Wie was al dié mense in Senekal? | Netwerk24
Deur Willemien Brümmer 23 Oktober 2020 00:00
Nick Serfontein oor Senekal II: "Dit was totaal ongevraagd, dit was ongeorganiseerd en ongehoord. Die bikers is nie boere nie, wat soek hulle daar? Dis tipies van mense wat als met die vuis probeer regmaak en dit doen die beeld van die boere in Suid-Afrika geweldige skade aan." Foto: Deon Raath
"Nou vrá ek vir jou hoeveel van die mense wat verlede week in Senekal was, was bona fide boere – wáre boere?"
Aan die woord is Nick Serfontein, Suid-Afrika se boer van die jaar. Dié megaboer wat die wêreld aan die hart gegryp het met sy Thuma Mina-brief aan pres. Cyril Ramaphosa.
Moenie 'n fout maak nie, soos baie ander Suid-Afrikaners is hy óók nou "half gatvol". Maar hel, nee, wat 'n week gelede in Senekal gebeur het, "was soos 'n cowboy-fliek".
Sy stem is 'n rasper. "Dit was totaal ongevraag, dit was ongeorganiseerd en ongehoord. Die bikers is nie boere nie. Wat soek hulle daar? Dis tipies van mense wat als met die vuis probeer regmaak en dit doen die beeld van die boere in Suid-Afrika geweldige skade aan. Al wat dit gedoen het, was om vir Malema 'n klomp suigstokkies te gee. Ek is nie 'n politikus nie, maar ek dink die manier om Malema te hanteer, is om hom te ignoreer."
"Maar wat ek wou sê, is die Senekal-storie móét waarskynlik gebeur het en dit sal waarskynlik in die geskiedenis opgeteken staan as 'n keerpunt in veral misdaad wat gepaardgaan met plaasmoorde in Suid-Afrika. Dis jammer dat die pragtige jong man (Brendin Horner) met sy lewe moet geboet het om dit te laat gebeur. Maar sy standbeeld gaan daar wees wat ons gaan eer en dit gaan waarskynlik 'n keerpunt wees."
Ons gesels oor die foon. Hy op sy grootword-plaas Liebenbergstroom op die pad tussen Kroonstad en Heilbron met sy legendariese Bonsmara-stoetery waar hy saam met apartheid (1948) gebore is. Die ingenieur wat boer geword het en nou die voorsitter is van die veelbekroonde Sernick-groep.
Ons is terug by Senekal – 'n oploop van gebeure wat gelei het tot 'n testosteroon-belaaide konfrontasie tussen kakie en rooi wat juis die bloed, sweet en trane wat Serfontein oor die laaste jare probeer insit het om die regering te oortuig boere is progressief en welwillend, "bespotlik" gemaak het. Hy sug.
"Die gebeure kan 'n ou opdeel in Senekal I(A) en (B) en dan Senekal II". "Ek dink Senekal I(A) was 'n spontane en vreedsame samekoms. Ek kon nie daar wees nie, maar ek het 'n branded trok gestuur waarop daar groot geskryf staan 'Sernick' ('n samevoeging van sy van en naam) om my solidariteit te gaan bewys daar. Maar wat daarna gebeur het toe die hof bestorm is, is waansinnig."
Die groot culprit hier in al die goeters is die regering.
Die werklike leiers onder die boere, sê hy, gebruik hul verstand. "Ondanks die EFF se bespotlik rassistiese gedrag het hulle Vrydag 100% eerste gekom. So wat is die doel daarvan?"
"Maar die feit is misdaad is buite beheer in Suid-Afrika en veral op die platteland met sy sagte teikens; die polisie is buite beheer en party van hulle is deel van sindikate. Die minister (Bheki Cele) is 'n totale cowboy, ek weet nie of jy dit kan skryf nie, maar hy ís. Kyk hoe het hy patrollies verbied tydens Covid-19. "
"En dan het ons groot moeilikheid. Daar is soveel boere wat dit besef en graag iets wil doen, maar hulle weet nie wat nie, hulle weet nie hoe nie en hulle vra vir ons, want die regering het nog die hele tyd 'n antagonisme teenoor kommersiële boere in Suid-Afrika gehad, tot en met Covid-19, toe ons skielik goed genoeg was."
Sedert 2 Mei 2018, toe hy sy brief aan Ramaphosa geskryf het waarin hy by die president pleit om kommersiële boere te "stuur", was daar al baie olie op die vuur.
En magtig, sy glas was nog altyd "halfvol eerder as halfleeg".
Sernick se program vir opkomende boere is 'n voorbeeld van wat kán: Minstens 660 swart beesboere het al deeltydse opleiding gekry en 40 swart boere is reeds suksesvol gevestig met die gedagte dat hulle binne twee jaar volwaardige kommersiële boere sal wees.
Dié program word deur die staat se amptelike werkskeppingsfonds beskou as een van sy vlagskipprojekte en van dié opkomende boere is deel van Sernick se waardeketting, met aandele in van die maatskappye.
In dieselfde tyd het die "aanslae op kommersiële boere" egter al hoe meer opgehoop.
Eers nooi die president hom om deel te wees van sy adviespaneel oor grondhervorming en toe word hy en Dan Kriek, destydse president van Agri SA, "gedwing" om 'n minderheidsverslag uit te reik wat die belangrikste aanbevelings van die agt ander lede van die paneel verwerp. Vir dié oud- siviele ingenieur (hy was 'n medestigter en voorsitter van die Bigen Africa Group) was die adviespaneel een van sy "grootste nagmerries". Maar hy het sy rug styf gemaak en besluit "al moet hulle my as 'n lyk uitdra hierso, gaan ek vasskop". Hy sug. "Daardie nege maande het my oud gemaak".
Hy klink of hy 'n aftelrympie opsê. "En tóé ervaar ons hoe die platteland in die Vrystaat se infrastruktuur soos domino-steentjies inmekaar val, ek bedoel 60 uit die 62 dorpe in die Vrystaat se rioolstelsels werk nie, die riool loop in die spruite af, dis krimineel. Voeg daarby dat ons deur die Zondo-kommissie moes uitvind hoe die land kaal gesteel is.
"Met die onbeheerde uitbreking van bek-en-klouseer stop vleisuitvoer en die vleisprys val kas toe."
"Net so is die ekonomie en staatsondernemings kas toe en hier in die Vrystaat sit ons vandag met 'n verskroeide aarde, letterlik en figuurlik. Daar was dié week in die Vrystaat soveel veld- brande . . . en van die brande is opsetlik gestig. En met 'n veldbrand in die Vrystaat dié tyd van die jaar mét 'n westewind, moet jy weet hoeveel hulpbronne jy van al die boere nodig het en watter verwoesting dit veroorsaak."
"Nou, jy weet, die probleem is natuurlik die politici se groot ontkenning van al die goed wat gebeur, die miskenning van wat die boere in dié tyd doen. Ek het die afgelope drie maande 20 000 etes vir mense in Edenville wat honger is gegee. Dit was hul enigste maaltyd, en dis maar 'n druppel in die oseaan van wat boere doen. En dís die regte boere in Suid-Afrika."
Nie volksmoord nie
Moenie 'n fout maak nie, die "veediefstal-storie is besig om die landbou totaal te ontspoor", sê hy. "En die swart boere word swaarder getref as ons, want hulle het nie die hulpbronne om in die nag patrollie te ry en kameras op te sit en dié soort goed nie."
"Ek sê nie dit (art. 25 van die Grondwet) gaan nie verander nie, maar ek dink nie regtig dit gaan 'n verskil maak nie. Dit is alles net politiek. Ek sê vir alle boere, en ek doen dit self: 'As jy grond langs jou in die hande kan kry, koop dit'."
Sou dit 'n doel dien dat 'n organisasie soos AfriForum nou by die Verenigde Nasies (VN) wil geraas maak oor plaasmoorde en onteiening sonder vergoeding?
Hy sug. "Ek weet nie wat die VN gaan doen nie, ek weet nie wat (pres. Donald) Trump gaan doen nie, ek sien geen nut in dié goed nie. Ek sê altyd in Suid-Afrika moet ons ons eie probleme oplos. Die private sektor is sterk genoeg om die dinge te laat gebeur."
Volgens hom is plaasmoorde 'n kombinasie van politiek, ras, haat en misdaad. "Dis 'n ding van ek het nie en jy hét, so ek gaan jou goed steel. Baie van die ouens maak geld daaruit, baie van die ouens is honger, maar dis nie 'n volksmoord-storie nie, ek glo dit nie. As jy met ons opkomende boere praat, dan sê hulle vir ons: 'Ntate, ons kan nie sonder julle leef in Suid-Afrika nie, ons kán nie,' so dis nie waar nie."
Nick (regs) saam met sy suster, Estie, en broer, Jannie, op hul grootwordplaas Liebenbergstroom. Nick was hier ongeveer agt jaar oud. Sy broer, 'n mediese dokter, is op 27 aan breinkanker dood.
Die oplossing vir landbou in die toekoms, sê dié megaboer, wat bekend geraak het as "koning van die waardeketting" oor sy plaas-tot-vurk-filosofie, is 'n one stop shop. Hy het presies twee jaar gelede op die grondberaad in Bela-Bela gesê dis wat nodig is en nou is Agda, die agentskap vir landbou-ontwikkeling waarvan hy die eerste voorsitter is, amptelik gestig.
"So lank as wat jy nie suksesvolle grondhervorming in Suid-Afrika kry nie, gaan daar onrus wees, daar gaan politiek wees en grond gaan 'n ras-ding wees.
"Maar Agda is 'n apolitieke ding wat deur die private sektor gedryf word. Agri SA en daai ouens doen wonderlike werk, maar nou het jy 'n Agri SA, 'n TLU SA en 'n Saai wat meestal die wit boere verteenwoordig, en 'n Afasa, wat die swart boere verteenwoordig. Om te dink jy gaan al daai organisasies bymekaar kry en laat saamwerk, is naïef. Agda se doelwit is baie eenvoudig: Kom ons werk vir landbou in Suid-Afrika."
Kuier met Malema?
Watter verskil maak die ouens wat die blerrie rubbish in Senekal gemaak het?
"Ek het al dikwels vir mense gesê: 'Verstáán julle apartheid? Verstaan julle waar Ramaphosa vandaan kom? Ramaphosa is as kind saam met sy ouers deur die army met 'n Bedford-lorrie in Louis Trichardt opgelaai en hy is gaan dump in Venda.' Hoe sou jy gevoel het as dit aan jou gedoen is? Ramaphosa (die president antwoord nog gereeld sy WhatsApps) is 'n bedrewe politikus. Wat hy sê en wat hy regtig bedoel, is twee verskillende goed. Maar onthou, hy speel 'n ongelooflike fyn spel, en as jy kyk wat het hy die laaste tyd reggekry . . ."
"As jy nie 'n verskil maak in die lewe nie, is jy nie relevant nie. Watter verskil maak die ouens wat die blerrie rubbish in Senekal gemaak het? Hoeveel van daardie mense en bikers het van Sondag af vier dae en vier nagte lank help vuur slaan wat in die Vrystaat aan die brand gesteek is?"
Hy dink 'n bietjie na. "As ek kyk deur watter hel boere die laaste tyd gegaan het en steeds gaan en wat hulle bereik het en hoe positief hulle is, dan sê ek: Dís die plek waar ek wil wees."