Windbuks vir Kersfees
• Leefstyl • Jag en gewere • Windbuks vir Kersfees
Skietgoed vir Kersfees sal vir baie mense seker 'n totale teenstrydigheid wees. Maar Ben Fourie dink tog 'n windbuks is 'n goeie geskenk vir Kersfees.
Skietgoed vir Kersfees sal vir baie mense seker 'n totale teenstrydigheid wees. Dit kan 'n mens laat dink aan Simon en Garfunkel se lied van die vroeë sewentigs (Silent Night/Seven o'clock News) waar hulle "Stille Nag" sing en dan begin 'n nuusleser die sewe-uur-nuus tussenin lees en alles is oorlog, moord en doodslag. Tog het ek as wapenliefhebber sedert ek 'n klein seuntjie was nog nooit 'n wapen gekoop vir moord en doodslag of selfs oorlog nie. Vir jag, ja, en vir teikenskiet en sommer net omdat wapens vir my baie mooi is en 'n sekere bekoring inhou. My ander stokperdjies is ou vulpenne waarmee ek elke dag skryf en ou horlosies wat ek elke dag dra. My vrou gee gereeld vir my 'n vulpen of interessante horlosie vir Kersfees, waarom nie 'n skietding nie?
Om deesdae met die nuwe Wapenwet vir iemand 'n nuwe skietding te gee verg goeie beplanning, maar ek wil praat oor skietgoed wat gelukkig geen lisensie vereis nie en wat as geskenke geskik is vir oud en jonk. Dit is natuurlik die windbuks. My eie eerste windbuks was 'n Falke model 70 en ek huil nou nog omdat ek hom in matriek vir 'n klomp langspeelplate verruil het. Moenie dink wapens wat met wind werk is 'n moderne uitvindsel nie. Baie ou konsep
Die oudste wapens wat met wind werk en wat vandag ook nog gebruik word, is waarskynlik blaaspype. Julle onthou seker die ertjieskieters waarmee ons op skool mekaar so verpes het. Blaaspype wat klein pyltjies met gif aan die punt skiet, is egter 'n heel ander saak en is al vir honderde jare in gebruik vir veral jag en in 'n mindere mate ook vir oorlog.
Leonardo da Vinci het reeds geskryf oor die moontlikheid om 'n wapen te ontwerp wat met saamgepersde lug werk. In 1655 was daar sprake van die moontlikheid om 'n windgeweer te gebruik om 'n sluipmoordaanval op Oliver Cromwell uit te voer. Dodelik
Die gewere wat hier sprake is, het koeëlsnelhede van tot 1 000 vps gehaal en was sterk genoeg om mense se dood te veroorsaak. Dit was selfs by sommiges gewild vir jagdoeleindes. Luggewere kon in reënerige toestande gebruik word en die knal was ook sagter. Verder het die swartkruitgewere van daardie tyd 'n rookwolk gemaak wat jou posisie vir die wild of die vyand verraai het en daarom die talle pogings om 'n windgeweer te ontwerp.
Basies is daar drie metodes waarop lug saamgepers kan word om 'n windgeweer te laat werk. Drie metodes
Die eerste is dié wat ons die beste ken, naamlik 'n veer wat saamgepers word en dan 'n suier aandryf. Tweedens is daar 'n klein blaasbalk wat vinnig geaktiveer word en laastens lug wat saamgepers word en in 'n houer gebêre word. By die groot kalibers van vervloë dae het dit tot 1 500 kere se pompaksie geneem om die houer voldoende vol saamgeperste lug te kry om twintig skote te kon skiet. Dit is veral die eerste en derde metode wat vandag nog gebruik word. Die aandrywing van 'n projektiel deur saamgeperste lug of gas word natuurlik ook gebruik by gewere wat verdowingspyle tydens wildvangbedrywighede skiet.
Vir ons Kersgeskenk kyk ons na die doodgewone windbuks wat óf met 'n veer oorgehaal word óf deur 'n houer met saamgepersde lug of gas, meestal CO2, aangedryf word. Hoewel van die historiese gewere wat vir jag en oorlog gebruik is, kalibers van so groot as 13 mm gehad het en 'n mens vandag nog verskeie kalibers kry, is die twee wat ons vandag meesal kry die sogenoemde .22 oftewel 5,5 mm en die .177 of 4,5 mm. Omdat 'n mens 'n lisensie nodig het om die .22 aan te skaf, konsentreer ons op die .177.
Wat kan nou lekkerder wees as om so 'n lang voorwerp wat in vrolike papier toegedraai is onder die Kersboom te kry? Selfs dié wat om een of ander rede nie aan Kersfees of Kersgeskenke glo nie, kan maar ook dié tyd van die jaar gebruik om vir 'n kind of vir jouself 'n windbuks te koop. Wat om te koop
Die groot vraag is – wat koop ek. Daar is windbukse vanaf 'n paar honderd rand wat jy sommer by die hoekwinkeltjie kan koop tot by gesofistikeerde wapens wat derduisende rande kos. Laasgenoemde is dikwels vir skyfskiet, maar jy kry ook van hierdie gewere wat vir die jag van klein probleemdiere gebruik word. Die veeraangedrewe nekbrekers is die gewoonste en gewildste vir kinders, terwyl die grootmenere omtrent deurgaans met saamgeperste gas werk. As ek kan raad gee, moet jy maar wegbly van die heel goedkoopste geweertjies. Hulle frustreer 'n mens onnodig. Tog is die heel duurste ook nie nodig nie. Moenie vir 'n sesjarige 'n geweer koop wat vir grootmense bedoel is nie.
'n Tydige waarskuwing: Geen windbuks is 'n speelding nie. Selfs die goedkoopste en eenvoudigste een kan jou 'n oog kos. Daar is 'n gedokumenteerde geval in Amerika van 'n driejarige seuntjie wat voor sy sussie ingehardloop het net toe sy die skoot aftrek. Hy was kaal bolyf en die koeëltjie is tussen twee ribbes deur tot in sy hart. Hy het op die toneel gesterf. Wees versigtig! Kinders en grootmense moet nooit toegelaat word om met enige windbuks te speel nie. Eers wanneer hulle goed opgelei is in wapenveiligheid, mag hulle vertrou word. As ek dink hoe ons "cowboys en kroeks" gespeel het met windbukse wat met stukkies lemoenskil gelaai is, is dit 'n wonder dat ons nog almal twee oë het. Wanneer die lang bondel nou uit die papier gehaal en bewonder is, sal daar skietplek gesoek moet word. Hoewel 'n windbuks van .177-kaliber nie gelisensieer word nie, mag jy steeds nie binne munisipale grense met hom skiet nie. Leer eers die basiese
Ry maar uit die stad of dorp tot jy 'n plek kry waar julle veilig kan skiet. Moenie sommer dadelik 'n teleskoop monteer nie. Laat die jongspan eers met oopvisier leer om die basiese dinge, soos asembeheer en snellerdruk, baas te raak. Wanneer jy wel later 'n teleskoop monteer, moet dit nie 'n te goedkoop soort wees nie. Die veeraangedrewe windbukse skop weliswaar nie die skut nie, maar is geneig om teleskope te verniel. Maak interessante teikens vir die kinders. Hulle raak gou verveeld met papierskywe. Gebruik blikkies (nie bottels nie) of maak diere uit speelklei, soos ons vroeër jare kleiosse gemaak het. Sit die diere op verskillende afstande neer. Dink maar self ander interessante teikens uit, maar wees versigtig vir harde voorwerpe omdat die koeëltjies kan wegskram. Nie altyd akkuraat
Windbukse is, soos gewone gewere, geneig om nie alle koeëltjies ewe akkuraat te skiet nie. Moet daarom nie sommer 500 van 'n soort koop nie, maar liewers kleiner hoeveelhede van verskillende vervaardigers tot jy dié kry wat die akkuraatste in jou geweer is.
As dit nou al te laat is vir hierdie Kersfees, koop sommer een in Januarie. Elke mens behoort 'n windbuks te besit.
* Ben Fourie is 'n jag en geweer-entoesiasis van Port Elizabeth. Sy e-pos-adres is: fourie@biblesociety.co.za.
2012/04/30 11:29:45 AM
.177 is dit n windbuks
2011/12/23 09:03:55 AM
Johan dit is goed om weer van jou te hoor. Ek ry oor 'n uur Namibië toe en sal vir Koot groete stuur.
2011/12/13 02:08:50 AM
Ben jy het altyd so mooi manier om n storie interresant te vertel. Dit het my so laat dink aan die dae to ek en Koot daar by julle woonstel gaan kuier het in Stellenbosch en dan het ons messe, gewere en Toyotas gepraat. Ek het toe een week my sakgeld gebruik en vir my n windbuks gekoop en ons het darem lekker teiken geskiet by die koshuis na die fietse wat onder in die quad gestaan het,.... jy weet wat ek bedoel. Ek het vandag nog daardie selfde windbuks en neem hom op elke jagtog saam sodat die kinders kan teiken skiet met hom. Ek kan nie beskryf watse vreugde daardie geweer al vir n klomp stadsjapies geggee het nie. dankie vir die mooi artikels wat jy skryf,... groete Johan Roos Naam