Toe die regering einde Oktober 2015 aan die studente se eis toegegee het, was dit ’n hoogs dubbelsinnige oorwinning vir die studente. Aan die positiewe kant was dit waarskynlik die enigste keer sedert 1994 wat ’n spontane burgerlike versetaksie oor ’n spesifieke kwessie die regering tot verantwoording geroep het. Dit het gewys dat die eens magtige ANC glad nie meer so onaantasbaar was nie.
Op Vrydag 30 September het die ministers gemoeid met veiligheid ’n aantal inisiatiewe aangekondig, waaronder die ondersoek na elemente van ’n sogenaamde derde mag op kampusse deur die intelligensiedienste. Op sigself is dit nie ’n slegte ding nie, maar gegewe die patroon van die misbruik van die intelligensiedienste in die land, kan die intelligensiedienste se toetrede tot kampusse ook lei tot die misbruik van staatsmag teen akademici.
Afgesien van studente en die regering is die ander primêre party in hierdie situasie die rade en rektorate van die land se openbare universiteite. Vanweë die uiteenlopende aard van die verskillende kampusse in die land, asook beter of slegter verhoudings van rektore met die regering, kon die rektore klaarblyklik tot dusver nie daarin slaag om ’n verenigde standpunt in te neem nie. Dit lewer rade en rektore aan hulle eie lot oor en dwing hulle om sonder die nodige staatsteun die krisis op hulle kampusse te hanteer. By baie van die universiteite wil dit voorkom asof die rade en rektore eenvoudig nie die moed het om orde te herstel nie – gewoon omdat hulle baie goed weet dat die risiko vir die lewensverlies van studente elke dag verhoog, en geen rektor wil uiteraard so iets op sy of haar rekening hê nie. Die feit van die saak is dat die regering se onvermoë of onwilligheid om verantwoordelikheid te neem om orde op kampusse te herstel, ’n verantwoordelikheid op rade en rektore afgewentel het wat in beginsel nie hulle s’n is nie.
In die week tot 30 September was ek in twee vergaderings wat die studenteprotes bespreek het. By die eerste vergadering het ’n akademikus dosente gekasty wat te midde van die sluiting van die kampus wel klasse van die kampus af vir studente aanbied omdat dit na bewering die bestuur se gesag ondermyn en ’n belediging vir die protesterende studente is, wat verreweg die minderheid op die betrokke kampus is.
Een ding is seker: Sulke akademici loop ’n groot risiko om betrokke te raak in ’n geveg tussen, enersyds, ’n regering wat sy morele gesag verloor het en, andersyds, die radikale rewolusionêre wat teen hom opstaan. Mense wat te naïef is om te sien dat dít die eintlike geveg is wat die hoër onderwys tans lamlê en gaan inmeng by ’n geveg waar hulle geen plek het nie, sal net hulself kan blameer as die strydende partye op hulle toesak.