kykNET-Rapport-boekpryse: 2019-kortlyste is hier! | LitNet
LitNet Boeke en skrywers 2019-08-11
Dubbelbenoemings vir drie debuutskrywers
Die 2019-benoemdes vir die kykNET-Rapport-boekpryse, van die rykste boekpryse in Suid-Afrika, is pas bekend gemaak. Die pryse, wat die Jan Rabie-Rapportprys vir nuwe werk insluit, word toegeken vir die beste Afrikaanse fiksie en niefiksie wat in 2018 verskyn het.
Die kykNET-Rapport-boekpryse is ingestel as aansporing vir skrywers in Afrikaans om steeds vernuwend en verbeeldingryk gestalte te gee aan verhale wat erkenning verdien as bakens in die Afrikaanse letterkunde. Die prysgeld beloop R250 000 elk vir die kykNET-Rapportprys vir romans en niefiksie, R125 000 vir die kykNET-Rapport-filmprys, en R125 000 vir die Jan Rabie-Rapportprys.
Nog 'n verrassende ontwikkeling is Alettie van den Heever se Stof wat in die genre van spekulatiewe fiksie met 'n ekokritiese fokus val. Veral die slim taalspel met 'n Afrikaans wat reeds tot 'n tipe hibried vervorm het teen 2081, beïndruk.
Die verruiming van gepubliseerde Afrikaans met 'n Kaapse register is ook verwelkom. Veral Chase Rhys se roman, Kinnes, bied 'n ontsenuende blik op omstandighede op die Kaapse Vlakte. Hiermeee bring hy 'n belangrike prosa-aanvulling by die werk van digters soos Ronelda Kamfer, Nathan Trantraal en Shirmoney Rhode.
As verlede jaar die jaar van doodsbesinning was by Afrikaanse niefiksie, is vanjaar die jaar van terugskouing oor die lewe: die (outo)biografie.
Van die beste voorbeelde in hierdie genre slaag daarin om die geskiedenis tot lewe te bring en dra in die geheel by tot ons kaleidoskopiese begrip van die veelkantigheid van ons verlede. Opvallend is steeds wit Afrikaanssprekendes se soeke na identiteit en morele integriteit.
Alhoewel twee swaeltjies nie vir niefiksiekeurder Valda Jansen 'n somer maak nie, is sy bemoedig deur die inskrywings van Jeremy Veary (Jeremy vannie Elsies) en Nathan Trantraal (Wit issie 'n colour nie): "Ek dink as 'n mens sou wou soek na tekens van die swaai van 'n pendulum, na 'n aanduiding dat iets besig is om te gebeur, sou jy dit nou al kan waarneem in vanjaar se niefiksie-aanbod."
Ook opvallend vanjaar is dat daar steeds meer joernalistieke boeke verskyn. Die teorie, volgens keurder Herman Wasserman, is dat soos joernalistiek al meer 'n happiegrootte-styl begin ontwikkel en nuus al vinniger oor al hoe meer platforms gelewer word, en koerante en tydskrifte al hoe dunner raak, daar al minder ruimte, geduld en aandag is vir langer vorme van joernalistiek. Die mark vir hierdie vorm verskuif na boeke toe.
Inskrywings oor die rol van die media – die impak wat dit op die oorgang na demokrasie gehad het, asook die impak van demokrasie en veranderende tegnologie op die media – het geprikkel. Ton Vosloo se bespreking van Naspers is seker die mees volledige hiervan, met Harald Pakendorf se bydrae in interessante spanning daarmee. Ook Gabriël Bothma se boek oor die aard van die openbare diskoers in die Afrikaanssprekende wêreld sluit daarby aan.
By die filmprys was die keurders weer bederf met verhale wat visueel prikkelend geskryf is met interessante en geloofwaardige karakters. Temas het gewissel van die oorlewing van jongmense op die Kaapse Vlakte tot vergrype in Duits-Suidwes-Afrika in 1905, en genres van romantiese dramas tot periodedramas, en van 'n liriese sprokie tot naelbytmisdaadromans. Filmkeurders het hierdie jaar se veelheid benut om wyer te kyk en opwindende moontlikhede vir Duitse of Franse koproduksies te identifiseer.