DIT WAT WERKLIK TEL IN DIE LEWE | Elim Ministries
DIT WAT WERKLIK TEL IN DIE LEWE
Die gebruiklike parashah van hierdie week staan bekend as Parashah Naso, wat letterlik “Optel” of “Oplig” beteken. Dit kan nogal verwarrend wees, veral as mens kyk na die Engelse vertalings wat soms vir hierdie leesstuk gebruik word, “Elevate”, “Lift up” en “Rise up”. In die konteks waarin die woord “Naso” gebruik word in Bemiedbar (Numerie) 4 tot 7 het dit eintlik niks met “oplig” of “elevate” te make nie. Dit het met TEL te make. Daarom is die Afrikaanse woord “optel” die beste beskrywende woord vir hierdie gedeelte. Dit gaan oor Yahweh wat vir Mosheh (Moses) opdrag gegee het om die seuns van Ghershon te tel. Net soos wat Hy op ander plekke beveel het dat die seuns van Kehat en die seuns van Merari en, trouens, die hele volk, ook getel moes word.
Dis heel gepas om ‘n gedeelte te lees wat nogmaals by die tema van TEL aansluit, terwyl ons juis nou in die vyftig dae periode tussen Pesag en Shavuot is waarin die dae, volgens die Skrif, letterlik getel behoort te word. Dis nie verniet dat die boek Bemiedbar eintlik beter bekend is as Numerie (Engels: Numbers) nie. Nommers, getalle en numering speel ‘n geweldig groot rol in hierdie boek. Die weerbare manne (manne wat kan oorlog maak) van twintig jaar oud en ouer in elke afsonderlike stam moes getel word (Num 1). Daarteenoor moes die Lewiete afsonderlik getel word – hulle het immers nie soos die ander stamme hulle eie grondgebied ontvang nie en ook nie oorlog toe gegaan nie. Hulle moes egter ook getel word – almal wat manlik was, van ‘n maand oud en ouer, van elkeen van die families van die seuns van Lewi. Verder moes al die eersgeborenes van die volk getel word (Num 3). Vir elke eersgeborene van die volk, het een lid van die Lewiete voltyds in Yahweh se diens gestaan. En omdat daar in daardie dae 273 minder Lewiete as eersgeborenes was, moes daar, wat hierdie 273 betref, 5 shekels per eersgeborene vir die diens in die tabernakel geskenk word. Dan, byna as ‘n tweede rondte, moes die Lewiete tussen dertig en vyftig jaar ook getel word (Num 4) om te bepaal wie geskik was om fisies die dienswerk in die tabernakel te verrig.
‘n Mens kan tel op meer as een manier. Baiekeer tel ‘n mens byna meganies of retories en is jy bloot ingestel op statistiek of getalle of die somtotaal, aan die einde. In my weermagdae is die soldaat op voetsoolvlak gereeld daaraan herinner dat hy eintlik net ‘n nommer is. Jou weermag nommer is in sommige situasies beskou as die belangrikste deel van jou identiteit – selfs nog belangriker as jou naam. Die weermag owerhede het dit dalk nie so bedoel nie, maar die impak wat hierdie benadering op dienspligtiges gehad het, het jou nie juis gemotiveer om jou beste te gee nie. Geen mens wil bloot net ‘n getal of een van ‘n hele bataljon nommers wees nie!
Daar is egter ook ander maniere van tel. Baie is al hieroor in die verlede geskryf en gesê. Abraham Lincoln het blykbaar gesê: “In the end it is not the years in your life that count, it’s the life in your years.” Elizabeth Barrett Browning het in haar bekende gedig gevra: “How do I love thee?” en toe geantwoord: “Let me count the ways. I love thee to the depth and breadth and height My soul can reach…” John Lennon se een liedjie sê: “Count your age by friends, not years.” Albert Einstein het gesê: “Everything that can be counted does not necessarily count” en Robert Schuller is bekend vir sy uitspraak: “Anyone can count the seeds in an apple, but only the Almighty can count the number of apples in a seed.” En dan, op ‘n ligter trant, is daar ook ‘n paar juwele . Iemand met die van Gorky het eenmaal gesê: “One has to be able to count, if only so that at fifty one doesn’t marry a girl of twenty!” en ‘n ander met die ongewone van, Coffin, het gesê: “Envy is the art of counting the other fellow’s blessings instead of your own.”
‘n Mens dink in hierdie opsig aan die bekende woorde van Ps 90:12: “Leer ons om ons dae so te tel dat ons ‘n wyse hart mag bekom!” Daar is beslis meer as een manier van tel, as ‘n mens die Skrif as norm gebruik. Daar is ook meer as een woord en meer as een kombinasie van woorde wat vir “tel” gebruik word. In die gedeelte waarna ons spesifiek vandag kyk, Num 4 tot 7, word daar minstens twee maniere gebruik om te verwys na die handeling wat bekend staan as: “om te tel”. Num 4:22 bevat die eerste verwysing: “Neem die volle getal op van die seuns van Ghershon ooreenkomstig hulle families, ooreenkomstig hulle geslagte.” Die sleutelwoorde hier is: “Neem die volle getal op …”. Num 4:23 (die volgende vers) bevat die tweede verwysing: “Jy moet hulle tel van dertig jaar oud en daarbo, tot vyftig jaar, almal wat verplig is om diens te doen, om dienswerk te verrig by die tent van byeenkoms.” Hier is die sleutelwoorde: “Jy moet hulle tel …”. Kom ons kyk vervolgens na die woord wat hier met “tel” vertaal word, die woord “paqad”.
Die woord “paqad” word soms vir tel gebruik, maar dit behels baie meer as om net te tel. Volgens die woordeboek beteken hierdie woord die volgende: “om te besoek; om aan te stel; om besondere aandag te gee; om (oor iemand) te waak; om (iemand) in gedagte te hou.” As ‘n mens hierdie reeks van betekenisse met die betekenis van “om te tel” vergelyk, dan is dit duidelik dat wanneer jy tel, veral wanneer jy mense tel, dan gee jy om vir daardie mens. In die Hebreeuse idioom is “tel” ‘n manier om te wys dat iemand vir jou saak maak – dat hy of sy vir jou in tel is. Of, soos daar in Engels gesê word: He or she counts for something! ‘n Mens kry ‘n beter idee van hierdie dimensie van “tel” as jy na die volgende verse kyk:
Gen 21:1 En Yahweh het Sarah besoek (paqad) soos Hy beloof het; en Yahweh het aan Sarah gedoen soos Hy gesê het:
Ps 80:14 o Elohiem van die leërskare, kom tog terug; aanskou uit die hemel en kyk, en slaan ag (paqad) op hierdie wingerdstok.
Ps 106:4 Dink aan my, o Yahweh, na die welbehae in u volk, besoek (paqad) my met u verlossing.
Jer 15:15 o Yahweh, U weet dit; dink aan my en besoek (paqad) my, en wreek my op my vervolgers. Neem my in u lankmoedigheid nie weg nie. Weet dat ek oneer dra om U ontwil.
Dat hierdie handeling of eienskap iets is wat nie net van Yahweh geld nie, maar ook van ons behoort te geld, kan gesien word in hierdie verse:
Jer 23:2 Daarom, so sê Yahweh, die Elohiem van Yiesraél, aangaande die herders wat my volk oppas: Julle het my skape verstrooi en hulle verdryf en hulle nie opgesoek (paqad) nie. Kyk, Ek besoek (paqad) oor julle die boosheid van julle handelinge, sê Yahweh.
1 Sam 20:18 Verder het Yahunatan vir hom gesê: Môre is dit nuwemaan, en jy sal gemis (paqad) word, want jou sitplek sal leeg wees.
Omdat Yahweh vir ons omgee en opreg in ons belangstel en ons welsyn en verlossing op die hart dra, is Hy voortdurend besig met die handeling van paqad. Ja, Hy tel ons soos wat ‘n herder sy skape tel, maar Hy besoek ons ook; Hy slaan ag op ons; Hy neem notisie van ons doen en late en Hy mis ons as ons nie is waar ons moet wees nie – as ons nie aanmeld vir diens en aanbidding nie en as ons nie ons afsprake met Hom nakom nie. Soms besoek Hy ons selfs in die sin van straf en dissipline omdat Hy omgee en omdat Hy in sy liefde vir ons by die regte bestemming wil uitbring.
Ek en jy behoort ook deurlopend besig te wees met die handeling van paqad – in ons onderlinge verhoudinge met mekaar. Wat waarlik tel in hierdie lewe, is nie om jou dae te slyt met dinge wat maklik getel kan word nie – materiële dinge soos geld en besittings en huise en karre en implemente en toestelle nie. Wat waarlik tel, is die vraag of ag slaan op mekaar. Of ons omgee vir mekaar. Of ons uitreik na mekaar. Of ons mekaar besoek – nie die soort besoeke wat afgetel en met ‘n regmerkie afgemerk kan word nie. Maar die soort besoeke wat lewens verander, wat gebrokenheid herstel en wat hoop en vreugde terugbring in mense se harte. As ons kan leer om dít te doen; as ons kan leer om vir iemand te sê “Ek mis jou” – nie om hom bý te kom of skuldig te laat voel nie, maar om hom te laat verstaan dat hy vir jou kosbaar is – dan het ons naby gekom aan wat Ps 90 (die enigste psalm wat spesifiek aan Mosheh toegedig word en waar presies dieselfde begrip vir “tel” as in Numerie gebruik word) bedoel as dit sê; “Leer ons om ons dae so te tel dat ons ‘n wyse hart mag bekom …”