PressReader - Beeld: 2019-07-27 - ‘Dit was ’n reis saam met Har­ry’
‘Dit was ’n reis saam met Har­ry’
Kan­ker eis skry­wer Kal­mer
Beeld - 2019-07-27 - Nuus - AJ Op­per­man
Die skry­wer Har­ry Kal­mer, wat gis­ter aan keel­kan­ker dood is, het ’n i­ro­nie­se lag­gie oor sy ro­man En die lek­ker­ste deel van dood wees ge­had, ont­hou Melt My­burgh van Pen­guin.
Pen­guin het sy laas­te ro­man, In ’n land son­der vo­ëls, uit­ge­gee.
Pen­guin het ook die En­gel­se ver­ta­ling van sy boek ’n Dui­send sto­ries oor Jo­han­nes­burg uit­ge­reik wat in En­gels met die Bar­ry Ron­ge-fik­sie­prys be­kroon is.
Kal­mer, wat in Jo­han­nes­burg ge­woon het en voor­heen ook by die AAA-ad­ver­ten­sie­skool in Rand­burg in ko­pie­skryf klas ge­gee het, was ge­troud met San­pat Hat­tingh.
Hul­le het twee kin­ders, Da­niel en Ja­na.
My­burgh ont­hou dat Kal­mer sy ro­mans X-Ray Vi­sa­gie en die vin­gers van God en Die man met die 13 kin­ders as van sy bes­te werk be­skou het. Die man met die 13 kin­ders het ook as ra­di­o­ver­haal
die lig ge­sien.
Kan­ker is in 2018 by hom ge­di­ag­no­seer.
“Dit was vir my skie­lik, al het ek dit ge­weet,” sê die vi­su­e­le kuns­te­naar Han­ne­lie Coet­zee, wat saam met hom die lap­boek Die ag­ste plaag uit­ge­gee het wat van­jaar op die US Woord­fees in S­tel­len­bosch be­kend ge­stel is. Die boek is saam met ’n vrou­e­hand­werk­kring in Hil­l­brow ge­maak. Die boek hul­dig ’n fik­tie­we Ne­der­land­se skool­mees­ter wat in die Ang­lo-Boe­re­oor­log aan die kant van die Boe­re ge­veg het.
“Dit was sy i­dee, maar hy het re­spek ge­had vir wat ek doen. Dit was reg­tig deel van sy per­so­na om saam met ie­mand iets te skep en oop vir voor­stel­le te wees. Hy was ’n baie spe­si­a­le kuns­te­naar. Dit was sy Nu­we­jaar-brain­wa­ve in 2018 en ver­le­de jaar het ons in die win­ter bier gaan drink en daar­oor be­gin praat.”
Die ak­teur Mar­cel van Heer­den, ’n goeie vriend van Kal­mer, ont­hou dat Kal­mer hom in die 1980’s ge­na­der het oor ’n to­neel­stuk.
“Hy het toe nog vir die spoor­weg ge­werk,” sê Van Heer­den.
“Ek moes na Na­mi­bië gaan vir werk, maar ek het hom na Ja­cqui Sin­ger ver­wys. Sy was die re­gis­seur van sy stuk Bloed in die stra­te. Dit is vir my ’n groot kom­pli­ment dat hy al­tyd ge­sê het ek het hom ge­help om in te­a­ter te kom. Maar ek voel ’n baie per­soon­li­ke ver­lies. Ons was huis­vrien­de en ons seuns was saam in die klas.”
Van Heer­den het la­ter Kal­mer se Hart­land ge­re­gis­seer.
Hy het ook in 2017 op die US Woord­fees in Kal­mer se stuk Weg op­ge­tree. “Dit was vir my ’n groot kom­pli­ment dat hy dit vir my ge­skryf het. Ek het ge­wel­dig baie re­spek vir hom as skry­wer ge­had. Ek is bly dat toe hy siek ge­word het, daar ’n drin­gend­heid by hom in­ge­skop het om aan te hou werk.”
Die ak­teur Da­vid But­ler het die rol van die an­ti-a­part­heids­ak­ti­vis Bram Fis­cher in Kal­mer se to­neel­stuk Die Bram Fis­cher Wals/The Bram Fis­cher Waltz, ver­tolk.
“Dit was ’n reis saam met Har­ry,” sê But­ler.
“Ons is ook be­vriend en in 2011 het hy my ver­tel van ’n i­dee wat hy het. Daar was nie ’n teks nie, maar om­dat dit Har­ry is, het ek da­de­lik ja ge­sê en ’n paar maan­de la­ter was daar ’n teks. Ons het by my huis ge­re­pe­teer. Ek het hom as ’n skry­wer ver­trou. Daar was ’n short hand tus­sen ons.”
Die stuk het in 2012 op die Vry­staat Kuns­te­fees (toe die Vry­fees) in Bloem­fon­tein ge­de­bu­teer.
“Ek ont­hou dat ek sy boek A T­hou­sand Ta­les of Jo­han­nes­burg ge­lees het en hom ver­tel het hoe goed die boek is. Eers daar­na is die boek be­kroon. Har­ry het ewe ge­sê dat dit vir hom ’n groot kom­pli­ment is ko­men­de van my. Hy was ’n goeie skry­wer en ek is dank­baar dat ek dit aan hom kon sê.”
Fo­to: LISA SKINNER