Aanleer van ’n tweede taal ... hier is raad
“Taalpatrone het in ons moderne tyd so verander dat ons nou verskillende tale nodig het om te kommunikeer eerder as net een taal.” - Prof. Susan Coetzee-van Rooy van die Noordwes-Universiteit se skool vir tale.
In ’n artikel in Baba & Kleuter sê die skrywer dat meertaligheid lankal nie meer ’n luukse in Suid-Afrika is nie, maar ’n moet. Maar op watter tydstip moet jou kind ’n nuwe taal aanleer?
Volgens dieselfde artikel skryf die Nederlandse spraakpatoloog, Sieneke Goorhuis op die webtuiste wij-leren.nl dat daar twee maniere is om ’n tweede taal te verwerf, naamlik gelyke tweetaligheid of opeenvolgende tweetaligheid.
“Gelyke tweetaligheid vind plaas wanneer ’n kind onder sewe jaar op spontane wyse twee moedertale gelyktydig aanleer. Opeenvolgende tweetaligheid geskied wanneer ’n tweede taal van omtrent 10 jaar oud af geleer word (soms ’n bietjie vroeër en soms later).”
Sieneke beveel ook aan dat in ’n huis waar twee moedertale gepraat word, dit belangrik is dat elke ouer hul eie taal met hul kinders moet praat aangesien die kind ’n bepaalde taal aan ’n bepaalde persoon, situasie en roetine koppel. Gelyke blootstelling aan albei tale is die ideaal.
Daar is egter nie eenstemmigheid oor watter soort tweetaligheid die beste vir jou kind is nie. Een teorie is dat indien kinders te vroeg ’n tweede taal leer, hulle tale sal meng en daarom is dit beter om eers die een moedertaal goed te vestig voordat die tweede bygevoeg word. Dit lyk ook of taalvermenging begrip kan kniehalter en taalverwarring tot gevolg kan hê.
Wat wel duidelik blyk is dat daar ’n balans moet wees as ouers besluit om hul kinders twee- of veeltalig groot te maak. Indien geslaagd, hou dit besliste ontwikkelingsvoordele in vir jou kind.
Daar is egter gevalle waar eentaligheid aanbeveel word. Dit is wanneer ’n kind dalk leerprobleme het, soos disleksie, want dit kan die kind se lees- en skryfvermoë knou. So ook kan dowe kinders verwar word met ’n tweede taal.
“Die bevordering van ’n kind se kognitiewe vaardighede, veral ouditiewe prosessering en ouditiewe geheue, sal die proses om ’n tweede taal aan te leer aansienlik versnel.” – Susan oor Skoolkwessies op Maroela Media
In ’n artikel op Maroela Media skryf Susan dat die beginsels van ’n tweede taal aanleer dieselfde is as wanneer ’n eerste taal aangeleer word, naamlik behoorlike begrip en die vermoë om die taal te kan praat, lees en skryf.
Susan beveel ook aan dat ‘n mens voldoende blootgestel word aan die taal, m.a.w. geleenthede om die taal te hoor. Sy sê deur die kind te laat luister na opnames of stories in daardie taal (opnames moenie langer as 10 minute wees nie), is ’n goeie praktiese manier om die kind bloot te stel en moet daagliks vir ten minste ’n uur lank vir jou kind gespeel word – selfs net op die agtergrond. Hou vir ten minste ses weke vol en vervang dan die opname en doen dieselfde, weer vir ten minste ses weke.
Hoe en waar om te begin
Kim van Reizig skryf op Huisgenoot.com dat daar nie ’n presiese tyd is waarop blootstelling moet begin nie, maar dit blyk tog dat die beste tyd vir ’n kind om ’n tweede taal aan te leer tussen geboorte en ses- tot agtjarige ouderdom is, veral as ’n mens die breinontwikkeling in ag neem (aldus dr. Ronald van Toorn, ’n Kaapstadse neuroloog). Tog is heelwat kenners dit eens dat die kind die eerste drie of vier jaar net sy moedertaal leer om verwarring te voorkom.
Prof. Elizabeth Pretorius, direkteur van die eenheid vir akademiese geletterdheidsnavorsing van Unisa se departement linguistiek word soos volg in die artikel aangehaal: ” Kinders wat ’n tweede taal informeel aanleer sal dit in alledaagse gesprekke kan gebruik. Dié soort taalvaardigheid word basiese interpersoonlike kommunikasievaardighede (BIKV) genoem. Kinders kan in ’n kort tyd – een tot drie jaar – ’n taamlik hoë BIKV-vlak bereik.” Sy voel egter dat dit beter is dat ’n tweede taal in ’n formele situasie aangeleer word, want dit lei tot kognitiewe akademiese taalvaardigheid (KATV) – en neem vyf tot sewe jaar om op te bou in ’n tweede taal mits die kind blootgestel is aan gehalte-onderrig met die klem op lees en skryf in die tweede taal.
Engelse skool al is jou huistaal Afrikaans?
“Tweetaligheid moet beplan word om te pas by elke kind se ontwikkelingsbehoefte,” sê prof. Pretorius. Sy sê ook dat dit nie ideaal is om jou kind van die begin af in Engels te laat skoolgaan nie, maar liewer na ’n Engelse kleuterskool te stuur sodat hy/sy die tweede taal in ’n informele omgewing deur interaksie leer.
Voordele van tweetaligheid
Mense wat twee of meer tale praat het aansienlik meer gevorderde kognitiewe vermoëns as diegene wat net een taal magtig is. Lees meer
Die aanleer van ’n nuwe taal vergroot die grootte en van die brein. Lees meer
Kinders wat ’n vreemde taal leer, ontwikkel kognitief beter, vaar beter in gestandaardiseerde toetse (wiskunde, lees en woordeskat), is meer kreatief, redeneer meer logies, vaar beter met probleemoplossing en het ’n beter selfbeeld. Lees meer
Die aanleer van ’n tweede taal, verbeter jou eerste taal omdat jy bewus is van strukture en reëls van ’n taal. Boonop maak dit jou ’n beter luisteraar. Lees meer
Tweetalige mense het meer inligting tot hul beskikking in die media en vir akademiese doeleindes. Lees meer
Tweetalige mense kry makliker werk internasionaal, veral as die tweede taal ’n internasionale taal is. Lees meer
Twee- of meertaligheid verbeter wedersydse begrip tussen verskillende kulture. Lees meer
’n Paar wenke om veeltaligheid te bevorder
Blootstelling en behoefte is die twee goed wat jou kind help om taal te leer.
Laat jou kinderoppasser in haar moedertaal met jou baba gesels.
Lees Engelse stories, rympies, liedjies op ’n vasgestelde tyd van die dag.
Laat jou kind ’n buitemuurse aktiwiteit soos kuns of krieket neem by iemand wat Engels is en die opdragte in Engels gee.
Maak kaartjies met die Engelse woord op die een kant en die Afrikaanse vertaling op die ander kant. Begin met vyf kaartjies en wanneer jou kind die betekenis van die woord ken, die woord kan lees en spel, kan nog kaartjies bygevoeg word. Lees meer
Taal moet aangeleer word, maar begin vroeg, want ons word gebore met die vermoë om ons moedertaal stelselmatig te leer en te verstaan. Taalontwikkeling is sonder twyfel een van die belangrikste mylpale in die ontwikkeling van jou kind en bepaal grootliks jou kind se toekomstige sosiale en intellektuele ontwikkeling en help bepaal met hoeveel gemak jou kind die lewe sal aanpak.
Praat dus met jou kind en lees vir jou kind, want dis hoe hulle taal aanleer en hulle woordeskat uitbrei.
Susan oor Skoolkwessies op Maroela Media gee raad om sommer vinnig ’n tweede taal aan te leer. Klik hier
Susan oor Skoolkwessies gee raad oor wanneer dit die beste tyd is om jou kind ’n taal te leer. Klik hier
Lees oor ander se ervaring van tweedetaal-verwerwing en hoe om die kwessie aan te pak in hierdie artikel deur Kim van Reizig op Huisgenoot.com
Lees oor tweetaligheid op Baba & Kleuter
Die voordele van ’n tweede taal aanleer. Lees meer
Die belangrikheid van moedertaalonderrig. Lees meer