Mark wél in staat om beter diens te lewer as regering | Maroela Media
Lugrederye is tipies ook so hanteer – in Suid-Afrika deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL). Genadiglik het meeste state uiteindelik van volkome staatseienaarskap afgesien, maar die SAL is 'n lewende fossielverslag van hierdie tyd.
Hierdie idees is natuurlik besonder goed gevestig – soveel so dat mense taamlik moeilik sluk aan die idee dat die mark óók daartoe in staat is om hierdie dienste te bied. Selfs in Suid-Afrika, waar ons deur alte duur lesse reeds geleer het hoe onbetroubaar regeringsdienste kan wees, is daar steeds 'n gebrek aan vertroue ten opsigte van private paaie, private opvoeding en, ja, private elektrisiteit.
Tog sien ons voorbeelde in Suid-Afrika waar die mark begin het om dienste, selfs klassieke dienste wat voorheen by die staat berus het, te privatiseer. Daar is tans meer private sekuriteitswagte in Suid-Afrika as wat daar lede van die polisiediens is. Private arbitrasie is 'n reeds gevestigde praktyk wat in 'n mate met howe kan meeding. Private onderrig is ook gevestig en gaan bes moontlik net verder toeneem.
Die gevolg, in Suid-Afrika se geval, is dat ons 'n besondere spanning merk in SAL.
In die verlede is telefoonlyne (kommunikasie) ook as openbare goedere benader. Die idee dat regerings kommunikasiedienste moet voorsien, was ook sterk gevestig. Dit was die geval gewees totdat nuwe tegnologie – soos selfone – nuwe markmededinging tot stand gebring het. Die nuwe mark het, as't ware, oor die gevestigde beperkinge van die ou staatsgereguleerde mark gehop en ou regeringsmonopolieë ongedaan gemaak.
So ook is die elektrisiteitsmark besig om 'n privaat sektor-rewolusie te ondergaan. Dit raak by die dag makliker om van die elektrisiteitsnetwerk te ontkoppel. Batterye soos die Tesla Powerwall en huishoudelike sonkrag is besig om Eskom se monopolie en 'n gesentraliseerde kragnetwerk al hoe meer uit te daag. Sulke tegnologie maak kragverbruikers meer pryssensitief en Eskom staan al 'n geruime tyd voor 'n toenemende uitdaging wat ekonome 'n groter vraag-elastisiteit noem.
Sulke voorbeelde wys daarop dat markte tóg kan toetree tot gebiede wat vantevore deur die staat vir openbare goedere afgebaken is.
Dit is nie die doel van hierdie stuk om alle argumente vir openbare goedere te weerlê nie. Ons reken bloot dat sakelui, individue en gemeenskappe, in vrywillige markte, waarskynlik heelwat verder kan gaan om alternatiewe mededingende gemeenskapsinfrastruktuur en -dienste te skep in areas wat vantevore as openbare goedere en dienste beskou is.
Die punt om wel te beklemtoon, is dat soos tegnologieë en markmoontlikhede verander, die beleide wat regerings oor openbare goedere huldig, ook moet verander.
Om krampagtig aan openbare instellings vas te klou, is nie 'n doeltreffende beleid nie. Daarom moet die beleid oor openbare infrastruktuur, wat 'n groot item op die nasionale regering se begroting is, baie omsigtig ontleed word.
Die resep wat tot dusver gevolg is, waar reusagtige staatsinstellings en regeringsdepartemente groot invloed op die ekonomie uitoefen, het duidelik nie gewerk nie. Dit sal nalatig wees om nie mededingende opsies te oorweeg nie.
In Suid-Afrika, meen ons, kan die rol van markhulpbrontoedeling aansienlik vergroot en die rol van regeringshulpbrontoedeling aansienlik verklein word.
Dankie vir die perspektief. Cyril beweer mos nou anders betreffende die 700 entiteite onder die regering se beheer. Ja my oë het ook gerek toe ek lees hy praat van 700 entiteite. In jou lewe! Geen wonder ons sit waar ons sit nie.
In SA het SAA, PRASA, ESKOM en al die ander tot stand gekom want die regering het die doel daarvan gesien, en ook besef dat dit die land se ekonomie kan help. Verder het die regering ook geweet dat die infrastruktuur baie langer sou neem om te ontwikkel weens befondsing, en heel moontlik nie op die selfde standaard en spesifikasies sou wees, as dit privaat sou ontwikkel het nie. Nou word die SOE gebruik om ons land se ekonomie te kelder en 'n paar mense te verryk. Daar is 'n tyd om te kom en 'n tyd om te gaan.… Lees meer »