Agri SA verwerp oorhaastige openbare beraadslaging oor artikel 25-wysiging | Overhasty public consultation on section 25 amendment slammed
Agri SA is teleurgesteld in die besluit van die ad hoc-komitee, wat getaak is met die wysiging van artikel 25 van die Grondwet, om nie voorsiening te maak vir behoorlike konsultasie en openbare deelname nie. Die komitee het die konsepwetsontwerp vir die wysiging van die eiendomsklousule op 3 Desember 2019 bespreek. Agri SA het gevra dat die publisering van die wetsontwerp uitgestel word tot ná die Desember-feestyd. Die versoek is egter nie toegestaan nie.
Agri SA beskou die komitee se weiering van 'n redelike versoek, om voorsiening te maak vir behoorlike openbare deelname aan 'n uiters omstrede en potensieel verreikende stap soos die wysiging van 'n internasionaal erkende fundamentele mensereg, as problematies.
"Agri SA het deurentyd standpunt ingeneem dat dit geensins nodig is om die eiendomsklousule te wysig nie. Dit sal 'n reuse impak op die ekonomie en werkskepping hê, wat voedselonsekerheid tot gevolg kan hê," sê Willem de Chavonnes, voorsitter van Agri SA se Sentrum van Uitnemendheid: Grond. "Die probleem is nie artikel 25 van die Grondwet nie, soos reeds bevestig in verskeie hofsake en meer onlangs deur die Konstitusionele Hof in die Mwelase-uitspraak."
Die Konstitusionele Hof se uitspraak lees soos volg: "Dit (die stadige vordering met grondhervorming) is nie die Grondwet of die howe of die wette van die land se skuld nie. Dit is die institusionele onvermoë van die Departement om te doen wat wetgewing en die Grondwet vereis wat sentraal tot hierdie kolossale krisis is."
Daar was tot dusver geen behoorlike oorweging van die impak van hierdie wysiging op Suid-Afrika se verpligtinge ingevolge die internasionale reg en die moontlike ekonomiese impak oor die algemeen nie. De Chavonnes het gewaarsku dat Suid-Afrika 'n finansiële dilemma (krisis?) in die gesig staar.
"Die ekonomie is in 'n tegniese resessie met hemelhoë werkloosheidsvlakke en 'n gevaarlike skuld tot -BBP verhouding en 'n geldeenheid wat negatief gereageer het op nuus dat die land se ekonomie met 0,6% in die derde kwartaal gekrimp het. Ons is bekommerd dat internasionale beleggingsooreenkomste nadelig beïnvloed kan word waar vergoeding nie op billike markwaarde gegrond is nie. Die banksektor se blootstelling is ongeveer R180 miljard en lenings is gegrond op die onderliggende sekuriteit van eiendom."
Agri SA en sy affiliasies is betrokke by grootskaalse transformasieprojekte en het al bewys gelewer van hul verbintenis tot regstelling van die skewe grondbesitpatroon in Suid-Afrika. Agri SA oorweeg alle beskikbare regsopsies om te verseker dat die eiendomsregte van alle Suid-Afrikaners beskerm word.