pierre Naudé. Lekker verjaar, Charl-Pierre, en mag die nuwe lewensjaar ‘n vreugdevolle affêre wees … (Gelukkig is Charl-Pierre nié ‘n roker nie; die hoop op nog vele jare beskaam dus nie.)
Nietemin, vir jou leesplesier vanoggend, die onderstaande gedig deur Rutger Kopland.
naar die gelukkig tijd dat je nog rookte?
Tags: Charl-Pierre Naudé, Lynn Barber, Rutger Kopland
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Rookverslaafde martelaars
Rutger Kopland 75 jaar oud!
Gister het Rutger Kopland (pseudoniem vir Rutger Hendrik van den Hoofdakker), een van die reuse in wêrelddigkuns, sy 75ste verjaarsdag gevier. Kopland het in 1966 gedebuteer met Onder het vee. Daarna het nog vyftien digbundels gevolg, waarvan Toen ik dit zag (2008: Van Oorschot, Amsterdam) die mees onlangse is. In sy loopbaan het hy vele pryse verower, waaronder die VSB Poësieprys (1988) en die PC Hooft-prys (1988). Kopland, wat hom as psigiater bekwaam het, het hom deur die jare heen gevestig as een van Nederland se mees geliefde digters. Die onveranderlike in die mens se doen en late kan as sentrale motief van Kopland se digwerk beskou word. In vers na vers verset hy hom teen dit wat verbygaan, met die besef dat die mens telkens daarheen terugkeer langs ánder weë. Hierdie teenstrydigheid het hy self treffend saamgevat in ‘n aanhaling op Poetry International se webblad: “Everyone finds a lost paradise in my poetry, a longing for it. I don’t long for the past, I long for experience (…) and experience is new, now.” Net so het hy by geleentheid die teenstelling tussen die nostalgiese toon van sy verse en die nie-nostalgiese betekenis daarvan, beskryf as “memories of the unknown”, ’n uitspraak wat uiteindelik as titel vir Kopland se vertaalde gedigte in Engels gebruik sou word. (Lees gerus die inligtingstuk hier.)
Hieronder volg ’n vers uit die pen van hierdie meester, plus ‘n vertaling daarvan deur Daniel Hugo.
Dan is dit vir my besonder aangenaam om ’n nuwe toevoeging tot ons digkuns te verwelkom, naamlik Jelleke Wierenga met haar debuutbundel, “Bloot mens” wat pas by Protea Boekhuis verskyn het. By die eerste deurlees is dit veral die emotiewe lading van die verse en die besonderse gebruik van ironie wat ’n mens met ’n voorhamerslag tref. Ek vermoed dat ’n vergelyking met Jeanne Goosen se “Elders aan diens” en Ronelda S. Kamfer se “Noudat slapende honde” nie onvanpas is nie. (Maak seker dat jy ook die onderhoud lees wat met Jelleke gevoer is en hier op die webblad geplaas is.)
Lekker lees aan alles wat nuut is op die webblad.
Oude vrouw met geiten
zij is swart, om haar kousen, haar jurk,
ja ze komt terug met zomers gras voor de geiten
© Rutger Kopland (uit: Verzamelde gedichten, Uitgeverij G.A. van Oorschot, Amsterdam.)
Ou vrou met bokke
Sy kom terug, met ‘n mandjie vol gras kom sy
op my af in die plesierige paadjie,
huppelende bokke om haar heen
dit is aand, agter haar is die weivelde nog
wit van die somerse dag, sy is oud en klein
maar haar skadu dans ver voor haar uit
sy dra swart, om haar kouse, haar rok,
haar hoedjie lê die son se dun
lagie lig, die silhoeët van die meisie
ja, sy kom terug met somerse gras vir die bokke
(Vertaling: Daniel Hugo)
Tags: Daniel Hugo, Jelleke Wierenga, Rutger Kopland
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Rutger Kopland 75 jaar oud!
Poetry International ’n groot sukses
Die fees der feeste
De Volkskrant se Peter Swamborn berig dat die pasafgelope Poetry International te Rotterdam ‘n groot sukses was. Dit was naamlik die 40ste jaar waarin dié weeklange poësie-fees plaasgevind het en vanjaar is dit deur 5,500 besoekers bygewoon; aansienlik meer as verlede jaar se 3,400. Nog ‘n belangrike feit is dat geen toegangsgelde gevra word nie; besoekers lewer naamlik ‘n bydrae na gelang van wat ‘n bepaalde item vir hulle werd was. Op dié manier is daar vanjaar 7,850 euro ingevorder. Volgens die beriggewer was ‘n interessante toevoeging vanjaar die 70 studente van die Arnhemse Toneelskool wat gedigte vooraf gememoriseer het en dit dan in die oor van omstanders gefluister het. (Sjoe, wat ‘n briljante idee!) Nietemin, die hooffokus vanjaar was op die 75-jarige Rutger Kopland en sy gedigte wat deur digters uit Swede, Pole, Hongarye, Rusland, Frankryk, China en Australië voorgelees is in hul onderskeie tale. Ook die items wat gerig was op WH Auden en Jan Eijkelboom, het heelwat belangstelling uitgelok; eersgenoemde vanweë die nuwe vertaling wat in Nederland beskikbaar is en laasgenoemde vanweë sy afsterwe verlede jaar. Volgens die organiseerders was die bywoning van die minder bekende oorsese digters egter teleurstellend. ‘n Verdere klagte was gemik teen die parallellopende program wat gemaak het dat die besoekers nie ál die items kon bywoon nie. (De Volkskrant se volledige berig kan hier gelees word.)
Ter afsluiting wil ons jou aandag vestig op Jy het my as drenkeling herken, dr. Hans Ester se briljante artikel oor die korrespondensie tussen Elisabeth Eybers en Chris van Geel. Ook op die woelige gesprek wat onder aan Lucas Malan se artikel Die bruikleen-fenomeen oor intertekstualiteit ontstaan het.
En mag iemand vandag ‘n gedig in jóú oor fluister …
Tags: Poetry International Rotterdam, Rutger Kopland
Posted in Nuuswekkers. Louis | Comments Off on Poetry International ’n groot sukses