Reën val, maar Vaaldam bly leegHartbeespoortdam. Foto: Sonja en Renier Boucher op Facebook via Reënval in SA. Die swaar reënval in Gauteng wat reeds tot oorspoelings in Centurion en die ooste van Pretoria gelei het, het min bygedra tot die damvlakke van Gautengers se grootste waterbron. Ondanks swaar reënval die afgelope week, was die Vaaldam Dinsdag volgens die departement van water steeds net 39,05% vol. Dit is boonop minder as wat Rand Water einde November by dié dam gemeet het. Toe was die dam 41% vol. Teen 2 Desember, tydens die hittegolf wat groot dele van die land laat sweet het, was die dam 40% vol. Die Vaaldam was boonop in September 55% vol. In ander opvangsgebiede in Gauteng, waaronder die Hartbeespoort- en die Roodeplaatdam, is die damme egter 100% vol. “Al die sluise is by die Hartbeespoort- en Roodeplaatdam oopgemaak,” sê Leon Basson, ŉ DA-raadslid in die streek. Volgens Rand Water het daar Dinsdag slegs sowat 1,5 mm reën in die Vaaldam se opvangsgebied geval. Maandag het sowat 22,4 mm reën in die Vaaldam-omgewing geval, sê Rand Water. Anthony Turton, ŉ waterkenner, verduidelik dat die water wat na Gauteng se damme stroom, geskei word deur die Witwatersrandrif. Alle reën wat in die suide val, vloei na die Atlantiese Oseaan, tot by die Oranjerivierkom, waarvan die Vaalrivier ŉ voedingsrivier is. Al die reën wat noord van die Witwatersrand val, vloei in die Indiese Oseaan, tot by die Limpoporivierkom, waarvan die Apies-, Moreleta- en Hennopsriviere substrome is. “Die belangrikste reën wat aan die een kant van die kontinentale waterskeiding val, vloei nou na damme soos Hartbeespoort en Roodeplaat. Die Vaaldam sal uiteindelik water kry omdat dit ook gereën het in die Oranjerivierkom, maar daar is baie damme om te vul en die vloei neem tyd,” sê hy. Turton sê dit gaan nie soseer oor reën wat op die regte of verkeerde plek val nie, maar oor die werklikheid dat die bevolkingsverspreidingspatroon in Suid-Afrika nie voordeel trek uit die natuurlike waterbronne nie. “Johannesburg is die enigste groot stad ter wêreld wat nie teen ŉ rivier, meer of waterfront lê nie. Dit is dus baie kwesbaar vir die ingenieurstelsels wat oor ŉ eeu en ŉ kwart ontwikkel is en wat ontwerp is om water opdraand te pomp. “Johannesburg [en Gauteng] is dus veral kwesbaar vir die verlies aan vaardighede weens kaderontplooiing. Tensy die beleid omgekeer word en die aanstelling van tegnies bekwame mense weer die norm word, sal Gauteng stadig maar seker swig voor die strukturele kwesbaarheid van infrastruktuur,” sê hy. Intussen kan Gautengers steeds hewige reënval vir die res van Dinsdag verwag, sê die Suid-Afrikaanse Weerdiens (SAW). Talle motoriste is vandeesweek gestrand gelaat nadat hul voertuie meegesleur is weens die vloede en gestrande inwoners van Pretoria moes met ŉ helikopter bevry word. “Wees altyd bedag wanneer daar vloede in jou omgewing voorkom en moenie probeer om verspoelde paaie oor te steek nie. Slegs 20 cm water is nodig om jou kar te skuif,” sê die Weerdiens. Die nat, koue weer sal na verwagting nog tot die middel van die week voortduur.