Ek was aangenaam verras deur Poppekas, want die storie was so onverwags. Kan Deborah ‘n riller skryf? Duidelik kan sy. Haar vorige werk het my nie voorberei op die jollie lekker storie wat ek in hierdie boek raakgeloop het nie.
Poppekas is ‘n slim riller met soveel kinkels dat jy ná elke klompie bladsye dink: Deborah, jou bliksem.
Alles begin wanneer ‘n nagsub van ‘n koerant in die magtige Immedia-groep saam met ‘n kollega gaan kyk na die teatrale inploffing van ‘n paar koeltorings in Kaapstad. Tydens dié gedruis, kap die kollega om. Voor ons heldin egter die noodnommer kan bel, word die man weggedra deur vier vreeslik amptelike menere en dan verdwyn hy.
Sodra die nagsub dan begin navraag doen oor die kollega se welstand, word sy in die pad gesteek, haar vriendin in die personeelafdeling word verplaas en ‘n aantal boewe begin haar dophou.
Dit neem nie baie lank nie voor die leser agterkom dat Immedia besig is om te eksperimenteer met menslike poppe nie – hierdie poppe word geprogrammeer om gehoorsaam hulle werk te doen.
Veel meer van die verhaal gaan ek nie uitlap nie, want ek wil nie spoilers inbou nie.
Ons peetkind, ‘n pragtige veertienjarige tiener met baie lang bene, was mal oor Poppekas. Haar ma, ‘n ewe mooi veertigplusser met ‘n enorme stuk lewenswysheid agter haar, het dit eweneens geniet. Die boek werk dus op vele vlakke.
Ek sou graag enkele slim punte wou uitlig waarna ‘n leser kan uitkyk, sonder dat ek die storie gaan weggee.
1. Kapitalisme: Ek het reeds die menslike outomate genoem. Aanvanklik lyk dit of die Immedia-groep besig is om op ‘n slim manier van hulle menslike werknemers ontslae wil raak. Dink daaraan: rekenaars is duur om te installeer, maar daarna ontvang hulle nie ‘n salaris nie, hulle neem nie verlof nie en hulle word nie siek nie. (Terwyl ek dít tik, dink egter nou ek aan al die rekenaars wat ek al moes hospitaal toe neem, maar goed…)
Coleman Andrews, daardie Amerikaner wat ‘n tyd lank in beheer was van die SAA, was bekend daarvoor dat hy outomatisasie teengestaan het. Dít het vir hom vriende gekoop in die vakunies, want hy wou werk skep. (In Suid-Afrika word vliegtuie steeds met die hand gewas, in Europa glad nie.) Wanneer dit dus blyk dat die Immedia-groep maniere soek om meer rekenaars in te bring, skyn die res van die boek baie eenvoudig te wees. Wat sal byvoorbeeld gebeur as jy ‘n rekenaar kan oplei om bestuursfunksies oor te neem? Slegs die harde feite sal oorweeg word – geen emosies sal meer te sprake wees nie.
Daar is ook ‘n kort, grafiese scéne waar ‘n redelik hooggeplaaste amptenaar ‘n vroulike outomaat verkrag. Tegnies, wel, is dit nie verkragting nie, want sy kan nie voel nie. Maar die metaforiese saadjie word geplant.
Die boek is egter nie eensydig in die verdoemenis na wins nie. Die vraag word selfs openlik gevra of daar nie iets kan wees soos ‘n kapitalisme met ‘n sosiale bewussyn nie?
2. Mag: Poppekas maak egter ‘n nog belangriker punt. Mag maak mense mal. Ek gaan beslis nie die storie uitlap nie, maar die werklike skurke blyk toe nie diégene te wees wat ons aanvanklik verdink nie. Mense kan ook soos outomate agter ‘n leier aanloop. Dink aan Nazi-Duitsland se Hitler, as jy liefs nie aan Suid-Afrika se Malans en Verwoerds wil dink nie, of dink aan Malema wat so gewild is.
Dit is toevallig menslik om, soos outomate, jou emosies en eie denke af te stomp sodat jy klakkeloos ‘n leier, of ‘n ideologie, wil volg. In die boek word selfs die magtige Immedia-groep uiteindelik ‘n slagoffer van ‘n magshonger kabaal wat ménse soos outomate misbruik – moord, roof, verkragting en breinspoeling word op ménse uitgevoer, ménse word uit die weg geruim met dieselfde gebrek aan emosie waarmee ‘n rekenaar afgeskakel word.
Toe ek Drie rooikoppe, sewe dae en een stad geresenseer het, was ek krities daaroor dat die ultraregse man in die boek soos ‘n moroon uitgebeeld word, want, het ek gevoel, dis eers wanneer die leser in aanraking kom ménse waarvan jy hou, net om gewalg te word deur hulle ideologie, dat die impak van ‘n geloof in die Herrenvolk jou die hardste tref. Hoe kán so ‘n oulike mens sulke snert glo?
Deborah Steinmair se Poppekas kry dít reg. Die mense waarvan jy die meeste hou, is uiteindelik ook diegene wat jou die meeste ontstel.
3. Denke: Ek dink die boek sê uiteindelik dat jy vir jouself moet dink. Kyk bietjie wie (of wat?) uiteindelik self dink en dan die oplossing bied… Dis ‘n verassing, glo my.
Is dit moontlik dat hoogs intelligente en baie vriendelike mense soos outomate agter ‘n ideologie kan aanhardloop? Ja. Is dit moontlik om buite jou geprogrammeerde/gebreinspoelde self te kan dink? Ja.
Ons kan almal soos marionette in ‘n poppekas aan toutjies dans. Hoe moeilik dit ook mag wees, ons moet die toutjies knip.
Ek het plek-plek gewonder oor die tegnologie. Diegene wat iets van selfone verstaan, sal weet hoe verspot maklik dit is om mense se posisies te bepaal deur middel van driehoeksmeting. Ek het dus hier en daar gewonder hoekom sekere mense / objekte nie makliker opgespoor kan word as ander nie. Daar is ook een bepaalde ontsnapping wat slim is, maar vanuit ‘n vreemde plek moes plaasvind. Julle sal gou sien wat ek bedoel as julle daar kom. Ek vermoed die simboliese aard van hierdie “tronk” was van meer belang as die realisme.
Nie een van my probleme neem egter die pret van die boek weg nie. Ek sukkel ook soms om Margie Orford se logika te volg, en tog werk haar boeke. Ditto met Steinmair se Poppekas. Elke swaai in die plot vra van jou om jou eie kop te herprogrammeer. Dit is ‘n slim riller met baie indrukwekkende metafore. Selfs kritiese rillerlesers sal die enkele vrae wat ná die tyd by jou bly, kan vergewe.
Steinmair het gedebuteer met ‘n onderskatte digbundel, A see-through suitcase.
Haar eerste roman, Marike sa laaste dans, het ek baie geniet. Sy het daarmee die Jan Rabie-prys ontvang.
Poppekas het my verras. Koop dit en geniet dit.
Haar volgende roman, Die Neus, word binnekort vrygestel.
Oor die foto van Deborah: Ek het dit by die Woordfees geneem. Canon 7D & Canon 85mm f1.8 USM, 1/125 f2.8 ISO200.
Ek was vanaand by die bekendstelling van Fred de Vries se nuutste publikasie Rigtingbedonnerd.
Nee. Ons is nie familie nie. Hy kom uit Rotterdam. Ons ken mekaar ook nie eintlik nie. By ons laaste ontmoeting het Fred my as ’n winkelassistent gesien en so behandel ook. Ek het natuurlik rustig saamgespeel en vir hom die boeke help soek wat hy wou hê. Ek is ook een van die miljoene Afrikaanssprekendes met wie Fred nie ’n onderhoud gevoer het nie.
Johan, die bestuurder van The Book Lounge
Hoe ook al. Ek dink Fred het werklik gesoek na antwoorde. Die Nederlandse arrogansie is al effens afgewerk.
Dana Snyman was baie positief oor die boek. Dana is nie ’n ou wat huiwer om sy bek oop te maak nie, so, as Dana sê dis goed, voel ek gemaklik daarmee.
Die boek is oorpronklik vir ’n Nederlandse gehoor geskryf, toe het Tafelberg hom genader om dit ook in Afrikaans uit te gee. Zandra Bezuidenhout het die vertaling na Afrikaans gedoen.
Toast Coetzer van Buckfever Underground was ook daar. Fred het baie geleer by Afrikaanse musikante.
Ek wil dit ook nou lees en beoog ’n behoorlike resensie. Ek het egter gehou van wat hy gesê het by die bekendstelling in The Book Lounge.
Oor die foto’s: Ek ken The Book Lounge, so ek het geweet hoe ver ek van Fred en Dana sou wees.
Ek het toe my Canon 7D geneem en ’n Canon 85mm f1.8 USM lens. Die 1.8-lens maak dat ek in lae lig goeie foto’s kan kry. Dit is ook ’n skerp lens.
Die 7D is goed in lae lig en fokus maklik met hierdie lens. Wat meer is, die 1.6 sensor maak van hierdie lens ’n baie nuttige 136 mm telefoto – met ’n 1.8 in die gat. Baie positief.
Ek het toe op AV (f-stopvoorkeur) geskiet en eenvoudig alles op 1.8 geskiet. Ek het die kamera toegelaat om ’n eie ISO te kies.
Van die foto’s het ek met 1 stop oorbelig, want Dana en Fred het voor ’n groot venster gesit met die lig van agter. Ek het nie ’n flits gebruik nie.
Gert Vlok Nel is terug
Augustus 19, 2012 in Sonder kategorie
Gert Vlok Nel sing weer. Ek en my vriend Pieter Human het Vrydagaand na hom gaan luister in die Breytenbach-sentrum op Wellington.
Onherroeplik. Dis die naam van sy nuwe cd. En, moet ’n mens byvoeg, Gert het bevestig hy is onherroeplik deel van die Afrikaanse letterkunde. Hierdie cd, en die lirieke daarop, is, soos sy vorige werk, besonders.
Gert is nie die beste sanger nie. Sy diksie is vrot en sy musiek is eenvoudig. Hy sal lank op een noot bly tokkel. EN TOG. EN TOG. Magtig, mense, sit ’n uur lank aan sy voete. Jy sal nie anders kan as om met ’n warm gloed die res van die week in te gaan nie.
Onherroeplik. Inderdaad. Jy sal nie vergeet as jy hom eers beleef het nie. Gert het ná die tyd vir Pieter gesê sy cd het baie goed verkoop by Oppikoppi. Dit is dus nie net ek wat mal is daaroor nie.
Schalk Joubert, die meester van die baskitaar, was ’n deel van Vrydagaand se sukses. Schalk het ook die cd vervaardig.
Die vroue het geswymel.
Schalk is gewoon ’n briljante musikant.
Hier is Gert en Pieter ná die tyd. Hulle was kamermaats op Stellenbosch.
Die twee manne wou ook afgeneem word. Hulle woon op dieselfde dorp as Gert. Dit was duidelik dat Gert die ondersteuning geniet het.
Ek dink die Breytenbach-sentrum moet hulle klankmense betig. Aan die begin was die kitaar en die baskitaar té hard. Dit het gemaak dat ek werklik gesukkel het om Gert se woorde te hoor. Gelukkig is dit gedurende die vertoning verander, so ek kon later beter hoor.
Die ander wanklank was ’n spul dronk mense wat waaragtig die hele vertoning deur gesit en gesels het. Die Afrikaner is en bly maar kômin. Gelukkig het ons mense soos Gert wat kômin mense onherroeplik met die mooiste poësie besing.
Koop Onherroeplik. Dis oor en oor die moeite werd.
Oor die foto’s: Ek gebruik nie ’n flits tydens vertonings nie. Die lig was baie laag vir fotografie (maar puik om by te sien). Ek het ook nie vooraf geweet hoe ver of naby ek aan Gert sou kon kom tydens die vertoning nie en het dus ’n zoemlens gekies, bo ’n vaste lens met ’n beter F-stop.
So, ek is Wellington toe met ’n Canon 5D MkII en ’n Canon 24 – 105 mm L IS f4 USM.
Aangesien die lig laag was, het ek uiteindelik op ISO6400 besluit, die kamera op sluiterspoedvoorkeur gesit en het 1/40 gekies. Dis gevaarlik, maar met die lens se stabiliseerder kon ek foto’s kry. Moeilik, maar LEKKER om dit te kon doen.