Die "Venesië van die Noorde", soos Sint Petersburg vanweë sy talle kanale en meer as 400 brûe dikwels genoem word, was die resultaat van 'n grootskaalse stedelike bouprojek wat in 1703 onder tsaar Pieter die Grote begin is en slegs danksy die grootskaalse gebruik van dwangarbeiders - waaronder Russiese soldate, Sweedse en Ottomaanse krygsgevangenes - en Finse en Estniese werkers verwesenlik kon word. Hierdie mense het in minder as twintig jaar 'n stad voltooi wat, volgens die ontwerp van die Franse argitek Alexandre Leblond, 'n onherbergsame kusgebied in 'n eersterangse Europese metropool met paleise, kerke en kloosters asook tweeverdiepingwoonhuise omgeskep het.
Tsaar Pieter die Grote se visie was om vir Rusland, 'n uitgestrekte, maar agtergeblewe ryk 'n "venster na die weste" te open om sy land toeganklik te maak vir die ontwikkelde Europa se ambagte, kuns en beskawing. As timmerman in Amsterdam het hy self onder die indruk van 'n moderne stad gestaan wat as voorbeeld vir sy nuwe hoofstad sou dien - 'n metropool met seehawe, kanale en brûe.
Pieter die Grote het Sint Petersburg op 27 Mei 1703 gestig nadat hy die grondgebied van Swede verower het. Hy het dit beskou as sy "venster op die Weste".
Pieter die Grote het die stad genoem na sy beskermheilige, die apostel Petrus. Die naam was aanvanklik die Nederlandse Sankt-Pieterburch, maar is kort na die stad se stigting in die Duitse Sankt-Peterburg verander. Ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog is die stad herdoop tot die Russiese Petrograd en ná Wladimir Lenin se dood tot Leningrad. Ná die verbrokkeling van die Sowjetunie het die stad op 6 September 1991 weer sy ou naam teruggekry. Die distrik is egter steeds bekend as die Leningrad-oblast.