PressReader - SA Jagter Hunter: 2017-10-01 - Ont­hou­dae op Zaag­kuils­drif
Ont­hou­dae op Zaag­kuils­drif
In die jag­veld het ek baie van my le­we se mooi­ste hoof­stuk­ke ge­skryf...
SA Jagter Hunter - 2017-10-01 - INHOUD - Lu­cas S­tra­chan
Ek glo dat el­ke mens sy eie ge­skie­de­nis skryf. In som­mi­ge le­wens­hoof­stuk­ke het ’n mens geen sê nie, maar in an­de­re wel tot ’n ma­te. Nou­dat ek nie meer so jonk is nie, dink ek soms te­rug aan die goeie hoof­stuk­ke, en die jag­ge­leent­he­de wat ek ge­had het, is vir se­ker van my spe­si­aal­ste hoof­stuk­ke.
My sto­rie be­gin in die vroeë 1970’s. Ek was ’n re­ke­naar­ont­le­der en -pro­gram­meer­der vir ’n ver­se­ke­rings­maat­skap­py in Jo­han­nes­burg en het in Hil­l­brow ge­woon. My pa het be­vriend ge­raak met oom Mool­ie en tan­nie Lu­lu Mool­man, ou­ers van Lou­is Mool­man die voor­ma­li­ge S­pring­bok-rug­by­spe­ler. Die Mool­mans het die plaas Zaag­kuils­drif be­sit, wat ge­leë was na­by die Pie­naars­ri­vier aan die lin­ker­kant van die trein­spoor as jy van­af P­re­to­ria na die noor­de sou reis.
So­ver my ken­nis strek, was die plaas op daar­die sta­di­um reeds al ge­slag­te lank in die fa­mi­lie se be­sit. Dit was ’n oop plaas met trek­wild. El­ke jaar is daar kamp op­ge­slaan om ge­reed te wees vir die 1ste Mei, die be­gin van die jag­sei­soen. Die Mool­mans het dan vir drie maan­de vol­tyds op die plaas ge­woon. Alf­red, een melk­koei en ’n paar hoen­ders het on­der an­de­re saam­ge­gaan. Alf­red was die kok wat oor die 30 jaar vir die fa­mi­lie ge­werk het.
Die eet­tent, plek-plek ge­lap, was blyk­baar vir 90 jaar al deur die ge­slag­te heen ge­bruik. Daar is ook ten­te op­ge­rig vir oom Mool­ie-hul­le en twee met en­kel­bed­dens vir ge­nooi­de gas­te. Bees­mis en mod­der is ge­meng om die kamp se “vloer” mee uit te voer en stof te be­perk. Die
kamp was om­ring met dek­gras wat ’n 12 duim-muur ge­vorm het. ’n S­poel­toi­let, bad­ka­mer met don­kie vir warm wa­ter en ’n klip­ka­mer as stoor­plek was per­ma­nen­te ge­boue, so ook die la­pa wat ge­dien het as kom­buis.
Daar is op uit­no­di­ging ge­jag. Vir my het die jag­er­va­ring be­gin die oom­blik wan­neer ons by die kamp stop, die mo­tor se deur oop­maak en ’n mens die reuk van die Bos­veld en die se­kel­bos­vuur in die la­pa ruik. Daar­die eer­ste aand voor sla­pens­tyd sou ons eers ’n ent gaan stap om na die ster­re te kyk – ’n a­sem­ro­wen­de ge­sig. Die na­g­at­mos­feer is aan­ge­help deur jak­kal­se wat saans so om en by se­we-uur me­kaar be­gin groet. Soms het rooi­bok­ram­me met hul­le be­ken­de ge­brul dit nóg be­ter ge­maak.
Alf­red het leë pa­raf­fien­blik­ke as bos­veld­ver­war­mers ge­bruik. Die bo­kant van die blik was oop en half­pad met grond ge­vul. Die boon­ste ge­deel­te het ook ga­te in ge­had en was ge­vul met warm ko­le. Dit is saans in el­ke tent ge­plaas om hit­te te ver­skaf. Toe­ge­vou on­der ’n de­ken, wat van rooi­bok­vel­le ge­maak is, het jy dan nie die win­ter­koue in die ten­te ge­voel nie.
MY EER­STE JAGLES
Oom Mool­ie het ge­sê dat ek teen vyf­uur die og­gend in die la­pa moet wees. Toe ek die og­gend daar op­daag, was Alf­red reeds reg met die kof­fie en ’n lek­ker vuur vir hit­te. Oom Mool­ie was ook daar en het in sy stoel ge­sit en kof­fie drink. Hy noem toe aan my dat hy my na ’n kamp gaan neem waar ek kon jag en dat hy my om tien­uur weer by die af­laai­punt sou kom op­laai want, het hy ge­sê, dan gaan sy rooi­bok­ke vir eers rus en ons moes te­rug kamp toe vir brunch. Drie-uur die mid­dag sou ons weer veld toe om te jag tot half­ses. Nag­jag was ta­boe. Hier­die jag­re­ëls het la­ter ook my­ne ge­word.
Ty­dens my eer­ste jag­ge­leent­heid op die plaas het ’n plaas­wer­ker my as gids ver­ge­sel. Die man was on­ge­veer 5’5” en ek is 6’6” in die ou taal. Hy het ef­fens ge­buk­kend voor my in die wild­spaad­jie uit­ge­stap so tus­sen die haak-en-steek­bos­se deur. El­ke nou en dan het hy my ver­se­ker die rooi­bok­ke is “net hier voor, ons sal hul­le nou sien”. Wel, ek het met die haak-en-steek ge­stoei soos nog nooit te­vo­re nie en die rooi­bok­ke was skyn­baar net bui­te be­reik.
Ons het by ’n lyn­draad ge­kom. Daar was ’n pad langs die draad wat vrees­lik ver­spoel was, met diep e­ro­sie­slo­te. Ter­wyl ons langs die pad on­der ’n boom staan en rus, het ek deur die te­le­skoop langs die draad af ge­kyk en skie­lik die ho­rings van ’n koe­doe ge­sien – so as­of dit tus­sen die lang gras ge­plant is. My eer­ste ge­dag­te was dat dit ou ho­rings is wat ie­mand daar staan­ge­maak het, maar so vin­nig soos wat ’n mens “knip­mes” kon sê, spring ’n heng­se koe­doe­bul op en ver­dwyn in die om­lig­gen­de bos. Ek dink hy was moont­lik vas aan die slaap voor­dat hy ons ge­waar het.
My gids se ver­dui­de­li­king vir hier­die voor­val was eg­ter die vol­gen­de: “Jy sien, daar­die koe­toe (dis hoe hy die woord “koe- doe” uit­ge­spreek het) het die wurm by die kop. Nou die koe­toe slaap, maar die wurm kyk rond en hy sien ons. Nou hy sê vir die koe­toe jy moet nie om­kyk nie, maar as ek sê, dan spring jy op en hard­loop.” So het ek my eer­ste koe­doe ge­mis as ge­volg van ’n “kop­wurm”.
VROEG IN DIE VELD
Die plaas was plat en die drink­plek­ke was slegs in die kam­pe waar daar bees­te ge­hou is. Wan­neer die son sog­gens sy kop net­net be­gin uit­steek, is daar mos al­tyd ’n baie be­son­der­se at­mos-»
» feer in die veld. Soms het ’n lig­te wind­jie op­ge­staan en vir ’n paar mi­nu­te sou dit só koud wees dat ek am­per nie aan my Br­no .30-06 se me­taal­ge­deel­te kon raak nie, want dit het ge­voel as­of ek vries­brand gaan op­doen.
Om hier te jag, moes ek leer om met my ore te “sien” en sta­dig, al luis­te­rend te loop ter­wyl ek rond­kyk vir wild. Ek moes ook kort-kort op my hur­ke sit en on­der­deur die bo­me kyk. Die stil­te was let­ter­lik hoor­baar en die na­tuur het my soos al­tyd ge­fas­si­neer. Een­dag was hul­le toe­val­lig be­sig om wa­ter te pomp en ek kon die be­ken­de ge­luid van die Lis­ter-en­jin dui- de­lik hoor van­waar ek on­ge­veer 500m weg was. Ek raak toe be­wus daar­van dat ek een oom­blik die pomp nog dui­de­lik kan hoor en dan vir ’n paar mi­nu­te lank niks. Dit het my laat be­sef dat die wind ge­du­rig op­kom en gaan lê en klank baie ver kan dra. Ek moes ge­volg­lik die he­le tyd die wind­rig­ting dop­hou. Dit het die uit­da­ging om hier te jag gro­ter ge­maak. Ver­der was die veld so ruig dat in­dien jy ’n bok sou skiet, dui­de­li­ke mer­kers ge­laat moes word tot by die naas­te pad an­ders kry jy nie weer jou bok nie.
Saans te­rug by die kamp het ons met dran­kies ge­kui­er tot ons by die vuur in die la­pa sou eet. Ná ete was dit kof­fie­tyd wat die dag af­ge­sluit het.
Son­dae het al­mal op die plaas om ne­ge-uur in die eet­tent by­een­ge­kom om saam na die e­re­diens op die A­fri­kaan­se ra­di­o­sta­sie te luis­ter. Vir mid­dag­e­te was rooi­bok­boud met vars groen­te ge­woon­lik op die spys­kaart en moe­nie na­ge­reg ver­geet nie. Al­mal het dan saam in die eet­tent ge­ëet, waar­na dit tyd was om ’n uil­tjie te k­nip voor die lang­pad te­rug huis toe aan­ge­pak is.
Ek het die voor­reg ge­had om meer as ’n de­ka­de lank daar te kon jag. Al­hoe­wel oom Mool­ie en tan­nie Lu­lu la­ter nie meer met ons was nie, het hul seun Da­nie en sy vrou Ger­da my toe- ge­laat om nog daar te jag. Die plaas is eg­ter la­ter ver­koop. Hier­die men­se het my le­we ge­raak en dit vir my en my vrou moont­lik ge­maak om hoof­stuk­ke in ons le­wens­ge­skie­de­nis te skryf wat on­ver­geet­lik is. Ek noem dit ons “ge­na­de­tye”. Baie, baie dan­kie.
Oom Mool­ie het ook ’n goeie sin vir hu­mor ge­had. So ver­tel hy hoe hy en ’n wer­ker een­dag krip­pe skoon­maak toe ’n by in die wa­ter val. Hy vra toe die man om die “vlieg” met sy hand uit die wa­ter te skep, waar­op dié hom ant­woord: “Aikô­na, daai vlieg byt met sy gat. Ek sal eer­der die graaf ge­bruik”.
Son­s­on­der­gang op Zaag­kuils­drif.
Lu­cas by sy rooi­bok, veer­tig jaar ge­le­de op Zaag­kuils­drif.
Dit is waar die bil­tong ge­droog is.
Links is die ei­e­naarstent en regs die eet­tent. Mis­vloe­re het ge­sorg dat ons kamp­plek stof­vry bly.
Die vleis is som­mer daar op die plaas be­werk.
Op pad huis toe.
Tan­nie Lu­lu (links). Hier word ge­kook en ge­kui­er.
Alf­red (links) en Oom Mool­man op sy stoel in die la­pa.
Die “op­stal” uit die lug. Om groen­te vars te hou is dit her­plant en nat ge­hou. Die pyl­tjie wys ons “groen­te­tuin”.