PressReader - Weg! Platteland: 2015-09-01 - 15- 30
So­veel mi­nu­te neem dit om ’n koei met die hand te melk.
Om van­dag son­der melk­aan­te­ke­ning ’n kud­de suk­ses­vol te be­stuur is soos om ’n hor­lo­sie son­der wy­sers te dra. Jy weet nooit hoe laat dit is nie. Met my af­tre­de in 1992 kon ek sê dat 24% van my pro­du­sen­te toe melk­aan­te­ke­ning ge­bruik het. Van­dag kan jy nie daar­son­der nie.”
Só werk din­ge van­dag
Dui­sen­de kom­mer­si­ë­le melk­boe­re het oor die ja­re die hand­doek in­ge­gooi, hoof­saak­lik weens sty­gen­de in­set­kos­tes en la­er pro­du­sen­te­pry­se, en tel­kens hoor en lees jy van droog­tes wat kos­te­doel­tref­fen­de wei­ding in die wie­le ry en nog ’n melk­boer laat sneu­wel.
Vol­gens ’n ar­ti­kel deur Hen­nie Bas­son in die Ju­nie-uit­ga­we van A­gri­mark se tyd­skrif, Mark­toe!, het melk­pro­duk­sie die af­ge­lo­pe vyf­tien jaar ge­lei­de­lik na die kus­ge­bie­de (Wes- en Oos-kaap en K­wazu­lu-na­tal) ver­skuif, en ver­al boe­re in die Vry­staat, Noord­wes en M­pu­ma­lan­ga ver­laat steeds die be­dryf.
Maar al is daar na ra­ming ’n ska­me­le 2 000 melk­boe­re in Suid-a­fri­ka oor, pro­du­seer dié groep aan­sien­lik meer melk as die der­dui­sen­de klein­boe­re wat eens op ’n tyd net een huis­hou­ding ge­luk­kig moes hou. En al heers daar plaas­lik nog ’n melk­te­kort wat Suid-a­fri­ka se in­voe­re van melk­pro­duk­te (ver­al lang­le­we- en poei­er­melk) skerp laat styg het, bly ons steeds ’n net­to uit­voer­der in melk-e­kwi­va­lent as ’n mens melk, room, bot­ter, kar­ring­melk en jo­gurt in ag neem.
Tie­nie Durr van die Preek­stoel-boer­de­ry bui­te Mal­mes­bu­ry in die Swart­land is een van die 2 000 melk­boe­re wat nog flink sa­ke doen. Hy het 2 000 jer­sey­koeie (in ver­skil­len­de sta­di­ums) en le­wer al sy melk aan die Dar­ling-mel­ke­ry.
Tie­nie se ou­pa het die kom­mer­si­ë­le stoet op Preek­stoel in 1945 be­gin. Al dink sy klein­seun van­dag met heim­wee te­rug aan sy kin­der­dae toe hy win­ters­og­gen­de kaal­voet in die warm bees­mis ge­staan het, en al ver­klaar hy trots dat daar in die Durr-huis­hou­ding steeds net van hul­le eie rou, on­ge­pas­teu­ri­seer­de melk ge­drink word, is hy ter­self­der­tyd aan die voor­punt as dit kom by ge­ne­ti­ka, voe­ding en be­stuur wat ge­sorg het dat koeie van­dag ge­mid­deld 35% meer melk pro­du­seer as 30 jaar ge­le­de en dat par­ty van die die­re hier op Preek­stoel ’n ver­stom­men­de 50 li­ter melk per dag le­wer.
“Maar wag,” sê Tie­nie, “laat ek jul­le gaan be­kend stel aan jul­le twee voor­blad- mo­dels.”
Al­bei die koeie is in 2011 ge­bo­re, al­bei is in hul­le “twee­de lak­ta­sie” en vol­gens die kaart­jie in hul­le oor waar­op Tie­nie jou at­tent maak, is al­bei ge­bo­re uit in­ge­voer­de s­perm van ene “Zu­ma”.
Die twee is silwerskoon ge­was en ge­bor­sel, die stert­kwas­se ge­spuit en uit­ge­pluis, reg vir die fo­to. Rus­tig staan hul­le en her­kou.
“Hul­le is vrek­mooi, nè,” sê Tie­nie. En dan: “’n Koei is die bes­te fil­ter wat jy kry: Jy gee vir haar brak wa­ter, en sy gee vir jou melk.”