Die probleem met militêre staatsgrepeSoldate en militêre voertuie naby pres. Robert Mugabe se kantoor in Harare, Zimbabwe (15 November 2017). Foto: AP Photo/Tsvangirayi Mukwazhi Dinsdag en Woensdag was daar volop video’s en foto’s op sosiale media van militêre voertuie wat in ons buurland Zimbabwe aan die ander kant van die Limpoporivier aan die beweeg is. Die storie het vanaf hierdie sosiale media plasings begin vlamvat. Dit is egter steeds onduidelik oor die presiese aard van hierdie militêre bewegings en hoe dit verband hou met pres. Robert Mugabe se besluit verlede week om adjunkpresident Emmerson Mnangagwa af te dank. Die hoof van die land se weermag, Constantino Chiwenga, het aangevoer dat die weermag nie sal huiwer om “sake van die rewolusie te beskerm nie”. Dit moet egter in ag geneem word dat daar gereelde beweging van militêre voertuie in Zimbabwe en veral in die hoofstad, Harare, is. Tans is die identiteit van die troepe, hul missie en opdragte onseker en onduidelik en moet daar gewaak word teen ongegronde gevolgtrekkings. Ongeag hoe akkurraat hierdie bewerings is, lyk dit asof die geleentheid ryp is vir ŉ militêre staatsgreep in ŉ land wat al vir dekades ekonomies swaarkry. Verder lyk dit dat, vir alle praktiese doeleindes, daar tans ŉ staatsgreep in Zimbabwe plaasvind, al word dit nie direk een genoem nie. Sommige kommentators en gebruikers op sosiale media verwelkom egter hierdie verwikkelinge (en die dreigende staatsgreep). Vir hierdie groep mense is dit eenvoudig ŉ geval van ŉ diktator wat omvergewerp behoort te word. Mugabe moet, volgens hulle, val. Onder sulke omstandighede moet daar gekyk word na die voordele en nadele van militêre staatsgrepe oor die algemeen, en spesifiek met verwysing na ons buurland. Eerstens is die grootste probleem met ŉ coup d’état dat daar binne hierdie bewegings geen aanspreeklikheid is nie. Die weermag is nie noodwendig die stem van ŉ volk nie. Bloot omdat ŉ weermag ŉ bose regering wil omverwerp, maak dit nie hul aksies regverdig en reg nie. Staatsgrepe deur die weermag het nie die vermoë om in die langtermyn die wense van die volk na te kom nie. Die tweede ooglopende probleem met staatsgrepe deur die weermag is die beklaenswaardige effek wat dit het op ekonomiese aktiwiteit. Weermagte neem nie besluite ten bate van die ekonomie nie. Zimbabwe is reeds in ŉ ekonomiese krisis en vir militêre personeel is die oorweging van ekonomiese beleid nie eerste op hul agenda nie Hiermee saam moet dit wel genoem word dat die huidige bestel in Zimbabwe ook nie die stem van die volk dra nie. Zimbabwe is op geen vlak ŉ funksionerende demokrasie nie. Die land is nie eers ŉ funksionerende staat nie. Vir alle ekonomiese en praktiese doeleindes het die Zimbabwiese staat misluk. ŉ Moontlike militêre staatsgreep in Zimbabwe gaan nie oor legitieme mag nie. Die land is lankal verby die punt waar dit bespreek moet word. Dit is duidelik dat verandering in Zimbabwe nie van die Zanu-PF gaan kom nie. Dit is ook duidelik dat realisties gesproke verandering nie gebring gaan word deur ŉ militêre staatsgreep nie. Ons buurland sit in ŉ onmoontlike situasie. Die skuld vir die situasie in Zimbabwe moet aan iemand se voete gelê word. Aanvanklik was die duidelike skuldiges Mugabe en sy Zanu-PF regering. Nou, 30 jaar later, lê die skuld by buurlande en die internasionale gemeenskap. Suid-Afrika het ŉ direkte belang dat ons buurlande stabiel en vooruitstrewend moet wees. Ons sou baat vind by ŉ Zimbabwe wat ekonomiese groei toon. Dit sou lei tot minder onwettige immigrante wat die mistroostige omstandighede daar probeer ontkom. Dit sou lei tot beter handelsgeleenthede. Dit sou lei tot die vooruitgang van die suidelike Afrika streek. Dit beteken egter nie dat Suid-Afrika met gewere aan Zimbabwe se deur moet gaan klop en met demokrasie moet dreig nie. Daar moet bloot erkenning gegee word aan die ANC se mislukte buitelandse beleid met betrekking tot Zimbabwe. Vir jare ignoreer die Suid-Afrikaanse regering die agteruitgang in die land. Ons regering gaan soms selfs so ver om die Zimbabwiese ekonomiese model as voorbeeld aan te haal. Ons eie land is nie sonder sy foute nie. Ons ekonomie sukkel self en ons demokrasie word selfs soms bevraagteken. Die minste wat ons egter kon (en kan) doen is om eerlik te wees oor situasies. Nie net oor ons eie mislukkings nie, maar oor dié van ons bure.