Het die rand werklik sedert ‘Nenegate’ versterk?Argieffoto Mense in Suid-Afrika het sedert Desember ŉ aantal aansienlike wisselkoersskokke beleef. Die aanvanklike gebeure ná Nene se afdanking is in ŉ SNI-verslag in Maart 2016 bespreek. Die grafiek hieronder verskaf ŉ oorsig van die bewegings van die rand teenoor die dollar sedert 2011. Die gedeelte in blou toon die onlangse wisselkoersbewegings sedert Nene ontslaan is. ŉ Terugblik op die Nene-fiasko en daarna In die nadraai van die Nene-fiasko het die rand in die middel van Januarie 2016 ŉ historiese laagtepunt van R16,89 teen die Amerikaanse dollar getref. Deur die loop van Februarie, tot April, is die verswakking van die rand teen die dollar uitgewis en teen die einde van April het die rand weer kortstondig teen R14,22 per dollar verhandel. Hoewel daar sedert 2 Mei tot vandag (19 Mei 2016: 08:45) weer ŉ ronde van depresiasie aan die gang is, staan die rand teen R1,.82 per dollar tans nog steeds sterker as in die middel van Januarie. Hierdie herstel sedert Januarie is egter slegs ŉ klein gedeelte van die volledige prentjie. Die jongste onbestendigheid van die rand volg ná hernude valutamarkskommelings oor onder andere die skynbaar opgemaakte bewerings oor die dreigende inhegtenisneming van Pravin Gordhan, minister van finansies, weens sy beweerde betrokkenheid by ŉ sogenaamde spioenasie-eenheid in die Suid-Afrikaanse Inkomstediens. Die rand, ŉ kruitvat Uit die jongste bewegings van die rand-dollar-wisselkoers is dit duidelik dat die rand, soos ŉ kruitvat, steeds hoogs kwesbaar vir politieke skommelinge is. Dit is asof die valutamarkte net wag vir die regte vonk om ŉ nuwe ronde van randdepresiasie te laat ontvlam. Mense, wat ŉ idee wil skep dat die rand in geheel “herstel” of “versterk” het, bied soms die afgelope Januarie tot Mei-appresiasie van die rand teenoor die dollar verkeerd aan. Die relatiewe bewegings van die rand en die dollar op die valutamarkte beteken die rand (ZAR) vertoon soms sterker en soms swakker teenoor die dollar (USD), maar ŉ enkele wisselkoerspaar (soos die USDZAR) se bewegings vertel nie die volle verhaal oor die rand (of die dollar) nie. Aangesien die dollar só ŉ groot rol in internasionale handel speel, verwys mense in Suid-Afrika gerieflikheidshalwe graag na die rand-dollar-wisselkoerpaar wanneer die rand in oënskou geneem word. Terwyl die USDZAR-wisselkoers nuttig is vir ŉ vinnige algemene oorsig van die rand, mis hierdie kortpad soms die ware gebeure rondom die rand. Om die volle prentjie oor die rand se huidige bewegings te verstaan, moet die beweging van die dollar en die rand teenoor ander geldeenhede in geheel in oënskou geneem word. Die rand staan vandag wel sterker teenoor die dollar as gedurende die ergste nadraai van die Nene-fiasko in Januarie. Maar wat beteken die “versterking” werklik? Terwyl baie mense graag weens versterking van die rand in die USDZAR-wisselkoers sal wil glo die rand het sedert Januarie in geheel versterk of verbeter, is dit ongelukkig nie die geval nie. Die rand en die dollar tuimel sedert Nene se ontslag Die realiteit is beide die rand en die dollar het sedert minister Nene se afdanking tot die 16de Mei, 2016, teenoor verskeie ander geldeenhede, asook goud en silwer, verswak. Die rand het net meer as die dollar verswak. Die volgende grafiek toon dié relatiewe appresiasie en depresiasie van die rand en die dollar teenoor verskeie ander geldeenhede, asook goud en silwer oor dieselfde tydperk. Die rand het feitlik deurgaans ongeveer ses of sewe persentasiepunte swakker gevaar as die dollar oor dieselfde tydperk. Die relatiewe wisselkoersbewegings van die rand en die dollar sedert Desember het beteken die rand het vir ŉ tyd ná middel-Januarie stadiger as die dollar teenoor ander geldeenhede verswak – daarom het die rand in daardie stadium relatief tot die dollar ŉ versterking getoon. Sedert begin Mei het die rand weer vinniger as die dollar teenoor ander geldeenhede verswak, wat dus ŉ verswakking van die rand teenoor die dollar beteken het. Indien die algehele verswakking van die rand en die dollar teenoor ander geldeenhede in ag geneem word, sien ons die rand het sedert Desember 2015 tot 16 Mei 2016 teen geen noemenswaardige geldeenheid versterk nie. Beide die rand en die dollar – die rand nog meer as die dollar – het sedert Desember 2015 teenoor verskeie belangrike geldeenhede verswak. Daarom kan die rand se appresiasie teenoor die dollar van middel-Januarie tot begin-Mei geensins as ŉ “versterking” of ŉ “verbetering” van die rand in die geheel beskryf word nie. Gevolglik blyk dit dat ŉ omkeer van die huidige ronde van rand-depresiasie, wat sedert begin van 2011 voortwoed, nog nie plaasgevind het nie. Op die oomblik lyk die kans goed dat die rand steeds uiters kwesbaar sal bly en dat ŉ swakker rand sal voortduur solank as wat die regering se beleid teen vryheid bly indruis en die sakesektor aan bande lê