Richard van der Ross, die rektor van die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) van 1975 tot 1986, het in sy intreerede die wens uitgespreek dat hierdie inrigting by uitstek die werkersklas moet dien. Gedurende sy ampstermyn was die onderrigtaal van die UWK oorheersend Afrikaans. Hierna het die UWK ’n era betree waarin pro-ANC-politiek voorrang bo akademiese oorwegings geniet het. Die oogmerk was dat die universiteit nie uitsluitlik vir bruin studente mag bestaan nie, dus nie ’n apartheidsinrigting mag wees nie. Die toelatingsvereistes vir studente is verlaag. Eintlik is die reg van die "regime" om toelatingsvereistes te stel, ontken. Dit het veral twee gevolge gehad. Enersyds was daar ’n toestroming van swart studente, wat nie sonder weerstand van die bruin studente verloop het nie. Andersyds is die UWK getransformeer tot ’n eentalige Engelse inrigting.
’n Mens kan fatalisties wees en redeneer dat die universiteite maar net die agteruitgang van die land oor die afgelope twee dekades weerspieël. Geen verbetering is tans in sig nie. Die ANC is besig om selfvoldaan sy gewaande suksesse te vier en sy onvermoëns en mislukkings te ignoreer. Maar daar moet liewer êrens ’n begin gemaak word om ’n ommekeer te bewerkstellig. ’n Moontlik verdienstelike beginplek is ons universiteite. In die apartheidsera was daar talle akademici wat op akademiese vryheid en universitêre outonomie aangedring het; dít terwyl dit toe (anders as nou) standaardpraktyk was dat die akademici die rektore, vise-rektore en dekane op akademiese gronde kon benoem. Die universiteitsenaat (professore) was die hoogste akademiese gesag; nie die universiteitsraad en sekerlik nie die onderwysminister nie.
Hiervoor is die ideologiese neutraliteit van ons universiteite ’n voorvereiste. Dit beteken dat ’n universiteit nie op die bevoordeling van ’n bepaalde etniese groep (soos nie-wittes, bv bruines) of ’n enkele geslag (bv vroue) ingestel moet wees nie. ’n Universiteit moet nie politieke ideale soos die propagering van ’n spesifieke staatsvorm (bv demokrasie) en etniese diversiteit op die kampus nastreef nie. Staatsvorme en etnisiteit is verskynsels wat objektief en wetenskaplik aan universiteite bestudeer, nagevors en onderrig (pleks van gepropageer) moet word. Die studente moet aan ’n verskeidenheid standpunte blootgestel word. Dit is noodsaaklik dat die rektor hierin die akademiese leier moet wees. Hy moet in murg en niere ’n deurwinterde akademikus wees en nie ’n aktivis ten behoewe van die heersende ideologie nie.
’n Uitmuntende universiteit kan in ’n nie-demokratiese land bestaan. Ongelykheid is ’n wesenskenmerk van die universiteit. Die eerstejaarstudent is akademies nie die gelyke van die derdejaarstudent nie. Die voorgraadse student is akademies die mindere van die nagraadse student. Die junior lektor het nie die akademiese statuur van die lektor, senior lektor, mede-professor of professor nie. Die klerk in die universiteitsadministrasie het nie die akademiese gewig van die dosent of navorser nie. ’n Student behoort nie toegelaat te word om aan ’n universiteit voor ter skryf of eise te stel nie; des te meer as die student uit ’n skool kom wat kwalik ’n skool genoem kan word. Die universiteitsadministrasie is daar om diensbaar aan die dosente en studente te wees; nie om bevele aan die akademiese personeel uit te reik nie.