(Aangestuur vanaf Franse rewolusie)
4 Die bestorming van die bastille
5 Die eerste jare
6 Die revolusie is ook in Suid-Afrika gevoel
7 Die skrikbewind
In sy wanhoop het Lodewyk besluit om op 5 Mei 1789 die Franse Parlement, wat as die State-Generaal bekend gestaan het, byeen te roep. In hierdie liggaam het die gewone volk ook verteenwoordigers gehad, maar die State-Generaal het in 175 jaar nie een keer vergader nie. Hieroor het die volk baie opgewonde geraak, want hulle het gehoop dat hervorminge spoedig sou kom. Maar die tyd het omgegaan en niks het gebeur nie. Die volk was ontnugter.
Die Derde Stand (die middel – en laer klasse) neem op 20 Junie 1789 'n eed dat hulle nie sou verdaag voordat hervorminge gewaarborg word nie. Die koning antwoord hulle deur te beveel dat hulle die saal dadelik moet verlaat, en deur Necker, sy mees gemagtigde en toegeeflikste minister, te ontslaan. Die mense van Parys was woedend. Hulle gryp die wapens van die militêre kaserne en marsjeer na die Bastille, die gehate fort-tronk van Parys, waar hulle geglo het baie onskuldige politieke en ander gevangenes aangehou is.
Die tronkgoewerneur word oorgehaal om oor te gee. Mal van opwinding stroom die gepeupel die gebou binne, vermoor die wagte en ontset die handjievol gevangenes. Toe rig hulle hul woede teen die gebou self en maak dit met die grond gelyk.
Die eerste jareWysig
Die Franse Revolusie het eindelik aan die Derde Stand mag gegee. Aanvanklik het sake betreklik ordelik en vreedsaam verloop. Die sagmoedige koning was nie juis ongewild nie en hy het selfs ingestem om die driekleur-kokarde te dra, die simbool van die Revolusie. Die State-Generaal, wat vandag die Nasionale Vergadering genoem word, het voortgegaan om te vergader en het selfs onder die wyse en gematigde invloed van graaf Mirabeau 'n aantal hervorminge geproklameer wat die Franse volk alles gegee het wat hul wou hê.
'n Maand nadat die Bastille bestorm is, het die Nasionale Vergadering alle feodale regte en voorregte van die adelstand herroep. Kort hierna reik hulle 'n Deklarasie van Menseregte uit, wat o.m. verklaar dat alle mense gelyk is en dat die wil van die volk die hoogste gesag is. Indien die Franse Revolusie hier sou opgehou het, sou veel bereik gewees het. Maar ongelukkig het slegte tye voorgelê. In Oktober 1789 het die Franse gepeupel weer losgebreek.
Gedryf deur honger en deur kwaadwillige gerugte opgestook, marsjeer 'n klomp vroue na Versailles, waar die koning sy paleis had. Voor Lafayette hulle kon keer, het hulle ingebreek, en alleen die belofte dat die koning en koningin hulle na Parys sou vergesel, het hulle tevrede gestel. In die daaropvolgende jare berei die Nasionale Vergadering die nuwe grondwet voor. Dit was nie voor die somer van 1791 dat dinge ernstig verkeerd begin loop het nie. Eers het die groot Mirabeau gesterf. Toe probeer die koning om uit die land te vlug, maar sy koets word voorgekeer, en hy en sy gesin moet na Parys terugkeer.
Die revolusie is ook in Suid-Afrika gevoelWysig
Die idees van die Franse Revolusie het oor die hele beskaafde wêreld versprei en in baie lande het die onderdruktes in opstand gekom teen die outokratiese regerings. Ook in ons land was die burgers nie meer tevrede met die despotiese en onsimpatieke regering van die Nederlands Oos-lndiese Kompanjie nie en in 1795 het die burgers van Swellendam en Graaff-Reinet hulself onafhanklik van die bestuur van die Kompanjie verklaar, hoewel hul trou aan die Republiek Nederland gesweer het. Na 'n paar maande is die Kaapse Owerheid weer erken.
Teen die einde van 1791 was die mag besig om uit die hande van die gematigdes na die van die uiterste oproermakers te gly. Die belangrikste van hulle was 'n politieke groep wat as die Jakobyne bekend gestaan het. Die Nasionale Vergadering is ontbind en die Wetgewende Vergadering het sy plek geneem. In April 1792 word oorlog teen Oostenryk verklaar. Die posisie van die koning met sy Oostenrykse vrou het onhoudbaar begin word, en al meer mense het hom daarvan verdink dat hy met Frankryk se vyande heul.
Toe meng Lodewyk in met die maatreëls wat die Wetgewende Vergadering voorgestel het, en in Augustus word die koning en sy gesin na nog 'n volksopstand in hegtenis geneem. In September 1792 word die Kroon afgeskaf en 'n republiek uitgeroep. In 'n atmosfeer van massahisterie word koningsgesindes op groot skaal tereggestel, en die skrikbewind begin. Die Jakobyne het daarop aangedring dat die koning tereggestel moet word. Ten spyte van die pogings van die meer gematigde party, die Girondyne word Lodewyk XVI op 21 Januarie 1793 onthoof.
Die Komitee van Openbare Veiligheid, wat deur die Jakobyne oorheers is, word in die lewe geroep en in Junie arresteer hulle die leiers van die Girondyne en onthoof hulle almal. Die leiers van die Jakobyne was Danton, die prokureur met die skor stem, Robespierre, wat geleerd, presies en genadeloos was, en Marat, 'n bloeddorstige en wrede man. Vir Marat het die oplossing van alle vraagstukke blykbaar gele in bloed en meer bloed. In hierdie tydperk is honderde mense in hegtenis geneem, opgesluit en tereggestel, dikwels selfs sonder die gebaar van ŉ verhoor en op grond van net die vaagste vermoedens dat die slagoffers met die koningshuis meegevoel betoon het.
Te midde van al hierdie afgryse en bloedvergieting staan een heldedaad uit: die moord op die bloeddorstige Marat deur 'n jong Normandiese meisie, Charlotte Corday. Soos Jeanne d' Arc eeue tevore, het sy geglo dat sy 'n goddelike taak het, naamlik om Frankryk van hierdie monster te bevry. Spoedig het die Jakobynse leiers onder mekaar stry gekry. Danton wou die slagting beëindig. Robespierre wou dit voortsit. Die gevolg was dat Danton na die valbyl gesleep is, maar Robespierre het hom gevolg.
Toe het die vernietigingskoors eindelik begin sak. Die ondergang van Robespierre het daarop gedui dat die mense moeg geword het van die bloedvergieting. Nog 'n grondwet is voorberei, nie so demokraties soos die vorige nie. Daarvolgens het die vernaamste gesag in die hande van vyf mense gele, die sg. Direktoraat. Hierdie regering was vier jaar aan bewind toe dit deur Napoleon omvergewerp is. Eindelik het die Franse Revolusie tot 'n einde gekom, hoewel die oorlog met die res van Europa nog met onderbrekings tot 1815 voortgeduur het.
Op die ou end is Frankryk oorwin, maar dit het nie die einde van revolusionêre gedagtes meegebring nie. Die revolusie was een van die belangrikste gebeurtenisse in die geskiedenis van Europa, en sy gevolge word tot vandag nog gevoel.
KENNIS, 1980, ISBN 079810824X, volume 1, bl. 34, 35
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Franse_Rewolusie&oldid=2063243"
Last edited on 31 Oktober 2019, at 16:06