'Ende swaerste stortregenen van de werelt'
Historiese en meer onlangse stormreën-voorkomste is die onderwerp vandag. Ons los klimaatsverandering ter syde.
Bartholomeus Dias het in 1488 dapper om die Kaap gevaar. In die jaar 1500 is hy weer in ons waters - deel van 'n klein flotielje vanaf Suid-Amerika na die Ooste. Op 29 Mei word al vier skepe, onder leiding van Pedro Gabral, suid van die Kaap van Storms, deur 'n storm vernietig. Ook Diaz, bevelvoerder van die een vaartuig, sterf saam met almal.
In die nag van 22-23 Julie 1652 val stortreën in die Kaap. Die tuin by die fort spoel weg. Van Riebeeck skryf in sy Daghregister: "Tegen den nacht nam het harde weer meer ende meer toe, met de grootste ende swaerste stortregenen van de werelt". Op die 23e : "Bevonden alle onsen swaren arbeijt in den nieuwen thuijn gedoen t' . . .ende al ons gesaij verdroncken . . . tot seer groot verdriet om aan te sien".
Die Suid-Kaap word op 14 tot 16 Mei 1885 deur oorstromings vanaf Montagu tot Meiringspoort getref. Die Gouritsrivier was vol dooie beeste. Meer as 3 000 volstruise vrek as gevolg van die nat en koue. Thomas Bain se werkerskamp in die Swartberg verdwyn onder water. Aan Prins Albert se kant van die berg is daar plek-plek geen teken van die nuut geboude pad nie.
Op 1 Augustus 2006 val 370 mm reën in George, die hoogste vanaf 1941 tot op hede. Die gemiddeld vir Augustus is 64 mm. Dit was "the most destructive floods ever observed locally" - so skryf twee atmosferiese kenners, Jean-Luc Melisse en Chris Reason, in die South African Journal of Science. Hulle het met statistiese modelle die waarskynlikheid [probability analysis] probeer bepaal van die moontlike hervoorkoms vir so 'n storm. Hulle bevinding sal Georgiete gerusstel – waarskynlik nie binne 'n duisend jaar nie!
Dit beklemtoon hoe erg die 2006-storm was.
Die vloede van Augustus 2006 word ook gereken as die mees destruktiewe in die streek. Skade aan huise, paaie en algemene infrastruktuur was enorm. Selfs die N2 is naby George gesluit. Twaalf mense is gedood. Die weerkundige oorsaak van ekstreme stormtoestande, so het ek graag in die lesinglokaal gesê, is gewoonlik 'n "sameswering" van meer as een atmosferiese element wat gelyktydig toeslaan. Hier was dit 'n kombinasie van [in eenvoudige terme gestel]:
n 'n erge koue front
n 'n sterk depressie op sy hakke
n ook 'n afsnylaag [berug vir sy effek]
n 'n buitengewone groot en sterk anti-sikloon wat vanaf die sub-trope tot verby 55 grade suid gestrek het
n die vloei van laasgenoemde is tydelik aansienlik verwarm bo-oor die relatiewe warm Agulhasstroom
n om daarna intens afgekoel te word deur die kusberge se koue lug en sneeu
n wat die voorraad vogtige lug aansienlik vermeerder het.
Aan ons ooskus is die jaarneerslag noordwaarts meer as 1 000 mm. Aan die westekant, soos by Alexanderbaai, is dit minder as 50 mm. Statisties is George gerieflik tussen-in met sowat 700 mm/jaar volgens sy verskillende meetstasies. Maar 'n gemiddelde plasing beteken nie die vrystelling van ekstreme gebeure nie!