PressReader - Beeld: 2016-05-20 - A­fri­ka­wei­vel­de toe nie so groen
A­fri­ka­wei­vel­de toe nie so groen
Nie al­le nu­we sen­trums vaar so goed as wat ver­wag is nie
A­fri­ka se groe­ner ei­en­dom­swei­vel­de blyk toe nie heel­te­mal so groen te wees nie en be­lang­stel­ling in ei­en­doms­ont­wik­ke­ling op die vas­te­land is be­sig om te taan.
Suid-A­fri­kaan­se ont­wik­ke­laars van klein­han­del­ei­en­dom wat die laas­te paar jaar op ’n streep in an­der A­fri­ka-lan­de in­ge­vaar het, se win­kel­sen­trums wat in ver­skeie ste­de ge­o­pen het, weer­spie­ël ge­meng­de re­sul­ta­te, toon die nu­we A­fri­ca Pro­per­ty Re­port.
Dié om­vat­ten­de na­vor­sings­ver­slag is on­der­neem in ’n ven­noot­skap tus­sen die ei­en­doms­na­vor­sings­maat­skap­py Ur­ban S­tu­dies en JHI, ’n fi­li­aal van die ei­en­doms­diens­te­groep Ex­cel­le­ra­te.
Dr. Dirk Prins­loo, uit­voe­ren­de hoof van Ur­ban S­tu­dies, sê som­mi­ge win­kel­sen­trums pres­teer bo die ver­wag­ting en an­der ver on­der die voor­uit­skat­ting. Ge­volg­lik is ont­wik­ke­laars, klein­han­de­laars en be­leg­gers nou meer kat­voet om in lan­de in A­fri­ka te be­lê en gaan hul­le voort­aan baie staat­maak op be­trou­ba­re na­vor­sing.
Die ei­en­doms­bloei­tyd­perk in A­fri­ka het sy hoog­te­punt in 2011 be­reik en die hui­di­ge ont­wik­ke­lings­plan­ne is net een der­de van wat dit toe was.
Prins­loo sê een van die re­des waar­om van die sen­trums nie te suk­ses­vol is nie, is die feit dat die ont­wik­ke­laars te groot sen­trums ge­bou het en hul­le vas­ge­staar het teen A­fri­ka se hoë be­vol­king­sy­fers en die hoë groei in die bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP) per land. Die be­vol­king­sy­fers kan ver­war­rend wees om­dat die ar­moe­de­koers in A­fri­ka hoog is en die per­sen­ta­sie men­se wat in 2012 op min­der as $2 per dag ge­leef het, het op 43% ge­staan. Dit is wel min­der as die 56% in 1990.
Hy sê die mees­te ste­de in A­fri­ka-lan­de het ’n klein mid­del­klas en dit gaan lank duur voor­dat dit in ’n seg­ment ont­wik­kel wat ’n aan­dry­wer vir ei­en­doms­ont­wik­ke­ling kan wees. Die mid­del­klas in Suid-A­fri­ka is groot en een van die hoof­re­des vir die groei in win­kel­sen­trum- en re­si­den­si­ë­le ont­wik­ke­lings. A­fri­ka-ste­de waar die la­er en mid­del­klas gro­ter ver- teen­woor­dig is, is La­gos in Ni­ge­rië, Accra in G­ha­na en Nai­ro­bi in Ke­nia. “In Ni­ge­rië en An­go­la is tus­sen 80% en 90% van die BBP af­koms­tig van o­lie-uit­voer, maar die mees­te van die geld sy­pel nog nie deur na die la­er en mid­del­klas toe nie,” sê hy.
Boon­op het A­fri­ka suid van die Sa­ha­ra in 2015 sy laag­ste e­ko­no­mie­se groei­koers se­dert die wê­reld­wye e­ko­no­mie­se kri­sis in 2008 er­vaar. Daar word ver­wag dat die lan­de met e­ko­no­mie­se groei­koer­se van meer as 5% se koer­se van­jaar tot on­der 4% kan daal. Dit kan toe­ge­skryf word aan die lae kom­mo­di­teits­pry­se in kom­bi­na­sie met ’n ver­lang­sa­ming in die C­hi­ne­se mark. Ur­ban S­tu­dies voor­sien dat dié ten­dens in die vol­gen­de twee tot drie jaar sal voort­duur.
Suid-A­fri­ka is ses­de op die wê­reld­rang­lys op grond van die aan­tal win­kel­sen­trums en daar was 1,5 mil­joen m² se win­kel­sen­trum­ruim­te in ver­skil­len­de fa­ses van ont­wik­ke­ling in 2104 en 2015. Prins­loo sê in die res van A­fri­ka be­loop die be­plan­de win­kel­sen­trum­ruim­te maar so­wat 900 000 m², waar­van som­mi­ge ont­wik­ke­lings uit­ge­stel is.
Som­mi­ge van die Suid-A­fri­kaan­se klein­han­de­laars wat in an­der lan­de in A­fri­ka be­dry­wig is, het hul­le se­dert­dien uit die lan­de ont­trek om­dat die uit­da­gings net te groot is. Tru­wort­hs het sy be­dry­wig­he­de in Ni­ge­rië op­ge­skort, hoof­saak­lik weens re­gu­la­to­rie­se on­se­ker­he­de, sty­gen­de kos­te, lo­gis­tie­ke pro­ble­me en die uit­da­ging om geld van Ni­ge­rië na Suid-A­fri­ka toe te skuif.
In 2013 het Wool­wort­hs hom uit Ni­ge­rië ont­trek weens on­der meer swak in­fra­struk­tuur en huur­kos­te. Mr. P­ri­ce, wat hoof­saak­lik in buur­lan­de van SuidA­fri­ka be­dry­wig is, sien A­fri­ka as lang­ter­myn-po­ten­si­aal met groei­py­ne op kort ter­myn.
In­tus­sen ver­oor­saak in­ter­na­si­o­na­le klein­han­de­laars wat in A­fri­ka uit­brei groot op­win­ding. Die Fran­se klein­han­del­reus Car­re­four het pas ’n win­kel ge­o­pen in ’n nu­we sen­trum, The Hub, in die ryk­mans­buurt Ka­ren in Ke­nia se hoof­stad Nai­ro­bi.
Mar­na van der Walt, uit­voe­ren­de hoof van Ex­cel­le­ra­te Pro­per­ty Ser­vi­ces.
Dr. Dirk Prins­loo, uit­voe­ren­de hoof van Ur­ban S­tu­dies.