Maart | 2008 | Rosalind Franklin
O, mummie! (1)
Maart 31, 2008 in antropologie, wetenskap
Sleutelwoordw:egiptenare, farao, mummie, mummufiseer, ram
Nie alle mummies is farao’s nie, maar alle farao’s is wel mummies – wel uiteindelik.
Ek is gek na mummies, ek gril glad nie vir hulle nie, en vind dit wonderlik hoe hulle vasgevang is in tyd.
Ook, is nie alle farao’s in piramiedes begrawe nie, die meerderheid is in gewone tombes in die grond begrawe. Die bou van primides was net ‘n betrokke mode-gier gedurende ‘n bepaalde era. Baie farao’s se mummies is nog vermis en sal nooit gekry word nie, of is dalk lankal in antieke tye al, verwoes deur diegene wat tombes beroof het. Of hulle is elders weggesteek. Eens op ‘n tyd was dit mode om hulle te versamel, wat tot groot verliese vir die wetenskap gely het.
Mense van die hoe stand, rykes en koninklikes is almal na die dood gemummifiseer. ‘n Duur proses wat 70 dae geneem het. Ander mense is bloot begrawe (die oorblyfsels hiervan is ook al gekry).
‘n Mummie van adelike afstand het altyd met sy arms gekruis gele soos die een van Ramesses I (dood omstreeks 1290 v.C): As die arms die gekruis is nie, was hy nie ‘n bloubloed nie.
Maak ‘n mummie
Priesters was die liggaam met ‘n oplossing van wassoda/loogsout (natron).
Al die interne organe, behalwe die hart, word uitgehaal en gewas omdat hulle gou verrot. Die hart bly in die liggaam (ka) om dit gesien is as die setel van die siel. Elke orgaan word in sy eie houer geplaas en bly naby die ligaam. Die houers met organe is orals te sien in museums en die betrokke persoon se naam word daarop uitgekerf. Die deksels van elke houer verteenwoordig elkeen ‘n ander god.
Die liggaam le vir 40 dae in die loogsout om heeltemal uit te droog. Sakkies met van die sout word ingestop. Die liggaam word weer gewas en die oe word uitgehaal en met vals oe vervang.
Dan kom die lae en lae materiaal. Amulette word geplaas, asook ‘n masker oor die gesig. Tussen die lae materiaal is gom gesit. Die masker is ‘n afbeelding van hoe die persoon gelyk en daarom is ‘n masker soos ‘n ware kunswerk. Die masker is baie belangrik, omdat dit die beeld hou van die persoon wat hy nodig het om weer te hervorm
Verskeie rituele is gedoen en die mond is onder meer simbolies oopgemaak, sodat die persoon in die hiernamaals kan kommunikeer en eet.
Die liggaam was die tuiste van die siel en moet dus bewaar word vir later.
Kos, klere, juwele en alles wat hy nodig het vergestel hom/haar op die reis. Heilige diere is ook gemummifiseer.
Baie farao’s is in meer as een kis gesit en dan in ‘n klip-kis. In die meeste gevalle is die name in hirogliewe daarop grafveer.
Onder is Ramesses I (pa van Seti I). Ramesses II het vir 67 jaar regeer en vreeslik baie gebou, onder meer Abu Simbel se tempel. Sy koningin as Nefertari (nie die pragtige Nefertiti nie, sy was die vrou van Akhenaten).
‘n Mens hoef glad nie ‘n Farao te gewees het, of ‘n Egiptenaar om ‘n mummie te word nie. Talle ander antieke beskawings het dieselfde gebruike gehad, veral in die Amerikas. Meer hieroor in ‘n tweede artikel.
Dan is daar regoor die wereld mummies wat spontaan gemummifiseer het, danksy die klimaatsomstandighede en/of omstandighede waarin hulle gesterf het. Meer hieroor in ‘n derde artikel.
My De La Rey? Of op Ceylon?
Maart 29, 2008 in geskiedenis, verhaal
Sleutelwoordw:ABO, afrikaner, Anglo-Boereoorlog, ceylon, De La Rey, geskiedenis, krysgevangene, oupa, politiek, st. helena
Ek het al baie na die foto’s van my voorsate in die kiekies (onder) gekyk en gewonder of ek met hulle sal kan sit en gesels, of ons gemeenskaplike grond sal vind. Sal daar iets wees wat hulle van my bestaan sal verstaan en ek van hulle s’n? (as ‘n tydsreis onderneem kon word)
Ek wonder hoe was dit vir hulle in die kampe so ver oor die see?
So tyd gelede toe almal onder leiding van daardie jongeling so lekker saamsing oor De La Rey, toe dink ek so by myself: Ja, so ‘n paar jaar gelede toe die honderdjarige herdenking van die Anglo-Boereoorlog (ABO) gevier is, was die kinders wat so lekker saamsing nerens te sien nie, want of hulle het nog in doeke rondgekruip of dit was totaal en al un-cool om enige iets te doen te he met jou eie herkoms. Hoe ironies.
Die motief agter die liedjie voel vir my so baie eerder na opstand as na ware respek of eerbied vir die ABO. Die lied kla oor ander dinge.
Nou weer is die ABO deur middel van die betrokke lied, na my mening totaal en al verkeerd verpolitiseer om by die huidige politiese diskoers aan te pas. Meer as 100 jaar het verloop.
Die ABO sny diep in my eie familie. Vyf oupa grootjies en agter-oupagrootjies was krysgevangenes gewees op St. Helena en Ceylon. Ouma-grootjies en agter-oumagrootjies was in die konsentrasiekampe waar hulle kinders verloor het. Omtrent almal het alles wat hulle besit het verloor, huise, vee, besittings.
Wat met hulle gebeur het sal ek altyd eer. Ek sal dit nooit vergeet nie. Ek glo dit is belangrik dat dit altyd, saam met die res van die land se geskiedenis, aan alle kinders vertel moet word. Hul lyding is deel van my hart. Die verhale van hul oorlewing, moed en pyn sal ek opteken. Ek sal hul foto’s bewaar.
Vandag sien ek dit as ‘n tragiese historiese gebeurtenis. Een wat die Afrikaner-gemeenskap in ‘n bepaalde rigting ingelei het.
Maar ek kan nie, binne die huidige konteks, die kloutjie by die oor bring om te roep op ‘n bepaalde “De La Rey om my te kom lei nie”. Want die dae is verby, dit was meer as 100 jaar gelede my voorsate se droom. De La Rey is na my mening in die liedjie gebruik vir hedendaagse politiek en ek hou nie so baie daarvan nie.
Ek wonder hoeveel van die wat die CD loop koop het weet werklik iets van die ABO of en of hulle eie voorsate dalk swaargekry het. Hoe hulle was en wat hulle stories was. Die lied het polities geword. ‘n Kleur gekry. Vergeet nie lekker tune…dis meer as dit.
Die leier wat ek vandag begeer en na roep is heeltemal iets anders. Hy of sy is nie paternalisties nie. Het nie ‘n geweer in die hand nie. En is daar vir almal van ons. En dit is nie die man wat na Bok se lied iets anders geword het nie.
Agter-agter oupa voor links
Agter-agter oupa derde van regs voor
Agter oupa regs
Maart 22, 2008 in algemeen
My drie goeies (ek is so laat maar ek het gaan fossiele soek, en sal later iets plaas daaroor). Maar dit bly moeilik om te kies. Maar hier is hulle:
http://sonkind.wordpress.com/2008/03/06/oom-fred-en-oom-harry/ (Oom Fred en Oom Harry)
http://rightsaidreverend.wordpress.com/2008/01/07/jy-wat-jou-op-die-wysheid-roem/#more-89 (Jy wat jou op die wysheid roem)
http://delliesedinge.wordpress.com/2008/03/11/how-do-i-love-thee/ (How do I love thee)
Staan op Einstein
Maart 13, 2008 in wetenskap
Sleutelwoordw:albert einstein, feite, mites, wetenskap
In ‘n museumkas in Berlyn, ‘n mens kan dit maklik mis, lê ‘n paar oopgeslane hardebandboeke.
‘n Unieke handskrif, moeilik om te ontsyfer vul die bladsye. Wanneer mens effens opkyk staar die donker oë van Albert Einstein af na jou vanuit ‘n foto. Asof hy steeds neerkyk op sy fenominale werk en daaroor dink.
Ek het met verwondering gekyk na die bladsye teoretiese fisika en wiskunde, wat geskryf is in dié reus se eie handskrif. Natuurlik het ek niks daarvan verstaan nie, maar ek het dit met die nodige respek en agtig wat dit verdien, gestaan en bewonder. Hy was onpeilbaar diepsinnig.
As ek my oë opslaan na die sterre en probeer begryp wat ons vandag van die heelal weet, dan besef ek, was dit nie vir dié een enkele mens nie, het ons seker niks meer van die kosmos en lewe geweet as wat die antieke filosowe oor gesit en dink het nie (met ‘n bietjie van Newton en Galileo se insig as basis).
Hy het ons inderdaad in meer as een opsig lig gegee, met sy relatiwiteitsteorie (lig beweeg altyd teen ‘n konstante snelheid van ongeveer 300 000 km/sek) en dat die wette van fisika dieselfde is vir enige liggaam in beweging.
Hy het ook kwantumfisika vir ons ontsluit (lig beweeg as ‘n golf/partikel).
En, dat atome ‘n werklikheid is. Hy het ons konsep oor swaartekrag verander.
Seker die interessantse is dat tyd en ruimte nie van mekaar geskei kan word nie. (spesiale relatiwiteitsteorie).
Moor die mites
Maar sy wetenskap is goed bekend. Die mites oor hom blyk net so bekend te wees.
Mite: Einstein was ‘n seksmaniak.
Feit: Hy was iemand wat in sy leeftyd erkenning gekry het vir sy werk en was baie gewild soos enige persoon wat bekend raak. Sy eerste huwelik het op die rotse geloop en hy was nie ‘n perfekte pa en man nie. Die geld van die Nobelprys het hy aan sy vrou en kinders gegee. Hy het na ‘n lang verhouding met ‘n verlangse niggie getrou en hulle het nie kinders gehad nie. Inteendeel, Einstein was nie te mal oor vroue nie, en het sommer hul bewonderaarsbriewe weggegooi. Hy het nie vroue as sy gelyke gesien nie.
Mite: Einstein was dom op skool
Feit: Dit is nog nooit bewys nie en op hoërskool het hy reeds goed presteer en talent in die wetenskappe getoon. Hy het nie van tale gehou nie en geen aandag daaraan geskenk nie. Hy was ‘n besonderse goeie violis.
Mite: Verhouding met Marilyn Monroe.
Feit: Hulle het een aand saam aan dieselfde tafel gesit en MM het gesê sy sou graag ‘n kind by hom wou hê – met sy brein en haar skoonheid sal dit die perfekte kind wees. Einstein, het gesê: Maar wat as die kind my gelaatstrekke kry en jou brein?
Dan is daar die belaglike mites: Hy het elke dag dieselfde klere gedra, maar het nie daarvan gehou om ‘n pak klere te dra nie. Hy het wiskunde gedop (LOL)! Hy was nie “lekker in die kop nie”.
Wat van die vreemde foto: Einstein het dit gedoen om die foto te ruïneer vir die fotograwe en toe word dit een van die mees ikoniese foto’s van alle tye.
Einstein was een van die skerpste mense ooit. Sy aanhalings is legendaries.
EN DAN SÊ EK OOK BAAI VIR ‘N RUKKIE, WANT EK GAAN UITGESTORWE DIERTJIES SE GOEDJIES IN DIE VELD SOEK, EN SO AAN…..maar ekke kom weer terug….
Maart 11, 2008 in goeters, honde
My ma dra in haar handsak ‘n boekie rond met foto’s van haar kleinkinders en die wys sy orals rond – of mense nou wil sien of nie.
Almal van ons vrees om soos ons ma’s te raak. Ek dink ek vrees dit ook en sowaar ek het ook daai foto-wys-dring in my. Ek raak seker soos my ma . . .
Ek en geliefde spog met ons drie honde, want met die dat ons nie kinders het nie, is die drie honde maar ons kroos. Twee is verwaarloosde weeskinders en een is aangekoop.
En elke een het haar eie persoonlikheid en sit diep in ons harte.
Die oudste ene, is jare der jare gelede al stukkend, uitgehonger en mishandel onder ‘n bos opgetel. Sy is mal oor jogurt, KFC en biltong. Maar menskos eet sy net bedags en laatnag gaan knibbel sy aan haar eie kos.
Sy slaap saam met ons op die bed. Ja, soms word ek wakker met ‘n poot in my mond, maar ai, sy verstaan my diepste wese.
Dis sy hier onder:
Dan is daar die ene hier onder, wat ons byna vier jaar gelede by die weeshuis gaan haal het. Sy slaap in die winter sommer tot 10 uur soggens. Sy het wonderlike smaak en hou veral van handsakke. Sy gaan maak haar tuis op enige handsak en grom as jy dit wil vat.
Sy is ‘n opgaarder van formaat – veral klere en koerante neem sy na haar hoekie in die kamer. Haar ogies kan baie diep kyk.
Die ene het ons 5 jaar gelede as baba gekoop. Sy is die heel eerste hond in my lewe wat ek ken wat TV kyk, soos in regtig. Sy le skuins oor die bed en kyk, elke aand. Sy le ook met haar pote in die lug en slaap en/of sy le en hou die muur vas.
Die hond is bitter slim en mens kan haar nie lok met kos of probeer uitvang nie, sy vang jou uit. Sy is sagmoedig, maar het ‘n diep blaf wat mense bangmaak en dit pas my.
Hoe kaal sal ons lewe nie sonder julle drie wees nie. Ons praat met hulle, liefkoos julle, bederf hulle en leef met julle, soms word ons vies vir julle. Maar julle is ons liewe kinders.