Bylsma lieg 'skaamteloos, patologies' | Netwerk24
Deur Susan Cilliers 05 September 2019 15:12
Xander Bylsma en sy ma, Mercia, Donderdag in die hof. Foto: Felix Dlangamandla
Xander Bylsma (21) se bekentenis en uitwysings oor die moorde op Sharnelle Hough (17) en Marna Engelbrecht (16) gaan as bewysstukke in sy moordverhoor toegelaat word.
Regter Ronald Hendricks het Donderdag in die Noordwes-hooggeregshof in Mmabatho so beslis in die binneverhoor oor die toelaatbaarheid daarvan. Hendricks het gesê hy sal later redes verskaf. Die moordverhoor hervat weer van 25 November tot 6 Desember.
Adv. Johan Smit SC, vir die staat, het in die staat se slotbetoë aangevoer Bylsma is 'n "skaamtelose, patologiese leuenaar" en dat sy getuienis in die binneverhoor verwerp moet word waar dit verskil van dié van staatsgetuies.
Bylsma het skuld beken binne 'n dag nadat die meisies se lyke in Mei 2018 in hul koshuis by die Hoërskool Stella in Noordwes gevind is. Albei is verwurg.
Minstens drie polisielede wat by die erkenning betrokke was, het getuig dit is vrywillig afgelê, dat Bylsma by sy volle positiewe was en dat al sy regte, insluitende om 'n prokureur teenwoordig te hê, aan hom voorgehou is.
Adv. Sakkie Nel, Bylsma se regsverteenwoordiger, het egter Donderdag aangevoer Bylsma se grondwetlike regte is geskend deurdat die private speurder Chris Saunders hom in 'n "staat van erkenning" gedwing en onbehoorlik beïnvloed het. Saunders is die dag waarop die lyke gevind is na die Bylsmas se plaas naby Vryburg, waar hy Bylsma in sy bakkie na die polisiekantoor geneem het. Bylsma het aanvanklik in die voertuig skuld ontken, maar later skuld beken nadat Saunders hom glo gedruk het om te vertel wat gebeur het.
Xander Bylsma Donderdag in die hof .Foto: Felix Dlangamandla
Xander Bylsma praat met sy pa, Monté, in die hof.Foto: Felix Dlangamandla
Xander Bylsma en sy ma, Mercia, Donderdag in die hof.Foto: Felix Dlangamandla
Xander Bylsma Donderdag in die hof. Foto: Felix Dlangamandla
Nou beweer Bylsma Saunders het hom in die fynste besonderhede voorgesê wat om te beken en gedreig om sy ouers te vermoor indien hy dit nie doen nie.
Nel het toegegee Bylsma was 'n swak getuie, maar dat dit nie beteken alles wat hy getuig het, moet verwerp word nie. Dis byvoorbeeld moontlik dat Bylsma bekommerd was oor sy ouers se veiligheid omdat in 'n bandopname gehoor kan word hoe Stefaans Engelbrecht (Marna se pa) vir Bylsma en sy pa (Monté) kort ná die moorde gedreig het.
Volgens Nel het Saunders vir Bylsma in der waarheid in hegtenis geneem voordat hulle na die polisie is. "Dit wat in die kar gebeur het, kom neer op 'n bekentenis, wat nie van sy latere (formele) bekentenisse geskei kan word nie.
"Selfs met burgerlike inhegtenisnames vereis die wet iemand se regte moet aan hom voorgehou word. Saunders het dit glad nie gedoen nie.
"Hy het Bylsma oortuig daar is 'n sterk saak teen hom deur (onder meer) te beweer daar is vingerafdrukke en 'n video. Hy het tien keer gesê hy sal hom help. Daarom het hy Bylsma in 'n staat van erkenning geplaas deur 'n taktiek wat tipies in die apartheidsjare gebruik is.
"Bylsma het ook nie kans gekry om met 'n prokureur te praat voordat hy die erkennings gedoen het nie."
Smit se argument was deurgaans dat Bylsma telkens gevra is of hy sy ouers of 'n prokureur teenwoordig wil hê, maar hy het dit elke keer geweier.
"Die (enigste) rede hoekom hy nie sy ouers daar wou hê nie, was omdat hy skaam was oor wat hy gedoen het."
Smit het Donderdag voorgelees uit 'n sielkundige verslag wat tydens Bylsma se borgtogverhoor vroeër ingehandig is. Daarin staan Bylsma pak die skuld op ander, sien homself as 'n slagoffer en vermy situasies wat pynlike emosies aanwakker, deur homself te onttrek.
"Dis presies wat hy gedoen het toe hy nie sy ouers of 'n prokureur teenwoordig wou hê nie."
Smit het voorts aangevoer die staat sal nie die bandopnames in Saunders se voertuig as 'n bewysstuk in die hof kan gebruik om Bylsma se skuld te bewys nie. "Dit was bloot om te bewys Saunders het hom nié voorgesê en gedreig soos Bylsma nou beweer nie. Bylsma het ook nooit getuig Saunders het hom onbehoorlik beïnvloed nie, net dat hy 'n storie aan hom vertel het wat hy moes beken, anders sou hy sy ouers vermoor.
"Ja, Saunders het hom oorreed om te praat, soos 'n pa met sy seun sou doen. Hy het hom nooit in hegtenis geneem nie."
Smit het ook aangevoer Saunders sou nie 'n verweer vir Bylsma uitgedink het indien hy so graag wou hê Bylsma moet skuld beken nie. Bylsma beweer Saunders het hom voorgesê om te beweer hy wou Hough net help om pynloos selfmoord te pleeg.
Smit het ná die verrigtinge gesê hy is nie "verbaas" oor die regter se bevinding nie.
Ronnie Hough en Stefaans Engelbrecht, die vermoorde meisies se pa's, het gesê hulle is verlig en verheug.