Deur Dr. Piet Muller op 1 Julie 2018
Net soos wat Jesus nooit iemand gesond gemaak het wat nie duidelik en spesifiek om genesing gevra het nie, het hy niemand as leerling aanvaar wat nie getoon het dat hy gereed was om onderrig te word nie. Jesus was nie 'n groottent-prediker wat op "crusades" gegaan het om mense te bekeer nie. Hy het ook nie op die hoeke van strate gestaan en geroep: "Die hel wag op Pretoria" nie.
Soos die meeste Jode van sy tyd het Jesus geweet dat die mens basies goed is, maar dat die meeste mense "aan die slaap" geraak en eintlik geestelik dood is. As hulle ontwaak sal hulle "die dood nie smaak nie"; sal hulle ook weer hul innerlike goedgeaardheid her-ontdek en besef dat hulle 'n unieke verhouding met die Bron van Alles kan hê.
Maar Jesus was wel 'n moshal mashalem, 'n meester van die gelykenis, wat sy stories op 'n besondere manier gebruik het. Almal kon na sy stories luister en almal kon pitkos daarin kry, maar net die wat daardeur aangespoor was om vrae te vra het dieper onderrig ontvang. Soos alle wysheidsleraars het Jesus goed geweet dat as die leerling nie gereed is nie, die leermeester tevergeefs onderrig.
Daarom het Jesus 'n buitegroep en 'n binnegroep gehad. Die buitegroep was almal wat uit nuuskierigheid kom luister het na wat hy vertel. En hy kón 'n storie vertel. Hy kon gewone, alledaagse tonele neem en daar 'n kinkel aan gee, sodat sy luisteraars teen die einde 'n spreekwoordelike snak van verbasing gegee het.
Hy vertel van 'n man wat deur rowers aangerand en vir dood agtergelaat word en dan geïgnoreer word deur 'n priester en 'n leviet. Maar 'n veragte Samaritaan kom en was sy wonde en salf dit met olie en laai hom op sy donkie. Of 'n seun wat sy erfporsie met losbandigheid deurgetrek het, besef dat hy niks beters kan verwag as om 'n dagloner op sy pa se plaas te word nie, maar word met 'n feesmaal ontvang.
En in 'n wêreld waarin die verset teen die Romeinse oorheersing so hoog geloop het dat die versetbeweging die magtige seder van Libanon as hul simbool van verset geneem het, vertel hy dat die Koninkryk van God soos 'n mosterd-bossie is wat skaars 'n meter hoog word, en wat so maklik handuit ruk dat 'n mens dit in 'n omheinde tuin moet plant om te keer dat dit nie vervuil nie!
Mense kon huis toe gaan en vir dae en weke nog gesels oor sy stories. Maar vir die paar mense wat na die tyd agtergebly het en nog meer by hom wou uitvind, was daar verdere onderrig.
So vertel hy die storie van 'n ryk kapitalis wat besluit het om sy geld in grond te belê, sodat hy kan saai en oes en sy opbrengs in skure bymekaar maak, sodat hy nooit weer gebrek hoef te vrees nie. Maar nog daardie selfde nag het hy gesterf.
Sy luisteraars het elkeen waarskynlik 'n paar sulke mense geken, wat klein grondbesitters van hul erfporsie af boelie om op groot skaal te saai en te maai, maar op daardie manier armoede en ellende onder gewone mense veroorsaak.
Maar die handjievol wat naderstaan om nog meer te hoor, kry 'n gans ander boodskap. Rykdom is die simbool van geestelike insig, van gnosis. Dit waarna elke soeker moet streef. Maar daar is niks wat net goed of net sleg is nie. Net so ook met geestelike insig. Hierdie soort rykdom kan net so maklik verlei as materiële rykdom. Want geestelike insig bring leerlinge en leerlinge het weer hul eie verwagtinge wat 'n leermeester maklik kan verlei tot vertoon en grootdoenerigheid – wat weer die begin kan word van geestelike verskrompeling, en uiteindelik geestelike dood.
Jesus bied dus nie aan sy leerlinge 'n kategismus wat hulle uit die kop moet leer en 'n geloofsbelydenis wat hulle óf moet aanvaar óf verwerp nie. Wat hy wel van sy leerlinge verwag is dat hulle hul lewenshuiswerk moet doen en hulself moet leer ken; want wie homself nie ken nie, ken eintlik niks nie.
Elkeen moet 'n geestelike weg inslaan wat by sy of haar eie geaardheid pas en wat rustigheid en gemoedsvrede sal verskaf. Om dit te kan regkry moet sy dissipels eers met die spoke uit hul eie kinderjare afreken, want nie een van ons kom ongeskonde uit ons kinderjare nie, en voordat daar nie heling kom nie kan ons ook nie 'n outentieke verhouding met God hê nie.
Telkens lê Jesus klem daarop dat die antwoord op ons geestelike vrae nie buite onsself gevind sal word nie, maar juis binne ons self. Om 'n outentieke verhouding met God te kan hê moet ons eers 'n outentieke verhouding met onsself hê.
Dit is die moeilikste soort spiritualiteit wat daar is, want daar is nie kitsoplossings om aan vas te hou nie. Daarom waarsku Jesus telkens dat die geestelike pad 'n onthutsende pad is en dat ons moet verwag dat ons ou en vertroude waardes dikwels onderstebo gekeer sal word, maar dat ons nogtans moet volhard.
As sy dissipels vrae vra, vra Jesus net so maklik teenvrae, wat tot onthutsende antwoorde kan lei, want Jesus weet baie goed dat as 'n mens eenmaal 'n deurbraak ervaar het, jy nooit weer na ou waarhede kan terugkeer nie. Soos die Amerikaanse regter, Oliver Wendel-Holmes dit eenmaal gestel het: "A mind once stretched by a new idea, can never return to its original proportions."
Daarom beklemtoon Jesus dit telkens in die evangelie van Thomas dat sy dissipels self die seuns en dogters van God is. Dat wie van die lewende water drink wat Jesus in hom of haar self raakgeboor het, tot insig en verligting sal kom en nie langer Jesus se ondergeskiktes kan wees nie, maar sy gelykes geword het.
Die skrywer van die Onderwysing van Sylvanus, nog een van die boeke wat saam met die Evangelie van Thomas by Nag Hammadi in Egipte ontdek is, parafraseer Jesus se onderrigmetode baie goed, wanneer hy skryf:
"Klop op jouself soos op 'n deur en stap op jouself soos op 'n reguit pad. Want die deur wat jy vir jouself oopmaak sal oop bly en as jy op daardie pad loop sal jy nie verdwaal nie."
Dit is die evangelie volgens Jesus.