Sabinet | Contract law theory in the social welfare state of Germany - developments and dangers
n Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg - Contract law theory in the social welfare state of Germany - developments and dangers
Author Michael G. Martinek
Source : Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg, Volume 2007, Issue 1, Jan 2007, p. 1 - 18
Teorie van die kontraktereg in die sosiale welvaartstaat van Duitsland - ontwikkelings en gevare
Die outeur bespreek vanuit die premis dat party-outonomie die kernbousteen van die kontraktereg is, onlangse ontwikkelingstendense in dié regsgebied in Duitsland en ook Europa. Alle kontrakte vertoon as meersydige regshandelinge 'n element van binding van die partye aan hul vrye wilsuitings of die skyn daardeur verwek. Onder die vaandel van uitgebreide verbruikersbeskerming word egter toenemend inbreuk gemaak op dié vertrekpunt van kontraksvryheid. In die proses word die verantwoordelikheid van 'n kontraksparty of selfs potensiële toekomstige kontraksparty dikwels swaarder geweeg as die tradisionele kontraksvryheid van alle betrokkenes.
Die outeur bespreek die proses deur die eeue waardeur by wyse van byvoorbeeld formaliteitsvoorskrifte, vormvereistes en ander statutêre voorskrifte telkens deur die wetgewer inbreuk gemaak is op die beginsel van kontraksvryheid onder voorwendsel dat die wetgewer in belang van één van die partye teen die ander moet ingryp ten einde onbillikheid te verhinder. Die ingrepe op die gebied van arbeidskontrakte en algemene kontraksbedinge gedurende die laaste meer as dertig jaar getuig hiervan. Dit strek inderdaad so ver dat die verbruiker as potensiële koper selfs nie toegelaat word om in uitoefening van sy kontraksvryheid te kies om die teenparty te vrywaar van enige kontraktuele vorderings gebaseer op moontlike gebreke met die voertuig wat hy wil aanskaf mits die verkoper 'n wesenlike afslag op die koopprys sou verleen nie. Sy keusevryheid om self te kies om die risiko's verbonde aan sy voorgenome koop te bereken en daaruit die nodige gevolge te trek, word hom ontneem.
Die outeur kom tot die gevolgtrekking dat die verbruiker nie noodwendig danksy die bindinge beter daaraan toe is nie. Trouens, die verbruikers aan die onderste punt van die sosiale welvaartsleer is dikwels nie naastenby so goed daaraan toe as die welaf verbruikers wat in wese nie eens die beskerming behoef nie, maar die pryse van verbruikersgoedere vir alle verbruikers word opwaarts gedwing deur die uitwerking van die onontkombare verpligtinge vir die vervaardigers of verskaffers van dienstegoedere aan alle verbruikers. Die dwangmatige ontneming van kontraksvryheid onder die vaandel van verbruikersbeskerming kom daarop neer dat alle verbruikers, ook die minder gegoedes, verpligte versekering teen aanspreeklikheid van die vervaardigers meefinansier. Wetgewers se inmenging in die grondbeginsels van kontraksvryheid en party-outonomie word uitgedra op die rûe van die spreekwoordelike kleine man en die outeur bevraagteken of dit werklik die sosiale geregtigheidsideaal waarvandaan die wetgewers met dié inmenging vertrek het, eer aandoen.
Die outeur spreek die vertroue uit dat die eerste tendense van versigtige korreksie terug na die erkenning van die inherente waarde van die oorspronklike vertrekpunte, momentum mag kry. Hy is vol vertroue dat die ekonomiese wetmatighede die nodige korreksie in die verband teweeg sal bring.