“Néé,” protesteer hy. “Ek wil nie ’n rolmodel vir enigiemand wees nie. Ek móénie ’n rolmodel vir enigiemand wees nie. Ek het ’n stoute seun geword hoe ouer ek geraak het,” skerts die 28-jarige Matipa.
“Daai storie oor die weeshuis is teen dié tyd al so boring, want dis al soveel keer vertel. Dit was lekker, ek het ’n baie lekker tyd daar gehad. Daar was hier en daar drama, maar ek is nie ge-scar of iets nie. Ek het dit net geniet.”
En die draaiboekskrywery? “Ek kan wyn koop aan die einde van die maand, want hulle betaal my,” sê hy met ’n glimlag.
Hy is darem nie ’n alkoholis nie, skerm hy skertsend. Hy is wel bang vir hysers. Nou die dag het hy dit vir die eerste keer in sewe jaar in een gewaag. Hy kook ook glad nie en het onlangs vir die eerste keer in sy lewe kruideniersware gekoop.
“Dis eintlik ’n skisofreniese boek. Ek spring van een ding na die ander. Ek is nie baie blatant oor dinge nie.
“Ek het nie eintlik vreeslike issues nie. Ek wil mense net ’n ander perspektief gee. Al issue wat ek eintlik het, is die onverdraagsaamheid in die gaygemeenskap. Maar dit is nie iets waaroor ek elke aand wroeg nie. Dis eintlik ’n chill boek.”
Vir doeksagte kerriesosaties wat jou tone laat omkrul, moet jy 3-4 dae voor die tyd begin sodat die vleis behoorlik kan marineer. Moenie skaam wees om ’n vetjie tussen die vleis in te werk nie, en gebruik appelkose of perskes wat goed suur is. Indien die vleis self nie baie vet aan het nie, koop 100 g varkvet en gebruik dit saam met die vleis. (Dit raak morsig – bedek jou werkoppervlak met ’n laag kleefplastiek en gebruik plastiekhandskoene.)
1. Maak eers die marinade: Verhit die olie in ’n middelslag-kastrol en soteer die ui en kerrie vir 5 minute oor ’n baie lae hitte. Voeg die res van die bestanddele by en verhit die marinade tot kookpunt. Sit die deksel op en laat dit vir 20 minute prut. Laat die marinade dan eenkant staan om heeltemal af te koel.
2. Sny die vleis in blokkies van 2 cm en behou die vet. Pak dit in ’n plastiek- of glasbak (nie metaal nie!) saam met die appelkose en lourierblare en skink die afgekoelde marinade daaroor. Laat dit vir drie dae in die yskas staan om te marineer.
3. Ryg die vleis, perskes en lourierblare losweg op die sosatiestokkies. Sorg dat daar minstens een stukkie perske en een stukkie vet vir elke twee vleisblokkies is. Pak die sosaties in ’n braaibak en gooi die marinade bo-oor. Hou dit in die yskas tot 1 uur vordat jy dit wil braai – dit moet kamertemperatuur wees as jy dit oor die kole sit.
“Daar bestaan nie iets soos ’n kind wat nie van lees hou nie, maar daar bestaan wel iets soos kinders wat die verkeerde boeke lees.” Met dié woorde slaan die bekende skrywer James Patterson die spyker op die kop.
Ook Walt Disney, die vader van kinderrolprente, verstaan die waarde van boeke. Hy het altyd gesê: “ ’n Storieboek het baie meer skatte as enige eiland wat seerowers nog opgespoor het.” Tog is daar baie ouers wat sê hul kinders hou nie van lees nie. Maar lees is ontsettend belangrik en kenners meen dat dit baie voordele inhou om elke dag 20 minute lank vir jou kind te lees. Wat kan jy dus doen as jou kind nie wil lees nie? As hy daaroor kla of huil?
As skooljuffrou het Hanlie Ebersohn van die Laerskool Mayville in Pretoria al baie maniere getoets om kinders van kleintyd af al aan die lees te kry. “ ’n Kind wat van lees hou, se wêreld is soveel interessanter,” sê Hanlie. “Sy het ’n ryk verbeelding, sy het hope vriende wat as karakters in boeke lewe en sy is nooit verveeld nie.
“Aan die opvoedkundige kant raak kinders wat van lees hou, dikwels hul skoolwerk makliker baas. As ’n kind goed kan lees, kan hulle van wetenskap leer, hulle kan die stappe lees om ’n wiskundeprobleem op te los en hulle kan geskiedenisboeke lees. ’n Kind moet in elke vak goed kan lees.”
Dit maak nie saak watter boek dit is nie, solank jou kind lees. Gee haar absolute vryheid. Sy sal gewoonlik boeke kies oor die dinge waarin sy belangstel, soos insekte of voëls. Al is daar soms nie baie leeswerk in so ’n boek nie, help dit jou kind steeds om ’n liefde vir boeke te ontwikkel. As sy sukkel om ’n boek te kies, kan julle ’n verskeidenheid kies en kyk wat haar belangstelling prikkel. Kleintjies van twee jaar oud gaan waarskynlik nog nie ’n definitiewe belangstellingsveld hê nie, maak dus seker daar is ’n verskeidenheid in jul huis. Seuntjies is byvoorbeeld gek oor boeke met grappies.
Maak seker jou kinders sien dat jy lees. Jy kan tydskrifte lees, resepteboeke deurblaai en interessante artikels uitdruk en hardop daaruit voorlees. Maak ook van leestyd ’n speletjietyd. Hou ’n los-allesen-lees-aand waaraan die hele gesin moet deelneem. Sit 20 minute opsy en laat almal sit en lees. Selfs die peuters kan deelneem; dan lees jy in die 20 minute vir hulle voor.
Dit kan ’n ma en-dogter- of ’n ma-en-seun-boekklub wees. Nooi vriendinne wie se kinders dieselfde ouderdom as joune is. Laat die kinders almal vooraf dieselfde boek lees en kom een keer per maand bymekaar om saam oor die boek te gesels. Gebruik dan sommer die tema van die boek om die kinders speletjies te laat speel, of laat hulle soos die karakters aantrek. Oueren- kind-boekklubs werk goed vir kinders van vyf jaar en ouer.
In ons digitale wêreld ken kinders nie meer handgeskrewe briewe nie. Vra ’n familielid of ’n ouma of oupa om vir jou kind ’n brief op mooi papier te skryf. Hou dan die posbus dop en ervaar saam met jou kind die opwinding wanneer die brief opdaag. Jou kind kan dan terugskryf of teken.
’n Mens dink maklik dat jou kleuter nie van lees hou nie omdat haar aandagspan nog te kort is. Maar lees hoef nie te beteken dat jy ’n boek in een sessie van voor tot agter deurlees nie. Span jou verbeelding in en maak sommer jou eie woorde op vir die storie wat jy vir jou kind uit ’n boek “voorlees”.
Om te lees gaan oor baie meer as die woorde. Kinders is gek oor prentjies. Verken die boek saam met jou kind deur na die illustrasies te kyk. Praat daaroor, dink saam aan die stories wat die illustrasie alles kan vertel, en vertel dan vir jou kind ’n storie op grond van wat in die illustrasies gebeur.
Is daar ’n kat of ’n hond in die boek? As julle ’n hond sien, soek dan die word “hond” in die boek en wys dit vir jou kind. As jou kind nog nie letters ken nie, is dit ’n manier om haar stadig daaraan te begin blootstel.
Hier is ’n voorbeeld van hoe jy vir jou kind kan lees: “Ek sien katjies op die bladsy. Kom ons tel gou die katjies voor hulle dalk besluit om te gaan wegkruip. Daar is drie katjies – luister gou, hulle praat met ons. Wat sê die katjies vir ons?” Vir ’n voorskoolse kind kan jy lees: “Kyk, ek sien katjies. K.A.T.J.I.E.S. Sien jy meer as een katjie? Hoeveel sien jy? Daar is drie katjies, ja! Hoeveel katjies sal daar wees as nog enetjie bykom?”
Jou hele gesig moet saamlees as jy jou kind se aandag wil behou. As jy eentonig lees, gaan dit ook nie juis belangstelling lewendig hou nie. As jy werklik ’n leeswêreld vir jou kind wil ontgin, kan jy heeltemal oorboord gaan. Kies ’n boek vir die dag, soos Rooikappie. Trek soos Rooikappie aan, dra ’n mandjie met dieselfde eetgoed in en maak dit sommer jul piekniek-middagete. Maak “R” jou tema van die dag, verf met rooi verf en doen alles soos in die boek.
As jy lees en ’n karakter klop aan die deur, laat jou kind aan die deur gaan klop. As die wind waai, suis soos ’n wind. As ’n maatjie in die boek ’n drukkie kry, gee vir jou ’n kind ’n drukkie. Jou kind sal dit vreeslik geniet.
Jou kind sal jou heel moontlik 50 keer vra om die boek weer te lees, dis heeltemal normaal. So word baie dinge vasgelê – en moenie verbaas wees as sy ook die boek vir jou “voorlees” nie.
Sommige kinders sal nie van tradisionele boeke hou nie. Gelukkig is die tegnologie opgewasse om selfs vir hulle aan die lees te kry. Laai gerus digitale boeke af – en nog beter, interaktiewe boeke.