DIE PROBLEEM VAN PSEUDOWETENSKAPLIKHEID IN SA – Roedolf Botha – Dialogue Community
DIE PROBLEEM VAN PSEUDOWETENSKAPLIKHEID IN SA – Roedolf Botha
Claassen haal 'n paar mislukte pogings aan om godsdiens te probeer verklaar en besluit dan om eerder van 'n 'God-meem of godsdiens-meem' te praat. Dit is 'n term wat hy net so oorneem van Richard Dawkins se poging om 'n parallel te trek tussen hoe gene in organismes oorgedra word en hoe idees (of meme) in 'n kulturele konteks versprei. Gene word gekopieer van die ouers na hul nasate, van een generasie na die volgende. Ooreenstemmend hiermee is 'n meem enige verstandskonstruk wat gerepliseer word van brein na brein via enige vorm van kopiëring. (Dawkins volgens Claasen 2012). Aangesien beide Claassen en Dawkins materialiste is (d.w.s., hulle ontken die bestaan van 'n nie-materiële wêreld) sou 'n mens graag wou sien dat hulle 'n ordentlike verklaring vir die ontologiese status (ontologie is die afdeling van filosofie wat vra na wat dinge eintlik is) van meme gee. In doodgewone Afrikaans: ons het nou gehoor hoe meme voortplant, maar wat is hulle nou eintlik? Hoe baken jy 'n meem af? Is dit byvoorbeeld 'n hele liedjie, of slegs een noot op 'n slag? En hoe word daar vir hulle teenwoordigheid getoets? Claassen benadruk juis graag dat feite aan wetenskaplike standaarde moet voldoen. Daar is twee maniere waarop dit kan geskied. David Hume onderskei tussen sg. relasies van idees (relations of ideas) en 'matters of fact'. Die oorspronklike skrywe lees:
Wat ons opval is die emosionele belewenisse aangaande godsdiens wat die meeste van die skrywers se wending tot ateïsme of agnostisisme vooraf gegaan het. Dave Pepler (p 76) vertel hoe Johanna van Rooj by die deur van die kerk moes staan en huil by die begrafnis van Dave se pa wat oorlede is aan 'n hartaanval op 57. Hy sê dat dit die laaste dag was dat hy voet in die kerk gesit het en sedertdien het hy nog geen rede weer gekry om sy opinie te verander nie. Nog 'n voorbeeld is Alex Valentine (p 134) wat ontnugter is deur apartheidspolitiek en waarna hy sterk vertwyfeling beleef het. So ook is Willemien Brümmer (p 203-204) is redelik ernstig verneder op 'n ASCV kamp omdat sy eerlike vrae gehad het, waar onvolwasse en onsensitiewe Christene haar gedemoniseer het en die Bybel in haar keel probeer afdruk het! Sy vertel: "Tuis het ek my ma in trane vertel – en daarna enige verbintenis met die ACSV verbreek". Alhoewel hierdie emosies geheel en al verstaanbaar was en daar beslis onregte teen hierdie persone gepleeg is, kan hierdie belewenisse so 'n sterk emosionele filter word dat opinies gekompromitteer kan word. Hierdie saak is geweldig belangrik aangesien hierdie skrywers daarop aanspraak maak (met die uitsondering van Willemien Brümmer) dat hulle rasionele 'masjiene' is wat nie toelaat dat emosie hulle gesonde oordeel besoedel nie. Saam met hierdie voorbeelde is daar sterk emosies te bespeur in die taalgebruik van die skrywers, sterk negatiewe emosies jeens godsdiens en geloof in die algemeen. Die onverbiddelikheid en eensydigheid waarmee godsdiens en geloof summier afgemaak word sonder enige moontlikheid vir heroorweging, maak ons geweldig besorg oor die openheid van sommige van die skrywers as 'wetenskaplikes' en laat ons wonder hoeveel emosie betrokke is onder die dekmantel van die 'rede'. Sommige aannames en vooroordele is so sterk dat dit lyk asof sommige skrywers geloof nooit as sinvol sal beskou nie – al sou die dooies opstaan. Hoor hoe praat Piet Croucamp (p 150): "My weersin in godediens is te groot om ruimte te laat vir enige sporadiese behoefte daaraan". Wat Croucamp eintlik hier erken is dat hy soveel negatiewe emosie beleef dat hy die moontlike goeie in godsdiens of geloof nie eers sal raaksien nie. "…Ek het nie aan post-traumatiese stress gely nie en ek het ook nooit weer 'n oomblik van vertwyfeling ervaar nie… Die oomblik toe ek die eerste keer na myself as 'n ateïs verwys het, het god en godediens 'n primitiewe verskynsel geword waarop ek neersien." Croucamp se openlike aggressie verblind hom totaal en al vir enige nuwe insigte en moontlik ook vir insig in sy eie vakgebied. Is dit die houding wat 'n denkende persoon kenmerk?! As daar een eienskap is waaroor 'n wetenskaplike immers behoort te beskik, behalwe sy vermoëns en skoling as navorser, dan is dit om op 'n volwasse manier om te gaan met sy persoonlike gemoedstoestand en gedurig oop te wees vir waarheen 'n gesprek of getuienis ook al mag lei. Dit lyk egter of sommige gegewens in die wetenskap vir sommige skrywers maar net die verskoning gebied het om God uiteindelik opsy te kon skuif, maar dat daar eerder baie sterk persoonlike redes is waarom sommige van hierdie mense teen geloof kies. 'n Mens kan nie help om te wonder of dit party van Claassen se gespreksgenote nie meer sal baat om eerder met 'n goeie sielkundige te gaan praat nie.