’n VERSTOMMENDE verhaal van ’n Vrystaatse Boeremeisie wat bykans ’n halfeeu nadat sy in die Anglo-Boereoorlog (ABO) ’n Britse offisier opgespoor het wat haar wreed verkrag het, word ná 110 jaar vir die eerste keer openbaar gemaak.
Die verhaal van Susan Nell, wat ná die verkragting op 17 jaar deur offisiere in die Winburg-konsentrasiekamp vir dood agtergelaat en deur ’n Basotho-egpaar gesond gedokter is, behoort lesers oor die wêreld te skok, aan te gryp én in trane te hê.
Nell is deur ’n Boereverraaier in die kamp letterlik vir die wolwe gegooi is en hoe sy deur die Samaritane gered is toe sy bloeiend van die wa geval het wat haar na ’n ongemerkte graf moes neem.
Nell, ’n weesmeisie wie se bywoner-pa in die eerste veldslag in die oorlog doodgeskiet en wie se ma én boetie in die Winburg-kamp dood is, het later per trein na Kaapstad gevlug.
Al wat hy weet, is dat sy van Ermelo was. Hulle was egter met die uitbreek van die oorlog bywoners op ’n plaas by Heilbron.
Susan het die van van Alice Draper, ’n meisie wat Nuwejaarsaand 1902 dodelik siek in tent 19 was, aangeneem. Sy het uit die tent geglip om medisyne vir Alice te soek toe die verraaier C.P. Schutte, ’n joiner-wag van Heilbron, haar gevang het.
Susan sou Alice nooit weer sien nie. Anders as Alice sou sy dié verskriklike nag oorleef, hoewel sy vir ewig geskend sou wees. Haar stembande was aangetas en sy het altyd ’n beret gedra om die diep wond aan haar kop te verberg waar die offisier haar met ’n whiskybottel geslaan het.
Sy het ’n sielkundige geword en ná die Tweede Wêreldoorlog was sy ’n vrywilliger wat gaan help het om na die duisende aangehoudendes in die Japanse moordkampe in Birma en Thailand om te sien. Die meeste van die oorlewendes was Hollanders, Australiërs, Britte en Amerikaners.
Dit was met een van die reisende tribunale waar die vroulike slagoffers hul saak teen die Japanse en Koreaanse offisiere kon stel, dat sy die voorsittende beampte, ’n Britse offisier, herken het.
Dit is hier in Bangkok, Thailand, dat die storie van Susan Nell meer as ’n eeu ná die gruwelike verkragting die eerste keer bekend geword het.
Moolman, ’n skrywer van Vanderbijlpark wat Thailand gereeld besoek het, en ’n vriend het in die voorportaal in Afrikaans gesels toe ’n vrou by hulle verbyloop. Sy het omgedraai en aan hulle gevra of hulle van Suid–Afrika is.
“Ek besef ’n storie oor só ’n oorlog sal net vir die duur van daardie lewe iets beteken – behalwe as iemand soos ek toevallig in ’n hotel in Bangkok dit hoor,” het Moolman aan Volksblad gesê.
“Ek besef dié storie is ’n bewys good is better than bad. Die goeie sal altyd oorwin. Die Britse koningshuis het die Boere nog nooit om verskoning gevra vir wat hulle aan die Boerevroue gedoen het nie.”
The Boer Whore noem hy “historiese fiksie gebaseer op die waarheid”. Hy het die dele van haar lewensverhaal wat nie bekend is nie, ingekleur.
Susan Nell, wat die hele wêreld deurkruis het, het dagboeke en dokumente nagelaat, maar dit is vermoedelik by ’n priester in Mexiko gelaat.
“Almal ken die generaals, die De Wets en die De la Reys. Ek wil nou hiermee hulde bring aan die mense wat vergete is.
Susan Nell se as is ná haar dood in 1954, kort ná haar besoek aan Suid-Afrika, in die Winburg-begraafplaas gestrooi waar Alice Draper en haar ma en boetie begrawe lê – en waar die Britte ’n ongemerkte graf langs Alice s’n vir haar laat grawe het.