VYFTIG, sestig jaar gelede, wanneer—sal die ou mense jou vertel—was daar ’n liedjie wat in baie Suid-Afrikaanse huise gereeld uit die grammofoon geblêr het:
Dit was ’n man wat die Afrikaanse verwerking van “Where did you get that hat?” op ’n sangplaat vasgelê het, maar presies wie hy was, kan ons informante nie onthou nie. Hoe ook al, die keil—’n hoed met ’n smal rand en ’n harde, silinderige bol, bo-op plat—was werklik vroeër dae ’n toonbeeld van manlike deftigheid.
’N MENS kan maar aanneem dit was die weer wat mense vir die eerste keer hoede laat dra het. Vandag, soos in die verlede, pantser mense in die kouer lande hul koppe teen die lae temperatuur met hoede van pels of wol. In Noord-Europa en Noord-Asië het die hoede dikwels oorflappe.
In die ou dae het mense ook geglo dat hulle die hoedanighede van hul prooidiere aanneem wanneer hulle hul velle en ander dele van die karkasse dra. Dit sou hulle kwansuis beter jagters gemaak het.
Blomkranse en blaarkrone word in sekere wêrelddele gedra vanweë ’n veronderstelde verband met die gode van die aarde en vrugbaarheid.
Die verskillende soorte hoofbedekkings van die Arabiere dien allereers om hulle teen die son te beskerm, maar kan ook ’n godsdienstige betekenis hê of die draer se stand in die gemeenskap aandui.
Die Christelike kerk het eeue lank streng reëls oor klere gehandhaaf. Vroue is byvoorbeeld nie sonder ’n hoofbedekking in die kerk toegelaat nie. Joodse mans bedek die kop wanneer hulle bid.
BO en REGS BO: Twee nonne, die een Boeddhisties (links), die ander Rooms-Katoliek. Die godsdienste verskil hemelbreed, maar daar is ’n kennelike ooreenkoms in die hoofbedekking.
REGS: ’n Hoed van saamgevlegte sy en strooi waarvoor ’n patent reeds so vroeg as in 1809 uitgeneem is.
Tot die einde van die sewentiende eeu was hoede egter eerder ’n simboliese stelling as om die draers mooi te laat lyk. Hulle was as modebykomstigheid belangriker vir mans as vir vroue.
REGS: Die komiese Marie Dressler, ’n formidabele Kanadees-Amerikaanse rolprentaktrise van die stil rolprente en die begin van klankfilms, spog in die jaar 1909 met ’n flambojante hoed wat glo eintlik ’n lampskerm is!
ONS woord “hoed” vir ’n hoofbedekking hou waarskynlik verband met die woord “be­hoed” wat beskerm be­teken. Dan is daar in Afrikaans sommer ’n string uitdrukkings met “hoed”. Jy kan byvoorbeeld die hoed vir ie­mand afhaal, jou hoed agterna gooi, met die hoed in die hand na iemand gaan, iets on­der die hoed hou, met die hoed in die oë staan, jou hoed opeet en jou hoed vat en loop. En al gehoor van die definisie van niks? Dis ’n hoed sonder ’n bol waarvan die rand weggewaai het!