PressReader - Beeld: 2016-05-07 - Ton­de­rai gee sý me­ning oor trans­for­ma­sie
Ton­de­rai gee sý me­ning oor trans­for­ma­sie
Beeld - 2016-05-07 - Front Page -
Ek kan steeds nie be­gryp waar­om trans­for­ma­sie as ’n soort “Swart Ge­vaar” be­skou word nie. Dis am­per as­of die ge­dag­te pos­ge­vat het dat rug­by ver­swak sal word deur swart spe­lers.
Ek glo trans­for­ma­sie kom op ge­ly­ke ge­leent­he­de neer. Hoe meer swart spe­lers op die veld is, hoe meer sal al­le Suid-A­fri­ka­ners die spel om­arm. Dit be­hoort meer in­kom­ste vir die spel te ge­ne­reer.
Die S­tor­mers en We­s­te­li­ke Pro­vin­sie het die mees­te steun on­der ge­kleur­de on­der­steu­ners om­dat hul­le nie hui­wer om ge­kleur­de spe­lers te kies nie.
Neem ’n mens die Kaap­se span­ne se ver­to­nings in ag, kan jy geen an­der ge­volg­trek­king maak nie as dat die span­ne vol­gens ver­dien­ste ge­kies is. Toe­ge­gee, hul­le het meer diep­te as die an­der pro­vin­sies in ter­me van ge­kleur­de spe­lers.
In 2014 het die Haaie baie steun on­der ge­kleur­de on­der­steu­ners ge­had om­dat Ja­ke W­hi­te as af­rig­ter nie ge­skroom het om di­ver­se span­ne te kies nie.
Ter­wyl ek nie ten vol­le saam­stem met Fi­ki­le Mbalula se be­sluit om sport se be­heer­lig­ga­me te ver­bied om vir groot sport­by­een­koms­te te bie nie, kan ek nie help om te won­der nie hoe an­ders ta­lent­vol­le ge­kleur­de spe­lers die deur­braak sal maak.
Et­li­ke ge­kleur­de spe­lers is deur pro­gram­me soos S­poor­net en die Groen en Goud-groe­pe. Die doel­wit van hier­die pro­gram­me was om ta­lent­vol­le ge­kleur­de spe­lers van die toe­koms te i­den­ti­fi­seer en hul­le toe te rus om be­roep­spe­lers te word. Hul­le het eg­ter nie die pad end­uit tot die hoog­ste vlak ge­stap nie.
Ons het ook be­son­der ta­lent­vol­le jong ge­kleur­de spe­lers wat jaar ná jaar op die Cra­ven­week en deur an­der jeug­struk­tu­re op­gang maak, maar hul­le ver­dwyn.
Is dit deur hul eie toe­doen, was hul­le een­vou­dig nie goed ge­noeg nie, of is hul­le dalk oor­ge­sien?
Ons moet met kri­te­ria vo­ren­dag kom om die bul by die ho­rings te pak. Is die pro­bleem vir tal­le swart spe­lers dat hul­le ná goeie ver­to­nings op skool of u­ni­ver­si­teit, dank­sy hul vaart en rats­heid, in die mo­der­ne spel te­kort­skiet om­dat hul­le klei­ner is?
In­dien wel, hoe kan ons hul­le fi­siek ont­wik­kel?
Aan die an­der kant het klei­ner spe­lers soos B­rey­ton Paul­se en B­rent Rus­sell die S­pring­bok-trui met on­der­skei­ding ge­dra. In die Su­per­reeks is die C­hiefs se Da­mi­an M­cKen­zie (80 kg) die voor­ste drie­druk­ker, die spe­ler wat die mees­te ge­hard­loop het, deur die mees­te duik­slae ge­breek het en die mees­te bres­se ge­slaan het.
Die All Blacks kies ook vir Ne­he Mil­ner-S­kud­der, ’n klei­ner spe­ler wat van die bes­te in­di­vi­du­e­le ver­to­nings in dié span le­wer. Is groot­te dus ’n gel­di­ge kri­te­ria in al­le ge­val­le, of s­legs in se­ke­re ge­val­le?
As ek kyk na al die ge­kleur­de spe­lers wat vir die Bok­ke ge­speel het, kan ek nie aan een dink wat nie sy land trots ge­maak het nie.
Geen ge­kleur­de spe­ler wil as ’n “kwo­ta­spe­ler” be­skou word nie, dus gee hul­le al­les om die re­spek van hul me­de­spe­lers en on­der­steu­ners te wen.
Be­hal­we vir die druk wat ge­kleur­de spe­lers op hul­self plaas, is daar óók ek­ster­ne druk. As ’n “ver­teen­woor­di­gen­de” spe­ler kan jy nie be­kos­tig om swak te speel nie. Daar­mee sê ek nie dat daar nie druk op wit spe­lers is nie.
Nóg ’n vraag is of al­le spe­lers se ver­to­nings op die­self­de ma­nier ge­meet word.
Al­le spe­lers, on­ge­ag hul kleur, ver­dien ge­ly­ke ge­leent­he­de om kleim af te steek en dis pre­sies waar­oor trans­for­ma­sie gaan. Nie om som­mer net spe­lers in die diep­kant in te gooi ter wil­le van ge­tal­le nie.
Ek glo trans­for­ma­sie be­te­ken ge­ly­ke ge­leent­he­de. Die e­nig­ste ma­nier waar­op dit aan­ge­pak kan word, is vir ’n pa­neel er­va­re en kun­di­ge af­rig­ters, so­wel as oud­spe­lers, om kop­pe by­me­kaar te sit oor wat­ter ei­en­skap­pe spe­lers vir spe­si­fie­ke po­si­sies be­hoort te hê.
In daar­die ge­val sal ons kleur­blind word om­dat ons spe­lers ob­jek­tief teen me­kaar kan op­weeg.
Ons wil im­mers die bes­te span op die veld hê.
Ge­ly­ke ge­leent­he­de moet deur vaar­dig­he­de en ta­lent be­paal word, nie kleur nie. Ons sal uit­ein­de­lik sien waar die mees­te ta­lent van­daan kom, maar die spel moet vir die mas­sas toe­gank­lik ge­maak word.
So be­lang­rik as wat dit is om die spel te be­mark en op voet­sool­vlak te ont­wik­kel, moet ons ook se­ker maak dat die ta­lent­vol­le spe­lers wat deur die jeug­struk­tu­re vor­der goed op­ge­pas en be­stuur word.
Dis deur trans­for­ma­sie dat wê­reld­rug­by ’n blik ge­kry het op die spe­si­a­le ta­len­te van spe­lers soos Paul­se, C­hes­ter Wil­li­ams, Ashwin Wil­lem­se, Bry­an Ha­ba­na, Ric­ky Ja­nu­a­rie, Ten­dai (Be­ast) M­ta­wa­ri­ra en an­der.
As op­win­den­de jong ou­ens soos El­ton Jan­tjies, War­rick Ge­lant, Sik­hum­bu­zo Nots­he, Court­nall S­ko­san, Ho­ward M­ni­si en S­car­ra N­tu­be­ni ge­leent­he­de kry, glo ek hul­le sal op die hoog­ste vlak uit­blink.
Een van die be­lang­rik­ste ma­nie­re waar­op die spel ont­wik­kel kan word en vir al­mal toe­gank­lik ge­maak kan word, is om toe te sien dat rug­by deur die o­pen­ba­re uit­saai­er ge­beeld­send word.
Su­perS­port het ’n ys­li­ke be­drag geld be­stee en met i­ni­si­a­tie­we vo­ren­dag ge­kom om die spel te laat groei, maar so lank as wat hy eks­klu­sie­we uit­saai­reg­te het, sal rug­by on­toe­gank­lik bly vir die bre­ër be­vol­king.
Rug­by kan nie al­tyd deur ’n tjek­boek be­dryf word nie.
Re­pu­com het ’n ont­le­ding van TV-ge­ho­re on­der jong ky­kers ge­doen en hier is van die be­vin­din­ge: Reg­streek­se S­pring­bok-toet­se op Su­perS­port het 1,21 mil­joen u­nie­ke ky­kers van jon­ger as 19 ge­had. Ver­ge­lyk dit met die 3,51 mil­joen op die SAUK, wat dit nie reg­streeks uit­saai nie.
S­legs 18% van Su­perS­port se ky­kers is on­der 19, ver­ge­le­ke met die SAUK se 30%.
Die sy­fers jok nie, en daar is dui­de­lik ’n be­hoef­te on­der die bre­ër be­vol­king om rug­by te kyk.
Ek hoop Su­perS­port en die SAUK kan ’n oor­een­koms be­reik om meer rug­by te beeld­send aan ge­ho­re wat nie DStv kan be­kos­tig nie.
Ta­ta Ma­di­ba het op ’n kri­tie­ke oom­blik in Suid-A­fri­ka se ge­skie­de­nis rug­by ge­bruik as ’n ka­ta­li­sa­tor om men­se by­me­kaar uit te bring. Ons moet ver­sig­tig wees dat ons nie die­self­de sport ge­bruik om men­se te ver­deel en te po­la­ri­seer nie.
. C­ha­vhan­ga se ses drieë teen Uru­guay in 2005 is ’n S­pring­bok­re­kord.