't Valkebergs (oetsjpraok: Vallekebergs) ies 'n Limburgs dialek dat gesjproke weurt in Valkeberg. Bie 't Valkebergs were ouch de dialekte van Berg (Valkeberg), Suub, Vilt, Houtem, Brokem, Sjin, Walem, Hölsberg en Arensgenhout gerekend. Me deilt 't in bie de Centraallimburgse (in sómmig indeilinge ouch waal de Oas-Limburgse) dialekte (zuug wiejer Limburgse dialekte). Ander dialekte binne dezelfde taalgrens of isoglos, (dus mèt 'n geliekende oetsjpraok) zint: 't Gelaens, Pöts, Sjömmerts en Baeks.
De dialekklanke mèt geluid loester:Bewirk
De typisch Limburgse klanke zint: de ao in
loester: maon; de ó in
loester: kómp), de è in
loester: (hègk) (vergeliek 't mèt de Nederlandse en Limburgse i in
loester: i (rink), de ae in
loester: (zaeg), de ö in
loester: (vösj), de äö in
en de speciaal Valkebergse klanke: de oa in
loester: (doas), de iè in
loester: (kiès), de uè in
Leesplenkske of laesplenkskeBewirk
Valkebergs en umsjtrekeBewirk
't Valkebergs vèlt oetein in twiè (versies) van zien dialek, informeel waal "boete de paorts" en "binne de poorts" geneump. 't "Boete de paorts" haet ao veur oo (paort - poort), ae veur ee (paerd - peerd), i veur ie (ich - iech), u veur uu (luppe - luuppe). Dat boete de paorts besjleit 'n groater gebeed es Valkeberg zelf en ies ouch van toepassing op 't dialek wat ze in Vilt, Berg. Sub, Brokem, Geulem en Houtem kalle. 't Dialek van dees dörper versjilt neet ech hièl väöl vanein. Ouch 't plat van Sjin op Geul, 't Sjins en van Hölsberg 't Hölsbergs, liekent op 't Valkebergs, meh dit is al get oasteliker van karakter, zoawie ónder miè dudelik weurt oet 't veurkómme van d'r veur 't mannelik inkelvoud, 't laote valle van de s bie bv maed(s)je, paed(s)je, leed(s)je en r-deletie bie weurd die eindige op d,s,t (woorsj-woosj; bruèdsje-bruèdje; andersjum-angesjóm; heiversj-heivesj)
16 kènmerke van väöl Limburgse dialekte, hie mèt Valkebergse veurbeelde:Bewirk
De Sjtiechting Vallekebergse Dieksjenaer haet in november 2012 de Vallekebergsen Dieksjenaer oetgegeve, 'n woordebook dat zaowaal Valkebergse weurd nao 't Nederlands verklaort es andersjum 't Nederlands nao 't Valkebergs.
't Ouds bekènde sjtök, dat in 't Valkebergs (sjpreek oet: Vallekeberregs) gesjreve ies, sjteit in 'n beukske oet 1886 mèt de titel Langs de Geul. 't Beukske ies gesjreve door J.Hobbel oet Rotterdam en 't besjrief de umgeving van Valkeberg. 't Sjtökske in 't plat hèt De Sjtumbös. 't Ies neet zeker of Hobbel dat zelf gesjreve haet.
Oos Heim, maondelikse dialekpagina in 't weekblaad 't Gezètsje. (Van ca 1970-1980)
Veldeke-Valkeberg-jaorbeukske, jaorliks vanaaf 2000, door Veldeke-Valkeberg
Artikele, verhaole en gediechte in Heuvelland-Actueel, weekblaad
Sjrieversj en diechtersj in 't ValkebergsBewirk
Sjrieversj en diechtersj oet de umgaeving van ValkebergBewirk
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Valkebergs&oldid=428741"
Laatst bewerkt op 30 aug 2018, om 14:08