Jou liggaam is voortdurend besig om inligting te verwerk oor waar jy in verhouding tot ander dinge is, waar jou liggaamsdele ten opsigte van mekaar is, of jou spiere en gewrigte gespanne, ontspanne, gestrek of gebuig is, en wat jy volgende gaan doen – alles sonder dat jy twee keer daaroor dink. Jou kleuter se lyfie werk net so, behalwe dat hy sy bewegingsintuie nog moet verfyn en ontwikkel. Die ervaring van beweging is ’n sintuig – jy kan immers “voel” jy beweeg al is jou oë toe. Daar is twee groot bewegingsintuie wat jou kleinding se beweging bepaal: die vestibulêre stelsel en proprioseptiewe stelsel. Wat beteken hierdie groot woorde en wat moet jy as ouer daaroor weet?
Die vestibulêre stelsel reageer op jou liggaam se bewegings in ruimte en die verandering van die kop se posisie, en help om die lyf se bewegings te koördineer. Dit speel ’n kritieke rol in balans en jou ervaring van waar jy is ten opsigte van ander voorwerpe. Die kern van dié stelsel is in die binneoor gesetel. Dit help jou liggaam om die regte spiertonus te hê vir ’n bepaalde handeling, help die twee kante van die lyf om saam te werk en help jou ook regop hou teen swaartekrag.
’n Bonsbal Dis daardie lekker groot balle met oortjies waaraan jou kind kan vashou terwyl hy op en af wip.
Rolpret Sny die bodem uit ’n kartondoos sodat jou kleinding se kop en arms bo uitsteek en die voete onder en laat hom teen ’n skuinste afrol. Jy kan hom ook in ’n groot handdoek toedraai.
’n Swaai Moedig jou kleinding aan om op ’n skoppelmaai te swaai. As hy angstig voel, kies ’n lae swaai sodat sy voete aan die grond kan raak of hou hom op jou skoot vas.
Onstabiele oppervlakke Laat hom gereeld op onstabiele oppervlakke loop soos ’n sanderige strand, die bruggie op die klimraam, ’n groot grasperk of ’n klipperige paadjie. Dit vereis dat jou kleinding sy lyfie aanpas namate hy beweeg.
Wipplank ry Jy kan ook jou kind help om van die een kant na die ander te loop en in die middel te balanseer sodra hy ’n bietjie ouer is. Of laat hom op ’n lae muurtjie loop.
Sitbal Laat jou japsnoet op ’n bal van 30 tot 40 cm in deursnee sit terwyl hy televisie kyk of na ’n storie luister. Die bal moet groot genoeg wees dat jou kind met sy knieë teen ’n hoek van 90 grade sit en met sy voete plat op die vloer. Hy kan ook op ’n groter oefenbal rol, sit of wip.
Min mense weet dat daar twee bewegingsintuie is wat belangrike inligting na jou brein stuur waarsonder jy nie kan klaarkom nie.
As jou kind se proprioseptiewe sintuig nie behoorlik werk nie, kan hy sukkel om gladde, gekoördineerde en beheerde bewegings uit te voer. Take wat vir ander kinders normaal is, is vir hom ’n probleem, soos loop, kruip en teken. Hy kan sukkel met motoriese beplanning, om sy liggaam in ’n stabiele posisie te hou, om sy bewegings te gradeer sodat hy weet hoe hard of sag hy moet werk, en om beplande bewegings akkuraat uit te voer. Soms dink mense hy is stout of lui, maar eintlik sukkel hy net om sy bewegings te beheer of is dit vir hom net te moeilik. Gebrekkige propriosepsie kan lei tot ’n swak selfbeeld omdat hy gedurig voel hy doen verkeerd of omdat maatjies hom verwerp omdat hy hulle seermaak, al bedoel hy dit nie. As jou kleinding se proprioseptiewe stelsel swak ontwikkel is, sal jy die volgende oplet:
Hy beweeg gedurig: Hy skop aanmekaar teen goed of vroetel met sy hande, kou aan iets, byt sy naels of knak sy kneukels.
Dra swaar vragte Laat jou kind help om die inkopies in te dra, die wasgoedmandjie rond te karwei, boeke te dra en die gieter te dra om plantjies water te gee. Gee hom ’n rugsakkie met swaar goed wat hy kan ronddra.
Hang soos ’n apie Jou kind wil aan sy arms hang; hang dus gerus ringe in sy kamer of aan ’n boom in die tuin, of kry ’n klimraam waar hy na hartelus kan swaai, hang en klouter. Dit stuur belangrike bood­skappe na die brein.
Gee hom baie stywe drukkies en hou hom styf vas Gaan sit op die vloer agter hom, vou jou bene om hom, sit jou arms om sy knieë en trek hom styf teen jou vas.
Stresballetjie Gee ’n stresballetjie wat hy kan druk en manipuleer as sy hande nie met iets anders besig is nie, of laat hom met klei speel.
Hier is voorbeelde van hoe jy jou bewegingsintuie daagliks gebruik: As jy in ’n hysbak ry, voel jy dat jy op of af beweeg, al sien jy dit nie. Toe-oë in ’n motor voel jy wanneer julle om ’n skerp draai ry en pas jy outomaties jou balans daarby aan sodat jy nie omval nie. As jy met trappies afklim, pas jy outomaties jou liggaam by die hoogte aan sodat jy nie onnodig hard trap nie.