PressReader - Weg! Platteland: 2014-12-01 - Só maak jy ’n sink­sloot
Só maak jy ’n sink­sloot
Weg! Platteland - 2014-12-01 - Watersake -
’n Sink­sloot ( F­rench drain) is ge­woon­lik 40 cm breed en 50 cm diep. Gee die ka­naal ge­noeg van ’n hel­ling om die wa­ter in ’n reguit lyn of ef­fen­se boog te lei tot waar jy dit wil hê.
Wan­neer die grond ver­wy­der is, voer die sloot uit met sterk plas­tiek van min­stens 1,5 m breed. Vul dit dan op tot ’n diep­te van 30 cm met nie-kom­pak­te puin, klip­pe of ge­breek­te bak­ste­ne om te sorg dat oor­tol- li­ge wa­ter op­ge­suig word. Vou die oor­tol­li­ge plas­tiek bo-oor so­dat daar nie grond in die sloot be­land nie. Óf ge­bruik grond­be­dek­te pyp­werk wat aan die af­voer­pyp ge­kop­pel word. ’n Sink­sloot kan ook son­der die plas­tiek­voe­ring ge­bruik word om wa­ter te laat deur­sy­fer in die grond al langs die sloot.
Wan­neer die sloot ge­vul is, be­dek die op­per­vlak van die sloot met ’n roos­ter. Die roos­ter kan ver­steek word met plant­hou­ers, klip­pies of selfs gras. As die sink­sloot on­der die gras­perk moet kom, maak se­ker jy kies ’n fyn roos­ter wat wa­ter sal deur­laat, maar nie grond­oor­blyf­sels nie. Sit die roos­ter om­trent 20 cm on­der die grond­op­per­vlak met die gras bo-oor. Ge­bruik an­der­sins ’n pyp met ga­te in sy on­der­kant (soos Kay­tech Ge­o­pi­pe).
van ’n ei­en­dom ver­sa­mel, bou ’n lang sink­sloot son­der pyp­werk 2-5 m van die grens­lyn af (af­han­gen­de van hoe­veel wa­ter af­loop) en plant ’n rand­bed­ding, groen­te­tuin of boord. Die­self­de kan ge­doen word om af­loop­wa­ter van ’n na­bu­ri­ge ei­en­dom op te vang. • Wa­ter-, vy­wer- of vlei­tuin Die laag­ste deel van ’n ei­en­dom teen ’n hel­ling is baie goed ge­skik vir dié e­le­men­te. Ge­bruik sink­slo­te met pyp­lei­dings (of ver­he­we de­le en vlak hol­tes) om af­loop­wa­ter hier­heen te her­lei.
Vang die re­ën op jou dak
Re­ën­wa­ter wat van die dak af op­ge­vang word, is die doel­tref­fend­ste ma­nier om re­ën te oes. Om te be­paal hoe­veel li­ter wa­ter per jaar jy van jou dak kan op­vang (met die land­wye ge­mid­del­de jaar­lik­se re­ën­val van 464 mm as ba­sis), ver­me­nig­vul­dig die dak­op­per­vlak­te (in vier­kan­te me­ter) met 515,5 ℓ (of ge­bruik jou huis se op­per­vlak­te). Deel dit deur 1 000 om ki­lo­li­ter te kry. Trek dié ge­tal van jou jaar­lik­se wa­ter­re­ke­ning af om te sien hoe­veel jy vir die jaar gaan spaar. As jou jaar­lik­se re­ën­val ho­ër is, sal die be­spa­ring gro­ter wees, en an­ders­om. Eer­der as om dié gra­tis wa­ter van jou ei­en­dom te laat weg­loop, ge­bruik dit deur die wa­ter te lei na waar jy dit wil hê, of gaar dit in wa­ter­tenks op vir la­te­re ge­bruik in die tuin. Wat­ter een van dié keu­ses jou die bes­te pas, hang af van jou be­gro­ting, jou land­skap en of daar ’n hel­ling weg van die af­voer­py­pe is.
Om wa­ter na spe­si­fie­ke plek­ke te her­lei kan geutaf­voer­py­pe ge­kop­pel word aan buig­sa­me py­pe wat grond­langs loop, aan on­der­grond­se pyp­werk (soos FloPi­pe) of ’n sink­sloot. Óf laat die wa­ter van die geut uit­loop in ’n droë stroom wat uit­ge­voer is met sterk po­li­meer­plas­tiek en met klip­pies be­dek is. >
• Her­lei re­ën­wa­ter van die dak af
Selfs ’n vlak ka­naal oor ’n gras­perk kan af­loop­wa­ter her­lei – na jou groen­te­tuin of boord, ’n rand­bed­ding, ’n vlei of selfs ’n dam­me­tjie.
’n Ef­fen­se af­waart­se hel­ling van die af­voer­pyp is nood­saak­lik. Dié me­to­de werk ver­al goed as die de­le waar­heen die wa­ter ge­lei word, ef­fens ge­son­ke is, so­dat ge­noeg wa­ter daar ver­sa­mel om die grond deeg­lik nat te maak. Die mo­de­woord vir so ’n stuk is ’n re­ën­tuin. As die wa­ter in ’n dam­me­tjie ge­bruik word vir plan­te en dier­tjies, sal ’n een­vou­di­ge fil­ter dalk no­dig wees, aan­ge­sien vo­ël­mis en be­soe­de­len­de stow­we van die dak af ge­was kan word.
• Gaar dak­re­ën­wa­ter in ’n tenk op
As dit nie prak­ties is om wa­ter te her­lei nie, be­lê in ’n wa­ter­tenk. ’n Tenk word ge­woon­lik op grond­vlak neer­ge­sit, maar as jy be­sig is om huis te bou, is dit ook moont­lik om jou tenk on­der die grond in te sit. Tenk­wa­ter kan in die huis ge­bruik word vir bad en stort, so­wel as in die tuin – hoe­wel pro­fes­si­o­ne­le lood­gie­ters­werk en by­ko­men­de fil­ter­toe­rus­ting gaan no­dig wees. S­tads­re­ën­wa­ter word nie as drink­wa­ter aan­be­veel nie.
Re­ën­wa­ter­tenks is te kry in duur­sa­me po­li­ë­ti­leen­plas­tiek, in ’n ver­skei­den­ heid groot­tes en in kleu­re wat goed in­pas by ver­skil­len­de huis­af­wer­kings. Tra­di­si­o­neel was wa­ter­tenks si­lin­der­vor­mig met ’n groot deur­snee. Dees­dae is vaart­be­lyn­de tenks eg­ter be­skik­baar wat goed werk vir klei­ner ei­en­dom­me. Die deur­snee van 750 mm be­te­ken jy kan dit selfs in ’n ste­gie of tus­sen ’n mo­tor­huis en ’n muur sit. Die vaart­be­lyn­de tenks is in ver­skil­len­de groot­tes te kry, waar­ van die groot­ste 2 000 ℓ kan hou. Jy kan ook so­veel as wat jy wil langs me­kaar teen ’n muur sit om jou wa­te­roes so groot as moont­lik te maak. Die klei­ner tenks, met ’n hoog­te van slegs 1 800 mm, kan selfs by meent­hui­se met ge­deel­de bin­ne­mu­re ge­bruik word, aan­ge­sien dit deur ’n bin­nedeur­o­pe­ning kan pas. Reg­hoe­ki­ge tenks is ook be­skik­baar.
Pom­pe, wa­ter­vlak­me­ters, blaar­van­gers, af­lei­ers (wat die eer­ste “vuil” wa­ter weg­lei), so­wel as kra­ne, klep­pe en an­der heg­stuk­ke waar­mee jy jou tenk aan die pom­pe en be­sproei­ing­stel­sel kop­pel, is al­les be­skik­baar.
Dit is nood­saak­lik dat wa­ter­tenks op ’n heel­te­mal ge­lyk ba­sis neer­ge­sit word en dat hul­le nie weg­sak nie. Bak­steen­pla­vei­sel en ge­go­te be­ton­pla­vei­ste­ne wat reg ge­lê is, kan die klei­ner tenks dra. An­ders kan dit ge­sit word op ’n be­ton­ba­sis wat 75 mm dik is, óf jy kan ’n me­taal­tenk­staan­der soek.
Re­ën­wa­ter­tenks is mak­lik om te in­stal­leer. Be­sluit waar jy dit wil hê. Saag dan met ’n sir­kel­saag (dis te kry by ys­ter­wa­re­win­kels) ’n gat in die geut bo die tenk se staan­plek en in die dek­sel van die tenk. Steek die af­voer­pyp in en ver­se­ël die las­plek­ke met si­li­koon.
50 cm 40 cm Fil­ter (aan die bo­kant) Voe­ring Klei­ner klip­pe Groot klip­pe of ge­breek­te bak­ste­ne
Fil­ter (aan die bo­kant) Voe­ring Ge­per­fo­reer­de pyp­werk Gro­ter gruis­stuk­ke
Met ge­noeg op­gaar­tenks maak jy se­ker jy kan dak­wa­ter wat in die groot re­ën­sei­soen val, in droë tye ge­bruik. Of in daar­die ge­vrees­de tye wan­neer wa­ter­be­per­kings in­ge­stel word...