Polisie moet reserviste as bate sien, beter benut – kenner‘n Kenner sê die polisie moet reserviste as ‘n bate begin sien en gebruik in die stryd teen misdaad. (Argieffoto: SA Polisie) Die polisie moet reserviste gebruik as magsvermenigvuldiger en moet veel meer doen om dié vrywilligers as bate te benut. Dr. Johan Burger, polisiekenner en navorser, sê die getal polisiebeamptes het die afgelope dekade afgeneem terwyl die bevolking beduidend toegeneem het en dat reserviste ingespan moet word om gapings in die polisie se personeelmondering te help vul. Maroela Media het vroeër berig die getal polisiereserviste het van 52 054 in 2011/’12 tot die huidige 4 393 gedaal. Dit is ŉ afname van 90% die afgelope tien jaar. Die DA sê minder polisiestewels op die grond is slegte nuus vir wetsgehoorsame burgers en dat alle hulpbronne gebruik moet word in die stryd teen misdaad. Die party pak die skuld vir die afname in reservistegetalle op polisieminister Bheki Cele, maar Burger sê die situasie kan eerder aan ŉ verskeidenheid faktore toegeskryf word. Nadat die kommandostelsel destyds afgeskaf is, is sommige kommandolede as reserviste opgeneem. Hoewel hulle aanvanklik betaal is, het geld vir dié spesifieke kategorie reservis vinnig opgedroog en het talle reserviste, nadat vergoeding opgeskort is, eerder bedank. By talle polisiestasie het bestuursvermoë mettertyd ook só agteruitgegaan dat reserviste wat wel nog aangemeld het vir diens, dikwels ure lank ledig rondgestaan het omdat hulle nie op diensroosters ingedeel is of aan die werk gesit is nie. “Hulle het in die kantoor rondgestaan en wou nie langer hul tyd só mors nie,” sê Burger. Diegene wat wel nog as reserviste wou aansluit, het hulle dikwels in burokratiese rompslomp vasgeloop. Daar was geen terugvoer oor aansoeke nie en wanneer daar navraag gedoen is, was die antwoord dikwels dat die aansoek verdwyn het. “Die wyse waarop die polisie by baie stasies die administrasieproses bestuur het, het daartoe bygedra dat reserviste en voornemende reserviste eenvoudig belangstelling daarin verloor het,” sê Burger. Boonop was daar heelwat aanpassing in die beleid rondom reserviste. Hul range is byvoorbeeld weggeneem. “Dit was ŉ teer saak vir baie reserviste; daar was van hulle met jarelange getroue diens – met geen vergoeding nie – maar hulle was trots daarop. Hulle is nie betaal nie, maar het erkenning gekry vir die jare diens wat hulle gelewer het.” Reserviste word ook uitgeken aan ŉ spesifieke kenteken wat hulle onderskei van ander polisielede. Dit is reeds moeilik en gevaarlik om ŉ polisiebeampte te wees en om hom nou uit te lewer as iemand wat nie voltydse beampte is nie, ondermyn die reservis se gesag en stel hom onnodig bloot, sê Burger. “Die polisie is tans onder groot druk en as jy dink aan die waarde wat reserviste kan toevoeg – en as daar doeltreffendheid is met betrekking tot administrasie – kan reserviste personeeltekorte of -gapings vul,” sê hy. Burger meen enige bevelvoerder wat sy sout werd is, sal ŉ goeie poel reserviste byhou. Hulle kan byvoorbeeld ingespan word by padblokkades wat gewoonlik personeelintensief is. Dan is daar boonop spesialiste soos duikers en vlieëniers, wat ook as reserviste ŉ waardevolle bydrae kan lewer. Hy sê daar is beslis ŉ ruimte om polisiereserviste behoorlik te gebruik en dat die polisie ernstig moet besin oor sy reservistebeleid. Die DA beskuldig Cele daarvan dat hy ŉ sleutelrol gespeel het in die reuse-afname in syfers, maar Burger sê om die afname in syfers nou net om die polisieminister se nek te hang, is nie billik nie. “ŉ Mens sou verwag dat hy [Cele] meer moeite moes gedoen het; hy moes tog besef het watter bate goed opgeleide en goed toegeruste reserviste vir die polisie is.” As daar gekyk word na die afgelope paar jaar se syfers styg misdaadvoorvalle elke jaar (daar was in 2020 ŉ daling weens die streng Covid-19-inperkingstyd). “Daar is geen verskoning waarom die polisie nie sy hulpbronne beter kan benut nie.”