‘Kommissie soek langtermyn oplossing vir #FeesMustFall’Regter Jonathan Arthur Heher, voorsitter van die kommissie van ondersoek na universiteitsfooie. Foto: ANA Die kommissie van ondersoek na universiteitsfooie is op die been gebring om ŉ langtermyn oplossing te vind, nie om die huidige onluste op universiteitskampusse te hanteer nie, het regter Jonathan Arthur Heher Woensdag gesê. “Dr. Blade Nzimande [die minister van hoër onderwys] het dit duidelik gemaak dat die kommissie op die been gebring is om ŉ langtermyndoelwit te bereik. Dit is nie by magte of versoek om kwessies van onmiddellike belang te ondersoek nie,” het Heher, die voorsitter van die kommissie, aan verslaggewers in Pretoria gesê. Heher het gesê slegs die regering is by magte om die huidige uitdagings in die tersiêre onderwyssektor aan te spreek. Hy het gesê die kommissie se ondersoek is in ŉ vroeë stadium. “Aangesien die kommissie ŉ langtermyndoelwit het, is die voorwaardes van ons kommissie so gestruktureer dat die werklike vraag eers teen die laaste stadiums van die ondersoek beantwoord kan word. Die vraag is, is gratis onderrig uitvoerbaar? Die eerste deel van ons ondersoek was inleidend en ontwerp om ideologiese en beginselkwessies te ondersoek en ŉ begrip te kry van die werklike probleme,” het Heher gesê. “Ons het baie belanggestel om deelnemers se menings oor gratis onderrig te hoor en indien gratis onderrig ingestel word, hoe ver dit sal strek. Ek moet sê die instellings het graag deelgeneem, maar die studente was minder geneë.” Heher het gesê hoewel die kommissie nie by magte is om te besluit oor die struktuur van onderwys in Suid-Afrika nie, het deelnemers tot dusver die kommissie aangepor om binne ŉ finansiële konteks te kyk na die herstrukturering van die kollege- en universiteitstelsel. “Deelnemers meen ons het tans ŉ piramiede-struktuur, waar universiteite op die onderste vlak is, met ŉ baie breër basis van studente en die TVET kolleges bo, met ŉ beperkte studentebasis. Byna almal wat enigiets van onderwys af weet, het aan ons gesê hierdie struktuur sal nie werk nie en is nie in die beste belang van die land nie,” het Heher gesê. Hy het gesê voorlopige aanduidings is dat die kollege-stelsel vergroot moet word om die fundamentele praktiese vaardighede te bied wat die Suid-Afrikaanse ekonomie so dringend nodig het. Dit sal nie beteken dat universiteite uitgeskuif word nie, maar eerder dat die universiteite na die bokant van die piramide geskuif word sodat daar minder, maar hoogsgekwalifiseerde individue is. Betogings in protes teen studiegeldverhogings het vandeesweek op kampusse regoor die land vlamgevat, waar talle universiteite se lesings ontwrig is en geweld op die kampusse uitgebreek het. Nzimande het Maandag aangekondig universiteite kan self besluit oor die verhoging van hul klasgeld vir 2017 tot ŉ maksimum van 8%.