Vir my skuil daar altyd poësie in vreemde landskappe. Jy beweeg weg van die bekende in die onbekende of voorstelling in van dit wat jy dink jy ken of waaroor jy gelees het. Of films gekyk het. Daar bestaan immers ‘n reeks uitmuntende films oor hierdie land waaroor Žižek ook praat in The pervert’s guide to ideology. Hy verwys veral na Full metal jacket om die betekenis van ideologie in al sy duidinge te behandel.
Op die eerste dag in Saigon besoek ons ook die oorlogsmuseum, ‘n aanskoulike weergawe van die oorlog en die impak daarvan op die Viëtnamese psige. ‘n Klein mannetjie ry op ‘n driewiel. Hy het ‘n oranjepakkie aan: hy is ‘n simbool van die Oranje-bom en die impak van Amerikaanse vergelding.
Ons besoek die Reunification Palace waar ‘n Noord-Amerikaanse tenk deur die hekke gedreun het aan die einde van die oorlog.
Ek neem foto’s van die kaart teen die muur en stap in die kronkelgang waar selfs sy ou Mercedes Benz uitgestal word. Daar is ook ‘n kaart om te verduidelik hoeveel mense het in hierdie oorlog omgekom.
Ons beleef ‘n bootvaart. Ons ry vir twee ure per bussie na die bote en op die eiland is daar die soetste vrugte denkbaar. ‘n Klein orkessie speel vir ons musiek met ‘n sangeres wat saamsing en beveel “Clap your hands if you’re happy”. Ek vermy die heuningtee weens my allergie vir bysteek.
Dan is dit weer ‘n klein vaart op ‘n skuitjie. Tussen die liane en ongediertes vaar ons net twee mense op die skuitjie.
Ons ry deur die landskap en besoek etlike besienswaardighede soos die Minh Mang se tombe. Hier staan lieflike beelde: primordiale diere soos olifante en drake wat die wag hou.
Hanoi is ‘n ouer stad as Saigon. Dit is nie so freneties as Saigon met sy vele motorfietse wat om jou woer nie. Die pas is rustiger en ons gaan tuis in die ouer gedeelte van die stad.
Ek kyk na die galery foto’s wat ek geneem het en hoe dit op sy beurt weer ‘n ander storie vertel van hierdie reis.
En ek weet hoekom mense meen dat jy eers Viëtnam beleef het as jy hierdie wonderskone baai gesien het.
Ek droom die hele nag van bekendes. In die middel van die nag hoor ek die bure in die aangrensende kamer stry. My twee reisgenote, die vrou uit Sydney en haar dogter, vertrek vandag. Die ander een het ons agter gelaat en sy is op haar eie, waarskynlik reeds terug.
Ek vermy die ontbyttafel: ek haat afskeide. Hulle het my e-posnommer. Ek eet alleen ontbyt en kyk CNN, die reisiger se kontak met die buite-wêreld. ‘n Program oor hoeveel mense per jaar in die VSA omkom weens wapenmisbruik, maak die ontbyt onplesierig. Dit blyk 10% meer in die VSA te gebeur as in ander lande. Selfdood is ‘n nuwe siekte, word beweer. Daar is selfs ‘n program oor die UK se operaskool en die ongelooflike nuwe talent wat hier te vinde is.
Die reisagentskap het vir my ‘n middagtete gereël in ‘n klein naburige restaurant. ‘n Jong kelner kom haal my en ons stap twee blokke na die restaurant waar Kersmusiek dreun oor die luidsprekers. Ek vra hoflik vir stilte en begin peusel aan die slaai, vis en wagtend op ‘n geroosterde varkgereg.
Die kortstondige stilte word verbreek deur ‘n groep Yanks. Luid. Hul gids, van hier, neem die hele vertrek oor en begin vir hulle verduidelik wat te ete en te drinke is.
Maar ek is skielik uit-ge-Oosters. Genoeg van die kos gehad, die klanke, die mense, die omgewing. Ek wil terug.
Sy plak ‘n glas wonderlike Viëtnamese Da Lat-rooiwyn voor my neer. Daar kom die Spaghetti aan soos die Alibama. Ek vra vir rissies. Ek sien hulle lag skelm.
Die kelners hier hou ‘n mens altyd dop, terwyl jy eet. Anders as by ons waar jy die kelners moet inwuif soos ‘n vliegtuig op die lughawe.
Ek tjekkereer in. Wil afklim op Johannesburg vir ‘n familiebesoek in die Noorde, maar helaas is die verandering nie aangedui soos ek per e-pos versoek het nie.
Ek kyk af van die boonste verdieping van die hotel Demantoid en sien die son sak. Ek probeer dit in ‘n foto vasvang, maar helaas dit word skielik donker.
Tog was daar ontstoke kritici wat die film as rassisties en eensydig beskou het. Ek is van mening dat die ideologiese aspek van die film juis deur die simbool van Russiese roulette gekompliseer word: geluk of ongeluk. Die film word egter deur sy besondere akteurs gedra en die feit dat dit gaan om die werkersklasmense wat ingesleep word by ‘n groter ideologiese oorlog waarvan hulle nie werklik die implikasies van kon begryp nie. Walken is indertyd bekroon, ofskoon Streep en de Niro as uitstaande akteurs van hul tyd uitgewys is vanweë hierdie film.
Die hoofkarakter dra ‘n “peace”-simbool en op sy oorlogpet staan daar:”Born to kill”: ‘n duideliker voorbeeld van verwarring kan die kyker nie vind nie. Hy is oorlogskorrespondent en die kyker beleef hoe daar gelieg word oor die oorlog.
Ek dink “JFK” oordramatiseer gegewe. Die waarheid gelieg, waarskynlik by tye. Die regisseur gebruik ook populistiese verhale om die kyker nuut te laat kyk na die gegewe.
Hoe sal ons ooit werklik weet wat die waarheid is? Dit is egter ‘n film, d.w.s. ‘n dramatisering van ‘n historiese gegewe en binne hierdie verband is daar dus ruimte vir kreatiewe vryheid. Dit bly egter ‘n verstommende film wat soos alle films wat met
Joan, as jy van my ‘n intelligente mening van my wil hoor oor hierdie film as AS FILM dan verwag jy te veel. Ek is nie in staat om films op daardie vlak te beoordeel nie, die laaste film wat ek gesien het was ‘n paar maande gelede:“Rush” wat oor motorsport handel, en voor dit kan ek nie eers onthou wanneer ek laas ‘n film gesien het nie. Nietemin, ek besef dat Stone die film heel moontlik gesien as ‘n stuk “faction”, maar hy moes beslis bewus gewees het van die samesweringsteorieë rondom JFK se moord en dat sy film water op die meule vir hierdie mense sou wees. Na die beste van my wete is daar nêrens in die film ‘n “disclaimer” wat sê dat hy die gebeure gedramatiseer het nie. Na my mening behoort ‘n kunstenaar darem rekening te hou met die voorsienbare gevolge van ‘n kunswerk wat hy of sy die wêreld instuur. Dit is natuurlik moontlik dat hy self aan hierdie teorie glo.
Ek vind hom ‘n briljante filmmaker en ek dink die film het verskillende lae. Hy laat dit egter ten slotte oor aan die kyker om self te besluit. Stuur gerus die stuk aan.
Breyten, ek sal moet wag vir vanaand voor ek daai glasie klink, dis nou nog 08h00 hier. Nog gou iets oor Yanks: my punt was dat agent orange ‘n onskadelike mideel (vir mense) is, feit bly natuurlik staan dat hulle nogtans verantwoordelikheid moet aanvaar vir die kontaminaies maar na die beste van my wete dit nie gedoen het nie. En ook nie sal nie. My vrou Lesli weier om haar voet in die VSA te sit want sy verafsku hulle arrogansie. Van die VSA as stast, nie die mense nie. En ek wil so graag die Met besoek…
Weet nie van Europa nie maar dis vir my ontstellend dat die middelklas in die VSA aan die krimp is JUIS oor wat die rykgatte doen en dat hulle ooglopend nie ‘n hel omgee daarvoor nie. Ek weet daar word soms smalend (en verkeerdelik) na die middelklas verwys maar dis juis daai mense wat die ruggraat van ‘n land is – en ek dink nie die swart middelklas in SA groei snel genoeg nie. Ek dink nie dat daar sedert die feodale stelsel soveel mag en geld in so min hande gekonsentreer was nie. Ek dink kapitalisme is fine, maar die jirre weet nie soos die VSA dit doen nie.
By die oorlogmuseum in Saigon is hierdie verminktes – geklee in oranjepakkies – aanwesig en geld word vir hulle ingesamel. daardie museum — met sy drie vlakke — is die ergste geweld denkbaar teen gewone mense.
Naskrif: die laaste “ordentlike” ding wat die VSA mbt buitelandse beleid gedoen het waaraan ek kan dink was die Marshall plan, maar ek is oop vir korreksie.
Leon, dankie vir al die skakels. Gaan dit beslis alles lees. Ek was net besig met ‘n referaat oor “Ballade van die grysland” (DJO) wat my na Kubrick geneem het vir die USAN-kongres wat more op Stellenbosch begin.