Apartheidsdebat: 'Luister om te verstaan' | Netwerk24
Deur Barnard Beukman 22 Februarie 2020 05:01
Dié stelling deur Roy T. Bennett, skrywer en positiwiteitsmotiveerder, was een van die oorheersende kenmerke van die laaste paar dae se terugkeer na die apartheidsdebat.
Om eers net weer Beeld se standpunt in ons hoofartikel Dinsdag saam te vat: "Vir eens sal welmenende en opregte swart en bruin Suid-Afrikaners se woord aanvaar moet word dat hulle apartheid erg onderdrukkend en vernederend ervaar het en as 'n misdaad teen hul basiese menswaardigheid."
Die punt word ook gemaak dat swart en bruin mense se toenemende kritiek, dat die regering op baie plekke swakker dienste lewer as voor 1994, nie verwar moet word met 'n terughunkering na wat hulle onder apartheid beleef het nie.
Maar terug na die afgelope week. Nog kenmerke van die nasionale diskoers was:
Diegene wat dit verwerp dat apartheid 'n misdaad was, se hoofargument is: "Ja, maar kyk wat vang die ANC nou aan." Elke­ tydperk moet op sy eie meriete beskou word. Wat nou gebeur, het niks daarmee te doen of apartheid 'n misdaad was of nie.
Van politici tot gewone mense se kommentaar is te veel deurspek met persoonlike aanvalle. Om eers 'n ander persoon te beledig, wys op 'n vrot saak;
Die o so amper heilige korrektes kon hul geluk nie glo nie. Hulle het met die laaste paar jaar se stand van landspolitiek al hoe stiller geword. Al het van hulle voor 1994 erg opgeoffer teen apartheid – as jy nie 'n kaartdraende kameraad is nie, was daar ná 1994 geen erkenning nie. Hul enigste identifisering was om die boses uit te wys en hulself voortdurend te distan­sieer – "dit was nie ons nie, julle kan mos sien dit was hulle". Wel, hulle is terug in besigheid – 'n geskenk van die einste oudpres. FW de Klerk. Hulle was juis nog altyd so bitter teenoor hom oor die erkenning wat hy gekry het. En dit wou juis lyk of hy en sy stigting 'n heel skaflike herdenking van 2 Februarie 1990 staan gemaak het, totdat . . .;
Al het die uitlating vir sommige weer wonde oopgemaak, het die opportunistiese uitbuiting vinnig gevolg met die EFF aan die voorpunt. Ook deur diegene wat dit inderdaad as weerligafleier wil gebruik vir die klaaglike mislukking van " 'n beter lewe­ vir almal"; en
Pogings om De Klerk nou as die hoofmisdadiger van apartheid voor te stel en sy historiese bydrae te wil misken, is misplaas. Koos Kombuis lewer elders 'n nugtere bydrae daaroor.
Die hele sage het veral wit Afrikaanssprekendes weer in die visier geplaas. Vir seker gaan daar pogings wees om die momentum daarvan lewendig te hou en die politieke landskap te skuif. Het hier werklik 'n sweer oopgebars of is dit 'n slaanstok tot in ewigheid, vra iemand.
Enige goeie punte uit die hele debakel? Dalk is dit dan tog 'n geleentheid dat ons weer oor die dinge in gesprek is. Maar dan moet daar van alle kante gepoog word om te luister ten einde te verstaan en nie net om terug te antwoord nie.