Cyril, ons is nie kinders nie!Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: Elmond Jiyane, GCIS Nie net die toepassing nie, maar ook die wettigheid van baie van die inperkingsregulasies word nou ook uit hoë gestoeltes bevraagteken: Gee ons die redes, en wees redelik! In die jongste gebeure het die prokureur Tracy Lomax die president aangevat oor sy onwilligheid om op ’n deursigtige manier op vrae te reageer oor die grondwetlikheid van die koronavirusbevelsraad. Dit is die liggaam wat die regering se reaksie op die pandemie lei (NCCC of National Coronavirus Command Centre). “Moenie ons neerbuigend hanteer nie – neem ons in jou vertroue, want ons is daarop geregtig en ons verdien dit,” het sy in ’n dokument van sewe bladsye aan Ramaphosa geskryf. Die grootste probleme met die regulasies vir afsondering en inperking is hul onvolledigheid, die gebrek aan rasionele denke en die ongrondwetlikheid van sommige reëls. Die grondwetkenner prof. Pierre de Vos het hom ook sterk uitgespreek en gesê wanneer ’n regulasie gemik is op iets wat nie met die stryd teen die koronavirus te doen het nie, sal dit nie die minimum vereiste vir geldigheid slaag nie. De Vos het gesê as ’n regulasie bepaal dat mense pers maskers moet dra teen die bevegting van die koronavirus omdat pers die kleur is wat boosheid afskrik, sal dit nie die toets slaag nie. Beperkinge moet geregverdig word Nog ’n absurde voorbeeld sal wees as die verkoop van KFC verbied word omdat dit vetsug aanhelp en tot diabetes en groter vatbaarheid vir die virus kan lei. Om die wetlikheidstoets te slaag, moet regulasies op ’n rasionele vlak voldoen aan die redes vir die instel van ’n nasionale ramp. Dit mag nie van krag wees om die misdaadsyfers te verlaag wat nie direk tot die Covid-19 krisis spreek nie. Sodra vasgestel is dat ’n regulasie op ’n reg inbreuk maak, lê die plig by die regering om die beperking te regverdig. Kom ons kyk na die aandklokreël wat van 20:00 tot 05:00 geld. Dit maak ernstige inbreuk op die reg tot vrye beweging wat in artikel 21 van die Grondwet gewaarborg word. Is daar enige bewyse dat bewegings in hierdie periode bydra tot infeksie? Drakoniese maatreëls Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: GCIS Dieselfde gebrek aan logika geld vir die reëling dat oefening net toelaatbaar is tussen 06:00 en 09:00. Sal mense besmet word as hulle buite hierdie ure oefen? Of is dit net om dit vir die polisie makliker te maak om die reël toe te pas en byvoorbeeld branderryers te arresteer wat ’n veilige afstand van mekaar handhaaf? Dit lyk al meer of die stryd teen die koronapandemie ontaard het in ’n spul drakoniese maatreëls waarmee ’n spul magsdronk politici soos Mbalula, Cele en Dlamini-Zuma die bevolking soos kinders behandel. In die proses is Suid-Afrika een van drie lande wat ’n verbod op alkohol het en reeds byna R1 miljard aan belasting verloor het. In die proses word ook mense wat alkohol verantwoordelik gebruik, gestraf. Verskeie vermorsings en verkeerde aanwendings van kospakkies kan voorkom word as die regering die moeite wil doen om meer kundiges te betrek. In Gauteng word duisende pakkies versprei, maar kenners sê dit bevat te veel meel, geen melk en eiers, droë bone en vars groente en vrugte in seisoen nie. Reëls wat sin maak Kom ons kyk na reëls wat sin maak: Die beperking op getalle wat vergader, die sosiale afstande wat aanbeveel word en die reisbeperkings. Wat glad nie sin maak nie, sluit in: Die temperatuur van kos wat jy mag koop, wat jy mag drink, wat jy mag rook en hoeveel oefening jy wanneer mag kry is so ver van die doelstellings verwyder dat dit eenvoudig bisar is. Is dit grondwetlik? Pleks dat ons leiers ons in hul vertroue neem oor hoekom sommige reëls gemaak is, word ons soos stout skoolkinders behandel. Niemand moet bekommerd wees dat so baie lede van die polisie soos tiranne optree nie: Hulle volg net die voorbeeld van mense soos Cele en Mbalula. As die regering die publiek met respek behandel en ons voorsien van eerlike, rasionele en feit-gebaseerde redes vir die instel van sekere regulasies, skep hy vertroue en samewerking. Om dit nie te doen nie, is heeltemal kontraproduktief en kan net lei tot wydverspreide openbare teenstand. Mense tel die dae af na normaliteit, maar dit is ’n droom. Ons moet besef ons staan met ’n weifelende leier en ’n regering met minimale vaardighede aan die begin van ’n krisis wat jare kan duur.