Vroutjie, Vir Ewig | vroutjie, vandag, vir altyd
July 24, 2019 July 24, 2019 ~ vroutjie	~ 1 Comment
In oorstemming met my vorige post oor om stories te preserveer vir die generasies wat kom, gaan hierdie storie oor my en Ian se begin. Nie dat dit enigsins 'n goeie voorbeeld is nie, maar ware liefde is ware liefde. Wel, dalk nie: party mense vind liefde in 'n strip club of aan die onderkant van 'n drankbottel? En om liefde by 'n onderwyser te vind, klink verskriklik, so toekomstige generasies beter hul liefde op ander plekke vind!
Ek was amper nooit single op skool nie. Ek het geglo "Die Een" bestaan, en die vinnigste manier (want ek het nog nooit te veel geduld gehad nie) om hom te vind, is om uit te gaan met almal wat my fassineer het. Die verhoudings het, in skooldae terme, eintlik nogal lank gehou – nooit minder as drie maande nie, en die langste een was 'n goeie drie jaar. Maar ek was ook nooit sonder 'n kêrel vir langer as drie maande nie.
Of ek 'n reputasie gehad het, weet ek nou nie. Ek het nie tussen die seuns rondgeval soos party meisies nie, en twee verhoudings 'n jaar was redelik min in vergelyking met my persepsie van die gemiddelde hoeveelheid verhoudings per tiener. Onthou, hoe jonger mens is, hoe langer voel 'n tydperk – ses maande nou is amper niks, maar 6 weke as 'n 16-jarige is 'n leeftyd! Op 16, kan mens skaars meer as 5 jaar van jou lewe onthou… Maar daar was ook kinders wat een of geen verhoudings gedurende hul hele hoërskoolloopbaan gehad het.
Hoe het ek so baie boyfriends gehad? Ek het geen idee nie. Ek was nie populêr nie, ek het nie make-up by die hope gedra nie (ons almal het probeer maskara skelm dra!), ek was nie die maerste, fiksste, mooiste, slimste meisie in die graad nie, en het ook nie met almal gesels of oor die weg gekom nie. Maar op die een of ander manier was daar altyd nog 'n outjie beskikbaar; 'n goeie vriend, iemand wat ek nounet ontmoet het, 'n nuweling in die skool, 'n nuweling in die kerk… En na elke verhouding het ek so bietjie beter geweet watter tipe mens ek nie wil hê nie.
My laaste hoërskool kêrel was een van die ergstes – die dwelmverslaafde psigopaat van 'n kind (wie ek steeds ewe veel jammer kry en doodbang voor is) maar daai tyd was sulke dinge nie duidelik nie. Hy sou op Potchefstroom gaan studeer het, en die college waar ek wou studeer was in die buurdorp. Máár daar is ook 'n tak in Potch gewees, en ek het hard gewerk om my ouers te oortuig dat bietjie spasie 'n goeie ding is – dat ek eerder my kursus daar moes gaan doen. Ons het vir my verblyf gekry, toere van die college gedoen, en ek moes net matriek slaag voor ek my studentelewe daar kon begin. Maar, toe gaan my oë oop, en ons breek op, en skielik kon ek nie sien wat fout is om die kursus sommer net in die buurdorp te doen nie.
Hoekom my ouers my nonsens opgeëet het, gaan my verstand te bowe, maar ek is baie dankbaar hoe hulle doodluiters die verblyf kanselleer het, my college-inskrywing na die buurdorp laat skuif het, en aangegaan het met die lewe. Ek is ondenkbaar dankbaar dat hulle nie híérdie oomblik gekies het om my te straf deur my presies te gee waarvoor ek oorspronklik gevra het nie.
Identiteit was nog altyd vir my van kardinale belang. Dis 'n moving target, maar solank as wat ek evolve, groei, 'n beter ek probeer wees, is ek tevrede. Na matriek was 'n wonderlike kans om 'n nuwe ek uit 'n kokon van my eie skepping te maak. Om almal agter te laat was nie 'n big deal nie – ek gaan nou 'n nuwe planeet ontdek vol mense wat soos ek dink, en ek kan wees wie okal ek wil. Ek onthou baie goed hoe helder ek hierdie nuwe Ek uitgedink het.
Ek sou geen van my klasmaats date nie, ek sou die misterieuse genius van 'n female nerd wees. Hulle sou almal my kêrel wou wees (hoe dan nie?), maar ek gaan net almal se vriendin wees – maar definitief nie een se beste vriendin nie! My eksentrieke styl sou seker maak ek kry almal se aandag, en my persoonlikheid sou hul belangstelling hou. Min het ek geweet hoe goed ek gaan slaag met die "mysterious genius female nerd" gedeelte, of dat ek sou flop om met niemand uit te gaan nie.
My funky klere was nie nodig om aandag te trek nie (dink ballet tutus met t-shirts en onderbaadjies, of denim speelpakkies en helder vere in my ore, of knie-hoogte stewels en kort rompies) – ek was die enigste meisie in die klas en het aandag getrek by default.
Die lektor vir my kursus in Potchefstroom se bynaam was "Krappie" – sy hare het gelyk of iemand hom nou net 'n krappie gegee het, en sy skrif was natuurlik iets verskrikliks. Hy was vriendelik, snaaks, min genoeg geïntimideerd deur my om steeds gaaf met my te wees, sonder dat hy begin hakkel het. En hy was sexy – tall, dark & handsome. Ek het van my Potch lektor gehou, en gedink ek gaan baie van hom kan leer.
My nuwe lektor het 'n gebreekte neus gehad, sy oë is nie blou of groen of grys nie maar eerder iets in die middel, sy aarbei hare het my aan Einstein laat dink en hy was nie meer as twee jaar ouer as ek nie. Hy was nog minder phased met die nuwe meisie as Krappie, en het my so te se geïgnoreer. Hy was fassinerend, en ek het gedink hy onderskat my en was vasberade om hom super verkeerd te bewys.
Die eerste drie maande van college was rof. Ek was alleen – die enigste meisie, en die seuns was ook almal nerds, en stereotipies bang om met my te gesels. Toe besef ek 'when in Rome, do as the Romans'. En ek begin myself saamnooi as hulle uitgaan vir 'n bier, en begin saam met hulle rekenaar speletjies speel. Ses maande later was ek presies wat ek uitgeset het om te wees, vriende met almal, maar steeds so bietjie eenkant. En toe begin ek met een klasmaat uitgaan.
Hy was anders as die res, want hy was musikaal en kreatief. Dinge op die rekenaar het nie sy lewe oorheers nie. Binne drie maande moes ek hom hospitaal toe vat na 'n selfmoordpoging, en ek het geweet ek wil nie eendag met 'n Engelsman trou nie. Om hom te laat verstaan dat die verhouding verby is, was moeilik, veral omdat hy geniet het om met selfmoord te dreig, maar uiteindelik het hy verstaan. Dis tydens die laaste paar weke van die verhouding dat ek vriende met Ian se vriend geraak, en hom ligweg uitgevra oor Ian.
Ek was untouchable. Almal het genoeg van my gehou, of was bang om teen my op te staan, maar ek kon doen wat ek wou. En ek het. Niemand kon iets aan my doen nie. Om onoorwinbaar te voel, is ook net moontlik as jy jonk genoeg is.
Ian het geen geduld vir sulke "speletjies" gehad nie, en vir my 'n boodskap op Facebook gestuur en die vraag wat ek sy vriend gevra het, beantwoord. En ook 'n redelike snotty boodskap gestuur dat as ek goed wil weet, moet ek hom vra, nie sy vriende nie. Vir my, was dit 'n onskuldig genoeg vraag, hoekom sy games nickname goat921 was, wat die significance van die nommers was, maar vir hom was dit nie. En my onoorwinbare houding het so bietjie gebrokkel.
Maar ek is eerlik, en was eerlik met hom dat ek net nuuskierig is (te veel), en niks meer nie. En ons het sonder einde gesels daarna. Wanneer presies ons mekaar gevind het, het ek geen idee nie. Ons eerste date was by die botaniese tuine. Die dag wat ons vir mekaar gesê het ons is lief vir mekaar, was nogal spesiaal – ons het Curse of the Ring op DVD gekyk en pizza gekoop by 'n plek wat pizza maak soos wat net klein dorpies kan maak. 'n Storm het opgesteek, en dit het ongelooflik baie gehael. Nadat ons al die skade aan die huis bekyk en onder beheer gekry het, het ek gesê ons moet by die gholfbaan uitkom, voor die hael smelt.
Dit was 'n droomwêreld in spierwit ys en mis en ligte reën. Ek het vir hom weg probeer hardloop – oor my eie voete geval en gat-oor-kop gerol – en hy het omtrent in my vasgehardloop, want mens kan nie stop op so baie ys nie. Ons het ons skoene uitgetrek en verdwaal – ons het deur damme geloop en was te verlief om koud te kry. En bietjie paniekerig geraak toe ons terug by die kar wou kom, want ons kon net 2 meter ver voor ons sien. Die ysdag is steeds een van ons gunsteling herinneringe – iets wat ons noem elke keer as dit hael, storm, reën, of wanneer ons naby die gholfbaan kom.
Kersdag 2010 was ons amptelik 'n paartjie – skelm-skelm, want ek het nog 'n jaar op college oor gehad, en hy was my lektor in daai tyd. Ons het nogal pret gehad om dit te probeer wegsteek, alhoewel dit sekerlik meer versteek was volgens ons as volgens die res van die wêreld. Hy moes toekyk hoe studente met my flirt (een besonder hardkoppige outjie het vir my juwele gebring, al het ek skaars met hom gepraat!), en ek moes stilbly soos wat een van die vroulike lektors met hom flikflooi. Ons het saam middagete in donker hoekies van die restaurant geëet – en altyd so gesit dat dit lyk asof ons daar is vir klas-doeleindes. Ons het skelm gevry in die biblioteek, totdat hulle ons daar uitgegooi het, en by die petrolstasie, en by die klerewinkels naby die college. Pouses tussen klasse en naweke was hemels – maar dit was 'n duisend maal beter toe ek uiteindelik gradueer en ons kan ophou maak of niemand weet ons is in 'n verhouding nie.
Die vryheid was ongelooflik.
Natuurlik het ons ups and downs gehad – ons is deur dieselfde plek gehuur en het regtig baie tyd saam spandeer. Vir 'n paar jaar het ons net geweet dat ons nog nie weet of die verhouding vir ewig is of nie – en dit was genoeg. Vier jaar later het ons, cliché soos wat dit is, net geweet dat dit vir altyd is – en getrou, saam huis gekoop en nou begin regmaak vir die koms van baba nommer een.
Alles saam met Ian is 'n avontuur, waarvoor ek dankbaar is vir elke sekonde.
July 8, 2019 July 8, 2019 ~ vroutjie	~ 1 Comment
Vandat ek in 'n ernstige verhouding met Ian is, het ek geweet ek wil kinders hê – verkieslik syne, maar ek sal aanneming oorweeg as dit onmoontlik is weens mediese redes (eintlik, selfs al het ons ons eie!) Toe trou ons, en die prentjie raak al duideliker. Ons soek ten minste drie kinders – een van elk! Net nie nou nie.
Teen die tyd wat ons twee jaar getroud is, het my een helfte van my brein gesê dat die tyd uithardloop – party paartjies vat jare om swanger te raak. En die ander helfte het gesê dat nóú die tyd is om te fokus op my loopbaan, op ons verhouding, op die vakansies wat ons nog op wil gaan. Toe ons derde huweliksherdenking aanbreek, het ons al twee besluit dat die volgende jaar die jaar is wat ons gaan begin probeer. Ek het alles gedoen in voorbereiding wat ek kon, tandarts, navorsing, mediese ondersoeke, nog navorsing, en die prentjie het nóg helderder geword. Dinge soos natuurlike geboorte, lapdoeke, vroedvrou, watergeboorte en borsvoeding het my "must haves" geword. En ek kon uit my nate bars, so opgewonde was ek.
Ek het presies geweet watter tipe swangerskap ek wil hê, watter tipe ma ek daardie eerste twee jaar wil wees, alles. Die swangerskap kon nie gou genoeg kom nie. En toe, probeerslag nommer een, en die baba is so waar as wragtig oppad.
As 'n tiener was ek doodbang die ouer ek vergeet hoe dit voel om jonk te wees. Ek het my gedagtes, gevoelens en daaglikse gebeure kompulsief neergepen, met die idee dat die Ouer Ek eendag dit kan lees en onthou hoe dit voel. Nee, ek het nog nie 'n woord daarvan gelees nie (dis eerlik bietjie cringe-worthy), maar die nood om te preserveer wie ek is, en wie ek was, en wie ek word, is steeds redelik sterk. Dis seker een van die hoof redes hoekom ek hier skryf. Saam met die obsessie om die Jonger Ek te preserveer, wou ek ook weet wie my ma was, 30 jaar gelede. Wie was sy toe sy my pa ontmoet, hoe het sy geweet hulle gaan trou, hoe het hulle besluit om kinders te hê? Was dit moeilik om my ma te wees? Was dit moeilik om Vrou en Ma en Inkomstewinner en Dogter en Skoondogter en Huisvrou en Chef en Taxi te wees? Het sy haarself verloor, of haarself gevind? Het sy skoolvriende verloor as gevolg van my? Of het sy my gekry omdat sy hulle ontgroei het?
Dis nou nie die diepste vrae in die wêreld nie, maar ek wou weet wie is hierdie eintlik geheimsinnige wese wat elke aand aandete voorsit. Maar sy kon nie onthou nie, kon my nie antwoord nie, en het nooit iets neergeskryf sodat ek kon insig kry oor waar sy werklik vandaan kom nie. Die vrae het verander gedurende verskillende tye in my lewe – wie was my ma se eerste maatjie op skool, wat het sy gedoen as haar boeties stout was, wat het sy oor vakansies gedoen, hoe het sy klere gekies, wat het hulle op dates gedoen, hoe was haar matriekafskeid, hoe was haar eerste werk?
So, om my kinders se vrae te kan antwoord, het ek dit alles neergeskryf. Met my geluk stel hulle nie eers eendag daarin belang nie, maar dalk doen my kleinkinders. Dalk, oor 50 jaar, wonder een van hulle hoe hulle ouma en oupa ontmoet het. Of wat hulle ouma gedink het toe sy swanger was. Daarvoor het ek gehoop om te minste 10 asemrowende blog posts te hê oor hoe ek elke maand van swanger wees geniet en embrace. Dat elke oomblik magies is, dat ek voel soos 'n Wonder Woman wat hierdie wonderwerk groei. En, tot my spyt, is hier meer posts wat neig na die negatiewe kant van swangerskap.
Die towerkrag van 'n gloeiende ma wees, is soort van geruïneer deur my gekreun en steun as ek 'n sokkie probeer aantrek. Of oor die nuwe vetrolletjie (of ekstra boob?) wat by my sportsbra ontsnap. En steeds, al is dit dinge wat ek sal verkies Baba nie weet oor sy eie wording nie, hier is dit, vir die wêreld om te sien. Miskien voel my dogter eendag dieselfde, en sy is bly sy is nie die enigste een nie? Hopelik leer my seun dat swangerskap nie maanskyn en rose is nie, en pas sy swanger vroutjie ekstra mooi op.
En intussen, gaan ek steeds probeer bewaar wie ek wanneer in my lewe is, wat ek dink en hoe ek voel – dalk maak dit interessante leesstof wanneer ek en Ian op die ouderdom van 80 op die stoep sit en ons lewe agteruit bestudeer.
July 2, 2019 July 2, 2019 ~ vroutjie	~ Leave a comment
Ek is net-net verby die halfpad punt van 'n baba inwendig groei, en begin so af en toe soort van voel of 'n alien onder my vel rond seil, of borrels wat bars hier en daar. Ek verstaan deesdae hoekom niemand vir my kon verduidelik waarvoor om uit te kyk nie – sonder om dit self te voel, is dit so te sê onmoontlik om te beskryf.
Voorheen het ek glad nie swanger gevoel nie – ek was fiks genoeg om skaars iets om die maag te wys, en het niks ooit gevoel nie, en het waarlik 'n "maklike" swangerskap in vergelyking met baie ander vroue. Realiteit het ingeskop vir ongeveer vier ure na elke sonar, maar dit was dit. Die laaste twee weke het my boep 'n behoorlike verskyning uit nêrens uit gemaak, asook die rare borrels so af en toe. Vandag met die sonar kon hulle vir my wys waar baba se kop en voete is, so daardeur kon ek vir so rukkie aflei wanneer hy my skop en wanneer hy my slaan. Nou voel ek soos 'n slagoffer van inwendige domestic violence. Maar net 'n bietjie, hy is (nog) nie regtig baie sterk nie.
Hoe Ian met my uithou, weet ek wragtig nie. Gisteraand het ek 'n volkoom onrasionele ineenstorting gehad omdat ek soos 'n dikgevrete olifantjie voel in my oefen klere. My boobs val bo uit, my pens val onder uit, my oefenbroek se rek rol af as ek hom probeer optrek om die boep toe te maak, en ek kreun en steun soos 'n basset hound wanneer ek probeer tekkies aantrek.
Ek was veronderstel was om my weeklikse joga aan te durf – moeiliker as wat mens sal verwag van joga, en nog effens moeiliker met 'n pens (maar hey, watokal die vroedvrou aanbeveel) en toe is dit net te veel om soos 'n opgestopte seekoei te voel (en lyk). Hoe moet ek nog gaan probeer my tone raak, as my hemp nie eers my heupe raak nie! En my broek gaan maak dat ek almal flash. En my man se hemde is steeds ver te groot en gaan bo-oor my kop val. En dan nog skoene aantrek, net om dit daar weer uit te trek! Dit was baie ugly crying – snot en trane en make-up en effens brutale moord van sommige van skuldige kledingstukke. En Ian wat net glimlag en troos en sê hy verstaan, en dat ek die joga moet los vir die aand.
Ongelukkig het hy saam met die klere bietjie deurgeloop, want hoe durf hy sê ek moet joga net los vir die aand. Ek het minder as 20 weke, 20 joga klasse, oor om kraamvriendelik buigbaar te raak, elke week en elke klas tel! Maar nadat my toppie vlieglesse deur die huis geneem het, gevolg deur sokkies en 'n skoen, het ek agter gekom dat hy dalk reg is. Vir die instrukteur se onthalwe ook.
Laas naweek wou ek oefenklere gaan soek wat magie-vriendelik is, maar familie en vriende het my afgeraai, want oor 'n maand gaan ek dalk weer nuwes nodig hê; Ian se hemde is die slimmer plan, en het dit sin gemaak op die tyd. Nou het ek besluit 'n goedkoop hemp, broek en bra vir joga gaan dalk net hou vir 'n maand of 2, maar dit gaan vele ander items se lewensduur verleng, en is dus die geld werd. Dis nou as ek iets in die gewone winkels vind, maar ek is effens hoopvol.
Verder het ek gelees dat party vroue se voete 'n hele nommer grootte vergroot tydens swangerskap. Ek het vier pare skoene , elk meer as 'n duisend rand werd, wat my dalk nooit weer gaan pas nie! En wat as ek nooit weer in my gunsteling klere pas nie!! Hoekom moet ek alleen die prys vir 'n baba betaal, wat ons albei gemaak het? En ons soek baie meer as een kind – gaan ek by 'n skoen nommer 10 trek teen die einde? Hoe maak mens enige permanente klerekas of leefstyl besluite as jy nog kinders wil hê? En hoekom sal jy nog kinders wil maak as die prys vir een ongebore baba reeds so hoog is?
Die silwer randjie – ek is oortuig hierdie gevoelens gaan vergete wees binne 'n week (dankie, pregnancy brain!), en as nie, dan teen die tyd wat baba in ons arms en harte is…
June 27, 2019 June 27, 2019 ~ vroutjie	~ Leave a comment
Vir ons huweliksherdenking, hou ons daarvan om op vakansie te gaan. Nie net ver nie, maar ook sonder al die geroesemoes van Gauteng – ooms en tannies en oumas en vriende en familie en wie weet wie nog wat vuis slaan om ons naweke vol te maak. Ek is baie nader aan my eie familie as wat my man aan syne is, en ons het ons bes probeer om niemand te beledig tydens trouplanne en uit die huis trek en nou met die swangerskap nie. Dit het veroorsaak dat ons konstant na duisende braais, middagetes en ontbyte genooi word – wanneer ook al iemand in die dorp is, sal hulle probeer by ons 'n draai maak, en ons sal so tegemoetkomend as moontelik wees.
Dus kry ons baie geskenke by kombuistees, en as ons 'n pap wiel êrens kry, is daar altyd iemand wat uit hul pad sal gaan vir ons. Dis nogal lekker om omring te wees deur mense wat omgee.
'n Onvoorsiene newe-effek van 'n goeie verhouding met almal, is dat meeste van hierdie mense afgetree is, en heeltemal kontak verloor met die ritmes van ons werkende individue se daaglikse bestaan. Hulle verstaan nie dat ons nie net 'n dag se verlof kan neem wanneer hulle lus is om vir ons te kook nie, en dat ons naweke net twee dae lank is, en dat hulle een van amper 10 paartjies is wat ons probeer lok vir die naweek. Ons naweke is gewoonlik twee maande vooruit vol bespreek. Dit kan nogal oorweldigend raak, veral wanneer ons agter kom hulle wil slegs hê ons moet kom kuier omdat hulle kêrel besig is, omdat hulle dogter die kleinkinders nie wil bring nie, of omdat 'n rekenaar gebreek het en ons moet die ding kom opwek uit die dood. Dan voel ons misbruik, en is sommer glad nie meer lus om so hard te probeer die verhoudinge handhaaf nie.
Met 'n swanger pens probeer die hele spul nóg harder om ons gereeld te sien, en wanneer hulle ons sien, is hulle heeltyd besig om onnodige, goed-bedoelde raad uit te deel en aan my te vat terwyl Ian in elk geval iets moet regmaak vir hulle. Ons verstaan hulle kinders is te pateties (of dalk net ewe moeg) om hierdie takies vir hulle (oor en oor) te doen, maar ons het tog ook ons eie dinge om te doen.
Wat my smoorkwaad maak in onder 0.5 sekondes, is die feit dat hulle vreeslik manipulerend raak wanneer ons die dag "nee" sê. Dan het hulle 'n geskenk vir die baba gekoop, en ons moet dit kom optel (in 'n ander dorp) – toevallig was my ma in die area en ek vra haar toe om dit op te tel, met 'n baie mooi dankie-boodskap aan die Tannie. My ma is skaars tuis, toe die Tannie bel om te laat weet dat sy vergeet het om iets anders vir my ma te gee, en ons móét dit die naweek optel. Ons het toe al reeds planne gehad om die volgende naweek by hulle te kuier, maar nee, ons móét nou dadelik dit doen. Wanneer ons sê dat ons regtig nie kan nie, sal hulle ons ignoreer, of laat skuldig voel – dinge waarop ek weier om te reageer, maar steeds – die cheek dat 70-jariges sulke nonsens probeer!!
Uit die bloute kontak een Ian se universiteitsvriende hom – hy het 6 maande terug Stellenbosch toe getrek, en die maatskappy kort sagteware developers baie dringend. Hulle sal ons 'n ekstra groot verhoging gee om Kaapse behuising te kan bekostig, asook betaal vir die trek daarheen. Wat 'n ongelooflike geleentheid!!
Behalwe ek is 5 maande swanger, het reeds meeste van die mediese uitgawes vir die volgende paar maande hier bo betaal, en ten minste 80% van ons ondersteuningsnetwerk is hier bo. Prakties is dit nie moontlik vir ons om binne die volgende 6 maande Kaap toe te trek nie. Maar die geleentheid laat mens wonder wat mens wel kan doen, wil doen, sal doen…
Ek het familie in die Kaap ook, waar my man niemand het nie. En ons ouers is finansieel in staat om gereeld te kom kuier, en ons by hulle ook. Maar meeste van die irriterende, wel-menende ooms en tannies gaan ons dalk net een keer 'n jaar nou sien, eerder as een keer 'n maand. My skoonma gaan nie die baba kan oppas nie, en ons gaan 'n dagmoeder of iets moet vind. Ons het niemand daar wat ons gaan kan ondersteun met enigiets nie. Dis emosionele en fisiese spanning wat saam met 'n eerste baba gepaard gaan, saam met die druk van 'n nuwe begin in 'n ander provinsie – hoe oorleef mens!
Maar dis 'n skoon begin – ons kan wegbreek van alles wat voel of dit ons versmoor in Gauteng. Ons wik en weeg gereeld of ons ook soos die hordes ander mense landuit moet vlug. As 'n miskien-dalk-eendag trek na die moederstad so skrikwekkend is, hoe ondraaglik is 'n trek na die buiteland dan nie!
June 10, 2019 ~ vroutjie	~ 2 Comments
Genadig is die Dood
June 5, 2019 June 5, 2019 ~ vroutjie	~ 4 Comments
My oupa (97) en ouma (90) se gesondheid was ongelooflik goed tot ongeveer 2 jaar gelede. Dit was asof alles gelyk begin afdraande gaan het.
Vir voor die hand liggende redes het ons verwag dat my oupa se gesondheid eerste die emmer gaan skop, maar my ouma het eendag gestruikel (letterlik) en in 'n gat van depressie verval. Dit is asof sy eensklaps bewus geword het van haar eie sterflikheid. Sy het ophou eet, as gevolg van die ligte rugbesering het sy ophou loop en skuifelend haar pad deur die huis gemaak. My ouers moes begin om voorafbereide etes vir hulle te bring, want sy sien nie kans vir kosmaak nie (en my oupa is in 1922 gebore, mans het nie kos gemaak nie.) Met afpersing en omkopery het ons haar oortuig om 'n biokinetikus te sien – en binne twee weke het sy ons spoggerig gewys hoe goed sy haar tuis-oefeninge regkry. Die biokinetikus het my ouma se beweeglikheid terug getoor in minder as 'n maand, maar oor die depressie kon ons nie veel meer doen nie.
Dis waar wat hulle sê, healthy body, healthy mind. En die val het my ouma se verstandelike gesondheid aangetas – en daardeur haar fisiese gesondheid ook. Minder as 6 maande later het my oupa die eerste keer in die hospitaal beland, en veelvoudige verstopte hart-are is gevind. Die dokters het 'n pasaangeërs oorweeg, besluit hy is te swak, en suurstof en ekstra pille voorgeskryf. Ná 2 weke is hy terug huis toe, en drie maande later is my ouma opgeneem met 'n soortgelyke diagnose. Hierdie is ou mense wat minder as 'n jaar gelede nog sit-ups en push-ups voor ontbyt gedoen het, en hul Eden van 'n tuin onderhou het. Elke hospitaal verblyf het hulle meer verswak huis toe gestuur – die lê is sleg vir hul spiere en die hospitaal is sleg vir hulle gemoed. Ons het dag-verpleegsters aangestel – as my ouma val, kan my oupa haar nie help nie, en anders om.
Maar die hospitaalbesoeke het aanhou meer raak soos wat hul harte minder effektief pomp. Die dag-verpleegsters het 24/7 verpleegsters geraak. Die tuin-natmaak-uit-'n-rolstoel het 'n rolstoel rit deur die tuin geword. Vroeg in die bed klim het verander in 'n middagslapie, in 'n oggend-en-middag slapie, en toe net wakker om te eet sodat hulle pille kan drink. Doeke is nie meer net vir glipsies nie. Koekies saam die koffie het weggeval en die verpleegsters moes my oupa voer. My ouma pik-pik net om niemand aanstoot te gee nie.
Twee weke gelede kry my pa 'n oproep van 'n paniekerige verpleegster – my oupa se hande is potblou en hy lyk vreeslik, hulle weet nie wat om te doen nie. Daar gekom, die ambulans gebel, ouetehuis paramedici gebel, en hy is in 'n buurdorp se hospitaal opgeneem, waar daar meer spesialiste is. Die staf daar het vir my ouers gesê dat dit nie goed lyk nie – hy het longontsteking opgedoen, alhoewel sonder simptome – moontlik omdat hy 20+ uur per dag geslaap (gelê) het. Hulle het my ouers aangeraai om een of ander belangrike Rooi Vorm te teken, waarop dit aanwys dat hy nie ge-resusitate mag word nie, en dat hulle nie life-support masjiene sal gebruik om hom aan die lewe te hou nie.
My pa, die landdros, kon nie die besluit maak nie, en het uitgestel deur eers met die familie te wil gesels. Almal was pro-Rooi Vorm – my oupa het geen kwaliteit lewe oorgehad nie, en om dit onnodig uit te rek is wreed. Deur nóg uit te stel om die vorm te teken, het die hospitaal geen keuse gehad as om 'n ventilator te gebruik nie. My pa het toe wel die aand die vorm geteken: geen verdere masjiene gaan op hom gesit word nie.
Toe my pa my vertel dat my oupa op 'n ventilator is, het hy die woorde gebruik: "anders sou hy versmoor". Ek moes op daardie oomblik besef het dat my pa nie die gevreesde Rooi Vorm verstaan nie, en dat enige tekort aan behandeling vir hom gaan vertaal in versmoor, vergiftig, verdrink, vermoor…
My oupa se niere gee in, en my pa druk die hospitaal vir behandeling – maak nie saak wat dit is nie. Die hospitaal het oorspronklik geweier om dialise op my oupa te doen – dis dan een van die masjiene wat die Rooi Vorm verban, en ons almal is mos op dieselfde bladsy dat ons nie sy lewe verder wil uitrek nie. So maak my pa die Rooi Vorm ongedaan, en my oupa word behandel met dialise. Hy oorwin die longontsteking, en my pa is in sy noppies omdat hy geslaag het om nie net my oupa nie te vermoor nie, maar ook om sy lewe te red.
Saterdag het my oupa se hart geheel en al ingegee – die dialise was te veel gewees. My pa het my oupa se lewe verleng met twee weke. Twee weke, waar my ouma haarself moeg stres om die besoek saam hospitaal toe te maak. Twee weke waar my ouers te veel verlof moes insit om by die hospitaal uit te kom. Twee weke waar my ma van haar verstand af gaan omdat sy niks van haar eie lewe oor het nie. Twee weke wat my pa styf trek elke keer wat die foon lui, omdat dit "Die Oproep" kan wees. En toe kom Die Oproep.
Vir oulaas het hulle hospitaal toe gejaag, waar hulle kyk na nommers op die masjiene wat veronderstel is om my oupa lewendig te hou. Nommers wat nie sin maak nie, soos bloeddruk 11/10, 'n hartklop van 20 kloppe per minuut, 'n suurstof tekort alhoewel daar geen ooglopende rede daarvoor is nie. En toe die simpatie in die verpleegster se oë toe hulle vra of die masjiene reg is. Die laaste asem – niks anders as enige ander asem vir my oupa nie en die, alhoewel langverwagte, maar steeds aaklige, finale oomblik vir my pa.
Persoonlik het ek gehoop my oupa sterf twee weke gelede al, by die huis met my ouma se hand in syne, haar lippe op sy voorkop, voordat die ambulanse kom en sy dood stroop van persoonlikheid en liefde. Laat hy eerder versmoor in liefde en genade, as verdoof in 'n koue hospitaal. ​