Desember 2011: Projeksies van oliekoekbehoeftes
Soybeans Canola PRF 25 Years
Plantvoorbereiding is krities belangrik vir goeie opbrengste
Statistics & Estimates / Projections of Protein Needs / Projeksies Desember 2011
Projections December 2011
PROJEKSIES DESEMBER 2011
Opgestel deur JSG Joubert (Desember 2011)
Die visie, missie en doelstellings van die PNS fokus onder andere op die bevordering van die plaaslike produksie van proteïen ter bevrediging van die groeiende behoeftes vir diereproduksie. Vir die rede word daar op 'n gereëlde grondslag projeksies gemaak van die toekomstige behoeftes aan proteïen vir diereverbruik.
Indien dit bekend is kan dit vervolgens bereken word teen watter tempo die plaaslike produksie van proteïen moet toeneem om sekere gestelde doelwitte te bevredig. Vordering wat gekoppel is met die PNS se verskeidenheid van aksies kan dan gemeet word op die wyse. Vir die doeleindes van hierdie oefening word daar slegs op plantaardige proteïen en meer spesifiek oliekoek gekonsentreer.
Die werklike oliekoekverbruik soos in die AFMA jaarverslag 2010/2011 weergegee, is gebruik as basis om projeksies te maak vir 2015, 2020 en 2025. In die AFMA jaarverslag word die oliekoekverbruik nie per dierespesie uiteengesit nie en is die APR-model soos in die verlede aangewend om die oliekoekverbruik in die basisjaar te verdeel per dierespesie. Hierdie berekening is 'n noodsaaklike element van die projeksies omdat die toekomstige behoefte aan oliekoek vir diereverbruik afgelei word vanaf die toekomstige behoefte aan dierlikeprodukte soos vleis, suiwelprodukte ens deur 'n groeiende bevolking.
Die Nieuwoudt / McGuigan model word dan aangewend om, gegewe die toekomstige menslike behoeftes aan diereprodukte, die projeksies te maak vir die oliekoekbehoeftes in die toekoms.
Ander veranderlikes van belang om die projeksies te kan maak is voorspellings ten opsigte van bevolkingsgroei volgens ras. Daar word ook in die verband onderskeid getref tussen stedelike en landelike gebiede sover dit die swartbevolking aanbetref. Verwagte inkomstegroei word ook per ras aangedui en word inkomstegroei syfers vir 'n lae- en hoë inkomstescenario verskaf. Ook in hierdie geval word gedifferensieër tussen die stedelike- en landelike swart bevolking sover dit inkomstegroei syfers aan betref. Nog 'n veranderlike wat in ag geneem word is die inkome elastisiteite vir die verskillende diereprodukte volgens bevolkingsgroep. Beskermde tariewe soos van toepassing op die verskillende diereprodukte word ook in die model ingevoer. Bevolkingsgroei en inkomstegroei syfers word vanaf die BMR Unisa verkry.
Totale oliekoek verbruik per dierespesie 2010/2011
Braaikuikens 0 0 530 545 0 0 0 0 530 545
Braaikuikenteelmoeders 13 375 0 111 466 0 0 0 0 124 841
Lêhenne 4 622 0 233 118 0 0 0 0 237 740
Skape 9 901 0 0 312 0 0 0 10 213
Beeste 171 550 0 48 478 133 355 0 0 17 335 370 718
Varke 2 954 0 190 138 0 14 273 5 142 0 212 507
Suiwel 116 645 0 85 932 0 0 11 741 17 335 231 653
Volstruise 3 989 0 18 598 2 535 8 552 0 0 33 674
Perde 7 019 0 6 183 1 580 0 710 0 15 492
Akwakultuur 0 0 664 0 0 0 0 664
Troeteldiere 22 991 0 65 946 0 0 407 0 89 344
Totaal 353 046 0 1 291 068 137 782 22 825 18 000 34 670 1 857 391
Voetnota: Inligting vanuit AFMA jaarverslag 2010/2011. Verdeling per dierespesie deur APR-model.
Projeksies is gemaak vanaf 'n 2010/2011 basisjaar. Die oliekoekverbruik in die basisjaar is die werklike verbruiksyfers volgens AFMA se jaarverslag wat strek van die periode 1 April 2010 to 31 Maart 2011. Die totale oliekoek verbruik oor vermelde periode was 1 857 391 ton. Dit dien ook vermeld te word dat oliekoekverbruik ook volvetprodukte insluit wat verreken is as oliekoek.
Die projeksies vir 2015, 2020 en 2025 word op grond van vier scenario's gedoen:
Hoë inkomstegroei en hou beskermende tariewe in plek.
Hoë inkomstegroei en faseer beskermende tariewe uit.
Lae inkomstegroei en hou beskermende tariewe in plek.
Lae inkomstegroei en faseer beskermende tariewe uit.
Laag % 2.2 1.7 -0.6 1.4 2.4
Hoog % 4.0 3.4 0.0 1.9 3.9
Ten opsigte van die vorige projeksies het die persentasie inkomstegroeisyfers slegs marginaal verander. Asiërs en landelike swartes se inkomstegroeisyfers het onveranderd gebly. Die ander groeperings se inkomstegroei syfers is marginaal afwaarts aangepas.
Geprojekteerde bevolkingsgroei per jaar vanaf 2010
Totaal en % groei per jaar
2010 1 274 867 24 123 765 16 082 510 4 539 790 4 565 825 40 206 275 50 586 757
% 1 288 647
0.22 24 788 475
0.55 16 525 650
0.55 4 654 012
0.5 4 508 351
-0.21 41 314 126
0.55 51 765 136
% 1 294 133
0.15 25 487 488
0.55 16 991 659
0.55 4 735 700
0.42 4 424 824
-0.31 42 479 147
0.55 52 933 804
% 1 298 110
0.12 26 209 574
0.55 17 473 049
0.55 4 811 237
0.39 4 336 422
-0.34 43 682 623
0.55 54 128 391
Nuwere bevolkingsyfers is beskikbaar by UNISA maar weens 'n kosteprobleem kan dit nie bekom word nie en is daar volstaan met die mees onlangse bevolkingstatistieke. Teenoor die vorige projeksieverslag is die geprojekteerde bevolkingsgroeisyfers vir al die groeperings met uitsondering van die wittes hoër.
Scenario 1 1 857 391 2.75 2 127 336 2.72 2 429 057 2.57 2 718 485
Scenario 2 1 857 391 0.05 1 861 624 0.90 2 031 818 1.14 2 202 812
Scenario 3 1 857 391 1.68 2 018 643 1.76 2 211 786 1.67 2 379 979
Scenario 4 1 857 391 -0.51 1 810 132 0.34 1 921 729 0.57 2 021 567
Vir verdere berekenings word die geprojekteerde syfers van scenario 1 aanvaar. Die inkomstegroei syfers per kategorie van die bevolking wat as hoog aan gedui word is nie uit verband met die groeisyfers wat oor die medium-tot langtermyn verwag word nie. Beskermende tariewe op ingevoerde lewende hawe produkte is nog in plek en het min of meer dieselfde gebly oor die afgelope ±17 jaar. Dit word ook nie voorsien dat dit in die voorsienbare toekoms wesentlik sal verander nie.
Vervolgens sal die plaaslike produksie van oliekoek vergelyk word met die plaaslike verbruik asook met die toekomstige geprojek­teerde vraag daarna. In die basisjaar 2010/2011 was die totale verbruik van oliekoek volgens Tabel 4, 1 857 391 ton en die plaaslike produksie van die oliekoek 624 912 ton wat 33,6% van totale verbruik is. In Tabel 5 word die plaaslik geproduseerde oliekoek uitgedruk as 'n persentasie van totale verbruik vir die afgelope vier seisoene.
2007/2008 494 557 1 758 185 28.1
Gemiddeld 596 420 1 755 907 34.0
Om die effek van onder andere klimaatskommeling op produksie asook prysverhoudings op korttermyn produksie besluite te versag word die gemiddelde syfers oor vier seisoene gebruik om plaaslike produksie in terme van totale verbruik uit te druk. Tabel 5 illustreer duidelik dat daar nog 'n groot gaping bestaan tussen totale verbruik van oliekoek en die plaaslike produksie daarvan.
'n Belangrike doelwit van die PNS is om deur middel van sy aksies ingevoerde oliekoek te vervang met plaaslike geproduseerde oliekoek. Daarom is dit ook belangrik om te weet teen watter jaarlikse koerse die plaaslike produksie van oliekoek moet toeneem om die gaping tussen plaaslike produksie en geprojekteerde verbruik te vernou. Laastens kan dit ook bepaal word watter persentasie plaaslike geproduseerde oliekoek sal uitmaak van die gepojekteerde verbruik in 2015, 2020 en 2025 indien plaaslike produksie teen historiese jaarlikse groeikoers groei (kyk tabel 9).
Benodigde groeikoers van plaaslike produksie per jaar vanaf 596 420
2 127 336 3.9 723 294 34
2 127 336 12.3 1 063 668 50
2 127 336 23.3 1 701 868 80
2 127 336 28.9 2 127 336 100
2 127 336 5.16 767 017 36.0
Persentasie groei benodig in plaaslike oliekoekproduksie per jaar om sekere mikpunte te bereik ten opsigte van geprojekeerde verbruik in 2020
2 429 057 3.3 825 879 34
2 429 057 7.4 1 214 528 50
2 429 057 12.5 1 943 246 80
2 429 057 15.1 2 429 057 100
2 429 057 5.16 1 268 560 46.7
Persentasie groei benodig in plaaslike oliekoekproduksie per jaar om sekere mikpunte te bereik ten opsigte van geprojekeerde verbruik in 2025
2 718 485 2.9 924 285 34
2 718 485 5.6 1 359 242 50
2 718 485 9.0 2 174 788 80
2 718 485 10.6 2 718 485 100
2 718 485 5.16 1 268 560 46.7
45 000 97 000 0 1 857 395 624 912 1 232 578 418 000 34 820 560 950 36 900
460 000 43 510 708 750 57 340
-4.29 2.56 48.30 6.48 5.16 8.19 15.19 3.40 9.61 23.21 25.27 17.08
-6.46 2.17 48.30 7.73 6.36 10.17 9.92 3.40 10.59 17.50 25.27 18.28
Oliekoek verbruik, -produksie en invoere
Oppervlaktes en produksies van proteïenkommoditeite
Die geloofwaardigheid van projeksies word gewoonlik bevraagteken want die uitkoms van die model is net so goed of swak soos die aannames en empiriese data wat gebruik is. 'n Onafhanklike studie deur BFAP voorspel dat die soja oliekoekverbruik in 2020 te staan sal kom op 1 818 200 ton. Dit is volgens die scenario wat vir die PNS die mees aanvaarbaarste was. Huidig is die insluitingspeil van soja-oliekoek en volvetsoja (lg. As oliekoek ekwivalent) in die totale oliekoekverbruik in die basisjaar 70%. Indien dit van toepassing gemaak word op BFAP se projeksie van 1 818 200 ton soja-oliekoek kom dit te staan op 'n effense oorskatting van die totale olie­koekverbruik soos voorspel deur die PNS-projeksies. Die neiging is egter dat die insluitingspeil van soja-oliekoek in die totale oliekoekverbruik oor tyd toegeneem het en as die insluitingspeil teen 2020 75% soja-oliekoek sou wees dan klop BFAP se voorspelling feitlik 100% met die van die PNS. Daar is dus goeie redes om te aanvaar dat die voorspellings soos gegenereer uit hierdie PNS modelle realisties is.
Uit tabel 5 is dit duidelik dat daar nog 'n groot gaping bestaan tussen plaaslike geproduseerde oliekoek en totale verbruik. Teen die koers waarteen plaaslike produksie van oliekoek tot op datum gegroei het sal daar ook nie in geslaag word om in 50% van die plaaslike behoeftes te voorsien in 2015, 2020 en 2025 nie. Die historiese groeikoers verwys na die jaarlikse groeikoers in oliekoek produksie oor die afgelope 14 jaar (kyk tabel 9).
Indien die versnelde tempo van die afgelope paar jaar wat plaasgevind het ten opsigte van sojaproduksie volhoubaar is, kan dit die situasie heeltemal verander. Die jaarlikse groeikoers in sojaproduksie (in ton) oor die agelope 14 jaar was 23,71% per jaar, wat hoofsaaklik teweeggebring is deur groot uitbreidings in oppervlaktes sedert 2008/2009.
Die feit dat die groei in oppervlakte gemiddeld per jaar van sojabone en canola 15,19% en 9,61% is teenoor die jaarlikse gemiddelde groei in opbrengs van 23,21% en 17,06% onderskeidelik, dui op tegnologiese verbetering wat belangrik is vir die ekonomie van 'n gewas.
Gegewe die aanname dat soja-oliekoek 75% van totale oliekoek gaan uitmaak vanaf 2015 dan impliseer dit dat daar in 2015, 1 595 502 ton soja-oliekoek benodig gaan word. Omgeskakel na sojabone is dit 1 994 378 ton sojabone wat benodig sal word om in die totale verbruiksbehoeftes te voorsien. Dit sluit nie sojabone, vir menslike gebruik in nie en ook nie uitvoere wat wel mag plaasvind nie. Vir 2020 sal die behoefte aan soja-oliekoek 1 821 793 ton wees of 2 277 241 ton sojabone. In 2025 sal dit 2 038 864 ton en 2 548 580 ton onderskeidelik wees.
Uit tabel 4 is dit duidelik dat beskermde tariewe op die invoer van lewende hawe produkte vir menslike verbruik nog steeds die belangrikste enkel faktor is wat die vraag na proteïen vir diereverbruik bepaal. 'n Verlaging in beskermde tariewe sal die vraag na proteïen vir diereverbruik laat daal en andersom met die negatiewe effek op werksgeleenthede en verlies aan buitelandse valuta.
Gegewe die projeksies en agterstand wat tans heers asook aspekte soos buitelandse valuta, werksgeleenthede ens, sal almal wat betrokke is by die canola- en veral sojaboonbedryf hernude pogings moet aanwend om nog groter vordering te kan maak.