Stel die volgende vraag aan die gemeente: "Mag ’n Christen ooit twyfel?"
Lied 518 "Voel jy soms of die Here te ver is?"
Lied 515 "Soms kyk ons soekend om ons rond"
Na aanleiding van Lukas 13 en Psalm 27
Voorganger: Jerusalem, Jerusalem! Jy wat die profete doodmaak en die boodskappers stenig wat na jou toe gestuur is, hoe dikwels wou Ek jou kinders bymekaarmaak soos ’n hen haar kuikens onder haar vlerke, maar julle wou nie! Kyk, nou word julle stad aan julleself oorgelaat. Maar ek sê vir julle: Julle sal My sekerlik nie sien nie totdat die dag kom wanneer julle sal uitroep: Loof Hom wat in die Naam van die Here kom!
Skrifverklaarders verkies om, met goeie meriete, twee onderskeibare momente in die perikoop (wat die hele hfst 15 beslaan) aan te dui. In die eerste moment (1-6) staan die gesprek tussen Jahwe en Abram sentraal. Dié gesprek handel oor die belofte van Jahwe en die geloofskrisis wat dit by Abram opgeroep het. Vers 7-21 berig oor die sluiting van die verbond tussen Jahwe en Abram. Alhoewel dié twee duidelike momente in die perikoop onderskei word, is dit nie regtig sinvol om dit in die verkondiging van mekaar los te maak nie. Daar is vanuit tekshistoriese perspektief argumente dat die twee teksdele oorspronklik nie met mekaar verband gehou het nie, maar eers in latere redaksionele prosesse verbind is. Die huidige kanonieke weergawe word egter as eenheid aanvaar, en daarom word dit as sodanig hanteer. Vers 1-6 is wesenlik belangrik vir die verstaan en verloop van die res van die hoofstuk, asook vir die verdere Abram-geskiedenis. In dié verse vind daar `n duidelike beweging plaas van belofte na aanvaarding. Brueggemann sit dié beweging soos volg uiteen:
Vers 1	Jahwe se fundamentele belofte
Na dié aanvanklike "act of commitment" (1-6) is 7-21 as `t ware `n dramatiese bevestiging en voltooiing van die verbintenis tussen die twee partye. Ook die tweede deel van die perikoop kan volgens Brueggemann in drie onderafdelings uiteengesit word:
Vers 7-11, 17 beskryf `n eienaardige rituele handeling wat klaarblyklik `n baie ou oorsprong het. Dit bring iets van die liturgiese karakter van verbondshandelinge in `n primitiewe gestalte na vore.
1. Wat laat mense twyfel? Nie sommer maar net wonder nie, maar ernstig twyfel? Wat laat mense diepgrypend en selfs lewensontwrigtend twyfel of dit wat hulle gehoop en op `n manier geglo het, met hulle sal gebeur of in hulle lewens sal waar word, ooit nog sal gebeur? Wat is die dinge wat maak dat twyfel en onsekerheid, wantroue en later wanhoop, onkeerbaar in mense se gemoedere en lewens inkom? So diep inkom en posvat, dat hulle hulself later net nie meer kan keer nie en dit hardop teenoor andere laat uitspreek, selfs teenoor diegene wat probeer om hulle te bemoedig en te verseker dat dinge sal regkom.
2. Klaarblyklik is daar baie redes vir twyfel. `n Indringende studie van die oorsake vir twyfel sal seker verrassende gegewens kan oplewer. As ons egter gewoon die teks van Genesis 15 as hulpmiddel sou gebruik om hierdie soort vrae te probeer beantwoord, is dit moontlik om veral drie oorsake vir twyfel aan te dui. Sien, in 2 en 8 van hierdie teks kan Abram homself gewoon net nie meer inhou nie. Sy twyfel en onsekerheid skyn duidelik deur wanneer hy vir die Here in antwoord op Sy beloftes en versekerings vra: "Here, wat kan U tog vir my gee?" en: "Hoe sal ek weet, dat ek dit sal besit, Here, my God?" Wanneer `n mens dit opmerk en vra: waar kom dit vandaan? wat veroorsaak dit? hoekom is Abram so sinies? wat laat hom so twyfel dat hy selfs nie huiwer om die Here te bevraagteken en teë te spreek nie?, dan help die teks ons met `n paar leidrade. Die eerste leidraad is Abram se opmerking oor sy kinderloosheid. Nog steeds, `n hele klomp jare na die aanvanklike belofte van die Here in 12:1-4, is Abram sonder kinders. Die realiteit van sy omstandighede as bejaarde, die uitsigloosheid van sy toestand, is net te waar om aan te hou hoop en glo dat daar nog iets kan gebeur. Mense begin twyfel wanneer die werklikheid vir hulle net te waar word om te ignoreer. `n Tweede leidraad is die verskuilde aanklag in vers 3: "U het nie vir my `n nageslag gegee nie." Abram het nog geen konkrete bewys dat die beloftes van die Here vervul sal word nie. Wie belowe, moet gee. Dit het nog nie gebeur nie. Waar die bewyse uitbly, kom die twyfel binne. Twyfel vat pos wanneer die konkrete bevestiging en bewyse vir die geldigheid van `n vooruitsig of belofte afwesig bly. Die derde leidraad wat by dié tweede rede vir twyfel aansluit, kan ons indirek onderskei in die verwysing na vier honderd jaar in 13. Wanneer mense te lank moet wag. Wanneer die vervulling, voltooiing, uitslag of afloop van dinge te lank uitbly, begin mense twyfel.
3. Die belangrike boodskap van ons teks is egter nie om te probeer verstaan hoekom mense begin twyfel nie. Nee. Die punt is eerder hoe God op mense wat twyfel, reageer. Wat maak God met mense, wat, om watter redes ook al, begin twyfel en wanhoop aan sy beloftes, aan sy Woord en uiteindelik aan Hom self? Die verrassende en evangeliese boodskap van die teks is dat God nie negatief reageer nie. Inteendeel, Hy reageer oorweldigend positief. Wanneer Hy agterkom en besef dat Abram nie meer kans sien om met sy belofte en Woord alleen te leef nie, dan gaan God oor tot praktiese handeling. Hy verwyt nie vir Abram nie. Hy word ook nie kwaad vir hom nie. Nee, die Here God doen twee baie praktiese dinge: Hy neem vir Abram buite toe, wys Hom die heelal en sluit met hom `n verbond. God oorweldig Abram met bewyse van sy werke en almag. Hy gee hom gewoon `n praktiese opdrag. Gaan berei die verbondsluitingsritueel voor. Ons gaan met mekaar verbond sluit volgens die gebruik dat verbondsgenote saam met mekaar tussen die stukke rou vleis deurloop, en so trou aan mekaar sweer. Kry alles in gereedheid dat Ek tasbaar, sigbaar en prakties, aan jou kan bewys dat Ek bedoel wat Ek sê, dat my beloftes vas en seker is, dat Ek my woord sal hou. Dan wag jy so `n wyle vir my.
4. Die oorbluffende ding wat dan gebeur, is dat, terwyl Abram vir die Here wag, hy aan die slaap raak. En terwyl hy slaap, kom die Here aan vir die verbondsluiting. In plaas daarvan om vir Abram wakker te maak, doen die Here die wonderlike ding. Hy sê, klaarblyklik in `n droom, weer aan Abram alles van sy beloftes en terwyl Abram nog slaap, loop God alleen tussen die stukke vleis deur. Hy sluit in eie krag en reg op eensydige wyse die verbond, en aanvaar daarmee volle verantwoordelikheid vir die instandhouding daarvan. Die Here het op `n manier net geweet dat as Hy die verbond afhanklik sou maak van Abram se trou, dan sal dit nie hou nie, maar môre, oormôre weer in stukke lê. Daarom doen Hy dit alleen. Hy alleen staan borg vir die waarheid van sy belofte, die goedheid van sy trou, die vastigheid van sy verbond. Hy teken die kontrak met sy eie bloed. Wanneer die mense aanhou om dit te breek, sal Hy dit op Golgota finaal kom teken. Hierdie tekening bevestig Hy telkens aan sy gemeente met `n paar druppels water, `n stukkie brood en `n slukkie wyn.