SA’ners rasend oor binnelandse sakeFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Skermskoot/Google Earth) Raadop Suid-Afrikaners sukkel nou al meer as ŉ week om paspoorte of ID-dokumente by verskeie kantore van binnelandse sake te hernu en staan soms ure in die tou, net om onverrigtersake weggestuur te word. Dit omdat die aanlynstelsel verskeie kere per dag ineenstort. Binnelandse sake sê verskeie probleme het ontstaan nadat die stelsel opgradeer is, daarom dat die stelsel telkens aflyn is. Suné Uys, ŉ inwoner van die Wes-Kaap, sê sy wou aanlyn aansoek doen vir haar paspoort, maar moes ŉ plaaslike tak besoek toe iets fout gaan met haar wagwoord. “Ek het binnelandse sake vir dae aaneen gebel, maar niemand het die foon geantwoord nie. Daar is eindelik vir my gesê dat ek een van my plaaslike kantore moet besoek,” sê sy. “Ek was twee weke gelede by binnelandse sake in Stellenbosch. Ek het 07:00 opgedaag en ná vyf uur se gewag maar weer huis toe gegaan, aangesien die ry skaars beweeg het.” Uys het vandeesweek ŉ ander binnelandse sake-tak in Wynberg besoek, maar dié keer reeds om 5:40 in die ry geval. “Ek het ŉ nommer gekry om aan te dui wanneer ek gehelp sal word, maar die stelsel het drie keer aflyn gegaan en teen 15:30 is ek steeds nie gehelp nie. Meer as 100 mense het heeldag gewag sonder om gehelp te word. Kosbare werktyd gaan so verlore.” Sy sê haar paspoort verval in April en indien sy moet reis vir werk, sal sy nie eers ŉ vliegtuigkaartjie na die buiteland kan bespreek sonder ŉ paspoort nie. Lomea Heyns, wat in die omgewing van Steynsrus in die Vrystaat boer, het byna presies dieselfde ervaar. Heyns het Woensdag net voor 06:00 by binnelandse sake in Kroonstad – wat duisende mense in omliggende dorpe moet bedien – aangemeld. Sy het vir drie uur in die tou gestaan voordat daar vir haar gesê is dat die stelsel aflyn is en dat sy liefs op ŉ ander dag moet probeer. Dié kantoor se stelsel is glo vir byna ŉ week al aflyn. “Dit is 100 km wat ek van die plaas af moet ry om by die kantoor aan te meld. Ek kan nie net op ŉ ander dag weer probeer nie,” sê sy. Sy oorweeg dit om Vrydag terug te gaan, maar kry niemand by die kantoor in die hande om te bevestig of die stelsel wel weer aanlyn is nie. Heyns, wie se paspoort reeds verval het, sê sy het ŉ nuwe een dringend nodig aangesien sy in Julie vir haar dogter in Nederland wil gaan kuier. “Ek moet vliegtuigkaartjies bespreek en ek kan dit nie doen as ek nie ŉ geldige paspoort het nie,” sê sy. “Dit is uiters frustrerend en dit kan nie vir altyd so aangaan nie. Die probleem moet aandag kry.” Binnelandse sake ‘werk daaraan’ Siyabulela Qoza, woordvoerder van binnelandse sake, het aan Maroela Media gesê dat die departement van binnelandse sake onlangs sy stelsel opgradeer het, wat ŉ paar “tegniese probleme” tot gevolg gehad het. “Die opgradering was daarop gemik om die doeltreffendheid van die stelsel te verbeter, maar ŉ paar probleme het ingekruip,” sê hy. “Die stelsel is nou suksesvol opgradeer en kantore regoor die land kom geleidelik weer aanlyn. Daar is wel kantore wat steeds tegniese probleme ervaar wat veroorsaak dat hulle aflyn is. “Tegnici is besig om aandag daaraan te gee.” Die departement het onlangs ŉ toetslopie vir ŉ nuwe stelsel van stapel gestuur, sodat Suid-Afrikaners aanlyn ŉ tydgleuf kan bespreek om hul paspoort te hernu of ŉ nuwe ID-dokument te kry. Hoewel dié besprekingstelsel steeds probleme veroorsaak, sê Qoza dat dit nie verband hou met die stelsel wat dokumentasie vir paspoorte en ID-dokumente verwerk nie en dus nie verantwoordelik is vir die afgelope week se probleme nie. “Mense wat ŉ binnelandse sake- kantoor besoek, het die reg om te vra om met die kantoorbestuurder te praat as hulle ontevrede is met diens,” sê Qoza. “Ons vra geduld terwyl ons werk om alle dienste te herstel.”