Iets wat slegs bestem is vir hulle wat volwaardig lid is. Maar dis nie waar nie. Dit sou neerkom op diskriminasie. Wat wel die geval is, verduidelik die Kategismus. Aan die nagmaalstafel is brood en wyn slegs tekens. Dit gaan uiteindelik oor geloof. Dat jy met ‘n gelowige hart heel die lyde en sterwe van Christus aanneem. Wie nie met ‘n gelowige hart aan die nagmaal sit nie, sit daar vir niks. ‘n Ongelowige ontvang niks van die nagmaal, sou hy aan tafel gaan. Want wie nie glo nie, kry geen vergewing van sondes op grond van Christus se offer nie. Nie dat geloof ‘n prestasie of goeie werk sou wees, waarmee jy vergewing verdien nie. Geloof is net die instrument, oftewel die hande waarmee jy die groot geskenk in ontvangs neem. Wie sy hande nie uitsteek nie, ontvang nie die geskenk nie. Wie nie glo in God se almag en alles van Hom verwag, kry ook nie vergewing van sondes nie. En daarom dat ‘n ongelowige, of ‘n gelowige wat nie met sy sondes wil breek nie, tevergeefs aan die nagmaal sit. Meer nog, hy sit daar dan selfs tot sy eie oordeel. Want, so staan dit in die nagmaalsformulier: Hy onderskei nie die liggaam van Christus nie. Wat beteken dit? Eerstens dat hy nie in God se almag glo nie. Hy glo nie dat Christus se offer daadwerklik die skuld kan vergewe nie. En tweedens tas hy die geloofwaardigheid van Christus se liggaam op aarde aan. Daarmee bedoel ek die kerk.
Dit kan ons leer uit die gedeelte wat ons gelees het. Ons gaan nou dus terug na die allereerste begin, die allereerste keer toe die nagmaal gevier is, om sodoende die regte perspektief te kry op hierdie fees. Christus se vyand, die een wat Hom sou verraai, was een van sy twaalf dissipels, ‘n huigelaar. Selfs al is jy in die binnenste kring, as jy nie van harte daar is nie, as jy die sonde koester en nie daarteen stry nie, loop jy die risiko om deur die duiwel oorweldig te word. So het dit helaas met Judas gegaan. Judas was ‘n dissipel aan die voete van sy Meester. Jesus het egter die verraad al voorsien. Ons het in vers 23 gelees: “Hy wat saam met My sy hand in die skottel insteek, hy sal My verraai.” Jesus se woorde was nie ‘n soort orakel nie. Asof Judas, wat sy verraad vir die ander dissipels geheim gehou het, sy hand heel toevallig saam met die van Jesus in die skottel gesteek sou word, en dat dit die openbaring vir die ander dissipels sou wees wie die verraaier is. Dit was nie die bedoeling van Jesus se opmerking nie. Wat Hy wel bedoel het, was: Een van julle, een uit die binnenste kring, naaste aan My, wat elke dag met ons saamgeleef het, wat selfs saam met ons aan tafel sit, wat ook, net soos die res, uit dieselfde skottel eet, hy sal my verraai.
Tussen hakies, as ons nagmaal vier, hoor u altyd die woorde: Dit is die beker van danksegging waaroor ons die danksegging uitspreek. Hierdie formulering kom oorspronklik uit vers 27. Daar staan: “Toe neem Hy die beker, en nadat Hy gedank het, gee Hy dit aan hulle en sê: Drink almal daaruit.”
Onder “gedank het” kan ons aan ’n dankgebed dink. Net soos ons dikwels aan die einde van die maaltyd ’n dankgebed uitspreek. Dit was ’n gewoonte om die beker eers na die maaltyd te drink. Nie dat daar tydens die maaltyd niks gedrink is nie, maar ook daarna. Dit lees ons in Lukas 22, waar Jesus tydens die maaltyd die beker laat rondgaan het, asook na afloop nog ’n keer. Hierdie beker na afloop het in die volksmond bekend gestaan as die beker van danksegging. Die beker wat geniet is na afloop van die dankgebed.
Deur die eeue het dit die naam van die nagmaalsbeker gebly – die beker van danksegging. Hierdie beker het eintlik ‘n nuwe, dieper betekenis gekry. Die beker, waaruit ons die wyn drink, teken vir die bloed van Christus wat vir ons vergiet is. Elke keer as ons hierdie beker vashou, sê ons God as’t ware dank vir die vergote bloed van Christus. Ons spreek ‘n dankgebed uit, in ons hart, as ons aan tafel sit en die beker vashou. ‘n Diep gevoel van dankbaarheid. Ons dank ook almal saam daarna, direk na afloop van die viering. Tot sover oor die beker van danksegging.
Dit is dus nie so nie. Jesus ons Heiland, wat self ook ewig God is, het hierdie maaltyd self vir die toekoms ingestel. Hy het self aan sy dissipels die bevel gegee om hierdie maaltyd te vier. Hy het self aan die brood en wyn hulle betekenis gegee. Hulle moes naamlik tekens word van Hom, die Paaslam. Ons vier hierdie fees dus op uitdruklike bevel van ons Here.
En die funksie van die brood en wyn word duidelik as ons daardie eerste viering goed bestudeer. Hulle word as tekens ingestel. Daar staan nêrens dat daar ‘n wonder plaasgevind het, asof die brood vleis en die wyn bloed geword het nie. Die dissipels het aan ‘n gewone maaltyd deelgeneem. Hulle het gewone brood en gewone wyn gekry. Net so die Here Jesus ook. Hy het nie sy eie vleis en sy eie bloed geëet en gedrink nie. Judas ook nie. Ten minste, hy het wel van die brood geëet en van die wyn gedrink. Hy het die tekens ontvang, maar dit waarvoor die tekens simbool staan, dit het hy nie ontvang nie. En juis daarom gaan dit! Wie nie in geloof die nagmaal vier nie, ontvang niks nie.
Dit is die boodskap vir vanaand. Moenie die teken en die betekenis verwar nie. Die teken – brood en wyn – het Judas ook ontvang. Maar dit het hom niks gehelp nie. Dit was naamlik nie towerbrood en towerdrank nie. Dit was tekens. Wat jy wys hoe jy bevryding ontvang van die slawerny van die sonde.
Christus is die Gasheer aan die nagmaal. Hy was die Gasheer tydens die eerste viering, soos ons in Mattheüs 26 gelees het. Hy het sy dissipels die opdrag gegee om die maaltyd voor te brei, volgens sy wense. Aan tafel het Hy ook die leiding geneem. Hy het die gebede uitgespreek. Hy het die kos uitgedeel. Nou is dit egter anders. Jesus is nie meer liggaamlik in ons midde nie. Hy het dit toe al voorspel. Waarskynlik met die nodige weemoed in sy stem. Sien vers 29:
“Maar Ek sê vir julle: Ek sal van nou af nooit meer van hierdie vrug van die wynstok drink nie, tot op daardie dag wanneer Ek dit met julle nuut sal drink in die koninkryk van my Vader.”
Ook vandag is Christus nog steeds die Gasheer aan tafel, ook hier in ons kerkgebou. Hy is aanwesig, met sy Heilige Gees. Met sy Gees is Christus orals aanwesig. Ook as daar op 1000 plekke op aarde op dieselfde oomblik nagmaal gevier word. Sy Gees is alomteenwoordig. Die Kategismus gebruik ’n baie bekende voorbeeld om dit te verduidelik. Die voorbeeld van ’n liggaam. Christus is die hoof, ons is sy lede. Saam is ons een geheel. Dink aan iemand wat baie lank is.
Want die tyd behoort aan ons verhoogde Here. Tot ons oudag hou ons dit aan vier, miskien wel vir die 300ste keer. So bly ons verbonde met Christus. Hy wat ons verlos van die ewige dood. Hy wat ons onverganklike nuwe lewe skenk. Loof Hom, wat lewe!