Hoër rentekoerse beteken allermins laer inflasieFanie Brink is ‘n onafhanklike landbou-ekonoom. (Foto: Facebook) Deur Fanie Brink, onafhanklike landbou-ekonoom Die verhoging in rentekoerse volgens die rentekoersbeleid van die sentrale banke in die wêreld kan nie die inflasiekoers beheer, die wisselkoers beskerm of ekonomiese groei stimuleer nie. Daar bestaan in elk geval geen bewyse om hierdie aansprake van sentrale banke en ekonome te substansieer nie. Ek verwys na die artikel “Inflasie kán sonder hoër rentekoers beveg word”, wat deur Dawie Roodt, hoofekonoom van die Efficient Groep, geskryf is en op Netwerk24 se webblad verskyn het. Daarin het hy ŉ ander houding jeens die bekamping van die inflasiekoers ingeneem. Veral as hy sê dat die styging in die petrolprys nie inflasie is nie, maar dit is presies wat die Reserwebank probeer doen deur die rentekoers te verhoog, om die inflasiekoers te verlaag. Hy sê prysstygings en dalings is ’n normale verskynsel en ekonomiese kragte sal bepaal wie die las ervaar. Die vraag wat gevra moet word, is hoe groot is die las of pyn van rentekoersverhogings? Die rentekoste wat verbruikers betaal, beloop niks meer as 2% van hulle totale private verbruiksbesteding nie en ek daag die Reserwebank uit om my verkeerd te bewys. Die gewig van rentekoste wat verbruikers in die verbruikersprysindeks dra, is so min dat dit nie eers op die lys van verbruikersitems voorkom wat Statistieke Suid-Afrika gebruik om die indeks saam te stel nie. Die mate waartoe die verhoging in rentekoerse die vraag in die ekonomie kan demp, is daarom in werklikheid onbeduidend en selfs weglaatbaar klein. Die Reserwebank is ook daarvoor verantwoordelik dat inflasie laag moet bly om die waarde van die geldeenheid te beskerm. Dit kan nooit waar wees dat die inflasiekoers en die waarde van die geldeenheid net deur veranderings in rentekoerse bepaal word nie. Dit word in werklikheid deur al die plaaslike en internasionale politieke en ekonomiese faktore bepaal wat ’n invloed op die vraag en aanbod van goedere en dienste speel. Roodt sê ook almal ding in ’n vrye ekonomie mee, maar daar bestaan vandag nêrens in die wêreld meer ’n suiwer vrye mark nie omdat regerings van die meeste lande heeltemal te veel in hul ekonomieë inmeng, veral in Suid-Afrika met die ANC-regering se sosialistiese beleid. Ons moet bereid wees om deel te neem aan hierdie “pynlike proses” van ŉ markgedrewe ekonomie, want jy het nie ’n ander keuse nie. Verder kan niemand iets daaraan doen nie, ook nie aan hoër rentekoerse, of die geldeenheid se waarde beskerm of ekonomiese groei stimuleer nie. Die aansprake van die Reserwebank hieroor en die stelling dat die invloed van rentekoersveranderings twee jaar neem om deur die ekonomie te werk, is eenvoudig nie waar nie. Dit is ook die eerste keer ooit dat ek hoor dat die Reserwebank of ekonome sê dat hoër rentekoerse nie die prys van internasionale oliepryse kan verlaag nie. Hulle is natuurlik reg, maar die Reserwebank en al die ander sentrale banke in die wêreld glo dat Wladimir Poetin die oorlog in Oekraïne sal beëindig sodra hulle hul rentekoerse verhoog – ook die Amerikaanse Federale Reserweraad en die Europese Sentrale Bank. Die inflasiekoers sal slegs weer afkom nadat die oorlog beëindig is en dan sal ru-olie- en voedselpryse weer na normaal terugkeer. Hoewel die banke weereens, soos in die verlede, daarop sal aanspraak maak dat die inflasiekoers verlaag het weens die uitstekende werking van hulle rentekoersbeleid. Daarom is dit die grootste enkele dwaling in die ekonomiese wetenskap.