Berichtdoor Ton » Wo Jul 10, 2019 4:49 pm
Hiermee 'n verdere Herout. Jammer ek is 'n raps laat, maar moes die AH eers klaar maak.
Net weer 'n nota. As julle vir my terugskryf, gebruik asb. nie bg. e-adres nie, maar nico.vanderwalt@reformed.org.za
ANTIPAS HEROUT Antipas,
My getroue getuie
(Op 2:13) No 55
Gal 1:6-10 & 5:2-6
Anders as sy gewoonte, begin Paulus hierdie brief met 'n skerp vermaning. Waarom sy ontsteltenis? Wat in Galasië aangaan, bedreig sy werk, hulle geloof en saligheid - ja, inderdáád hulle redding - die voortbestaan van die gemeentes, en, ergste van alles, die suiwerheid en voortgang van die evangelie. En die eer van die Here! Ook vir ons is dit van lewensbelang om noukeurig ag te slaan op hierdie verse. Ons mag eenvoudig nie hier mis tas nie. Luister na die Nuwe Testament:
Slegs genade alleen deur geloof alleen in Jesus Christus alleen bring ewige redding - sonder enige poging van my kant af om enigsins 'n bydrae tot my verlossing te lewer. Trouens, enige volgehoue poging om eie verdienste as aanvulling by Christus se soenverdienste te voeg, is diskwalifiserend vir die saligheid.
Ons teksverse bevat een van die heel ernstigste, maar mees onderskatte waarskuwings in die heilige Skrif. Selfs my geloof word nie deur die Skrif as reddende verdienste geag nie. Dit is bloot die kanaal waardeur verlossing in iemand se lewe invloei. Hierdie kanaal is weliswaar onmisbaar noodsaaklik, maar verdienste op sigself is dit allermins. Die 16de eeuse reformasie het hierdie Bybelse beginsel goed verstaan en dit baie sterk en
beklemtoon met die fundamentele wekroepe: Sola gratia; Solus Christus; Sola fides (Genade alleen; Christus alleen; Geloof alleen). Daarenteen was die middeleeuse Rooms-Katolieke Kerk deurtrek van sakramentalisme. Dit beteken dat die sakramente - saam met geloof - as saligmakend beskou is en nie bloot as geloofsversterkende tekens van genade nie. Die Judaïste se kettery
Die Galasiërs was onder die invloed van die Judaïste. Hierdie mense het hulleself as Christene beskou, maar verkondig dat geloof in die verdienste van Jesus Christus, sáám met die besnydenis - noodsaaklik sou wees vir redding. (Hand 15:1, 24). Hierteen verset Paulus hom dan met alles in hom. Die apostel se reaksie
In Gal 1:6 spreek Paulus sy verbasing uit dat die Galasiërs so gou van God - wat hulle deur die genade van Christus geroep het "afvallig word" na 'n "ander evangelie" toe. Afvallig word, in die Grieks, dui op 'n verplasing van lojaliteit - soos wanneer 'n soldaat dros, of 'n politikus oorloop na 'n ander party. In die Galasiërs se geval het dit tot uitdrukking gekom in die aanneem van 'n ander evangelie (Gal 1:6)! As die apostel van 'n ander evangelie praat, impliseer dit dat daar 'n ware evangelie is. Wat is dit? Hierdie ware evangelie word aan twee dinge geken: sy oorsprong en sy inhoud.
• Die ware evangelie het 'n baie spesifieke oorsprong. Dis die evangelie wat die apostels verkondig het - die een wat deur die Heilige Gees geïnspireer is en in die Nuwe Testament uiteengesit word. Niks anders nie! Selfs 'n "engel uit die hemel" het nie die gesag om dit aan te pas nie. Hoeveel te minder enige mens! (Gal 1:8).
• Watter evangelie kry ons by die apostels? Die inhoud daarvan het drie onmisbare fokuspunte. Een, sondaars word uit vrye genade alleen gered! (o.a. Hand 20:24; Rom3:24; 11:6; Ef 2:5, 8-9). Twee, sondaars word op grond van Christus se verdienste alleen gered! (o.a. Joh 14:6; Hand 4:12; Rom 5:8; Gal 1:4; 3:13; 1Tim 2:5-6). Drie, sondaars word deur geloof alleen gered! (o.a. Rom 1:16-17; 3:22, 28; Gal 2:16; 3:7; Ef 2:8). Waar kom die Galasiërs aan hierdie ander evangelie? Hulle is "betower" (3:1, OAV) deur die Judaïste. Let op en hou dit steeds in gedagte, Judaïste en hulle moderne eweknieë ontken nie die noodsaak van Christus se versoeningswerk nie. Maar hulle glo nie dis genoegsaam nie. By Christus se
verdienste moet die mens s'n gevoeg word: God het Sy deel in Christus gedoen; nou is dit die mens se beurt! Dit kom dan noodwendig daarop neer dat iemand se redding in die finale analise van homself afhang. Die vrug van dwaalleer
Die Judaïste "verdraai" (Gal 1:7) die evangelie van Christus. Die woord dui op 'n omdraai van iets - om dit agterstevoor te draai. Die woordkeuse is in die kol. Die evangelie sê: eers redding, dan volg werke. Die Judaïste leer: eers werke, dan volg redding. Hierdie dwaalleer veroorsaak "verwarring" (Gal 1:7). Die bepaalde woord beteken om heen en weer te skud. Die dwaling maak hulle dus deurmekaar; dit krap hulle om. Dwaalleer bring nie net verwarring in denke nie, maar ook in verhoudinge. Dit ruk uitmekaar! Die teendeel is egter ook waar: Evangeliewaarheid en suiwer leer bring begripsklarigheid, koersvastheid en hartseenheid. Paulus se reaksie
Paulus is geweldig ontsteld en verontwaardig. Twee keer roep hy oor so 'n dwaalleraar uit, "die vloek van God sal hom tref!" (Gal 1:8,9). In die Griekse vertaling van die Ou Testament - die Septuaginta van ongeveer twee eeue voor Christus word die woord wat ons Bybels in v.8-9 met "vloek" of "vervloeking" vertaal (Gr. anathema), gebruik om te praat van die banvloek. Dit verwys na gehoorsaamheid aan God om alles wat lewe, in byvoorbeeld 'n heidense stad, dood te maak. Waarom voel die apostel so sterk oor die saak? Eerstens, doen die Judaïste Christus se eer geweld aan. Hulle standpunt impliseer dat die Here Jesus se werk onvoldoende was dat mense dit moet aanvul. En dis geen geringe saak nie. Dat die Vader en die Seun alleen verheerlik moet word, is immers waaroor die hele verlossingsplan ten diepste gaan! Om aan Christus se werk te peuter, is 'n veragtelike belediging vir Hom! Wie sal dit waag om 'n Rembrandt met 'n garagekwas te dokter? Hoeveel te minder durf ons die evangelie verwater? Nee, laat dit maar 'n aanstoot vir die godsdienstiges wees en onsin vir die ongelowiges (1Kor 1:23). Hulle wat die krag van die evangelie ken, sal dit kompromieloos bly verkondig. Tweedens, die redding van mense is op die spel. Die Judaïste se dwaling is veel meer as 'n denkfout, 'n teologiese mistasting. Dis 'n dodelike kettery! Waarom? Dis 'n rugdraai op "God wat julle deur die genade van Christus geroep het" (Gal 1:6). Om die evangelie van God se vrye genade te versaak, is om die God van genade te versaak! In Gal 5:2-6 word dit uitdruklik gesê. Wie homself nog laat besny,
omdat hy dink dít sal hom vir God aanvaarbaar maak, sal die teenoorgestelde bereik: hy sal nié gered word nie! "Christus het vir hom geen betekenis nie"; hy het sy "band met Christus verbreek"; hy het "die genade van God verbeur". Daar bly gevolglik vir hom net een reddingsalternatief oor: "om die hele wet van Moses te onderhou" (Gal 5:3-4). In beginsel is dit makliker om só gered te word (natuurlik is dit onmoontlik!) as deur Christus plus werke. Want dít sal God in der ewigheid nooit aanvaar nie. Wat sê dit alles vir ons? 1. Daar is net één evangelie
In Gal 1:6-7 gebruik Paulus twee betekenisvolle woorde. Beide word in die OAV en NAV met "ander" vertaal: die Galasiërs word verlei om 'n ander evangelie aan te neem; tog is daar geen ander evangelie nie. Die Grieks maak dit duidelik In die eerste geval word die Griekse woord, heteros, gebruik. Dit dui op iets anders - van 'n heel ander aard. Dis kwalitatief anders. Dis verskillend. Byvoorbeeld: hier is een voorwerp, 'n skoen; daar is 'n ander voorwerp, 'n klip. Die NASB en ESV vertaal dit met "different". In die tweede geval word allos gebruik. Dit dui op iets anders, maar van dieselfde soort. Essensiëel verskil twee dinge nie van mekaar nie - dis bloot alternatiewe.
Byvoorbeeld: Hier is 'n tennisbal en daar is 'n ander tennisbal. Bg. Engelse vertalings gebruik "another". So eksak, beklemtoon die apostel hier, is die ware evangelie gedefiniëer dat daar geen sprake kan wees dat beide beskouings reg is nie. Nee, die Judaïste se beskouing is vals. Dis, trouens, 'n dodelike leuen. Húlle evangelie en dié van die apostels is nie twee ewe geldige roetes na God toe nie! Jy kan nie die ware evangelie aanpas, sonder om dit te vernietig nie - met noodlottige gevolge. Ons móét predikers en hulle evangelie beoordeel! Onthou, die status, geleerdheid en begaafdheid van die boodskapper waarmerk nie sy boodskap nie Nee, die wáárheid van sy boodskap waarmerk die boodskapper. Preek hy die onverwaterde Bybelse openbaring, of nie? Preek hy die boodskap van God se vrye genade in Christus alleen - wat slegs deur geloof in besit gekry word? Wie 'n ander evangelie as hierdie verkondig, plaas homself onder die banvloek van God! Wie 'n ander evangelie as hierdie aanneem, maak homself van Christus los en verbeur God se genade! God se vloek sal diesulkes tref! (Gal 1:8-9) En dit geld van alle ernstig afwykende "evangelies". 2. God is die alleenredder, of glad nie
Die sestiende eeuse Reformasie met
sy drie wekroepe - Sola Gratia! Solus Christus! Sola Fide! - het besef hoe kardinaal belangrik die evangelie se waarheidsinhoud is. En die vierletterwoordjie, sola, lê aan die hart daarvan. In 'n sin het die hele Reformasie daarom gedraai. Nóóit mag ons hierdie alleen vergeet nie - nie wat genade, of Christus, of geloof betref nie. Waarom nie? Dit dra elke keer dieselfde boodskap: as God 'n sondaar red, sal daar nooit enige menslike bydrae of aanvulling wees nie - nie moraliteit, godsdienstige seremonies, ordentlikheid, wysheid, geleerdheid, finansiële bydraes, dienswerk nie - niks nie! Die les van Kornelius is kardinaal belangrik (Hand 10:1-2; 11:14). In hoofstuk 10 sien ons 'n man van uitsonderlike morele verdienste. Hy is godsdienstig, godvresend, ywerig, getrou in barmhartigheidswerk, en 'n bidder sonder weerga. Maar, sê hoofstuk 11:14, hy was nie gered nie! Wat! Wat het geskort? Hy moes eers die sola-evangelie hoor en in die geloof omhels! Dis waarvoor Petrus na hom toe is. Só belangrik kan die suiwer leer wees! 3. Dit was maklik om Paulus verdag te maak - en steeds elke waarheidsprediker
Presies dit was waarskynlik wat gebeur het en waarop v.10 sinspeel: "Klink dit nou asof ek die guns van mense soek ...?"
Waarskynlik het die Judaïste Paulus beskuldig dat hy met 'n goedkoop evangelie witvoetjie by mense soek. Maar, gaan die apostel voort, hy het nog nooit vir die pawiljoene gespeel nie. Hy het slegs één hartstog, naamlik om sy Sender getrou te dien. En dit sal hy doen deur die ware evangelie te bly verkondig - die gratis evangelie! Laat dit op die tafels van ons harte geskryf wees: Jesus Christus het alles, maar alles gedoen wat nodig is vir die redding van elke uitverkorene. En as ons dan inderdaad deur 'n ware geloof met Hom verenig is, moet ons onwrikbaar vas bly staan in die vryheid wat ons in Hom geniet. Ons mag ons nie weer onder 'n slawejuk van allerlei moets en moenies, as bydraes tot Sy versoeningswerk, laat indwing nie (vgl.5:1). 4. Die ware evangelie sal altyd te kampe hê met die verwyt dat dit té maklik is en dat dit gepreek word ter wille van aanvaarding en gewildheid
Te wyte aan gebrekkige en moralistiese prediking en Bybelse onkunde is baie kerkmense tot 'n mindere of meerdere mate vasgevang in die onbybelse, trouens ketterse idee dat hulle vir redding 'n sekere bydrae moet lewer tot die verdienste van Christus. Soos gesien, wou die Judaïste veral die besnydenis by die werk van
Christus voeg. Vandag word so 'n status dikwels aan die doop verleen hetsy die kinderdoop of die belydenisdoop. Ons het gelet op die apostel se verontwaardiging oor en dringende waarskuwing teen so 'n dwaling. Sonder om doekies om te draai, sê hy dat dit inderdaad ewige verlossing in die gedrang bring. Maar dit strek verder as besnydenis of doop. Ek meen dat baie kerkmense vir hulle sekerheid van saligheid staat maak op dinge soos gereelde nagmaalsgebruik en kerkgang, op 'n goeie en vroom lewe, op getroue dienswerk - op wat ook al. Mag die apostel se dringende waarskuwing ingebrand wees in ons gemoedere. Op diegene wat hulle vertroue selfs net deels in enigiets anders as Christus se middelaarswerk alleen stel, rus God se oordele. Christus is vir diesulkes tot geen nut nie; hulle het hulle band met Hom verbreek; hulle het die genade van God verbeur (Gal 5:2-4). Nee, Jesus Christus het absoluut alles gedoen wat nodig is vir die redding van sondaars. As ons dan inderdaad deur 'n ware geloof met Hom verenig is, laat ons vas bly staan in die vryheid wat ons in Hom geniet en ons nie weer onder 'n slawejuk laat indwing nie (Gal 5:1). 5. Ewe waar is dit egter dat saligmakende geloof inderdaad gepaard gaan met en sigbaar word in ander Christelike deugde en vrug
Omdat reddende geloof in Jesus Christus voortvloei uit die wedergeboorte (1 Joh 5:1) - en uiteraard altyd gepaard gaan met die res van wedergeboortevrug - word die teenwoordigheid van onsigbare geloof bevestig deur die ander wedergeboortemerktekens wat wel waarneembaar is: 'n gehoorsame lewe aan die Here; oorwinning oor sonde; liefde vir God asook broers en susters; heerskappy oor die kragte van 'n sondegevalle wêreld (1Joh 2:29; 3:9; 4:9; 5:4; 5:18. Lees dit in die OAV of DAV, of enige goeie Engelse vertaling). Dit beteken dat die afwesigheid van die merktekens van herskepping duidelik vir ons sê dat ons nie reddende geloof het nie en dus nog nooit wedergebore is nie. Sonder hierdie merktekens is 'n persoon gewoon nie gered nie - en moet hy of sy onverwyld in Christus invlug. Jou werke en gehoorsaamheid aan die Here is dus die watermerk en bewys, nie net van jou wedergeboorte nie, maar inderdaad ook van jou reddende geloof. Maar nooit is dit die grond daarvan nie! Ten slotte
Ons kan nou verstaan: die ware evangelie is nie duur nie; ook nie goedkoop nie - dis gratis! Maar die Woord van God kwalifiseer dit met 'n dringendheid
wat ons nie moet miskyk nie:
• Een, daar is iets soos wettisisme en daar is eweneens iets soos wetteloosheid - en die een is so noodlottig soos die ander. Die navolging van die Here Jesus volg 'n baie nou paadjie met twee diep afgronde weerskante. Wettisisme leer dat allerlei moets en moenies die grond van redding is. Wetteloosheid is 'n losbandigheid wat gehoorsaamheid en 'n heilige lewe as nie regtig só belangrik beskou nie.
• Twee, daar is iets soos beginsels, maar daar is insgelyks iets soos die uitlewing daarvan. En beide is onmisbaar deel van outentieke Christenskap!
• Drie, daar is iets soos Christelike vryheid, maar dit word tree vir tree gevolg deur Christelike verantwoordelikheid.
• Vier, daar is iets soos regverdigmaking of regverdiging, maar gewis volg heiligmaking of heiliging in die voetspore daarvan.
Leser, verstaan jy waarvan ons praat. Ken jy die realiteit van hierdie waarhede in jou lewe? Indien jy dit wel proefondervindelik begryp, is jy 'n geseënde van die Here. Of ervaar en verstaan jy bloedweinig hiervan in jou "Christenskap"? Dan flikker daar rooi ligte! Vlug onverwyld in Christus in!
Let egter op, die antwoord lê nie in 'n tandeknersende harder probeer om heilig te lewe nie. Moenie die trapmeul bloot stywer stel nie. Dis futiel en fataal! Nee, nee! Vlug in die geloof in Christus in en bly in Hom skuil. Vertrou Hom met jou ganse lewe en hiernamaals. By Hom alleen is die antwoord. Doen jy dit in geloof en in erns en in diep afhanklikheid, sal jy spoedig agterkom jou geloofserns was die vrug van 'n wedergeboorte deur die Gees. As jy egter uit ervaring begryp waarvan ons praat, hou aan om vas te staan in die vryheid wat ons in Christus geniet. Moet onder geen omstandighede weer onder 'n slawe
juk van vrees en wettisisme beland nie (Gal 5:1). En dien die Here met selfs nog meer dankbaarheid en liefdesywer. Laat almal van ons maar weer en weer in die lig van die Woord oor hierdie saak bid en peins. "Ondersoek julleself of julle in die geloof is; toets julleself ..." (2Kor 13:5, DAV). Besef jy hoe belangrik die inhoud van hierdie studiestuk is? Miljoene is waarskynlik vandag in die verderf, omdat hulle moralisme en goeie werke en sakramente as aanvulling by Christus wou voeg. Sola Gratia! Solus Christus! Sola Fide!
• Die doel van Antipas Herout is om Bybelse lering in die vorm van kort, bevatlike studiestukke gratis beskikbaar te stel, ten einde begrip van en geloof in die Godgesentreerde beginsels van die Woord so wyd as moontlik te bevorder. Dit staan enigeen gevolglik vry om die inhoud van hierdie studiestuk met of sonder erkenning te gebruik. Die skrywer het immers self baie hulp by andere gekry. Hy glo dis 'n suiwer uiteensetting van Skrifopenbaring, en sy hartstog is om die waarheidsevangelie so wyd moontlik te versprei, nie om dit te kniehalter nie. • Nico van der Walt onderskryf die historiese, internasionale en reformatoriese 1689 Baptistebelydenis (soos meeste Gereformeerde Baptiste wêreldwyd), asook die Belydenis van Sola 5, 'n assosiasie van Godgesentreerde evangeliese gelowiges en gemeentes in meer as 'n halfdosyn lande in Afrika suid van die ewenaar.
• Gereeld word 'n preek of studiestuk soos hierdie wêreldwyd en gratis in Afrikaans en meermale in Engels per e-pos gestuur aan mense wat dit persoonlik aangevra het.
• Subskripsies, adresveranderings, kansellasies en korrespondensie: Postnet Suite No. 148, Privaatsak X1, Northcliff, 2115, Suid-Afrika; E: nico.vanderwalt@reformed.org.za; Tel. 082 848 9396.
• Nico van der Walt het aan die Universiteit van Stellenbosch studeer en daarna vir 'n dekade as Siviele Ingenieur gewerk (as konstruksieingenieur en universiteitsdosent). Na 'n radikale Christelike bekering en daaropvolgende teologiese studie aan die Potchefstroomse Universiteit, was hy vir drie dekades veral stigterspredikant van twee gemeentes in die Vaaldriehoek en Pretoria. Hy was ook vir 'n stuk of twaalf, dertien jaar 'n dosent aan die Lynnwoodrif Bybelskool. Die afgelope paar jaar wy hy meeste van sy tyd aan skryfwerk en prediking waar hy ook al uitgenooi word.
Berichtdoor Ton » Za Jul 20, 2019 11:38 am
1. Vir die volgende 2 maande gaan julle waarskynlik niks van my kant af kry nie. Ek en Soniah het 'n dogter, skoonseun en 2 kleindogters in die VSA en ons vetrek DV eerskomende Woensdag om vir 6 weke daar te gaan kuier. Ongelukkig is my massa-versendingsprogram net op my tafel-rekenaar - wat ek uiteraard nie saamvat nie. Ek stuur dus vandag 'n bietjie meer leesstof as gewoonlik. Sou julle méér soek, verwys ek julle na my 5 blogs waar daar 'n massa leesstof is (sien besonderhede in fyner skryf agter op die Heroute - of gaan direk na www.e-preke.blogspot.com - waar ook die ander adresse is).
2. Ek stuur vandag 3 Antipas Heroute. Dalk het ek al in die verlede hiervan vir julle gestuur, maar ek moes die afgelope tyd oor die onderwerpe preek/praat. En het weer die studies 'n bietjie nagesien en gekorrigeer. Al drie sny kardinaal belangrike sake aan en ek wil julle aanmoedig om dit desnoods meer as een keer deur te werk. Trouens, ek ag No. 21 as van lewensbelang (en ek praat van die ewige lewe!).
3. Hoewel nie die prim?re fokus daarvan nie, sny twee van die studies (no. AH17 & AH 53) die kwessie van die doop aan - en ek weet talle van julle het 'n ander doopbeskouing as ek. En soos ek, voel van julle bes moontlik baie sterk oor jul oortuigings hieroor - en ek respekteer dit. Maar weet dit, ek stuur dit nie met bymotiewe vir julle nie. Dit was nog altyd my benadering om kontensieuse sake te vermy wat hierdie interkerklike en internasionale poslys betref - en so sal dit bly. Maar hierdie keer is dit onvermydelik en dit sal sekerlik niemand kwaad doen om meer ingelig te wees oor die kwessies wat aangesny word nie.
Van julle het al gewonder hoe 'n "goeie en vroom seun" soos ek - wat as baie toegewyde Dopper groot geword het en om alles te kroon op die Puk teologie geswot het - só ernstig kon dwaal om 'n Baptis te word. Laat ek darem ter versagting dadelik byvoeg, na enkele jare se ongemaklike en halfhartige geflankeerdery met die charismatiese beweging nadat ons uit die Gereformeerde Kerk is, het ons teruggekeer na gereformeerde paaie (let op, ek spel dit met 'n klein lettertjie), oftewel Godgesentreerde, Christusgefokusde en Woordgefundeerde paaie.
Laat ek nou maar uitkom met die sak patats.
Amper 40 jaar gelede tydens my finale jaar aan die Potchefstroomse Teologiese Skool en as kandidaat vir die Dopperbediening, het ek geweet ek moet eens en vir altyd duidelikheid kry oor die hele kwessie van die doop - eintlik oor die verbondsleer, die verlossingsleer en die leer oor die kerk. Dit was dinge waaroor ek toe al 'n hele ruk ernstig gewonder en gewroeg het. Ek het immers verstaan dat dit nie net 'n kwessie was van hoeveel water en hoe oud die dopeling is nie - nie naastenby nie. Ek het geweet mens se beskouing hieroor en jou gevolglike praktyk het enorme implikasies - sowel teologies as persoonlik.
Vir amper 6 maande in 1981, tydens my finale jaar aan die Teologiese Skool, het ek die verbond en die Bybelse verlossingsleer en die leer oor die kerk ge-eet en geslaap - en die doop wat groot implikasies hiervoor het. (Soniah was al die pad saam met my). Ek het dik boeke gelees - en natuurlik die Bybel - en toenemend in vrees en bewing gebid. Maar uiteindelik het die dag aangebreek dat ek geweet het dat ek weet. Waarheen dit my en Soniah en ons 4 dogtertjies sou lei, het ons geen benul gehad nie. Soos 'n vriend van my ges? het, ons was besig om ons toekoms te verpas. Maar ons het ons gesigte soos keistene gemaak "and immediately started to walk our talk". En ons hemelse Vader en die Hoof van die kerk hét ons - tot vandag toe - wonderlik gelei en versorg. Natuurlik was die pad nie altyd ewe maklik nie, inteendeel, maar in die steek is ons nooit gelaat nie.
En daar het die nuuskieriges onder julle dit nou einde ten laaste uit die perd se bek uit.
Berichtdoor Ton » Za Jul 20, 2019 11:48 am
DIE VERHOUDING TUSSEN OU EN NUWE VERBOND
Enkele Perspektiewe en Implikasies
Iemand het eenkeer gesê: "My seun, die dag as jy die verhouding tussen Ou en Nuwe Verbond verstaan, mag jy jouself 'n teoloog noem." Dit was wyse woorde. Want talle van die grootste en ernstigste dwalinge in teologie en kerk deur die eeue was te wyte aan 'n gebrekkige begrip van die verhouding tussen die twee fases van die genadeverbond.1 Dis 'n toestand wat ongelukkig voortduur met talle ernstige ellendes in die kerk tot gevolg. Hierdie studiestuk maak nie aanspraak op volledigheid nie; inteendeel. Dit bied bloot 'n paar fundamentele perspektiewe.
 God se genadeverbond met die gevalle mens loop soos 'n ruggraat dwarsdeur Sy Woord. Begrip en verrekening van hierdie verbond is nodig om die boodskap van die Heilige Skrif reg te verstaan, om God behoorlik te ken, om die evangelie te begryp en reg te verkondig, om die Christelike lewe te leef soos dit moet. En dis nodig vir die kerk om waarlik kerk te wees.
 'n Verbond kan in die algemeen soos volg gedefinieer word: Dis 'n onderlinge en baie gewigtige ooreenkoms tussen twee partye, wat hulle absoluut en gewoonlik permanent verbind om sekere dinge vir mekaar te wees en te doen.
• Die Skrif bevat talle beskrywings van sulke verbonde tussen mense (Gen 21:22-34; 31:44-55; Jos 9; 1Sam 18:3; 2Sam 3:6-21; 5:3; 1Kon 5).
 God het hierdie algemene begrip in die antieke wêreld geneem om Sy ewige en onverbreekbare verhouding met diegene wat Hy na die sondeval as nuwe mensheid sou red, te omskryf en te reguleer. Die verbond is dus die 'konstitusie' van God se reddingsplan.
 Die genadeverbond het 'n sterk ontwikkelingsgang in die Ou Testament; trouens, in die hele Skrif. Embrionaal is dit reeds in die moederbelofte (Gen 3:15) teenwoordig. Dan kry dit verdere gestalte in die verbond met Noag (Gen 9:1-17). Veral in God se verbondsluiting met Abraham kom dit behoorlik na die oppervlak (Gen 12:1-3; 15; 17; 22:119). Hierdie verbond word herbevestig met Abraham se nageslag, Isak (Gen 26:2-5) en Jakob (Gen 28:10-22). Verder word die verbond herbevestig en -bekragtig met Dawid, maar veral met Moses tydens die uittog, oftewel met die volk wat uit Egipte gered is. Dit gebeur by Sinaï en word ongeveer veertig jaar later herbevestig, net voordat Israel Kanaän inneem. Laasgenoemde gebeurtenis is vervat in die Deuteronomiumboek, wat die struktuur vertoon van 'n tipiese verbondsdokument. Die Sinaïtiese verbond, naas die verbond met Abraham, is van die allergrootste belang en oorheers die lewe van die verbondsvolk daarna.
 Die daarstelling van die verbond is eensydig. God, en Hy alleen, neem die soewereine inisiatief daarin, en bepaal die aard van die verhouding eensydig. Die uitvoering of instandhouding van die verbond is egter tweesydig. Beide partye, God en mens, is dus aktief
betrokke by die uitlewing daarvan. Die Here beloof immers sekere dinge aan die mens as voorregte (iets wat Hy doen), terwyl Hy ander dinge as verantwoordelikhede voorskryf (iets wat die mens moet doen).
 Volgens die verbondsvoorskrifte is die verhouding tussen die twee partye nie bloot onpersoonlik, formeel en juridies nie. Dis 'n verhouding van eenheid en gemeenskap, gekenmerk deur wedersydse bande van intieme liefde en lojale trou. Veral twee alledaagse en baie sprekende beelde word gebruik om dit te beklemtoon: die verhouding tussen man en vrou binne die huwelik (Jes 54:5; Jer 31:31-32; Eseg 16:1-14; Hos 1:2; 3:1; Ef 5:24-25, 32; Op 21:9); en die verhouding tussen ouer en kind (Eks 4:22; Deut 1:31; 8:5; Hos 11:1; Rm 8:15; 2Kor 6:18; 1Jh 3:1).
• Die tipiese verbondsformule, "Ek sal vir julle 'n God wees, en julle moet vir My 'n volk wees", bring hierdie heerlike waarheid uitnemend na vore. Dit kom regdeur die Bybel voor en geld tot in ewigheid (onder meer Gen 17:8; Jer 24:7; 31:33; 32:38; Eseg 11:20; 14:11; 36:28; 37:23, 27; 2Kor 6:16; Hb 8:10; Op 21:3).
 'n Paar verdere sake oor die genadeverbond is ter sake:
• Aan die hart van God se verbond met Abraham is die uitspraak van Gen 15:6: "En hy het in die Here geglo; en Hy het hom dit tot geregtigheid gereken" (OAV). Dit, sê die Nuwe Testament oor en oor, toon dat regverdiging alleen deur geloof kom en dat dit van die begin af so was (Rm 4:3, 9, 22; Gl 3:6; Jk 2:23).
• Hoewel God se morele wet, soos in die Tien Gebooie gekonsentreer, aan die hart van die Sinaïtiese verbond was, gee Hy daar ook 'n massa seremoniële voorskrifte wat die Israelitiese godsdiens daarna oorheers. Die Nuwe Testament beklemtoon dat die morele wet, as uitlewingsriglyn vir die verbondsvolk se dankbaarheidsliefde en gehoorsaamheids-trou, ewig geldig bly (Mt 5:17-20). Daarenteen dring dit daarop aan dat die seremoniële wette met die koms van Christus vervul is en nie meer betrekking op die verbondsvolk het nie. Veral Galasiërs en Hebreërs onderstreep dit - as ernstig gewaarsku word teen 'n voortgaande handhawing daarvan. Dis nie net onnodig nie; dis dodelik sondig (vgl. o.a. Gl 5:1-10; Hb 6:4-8; 10:2631).
• In Gl 3 en 4 verduidelik Paulus dat God reeds 430 jaar voor Sinaï, tydens die verbondsluiting met Abraham, die
fundamentele en onveranderlike verbondsbeginsel van regverdiging deur die geloof alleen vasgelê het (Gl 3:15-18). Die seremoniële wet was bloot gegee as 'n kinderoppasser (die sin van die Grieks in 3:24) wat die Godsvolk en die verbondsopenbaring moes bewaar totdat die geloof gekom het (3:23-25) - die volle openbaring van God in Christus. Israel was dus soos klein kindertjies wat nie na hulleself kon omsien nie - maar die seremoniële wet het hulle opgepas en deur die eeue begelei. Met die aanbreek van die volheid van die Nuwe Verbond, en die volwassenheid wat dit vir God se verbondsvolk meebring, het die noodsaak daarvoor egter verval (4:1-7). Die seremoniële wet het dus die funksie van steierwerk gehad tydens die oprigting van God se verbondsgebou. Dit was nooit doel op sigself nie, maar bloot middel tot 'n doel. En toe die doel bereik is, moes die steierwerk weg.
• Die besnydenis was in die sentrum van Israel se seremoniële verbondsverpligtinge. Dit was teken van die verbond, en ongehoorsaamheid was 'n uiters ernstige oortreding (Gen 17:14). Wat het dit beteken?
~ Soos tipies by verbond sluitings, was dit 'n selfveroordelingseed: as ek my nie hou aan hierdie verbond nie, mag ook my bloed vloei en ek afgesny word uit die volk van God.
~ Waarom is spesifiek die manlike geslagsorgaan besny? Sekerlik het dit daarop gedui dat verbondsaanwas primêr deur natuurlike geboorte sou plaavind. Nasionale Israel was immers die verbondsvolk (in die ruim sin). Mens is destyds in die verbond in gebore. Dat dit al vereiste was, is duidelik uit die feit dat die teken al op die ouderdom van agt dae aangebring is.
~ Dit was waarlik 'n verbond van genade, want wie het enige beheer oor wie sy ouers is en watter volk hy in gebore word? Soos hieronder aangetoon, was dit wel genoegsaam vir heerlike voorregte in hierdie lewe, maar die ewige lewe het nie sondermeer gevolg nie.
~ Die besnydenis was deel van die steierwerk wat met die koms van Christus afgetakel is. Niemand wat Paulus se briewe lees, kan daaroor twyfel nie. Maar dat dit al eeue voor Sinaï ingestel is, is sekerlik nie sonder betekenis nie. Waarom? God het dit as teken ingestel om Sy volk van die heidene af te sonder. Kennelik het Hy
'n verbondsmerk as uiters belangrik geag. Daarom is dit nie verbasend nie dat ook die Nuwe Testament voortgaan met 'n uiterlike teken van verbondstoetrede - die doop.
• Dit is van die allergrootste belang om te verstaan dat God net een genadeverbond het. Gl 3:16 is in hierdie verband 'n sleutel: "God het sy beloftes aan Abraham en aan sy nakomeling gegee. Daar staan nie 'aan nakomelinge', meer as een nie, maar: 'en aan jou nakomeling', net een, en hierdie nakomeling is Christus." Ten diepste is die verbond dus 'n verbond tussen God die Vader en God die Seun - en wel in Sy hoedanigheid as die mens Christus Jesus (1Tm 2:5), die Adam en Verbondshoof van die nuwe mensheid (1Kor 15:45,47).
~ Hoe kry 'n sondaarmens dan deel aan hierdie verbond? As hy deur die geloof met Christus verenig word en sodoende ook 'n kind van Abraham word (Gl 3:6-7, 29). Deur die geloof word hy dus uit die ou Adam uitgehaal en in die laaste Adam ingeplant (vgl. Rm 5:12-21).
~ Dis belangrik om te verstaan dat ook Ou Testamentiese gelowiges deur die geloof alleen gered is (Rm 4). Wat sê dit? Ook húlle moes met Christus verenig word ten einde deel te kry aan die verbond! Hulle moes glo in wat Hy sou doen; soos ons moet glo in wat Hy gedoen het. Wat het hulle geloof behels? Dit het tot uitdrukking gekom in onderhouding van die seremoniële wette - begripvol (volgens God se openbaring tot op daardie stadium), nederig (in die bewussyn van eie sondigheid), opreg (meer as bloot uiterlike ritueel) en gelowig (in die vertroue dat die Lam wat Gód sou voorsien uiteindelik as finale offer vir sondaars sou sterf). En dit alles moes verpak wees in bekeerde en bekerende lewens voor die aangesig van hulle Verbondsgod - as bewys van die egtheid van hulle geloof.
~ Sedert die sondeval was daar gevolglik nog nooit sprake van enige redding, anders as deur geloof in Christus nie - die Hoof van God se nuwe skepping en mensheid. In Ou Testamentiese tye het hierdie geloof tot uitdrukking gekom in 'n vasgryp van God se beloftes oor Hom. Om met Hom deur die geloof verenig te word, was dus nog altyd die enigste manier om te ontvlug vanuit die gevalle mensheid in Adam en gevolglike veroordeling deur God (Rm 5:12-21; 1Kor 15:21-22). Die ou Puritein, Thomas Goodwin (1600-1680), het dit kostelik gestel: There are but two men standing before God, Adam and Christ, and these two
men have all other men hanging on their girdles.
• Samehangend met God se openbaring in die Woord, het Sy heilshandele met Sy verbondsvolk 'n progressiewe, of ontwikkelende karakter gehad - totdat dit uiteindelik in die koms en werk van Jesus Christus gekulmineer het. Afgesien van gereelde verbondsvernuwing en ontwikkeling in die Ou Testament, is vir ons doel veral belangrik dat dit in twee duidelike fases uiteenval: die Ou Verbond (of Testament) en die Nuwe Verbond (of Testament). In hierdie verband is twee samehangende waarhede van die allergrootste belang:
~ Daar is net één genadeverbond. Dit is onteenseglik duidelik uit wat hierbo verduidelik is. Diegene wat voor Sy koms deur geloof met Christus verenig is, en diegene met wie dit daarna gebeur, sal uiteindelik sáám die vervolmaking van hulle verbondserfenis ontvang (Heb 11:39-40). Die kardinale punt is dit: daar is 'n onverbreekbare eenheid, 'n onmiskenbare kontinuïteit tussen Ou en Nuwe Verbond.
~ Tog praat die Bybel ook in eksplisiete terme van die Ou Verbond en van die Nuwe Verbond (Heb 8, veral v.13). Kennelik is daar 'n verskil tussen die twee. Die volgende kardinale punt is dit: daar is 'n onderskeid, 'n diskontinuïteit tussen Ou en Nuwe Verbond.
 Die kontinuïteit en eenheid tussen Ou en Nuwe Verbond is reeds beklemtoon en verduidelik. Nou moet nader gekyk word na die ander kant van die saak: die diskontinuïteit, oftewel die onderskeid.
DIE DUBBELE KARAKTER VAN DIE OU VERBOND
 Hierdie dubbele karakter kom tweërlei tot uitdrukking. Enersyds het dit in die aard van sowel die verbondsvoorregte as die verbondsverpligtinge gelê. Andersyds het dit tot 'n tweedeling van die verbondsvolk self gelei.
 Eerstens het die verbondsvoorregte en -verpligtinge 'n dubbele karakter gehad. Dis op meer as een manier te sien:
• Vanuit die tydelike en voorlopige aard van die Ou Verbond het sekere van die volk se voorregte en verpligtinge na vore gewys. Ware geloof het dus in 'n toekomsgerigtheid tot uitdrukking gekom.
~ As voorreg het hulle die
beloofde land, Kanaan, ontvang. Dit was egter ook 'n voorafskaduing van die ewige Kanaan wat hulle wat waarlik geglo het, sou ontvang (Heb 11:8-10; 13-16).
~ As verpligting moes hulle die offerdiens in stand hou. Dit was egter ook 'n voorafskaduing van die groot en finale offer van die Lam van God, aan Wie elkeen sou deel kry wat waarlik glo.
• Vanuit die hoofsaaklik uiterlike aard van die Ou Verbond, het sekere aspekte daarvan na binne gewys. Ware geloof het dus ook in hartsopregtheid tot uitdrukking gekom.
~ Die offer van 'n dier moes die mense daaraan herinner dat dit eintlik húlle was wat moes sterf. Hierdie handeling moes dus veel meer as 'n blote ritueel wees. Ten einde vir God aanvaarbaar te wees, moes die offeraar se handeling met innerlike verootmoediging en berou gepaard gaan. En die egtheid daarvan sou blyk uit 'n bekeerde en bekerende lewe volgens God se Wet.
~ Die besnydenis was iets uiterliks, aan die manlike geslagsorgaan. Maar dit het ook na binne gewys en moes die volk herinner aan die noodsaak van die besnydenis van die hart (Deut 10:16; 30:6; Jer 4:4 ens.). Wat mense dus eintlik vir God aanvaarbaar gemaak het, was 'n heilige hartsgesteldheid - wat noodwendig tot 'n bekeerde en bekerende lewe lei.
 Tweedens het gehoorsaamheid aan bogenoemde - al dan nie - 'n tweedeling in die volk te weeg gebring.
• Die Ou Testament self maak toenemend duidelik dat net die gelowiges en opregtes (dus die bekeerdes en bekerendes - die besnedenes van hart) eintlik die ware verbondsvolk is en dus aan God behoort en die ewige lewe sal beërf. Regverdiging was immers van die begin af deur geloof alleen. Hierdie mense is die oorblyfsel, die seweduisend wat Baäl nie aanbid nie (1Kon 18:18). Dis sekerlik ook nie sonder betekenis nie dat hierdie tema al hoe meer aandag kry soos die Ou Testamentiese Godsopenbaring vorder. Vgl. byvoorbeeld Deut 4:23-31; Jes 6:13; 10:20-22; Eseg 5:1-4.
• Die Nuwe Testament is duidelik: die oorgrote meerderheid van die Ou Testamentiese verbondsvolk is nooit gered nie, maar het onder God se toorn gesterf (1Kor 10:1-5; Hb 3:7-9; Jud 5). Waarom? Van die toekomstige
en innerlike aspekte van die verbond het hulle niks verstaan nie! Anders as die oorblyfsel, God se uitverkorenes en gunsgenote, was hulle ongelowig, onopreg en ongehoorsaam!
ROMEINE 9 : DIE WARE ISRAEL
 Die Nuwe Testament bevestig hierdie dubbele karakter van die Ou Verbond in duidelike taal. Rom 9:6 en konteks is veral eksplisiet in hierdie verband:
• In die eerste verse van Rom 9 antwoord Paulus 'n vraag wat hy by sy lesers antisipeer. In Rom 8 gee hy die versekering dat die volharding en redding van God se uitverkorenes gewaarborg is, want dit is in God se ewige raadsplan gewortel. Die vraag kom nou asof vanself: Wat dan van die Jode? Was hulle nie God se uitverkore verbondsvolk nie? Tog het hulle Christus verwerp en is hulle gevolglik onder God se toorn (v.4-5).
• Dit beteken egter nie dat God se verlossingsplan en genadeverbond verydel is nie. Hoe so? "Immers nie almal wat van Israel afstam, is werklik Israel nie ..." (v.6). Daar is dus 'n ware en ewige Israel binne die uiterlike en tydelike Israel (nasionale Israel). En die verbondsbeloftes waarvan Rom 8 praat, is net van toepassing op hierdie ware Israel.
• In v.7-13 verduidelik en illustreer die apostel sy skokkende stelling in v.6. Hy gebruik twee voorbeelde: in v.7-9 die van Ismael en Isak, Abraham se kinders; en in v.10-13 die van Esau en Jakob, Isak en Rebekka se kinders.
~ V.7-9: Daar is soiets soos 'n nageslag én 'n nageslag; kinders én kinders. En daar is die wêreld se verskil tussen die twee. Daar is 'n nageslag in die natuurlike sin; maar dan is daar 'n nageslag deur wie God se verbond voortgedra word. Daar is die kinders van die vlees; en daar is die kinders van die belofte - die kinders van God. As dit dus by die verbond kom, is net sekeres kinders. Ismael het geen deel aan die genadeverbond gehad nie; Isak egter wel - en in hom, as God se uitverkorene en deel van die oorblyfsel, word die plan van God voortgedra.
~ V.10-13: Paulus antisipeer 'n beswaar. Ja, maar Ismael en Isak het twee verskillende ma's gehad. En in Ismael se geval het Abraham 'in die vlees' opgetree. Goed, sê Paulus, kom ons kyk na Esau en Jakob. Hulle het dieselfde pa en ma gehad; trouens, hulle was 'n tweeling. Tog, toe hulle nog in die moederskoot was, het God al 'n keuse
uitgeoefen! Net Jakob sou deel hê aan die genadeverbond. In hóm word die plan van God voortgedra.
• Dus, daar was 'n ware, uitverkore Israel binne die volk Israel. Almal was volledig betrokke by die tydelike en uiterlike aspekte van die verbond, maar nét die ware Israel was gunsgenote van die verbond.
 Ander Nuwe Testamentiese Skrifgedeeltes wat op dieselfde waarheid sinspeel, is Rom 2:28-29 en Fil 3:3.
 Johannes was die Messias se wegbereider. Hy het as 't ware met die een voet in die Ou Testament gestaan, en met die ander in die Nuwe. As sulks is sy prediking van die allergrootste openbaringshistoriese belang. Tewens, dit bevat die sleutel om die verhouding tussen die twee Testamente te verstaan. Matt 3:1-12 is gevolglik wonderlik verhelderend.
• V.2-3: Bekeer julle! Waarom? Die Koninkryk van die hemele het naby gekom! 'n Nuwe bedeling is op hande die regering van die Messias.
• V.5-6: Diegene wat hierdie profesie in die geloof omhels, word deur hom gedoop - met sondebelydenis.
• V.7-9: Die eiegeregtige Fariseërs en ongelowige Sadduseërs wil ook gedoop word. As kwalifikasie hiervoor beroep hulle hul op afstamming van Abraham. Maar dis nie voldoende nie. Daar is maar één kwalifikasie: bekeringsvrug!
• V.10 en 12: Die ou bedeling se einde is op hande. Nie langer gaan die dubbelslagtigheid van die Ou Testamentiese verbondsvolk voortduur nie! Die Koning gaan 'n skeiding bring!
~ Israel was tot nou toe soos 'n vrugteboord met twee soorte bome: die wat goeie vrugte dra en die wat niks dra nie. Maar hieraan gaan die Koning nou 'n einde bring. Sy byl is reeds in Sy hand. Élke boom wat nie vrug dra nie (bekeringsvrug, vanuit die konteks) gaan uitgekap en verbrand word. Van nou af sal daar in die Koning se boord nét bome wees wat vrug dra!
~ Om seker te maak die punt word nie gemis nie, herhaal Johannes dit aan die hand van 'n ander beeld. Israel was tot nou toe soos 'n dorsvloer waarop sowel koring as kaf lê. Aan hierdie vermenging gaan die Koning nou 'n einde bring. Sy skop is reeds in Sy hand. Die koring gaan Hy bewaar
en die kaf verbrand. Daar sal géén vermenging meer wees nie - Hy gaan die vloer deur en deur skoonmaak.
• V.11: Presies hóé gaan die Koning die skeiding te weeg bring? Ten einde dit volkome en finaal te maak, gaan hy dubbeld te werk gaan - negatief en positief. Wat meer is, die nuwe bedeling gaan baie heerliker as die oue wees.
~ Die bloot tydelike en uiterlike elemente van die Ou Verbond, asook diegene wie se verbondsonderhouding niks verder as dit gekom het nie, sal deur die vuur2 van Sy oordeel vernietig word3.
~ Die ware Israel, diegene wat deur geloof met Hom verenig is, sal deur die Koning oorspoel word met die oorvloedige werk van die Heilige Gees - ten einde die Ou Testamentiese beloftes oor die Nuwe Verbond in hulle te verwerklik (onder meer Deut 30:6; Jer 24:7; 31:31-34; Eseg 11:19-20; 36:22-32; Hos 2:13-22; Joël 2:28-32).
 Die skeiding sou dus dramaties en totaal wees. Diegene vir wie dit in die Ou Testament net om die uiterlike en tydelike gegaan het, sou finaal verwyder word uit God se verbondsopset. En diegene wat inderdaad aan Hom behoort, sou deur veel ryker begenadiging ver bo die belewinge van die Ou Testament se ware Israel uitgelig word.
 In die Hebreërboek rig die geïnspireerde skrywer hom tot Joodse Christene wat lam in die knieë is. Die eise van dissipelskap het te veel begin raak en hulle oorweeg dit om terug te keer na Ou Testamentiese seremoniële godsdiens.
 Hebreërs se waarskuwings teen so 'n omkeer kom met 'n dringendheid en 'n heilige verontwaardiging wat beswaarlik elders in die Nuwe Testament geëwenaar word. Dit word op elke denkbare manier verduidelik dat die seremonies van die Joodse godsdiens in Jesus Chrisus vervul is. Die geadresseerdes wil dus terugkeer na iets wat nie meer bestaan nie!
• Die ses pastorale waarskuwings in die boek vul enige Christen met die vrese van die Here (2:1-4; 3:7-4:13; 5:11-6:12; 10:26-39; 12:14-17; 12:25
29). So 'n terugdraai, word duidelik gesê, kom neer op 'n miskenning van wat God finaal en volmaak in Christus gedoen het. Dit word in skokkende sterk taal gesê. Dis so goed soos om die Seun van God weer te kruisig en te verag; om Hom openlik te bespot; om die bloed van die verbond te minag (Heb 6:6: 10:29). Só 'n ernstige saak is dit, dat diegene wat hulle daaraan skuldig maak, net een uiteinde het - die verskriklike toorn van God.
 Hebreërs se hele argument is gebaseer op die onderskeid tussen Ou en Nuwe Verbond - en besonderlik op die feit dat Ou Testamentiese seremonies in Jesus Christus vervul is. Die skrywer werk sterk met die Messiaanse belofte van Jer 31 (Heb 8:8-13; 10:15-18) om te toon dat die koms van die Nuwe Verbond 'n einde gebring het aan die uiterlike en skaduagtige elemente van die Ou Verbond (8:13). Diegene wat aan die Nuwe Verbond deel het, het nou die morele Wet in hulle denke en harte (8:10). Hulle is vrygespreek en almal ken die Here4 (8:11-12).
 Die verhouding tussen Ou en Nuwe Verbond word sketsmatig op die agterblad voorgestel.
 God het net een genadeverbond, en net een ewige Godsvolk - waaraan mens deel kry deur geloof in Christus, die Verbondshoof en Adam van die nuwe mensheid. Hierin lê die samebindende van God se raadsplan, van Sy verlossingsplan, en van die Woord as Sy besondere openbaring aan die mens. Daar is dus 'n kontinuïteit tussen Ou en Nuwe Verbond.
 Tog is daar 'n dramatiese en uiters betekenisvolle onderskeid tussen Ou en Nuwe Verbond - en daarom tussen die dubbelslagtige Ou Testamentiese verbondsvolk en die Nuwe Testamentiese gemeente van toegewyde gelowiges. Hierdie twee verbondsbedelinge word geskei deur die vleeswording en werk van Christus, en die daarmee gepaardgaande uitstorting van die Heilige Gees. Daar is dus 'n diskontinuïteit tussen Ou en Nuwe Verbond.
• Die Ou Verbond het in die teken van verwagting gestaan; die Nuwe staan in die teken van vervulling.
• Mense het deur natuurlike geboorte deel gekry aan die Ou Verbond - maar dit het op sigself nie
die ewige saligheid beteken nie. Daarvoor was besnydenis van die hart nodig. Aan die Nuwe Verbond kry mens egter deel, nie deur natuurlike geboorte nie, maar deur die wedergeboorte - en dit waarborg terselfdertyd die ewige saligheid.
• Die Nuwe Verbond is kwalitatief baie ryker as die Oue. Hierdie feit lê aan die hart van die Ou Testamentiese beloftes. Die Heilige Gees, as groot gawe van die eindtyd (die tydperk tussen Christus se eerste en tweede koms), het dit kom realiseer. Die Nuwe Verbond laat dus geen ruimte meer vir die dubbele karakter van die Ou Verbond nie.
 As dit gaan oor die verhouding tussen Ou en Nuwe Verbond, staar twee gevare ons in die gesig - gevare wat teologies verwringend is, en daarom katastrofies vir prediking, pastoraat en praktyk:
• 'n Verwaarlosing van die kontinuïteit tussen Ou en Nuwe Verbond. Diegene wat die wonderlike geïntegreerdheid van God se verlossingsplan en Woord miskyk, betaal 'n duur teologiese en pastorale prys daarvoor. Hulle kan geringskatting van die Ou Testament beswaarlik vermy, en mis sodoende groot stukke Godsopenbaring wat noodsaaklik is vir volwasse Christenskap. Ergste van alles is dat uiters belangrike aspekte van God se karakter en wese, wat net in die Ou Testament geopenbaar word, by hulle verbygaan. Uiteindelik masel hierdie dwaling uit in 'n eensydige beklemtoning van God se goedheid ten koste van die ewe belangrike belewing van Sy strengheid, en die gepaardgaande vrese van die Here (Rom 11:22).
• 'n Verwaarlosing van die diskontinuïteit tussen Ou en Nuwe Verbond. Hierdie is geen ligtelike teologiese mistasting nie. Dit bring 'n subtiele veroutestamentisering van talle Nuwe Testamentiese waarhede mee. Nêrens het dit gevaarliker en meer Godonterende gevolge as in die soteriologie (verlossingsleer) en die ekklesiologie (die leer oor die kerk) nie.
KARDINAAL BELANGRIKE IMPLIKASIES
 Waar die verhouding tussen Ou en Nuwe Verbond reg verstaan word, sal die noodsaak van wedergeboorte - en dit wat daarmee saamhang - uiteraard sterk beklemtoon word (Jh 3:3-8). Die volle evangelie sal nie net na buite verkondig word nie, maar ook binne die gemeente. Gelowiges sal hulleself
gereeld ondersoek of hulle in die geloof lewe (2Kor 13:5); hulle sal hulle heil uitwerk met vrees en bewing (Fl 2:12-13; 2Pt 1:10-11, OAV). Die prediking sal huigelaars vir hulleself ontbloot. En gemeentekinders sal weet dat hulle nie op hulle ouers se geloof kan staatmaak vir redding nie, maar dat hulle self voor die Here aanspreeklik is. Waar die verskil tussen Ou en Nuwe verbond egter verwaarloos word, sal dit amper sonder uitsondering gepaard gaan met susprediking - en dikwels met dodelike dwalings soos die wederbarende werking van die doop (baptismal regeneration), en die veronderstelde wedergeboorte van verbondskinders. En talle wat onderweg is na die ewige verdoemenis, sal hulleself wysmaak dat hulle met God versoen is!
 Die Nuwe Testament praat in die mees verhewe terme oor die sentrale en Godverheerlikende rol van die ware gemeente in die Here se raadsplan (vgl. onder meer Jh 17:20-23; 2Kor 11:2-4; Ef 1:23; 3:9-11, 20-21; 4:1-16; 5:25-27, 32; Op 1-3; 19:7-8). Die uitlewing van hierdie grootse roeping hang egter ten nouste af van die kerk se suiwerheid en getrouheid. Wat bring méér oneer oor die Here se Naam as 'n wêreldgelykvormige instituut wat homself die kerk van Christus noem?
As die diepgaande verskille tussen die Ou en Nuwe Verbond verwaarloos word, bring dit noodwendig 'n veroutestamentisering van die kerk mee. Gou-gou lyk die gemeente dan soos Ou Testamentiese Israel - met 'n groot komponent (dikwels die meerderheid!) ongeredde lidmate. As dit eers die geval is, is ware kerkwees per definisie onmoontlik - want mense sonder die Gees kan nie eers begin om Nuwe Testamentiese standaarde te haal nie. As die verhouding tussen Ou en Nuwe Verbond egter reg verstaan word, word begryp dat die ware kerk 'n uit-die-wêreld-geroepte gemeente van gelowiges is, dissipels van Jesus Christus.. Nog meer, dan word begryp hoe kardinaal belangrik ware kerkwees is vir effektiewe evangelisering, vir die opbou van gelowiges, en vir die eer van God.
 Beide Ou en Nuwe Verbond het 'n verbondsteken wat volg op die deelkry daaraan: die besnydenis en die doop onderskeidelik. Wat die besnydenis vir die Ou Verbond was, is die doop vir die Nuwe. Die doop het dus in die plek van die besnydenis gekom. As die diskontinuïteit tussen Oue en Nuwe egter verwaarloos word, word hierdie analogie verskraal tot 'n simplistiese gelykstelling - met die kinderdoop tot gevolg.
As die verhouding egter reg verstaan word, lei dit glashelder duidelik tot die Nuwe Testamentiese doop - die doop van gelowiges, oftewel die belydenisdoop. Waar mens Ou Testamenties deel gekry het aan die Genadeverbond (in die ruimer sin) deur geboorte, kry jy immers nou daaraan deel deur die wedergeboorte. Dít is die kwalifikasie wat die analogie tussen doop en besnydenis beheers.
 Nooit kan die ondergaan van die Bybelse doop op sigself 'n persoon se redding verseker nie. Maar ewe waar is dit dat iemand wat die implikasies van die Bybelse doop verstaan, maar hom of haar tog nie laat doop nie, nie daarop kan peil trek dat hy of sy die finale oordeel van Christus met vertroue tegemoet kan gaan nie. Ewe min kan iemand wat hom of haar in die geheim laat doop en daarna voortgaan asof niks gebeur het nie, daarop staat maak dat hy of sy op daardie dag deur Christus voor Sy Vader bely sal word. Nee, 'n duisend maal nee, die doop is 'n publieke standpunt-inname vir en belydenis van Jesus Christus en die eerste tree op die pad van gehoorsaamheid aan Hom. 'n Ware gelowige wat die belydenisdoop ondergaan, sal die gevolge daarvan rustig in die hande laat van die soewereine Koning ongeag of dit die brandstapel is, of bloot sosiale verwerping, of absoluut niks nie.
Mag elkeen wat hier gelees het, begryp dat dit waaroor ons dit gehad het, nie 'n saak van mindere belang is nie. Mag dit hom of haar dring tot ernstige selfondersoek - en eerlike standpuntinname. Waarom is dit belangrik? Wel, dit gaan oor die waarheid, oor die suiwerheid van die kerk, oor gehoorsaamheid aan en die eer van Jesus Christus, die Here van die here, die Koning van die konings.
• Gereeld word 'n preek of studiestuk soos hierdie wêreldwyd en gratis in Afrikaans en meermale in Engels per epos gestuur aan mense wat dit persoonlik aangevra het.
• Subskripsies, adresveranderings, kansellasies en korrespondensie: Postnet Suite No. 148, Privaatsak X1, Northcliff, 2115, Suid-Afrika; E: nico.vanderwalt@reformed.org.za T: 082 848 9396.
• Nico het aan die Universiteit van Stellenbosch studeer en daarna vir 'n dekade as Siviele Ingenieur gewerk (as konstruksieingenieur en universiteitsdosent). Na 'n radikale Christelike bekering en daaropvolgende teologiese studie aan die Potchefstroomse Universiteit, was hy vir ongeveer drie dekades veral stigterspredikant van twee gemeentes in die Vaaldriehoek en Pretoria. Hy was ook vir 'n stuk of twaalf, dertien jaar 'n dosent aan die Lynnwoodrif Bybelskool. Die afgelope paar jaar wy hy meeste van sy tyd aan skryfwerk en prediking waar hy ook al uitgenooi word.
Berichtdoor Ton » Ma Jul 22, 2019 10:40 am
Ons heel hoogste roeping
Niks is belangriker vir die individuele gelowige, die kerk en die teologie as ware kennis van die Drie-enige God nie. Enersyds is dit waar dat onwaardige opinies oor God aan die wortel van feitlik alle gebreke en dwalinge in die kerk lê. Andersyds is dit ewe waar dat daar nooit 'n egte herlewing was waarin 'n diep ontsag vir God nie 'n fundamentele rol gespeel het nie. En ontsag vir God is 'n uitvloeisel van die kennis van God. Niks gee dus dieper insig in 'n gemeente, 'n persoon of 'n prediker nie, as die hartsoortuiginge wat oor God gehuldig word. En, laat ons onthou, hierdie oortuiginge kom onfeilbaar tot uitdrukking - óf in woorde en dade, óf in swye en nalatings.
'N WESENSBELANGRIKE SAAK
 Dis 'n alledaagsheid om te hoor dat Christene los en vas praat oor 'n persoonlike verhouding met God. Bestaan daar so iets? En wat beteken dit in praktiese terme? Die Bybel praat nie in soveel woorde van 'n persoonlike verhouding met God nie. Maar die saak lê gewis aan die hart van Christen-wees en die nuwe lewe wat gelowiges van God ontvang. Die Bybel gebruik daarvoor die uitdrukking, om God te ken.
 Keer op keer en konsekwent beklemtoon die Bybel die
belangrikheid van die kennis van die Here:
• Jer 9:23-24 (OAV): "So sê die Here: Laat die wyse hom nie beroem op sy wysheid nie, en laat die sterke hom nie beroem op sy sterkte nie, laat die ryke hom nie beroem op sy rykdom nie; maar laat hy wat wil roem, hom hierop beroem dat hy verstaan en My ken, dat Ek die Here is wat goedertierenheid, reg en geregtigheid op die aarde doen; want in dié dinge het Ek 'n behae ...".
• Hosea praat baie hieroor. Ons kyk na die OAV: In 2:17-19 belowe die Here: "Verder sluit Ek in dié dag vir hulle 'n verbond ... Ek sal My met jou verloof tot in ewigheid en My met jou verloof in geregtigheid en in reg en in goedertierenheid en in ontferming. En Ek sal My met jou verloof in trou; dan sal jy die HERE ken". Dan treur die profeet omdat sy volk te gronde gaan weens 'n gebrek aan kennis (4:6). Van watse kennis praat hy? Enkele verse vroeër verskaf hy die antwoord: "... die Here het 'n regsaak met die inwoners van die land, omdat daar geen trou en geen liefde en geen kennis van God in die land is nie" (4:1). Uiteindelik rig Hosea 'n dringende oproep tot sy volksgenote in 6:3: "En laat ons ken - laat ons dit najaag om die Here te ken; sy opgang is so seker soos die dagbreek, en Hy sal tot ons kom soos die reën, soos die laat reëns wat die aarde besproei." En hy rugsteun die oproep met 'n versekering van die Here: "Want Ek het 'n behae in liefde en nie in offerande nie, en in kennis van God meer as in brandoffers" (6:6).
• In Sy hoëpriesterlike gebed sê die Here Jesus: "En dit is die ewige lewe: dat hulle U ken, die enigste ware God, en Jesus Christus, wat deur U gestuur is" (Jh 17:3).
 As mens na die Bybel se talle uitsprake oor die waarde en noodsaaklikheid van die kennis van die Here kyk, sien jy o.a. die volgende:
• Dis die wese van die ewige lewe (Jh 17:3).
• Dis die mens se hoogste roeping (Hos 6:3; Miga 6:8; Fil 3:810).
• Dis die hart van die lewe in die Nuwe Verbond (Hos 2:17-19).
• Dis wat God behaag (Hos 4:1, 6; 6:6; Mal 3:16-17).
• Dis ons hoogste roem en voorreg (Jer 9:23-24).
• Dis ware geleerdheid en die hoeksteen van waarheidsteologie (Spr 9:10, OAV).
• Dis altyd intiem verweefd met w a r e w y s h e i d e n onderskeidingsvermoë (Eks 33:13).
• Dis 'n kanaal waardeur genade, vrede en godsvrug in ons lewens invloei (2Pt 1:2-3, OAV).
• Dis 'n sleutel tot Christelike gehoorsaamheid en liefde (1Jh 2:34; 4:7-8).
 Allereers moet twee penne stewig ingeslaan word:
• Eerstens: sowel die Hebreeus as die Grieks vir "ken" is vol en gelaaide begrippe: om deur waarneming, oordenking en ervaring te ken. Dit het dus te doen met sowel objektiewe kennis as subjektiewe belewing.
~ Die Bybelse begrip "om te ken" dui dikwels op 'n intieme verhouding en gemeenskap tussen persone. In Gen 4:1word die woord gebruik:"En die mens het sy vrou Eva beken, en sy het swanger geword ..." (OAV).
• Tweedens: as mens Bybels wil omskryf wat die kennis van God behels, val dit op hoe dikwels dit in verband gebring word met 'n begrip en 'n belewing van Sy attribute, oftewel, die uitnemendhede van Sy karakter. Kyk byvoorbeeld weer na Jer 9:24 (OAV) en Hos 2:18-19, hierbo aangehaal.
 Kennis van God het drie onderskeibare, maar onskeibare elemente. Tot die mate wat dit 'n werklikheid in my lewe is, tot daardie mate kén ek God.
Kennis van God is begrip van wat God Drie-enig oor Homself openbaar, wat saamhang met 'n voortgaande, bewustelike en persoonlike wandel met Hom, wat meebring insig in Sy wil en weë.
 Die eerste element het te doen met begrip van dit wat God oor Homself in die Skrif geopenbaar het. Dit het daarom te doen met denke en studie. In1Jh 5:20 skryf die apostel: "En ons weet dat die Seun van God gekom het en ons verstand gegee het om die ware God te ken ...".
• Omdat die kennis van God méér is as op hoogte wees met feite oor Hom, reken sommige hulle kan wegkom daarsónder. Omdat intellektuele kennis nie genoeg is nie, reken hulle dis nie nodig nie - en dis 'n fatale fout! Hoe kan kennis ooit moontlik wees sonder begrip; trouens, kennis neem toe met begrip.
• Sonder gedissiplineerde, intellektuele (en biddende) bestudering van wat God oor Homself in die Skrif openbaar, verval ons in 'n moeras van subjektiewe en
eensydige willekeur. En misleiding is onvermydelik: ons skep 'n god na óns beeld. Dit lei dus tot effektiewe afgodery en al die verwronge lewensuitinge wat noodwendig daaruit voortkom. Wie in 'n denkbeeldige god glo, sal met 'n denkbeeldige verlossing tevrede moet wees.
• J.I.Packer sê oor die bestudering van God se karakter in die Skrif: "No topic is greater, grander, or more important, and by the same token none is more demanding. It is the theological Mount Everest, and no one ever masters it or does it full justice."
 Die tweede element het te doen met gemeenskap met God. Henog van ouds "het met God gewandel" (Gen 5:22, 24, OAV). Om God te ken is dus ook 'n persoonlike verhoudingservaring.
My wandel met God kom tweeërlei tot uitdrukking: in gelowige herkenning, dankbare belewing en vererende erkenning van Sy attribute in aksie in my lewe en in geloofsvertroue in, asook liefdestoewyding en dankbare gehoorsaamheid aan Hom.
• Dis goed, trouens, baie nodig om oor God na te dink in filosofiese en objektiewe terme. Maar ons mag nooit by die bloot teologiese ophou nie. God het Homself nie aan die mens geopenbaar met die oog op die intellektuele en die spekulatiewe nie. Nee, Hy het Homself aan ons geopenbaar sodat ons Hom daarvolgens sal aanbid, liefhê en dien. Dis waarom die Bybel, as dit oor God praat, nie volstaan met abstrakte mededelings oor Hom nie, maar soos klokslag deursteek na die belewing van Sy attribute in persoonlike en alledaags-menslike terme. Nooit beskou die Bybel 'n waarheid as geken, voordat dit nie die leerling se lewe beheers nie. En van niks geld dit meer as van die kennis van die Here nie.
• Dit is dus nodig om hierdie kant van die kennis van die Here te beklemtoon, ten einde nie in 'n bloot serebrale en skolastiese Godsbeskouing te verval nie - iets wat leerstellig baie suiwer mag wees, dog terselfdertyd emosioneel en geestelik morsdood. Maar dis ewe belangrik om te onthou - bogenoemde definisie maak dit duidelik - dat die rykdom en diepgang van my wandel met die Here afhanklik is van die begripsgreep wat ek op Sy selfopenbaring en beloftes het.
• Om met God te wandel, is nie 'n subjektivistiese, mistieke dialoog soos sommige voorgee om te geniet nie. Enersyds is dit om gelowig deur die steeds beter gepoleerde bril van
die Woord na my ganse lewe te kyk. So sien ek dan in my omstandighede en lewensvoortgang God se intieme betrokkenheid by my raak. Andersyds is dit om gelowig al die praktiese implikasies uit te leef van dit wat die Here oor Homself geopenbaar het, en dit wat Hy uitdruklik in Sy Woord aan my beveel het. Dis met ander woorde my respons op Sy reddende inisiatiewe, Sy voortgaande liefdestrou en Sy soewereine regering in my lewe. Só word die hart van die genadeverbond - dat die Here vir my 'n Vader sal wees en dat ek vir Hom 'n kind moet wees - 'n daaglikse ervaringswerklikheid.
• Luther het gesê: "Godsdiens is 'n saak van persoonlike voornaamwoorde." Dit word pragtig geïllustreer in Dawid se lewe - veral soos dit in die Psalms tot uitdrukking kom. Neem byvoorbeeld Ps 139: hy skryf oor God se verhewe karaktertrekke - Sy alwetenheid, alomteenwoordigheid en almag. Maar hy doen dit nie in abstrakte terme soos mens dalk sou verwag nie; hy doen dit aan die hand van sy persoonlike ervaringe daarvan.
~ Die Naam van die Here word 6 maal genoem; en persoonlike voornaamwoorde wat na Hom verwys ongeveer 30 keer. En na homself verwys Dawid 'n stuk of 50 keer. Dus, in Dawid se diepste godsdiens-belewinge is daar eintlik net twee betrokkenes - hyself, en die Here. Daarom praat hy nie van "Hy" nie, maar van "U"; nie van "mense" nie, maar van "ek".
 Die derde element het te doen met 'n insig in God se wil en weë. Volgens die NIV pleit Moses só in Eks 33:13 by die Here: "If you are pleased with me, teach me your ways so I may know you and continue to find favour with you." Ps 103:7 (OAV) sê dan: "Hy het aan Moses sy weë bekend gemaak, aan die kinders van Israel sy dade."
• Dit gaan hier oor 'n wysheid en 'n voortgaande vernuwing van denke wat my help om mý rol in die uitwerk van God se wil vir my lewe duidelik te onderskei. Rm 12:2 vat dit presies raak: "Julle moenie aan hierdie sondige wêreld gelyk word nie, maar laat God julle verander deur julle denke te vernuwe. Dan sal julle ook kan onderskei wat die wil van God is, wat vir Hom goed en aanneemlik en volmaak is."
• Hierdie saak het egter met meer as my persoonlike gehoorsaamheid te doen. Dis ook 'n insig in hoe die Here normaalweg in hierdie wêreld, in Sy kerk en met mense werk of nie werk nie. Dis 'n begrip van Sy ordes en die toepassing van Sy universele beginsels. Dis 'n verstaan van Sy voorkeure en afkeure - van dit wat Hom behaag en dit wat Hom vertoorn.
• Hierdie aspek van die kennis van God neem geleidelik gestalte aan tot die mate wat die eerste twee toenemend 'n werklikheid in my lewe word.
ENKELE RIGLYNE ONDERWEG NA DIE KENNIS VAN DIE HERE
 Allereers moet ek aanvaar dat ek geen hoër roeping het nie as om die kennis van God - omvangryk verstaan soos hierbo - na te jaag.
• Miga 6:8: "Hy het jou bekend gemaak, o mens, wat goed is; en wat vra die Here van jou anders as om reg te doen en liefde te betrag en ootmoedig te wandel met jou God?" (OAV). Fl 3:8-10: "... om Christus Jesus, my Here, te ken, oortref alles in waarde ... Al wat ek wens, is om Christus te ken ..."
• Die Westminster Shorter Catechism, vraag en antwoord 1: "What is the chief end of man? Man's chief end is to glorify God, and to enjoy him forever."
 Laat ek dit met beide arms omhels: God wíl Homself aan my openbaar en met my wandel. Dit lê tewens aan die hart van Sy beloftes vir die Nuwe Verbond (Hos 2:18-19; Jer 31:31-34).
 My gerigtheid moet God persóónlik wees - dus die Gewer, en nie bloot Sy gawes nie! Wat kan 'n groter belediging wees as om net in iemand belang te stel ter wille van wat jy uit hom kan kry?
 God kan slegs in en deur Jesus Christus geken word.
• Enersyds is die mens-geworde Woord God se hoogste, volmaakte en finale openbaring aan ons (Jh 1:14; 14:8-9). Mens kan God nie na behore ken as jy nie lank en intens en weer en weer na die Here Jesus kyk nie. Hb 1:3 stel dit só: "Uit Hom straal die heerlikheid van God en Hy is die ewebeeld van die wese van God." Christus is die helderste venster waardeur ons sien wie en wat God is!
• Andersyds is Christus die enigste Middelaar tussen God en mense. Sonder Hom kan daar geen gemeenskap met God wees nie (Jh 14:6; Hd 4:12; 1Tm 2:5).
 Hierdie openbaring geskied deur Woord en Gees.
• Natuurlik kan God se ewige krag en goddelikheid in die algemene openbaring - die natuur gesien word (Rm 1:20). Maar dis nie naastenby genoegsaam om ons tot 'n lewende verhoudingskennis van God te lei nie. Daarvoor is ons gans en al van Sy besondere openbaring in die Woord afhanklik - die Skriftuur wat as sentrale tema God se selfopenbaring in Christus het.
Daarin het ons alles wat mag nodig wees om God te ken soos ons moet.
• Dit beteken nie dat ek nou maar die Bybel soos enige boek kan bestudeer ten einde te begryp wat dit wil kommunikeer nie. God se waarheid - veral die geheimenisse van die Nuwe Verbond - bly geslote vir ons tensy die Heilige Gees ons innerlik verlig. Ja, dis ék wat die kennis van God moet soek, maar dit sal slegs tot iets kom indien dit in biddende afhanklikheid geskied. Ek kan God nét ken in soverre Hy Homself deur Sy Gees aan my openbaar (Mt 11:27; 16:15-17; 1Kor 2:6-16).
 Sonder gereelde, gedissiplineerde en volhardende gebed vorder ons nie 'n duim op hierdie pad van die hoogste roeping nie. Dis immers wanneer ons gemeenskap met God op sy innigste beleef.
• Vraag en antwoord 116 van die Heidelbergse Kategismus: Waarom is gebed vir die Christene nodig? Omdat dit die vernaamste deel van die dankbaarheid is wat God van ons vorder, en omdat God sy genade en die Heilige Gees alleen aan diegene wil gee wat Hom met hartlike sugte sonder ophou daarom bid en daarvoor dank. Is vordering in die kennis van die Here nie deur en deur genade nie? En kan daar sonder die Heilige Gees enige sprake van vordering wees?
 Die kennis van God - in die besonder die wandel met Hom lewer sonder uitsondering sy kwota emosionele ervarings op. Kan 'n verhouding daarsonder 'n liéfdesverhouding wees? Maar, die norm vir alle Christelike belewing geld ook hier: dis nét eg indien dit Bybelse waarheid as groeibodem het.
 God openbaar Homself net aan nederige, kinderlike en diep afhanklike geloof (Mt 11:25-30). Hooghartige beterweterigheid sal niks vorder nie; kieskeurigheid is tot mislukking gedoem.
 Die kennis van God is nie vir terloopse en dubbelhartige soekers nie. Dis iets wat mens doelgerig, gedissiplineerd en volhardend moet "najaag" (Hos 6:3, OAV).
• Jer 29:13: "En julle sal My soek en vind as julle na My vra met julle hele hart" (OAV).
 Die kennis van God is vir hulle wat die Here in toegewyde liefdesgehoorsaamheid dien.
• Jh 14:21, 23: "Wie my opdragte het en dit uitvoer - dit is hy wat My liefhet. En wie My liefhet, hóm sal my Vader liefhê, en Ek sal hom ook liefhê en My aan hom openbaar... As iemand My liefhet, sal hy my woorde ter harte neem; en my Vader sal hom liefhê, en Ons sal na hom toe kom en by hom woon."
 Wie God wil leer ken, moet tevrede wees om nie net die aangename uit Sy hand te ontvang nie, maar ook Sy dissipline en tugtiging (Hb 12:4-12).
 Les bes moet die bergpad na die hoogtes van Godskennis sélf geloop word.
• Weliswaar sal min dinge my méér help as om by broers en susters met dieselfde hartstog in te haak.
• Maar in die finale analise moet elkeen sy eie pak dra. En groot dele van die roete is in elk geval op rotslysies waar net een op 'n slag kan beweeg. En hoe hoër mens vorder, hoe meer is dit die geval.
Berichtdoor Ton » Di Jul 23, 2019 11:10 am
Bybelse beginsels wat, as dit maar deur die eeue gerespekteer en gehoorsaam was, oneindig baie godonterende smarte sou verhoed het.
DIE VERHOUDING TUSSEN KERK EN STAAT IN DIE GESKIEDENIS1 Sakralisme
• Eerstens was daar dikwels 'n verwarring oor en oorvleueling van die rolle van kerk en staat. Dit lei dan dikwels tot iets van 'n gelykstelling van kerk en nasie - soos in die stelling: "die Afrikaners is (was) 'n Christenvolk."
 Alle vo or - C hr is t e lik e gemeenskappe was sakraal van aard. Dit is wanneer 'n volk saamgebind word deur 'n gemeenskaplike religieuse lojaliteit - wanneer almal toegewy is aan dieselfde godsdiens.
• Ook die Ou Testamentiese verbondsvolk was so 'n monolitiese, sakrale gemeenskap. Wat die godsdiens betref, was daar geen sprake van 'n vrye keuse nie. Dis waarom die Jode van Jesus se dag nie vrede daarmee kon maak om belasting aan die Romeinse keiser te betaal nie. Toe hulle Jesus in 'n strik wou lei, het hulle hom gevra of Hy dink dis geoorloof om dit te doen (Mt 22:15-22). Die Here se antwoord is vol betekenis: "Gee dan aan die keiser wat aan die keiser behoort, en aan God wat aan God behoort." Die implikasie is duidelik: hier is twee afsonderlike lewensfere wat mens uitmekaar moet hou; trouens, jy moenie dit laat vervloei nie. Die Nuwe Testament, in die besonder die Here Jesus, het dus 'n radikaal nuwe idee in die wêreld van destyds ingedra. Wat vandag vir ons grootliks voor die hand liggend en alledaags is, was tóé rewolusionêr. Niemand het ooit vantevore godsdiens en regering só van mekaar geskei nie.
 Sonder dat die Nuwe Testament enigsins legitimiteit verleen aan enige nie-Christelike godsdiens, aanvaar dit die féít van 'n verskeidenheid van godsdienste in 'n gevalle wêreld. Dit aanvaar dat die gemeenskap 'n samestelling van verskillende belangegroepe en lewensfere is. Dit aanvaar dat die samelewing nie homogeen is nie, maar heterogeen. Dit aanvaar die feit dat almal nie in dieselfde tempel aanbid nie. Wat die Nuwe Testament betref, kan twee mense rustig en in vrede op
die markplein met mekaar handel dryf, al verskil hulle religieus soos dag en nag.
• Waarlik, die Here Jesus het gekom om 'n nuwe mensheid middein die ou mensheid te skep - vreemdelinge, bywoners en pelgrims in hierdie wêreld.
• Die vroeë kerk het dit verstaan. Diognetus skryf: "Hulle (Christene) bewoon die land van hulle geboorte, maar as bywoners en reisigers; hulle neem aan alles as burgers deel, maar beleef dit tog soos besoekers. Elke vreemde land is vir hulle soos 'n vaderland, en elke vaderland soos 'n vreemde land. Hulle woon op aarde, maar hulle burgerskap is in die hemel."
 Die grootste enkele rede vir die vervolging van Christene in die eerste eeue deur die Jode en die Romeine, is die feit dat sakrale stelsels geen vreemde boodskap kan duld nie - want dit bedreig die kulturele en godsdienstige homogeniteit.
• Die idee agter al die godsdienste wat vanuit die mens ontwikkel, is do ut des: ek gee sodat jy sal gee. Mens dien dus die gode sodat hulle na jou kan omsien. Nou volg dit noodwendig: godsdienstige afvalligheid vertoorn die gode en lei gevolglik tot straf. Katastrofes beteken daarom dat die gode kwaad is. Volgens die Romeine het die Christene - "ateïste" deur
hulle genoem - die gode uitgedaag. En as sodanig was die dissipels van Jesus se godsdienstige jukskeibrekery die oorsaak van min of meer alle rampe. Om hulle te vervolg, sou dus die gode paai en as sodanig versoeningswaarde hê.
• As Konstantyn (274-337) keiser word, erf hy groot probleme. Die Ryk was besig om uit mekaar uit te val. Maar dan kry hy (so het hy getuig) sy baie bekende visioen: 'n kruis in die wolke. En volgens hom hoor hy hierdie woorde: In hoc signo vinces (Oorwin in hierdie teken!). Hy het duidelik min van die evangelie verstaan, aangesien hierdie sogenaamde visioen 'n radikaal onbybelse betekenis in die kruis inlees.
• Konstantyn het homself wysgemaak dat die evangelie die kuur is wat die Ryk sou red. Daarvoor was dit egter nodig dat die ganse bevolking die evangelie aanneem - almal moes in die kerk wees. Religieuse konsensus was die antwoord - so het hy geglo.
• Hoe gemaak? Die kinderdoop (wat sedert die begin van die derde eeu wel op 'n baie beperkte skaal voorgekom het) sou die instrument word om een en elkeen tot die institusionele kerk toe te voeg. Per slot van rekening is dit makliker om iemand water toe te dra, as om hom self soontoe te laat loop. Van nou af sou elke nuwe aankomeling in die Romeinse Ryk op hierdie wyse deel van die kerk word en sou die hele bevolking, kop vir kop, binne een
geslag deel daarvan wees - en die Romeinse Ryk sou die Heilige Romeinse Ryk word! En hierdie ryk sou 'n nuwe god hê om na hom om te sien. So het Konstantyn geredeneer.
• Teen die einde van die vierde eeu het die Christelike geloof dan ook onder Theodosius I die enigste wettige godsdiens van die ryk geword - tipies van 'n sakralistiese stelsel.
• Ware Christene, wat geweet het waaroor dit regtig gaan, kon die nuwe bedeling hoegenaamd nie aanvaar nie. En so het die Donatisme ontstaan. Dit was 'n protesbeweging teen die huwelik tussen staat en kerk, asook teen die tragiese vervlakking wat as gevolg daarvan binne die institusionele kerk ontstaan het.
• Die Corpus Christianum standpunt het gedink in terme van 'n liggaam van Christelikes - 'n Christelike samelewing, met 'n kerk wat almal voor die voet insluit. Dit was die standpunt van die owerhede en die staatskerk van destyds. Dit was dan ook tot baie onlangs die beheersende in Afrikanerdenke.
• Die Corpus Christi-standpunt het gedink in terme van die liggaam van Christus - wat as 'n kleiner (meestal baie kleiner) en radikaal verskillende gemeenskap van ware gelowiges binne die breër samelewing bestaan. Dit was die standpunt van die Donatiste en andere wat soos hulle as sektaries gebrandmerk is.
• Aan die begin wou die vroeë Hervormers, Luther en Zwingli, die huwelik tussen kerk en staat ontbind. Ook is dit gedokumenteer dat hulle aanvanklik wou ontslae raak van dit wat sakralisme in stand hou, naamlik
• Die staat het egter onmiddellik met 'n ysterhand ingegryp. Só maklik sou hy nie sy greep op die volk afstaan nie. Want die owerhede het geweet dat jy 'n samelewing beheer as jy sy godsdienstige sentimente beheer (méér was dit selde). En hierdie beheer sou spoedig uit hulle hande glip as die belydenisdoop weer algemene praktyk sou word. 'n Groot meerderheid van die samelewing sou hulle immers nie laat doop nie, en hulleself gevolglik nie as gelowiges en deel van die kerk ag nie. Voorts het die owerhede geweet dat jy een groot instituut - die staatskerk - kan beheer, maar dat dit onmoontlik word in die geval van 'n groot verskeidenheid kleiner groepe wat hulle in afsonderlike en onafhanklike gemeentes bevind. Voeg daarby dat sulke gelowiges - anders as die massas in die volkskerk wat skaapagtig agter hulle leiers aanstap - as 'n reël mense van oortuiging is wat dinge verstaan en vir hulleself dink, en jy begryp waarom destyds se staatsowerhede die belydenisdoop met die swaard vervolg het.
• Die Reformatore was dus vasgevang in 'n verskriklike dilemma.
Óf hulle moes sterf vir kardinaal belangrike waarheid (die Corpus Christi-waarheid), óf hulle moes daarvan vergeet en bly lewe om 'n ander fundamentele waarheid te verkondig aan 'n Europa in geestelike stikdonkerte. Anders as die Anabaptiste (wederdopers), het hulle gekies om kompromie te maak en te bly lewe en voort te gaan met die prediking van regverdiging deur die geloof alleen (met behoud van die kinderdoop). En dit sou hulle onder die beskermende vlerke van moedertjie staat doen.
 Noodwendig het daar op hierdie punt 'n skeuring in die geledere van die pasgebore reformasiebeweging ontstaan. Die Anabaptiste het die Reformatore van skreiende kompromie beskuldig. Hulle standpunt was dat dit van lewensbelang is dat die kerk waarlik kerk moet wees, en dat dissipels van die Here Jesus bloot die roeping het om Hom te gehoorsaam, terwyl hulle die gevolge in Sy hande laat. In beginsel is hulle natuurlik reg, maar wie van ons sien kans om die reformatore te veroordeel? Alhoewel, dink mens aan wat hulle kompromie deur die volgende eeue tot vandag toe veroorsaak het, is jy skielik nie meer so verdraagsaam nie!
• Inderdaad is tienduisende Anabaptiste ("wedrdopers!") in die volgende jare vermoor - deur veral die staat en die Rooms-Katolieke Kerk. Maar helaas was die
Reformatore en hulle medewerkers se hande nie heeltemal sonder bloed nie. Want kompromie bring altyd onsekerheid, en onsekerheid bring hardvogtigheid.
• Natuurlik moes die Reformatore hulle besluit en standpunt probeer regverdig. Die Ou Testament - sakraal in sy boodskap en praktyk - is sonder behoorlike i n a g n e m i n g v a n d i e openbaringsgeskiedenis se ontwikkeling, hiervoor ingespan. Om die kinderdoop te regverdig, is die kontinuïteit tussen Ou en Nuwe Verbond oorbeklemtoon, terwyl die diskontinuïteite - soos duidelik deur die Nuwe Testament geleer - verwaarloos is. En gou-gou het Christelike sakralisme, sogenaamd, en die kinderdoop meer aansien as ooit geniet.
 Die Reformatore het spoedig begin om belydenisskrifte te skryf - waarvoor die kerk van alle eeue hulle innig dankbaar moet wees. Een probleem het egter soos 'n seer duim bly uitstaan: sakralisme en die gepaardgaande kinderdoop. En omdat ons van formele belydenisskrifte praat, beteken dit dat die probleem in beton gegiet is.
VIER FUNDAM ENT EL E BEGINSELS IN RM 13 1. Alle regerende gesag word soewerein deur God ingestel (Rm 13:1).
 God is die oorsprong van alle menslike gesag. Dit geld vir seker ook vir staatsgesag. Hierdie stelling in Rm 13 is hoogs betekenisvol, veral as mens in ag
neem vir wie dit geskryf is. Die Romeinse Christene was onder die hiel van 'n goddelose en heidense regering wat deur gewelddadige verowering en onderwerping aan bewind gekom en gebly het, en diktatoriaal sy onderdane op hulle plek gehou het. Die owerhede was korrup, en het almal vervolg wat van hulle verskil het - in die besonder die gemeente van Christus.
 Die vraag is dus nie of die regering onder wie ons ons bevind de jure, oftewel wettig is nie. Die Bybel praat van alle de facto regerings, diegene wat op 'n gegewe moment aan die stuur van sake is. Beteken dit dat Christene 'n klomp ruggraatlose papperds moet wees wat maar passief alles aanvaar wat oor hulle kom? Inteendeel! Dit gaan hier daaroor dat Christene weet dat die koninkryk waaraan hulle behoort nie van hierdie wêreld is nie, en dat die uitlewing van hulle roeping hier op aarde grootliks onafhanklik is van wie op 'n gegewe moment op die wêreldse troon sit. Die Here gebruik wie Hy wil om die gevalle mensheid in bedwang te hou en te stuur soos Hy wil. En Sy gemeente gaan onverstoord voort met die uitdra van die evangelie, ongeag wie regeer.
2. Die taak van 'n regering is om behoorlike orde te handhaaf binne sy verantwoordelikheidsfeer (Rm 13:3, 4, 6). Elke ingestelde outoriteit het sy eie gesagsfeer. Dáár is hy verantwoordelik, nie wyer nie. Gesag en toerekeningsvatbaarheid loop altyd hand aan hand, en noodwendig kan niemand aanspreeklik gehou word vir dit wat buite sy grense gebeur nie. Dit geld orals, of dit nou die werksplek is, of die gesin, of die gemeente, of die owerheid. Die owerheid moet sosiale en burgerlike geregtigheid, vrede en orde handhaaf. Hierdie taak het twee kante. Positief moet dit wat sosiaal en burgerlik goed en reg is, bevorder en verdedig word. Negatief moet ongeregtigheid, misdaad en geweld bekamp word. In Rm 13 is daar 'n sterker beklemtoning van die negatiewe. Terwyl 'n regering vryheid en
lewensruimte vir sy burgers moet verseker, doen hy dit grootliks deur die kragte van selfvernietiging en wanorde in 'n gevalle wêreld te bedwing. Dit is dus in Sy algemene genade dat God regerings instel. Soos wat regerings hulle opdrag uitvoer, skep hulle 'n konteks waarbinne die raadsplan van God sy loop kan hê - stel hulle 'n kanaal daar waarin die koms van die koninkryk kan vloei (1Tm 2:1-2). Uiteraard het 'n regering baie geld nodig om sy taak te verrig. En aangesien die owerhede in God se diens staan, beveel Hy ons om ons belastings getrou te betaal. Dit geld nie net inkomstebelasting nie, maar ook alle ander vorms daarvan, soos B.T.W., lisensies, eiendomsbelasting, ensovoorts Dit word spesifiek deur ons teks (6, 7), asook ander gedeeltes in die Nuwe Testament beklemtoon (Mt 22:15-22; Mk 12:13-17; Lk 20:19-26).
4. Dit is God se opdrag dat alle mense hulle moet onderwerp aan die owerhede wat oor hulle gestel is (Rm 13: 1, 5b). Die woord "onderwerp" (1) impliseer dat die verantwoordelikheid vir 'n ordelike samelewing in die eerste instansie by elke individuele burger lê - en wel daarin dat hy "homself onder die owerheid plaas" (Gr. letterlik). Christene neem hierdie roeping uiteraard ernstig op. As 'n Christen homself, sover dit enigsins moontlik is, aan selfs 'n heidense owerheid onderwerp, impliseer dit ten minste twee dinge: Eerstens sê dit dat hy 'n respek het vir God se instelling. As sodanig bring hy hulde aan die groot en soewereine Wetgewer. Tweedens lewer dit 'n getuienis teenoor hierdie wêreld met sy wetteloosheid en gevallenheid. Dit beteken nie dat 'n Christen se gehoorsaamheid aan die owerheid ongekwalifiseerd is nie. Soos alle menslike gesag, is ook hierdie gesag relatief. Daar is bepaalde grense wat regerings nie mag oorsteek nie.
W anneer is burgerlike ongehoorsaamheid geregverdig? As die regering iets beveel wat God in Sy Woord verbied; en as hy iets verbied wat God in Sy Woord beveel. (Hd 4:19; 5:29, 40-42). Die Bybelse aksent is egter op onderwerping, eerder as op die reg tot ongehoorsaamheid. Daarom moet ons gesindheid teenoor die owerhede nie net passief wees nie, maar ook aktief: Ons word beveel om vir hulle te bid (1Tm 2:1-2).
'N PAAR SLOTOPMERKINGS 1. Sowel kerk as staat is instellings van God. 2. Kerk en staat word egter geroep om in verskillende sfere in God se diens te staan. Die kerk werk in die area van God se besondere genade: redding van die ewige verdoemenis, aanbidding, evangelieverkondiging, pastorale sorg, en so meer. Die staat werk in die area van God se algemene genade. Dit moet sover moontlik menslike verdorwenheid daarvan weerhou om tot totale ontbinding te ontaard. En dit moet goeie orde in die samelewing handhaaf, sodat dit leefbaar bly in 'n gevalle wêreld.
3. Beide instellings het van God 'n swaard ontvang om sy taak te verrig. Die staat het 'n swaard van staal; die kerk die swaard van die Gees. En nooit, nooit, mag hierdie twee swaarde omgeruil word nie. Die gevalle mens verstaan bloedweinig van die swaard van die Gees (1Kor 2:6-16). En elke keer as die kerk die swaard van staal opneem, is dit grootliks tot oneer van God. In elk geval kan geen uiterlike dwang 'n ware Christen voortbring nie. Die swaard van staal kan oor 'n mens se liggaam heers, nooit oor sy gees nie. Aanbidding, om vir God aanneemlik te wees, moet uit die mens se hart kom. Gedwonge verering sal Hom tot in ewigheid nie behaag nie. Meer nog, die kerk verloor sy essensie - hy raak tewens antagonisties daarteen - as sy voorskrifte tot wette verhef word vir hulle wat net gebore en nie ook wedergebore is nie. Slegs die Gees van God kan die mens se hart verander en beheer - en Hy doen dit deur die Woord van God. En die staat moet dit respekteer. Daarom mag die regering mense se gewetens en godsdiensbeoefening nooit probeer beheer nie - ongeag hoe verwronge en vals dit ook al mag wees.
4. Die ware kerk het geen behoefte aan 'n vennootskap met die staat nie; hy vermy dit trouens soos die dood self. Die skeiding tussen kerk en staat is 'n nie-onderhandelbare beginsel. Sekerlik sal die kerk nooit vervolging soek nie, maar eerder as om kompromieë aan te gaan wat
hierdie beginsel betref, sal hy vervolging in die gesig staar. Laat ons onthou, die geskiedenis toon keer op keer dat die kerk, soos 'n wingerdstok onder 'n snoeiskêr, onder vervolging gedy - onaangenaam en pynlik soos dit mag wees. Dit beteken dat die staat se vyandskap die gemeente van Christus nooit in die diepste sin van die woord kan bedreig nie. Dit kan bloot die konteks verander waarin sy haar roeping moet vervul.
5. Tog leer die Skrif nie dat die staat en die kerk niks met mekaar te doen het nie. Die kerk skep nie kultuur nie, maar dit beïnvloed kultuur - en politiek is 'n belangrike deel van 'n samelewing se kultuur. Waar die evangelie ook al verkondig word, daar raak die samelewing gemeng, bestaande uit diegene in Christus en diegene in Adam. Daarom kan daar nie iets soos 'n Christelike kultuur wees nie (as kultuur dan die erfenis van 'n samelewing in sy geheel is). Daar kan slegs 'n kultuur wees wat tot 'n meerdere of mindere mate deur die evangelie beïnvloed is. Nooit plaas die Nuwe Testament 'n sogenaamde Christelike kultuur teenoor 'n heidense kultuur nie. Dit leer dat die kerk en sy evangelie 'n suurdeeg is in welke kultuur dit ook al teenwoordig mag wees. Die Skrif is doodtevrede om die Christen se stem bloot by al die ander stemme in die kultuurkoor te plaas.
Hieruit volg dat die kerk die evangelie positief moet verkondig, en uiters versigtig moet wees om as kerk enige politieke verklarings te maak. Waarskynlik is dit die heel beste as hy hom geheel en al daarvan weerhou. Nee, die kerk se spreke word gehoor in die stemme van sy lidmate, met hulle godvrugtige waardes en oortuigings - in hulle hoedanigheid as burgers van die staat.
• Die doel van Antipas Herout is om Bybelse lering in die vorm van kort, bevatlike studiestukke gratis beskikbaar te stel, ten einde begrip van en geloof in die Godgesentreerde beginsels van die Woord so wyd as moontlik te bevorder. Dit staan enigeen gevolglik vry om die inhoud van hierdie studiestuk met of sonder erkenning te gebruik. Die skrywer het immers self baie hulp by andere gekry. Hy glo dis 'n suiwer uiteensetting van Skrifopenbaring, en sy hartstog is om die waarheidsevangelie so wyd moontlik te versprei, nie om dit te kniehalter nie.
• Nico van der Walt onderskryf die historiese, internasionale en reformatoriese 1689 Baptistebelydenis (soos meeste Gereformeerde Baptiste wêreldwyd), asook die Belydenis van Sola 5, 'n assosiasie van Godgesentreerde evangeliese gelowiges en gemeentes in meer as 'n halfdosyn lande in Afrika suid van die ewenaar.
• Nico van der Walt het aan die Universiteit van Stellenbosch studeer en daarna vir 'n dekade as Siviele Ingenieur gewerk (as konstruksieingenieur en universiteitsdosent). Na 'n radikale Christelike bekering en daaropvolgende teologiese studie aan die Potchefstroomse Universiteit, was hy vir ongeveer drie dekades veral stigterspredikant van twee gemeentes in die Vaaldriehoek en Pretoria. Hy was ook vir 'n stuk of twaalf, dertien jaar 'n dosent aan die Lynnwoodrif Bybelskool. Die afgelope paar jaar wy hy meeste van sy tyd aan skryfwerk en prediking waar hy ook al uitgenooi word.