PressReader - Weg! Platteland: 2018-12-01 - Blink klip­pies, mooi blom­me en skaap­vet
Blink klip­pies, mooi blom­me en skaap­vet
Die wê­reld in die noord­wes­te­li­ke hoek van ons land is droog en dor – en die groot­ste deel van die jaar vaal. Ge­wis nie vir sis­sies nie. Ons gaan soek la­fe­nis op Port Nol­loth en stop op pad op Po­f­ad­der en S­pring­bok. En be­sef dis die mén­se wat hier sorg vir
Weg! Platteland - 2018-12-01 - Kom Kyk Nou! - TEKS EN FO­TO’S WIL­LEM VAN DER BERG
In die ver­re noord­wes­te van die land, vlak on­der die vlerk van ons buur­land Na­mi­bië, kom drie van ons eie u­nie­ke stre­ke by­me­kaar: Die Wes­kus, Na­ma­kwa­land en Boes­man­land, elk­een met sy eie sto­ries, son­der­lin­ge land­skap en ei­e­soor­ti­ge men­se. El­ke streek het sy eie be­son­der­se ta­lent: Na­ma­kwa­land maak mooi blom­me, in die Wes­kus skuil snoek en di­a­man­te, en in die dor­re Boes­man­land word jy ver­ras met die lek­ker­ste skaap­vleis. Al wat jy hoef te doen om dit al­les te sien en be­leef is om uit die noor­de­li­ke pro­vin­sies die mooi lang, reg­uit teer­paaie wes­waarts te vat – ver­by Po­f­ad­der en S­pring­bok tot by Port Nol­loth by die see.
“Hier op die dorp is ’n dok­ter wat sê jy moet die groen­te vir die ska­pe voer dat hul­le lek­ker vet kan word,” sê Fran­cois.
Die heel lek­ker­ste ding om te braai, sê hy, is ’n vet skaap­rib. “Sout, pe­per en suur­le­moen­sap. Net dit. Dan laat staan jy vir hom teen jou vuur. Vir lank. Jy sál nie be­ter kry nie.”
S­pring­bok word be­skou as die hoof­stad van Na­ma­kwa­land. Dié wê­reld is be­kend vir sy prag­ti­ge veld­blom­me, maar dit word gou dui­de­lik dat die men­se hier ook baie erg is oor hul­le ska­pe. ( Da­rem nou nie soos die Ni­euSee­lan­ders nie.–reds.) Langs die rug­by­veld hang ’n kar­kas van ’n dor­per­lam in ’n ver­koel­de sleep­wa. Die prys in die Boe­re­ver­e­ni­ging se slag­lam­kom­pe­ti­sie. El­ke nou en dan maak ie­mand die koel­kas se deur oop en loer in om die lam te be­kyk. Die een wat die ge­wig reg raai, wen die skaap.
“Jy kan mos síén hy is 23,9 kg,” sê ’n pa vir sy seun.
’n Ent ver­der­aan be­gin An­dré S­mith, die af­sla­er, jong dor­per­ram­me op­veil. Uit sy mond bor­rel daar­die vreem­de vin­ni­ge vei­ling­taal wat net ’n boer kan ver­staan. Twee klein yor­kies ruk los van hul­le hals­ban­de en s­torm op die kraal­tjies met ska­pe af.
“Vat weg daai leeus daar­so,” vra An­dré en gaan dan voort: “Hei, da­mes en he­re, hier’t ons ’n prag­ti­ge a­fri­noooi. ’n Ooi uit die Boes­man­land. Lek­ker dub­bel­doel­skaap – wol én vleis – en die wol­prys is nie te ver­smaaie nie. Wat sê ons nou? Wat sal ons sê van ’n twee­dui­send ran­te?”
In die S­pring­bok-ho­tel se kroeg ge­sels Pie­ta en Mag­da­le­na van der Walt ver­der skaap.
“Jy weet, so ’n paar jaar ge­le­de kom hier mos ’n mal joer­na­lis by ons aan
en be­stel die aand die “Ca­tch of the day” van ons spys­kaart af. Hy skryf toe hoe te­leur­ge­steld hy was dat dit net ’n I&j-stok­vis was, want S­pring­bok is so na­by die see en wat ook al. My don­ner, man, dis Na­ma­kwa­land dié, ons eet skaap hier­so,” sê Pie­ta, nou nog ef­fens ont­steld oor die joer­na­lis se mal­lig­heid. ( Ter­loops,wil­lem het ge­bieg daar­die joer­na­lis washý... –Reds.)
Die Van der Walts het in 2004 uit Wa­en­huis­krans hier­heen ver­huis en be­stuur se­dert­dien die S­pring­bok­ho­tel. Hul­le be­skou hul­le ook nou as “Na­ma­wa­lan­ners”, sê Mag­da­le­na.
“Die men­se hier praat vir se­ker an­ders. Par­ty sal sê die Na­ma­wa­lan­ners vloek ver­skrik­lik, maar dit is maar net streek­taal. Na­ma­kwa­lands,” lag Pie­ta. “Dit het ons ’n he­le ruk ge­neem om al die snaak­se woor­de te ver­staan. Hier­die is die e­nig­ste plek waar ek al ge­hoor het men­se sê hul­le het ‘ge­loop staan’!”
Hul­le het nou ook loop staan, sê Pie­ta, want S­pring­bok wil hul­le nooit ver­laat nie. “Dit is so ’n mooi om­ge­wing dié. En die see is net hier om die draai. Ons is mal oor die Port [Port Nol­loth]. Men­se won­der al­tyd wat doen ons hier aan die noor­de­punt van die land. Maar boe­ta, hier is al­tyd iets te doen. Jy moet die kerk-al­ma­nak som­mer mooi dop­hou, want hy wys al­les en daar is ’n klomp din­ge aan die gang. Op S­pring­bok hou ons daar­van om din­ge saam te doen, ge­leent­he­de soos die braai­dag, by­voor­beeld.”
Mag­da­le­na re­ken hul­le het op S­pring­bok al­les wat hul­le in die stad ook kon hê. “Be­hal­we die ge­jaag en al die wed­y­we­ring. Want daar lyk dit my moet die men­se al­tyd pro­beer be­ter doen as die ou langs hul­le – ter­wyl ons hier glad nie om­gee waar­in jy ry of bly nie.” >
Om ’n ou ho­tel te be­stuur en aan die gang te hou is ’n groot uit­da­ging, sê Pie­ta. “Dit is duur om so groot plek – mét ’n re­stau­rant en kroeg – per­ma­nent oop te hou. En al hoe meer men­se ver­kies dees­dae gas­te­hui­se om­dat dit ef­fens goed­ko­per is, of meer pri­vaat. Die plaas­li­ke men­se kom kui­er ook nie meer in die kroeg soos in die ou dae nie. Men­se wat hier­na­toe kom, wil ge­woon­lik nog iets van doe­rie ja­re se hey­days be­leef. Ek meen, kyk hier­die ko­per­pyp aan die on­der­kant van die kroeg. Hy is vol vas­trap­mer­ke. Hier het mens ge­sit. Ja­re lank. Dit is hart­seer dat die ou plat­te­land­se ho­tel­le nou so stil is.”
WAT ’N MENS NIÉ op S­pring­bok ver­wag nie, is ’n mu­siek­win­kel. Maar in The Mu­sic Box, aan die on­der­kant van Voor­trek­ker­straat, sê Da­vid Swart S­pring­bok se men­se is lief vir mu­siek en hul­le is ook goeie mu­si­kan­te.
“Hier is o­mies in die bruin ge­meen­skap wat jou mond laat oop­hang as hul­le ki­taar speel. Én dan is hier heel­wat be­lang­stel­ling van jong men­se.”
Da­vid, wat in Dur­ban­vil­le groot­ge­word en e­lek­trie­se in­ge­ni­eurs­we­se ge­stu­deer het, het na dié wê­reld toe ge­kom na­dat sy pa ’n plaas in die om­ge­wing ge­koop het. “In 2005 is ek en 900 da­ma­ra­s­ka­pe plaas toe. Jis­laaik, dit was ’n moer­se aan­pas­sing. Maar ek het da­de­lik lief ge­raak vir die om­ge­wing en die plaas­le­we. Ek het wel min ge­weet van boer­de­ry. En was ’n rou En­gels­man uit die Kaap. By die Boe­re­ver­e­ni­ging het ek baie lank uit ge­voel, want die ou­ens het net A­fri­kaans ge­praat. Die naam van die plaas waar­op ek boer is Riem­breek, en een van die boe­re het een­dag vir my ge­sê: ‘Jý lyk soos ’n riem wat gaan breek!’ ”
Da­vid lag lek­ker as hy die sto­rie ver­tel, want dees­dae loop die boer­de­ry glad­der, hy kan al lek­ker A­fri­kaans praat en hy voel meer tuis in die ge­meen­skap. “Ek moet sê, van­dat ek [in 2012] die mu­siek­win­kel be­gin en mu­siek­les­se vir die kin­ders be­gin gee het, het die men­se my ook vin­ni­ger as deel van die dorp be­gin sien. Dit help se­ker ook dat die kin­ders so goed doen. Ons het selfs al 2014 se wen­ner van T­he­v­oi­ce op­ge­le­wer!” >
Reg teen­aan S­pring­bok lê die prag­ti­ge Goe­gap-na­tuur­re­ser­vaat waar jy kan fiet­strap, stap en rond­ry. Hier is mooi ko­ker­bo­me – én wild soos gems­bok­ke, s­pring­bok­ke en se­bras.VO­RI­GE DUB­BEL­BLAD Waar die Wes­kus (bo), Na­ma­kwa­land (mid­del) en Boes­man­land (on­der) by­me­kaar­kom, kry jy men­se wat lief is vir die na­tuur, sto­ries en braai.
Mag­da­le­na en Pie­ta van der Walt in die S­pring­bok­ho­tel se kroeg waar al hoe min­der men­se kom sit. “Ons kry wel nog die ou wat ’n spring­bok­kie wil drink in S­pring­bok se S­pring­bok-ho­tel,” sê Pie­ta.ON­DER Da­vid Swart in The Mu­sic Box waar hy S­pring­bok se mu­siek­ta­lent vir die groot ver­hoë slyp.ON­DER REGS Hier glo hul­le net stads­men­se draai vleis met ’n tang om.
ON­DER Al­bert Ma­ritz, Fran­cois Nel­son en Peetie van den Hee­ver het S­pring­bok-toyo­ta se stal­le­tjie be­man op die braai­dag. Die hoof­be­stand­de­le vir hul­le pot was vleis en wyn.HEEL ON­DER As jy wil blom­me sien, moet jy Ju­lie al kom, sê die men­se op S­pring­bok wat weet.
Die wê­reld rond­om S­pring­bok is vol lief­li­ke grond­paaie en uit­da­gen­de veld­roe­tes. Kon­tak die in­lig­tings­kan­toor vir ’n lys van toer­gid­se saam met wie jy kan ry.