Nuuskommentaar: Probeer nét aan Pravin te vat!Pravin Gordhan. Foto: Flickr/GovernmentZA Nuusberigte dat daar steeds ŉ “sameswering” in die Nasionale Vervolgingsgesag is om Pravin Gordhan en minstens een van sy destydse ondergeskiktes, te vervolg oor ŉ sogenaamde “rogue”-eenheid binne die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID), laat baie mense warm onder die kraag en daar is opnuut oproepe vir veldtogte om die minister deur middel van druk op die regering te steun. Boonop twyfel min mense daaraan dat pres. Jacob Zuma self agter die vervolgingsplanne sit en dat die nasionale direkteur van openbare vervolging, Shaun Abrahams, bloot as instrument dien. Oproepe om Abrahams se kop word al luider, en so ook die stemme wat vra dat Zuma die eerbare ding moet doen om te bedank, soos nou in ŉ brief deur sy ou lakei, dr. Mathole Mot­shekga. Zuma het pas ŉ rondte agter die blad waarin hy besoek aan ondersteunersgroepe in KwaZulu-Natal gebring het, waar sy, wat Zuma is, se stert geprys is (ook deur homself) en Zuma weer erg rammetjie-uitnek geraak het en uitdagend gesê het hy gaan “nêrens heen nie.” Veral SABC 3 het gesorg dat dit na die sitkamers van talle mense wat juis moeg is vir ŉ president wat die land eerder afwaarts sleep, as “nêrens heen” daarmee op pad is nie, gebring het. Intussen word die kruit glo weer gelaai om Gordhan in die visier te kry. Wat Gordhan betref, was daar, in die vorige rondte, min belangstelling oor of hy inderdaad iets verkeerd gedoen het. En as dit verkeerd sou wees, is aangevoer dit sou ŉ administratiewe saak wees, of hoogstens ŉ arbeidsaak. Om dit as kriminele saak te gaan verhoor, veral in die konteks van die enorme skade wat dit aan die land aanrig, was verregaande. Oor die “onwettige” ondersoekeenheid het Gordhan in die verlede al verklaar hy het niks verkeerd gedoen nie. Dit was nie maar ŉ onkundige stelling nie, maar telkemale nadat hy met sy regspan gekonsulteer het. Wat die breë publiek betref, is die gevoel egter dat die land die “onwettige” ondersoekeenheid, wetlik verkeerd of nie, bitter nodig het en dat die opskorting daarvan bygedra het daartoe dat talle trogvreters, veral diegene met bande met die soustreinryers, in die proses met “moord” weggekom het. Trouens, daar is gereeld berig die “onwettige” ondersoekeenheid het eers onder politieke druk gekom nadat dit te na aan die regeringsleiers se basse begin krap het. Goedgeplaaste bevoordeeldes en indien nie nog staatskapers nie, het dus druk op die regering uitgeoefen om van die “onwettige” ondersoekeenheid ontslae te raak. En in ŉ erg verdeelde ANC, waar desperaat gesoek word na ŉ stok om Pravin mee te slaan, het die “onwettige” ondersoekeenheid se “onwettigheid” as manna uit die hemel gekom. (Pravin en diegene wat saam met hom in die visier is, het deurgaans ontken die “onwettige” ondersoekeenheid het hom skuldig gemaak aan die optredes waarvan dit beskuldig word en dat dit dus inderdaad geen “onwettige” ondersoekeenheid was nie). In hierdie kommentaar gaan nie ŉ mening uitgespreek word oor of die eenheid wetlik in sonde ontvang en gebore is nie. Dit lyk of daar twee stelle menings hieroor is – dié van ŉ deel van die Nasionale Vervolgingsgesag en dié van Gordhan se eie regspan. Nadat Gordhan die vorige rondte gewen en Abrahams met baie vrot eier in die gesig daarvan afgekom het, is daar by baie ander die gevoel dat Gordhan op beide regsgronde en weens pragmatiese oorwegings die beste daarvan gaan afkom. Die feit van die saak is dat die land so ŉ eenheid bitterlik nodig het. ŉ Eenheid wat behoorlik “jag kan maak” op hooggeplaastes en goedgeplaastes wat, soos Gordhan dit in sy mediumtermyntoespraak genoem het, die staat se geld vir hulself toeëien. So ŉ eenheid het kwalik meer magte nodig as dit waaroor die SAID reeds beskik en deur Fica-wetgewing gerugsteun word. ŉ Situasie kan eenvoudig nie ontstaan waar als in die haak is as die Ontvanger die “gewone” belastingbetalers onder die vergrootglas hou, maar sodra dit dieselfde met elite en mede-begunstigdes doen, is dit ŉ “onwettige” eenheid nie. Moreel maak dit ook meer sin om iemand wat deur onregmatige verryking skatryk geword het, onder die vergrootglas te plaas as om ŉ paar honderd rand uit iemand met ŉ betreklike lae inkomste en wat sukkel om liggaam en siel aan mekaar te hou, te gaan wurg. Die nodigheid het verder toegeneem toe Zuma sy lakei, Tom Moyane, as kommissaris van die Inkomstediens aangestel het en Moyane die Grootsakesentrum as deel van ŉ herstruktureringsplan wou ontbind. Gordhan het ŉ stokkie hiervoor gesteek, maar Moyane het met die herstrukturering voortgegaan en is onaantasbaar omdat hy kroonwild is, want volgens wet kan slegs die president hom aanstel en ontslaan. En is dié konteks is dit redelik duidelik dat Moyane se posisie gekussing bly. Teen dié agtergrond is dit baie nodig dat die Nasionale Vervolgingsgesag nie die beeld kry van ŉ politieke laksman nie. Dit sal byvoorbeeld ook baie help as die juridiese bontspringery oor die honderde aanklagte teen Zuma gestaak word en die president toegelaat word om sy dag in die hof te kry. Voeg hierby die kriminele aanklagte wat teen Zuma en ander ingedien word, wat voortspruit uit die openbare beskermer se staatskaping-verslag. Zuma het immers pas gespog dat hy nie bang is om tronk toe te gaan nie, omdat hy onder die vorige bedeling tien jaar agter tralies was. Sake het eenvoudig nou so ontwikkel dat regsoptrede teen Gordhan veel meer van ŉ kans staan om die land rommelstatus te besorg as wat optrede teen Zuma dit sal doen. Die Nederlandse politieke joernalis, Hans Goslinga, stel in ŉ artikel in Trouw populisme teenoor demokrasie. Hy put ter aanvang ruim uit die beskouing van die politieke ontleder, Jacques de Kadt (1897-1988). De Kadt het die pad van demokrasie, wat hy definieer as “georganiseerde wysheid” gevolg, eers as die stryd teen fascisme en daarna die kommunisme. Goslinga voer dit verder na ŉ nuwe front vir die demokrasie en dit is teen die opkoms van populisme. Volgens De Kadt het die opgee van demokrasie niks anders opgelewer nie as “pauperstaten vol corruptie en stompzinnigheid.” Populisme tree, volgens Goslings, in as die rasionele met irrasionaliteit vervang word. Die onus lê nou swaar op die publiek en die burgerlike samelewing om te keer dat Zuma, wat sy magsbasis op populisme en patronaatskap bou, Suid-Afrika nie in ŉ staat van armoede, korrupsie en stompsinnigheid laat ontaard nie. En hiervoor moet Zuma die trekpas kry, verkieslik deur self die regte en eerbare ding te doen en self te loop eerder as om sy ondersteuners te gaan opsweep met “ek gaan nêrens heen nie.” Nêrens kan ŉ baie eensame plek wees.