Versindaba » Gerrit Komrij
Posted in Wisselkaarten | Lewer kommentaar »
Louis Esterhuizen. Komrij se huis in Portugal nou ‘n herberg vir digters
Na maande waartydens ek deur werksdruk en ander vreugdes onderwater gesleep is, kan ek uiteindelik darem weer kop optel en na die berge kyk. Uiteraard het bepaalde dinge agterweë gebly en is daar berigte en/of gebeurlikhede wat ek so soort van agterna sal moet byhaal; soos die berig oor Gerrit Komrij, wat verlede jaar op 5 Junie oorlede is, se huis in Portugal, “Villa Pouca”, wat voortaan as gastehuis vir die digkuns tot die beskikking van digters – of iemand wat met die digkuns gemoeid is – gestel gaan word.
Luidens die berig wat ‘n aantal weke gelede in Knack.be verskyn het, die volgende: “Komrij was bij leven en welzijn, zoals bekend, een groot promotor van de poëzie. Hij schreef niet alleen zelf gedichten maar financierde ook allerlei poëtische initiatieven: van het uitbrengen van een dichtersreeks voor debutanten (‘De Sandwichreeks’) tot het steunen van een poëzietijdschrift (‘Awater’) en de jaarlijkse Turing Nationale Gedichtenwedstrijd, waar iedereen die een dichtregel op papier wil zetten aan kan meedoen. Uiteraard dat Komrij ook via zijn legendarische poëziebloemlezingen de dichtkunst alle eer aan deed.
Daarom besloot Charles Hofman, partner van Komrij, in samenspraak met Suzanne Holtzer van De Bezige Bij om Huize Komrij als dichterscentrum om te functioneren. Op die manier wordt de herinnering aan Komrij, het poëziebeest, levendig gehouden. Hofman en Holtzer vertelden Haerynck dat de subsidie-aanvragen al de deur uit zijn om dit initiatief alle kans op slagen te geven […] Charles Hofman heeft een heel duidelijke en betrokken visie op hoe het moet worden. Hij wil niet alleen de geest en het werk van Komrij levend houden – de literaire nalatenschap is daar ook te bekijken – maar vooral ruimte bieden aan anderen die betekenis willen geven aan de poëzie.”
Nou ja, toe. Wat ‘n fantastiese gebaar …
Hieronder volg ‘n toepaslike Komrij-gedig soos dit deur Daniel Hugo vertaal is.
Soos jy op die televisieskerm
Somtyds ‘n man sien wat, te midde van
‘n Karnaval of ‘n groep wat kerm,
Reguit by jou kamer inkyk, om dan
Vol oorgawe – hy bly mos ongesien –
Net vir ‘n oomblik te wuif. Die ellende
Of die vermaak rondom hom merk hy nie.
Wuif hy vir sy mense, vir ‘n bekende?
So wuif ek ook vir jou in dié gedig.
Baie vlugtig, tussen die reëls deur.
Hier’s nie ‘n skerm nie, jy’s naby my.
Ek wuif. Dit is regstreeks aan jou gerig.
Ek voel dit, grinnikend van oor tot oor:
G’n niemand het my gesien nie, net jy.
(c) Gerrit Komrij (Uit: Die elektriese gelaaide hand, 2005: Protea Boekhuis)
Vertaal deur: Daniel Hugo
Tags: Gerrit Komrij, Villa Poucha
Posted in Binneblik, Louis Esterhuizen | Comments Off on Louis Esterhuizen. Komrij se huis in Portugal nou ‘n herberg vir digters
Posted in Binneblik, Blogs, Louis Esterhuizen | Comments Off on Louis Esterhuizen. Besonderse verering vir Gerrit Komrij as boekversamelaar
Tags: Daggaryme, Fernando de la Rocque, Gerrit Komrij, Versindaba
Hannalie Taute. Blou (s)katte
Dit is lente. Ek gewaar n paar blou bloeisels op hierdie blou geskakeerde Maandag.
Gewoonlik ly ek elke jaar aan na-geboorte-dag “blues”, maar nie hierdie jaar nie. Asof ter viering daarvan ontvang ek ŉ blou pakkie:
en binne in was onder andere hierdie blou boek:
Dit is ŉ bielie van n boek.
n Paar dae gelede ontdek ek hier op Versindaba dat Gerrit Komrij nie meer met ons is nie….maar dankbaar vir sy nalatenskap.
Die boek val oop op bl 1016:
KUNS IS SOOS KATTE- Rudolph Willemse
Kuns is soos katte
Rampokkerkatte met lang hare en weglêsnorre
(verder het hulle wiele:
Dis goot en rond en sit in hul oogkaste)
Hulle klim in takke
Van my verwarde
Deurkruis die doolhowe
Van my skedel met motorfietse
En vang muise
Wat verteerd tot uiting kom
In my ongehude verse
Ook my verse is soos katte;
Dit miaau onsamehanged
Tags: Gerrit Komrij, Rudolph Willemse
Posted in Binneblik | Comments Off on Hannalie Taute. Blou (s)katte
Carina van der Walt. Nasr reageer – Gerrit Komrij (1944 – 2012)
Nasr reageer – Gerrit Komrij (1944 – 2012): buitestaander
(Aflewering 6 deur Carina van der Walt)
Op 5 Julie het die grootse Nederlandse digter, Gerrit Komrij, onverwags aan kanker gesterf. In twee dokumentêre films op televisie en in talle koerant artikels die afgelope naweek het die huldeblyke binne gestroom. Sy literêre nalatenskap is diep en breed. Nie net was hy die eerste Dichter des Vaderlands (2000 – 2004) nie, maar het hy ook die P.C. Hoofd-prys gekry (1993), is ‘n eredoktorsgraad aan hom uitgereik deur die Universiteit van Leiden, rig hy die literêre tydskrif Awater op en het hy die voortou geneem met die Turing Nationale Gedichtenwedstryd. Ondanks al hierdie prestasies en erkenning, was Komrij egter die ewige buitestaander wat hom agt-en-twintig jaar gelede in Portugal gaan vestig het.
Saam met sy lewensmaat, Charles Hofman, het hulle in 1984 verhuis na Alvides in die noorde van Portugal. Uiteindelik het die kleinburgerlike uitsigloosheid van die plek hulle onder gekry en het hulle na Villa Pouca da Beira vertrek. Hierdie dorpie lê in ‘n uitloper van die Serra da Estrela en hiér het hulle saam gebly tot sy dood verlede week. In die dokumentêre film De gelukkige schizo uit 2005 (gemaak deur Jan Lauret en Onno Blom) vertel Komrij dat ‘n digter geen liefdessorge, geldelike sorge of daaglikse sorge moet hê nie. Net dán kan hy in die juiste stemming kom waarby hy ‘n gedig kan skryf. Maar ten spyte daarvan dat hy hierdie ideale omstandighede nagejaag het, was daar tog ‘n periode van twintig jaar in sy lewe waartydens hy nie ‘n enkele gedig geskryf het nie. “Blijkbaar is het dichterschap geen constante toestand”, het hy volgens Arjen Fortuin gesê (NRC-Handelsblad, 6 Julie).
Tog het Komrij hom konstant met poësie besig gehou, onder andere as samesteller van opspraakwekkende bloemlesings, ook in Afrikaans. Poësie was vir hom baie dierbaar en die kern van sy bestaan. Tom Lanoye het dit pragtig verwoord in sy afskeidsbrief aan Komrij. Daarin beskryf hy hoe hy die eerste keer die woord “Poëzie” uit Komrij se mond gehoor het.
Komrij sien in homself die sametrekking van drie liminale of grensposisies: as digter, as homoseksueel en as immigrant. Al drie posisies sorg daarvoor dat mens onwillekeurig ‘n buitestaander bly in die samelewing waarin jy woon en werk. In De gelukkige schizo erken Komrij dat hy so langsamerhand die luste om die ongewone in alledaagse taal neer te skryf (en omgekeerd) onder bedwang het. Ook die luste om die onaanvaarbare van ‘n homoseksuele lewe in die samelewing aanvaarbaar te maak, het hy bemeester. Maar: “de lusten om als immigrant te overleven, ben ik nog volop aan het leren.” En: “Ik weet niet wat links of rechts is. Ik voel me niet vervreemd of verscheurd. Ik aanvaard de versplintering van de wereldbeelden als een godsgeschenk. Ik ben de eerste gelukkige schizo.”
Miskien is dit dan ook gepas dat die huidige Dichter des Vaderlands, Ramsey Nasr, se lykdig vir Gerrit Komrij die dag na sy dood in die NRC-Handelsblad verskyn het. ‘n Elegie komende van sy vierde opvolger as Vaderlandsdigter , terwyl Nasr eintlik nie vir Komrij geken het nie.
Hier volg die Afrikaanse vertaling daarvan:
Hulle sê dat jy milder geword het.
Hy het sagter geword die laaste tyd
verdomp, en skop nie meer soos vroeër.
Ek ken jou weinig langer as vandag
het te laat gekom vir jou vyandskap
maar liewe Gerrit, noudat jy dan vir altyd
bedaard in jou gedigte woon
die reste uitgesaai tussen planke
noudat jy sonder stem, sonder koper stem
noudat jy naeltjieloos, nêrens jou stem –
kom dan digter, met jou teer afstand
gryp vas en vertak jou, gee ons hier
vir die laaste ondergrondse keer
jou donkere kus van die poësie.
As ek ooit in hierdie lewe wortelskiet
sal dit deur jou wees. Net op papier
vind die voëls reserwe neste
bou die mense vir hulleself ‘n land.
Ek wou vandag ‘n reserwe dood bou
my dikke, dunne, sieke Komrij
om enkel die dood in op te vou.
Die oorspronklike Nederlandse teks kan gelees word op: http://www.ramseynasr.nl/web/Dichter-des-Vaderlands.htm
Luister hier na wat Komrij te sê gehad het oor die liefde op Saint Amour, 2007: http://www.youtube.com/watch?v=3R2tDm8pAjA
Tags: Gerrit Komrij, Nasr reageer