Vroeë geskiedenis (Joods) - Wikipedia
Hierdie artikel behoort versmelt te word met [[Judaïsme]].
1 Vroeë geskiedenis
2 Die aartsvaders
3 Ballingskap in Egipte
4 Uittog uit Egipte
5 Die volk ontvang die Wet
Die vroeë geskiedenis van die Hebreeuse volk is mondelings van geslag tot geslag oorgedra totdat dit uiteindelik neergeskryf en saamgevat is in die eerste hoofstukke van die Bybel. Die meeste Hebreeuse geskiedkundiges stem saam dat hierdie 'n ware weergawe is van Israel se geskiedenis. Hoewel die Hebreërs hul oorsprong terugvoer na een aartsvader, genaamd Abraham, het hulle eers tydens hul ballingskap in Egipte saamgekom om 'n etniese groepering te vorm (c 1500-1250 vC). Hierdie tydperk staan bekend as die "Nuwe Koninkryk" in Egipte se geskiedenis. Afgesien van Abraham was daar 'n tweede sentrale figuur in die geskiedenis van die Hebreërs – Moses. Abraham word deur die Hebreërs beskou as hul aartsvader, terwyl Moses gesien word as die stigter van die Yahweh-sekte of Joodse godsdiens. Die eerste verwysing na die Hebreërs kom voor tydens die bewind van Marniptha, die seun van Ramses I van Egipte. In 1120 vC het Marniptha 'n militêre veldtog na Asië onderneem. In sy verslag oor die veldtog noem hy 'n lys van die nasies wat hy beset het en daar is ook 'n verwysing oor die Hebreërs wat "in Kanaän woon".
Die aartsvaders[wysig | wysig bron]
Volgens Hebreeuse geleerdes kan hul oorsprong teruggevoer word na Mesopotamië – spesifiek na die stede Ur in die suide en Haran in die Noorde. Abraham se pa, Tera, was afkomstig van die stad Ur, terwyl Abraham en sy semi-nomadiese stam in Haran gewoon het. Dit was hier waar hy in ongeveer 1950 vC die opdrag van Yahweh ontvang het om met sy familie na Palestina toe te trek. Palestina – vernoem na sy vroegste bewoners, die Filistyne – is geleë tussen Mesopotamië en Egipte en het 'n brug tussen dié twee lande gevorm wat gebruik is vir die vervoer van kommersiële goedere tussen hierdie twee magtige gebiede. Dit is ook deur die gedugte weermagte van Mesopotamië, Griekeland en Rome gebruik om van een gebied na 'n ander te beweeg.
In Abraham se tyd het die inwoners van Mesopotamië (sowel as Egipte) 'n magdom gode aanbid. Abraham se voorsate het ook hierdie gode aanbid, maar nadat hy sy "roeping" van God of Yahweh ontvang het, het Abraham besluit om net een God, naamlik Yahweh, te aanbid. Dit was 'n stamgeloof wat bepaal het dat God bo alle ander, maar nie ter uitsluiting van, ander gode aanbid is. Tydens hul migrasie na die weste het Abraham by Schechem vertoef, waar Yahweh Hom weer eens aan hom openbaar het. Tydens hierdie openbaring het Yahweh aan hom belowe dat hy en sy nageslag die land Kanaän sal beset. Die rede waarom Yahweh die Hebreërs uitverkies het as sy spesiale volk, kan deels toegeskryf word aan Abraham se gehoorsaamheid aan Yahweh se opdrag om sy enigste seun, Isak, te offer. Voordat hy egter die opdrag kon uitvoer, het Yahweh Abraham verhinder om dit te doen en het sy gehoorsaamheid daartoe gelei dat Yahweh 'n verbond met die Hebreërs gesluit het. Volgens hierdie verbond het Yahweh onderneem om Abraham en sy nageslagte te beskerm op voorwaarde dat hulle sy "volgelinge" word en Hom gehoorsaam. In hul omswerwinge het Abraham en sy stam ook Palestina en die Negev-woestyn aangedoen. Baie van sy stamlede is in dié gemeenskap opgeneem. Toe hongersnood in dié streek uitbreek, het Abraham na Egipte opgetrek. Hy het 'n kort tydjie hier deurgebring voordat hy teruggekeer het na Kanaän. Hoewel God aan Abraham 'n belofte gegee het dat hy 'n groot nageslag sou hê, was Abraham en sy vrou, Sara, kinderloos. Volgens die Bybel was Abraham reeds 99 jaar oud toe God aan hom die belofte gee dat Sara 'n seun sou baar. 'n Kort rukkie later het Sara inderdaad swanger geword en is Isak gebore. Isak was egter nie Abraham se enigste seun nie. Abraham het ook 'n seun, Ismael, gehad by Sara se slavin, Hagar. Volgens die Bybel word Ismael beskou as die aartsvader van die Arabiere.
Jakob het na sy oom, Laban, in Haran gevlug. Terwyl hy by hom gewerk het, het hy met Laban se dogters Lea en Ragel getrou. Tussen hulle het die twee vrouens geboorte gegee aan agt seuns. Lea se seuns was Reuben, Simeon, Levi, Juda, Issachar and Zebulun. Ragel het haar twee seuns Josef en Benjamin genoem. Jakob het ook twee byvroue, genaamd Bilhah en Zilpah, gehad. Hulle het elk twee seuns gehad, bekend as Dan, Naphtali, Gad en Asher. Jakob se seuns word beskou as die kern waaruit die twaalf stamme van Israel ontwikkel het. Terwyl Jakob vir Laban gewerk het, het hy skatryk geword. Dit het vyandskap tussen hom, Laban en laasgenoemde se seuns tot gevolg gehad. Jakob – wat beskryf word as die mees komplekse, gevoelvolle en "ambisieuse" van die aartsvaders – het besluit om terug te keer na sy geboorteland. Tydens sy reis is hy hernoem as Israel ("voorvegter van El") ná 'n geheimsinnige geestelike stryd by die Jabbok-rivier. Ná sy vreedsame versoening met Esau het Jakob besluit om hom in Bet-el te vestig. Abraham, sy seun, Isak, en kleinseun, Jakob, word beskou as die aartsvaders van Israel. Al drie het in die land Kanaän, wat later bekend gestaan het as Israel, gewoon. Hulle en hul vrouens is begrawe in Ma'arat HaMachpela, die Graf van die Aartsvaders in Hebron.
Ballingskap in Egipte[wysig | wysig bron]
Uittog uit Egipte[wysig | wysig bron]
Dit is moeilik om vas stel presies hoeveel slawe tydens Israel se uittog uit Egipte ontsnap het. Volgens die Bybel was daar sowat 600 000 mans wat wapens gedra het, sowel as vrouens en kinders en 'n "menigte gemengde" groep – in totaal sowat drie miljoen mense. Die presiese ligging waar die Eksodus plaasgevind het, is ook onseker, veral omdat die Israeliete 'n see oorgesteek het wat dikwels verkeerdelik vertaal word as die Rooisee (in alle waarskynlikheid die Rietsee). Die Rietsee is 'n strook water oos van Avaris, die destydse hoofstad van Egipte, waar die Israeliete se tog deur die see plaasgevind het. Die wonderwerk het gebeur naby die hedendaagse el-Kantare op die Suezkanaal. Die vlugtelinge is vasgepen tussen die see en die Egiptiese weermag, maar is op 'n wonderbaarlike wyse gered toe 'n wind opgesteek het wat die water teruggedryf het en die Israeliete toegelaat het om die see ongehinderd oor te steek. Toe die wind gaan lê en die water teruggevloei, het baie van die Egiptiese soldate verdrink.
Die volk ontvang die Wet[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Vroeë_geskiedenis_(Joods)&oldid=1860983"
Die bladsy is laas op 25 November 2018 om 15:56 bygewerk.