'My pa het my ontvoer' | SARIE
In 1984 het my Suid-Afrikaanse pa my uit die huis van my Amerikaanse ma in Boston, Massachusetts, ontvoer. Hy het met my na Suid-Afrika gevlug, my naam verander, my hare afgeskeer en my soos 'n seuntjie aangetrek om my te vermom. Ek was net 18 maande oud. My ma het my maande later – ná 'n soektog oor kontinente – in Pretoria opgespoor. Die storie van my ontvoering en traumatiese redding was voorbladnuus in Suid-Afrika. Dit het lewens verander. Nie net my ma s'n nie, wat moes sukkel om my op haar eie in Amerika groot te maak. Of my pa s'n, wat sy kind vir ewig verloor het weens sy eie toedoen. Maar ook my lewe. Ek het soveel verloor, al lyk dit dalk vir ander of my lewe vol avontuur was – ek het gestudeer en die wêrelde van Boston, Israel, Jordanië, Nederland en Switserland beleef. Ek het grootgeword in 'n dolle laslappie-huis met honde, katte, voëls, skilpaaie, visse en my ma se familie. Ek is my Amerikaanse ouma en oupa se enigste erfgenaam. My ma se enigste kind. My twee tantes se enigste susterskind. Maar die familie van my ma is net die een kant van die storie . . .
Ek is 22 jaar oud. Ek kry binnekort my veeartseny-graad met die doel om gewonde diere in die bosse van Afrika te gaan help. Afrika – wat ek nog nie gesien het nie. Êrens in daardie selfde Afrika is 'n halfsuster en 'n kleinboet wat ek nie ken nie, en tientalle niggies, nefies, tantes en ooms by wie ek nooit kon kuier nie – saam met die tweede helfte van myself, die Suid-Afrikaanse helfte. Om my pa se familie van aangesig tot aangesig, van drukkie tot drukkie, hart tot hart te ontmoet is 'n droom waarvoor ek nou groot genoeg is om dit self te laat gebeur. Maar is ek gereed daarvoor? My ma het onlangs vir my 'n notaboek gegee. "Jy weet nooit wanneer jy dit kan gebruik nie," het sy gesê. Dis nou die tyd. Toe my pen op die wit papier beland, het dit 'n reis van sy eie begin. Dit het die behoefte in my oopgemaak om te verstaan wat met my gebeur het. Ek, Kierie van Rooyen, 'n kind vasgevang tussen twee oseane, twee kulture, twee gelowe – en twee ouers. En só het ek begin skryf . . .
My naam kom van 'n Zoeloe-stok waarmee mens loop – 'n knopkierie. Hulle sê die sterkste kierie word van die kern van die ysterhoutboom gemaak. So sterk, die knopkierie kan soos staal gebuig word, maar net wanneer dit met die blou hitte van 'n vuur warm gemaak word. Dit kan ook as wapen dien. My pa, wat 'n kierie vir my swanger ma uitgekerf het sodat sy makliker deur die Transkeise heuwels kon stap, het hierdie naam vir my gekies toe ek gebore is, want hy't gesê ek sal sterk ondersteuning vir my ma wees. Ek sou langs haar loop en haar dwarsdeur haar lewe beskerm. Twee jaar later het hy my ontvoer . . .
Dit was die rooi rok en my ma se buitelandse voorkoms wat my pa se oog gevang het. Dis wat hy my vertel het toe ek hom die eerste keer ontmoet het – drie jaar ná my 18de verjaardag, en twee jaar ná ons eerste telefoongesprek. Een somermiddag, 'n week ná my 21ste verjaardag, het my pa sy verskyning in Boston gemaak op 'n oorstaan-naweek op pad êrens heen. Ek het ingestem om hom te sien. Die tyd daarvoor was reg. Ek het stadig na die kafee in Newbury Street gestap, my maag op 'n knop. Ek het gaan stilstaan en my laaste sigaret aangesteek voordat ek die onafwendbare in die gesig moes staar. Honderde vrae het deur my kop gemaal. Sal ek hom herken? Moet ek bang wees? Kan hy my kwaad aandoen? Ek kon die stem van my halfsuster hoor wat herhaaldelik waarsku: "Ontmoet hom in 'n openbare plek." Ek het my romp platgestryk en die kafee binnegegaan, my hart in my keel. Daar het hy by die voorste tafeltjie gesit. Hy het reguit na my gekyk en my dadelik herken. Hy was dodelik aantreklik – sterk, mooi, modieus aangetrek – en beslis my pa. Hy het breed geglimlag met die vierkantige Van Rooyen-ken en breë, wit tande. Hy't opgestaan. Ek was gevries en het probeer om my asem terug te kry. Voordat ek my asem kon uitblaas, het hy nader gekom en my van my voete gelig in 'n omhelsing met sy sterk arms. "O, Kierietjie! My meisietjie! My meisietjie!" het hy begin snik terwyl hy my met elke woord stywer vashou. Ek het baie ongemaklik gevoel. Hier omhels 'n ouer man my, huilend, en sê hy is my pa. Sy omhelsing, sy reuk, sy liefde – ek het nog nooit voorheen vaderlike liefde ervaar nie. Hy was blyer om my te sien as wat ek gedink het. Al wat ek kon voel, was 'n ongemaklikheid. Hy't my neergesit en my hand vasgehou terwyl ons tafel toe loop.
"Was ek rêrig lief vir diere op so 'n jong ouderdom? Vertel asseblief meer van ons avonture." Ek weet wat hy sê, kan waar wees, maar ek weet ook baie kan leuens wees. "A, ja! Ek het jou dikwels dieretuin toe geneem," vertel hy asof dit gister was. "Jy was mal oor die bobbejane, die bokke en sebras. Jou gunsteling was die tier. Jy sou gil van opgewondenheid." Sy gesig het gestraal aan die herinnering. Sy oë het vol trane geskiet en hy't sy gesig in sy hande bedek. "O, Kierie. My meisietjie! Kyk hoe mooi groot het jy geword. Jy's nou 'n vrou. Ek's so trots op jou!" Trots? Ek het my asem diep ingetrek en my trane weggesluk. Ek wou nog altyd gehad het my pa moet trots wees op my. My vriende, hul vriende – almal het 'n pa wat trots is. Nou's dit my beurt.
Geskenke vir 'n kleuter
"Sjoe," het ek gesê. "Alles vir my?" "Ja. Hou jy daarvan? Ek het die heelnag deur geteken." Hy't gewys na nog 'n stapel papiere. "Dis my gunsteling. Kyk, dis jy, dis ek, en dis Afrika. Kyk hoe glimlag ons – ons is weer bymekaar en gelukkig! Kom, boykie, kom ons maak jou presente oop!" My onsekerheid het verdwyn. Vir die volgende paar uur praat ons oor kuns, ons lag vir die ooreenkomste tussen ons. Ek's volkome op my gemak. Die volgende dag was ons laaste saam. Ek het hom die stad gewys, en hy het vir verlore tyd probeer vergoed. "Kierie, ek wil vir jou iets koop, enigiets wat jy wil hê. Dis die minste wat ek kan doen." Sy oë het die straat gefynkam vir 'n geskikte winkel, ek het my gedagtes gefynkam vir watter geskenk, 'n eerste werklike geskenk van 'n pa. Ek het die diamanthangertjies onthou wat my vriendinne van hul pa's op gradedag gekry het, of die geskenkbewyse van duur winkels, selfs 'n nuwe motor.
"Perfek! Ek het die plek gekry!" Hy't my hand gegryp en my agter hom aangetrek."Hier's ons, Kierie, enigiets wat jy wil hê!" Ek het opgekyk na die ingang van FAO Schwartz, Amerika se bekendste speelgoedwinkel. Is dit ál hoe hy my ken? Is ek as tweejarige in sy kop vasgevang? Ek het die drie verdiepings saam met hom deurgeloop, en skielik herleef ek die kleinste vreugdes van 'n kind. Hy't 'n groot opgestopte speelgoeddier gewaar – 'n gestreepte tier. "Dis hy! Dis wat jy wil hê!" het hy uitgelate uitgeroep. Ek veronderstel 'n opgestopte dier is aanvaarbaar. Ek't my kop geknik. "Dis net wat ek wou gehad het. Hoe het jy geweet?" "Hei, wat van roomys? Ek weet jy's mal oor roomys!" "Natuurlik," het ek gesê. Opgestopte diere en roomys. Dit het nie saak gemaak nie. Al wat ek nog ooit werklik wou gehad het, was om by my pa te wees. Ons het op 'n parkbankie gaan sit en lek aan ons roomyse. Dit was amper donker en ek het geweet ons tyd is amper om.
'n Nuwe suster
"So, Kierie, wat dink jy? Kan jy my help?" My pa het gesmeek. Ek het vir 'n oomblik doodstil gesit om al die seerkry uit my te laat spoel. Maar die seer het gebly. Ek het na hom gekyk, met my oë vol trane. "Ek dink jy moet die seuntjie en sy ma vir 'n ruk alleen los. Asseblief, doen dit vir hom. Moenie nog 'n kind seermaak nie." Ek het opgestaan en hom 'n lang drukkie gegee. Hy't my styf vasgehou. Ons het gegroet. Hy moet my liefhê, het ek gedink. Op sy manier. Ek en my pa het hierna twee keer weer met mekaar gepraat. Hy't my 'n jaar later uit die bloute gebel en gekla ek behou nie kontak met hom nie, maar hy't my nie 'n nommer gegee waarheen ek kon bel nie. "Ek sal jou weer bel," het hy gesê. 'n Maand later het hy gebel om my geluk te wens met my verjaardag en om reëlings te tref vir 'n naweekbesoek. Ek het ingestem en het vir sy derde oproep gewag om 'n datum te bevestig. Hy't nooit weer gebel nie. Ses maande later het ek bekommerd begin raak. Ek het hom probeer opspoor – geen telefoonnommer, geen adres. Nêrens kon ek geholpe raak nie. My halfsuster het 'n jaar lank niks van hom gehoor nie. Was hy dood? Was hy siek? Het hy my nodig? Sy verdwyning het aan my gewete begin knaag. Op Oukersaand 2004 het ek by ons plaaslike polisiekantoor hier in Amerika ingestap en 'n vorm vir 'n vermiste persoon ingevul. Vir my eie pa. Snaaks tog, die draaie wat die lewe loop . . .
Om my eie pa te sien het heelwat kwessies opgelos. Alles het vir my verander. Die onversadigbare emosionele honger, die leë gat in die middel van my hart, die konstante behoefte dat kêrels ook vaders moet wees, die behoefte om myself tot elke prys in verhoudings te verloor, die algemene smagting het minder geword. My oë het oopgegaan vir groter moontlikhede – 'n loopbaan, 'n onafhanklike toekoms, 'n gelukkige lewe met verwagtinge wat ek self kan bevredig, sonder 'n geromantiseerde pa wat soos kwiksilwer deur die vingers glip. Ek het ook nuwe respek en liefde vir my ma gekry, omdat sy my sterk en onafhanklik gemaak het, verwag het dat ek meer as my beste moet gee, en my geleer het dat die deur van my toekoms net oopgesluit kan word met die sleutel wat ek in my eie sak dra. Ja, my pa het my Kierie genoem, en my ma het steeds daardie kierie wat hy vir haar in Afrika gekerf het. Eers vandag besef ek daardie Kierie is gemaak van die hardste en duursaamste van alle materiale – die helfte my ma, die helfte my pa, maar die belangrikste van alles: 100% myself.