Hoe die VBS-skandaal die EFF kan benadeelFloyd Shivambu Die betrokkenheid van Brian Shivambu, jonger broer van die EFF-onderleier Floyd Shivambu, by die ineenstorting van die VBS Bank (die eertydse Venda Bouvereniging), is die grootste krisis in die EFF se bestaan. Dit gaan oor die wyse waarop Floyd Shivambu en die EFF geldelik voordeel uit Brian Shivambu se ondersteuning getrek het. Hoe die party die kwessie hanteer, kan ‘n groot invloed hê op sy ondersteuningsvlakke en sy vertoning in aanstaande jaar se verkiesing. Die eerste groot toets kom môre wanneer die EFF-leier, Julius Malema, ‘n mediakonferensie oor dié kwessie in Johannesburg toespreek. Dat die EFF dit besef, blyk uit die feit dat die party wat gewoonlik blitssnel uit die wegspringblokke is, byna ‘n week sedert die publikasie van die Reserwebank se verslag oor die VBS-ineenstorting gewag het voor hulle die nuuskonferensie belê het. Die EFF het nog altyd die meedoënlose bevegting van korrupsie as een van sy sewe ononderhandelbare pilare gestel. Dié party het ‘n reusagtige rol gespeel om staatskaping, wanbestuur en korrupsie tydens die Zuma-regime aan die kaak te stel, en het ook die inligting oor oudminister Nhlanhla Nene se skakeling met die Guptas – wat tot Nene se bedanking verlede week as minister van finansies gelei het – aanvaar. Die Reserwebank. Foto: ANA Maar nou het die Reserwebank-verslag oor VBS – opgestel deur adv. Terry Motau, SC – bevind dat Brian Shivambu deelkragtig was aan die plundering van dié bank wat bankdienste aan die armstes in Limpopo verskaf het. Die bank het skielik ‘n groot kontantinspuiting gekry toe verskeie bedenklik bestuurde ANC-munisipaliteite hul bankdienste na die bank verskuif het nadat ‘n selfs meer bedenklike huislening aan oudpres. Jacob Zuma toegestaan is – een wat, so kom dit nou aan die lig, hy nie eens behoorlik betaal nie. Van daardie plundergeld (het Motau bevind) het R16 miljoen aan Brian Shivambu gegaan, wat omtrent R10 miljoen daarvan aan sy broer Floyd gegee het, en waarvan meer as een miljoen by die EFF uitgekom het. Brian Shivambu het ‘n verklaring ter ontkenning uitgereik, maar die papierspoor na sy rekeninge loop sterk. Hy erken wel dat hy alle moontlike steun aan sy broer en aan die EFF gegee het. Floyd Shivambu veg sedert die publikasie van die Reserwebank-verslag hand en tand terug. Hy wys daarop dat hy geen bande met VBS het nie, en hy het onderneem om sy volle samewerking – wat sekerlik ‘n leefstyloudit sal insluit – aan enige amptelike ondersoek te gee. Hy het in die proses ook reeds met die Reserwebank geskakel. Die enigste moontlike verweer wat Floyd Shivambu redelikerwys kan aanvoer, is dat hy onbewus was van hoe sy broer sy geld gemaak het. Die vraag is of hy en die EFF in so ‘n geval die geld sal terugbetaal. Daar sou verskeie lastighede in so ‘n verweer kon wees. Die eerste is dat hy dalk maar moes vasgestel het – en daar redelikerwys verwag sou kon word dat hy sou vasstel, want hy is ekonomies baie kundig, met ‘n meestersgraad in ekonomie van die Universiteit van die Witwatersrand. Tweedens het die Mail & Guardian berig dié koerant beskik oor ‘n SMS wat Floyd Shivambu aan ‘n skenker gestuur het met een van Brian Shivambu se maatskappye se banknommer daarin. Dit sal hy moet verduidelik – en goed verduidelik. Floyd Shivambu se rol in die EFF en die parlement was deurgaans kardinaal. Wat die ekonomie betref is hy akademies die beste gekwalifiseerd in die hele parlement. Sy insette is altyd op die hoogste peil en word van kennis geneem ook deur diegene wat van hom verskil oor beleidskwessies soos ‘n meer staatsgesentreerde ekonomie. Hy het ook al getoon dat hy oortuig kan word deur ‘n goed omskrewe ekonomiese teenargument, en word as ‘n denker gesien. In die politiek het sy humeur al teen hom getel. Hy is een van die EFF-lede wat tot dusver die sterkste teen samewerking met die ANC gekant was. Vir die EFF is môre se mediakonferensie van die hoogste belang. As die party deur kiesers gesien word as sag op korrupsie, sal kiesers sukkel om tussen hulle en die ANC te onderskei. Die EFF sal ook nie graag Floyd Shivambu as kundige en charismatiese leier met groot persoonlike aanhang wil verloor nie. Dit kan ‘n moeilike balans wees om te handhaaf. Die EFF se beste uitkoms sal wees om voort te gaan om sy volle samewerking aan amptelike ondersoeke na die VBS-ineenstorting te gee, en op grond van ‘n volledige en eerlike ondersoek na Floyd Shivambu se optrede die moreel korrekte besluit oor sy voortgesette politieke toekoms te neem. Indien hulle dit nie doen nie, gaan hul turf sit in die verkiesing. Daarom is Malema se mediakonferensie môre só bepalend.