PressReader - Beeld: 2017-07-12 - Meer moor­de in ‘on­ge­luk­ki­ge SA’
Meer moor­de in ‘on­ge­luk­ki­ge SA’
Kyk na die gro­ter mis­daad­prent­jie, sê ken­ner On­be­sten­dig­heid in land dra by tot ge­weld
’n Moont­li­ke toe­na­me in plaasaanvalle in Suid-A­fri­ka is waar­skyn­lik deel van die gro­ter toe­na­me in moord en erns­ti­ge roof­tog­te in die land, sê dr. Jo­han Bur­ger, se­ni­or na­vor­ser aan die In­sti­tuut vir Se­ker­heid­stu­dies (ISS).
Vol­gens Bur­ger het die moord­sy­fer die af­ge­lo­pe vyf jaar met meer as 20% toe­ge­neem en erns­ti­ge roof­tog­te met 31%.
“In die eer­ste d­rie kwar­ta­le van die 2016-’17-boek­jaar het erns­ti­ge roof­tog­te reeds met nog 6,9% toe­ge­neem.”
Hy skryf dié toe­na­me, wat nood­wen­dig ook in lan­de­li­ke ge­bie­de en op pla­se ge­voel sal word, toe aan die toe­ne­men­de on­be­sten­dig­heid op al­le staats­vlak­ke – po­li­ties, e­ko­no­mies, maat­skap­lik én die po­li­sie­diens.
“Ge­weld­da­di­ge voor­val­le ty­dens o­pen­ba­re ak­sies (soos be­to­gings) het die af­ge­lo­pe tien jaar met 436% ge­styg: van 660 voor­val­le in 2005-’06 tot 3 524 voor­val­le in 2015-’16. O­pen­ba­re ver­ga­de­rings het die laas­te de­ka­de met 40% toe­ge­neem.”
Bur­ger het ge­re­a­geer op die vlaag plaasaanvalle die af­ge­lo­pe d­rie maan­de in ver­al Noord­wes – vyf boe­re is ver­moor in ses aan­val­le in die pro­vin­sie, waar­ty­dens an­der men­se erg aan­ge­rand en/of ver­krag is.
In die mees on­lang­se ge­val­le het D­ries “Blou­bul” Bo­tha (58) van B­rits en D­ries S­choe­man (70) van Ma­cha­do­dorp in M­pu­ma­lan­ga die na­week ge­sterf na­dat hul­le op hul pla­se aan­ge­val is.
Vol­gens Ian Ca­me­ron, A­friForum se hoof van ge­meen­skaps­vei­lig­heid, lyk dit uit hul ont­le­ding van in­lig­ting oor plaasaanvalle of dit toe­neem wan­neer po­li­ti­ci ras­sis­tie­se uit­la­tings oor ver­al boe­re maak.
Ge­meen­skaps­lei­ers sê toe­ne­mend ná die on­lang­se ge­weld­da- di­ge plaasaanvalle in Noord­wes die po­li­sie en staat laat hul­le in die steek en dat hul­le eie reg moet ge­bruik.
Ca­me­ron sê die pu­bliek kan hul­self wel be­mag­tig deur op te tree in oor­een­stem­ming met wat die wet toe­laat.
“Bur­ger­li­kes kan ook mags­ver­toon hê met bur­ger­li­ke op­tre­de. Waar dit wel reeds ge­beur, is daar nie baie ge­weld­da­di­ge aan­val­le nie. Men­se moet pro­ak­tief op­tree en weet wat in hul ge­bied aan­gaan.”
Ca­me­ron meen ver­al bur­ger­li­ke or­ga­ni­sa­sies kan help om die po­li­sie se mis­daad­in­tel­li­gen­sie­diens, waar­aan net 5% van die po­li­sie se be­gro­ting be­stee word, aan te vul. “Men­se kan ge­leer word om be­we­gings te in­fil­treer en mis­daad só te help voor­kom. A­friForum het reeds men­se wat heel­tyds hier­die soort ont­le­dings doen om mis­daad­ten­den­se te i­den­ti­fi­seer.”
Se­dert Ja­nu­a­rie was daar al­te­sa­me 167 plaasaanvalle in SuidA­fri­ka en moont­lik reeds na­by 50 moor­de, sê Ca­me­ron.
Bur­ger stem saam dat “ver­skeie lei­ers­pro­ble­me in die po­li­sie­diens” on­der meer mis­daad­in­tel­li­gen­sie en die Val­ke on­der­myn.
“Suid-A­fri­ka is tans ’n baie on­ge­luk­ki­ge plek vir al sy men­se. Ho­pe­lik sal daar gro­ter be­sten­dig­heid kom met die ANC se lei­ers­ver­kie­sing in De­sem­ber en met die al­ge­me­ne ver­kie­sing in 2019. Fak­sies wat mee­ding en pro­ble­me met die pre­si­den­sie lei tot groot on­rus­tig­heid.”
Bur­ger sê hoe­wel sy in­sti­tuut nie na­vor­sing ge­doen het oor die ver­band tus­sen ras­sis­tie­se uit­spra­ke oor ver­al boe­re en plaasaanvalle nie, meen hy dit “skep ’n ge­vaar­li­ke kli­maat”. “Dit kan se­ke­re men­se aan­spoor tot mis­daad en dit laat boe­re on­vei­lig voel.”
D­ries “Blou­bul” Bo­tha, ’n boer na­by B­rits in Noord­wes, en sy vrou, D­rie­ka.