Inwoners spring self in om Rommelstad weer Rosestad te maak(Foto: Anja van der Merwe/Maroela Media) Inwoners van Bloemfontein het besluit om eienaarskap van die stad te neem deur hul hande vuil te maak en woonbuurte self skoon te maak en weer blink te poets. Swak dienslewering wat die afgelope paar jaar aan die orde van die dag is, laat inwoners moedeloos en negatief oor die toekoms van die stad. In van die woonbuurte staan onkruid en gras heuphoogte en klitsgras word as die nuwe “roos” van die Rosestad beskou. Riool vloei soos waterstrome deur die strate en vullis lê om elke hoek en draai. Motors ry groot draaie om die slaggate, of eerder dongas, wat ’n seeroog vir inwoners is. (Foto: Verskaf) In die woonbuurte waar woonbuurtverenigings, organisasies en politieke partye al begin ingryp het, is dit ’n ander prentjie. Maroela Media het deur van die woonbuurte gery en dit is duidelik dat die betrokkenes die vrugte van hul harde werk pluk. “Ons wil vir inwoners wys dat daar lig aan die einde van die donker tonnel is,” vertel Anneke Anker, direkteur van die Brandwag-woonbuurtvereniging-groep en Bloemfontein-woonbuurt-groep (BNAG). Saam met die Brandwag-woonbuurtvereniging-groep is daar ook onder meer die Fichardtpark-, Trots Pellisier- en De Fleursig-woonbuurtverenigings en Langenhovenpark se The Good News Club, wat woeker om skoon en veilige omgewings te skep waar inwoners vreedsaam en in harmonie kan leef. Elke groep gee aandag aan verskillende probleme waarmee die spesifieke woonbuurte sukkel – vullis-, riool-, water- en kragprobleme. Ander organisasies soos AfriForum en Anchor of Hope help ook om die stad reg te ruk. “Stadig maar seker skiet dié groepe op namate die probleme groter word. Inwoners begin ook die verskil raak te sien en raak betrokke by die inisiatiewe. Hulle sien ook ons is hier om die mense te help, nie vir politieke gewin nie.” (Foto: Anja van der Merwe/Maroela Media) Die stad is tans een groot vullishoop met vullis wat die afgelope ses weke nie weggery word nie. Personeel wat vullis wil verwyder, word glo gedreig dat die trokke aan die brand gesteek sal word. Ander vorms van dienslewering soos die herstel van water- en rioollekkasies staan ook stil. Dit is omdat munisipale werkers van die Mangaung-metro tans staak omdat hulle verlede maand glo nie hul volledige salarisse of oortydbetaling gekry het nie. “Die vullis lyk en ruik nie net sleg nie, dit hou ook vir inwoners ’n gesondheidsrisiko in. Dit lok ook die verkeerde mense na die buurte wat voorgee asof hulle in die ‘vullis wil grou’, maar eintlik ’n verskuilde agenda het,” sê Anker. Die BNAG het verlede week saam met die metro, inwoners en opposisiepartye vragmotors vol vullis uit die noordelike woonbuurte van die stad weggery. Francois Nel, waarnemende hoof van die metro se vloot en vullisverwydering, het self agter die stuur van die trok ingeklim om te help. (Foto: Anja van der Merwe/Maroela Media) Die rose wat AfriForum verlede jaar in Langenhovenpark as deel van sy Roosboomprojek geplant het, pronk meer as ’n jaar later in die tuinbeddings in Du Plessislaan. Dié burgerregteorganisasie gaan Saterdag saam met die DA en inwoners Bloemfontein se Memorium-begraafplaas opruim. (Foto: Anja van der Merwe/Maroela Media) Dié begraafplaas is al sedert 2019 met riool oorstroom en grafte en grafstene loop gereeld onder vandale deur. Die meeste grafte is ook reeds gedeeltelik deur onkruid toegegroei. Inwoners voel ook onveilig hier. Daar is al talle voorvalle aangemeld waar kriminele tussen die digte plantegroei weggekruip en dan inwoners beroof het. Anker het sowat ’n maand gelede die Bloemfontein-woonbuurtvereniging-groep (BNAG) geregistreer as ’n sambreelorganisasie in ’n poging om ’n gemeenskaplike platform vir die woonbuurtverenigings te skep. “Ek wil hê almal in Bloemfontein moet saamstaan en werk na ’n gemeenskaplike doel. Ons kan mekaar met hulpbronne en mannekrag help.” Dié vereniging gaan ook woonbuurte waar nog nie woonbuurtvereniging-groepe gestig is nie help. Parke wat skoongemaak en opgeruim is in Brandwag: Ekonomiese agteruitgang Daar is inwoners wat al drastiese stappe gedoen het deur na ander woonbuurte te verhuis of selfs die stad heeltemal vaarwel te roep. Volgens Valerie de Kock, VF Plus-raadslid in die Mangaung-metro, is daar ook nie nuwe ontwikkeling in die stad nie omdat beleggers nie in “’n vervalle stad wil belê nie”. “Ondernemings het die afgelope drie jaar in groot getalle hul deure gesluit weens die stad se ekonomiese agteruitgang. Konstruksiemaatskappye vou een na die ander soos die regering hulle nie vir projekte betaal nie,” sê De Kock. “Dit is ook opvallend hoe die haweloses vermenigvuldig. Daar is net nie meer geld of werk in die stad nie.” Oor die riool wat in die strate vloei, sê De Kock die stad se rioolstelsel is besig om inmekaar te stort weens ’n versuim aan onderhoud. In die hele Mangaung-metro is daar ook nie een rioolsuiweringsaanleg wat werk nie. “Riool kom aan die een kant van die aanleg in en loop anderkant in die spruite (Bloem- en Renosterspruit) en riviere in. Inwoners aan die noorde van die stad kan gewaarborg wees dat hul drinkwater met riool besoedel is.” Met die vullisprobleem wat ook al eintlik vir jare in die stad is, maak inwoners soms van private vullisverwyderingsdienste gebruik of ry self hul vullis weg. “Dit is egter ’n risiko om self vullis weg te ry omdat dit uiters gevaarlik en ontoeganklik by die vullisterreine is. Bloemfontein is ook ’n ou, bejaarde gemeenskap, en dit is verregaande om van bejaardes te verwag om self hul vullis in die terrein te gaan stort.” Met die vullis wat nie weggery word nie, word dit dan in parke, spruite, begraafplase of selfs buite die vullisterrein gestort. Volgens De Kock kan die stad se infrastruktuur ook nie beurtkrag hanteer nie en gevolglik sit daar daagliks ’n woonbuurt sonder krag weens toerusting wat onklaar geraak het. ‘Nie langtermynoplossing nie’ Adriaan de Bruyn, VF Plus-LP, sê hoewel inwoners geen ander keuse het as om self moue op te rol en die “werk van die munisipaliteit te doen nie”, is dit egter nie ’n langtermynoplossing vir die probleem nie. “Die langtermynoplossing is om die politici en munisipaliteit te draai sodat inwoners die diens kan kry waarvoor hulle betaal,” sê De Bruyn. Daar was verlede week gerugte dat die ANC Woensdag se raadsvergadering waartydens ŉ nuwe uitvoerende burgemeester en hoofsweep vir die Mangaung-metro verkies sou word, sou boikot. Stakende munisipale werkers het toe die vergadering ontwrig deur die ingang na die gebou te versper en raadslede sodoende uit te hou. Die vergadering kon toe nie voorgaan nie en is geherskeduleer vir Vrydag om 14:00. Dit is glo uit vrees dat die ANC die burgemeesterspos aan die opposisie sal moet afstaan omdat die ANC-kandidaat nie dié posisie gewaarborg is nie. Die opposisiepartye kort enkele stemme om sy burgemeesterskandidaat, Pappie Mokoena van die Afrikan Alliance of Social Democrats (AASD), ingestem te kry. Agt van die regerende party se raadslede is sedert die verkiesing van die DA-speaker, Maryke Davies, uit die raad geskors omdat hulle glo saam met die opposisie vir die speaker gestem het. “Die ANC sal eerder die munisipaliteit onbeheerbaar maak as om sy mag te verloor. Die inwoners ly op die einde van die dag daaronder met die dienslewering wat agteruitgaan.” As die ANC sy burgemeester verloor, verloor hy ook al sy burgemeesterskomitees, verduidelik De Bruyn. “Die ANC staan op die randjie om sy meerderheid in die raad te verloor. En as hy Mangaung verloor, verloor hy die provinsie, wat op nasionale vlak ’n groot slag vir die party sal wees. Die ANC kan ook nie bekostig om die Vrystaat te verloor nie, wat die kernpunt van die party se finansies is.” Finansiële- en diensleweringsmislukkings in Mangaung steek al sedert 2016 sy kop uit, met die metro wat verlede jaar onder nasionale administrasie geplaas is. Volgens De Bruyn is daar ondanks die nasionale ingryping steeds nog nie ’n finansiële herstelplan gereed nie. Dit volg nadat die metro voorheen vir meer as twee jaar versuim het om só plan tydens provinsiale ingryping te implementeer. “As nasionale ingryping geen vrugte gaan afwerp nie, is die enigste opsie om die raad te ontbind en ’n nuwe raad te verkies.” Met die ANC wat reeds steun in die raad verloor het en met die opposisie wat die oorhand in die speaker- en (moontlik) burgemeestersposisie het, is die VF Plus hoopvol dat die prentjie vir Mangaung vorentoe “nie te donker lyk nie”.