PressReader - Beeld: 2017-07-18 - Mu­si­ka­le taal wat gren­se ver­skuif
Mu­si­ka­le taal wat gren­se ver­skuif
Beeld - 2017-07-18 - Kuns & Vermaak - Paul Boek­kooi
On­der die ti­tel van Bal­tic & Beyond het die on­der­ne­men­de prof. Piet Koorn­hof, die Suid-A­fri­kaan­se vi­o­lis ver­bon­de aan die Noord­wes-U­ni­ver­si­teit in Pot­chef­stroom, as­ook sy be­ge­lei­er, die A­me­ri­kaans ge­bo­re pi­a­nis prof. T­ho­mas Hecht wat se­dert 2009 in Sin­ga­poer werk­saam is, ’n grens­ver­skui­wen­de nu­we CD die lig laat sien.
Drie kom­po­nis­te hier ver­teen­woor­dig, is uit die Bal­tie­se streek af­koms­tig: Ba­lys D­va­ri­o­nas is van Li­taue, Pe­te­ris Vas­ks is van Let­land en Ar­vo P­ärt van Est­land. Die uit­son­de­ring hier is Giya Kan­che­li, wat in Ge­or­gië ge­bo­re is.
D­va­ri­o­nas (1904-1972) is ’n ge­slag ou­er as die an­der drie.
Sy mu­siek dra be­paald ’n dui­de­li­ke laat-Ro­man­tie­se stem­pel en hoe­wel hy nie self ’n vi­o­lis was nie, is sy kom­po­si­sies vir dié in­stru­ment ui­ters ka­rak­te­ris­tiek en ge­mak­lik op die oor.
Dié duo be­gin hul pro­gram met ses van sy kort stuk­ke wat skerp­sin­nig die ge­moed­stem­mings van hul ti­tels op­roep.
In die te­reg oor­koe­pe­lend e­le­gie­se “Pez­zo e­le­gi­a­co” word ’n ti­pies folk­lo­ris­tie­se twee­de te­ma in­ge­voeg wat sti­lis­ties en i­di­o­ma­ties aan D­vorák her­in­ner. Dié Li­tau­er se wyd­lo­pen­de me­lo­die­se ly­ne is ui­ters eks­pres­sief en soms selfs nos­tal­gies, maar hy om­ring dit al­les met ’n hoogs oor­spronk­li­ke mu­si­ka­le “taal”.
Ter­loops: Blyk­baar is D­va­ri­o­nas se Vi­ool­kon­sert ’n on­der­skat­te mees­ter­werk.
Kan­che­li (1935-) se Ti­me . . . and A­gain, in ’n ei­e­tyd­se i­di­oom, is die om­vat­tend­ste werk op dié ver­sa­me­ling. Ti­pies van die “nu­we een­voud” waar­van Kan­che­li, Vas­ks en ver­al P­ärt voor­stan­ders is, word tyd in ál sy moont­li­ke ver­wy­sings as ’n on­der­lig­gen­de te­ma han­teer.
Dié Kan­che­li-werk is klank­ge­wys en struk­tu­reel ’n wye doek waar­op al­bei in­stru­men­te de­tail­ryk (voort)bor­duur. Daar is fyn han­teer­de eggofra­ses, skie­li­ke sterk rit­mie­se in­voe­gings, mo­men­te­le kras ge­lui­de op die vi­ool, plus kort volks­mu­siek­ver­wy­sings – en dít al­les te mid­de van ’n me­di­te­ren­de at­mos­feer. Met her­haal­de luis­ter be­gin die struk­tuur van dit al­les meer sin maak.
Vas­ks (1946-) be­reik baie met sy so­lok­la­vier­stuk “Mu­sic for a Sum­mer E­ve­ning”. Sy weids­heid, af­ge­wis­sel deur rit­mie­se de­tail en ly­ne­spel wat bin­ne ’n spe­si­fie­ke me­trum vorm aan­neem, ver­leen e­wen­eens aan dié s­tuk ’n eie pro­fiel.
Hecht se s­pel is dan ook deur­lo­pend op ’n per­fek e­we­wig­ti­ge klank­so­no­ri­teit ge­rig.
“Fra­tres” van P­ärt (1935-) is een van sy be­kend­ste maar te­ge­lyk ook een van sy bes­te wer­ke – een wat hy, wat in­stru­men­ta­le mu­siek be­tref, sel­de in staat was om la­ter in sy loop­baan te oor­tref. Koorn­hof en Hecht het die om­vat­tend­heid van die stem­mings, mu­si­ka­le ar­gi­tek­tuur en teg­nie­se uit­da­gings na aan per­fek be­mees­ter.
Eers­ge­noem­de se pro­gram­no­tas in die boe­kie is ver­der be­grips­ver­hel­de­rend en op die man af. D­VA­RI­O­NAS: Pez­zo e­le­gi­a­co; S­cher­zi­no; E­le­gia can­zo­net­ta; A­da­gio; Im­promp­tu; Me­di­ta­ti­on. KAN­CHE­LI: Ti­me . . . and A­gain. VAS­KS: Mu­sic for a Sum­mer E­ve­ning. P­ÄRT: Fra­tres. Piet Koorn­hof, vi­ool / T­ho­mas Hecht, kla­vier. De­los DE 3529.