Geskryf deur Karin Alton en Francis LW Ratnieks, Universiteit van Sussex
In teenstelling met pietersielie, salie, roosmaryn en tiemie, het marjolein gemis op 'n rol in die klassieke lied Scarborough Fair, gewild in die 1960s deur Paul Simon. Maar dit het wel 'n belangrike voordeel bo die meeste kruie. Mense weet dit die beste onder sy wydgebruikte alternatiewe naam van oregano, wat ook die wetenskaplike naam is - origanum vulgare. Dit is 'n algemene kenmerk van Italiaanse kookkuns en 'n boorling in Europa en in die Verenigde Koninkryk. Belangriker nog, dit is een van die beste van alle plante om bye, skoenlappers en ander bestuiwers na jou tuin te lok.
Die gewildste en gewaardeerde tuin gunstelinge, natuurlik, is dié met aantreklike blomme. En daar is 'n algemene veronderstelling dat die plante wat menslike oë vermaak, ook die aantreklikste sal wees vir bye en ander blombesoekende insekte. Navorsing by die Laboratorium vir Akkerbou en Sosiale Insekte by die Universiteit van Sussex kan 'n meer empiriese neem.
Een projek uitgevoer in 2011-2012 sien 32-variëteite van somer blom tuinplante wat in beddens gegroei is en tel die insekte wat hulle besoek het - 87% van wat bye was. Die gekose plante was al die somer-blomvariëteite wat dikwels in tuine gekweek word.
Almal was aantreklik vir die menslike oog. Hulle was egter baie verskillend vir die insekte. Die mooiste vir hulle was marjolein en Agastache, 'n kruidagtige meerjarige met eenvoudige, aromatiese blare en klein blomme in digte spykers. Hierdie twee het 100 keer soveel insekte as die minste gewilde, die Pelargonium, wat deel uitmaak van 'n groot groep ryp sensitiewe plante wat gebruik word vir somer beddegoed.
Dit is 'n eenvoudige les. Deur die keuse van geskikte variëteite om nektar en stuifmeel te verskaf, kan tuiniers 'n groot verskil maak. Ons navorsing toon dat bye en blomme besoekende insekte nie teen 'n koste hoef te kom nie. in 'n 2012 opname van meer as 200 variëteite van asters, ook bekend as michaelmaanse madeliefies, by die Britse Nasionale Versameling in Picton Gardens, Herefordshire, die variëteite wat meer insekte aangetrek het, was net so maklik om te verkry, maklik om te groei en aantreklik vir die menslike oog. Pryse is soortgelyk, maar dit hang hoofsaaklik af van die grootte van die plant wanneer jy dit koop.
Dus, hoe goed vir insekte is die blomme wat in parke en tuine gegroei het? In die Oos-Sussex stad Lewes is daar 'n pragtige park, Southover Grange Garden, wat noukeurig daarin geslaag word om wonderlike blomme in die lente en somer te voorsien. Ons het die insekte op 79-variëteite in volle bloei in Augustus 2012 getel.
Die resultate was verbasend. Die park blyk 'n byparadijs te wees, maar slegs drie van die variëteite was baie aantreklik vir blombesoekende insekte. Op 24-variëteite het ons geen insekte in enige van die 15-tellings gesien nie, en op 'n verdere 37 was daar baie min. Dit is duidelik dat daar ruimte is vir verbetering. Baie tuinblomme is meer te sien as om te gaan: vir baie blinkblare gefokteer in plaas van kos vir die bye.
Southover Grange Gardens in Lewes. Leonora (Ellie) Enking / Flickr, CC BY-SA
Draai 'n nuwe blaar oor
Baie tuiniers in die VK kry hul plante van een van meer as 2,000 tuinsentrums en kleinhandelkwekerye. Hulle is gewilde bestemmings vir plante en toerusting (en vir 'n koppie tee en 'n stuk koek). Hulle speel 'n belangrike rol in wat Britse tuiniers uiteindelik groei en watter insekte sal kan besoek.
Tuinentrums verkoop gewoonlik plante in bloei met elke verskeidenheid in 'n duidelike pleister. Dit maak dit maklik om die insekte te monitor. In 2015 het ons die insekte op die 59-74 plantvariëteite in volle bloei getel in vyf tuinsentrums en een kwekery in Sussex. Ons het 12-tellings gemaak meer as een dag in elk. Ons het selfs ons eie marjoramplante gebring om twee vergelykingspakkies van 'n verskeidenheid op te stel wat ons baie aantreklik geken het.
Ons het 'n soortgelyke patroon gevind wat in die ander twee studies gesien is. Die meeste variëteite te koop het min bye en ander insekte, en 'n klein aantal het baie gehad. Ons marjoram het goed gedoen, soos verwag, maar 4.5% van die te koop plante het selfs meer aantreklik geword, met 'n gemiddeld van 26% meer insekte. Sterk kunstenaars sluit die diep magenta blomme van kosmos bipinnatus "Sonata Carmine" en caryopteris x clandonensis "Heavenly Blue", 'n kompakte struik met trosse donkerblou blomme.
Sommige van die te koop plante, omtrent 15%, is as bye-vriendelik bemark, en net meer as die helfte daarvan verskyn op die Royal Horticultural Society's "Perfect vir pollers"Lys. Hoe goed was dit? Wel, die gemiddelde lyk goed: aanbevole plante het drie keer soveel blombesoekers as die res aangetrokke. Baie plante in die groep was egter onaantreklik vir insekte of onderpresteer. Net so, 'n paar nie-aanbevole rasse soos iberis "Meesterstuk" en alstromeria "Inticancha Dark Purple" het regtig goed gedoen. Die etikettering blyk te wees teenstrydig en beslis te optimisties. Miskien sal "beter vir bestuiwers" meer akkuraat wees.
Ons navorsing toon dat die publiek hul tuine baie meer aantreklik vir bye en ander insekte kan maak, bloot deur meer versigtige blomme keuse. En tuinsentrums kan hierby deel wees, deur voorraad te verbeter en deur kliënte op te voed om meer van die hoogs aantreklike rasse te bevoordeel.
Baie van die plante van die familie Lamiaceae, die mint familie, is ideaal vir bestuiwers. Dit sluit in marjolein asook tiemie, laventel en Russiese salie (perovska). Ander, soos heleniums en sommige dahlias, is in die madeliefie familie. Verskillende spesies blom op verskillende tye, en kan waardevolle addisionele kos oor die hele somer bied aan 'n hele reeks blombesoekers.
As jy bye en ander insekte in jou tuin wil help, kyk gerus na jou tuinsentrum op 'n sonnige somerdag. Plante met 10 insekte, selfs vyf, per vierkante meter wanneer hulle in volle bloei is, is die een wat moet gaan. Maar moenie 'n plant koop waarvan jy nie hou nie. Daar is baie bye-vriendelike rasse, so 'n wen-wen situasie is moontlik: kies plante wat jy en die bye albei liefhet.
Karin Alton, Navorsingsgenoot-abrikultuur, Universiteit van Sussex en Francis LW Ratnieks, professor van akkerbou, Universiteit van Sussex