Lukas 21: 5-19 (Desmond Meyer)
Ander tekste: Jesaja 65:17-25; Jesaja 12; 2 Tessalonisense 3:6-13
Luk 21:5- 19 is ‘n deel van die sogenaamde profetiese rede of Sinoptiese Apokalips wat die hele hoofstuk 21 in Lukas se geval insluit. Lukas bevat nog twee ander apokaliptiese redes, te wete 12:13- 39 en 1:20 - 18: 8.
Dieselfde gedeelte word ooreenstemmend in Matteus 24:1-14 en Markus 13 :3 -13 gevind. By al drie die sinoptiese evangelies het die profetiese rede van Jesus in hoofsaak dieselfde inhoud. By Lukas maak dit sterker die indruk van ‘n saamgestelde rede as by die ander twee evangelies. Hoewel Markus sy hoofbron is, het hy waarskynlik ook van ander Christelike bronne gebruik gemaak. Lukas is in ‘n sekere sin minder apokalipties as Markus deurdat hy as geskiedskrywer noukeurige seleksies uit sy verskillende bronne gemaak het ten einde die huidige situasie in perspektief te stel of te interpreteer in die lig van God se heerskappy.
Luk 21 : 5 - 19 sou soos volg ingedeel kon word : a. Verse 5 en 6 dien as inleiding en handel oor die aankondiging van die vernietiging van die tempel; b. Verse 7 - 11 beskrywe die verskillende gebeure rondom die eindtyd en c. Verse 12 - 19 die vervolging van die dissipels van buite en van binne die gemeente.
Verse 5 en 6
Dit is duidelik dat die tempel ‘n belangrike fokuspunt is. In 9:51 begin Jesus met vas beslotenheid sy reis na Jerusalem met die tempel waarskynlik hoog op sy agenda. Die tempel het die hoofarena van intense konflik geword tussen Jesus en die Joodse leiers (Vgl. 2 :1-21:4).
Die tempel self was ‘n argitektoniese wonder. ‘n Meesterstuk wat selfs deur die Grieke bewonder is. Dit was ‘n objek van trots vir die Jode. Maar die betekenis van die tempel gaan veel verder as dit vir die Jode. Dit is simbool van God se teenwoordigheid en vastigheid vir die volk. Dit is die waarborg dat die volk altyd sal bly voortbestaan, vir so lank die tempel staan. Daarom het hulle die ondergang van die tempel (vv. 5 en 6) vereenselwig met die einde van die wêreld. In hierdie omstandighede was die woord van Jesus vir hulle ‘n skokkende uitspraak, toe Hy verklaar het dat die tempel volkome verwoes sou word.
Waarom die vernietiging van die tempel? Dit verteenwoordig in die lig van Jesus se geboorte die ou orde van uiterlike tempelgodsdiens. Indien die reiniging van die tempel vroeër deur Jesus dan nie genoeg was om die Jode tot inkeer te bring nie, sal die totale verwoesting van die tempel moontlik die proses bevorder. Die tempel en die Joodse leierskap het blykbaar vir die Jode belangriker as God self geword. Daarom word Jesus verwerp. Die verwoesting van die tempel baan dus die weg vir ‘n nuwe begin..
Na aanleiding van hierdie aankondiging van Jesus vra die dissipels dan ‘n vraag (7).
Die res van die verse is Jesus se uitgebreide antwoord op bogenoemde vraag. Jesus gee aan hulle ‘n waarskuwing wat daarop neerkom dat hulle moet verstaan dat die vernietiging van die tempel en van Jerusalem nie die einde van die wêreld beteken nie (9). Hierdie waarskuwing berus op twee pilare: a.) teen valse Messiasse wat sê dis die einde en b.) teen vrees en paniek as gevolg van al die ontstellende gebeurtenisse in daardie tyd.
Wat die valse Messiasse betref is die algemene tendens om dit meer algemeen te verstaan eerder as letterlike persone. Dit gaan dus hier oor die hele verskynsel van ‘Messiasskap’.
Oorloë, opstande en skrikwekkende natuurverskynsels en rampe mag dalk lyk na die einde van die wêreld, “maar dit is nog nie onmiddellik die einde nie” (9). Daarom word die dissipels gemaan om nie beangs te raak nie. Dit is in ‘n sekere sin tot troos, want die verwoesting is nie die einddoel nie, maar dit ‘moet’ wel plaasvind binne God se beplanning. God het dus nog beheer oor die verloop van sake.
Verse 12 – 19
Hierdie verse fokus op die vervolging van die dissipels. Dit is ‘eenmalig’ omdat dit onmiddellik voor die vernietiging van die tempel plaasvind. Die vervulling van hierdie verse sou in Handelinge alleen op plekke opgespoor kon word. Byvoorbeeld 9:1; 22:19; 5:17; 5:40.
Die vervolging kom van oral oor. Dit kom van buite en binne gemeentegrense; van vyande en familie; van Jode en heidene. Die vervolging is terwille van sy Naam. Hulle het hulleself met Sy boodskap geïndentifiseer, gevolglik moet hulle nou ook identifiseer met sy lyding.
Te midde van die vervolging gee Jesus die versekeringe:
Die vervolging bied ‘n positiewe geleentheid om te getuig van Christus (13). Byvoorbeeld Stefanus in Handelinge 7:54 en verder.
Niks sal buite God se wil geskied nie (18). Die woorde van vers 18 lyk op die oog af na teëspraak, maar eintlik is dit maar ‘n troosvolle versekering dat God van die geringste vorm van lyding bewus is.
Hy sal hulle help om te volhard tot die einde. Die dissipels word verseker dat alhoewel vervolging ook op die dood kan uitloop, dit nie die einde van hulle bestaan beteken nie (12:4-5).
Wat die konteks betref kan daar onder andere by ‘n preek oor Lukas 21:5-19 van die volgende kennis geneem word.
Troos en vermaning
Carroll stel dit dat ’Luke’s community has found the experience of delay and duration to be an obstacle to living eschatological faith’. Lukas wil dus sy lesers help om in die tussentyd sinvol en aktief te leef in die lig van die wederkoms. Die finale triomf is nog uitstaande, maar van die uitslag is ons seker. Die lewe in die tussentyd is dus eskatologies gefundeer.
Wat uniek is aan Lukas is dat die troos ook ‘n sterk Christologiese karakter het. Die volgende aanhaling in die verband uit Buckwalter bevestig dit: ‘It stands as perhaps the most revealing statement of Luke’s personal christological estumation of Jesus in the two volumes (Lukas en Handelinge). It reprents in fact the only instance in the synoptic tradition where Jesus, before his death, directly indentifies himself with a post-resurrection work among his disciples as their exalted Lord’. ‘Futhermore, Jesus unique self-claim in Luke 21:15 as a prophetic element of the apocalyptic discourse raises the possibility that, for Luke, the fact of Jesus’s coming Lordship will itself be “as sign of the times”. The successful mission of the early church reinforces this claim.’ (vgl. 13)
Te midde van die aanvegting en vermaning tot standvastigheid wat daarmee gepaardgaan, word die troos en teenwoordigheid van die Here belowe.
Vervulling van beloftes en tekens van die tye:
Die vraag na die vervulling van die beloftes en tekens oor wanneer en hoe dit geskied (of geskied het) is vir die behoudende eksegeet ‘n uiters moeilike vraag. Vanselfsprekend is daaroor nie eenstemmigheid nie.
Die probleem waarvoor Nuwe Testamentici te staan kom, is die vraag na die verhouding tussen : a.) ‘n vroeë (gedeeltelike?) vervulling van die profesie, rondom die val van Jerusalem in 70 n.C. en b.) ‘n latere, meervoudige vervulling en c.) ‘n eind-eskatologiese vervulling.
König kies hier vir ‘n tussenstandpunt wat eerstens ‘n vroeë vervulling (vgl. gedeeltes in Handelinge bv. 9:1; 5:17; 5:40; 6:8; 12:1,2) erken, tweedens wil rekening hou met ‘n meervoudige vervulling in die loop van die geskiedenis, en derdens met ‘n afwysing van die dispensasionalisme wat hierdie tekens waarvan Jesus in die profetiese rede praat, sien as dié tekens wat kenmerkend is van die één tydperk (dispensasie) tussen Christus se eerste en tweede koms.
“Die tekens is ‘n staande troos aan gelowiges in alle tye om Hom en altyd te verwag. Dit is herinneringstekens aan ‘n reeds (en steeds) nabye wederkoms”. (König).
Lukas 21:5-19 is dus op drie vlakke aktueel en dringend :
dit het vir dissipels ‘n direkte boodskap ingehou. Jesus praat nie eeue oor die koppe van die dissipels nie. Hy praat oor dinge wat hulle in hul eie leeftyd sal ervaar.
Dit is ook aktueel vir die lesers van Lukas. Soos reeds bekend het hy van verskillende bronne gebruik gemaak om ‘n unieke boodskap aan sy lesers vir hul eie situasie oor te dra. Dit is ‘n boodskap vol dringendheid en aktualiteit vir die kerk hier en nou ongeag die eeu waarin die kerk leef.
In aansluiting by König wat die koninkryk van God beskryf in terme van die verlede, hede en die toekoms kan die preek met die volgende gedagte ingelei word :
Die koninkryk van God het gekom in Jesus Christus. “Hy het gesê : Die tyd het aangebreek, en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie.” (Mark 1:15). Jesus Christus is dus die beliggaming van God se koninkryk. Dit het in Hom gestalte gekry.
Die koms van die koninkryk van God was met die Hemelvaart van Jesus egter nie ‘n afgehandelde saak nie. Dit is steeds besig om te kom as ‘n voortgesette proses deur die werking van die Heilige Gees. Die Kerk is vandag die liggaam van Christus. Die koninkryk van God is dus steeds besig om te kom in en deur die gelowiges. Die kerk staan immers in diens van God se koninkryk.
Met Jesus se wederkoms betree die koninkryk van God sy derde fase. Dit is dan wanneer die koninkryk van God in sy finaliteit sal kom en dit ‘n afgehandelde saak sal wees.
Hierdie siening van die koninkryk van God, bied aan ons as kerk ‘n perspektief op ons roeping en doel op aarde. Ons bevind ons tussen die eerste en tweede koms van Jesus Christus, wat bekend staan as die sogenaamde tussentyd. Die vraag is dus : Hoe behoort ons te leef in die tussentyd?
a. Die kerk se lewe in hierdie tyd moet eskatologiese gefundeerd wees. Ons moet dus leef met verwagting van die nabye wederkoms van Christus. Dit moet ons hooffokus wees. Dit gee die eintlike sin en betekenis aan ons aardse lewe. Dit gee rigting en doelgerigtheid aan al ons kerklike aktiwiteite na binne en na buite. Als wat ons doen moet in diens staan van die komende koninkryk van God.
Die nabyheid van die koninkryk van God berus egter nie op ‘n sekere tyd nie. Dit is nie maar net naby in ons tyd nie. Dit was naby in Lukas se tyd en in die tyd van die dissipels. Dit is vandag steeds naby. Daarom moet ons altyd gereed en waaksaam wees. (Vgl. Matt 25:1-13, Luk 21:34-38)
b. Wie met volle verwagting leef en met ‘n reikhalsende verlange uitsien (Rom 8:23) na die vervulling van God se koninkryk, sal ook die dringendheid besef waarmee die evangelie boodskap verkondig moet word aan alle mense. (vers 13). Volgens vers 13 sal dit aan geleenthede nie ontbreek nie. Daar is baie positiewe geleenthede soos die sending, in eredienste en bidure. Ons moet egter ook nie die geleentheid wat lyding en vervolging terwille van sy Naam meebring, miskyk nie.
Dit bied die regte geleentheid om van Jesus te getuig. Die evangelie is immers die evangelie van Jesus Christus (Mark 1:1). Die Naam van Jesus Christus is daarom ook prominent in ons teks. Daar word verwys na valse Messiasse wat onder sy Naam sal optree (vers 8) en vervolging terwille van sy Naam (vv 12, 17). Dit is ook Jesus Christus vir Wie ons verwagting.
Gevolglik moet die kerk aanvaar dat die tussentyd ook ‘n tyd van aanvegting en beproewing is (vv 12-17). Wie hom of haar met die Naam van Jesus identifiseer, moet ook identifikasie met sy lyding aanvaar. Let daarop dat die lyding terwille die evangelie nie net van buite die kerk kom nie, maar ook van binne (vers 16). Die vervolging van buite het ‘n uitwerking op die verhoudinge binne die kerk. Dit veroorsaak spanning, onsekerheid en verdeeldheid binne die kerk. Dit moes vir die dissipels seker een van die ontstellendste dinge wees om van Jesus te hoor. Maar dit mag nie na hulle as ‘n verrassing kom nie. Die evangelie raak ook die teerste bande op aarde aan, naamlik dié tussen gesinslede.
Ons Skrifgedeelte verseker ons egter ook van die vertroostende teenwoordigheid van die Here in die tussentyd. (verse 14, 15, 18). Die besondere betekenis van hierdie verse is dat Jesus hier reeds voor sy dood ‘bevestig’ dat Hy die dood sal oorwin en as Heer sal heers oor alle magte. Die dissipels word dus verseker van sy heerskappy in alle situasies waarin hulle hul mag bevind. Hulle word as ‘t ware vrygespreek van vrees en kommer.
Die teenwoordigheid van die Heilige Gees in ons lewe maak van ons verleenthede ‘n geleentheid vir die bevordering van die evangelie (vers 13). Dit is die wonder van God se teenwoordigheid. Die skynbaar verlore toestand waarin al die negatiewe dinge soos vervolging, siekte, dood, teleurstellings ons werp, word positiewe boodskapdraers in die koninkryk van God. Die sekerheid van God se teenwoordigheid in die tussentyd, kan seker nie helderder en duideliker gehoor word as juis in Matteus 28:20 nie: “En onthou : Ek is by julle al die dae tot die voleinding van die wêreld.”
Daarom word ons vandag weer opgeroep tot aktiewe deelname aan die koms van die koninkryk van God, terwyl ons seker is van sy teenwoordigheid. Die finale triomf is nog uitstaande, maar van die uitslag is ons seker!
F W Danker : Jesus and the New Age. D L Tiede : Augsburg Com. on the N.T. J B Green : (N.I.C). F B Craddock : (Interpretation). N Geldenhuys : (N.I.C.). J T Carroll : (Scholars Press 1988). H D Buckwalter : (Monograph Series 89). A König : Jesus die Laaste (Eschatos) deel 2.