PressReader - Beeld: 2016-05-09 - Al­les loop skeef vir SA ver­brui­ker
Al­les loop skeef vir SA ver­brui­ker
En dít knel e­ko­no­mie ver­der
Beeld - 2016-05-09 - Geklassifiseerd - Han­lie S­tad­ler
Kaap­stad. – Die skrif is aan die muur vir Suid-A­fri­kaan­se ver­brui­kers. En dit is sleg­te nuus vir die land se e­ko­no­mie om­dat ver­brui­kers se be­ste­ding 60% van die bru­to bin­ne­land­se pro­duk ver­teen­woor­dig.
In sy ver­slag oor die voor­uit­sig­te vir ver­brui­kers in 2016 lig S­tan­dard Bank ver­al vier fak­to­re uit wat ver­brui­kers – en die e­ko­no­mie – raak.
Eer­stens sal ge­mid­del­de sa­la­ris­ver­ho­gings waar­skyn­lik nie van­jaar tred hou met in­fla­sie nie. In­teen­deel, dit sal na­dat in­fla­sie af­ge­trek is met 1,1% daal, ver­ge­le­ke met die ge­mid­del­de ver­ho­ging van 2% bo in­fla­sie wat in 2015 toe­ge­ken is.
T­wee­dens is nóg werk­ver­lie­se in die myn­bou en ver­vaar­di­ging waar­skyn­lik.
Der­dens sal staats­amp­te­na­re nie meer die e­ko­no­mie se “kus­sing” wees nie om­dat in­diens­ne­ming in die staats­diens ag­ter­weë ge­laat word.
Vier­dens sal ver­brui­kers nie meer te­kor­te in hul be­gro­ting met skuld kan aan­vul nie.
S­tan­dard Bank sê ban­ke het hul kri­te­ria vir die toe­staan van le­nings die af­ge­lo­pe jaar baie stren­ger ge­maak. Op die oom­blik word meer as die helf­te van al­le aan­soe­ke om le­nings af­ge­keur.
S­tan­dard Bank ver­wag dat kos­prys­in­fla­sie in die twee­de helf­te van die jaar ’n hoog­te­punt van 12% sal haal weens die droog­te en die feit dat die land mie­lies ten duur­ste moet in­voer.
Dit gaan ver­al arm men­se, wat na­ge­noeg 33,5% van hul in­kom­ste aan kos moet be­stee, al hoe kwes­baar­der maak. Daar­en­teen be­stee die 20% ryk­ste men­se ge­mid­deld net 10,8% van hul in­kom­ste aan kos.
S­tan­dard Bank is baie be­kom­merd oor die uit­wer­king van die droog­te op be­staans­boe­re, wat ’n groot deel van hul in­kom­ste sal moet prys­gee en boon­op nie ge­noeg kos vir hul­self sal hê nie. Tot 18% van Suid-A­fri­ka­ners be­oe­fen die een of arm vorm van be­staans­boer­de­ry; 23% van die be­vol­king het nie toe­gang tot ge­noeg kos nie.
S­tan­dard Bank sê dit is nie goed ge­noeg om na die oor­hoof­se prent­jie van Suid-A­fri­kaan­se ver­brui­kers te kyk nie om­dat on­ge­lyk­heid so e­norm is. Die Gi­ni­ko­ëf­fi­si­ënt, ’n aan­dui­ding van in­kom­ste­on­ge­lyk­heid, is 0,69, wat Suid-A­fri­ka een van die mees on­ge­ly­ke sa­me­le­wings ter wê­reld maak. Dis net ef­fens be­ter as die 0,72 in 2006.
Die Gi­ni-sy­fer wys eg­ter nie wáár die ver­be­te­ring in­ge­tree het nie. S­tan­dard Bank sê dis groot­liks die mid­del­ste 60% van die sa­me­le­wing wat meer van die to­ta­le in­kom­ste in die land ver­dien.
Die 20% arm­ste men­se het ar­mer ge­word en die ryk­ste 20% het ook ef­fens ar­mer ge­word, hoof­saak­lik om­dat hul aan­de­le- en ei­en­doms­be­leg­gings se waar­de in 2015 ef­fens ge­daal het.
Die ryk­ste 20% Suid-A­fri­ka­ners ver­dien eg­ter steeds 69% van die in­kom­ste en die arm­ste 20% slegs 1%.
Dit is die swak­ste in­kom­ste­ver­de­ling van e­ni­ge van die B­ri­cs-lan­de (Bra­si­lië, Rus­land, In­dië, C­hi­na en Suid-A­fri­ka).
Daar was wel tus­sen 2006 en 2011 ’n da­ling in die per­sen­ta­sie men­se wat on­der die be­staans­mi­ni­mum ver­dien – 45,5% ver­ge­le­ke met 57,2% – maar S­tan­dard Bank sê dit kan hoof­saak­lik toe­ge­skryf word aan die uit­brei­ding van maat­skap­li­ke toe­la­es en die toe­staan van mi­kro­le­nings.
Die be­staans­mi­ni­mum word be­skou as men­se wat min­der as R620 per maand ver­dien.