Elektrisiteit: Betaal jy te veel vir jou koopkrag?Argieffoto Deur Stefan Pieterse – Nasionale Woordvoerder AfriSake Huurders van deeltitel-eenhede in sekuriteitskomplekse en sakelui wat ruimte in kantoorblokke huur, se kragrekenings word dikwels deur herverkopers van elektrisiteit oorverhaal, sonder dat hulle daarvan bewus is, of weet wat om daaraan te doen. Dit is die mening van Stefan Pieterse, AfriSake se woordvoerder. Volgens hom bepaal bykans alle huurkontrakte dat huurders verantwoordelik is vir die betaling van elektrisiteit, maar dit bepaal nie presies of enigsins hoe die tarief bereken word nie. Volgens Pieterse moet huurders ook, waar koopkragmeters (“Prepaid”) geïnstalleer is, eenvoudig betaal, of eenvoudig in die donker sit. Goeie nuus Die goeie nuus is dat herverkopers van elektrisiteit (wat tot dusver grotendeels ongereguleerd was) nou ingevolge die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika (Nersa) se riglyne moet optree – ŉ eerste stap van Nersa om die bedryf voortaan te reguleer. Die riglyne stel dit duidelik dat verbruikers onregmatige oorverhalings deur siviele regsaksie kan verhaal, en bepaal ook dat verbruikers nie slegter af mag wees as diegene wat krag direk van die plaaslike lisensiehouers, naamlik die munisipaliteit of Eskom, koop nie. Herverkopers moet ook voortaan by hul gelisensieerde plaaslike kragverspreiders, dit is die munisipaliteit of Eskom, registreer en ŉ diensvlak-ooreenkoms met die verspreider aangaan. Hulle moet ook die vermoë hê om op versoek van die eindverbruiker die elektrisiteitsmeter te toets wanneer nodig. Herverkopers: Waneer, waar en hoekom? Daar is geen twyfel dat herverkopers ŉ belangrike rol speel in die voorsieningsketting nie, veral omdat munisipaliteite toenemend by eiendomsontwikkelings krag net tot by die grensdraad gebring het. Hulle verskaf dus die krag by een punt op ŉ erf en die ontwikkelaar installeer die interne vespreidingsnetwerk na die individuele eenhede, hetsy dit kantore, winkels of residensiële eenhede is. Ná die ontwikkelingsfase word die eiendom gewoonlik oorgedra na een nuwe eienaar, of verskeie eienaars van eenhede en ŉ beheerliggaam bestaande uit al die eienaars saam, wat verantwoordelik is vir die bestuur van die gemeenskaplike gebied. Die eienaar van die kompleks of beheerliggaam kontrakteer dikwels die bestuur van die kragstelsel en die rekeninge, of net die rekeninge, uit aan ŉ derde party wat op die gebied spesialiseer, naamlik die herverkoper. Hy kry die grootmaatlesing van die munisipaliteit en moet sorg dat dit korrek verdeel word volgens die korrekte meterlesings van elke eenheid plus elke eenheid se proporsionele deel van die kragrekening vir die gemeenskaplike gebied. Verskeie groot eiendomsgroepe, eiendomsbestuursmaatskappye en herverkopers het geweldig baie kundigheid opgebou om die taak professioneel te kan verrig. Daar is egter ook talle kleiner rolspelers wat opportunisties is en onregmatig baie wins maak uit die herverkoop van elektrisiteit. Eric Bott, tegniese direkteur van Energy Measurement Consulting (EMC) wat namens kliënte, onder wie groot kleinhandelgroepe, ondersoek instel na hul kragkoste, het in een klein kantoorblok ŉ oorverhaling van 30% by een eenheid en ŉ onderverhaling by ander eenhede gevind. Hy sê oorverhaling by winkelsentrums is ook aan die orde van die dag. Grootmaattariewe Die meeste metrorade het deesdae ŉ spesiale tarief waarteen herverkopers grootmaatkrag by hulle kan aankoop. Dit is ŉ afslagtarief wat vir hulle ruimte laat om wins te maak wanneer hulle teen die bestaande munisipale kleinhandeltariewe aan eindverbruikers krag verkoop. Nersa bepaal pertinent dat sulke herverkoperstariewe herverkopers in staat moet stel om te kan wins maak. In ander munisipaliteite kan herverkopers krag aankoop teen grootmaattariewe wat beskikbaar is vir kommersiële en industriële kliënte en dit herverkoop teen dieselfde tarief wat van toepassing is op die munisipaliteit se eindverbruikers. Wenk: Herverkopers mag niks by die plaaslike Nersa-goedkeurder-kragtariewe byvoeg nie. Dié tariewe, asook die volledige riglyne, is op die Nersa-webblad beskikbaar. Dit beteken: Herverkopers mag sekere koste, soos instandhouding van die eiendom en die administrasie van hul kontrakte, met eindverbruikers verhaal, maar dit moet deur die heffings (byvoorbeeld deeltitelheffings) gedoen word, en nie deur jou kragtarief nie. Jou rekening: Die reguleerder gee nou duidelike voorskrifte van die inligting wat op eindverbruikers se rekeninge of in die geval van voorafbetaalde krag op hul kwitansies moet verskyn, ten einde hulle in staat te stel om hul rekeninge te verstaan en indien nodig te bevraagteken. Jou rekening moet die volgende inligting bevat: Voorafbetaalde krag (“Prepaid”) Uiteensetting van die koste wat teen die Nersa-goedgekeurde tarief gehef moet word. Volgens Pieterse moet verbruikers eerstens klagtes by die herverkoper aanmeld, dan by die betrokke munisipaliteit, en laastens aan Nersa, het Pieterse gesê. “Dit is ook belangrik om ŉ goeie papierspoor te hê as die geskil later voor ŉ tribunaal of die hof beland.”