KOOS KOMBUIS: Trauma — die groot gelykmaker
Shocked by the story of Thembisa, a two-year-old girl who went into hospital with burns on her hands and ended up having her legs amputated, KOOS KOMBUIS wonders about the state of the South African system
Toe ek verlede week op Nuus24 lees van wat met Thembisa Kometsi gebeur het, het ek ‘n vreemde reaksie ervaar. Ek het begin bewe, ek het naar geword, ek wou opgooi.
Thembisa Kometsi is ‘n tweejarige dogtertjie wat deur haar ouers na ‘n hospitaal in Johannesburg geneem is met brandwonde op haar hande. Die kind is oorgeplaas na die Charlotte Maxeka Academic Hospitaal, waar ‘n dokter, in plaas van haar hande te behandel, beide haar bene geamputeer het.
Mens lees feitlik elke dag van sulke gevalle in Suid-Afrikaanse koerante. Hier is nog twee sulke stories, arbritêr gegryp van die Internet:
‘n Maand voor Kersfees 2007 het ‘n Oos-Randse vrou en ma van twee, Monica Fourie, ‘n grusame en pynlike dood gesterf, ten aanskoue van haar gesin, toe die sooibrandmedisyne wat deur ‘n dokter aan haar voorgeskryf het, deur ‘n studenteverpleegster binneaars ingespuit is pleks van oraal toegedien is. Die verpleegster is tydelik geskors.
Net ‘n paar weke voor hierdie insident het die swaar gewonde Rian Kerkhof van Moreletapark in die Netcare Pretoria-Oos Hospitaal gesterf toe hy na ‘n rooftog bloed van die verkeerde bloedgroep ontvang het. Geen fout is deur die hospitaal erken nie.
Enigiemand wat al blootgestel is aan misdaad en geweld, is getraumatiseerd. Maar wat vergelyk met die trauma van iemand wat verwond, vermoor of benadeel word deur staatsinstellings?
Wanneer trauma tref – gewapende roof, ‘n motorongeluk, verkragting – wil ‘n mens weet dat daar strukture in plek is wat jou onmiddelik kan help of red as jy op hulle nommer druk. Jy is verheug en verlig as jy agter in ‘n ambulans lê en eindelik die welkom-liggies van die polisiestasie of ongevalle-afdeling sien. Jy verwag skoon verbande, heling en geregtigheid.
Mense in die meeste ontwikkelde lande aanvaar sulke dienste as vanselfsprekend. Vroue verwag nie om verkrag te word deur polisie in aanhoudingselle nie. Niemand verwag dat daar ecoli-besmette water by hul huiskrane sal uitkom nie.
Eers nadat ek ‘n rukkie hieroor gedink het, het ek verstaan waarom klein Thembisa se storie my so ontstel het. Sowat ‘n jaar gelede is ‘n idilliese vakansie saam met my gesin in Namibië wreed onderbreek toe ek as gevolg van ’n administratiewe paspoortfout tot “onwettige immigrant” verklaar is, en vir ure lank in ‘n oorvol, vuil tronksel gegooi is saam met geharde misdadigers. Die sage van beskuldigings en hofsake, wat drie dae lank geduur het, het my hele gesin permanent getraumatiseer.
Hoeveel erger moet Thembisa en haar ouers voel?
Mense wat deur die sisteem gefaal is, vergeet dit nooit nie. Die gebeure speel soos ’n rolprent in jou kop af elke liewe dag vir die res van jou lewe. Niks kan ooit die slagoffers van sulke verraad heeltemal terugbring na ‘n staat van onskuld en medemenslike vertroue nie. Hulle siele is gesteel. Hulle is gebrandmerk vir ‘n lewe van hulpelose woede en herhaaldelike angsaanvalle.
Wanneer hierdie huidige nagmerrie van staats-geïniseerde onbeholpenheid verby is – indien ooit – bepleit ek ‘n spesiale Waarheids- en Helingskommissie vir al die slagoffers van swak dienslewering, beide wit en swart, onder die ANC-regering.
As politieke mooipraatjies ons nie almal gelyk kon maak nie, laat ons dan verenig word in ons smart.
Ed’s note: Peter Beale, the doctor responsible for the decision to amputate Thembisa’s limbs, defended his decision in the press this week. Read what he had to say here.
Ander rubrieke: Wat Confucius van die ANC dink, O, die goggas en geite van sonnige Suid-Afrika, Die reënboognasie is so dood soos my gunsteling koffiebeker, Het die Bloubulle regtig die Curriebeker gewen?, "Die getik van tydbomme", en "Skokkende nuwe wending in die Caster Semya sage".