Weermag wil regsoffisiere dwing om uit vliegtuie te spring
WIND VAN ONDER
As die weermag se hoof van regsdienste sy sin kry, gaan die regsoffisiere van die toekoms sommer per valskerm in 'n gevegsgebied ontplooi word – sodat bevelvoerders dadelik seker kan wees van die reëls wat hulle moet volg, berig ERIKA GIBSON.
Image: SUID-AFRIKAANSE WEERMAG
GENL.MAJ. Eric Mnisi se plan is dat regsoffisiere nie net spesialiste in die hof sal wees nie, maar ook voorslagsoldate wat as deel van 'n snelontplooiingsmag sal kan valskermspring en selfs saam met die spesiale magte (spesmagte) operasies kan aanpak.
Die idee is dat die regsoffisiere tydens operasies aan die voorpunt van die eerste span wat ontplooi word (gewoonlik óf die spesmagte óf valskermsoldate), saam in 'n gevegsgebied inbeweeg waar hulle onmiddellik die rol van regsadviseurs vir die bevelvoerder kan vervul. Dié advies kan insluit om aan die bevelvoerder voor te skryf as enige optrede strydig is met die aanvaarbare reëls vir oorlogvoering, of wat hom te doen staan as daar burgerlikes in die omgewing is sodat hulle nie in die slag bly nie.
Dié snelontplooiingsmag (RRF) van regsdienste word reeds uit die geledere van die spesmagte en onder valskermsoldate gewerf indien hulle reeds of in die proses is om deeltyds ook 'n regskwalifikasie te verwerf. Dienende regsoffisiere word aangemoedig en gaan trouens selfs in die toekoms verplig word om bepaalde spesialiskursusse te ondergaan om deel te word van die regsafdeling.
Volgens Mnisi strook sy plan met dié van die weermag om sy soldate multi-aanwendbaar te maak, veral waar dit by die skerp kant van oorlogvoering kom. "Ons wil in staat wees om ook regsdienste snel ontplooibaar te maak sodat hulle deel is van 'n geveg, eerder as om net 'n ondersteuningsrol te speel," het Mnisi vandeesweek tydens 'n onderhoud met Vrye Weekblad verduidelik.
Hy ontken dat hy in dié proses besig is om die eintlike mandaat van regsdienste te verwaarloos ten gunste van 'n mag binne die weermag wat die werk van reeds bestaande spesialis-eenhede sal doen.
In die verlede was dit vir enige soldaat in enige korps moontlik om aanvullende kursusse – hetsy 'n valskermkursus of selfs vlieëniersopleiding – te ondergaan, maar diesulkes se eerste verantwoordelikheid was steeds hul primêre aanstelling. Die res was "opsioneel verrykend", net soos enige buitemuurse verdere studies.
Is daar geld vir dié planne?
Dit is geen geheim nie dat die weermag besig is om selfs dieper as die been te sny om binne sy krimpende begroting sy werk gedoen te kry. Trouens, onlangs met die ontplooiing van weermaglede op die Kaapse Vlakte was dít juis een van die haakplekke voordat die ministerie van verdediging ingestem het om soldate beskikbaar te stel.
Mnisi erken hy het min beweegruimte. Tans word 93% van sy begroting net aan salarisse bestee, juis omdat regsoffisiere in 'n afsonderlike bedeling is en hoër salarisse verdien as hul eweknieë elders in die weermag. Hy wil dus die meeste maak van die soldate tot sy beskikking.
Dít het hom nogtans nie gekeer om derduisende rande te bestee aan 'n spesiale seremoniële valskerm met die regsdienste se eenheidswapen daarop nie. Die geld hiervoor is weggeneem by die begroting wat vir die transkripsie van hofsake gebruik moet word, met die gevolg dat daar beswaarlik R20,000 oorgebly het vir die res van die boekjaar se transkripsies.
Volgens Mnisi is hy baie trots op dié valskerm, wat by 44 Valskermregiment in Bloemfontein geberg sal word. Dit sal tydens seremoniële geleenthede soos die jaarlikse Weermagdag gebruik word om saam met ander eenheidsvalskerms gebruik te word – en verkieslik sal een van sy springgekwalifiseerde regsoffisiere dit dan gebruik.
Mnisi het ook 'n pasgemaakte inleidende gevegshanteringskursus vir sy afdeling saamgestel. Hy help self met die aanbieding van dié kursus, wat apart staan van die bestaande kursus by die SA Infanterieskool in Oudtshoorn.
Spesiale toerusting soos tente, toerusting vir slegte weer en rantsoenpakke moet alles binne Mnisi se beperkte begroting aangeskaf word, en dít terwyl die militêre howe mank gaan aan behoorlike toerusting om hofsake te laat vlot.
Parkbesoekers kon veiliger slaap
In Januarie vanjaar het Mnisi sowat 22 van sy ondergeskiktes, waaronder dié wat gaan deel wees van die RRF, op 'n opleidingskamp (Oefening Mafadi) in die Drakensberg in die Royal National Park-bewaringsgebied geneem waar hulle praktiese voorbereiding vir hul gevegshanteringskursus sou doen. Die Infanterieskool bied reeds die amptelike praktiese fase van die gevegshanteringskursusse aan en Mnisi se kamp word dus nie eens deur die weermag erken nie.
R4-aanvalsgewere en 'n groot krat ammunisie is saamgeneem, maar volgens Mnisi is daar "nie so baie geskiet nie". Op 'n vraag of besoekers aan die park wat in die ongerepte berge gaan stap en kampeer, nie in gevaar gestel is met die afvuur van skerppuntammunisie in dieselfde gebied nie, het hy geantwoord: "Inteendeel, die besoekers was baie meer gerus vanweë ons teenwoordigheid daar, want dit het hulle baie veilig laat voel. Ons het altyd voordat ons geskiet het eers vasgestel waar die besoekers hulle bevind."
Die park se owerhede het nie op enige navrae gereageer oor of toestemming gegee is vir skietoefeninge in 'n bewaringsgebied nie.
Tydens die oefening, wat deur sommige van Mnisi se kollegas as 'n "jolly" beskryf is, is die studente in tipiese omstandighede soos dié in die Demokratiese Republiek van die Kongo op 'n punt afgelaai en dan moes hulle hul eie weg terugvind. Hulle moes kaarte lees en navigasie doen, terwyl daar in "lokvalle" op hulle geskiet sou word.
Daar is darem vooraf voorsiening gemaak vir mediese bystand en hulp van lugmaghelikopters wat ook in die Drakensberg 'n oefening gehad het, as iets skeef sou loop of iemand sou verdwaal.
Nog 'n punt van kritiek teen Mnisi se planne is dat die opleidingsmodules nog nie in pas met die weermag se bestaande opleidingsdoktrines goedgekeur is nie, iets wat veronderstel is om te gebeur alvorens sulke opleiding aangebied mag word. Volgens Mnisi is die konsep-doktrine wel klaar geskryf en sal dit iewers in die nabye toekoms aan die weermag se bevelsraad vir goedkeuring voorgelê word.
Onmin in eie geledere
Sommige van Mnisi se ondergeskiktes meen hy trek 'n uitgesoekte groepie voor terwyl daar juis 'n uittog is van ervare aanklaers en verdedigende offisiere. Selfs regsklerke wat intussen hul studies deeltyds voltooi het, word glo tot Mnisi se groepie toegelaat sonder dat hulle al die vereiste offisiersvorming gedoen het.
Daar word reeds teen van die "onderpresteerders" opgetree en hul kontrakte is soms selfs beëindig. Van hulle is besig met hul eie regstappe met die hulp van die SA Nasionale Weermagunie nadat hulle weens bepaalde omstandighede nie die voorgeskrewe kursusse kon doen nie, en eerder dié wat deur ander weermagsdele (vloot, leër of lugmag) aangebied is, wel voltooi het.
Mnisi meen ook nie sy vereiste dat elke regsoffisier minstens 20 sake per jaar moet afhandel, is onrealisties nie – veral omdat daar tans 'n agterstand van 1,250 sake is en daar deurgaans nuwe sake bykom. Hy meen dit gebeur maar sporadies dat daar 'n uitvloei van kundigheid is, maar dat hy ongelukkig sy voet moes neersit om bepaalde kontrakte nie te hernu nie omdat hy nie tyd het vir diegene wat nie dieselfde visie as hy het nie – veral nie wat betref die spesialisopleiding nie.
Verby redelike denke
Een voormalige senior spesmagte-instrukteur meen Mnisi se RRF-plan is "totaal uit pas met die werklikheid". Die weermag is reeds in spesialis-dele verdeel met die vloot, die lugmag, die leër en die SA Militêre Gesondheidsdiens (SAMGD). Bepaalde behoeftes soos byvoorbeeld mediese bystand vir spesmagte het gelei tot die stigting van 7 Mediese Bataljongroep, waar mediese personeel spesialisopleiding ondergaan. "Dit is absurd om eers te oorweeg om 'n soortgelyke afdeling in die regsdienste te stig. In die VSA byvoorbeeld het 'n spesmagte-eenheid soos Seal Team Six wel 'n hele ondersteuningspan wat regskundiges insluit. Dié span baklei egter nie aan die voorpunt nie, maar sit by die taktiese hoofkwartier in die operasiekamer wanneer 'n operasie onderweg is.
"Wanneer jy met 'n sensitiewe taak besig is, het jy allermins tyd om te wonder of die regsbeampte wat saam met jou is presies weet wat hy doen, want dan raak hy 'n risiko vir die sukses van die operasie. Dis belaglik."
Helmoed-Römer Heitman, militêre kenner, sê dit maak in 'n mate sin om seker te maak daar is altyd 'n regsoffisier byderhand waar 'n operasie ingewikkelde regsimplikasies kan hê, maar basiese opleiding word reeds verskaf en enige spesialisopleiding in gevorderde gevegskuns is beswaarlik deel van 'n regsoffisier se mondering. "Daar is reeds 'n afskaling van kursusse weens die tekorte in die verdedigingsbegroting. Om nou die beskikbare geleenthede selfs verder te verminder ten gunste van 'n regsoffisier kan nie geregverdig word nie.
"Ek kan die logika sien om 'n groep regspesialiste te hê wat hulle toespits op gevorderde en internasionale regskwessies in militêre verband. Hierdie idee van 'n aparte sub-eenheid het ietwat verby die sin vir redelike denke geglip."