As ek opkyk
Julie 31, 2009 in Sonder kategorie
Iets omtrent boontoe kyk het in my verander deur die jare.
Toe ek klein was, op ons klein hoëvelddorpie, was die nagte donker en die sterre helder. Wanneer ons buite was was die melkweg, verskietende sterre en die diep donkerte bekende gesigte. Ons sou op die gras op ons rûe lê en die stadige satelliete vir mekaar uitwys. Maanlignagte was helder en Oom André het my eenkeer opgetel en die gesig van die man in die maan gewys.
Sterre was klein spikkeltjies, ietwat nietig, soos die skitterstof op die rooi glasbolle wat ma aan die kersboom gehang het. Vaagweg kon ek sien dat hulle patrone volg, want ons het die Suiderkruis en die Drie Susters geken.
Êrens langs die pad het iets verander. Ek het begin lees oor die heelal, en oor wat sterre regtig is.
‘n Nuwe wêreld het vir my begin. Ek het begin besef daardie klein spikkeltjies wat ek daarbo gesien het, was elkeen ‘n reusagtig groot, skynende sfeer wat in die ruimte hang. Daardie wit kombers in die melkweg was in der waarheid saamgeweef deur dermiljoene groot skynende bolle van voortdurende kernontploffings, elke bol waarskynlik groter as ons eie son. Elkeen sover van mekaar af as wat dit lyk hulle van ons af is.
Daardie eenvoudige besef dat die sterre nie spikkeltjies is wat om ons onthalwe aan die hemel uitgesproei is nie, het my asem weggeslaan. As ek opkyk, kyk ek in elke rigting in ‘n onmeetlike ruimte in van chaos, van hoogs ordelike bane en patrone, van groot skeppings en magtige vernietigings wat al miljarde jare aan die gang is. Dan besef ek dat wat ons hier as groot natuurkragte of rampe beskou, ‘n belaglike nietigheid is in hierdie heelal van kateklismiese ontploffings en veranderings.
Dan is dit met ontsag dat ek opkyk. Vanaand kan ek met my verkyker bo my kyk en die manjifieke Omega Centauri sterregroep sien. In ‘n teleskoop slaan dit jou asem weg – ‘n versameling van sterre so dig opeengepak dat dit van ons af soos ‘n ronde wolk lyk. Later kan ek met die verkyker ‘n reusagtig groot ander melkweg in die noorde sien, Andromeda.
Deur my teleskoop sien ek Saturnus se ringe en besef dis nie net ‘n prentjie nie – dis ‘n groot sfeer in die koue, leë ruimte wat getrou saam met ons om die son geswaai word. Elke aand kan ek met ‘n klein teleskopie sien hoe Jupiter se mane se posisies om hom verander.
Deur die verkyker sien ek die bekende, groot gevormde stofwolke – oorblyfsels van ontploffings of nuwe sterre wat vorm. Ek sien dubbelsterre wat verskillende kleure het soos pêrels, ek sien sterre wat flikker bloot omdat hulle om mekaar draai en mekaar wegsteek. Daar is ‘n leeftyd van juwele om te sien.
Dan is sterrekyk nie meer ‘n stokperdjie nie.
Dis ‘n seremonie.
Julie 30, 2009 in Sonder kategorie
Van party dinge moet mense hulle voorpootjies afhou. Jy neuk nie daarmee nie.
Jy vat nie ‘n Rembrandt en maak daarvan Kersfeespapier nie. Jy vat nie ‘n Jaguar en pimp hom met drukvinne en platserige, breë tekkies nie.
Jy toon die nodige respekte.
Jy vat nie Elvis se sielvolle “Can’t help falling in love”, smeer hom vol reggae nie en mompel die woorde so afgetrokke asof jy eintlik eerder wou sit en sokker kyk, al is jy ‘n UB van oor die 40 jaar.
Jy vat nie Nilsson se intense “Can’t live if living is without you” en verander dit in ‘n vertoonstuk vir jou tonale fratse nie, al noem hulle die wind Mariah.
Jy vat nie die Bee Gees se se briljante, understated “To love somebody” en gaan versmart dit met soveel kwelende pynpassie dat hulle die ateljee agterna moet uitmop nie, al klink jou naam soos biltong.
Jy vat ook nie Bread se delikate “Everything I own” en gaan pomp dit uit met ‘n lekker gemoedelik / lokaal / rustige basghitaartjie / fluitjie / drommetjie nie, al is jy ‘n boy met die naam Jors.
‘n Mens toon die nodige respekte.
Dis dalk die koors wat praat, maar dit wil al hoe meer vir my voel asof ek begin vrede maak met my spoke.
En, seker hoog tyd. Dis belaglik om tegelyk bloeddrukpille te moet neem en dan jou bloeddruk deur onsinnighede te wil laat opjaag.
Byvoorbeeld. Dit kon my grenseloos ontstel as ‘n jong tiener met sy scrambler sonder uitlaatpyp op ons breë grassypaadjie straataf skeur, soms met ‘n konvooi kornuite in tou. Jy kan hulle drie blokke ver voel aankom.
Ek sou uitstorm en woes beduie, briewe aan die koerant skryf, die gesin uitvreet en die hond skop. Alles vir niks.
Nou sal ek miskien die koerant laat sak en my kop meewarig skud. Hoe’t die groot digters gesê: Papa Joe just smiles politely…
Net so kon scams my erg pla. Ek het ‘n soort bullshit-filter wat goed soos mediese of finansiële wonderoplossings redelik gou kan uitruik, en dan het ek ‘n soort sendelingywer gehad, soos oom Jors Claassen van Stellenbosch, om die wêreld teen hierdie euwel te waarsku.
Deesdae is dit amper asof ek begin voel dat mense ‘n sekere verpligting het om liggelowige dwase van hulle geld te skei. Net soos ek dit verdien het om te sien dat die jong man wat ek met R20 gehelp het vir ‘n “begrafnis” ‘n kort rukkie later met ‘n paar biere uit die drankwinkel kom.
So het ek ook die lus verloor om in debatte te beland oor politiek en evolusie. Ek glo in elk geval nie ek het in my deurlugtige jare op hierdie planeet al ‘n enkele persoon omgehaal tot my standpunt nie. So, laat hulle gan doppies blaas as hulle so wil voel.
Daar is baie prettiger goed om oor vies te raak. Soos Hlophe. Soos Sewende laan. Soos besoedeling en oorbevolking. Perlemoen en renosterhorings. Bosluiskoors.
Al die veld is olik
“Hmm,” sê die medisyneman. “Hmm,” en lig sy swaar kop op.
My hart bons besorg. Is dit griep? Is dit varkgriep? Of, nog erger, want dit klink erg pynlik, is dit voëlgriep?
“Jy het bosluiskoors,” sê die man.
Bosluiskoors! Dis nou wat ek oorhet van ‘n heerlike naweek se stap, sterrekyk en ontspan in die pragtige Oos-Kaapse boswêreld.
Dit verklaar ook die seer-jeukende kolletjies op ‘n paar strategiese plekke.
Die medisyneman lig sy staf op en verklaar: “En jy mag vir sewe dae geen werk doen nie. Nie jy of jou os of jou esel nie.”
Brilliant! dag ek. As ek nou net verby hierdie bakleiende impi’s in my kop kan kyk, die geswelde kliere, jeukplekke en die sweet en die walpurgisnagte, is die korttermynvooruitsigte eintlik erg prettig.
So, verskoon maar as julle vir ‘n paar dae stadiger sal moet lees omdat ek so stadig moet tik. Janklaas is op ‘n go-slow strike.
Julie 28, 2009 in Sonder kategorie
Ek het nie ‘n kloe wat hierdie woord beteken nie. Maar, dit het daai regte soort bloeddorstige klank van ‘n Wagneropera en donderweer. Dit is dus presies die regte woord wat ek nou nodig het, mits julle in gedagte hou dat ek iets grusaams en duisters daarmee bedoel..
Ek het laasnag ‘n walpurgisnacht beleef.
Ek het in sweet en koue rondgerol, by die stadsliggies van die hel verbygeloop, en soos ‘n vis in die woestyn die droë lug gehap-hap onder die eindelose klanke van Rihanna se Disturbia.
Ek vermoed ek het griep. So, moenie inasem terwyl julle hier lees nie.
Wat kan ek nou nog sê?
Sy weet, sy weet hoe na sy lê
aan ek en myne
en so baie wat ek self nie ken nie.
Sy’s nou weer sy,
en nie meer deel
van my smal heelal.
Ek weet, ek weet, ek weet
sy is daar…
Ek reik, ek gryp, ek tas na haar,
maar selfs téénaan haar
is my arms te kort
om haar aan te raak
en in my word
‘n lamp ‘n vlam wat brand en brand
aan my, en foto’s teen die wand
Weereens ‘n koerant-kwessie.
Ons is ver heen op die pad van groei as ons ons volks-wysgere uit die geledere van ons sangers kies. Steve, Chris Chameleon, Koos Kombuis is so min of meer blykbaar die ghoeroes van ons tyd, as ‘n mens kyk na die prominensie wat hulle kry.
Uit my eie bloggery het ek agtergekom dis verslawend om jou eie opinies so uit te sproei. ‘n Mens begin jouself selfs mettertyd glo!
Een van hierdie neo-wysgere is Riaan van Heerden. Hy weet te vertel dat saamwoon noodsaaklik is voor die huwelik, sodat jy as’t ware weet waarvoor jy jou inlaat as jy dan eindelik trou.
Dis so half sêd as dit waar moet wees. Sou twee geesgenote by mekaar uitkom, lief wees vir mekaar en hulle gesonde verstand gebruik om die ander se leefwyse te verstaan, moet hulle eers die vereiste drie jaar Riaandiens doen voor hulle kan trou. Intussen belê die meisie haar opsies in hierdie man, terwyl die jafel skadeloos ‘n nuwe eksemplaar kan gaan uitneem sodra sy diensjare verby is. En, as daar dalk ‘n kind uit hierdie diens gebore is, is dit maar die moeder se probleem.
Ek dink my probleem is met sy premis dat vertroudheid met die ander se leefwyse die grootste bydraer is tot huweliksukses. Na my mening is daar nog ‘n horde ander faktore ook wat verhoudinge kan verongeluk, soos werksomstandighede, verleidinge, stres, finansies en persoonlikheidsgroei wat net so ‘n swaar rol speel en wat selfs nog met die kan gebeur wat hulle verpligte diensjare oorleef het.
Ennieway, nou voel ek ook beter.