1 Tessalonisense 2:4b is 'n goeie samevatting van die gedagtelyn in die tekste vir hierdie Sondag: Ons wil nie die guns van mense probeer wen nie, maar doen wat God verwag. Om Hom met integriteit te dien vir wie Hy is en nie om mense te beïndruk nie, dit is ons roeping. Die liturgie sal dus gerig wees op oorgawe en toewyding aan die enige en unieke Drie-enige God, Vader, Seun en Heilige Gees.
7Moses het 'n tent gevat en dit ver buite die kamp gaan opslaan. Hy het dit die tent van ontmoeting genoem. Elkeen wat na die wil van die Here wou vra, het na die tent van ontmoeting buite die kamp gegaan. 8Elke keer wanneer Moses na die tent toe uitgegaan het, het die hele volk opgestaan. Elkeen het by die ingang van sy tent bly staan en Moses agterna gekyk tot hy in die tent ingaan. 9Sodra hy ingaan, het die wolkkolom afgekom en by die ingang van die tent van ontmoeting gaan staan, en dan het die Here met Moses gepraat.
10Wanneer die hele volk die wolkkolom by die ingang van die tent van ontmoeting sien staan, het elkeen by die ingang van sy tent gebuig in aanbidding. 11Die Here het direk met Moses gepraat soos 'n man met sy vriend. Daarna is Moses terug kamp toe, maar sy assistent, die jongman Josua seun van Nun, het nie die tent van ontmoeting verlaat nie.
In Matteus 22 vervolg Jesus sy gesprek met die Fariseërs met 'n derde gelykenis oor die reaksie van genooide gaste na 'n bruilofsfees met die implisiete betekenis dat die Fariseërs optree soos die eerste genooides wat die uitnodiging geweier het (22:1-14). Daarmee onderstreep Jesus finaal hulle onbetroubaarheid. Die gelykenis word opgevolg met drie vrae wat die Fariseërs in reaksie daarop aan Jesus vra: oor belasting aan die keiser (22:15-22), oor die opstanding van die dooies (22:23-33) en die groot gebod in die wet (22:34-40). Dit is almal vrae wat Hom polities, godsdienstig en eties probeer vastrek, hoewel Jesus net te uitgeslape is vir hulle met sy deeglike praktiese antwoorde. Jesus sluit sy wedersydse gesprek met hulle af met 'n eie vraag wat Hy aan hulle rig oor Sy identiteit waarop hulle geen antwoord gehad het nie (22:41-46). In hoofstuk 23 sal Hy 'n omvattende oordeel oor hulle uitspreek.
Lied 199 "Loof die Here uit die hemel vs 1,2,3″
Opsomming van die wet: (Matt 22)
Skuldbelydenis: Lied 278 "Hoor ons bid o Heer 1" (2 maal)
Riglyne om te lewe
Toewyding: Lied 284 "Laat Heer U vrede deur my vloei 1,2,3"
Die Here regeer,
Aan die gemeente wat aan God die Vader en die Here Jesus Christus behoort.
(1 Tessalonisense 1)
Opsomming van die wet (Matt 22)
6As ons beweer dat ons aan Hom deel het, en ons lewe in die duisternis, lieg ons en handel ons nie volgens die waarheid nie. 7Maar as ons in die lig lewe soos Hy in die lig is, het ons met mekaar deel aan dieselfde gemeenskap en reinig die bloed van Jesus, sy Seun, ons van elke sonde.
9Maar as ons ons sondes bely—Hy is getrou en regverdig, Hy vergewe ons ons sondes en reinig ons van alle ongeregtigheid. (1 Johannes 1)
Riglyne om te lewe: Johannes 15:9-17
(Dele uit die bydrae van 16 Oktober 2011 by seisoenvanluister.co.za)
Flam 326."Ek Vertrou Nie Op Geld Nie (Alleen Op Die Here)"
Geloofsbelydenis ahv Lied 468
Skriflesing Matteus 22:15-22
Carolyn Brown merk tereg op dat die konsep van belasting kinders glad nie interesseer nie. Miskien is die beginsel om aan God te gee wat Hom toekom (soos in die fokusteks) meer van toepassing.
'n Praktiese manier om hieraan gestalte te gee is om die kinders deel te maak van die invordering van die offergawes en wanneer hulle die offers vorentoe bring, 'n gebed te doen waarin God gedank word wat aan ons gee sodat ons bydraes kan teruggee.
Lees dalk eers die fokusteks uit "Die Nuwe Testament vir Kinders" deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999:
Moet Mens Belasting Betaal?
15–17 'n Klomp van die godsdienstige leiers* wou Jesus in die moeilikheid bring by die politieke leiers. Hulle is toe saam met 'n paar van koning Herodes se familielede na Jesus toe. Vriendelik sê hulle vir Hom: "Ons weet jy praat altyd die waarheid. Jy sê wat God sê en probeer nie om mense gelukkig te hou nie." Toe vra hulle Hom: "Dink jy dis reg om belasting aan die keiser te betaal? Hy is mos 'n Romein, en ons is Jode."
18–20 Jesus het geweet hierdie mense is nie eerlik nie. Hy sê toe vir hulle: "Julle klomp skelms! Vir wat wil julle My in die moeilikheid bring? Gee gou vir My 'n geldstuk." Hierna vra Jesus vir die mense: "Wie se kop is op hierdie geldstuk?"
21–22 "Die keiser s'n," antwoord hulle.
"Wel, as hierdie geld waarop die keiser se kop is aan hom behoort, moet julle dit aan hom teruggee," sê Jesus. "Gelukkig hoef julle net van julle geld aan die keiser te gee. Maar julle moet julle hele lewe aan God gee!"
Die mense wat Jesus in die moeilikheid wou bring, het nie geweet wat om te antwoord nie. Toe draai hulle maar om en stap weg.
Mense betaal dikwels nie graag hulle skuld nie. Om te kul, en koste te ontduik, is byna deel van die menslike natuur, sê Steven Levitt in Freakonomics. Jy kry dit oral, in elke sfeer van die samelewing.
Hoe mense kul, is dikwels moeilik om te ontsyfer. Soms is dit egter oorweldigend wanneer dit aan die lig kom. Neem die aand in die Lente van 1987 toe sewe miljoen Amerikaanse kinders oornag verdwyn het. Dit was die aand van 15 April. Die Departement van Binnelandse Inkomste het 'n reël verander. In plaas daarvan om bloot die naam van elke afhanklike kind te lys, moes belastingbetalers nou ook die identiteitsnommer van elke kind op hul opgawe lys.
Toe die son die volgende oggend opkom, na die afsluiting van die belastingseisoen, was daar sewe miljoen minder kinders in die VSA. Dit verteenwoordig een uit tien van alle afhanklike kinders in die VSA.
Dis dalk veral by die betaal van belasting dat mense kul. En nie net burgers nie. Staatsorgane kul ook, wanbestee die fondse of wend dit vir eie gewin aan.
Dink aan die betogings op 8 Oktober 2014 in Parys, omdat die munisipaliteit gelde wat vir elektrisiteit betaal word nie gebruik om Eskom te betaal nie. Dié dorp word nou reeds lank deur 'n algehele kragonderbreking in die gesig gestaar.
Net soos die staat sy burgers verantwoordelik hou om eerlik hul belastingverantwoordelikheid na te kom, moet burgers die staat ook verantwoordelik hou om hul geld reg aan te wend. Miskien sal die Nkandla-sage nog een van die grootste voorbeelde hiervan in Suid-Afrika word.
Aan die einde van September 2014 het blanke inwoners van Molteno in die Oos-Kaap saam met die inwoners van die informele nedersetting begin betoog oor die swak omstandighede in dié nedersetting. Wit en swart het saam strate wettiglik afgesluit en getoi-toi, omdat ál die burgers van die dorp die lot van sommige op hul kollektiewe skouers geneem en verantwoordbaarheid van die plaaslike owerheid geëis het. Dit het die atmosfeer om die dorp, en onderlinge verhoudinge, radikaal verander. Dit verhoog ook die kanse van suksesvolle protes aansienlik, en het verhoed dat die protes hande uitruk.
Ons teks val binne die Matteusverhaal tydens die gebeure van Jesus se laaste week in Jerusalem (Matt 21:1-25-46). Konflik met die Joodse geestelike leiers was op 'n breekpunt. Jesus hou niks terug om die waarheid voor almal oop te maak nie en dit ontstel die Fariseërs geweldig. Hulle wrewel teen Jesus neem daagliks toe en op verskillende maniere probeer hulle Hom in 'n situasie kry waar hulle Hom kan aankla of in onguns bring.
In die voorafgaande drie gelykenisse het Jesus die geestelike leiers van Israel ontbloot vir wie hulle werklik is. In stede dat die waarheid in die gelykenisse hulle tot inkeer bring, spoor dit hulle eerder aan om Jesus op hulle beurt in 'n posisie te plaas waar hulle Hom kan aankla voor die mense.
Koalisie teen Jesus
Die Fariseërs was die Joodse geestelike leiers wat hulle toegelê het op die studie van die wet van Moses. Hulle het hulleself gesien as die kenners van die Skrifte wat dit die beste kon interpreteer en verduidelik aan God se volk. Hulle het dus gevoel hulle sou die eerstes wees wat die beloofde Messias sal herken wanneer Hy kom. Jesus se aanhoudende verkondiging dat Hy die Messias was, het hulle ontstel en 'n groeiende wrewel in hulle opgewek.
Die Fariseërs se haat vir Jesus was so intens dat hulle bereid was om saam met Herodiane te werk. Dit was inderdaad uitsonderlik. As self aangestelde bewakers van God se waarheid vir God se volk het hulle geen liefde gehad vir die Romeinse onderdrukkers wat oor hulle geheers het nie.
Aan die ander kant was die Herodiane waarskynlik Jode wat bepaalde bande met die familie van Herodes gehad het. Daar is nie baie oor hulle bekend nie, maar ons kan aanneem dat hulle nie duidelike geestelike waardes gehad het nie. Vanuit hulle politieke voorkeure het hulle die Romeinse beheer in Palestina ondersteun. Die ontsteltenis wat Jesus in hulle veroorsaak het, was omdat Hy 'n paar dae tevore deur die skare Jode as Koning van die Jode in Jerusalem verwelkom is (Luk 19:37-38).
Hierdie twee groepe wat op teenoorgestelde pole gestaan het, het verenig in hulle teenstand teen Jesus. As "koalisie teen Jesus" het hulle Hom opgesoek waar Hy tussen baie mense was. Hulle doel was om Hom in 'n valstrik te lei. Alhoewel hulle niks anders as haat teen Hom gekoester het nie, spreek hulle Jesus met baie vleiende woorde toe. Hulle beskrywing was ironies genoeg baie akkuraat
"Eerlik en getrou aan die waarheid"
Soos hulle gesê het, het Jesus nie net sy menslike mening eerlik uitgespreek nie, maar dit beskryf as God se woorde deur Hom (Joh 8:26, 28). Mense se opinie van Hom het geen effek gehad op sy vaste voorneme om getrou aan die waarheid net die wil van God bekend te maak nie. Vanuit 'n ander hoek gesien, net soos die duiwel geen waarheid in hom het nie (Joh 8:44), so het Jesus niks anders as die waarheid in Hom gehad nie. Die Fariseërs en Herodiane het dit verbaal bely, maar nie met die hart geglo nie. Dit het geen persoonlike waarde vir hulle gehad nie.
Spreuke 26:23 beskryf hulle baie goed: "Soos om 'n potskerf met silwer oor te trek, so is dit om slegte bedoelings agter mooi woorde weg te steek." Om die waarheid aangaande Jesus te praat sonder dat dit jou hart raak, is om jouself met jou eie woorde te veroordeel. Dit is presies wat hierdie mense gedoen het sonder om dit te besef.
Na die vleiende inleiding oor hoe Jesus altyd die waarheid praat, stel die groep hulle strikvraag: "Is dit reg om aan die keiser belasting te betaal of is dit nie?"
Die vraag wat die Fariseërs en Herodiane aan Jesus gevra het, het aan die hart van baie Jode geraak. Die Jode het hulleself as 'n teokrasie gesien. Hulle is deur God regeer. Toe die heidense Rome beheer oor die land neem, hulle onderwerp en belasting begin hef, voel hulle hulle gee wat aan God behoort aan die keiser van Rome.
Die Romeinse regering het inderdaad 'n uitgebreide belastingsisteem gehad. Naas belasting op hulle lande/ besittings, was daar handelsbelasting, inkomstebelasting, pad- en hawebelastings en dan die sogenaamde sensusbelasting. Dit is waarskynlik na hierdie laaste kategorie waarna die Fariseërs se strikvraag verwys. Elke persoon in Judea moes jaarliks individuele of persoonlike belasting aan die Romeinse regering betaal. Nodeloos om te sê, hulle het hierdie belasting gehaat.
Waarom het die Fariseërs juis hierdie tema vir hulle vraag gekies? Wat wou hulle bereik? As Jesus geantwoord het dat hulle wel belasting moes betaal, kon hulle die Jode teen Jesus laat draai. Sou Hy antwoord dat hulle nie betaal nie, sou die Herodiane daarvoor sorg dat die Romeinse owerhede daarvan te hore kom en sou hulle Jesus vinnig en met Romeinse effektiwiteit uit die weg ruim. Dit het gelyk of Jesus in 'n posisie geplaas is waaruit Hy nie kon kom nie.
Dit is egter onmoontlik vir mense om God in 'n hoek te verf. Jesus reageer op 'n manier wat die tafels omdraai op dié wat Hom in die verleentheid wou bring. Allereers wys Hy dat Hy alles weet. Niks kan vir Hom weggesteek word nie, maar lê oop en bloot voor Hom. Hierdie feit kom telkens in die evangelies voor wanneer Hy die gedagtes wat mense bedink openbaar en kommentaar daarop lewer. Daarna ontbloot Jesus sy teenstanders vir wie hulle werklik was, naamlik huigelaars wat Hom in 'n valstrik wou lei. Hulle mooi woorde het Hom nie geflous nie en Jesus weet presies waarmee hulle besig was.
Jesus antwoord hulle. As inleiding vra Hy vir 'n muntstuk waarmee die belasting betaal moes word. Hierdie muntstuk was waarskynlik die silwer denarius wat gelykstaande was aan een dag se vergoeding vir 'n dagloner of soldaat. Waar die Romeinse senaat kopermuntstukke kon munt, was dit net die keiser wat silwer en goue muntstukke kon munt. Om hierdie rede was die keiser se kop op alle silwer en goue muntstukke uitgebeeld, want dit het as 't ware aan hom behoort. Jesus vra dan wie se kop en naam op die denarius is. Dit was duidelik vir almal wat teen wil en dank bekend was met hierdie geldeenheid. Aan die een kant van die denarius wat op daardie stadium die meeste in omgang was, was die kop van Keiser Tiberius met die inskripsie: "Tiberius Caesar, seun van die Goddelike Augustus."
Die volgende deel van Jesus se antwoord bring twee waarhede na vore: "Gee aan die keiser wat aan die keiser behoort en aan God wat aan God behoort." Die Griekse woord wat hier gebruik word (apaditimato, met die verbuiging apodote in die gelese teks) het inderdaad die betekenis van om iets terug te gee. Mense wat onder die beskerming en versorging van 'n bepaalde owerheid staan, het dus die plig om iets terug te gee van dit wat hulle van die owerheid ontvang. Hiermee wys Jesus eerstens daarna dat dit niks minder as reg is nie om dit wat in elk geval aan die keiser, as verteenwoordiger van die heersende owerheid, behoort, aan hom terug te gee.
Grense vir gee
Daar is egter grense aan die gee vir die keiser. Vanaf keiser Augustus se tyd het keisers hulleself as goddelik gesien. Augustus is byvoorbeeld in 17 vC tot seun van God verklaar en hy het in daardie jaar saam met die senaat massaverlossing en vergiffenis van sondes aan sy onderdane belowe. Die godsdienstige verstaan van die keiser is ook op die denarius gereflekteer. Volgens sommige bronne was daar aan die een kant van die denarii wat in omloop was tydens Jesus se bediening, 'n afbeelding van Tiberius se gesig en aan die ander kant 'n uitbeelding van hom op sy troon in hoëpriesterlike gewaad, met 'n kroon op sy kop. Dit het duidelike godsdienstige implikasies. Die teruggee van dit wat aan die keiser behoort, is egter beperk tot die sosiale en ekonomiese. Jesus weet dat nie net die keiser nie, maar ook God 'n aanspraak op mense se lewens maak.
Na die uitwys van burgerlike verantwoordelikheid, kom Jesus by die ander sleutelelement van sy antwoord: "Gee aan God wat aan God behoort." Wat het aan God behoort? Alles wat Hy geskep het! Waar die keiser bepaalde ekonomiese en sosiale voordele aan sy onderdane gebied het, het God die lewe aan mense gegee. Net soos daar iets aan die keiser teruggegee moes word vir dit wat hy gebied het, moes mense hulle lewe aan God teruggee aangesien dit in elk geval aan Hom behoort het.
Mens kan selfs sê dat soos die denarius die keiser se beeld gereflekteer het deur die gravering van sy kop daarop, so reflekteer die mens God se beeld aangesien ons as beeld van God geskep is. Daarom moet die mens in sy geheel aan God teruggegee word, want die mens behoort per slot van rekening aan God. Met hierdie woorde verander Jesus die strikvraag in 'n saak van verantwoordelikheid teenoor die regering, maar veral teenoor God.
Jesus se antwoord het sy teenstanders so onkant gevang dat hulle Hom met rus gelaat en verdwyn het.
Gee vir die regering
Die vraag is of Jesus se woorde net waar was vir die Jode van sy tyd en of dit ook op ons van toepassing is.
Hoewel ons allerlei slim argumente kan ophaal, sal ons moeilik by die feit kan verbykom dat ook ons 'n verantwoordelikheid het teenoor die regering waaronder ons leef. Die verantwoordelikheid is dalk nie lekker nie en die regering maak waarskynlik baie foute, maar was dit nie maar ook die geval in die tyd toe Jesus hierdie woorde gesê het nie?
Miskien is dit nodig dat ons vandag 'n verbindingspypie tussen ons geestelike lewe en ons verantwoordelikheid teenoor die regering moet daarstel.
Eis ook verantwoordbaarheid
Aangesien ons vir die owerheid gee, en dus die owerheid se dienslewering moontlik maak, moet ons ook verantwoordelikheid neem om goeie diens van die regering te eis.
Diensleweringsbetogings raak dikwels gewelddadig. Christene van alle groepe in ons gemeenskappe behoort 'n metode van protes te ontwikkel in die beste tradisie van vreedsaamheid, maar met die onverbiddelike eis tot eerlikheid, deursigtigheid en effektiwiteit op alle vlakke van regering in SA.
Ons het ook die verantwoordelikheid om te gaan stem, kontak met ons verteenwoordigers te behou, en seker te maak die belange van die gemeenskap geniet voorrang. Die burgerlike sektor moet sigself ook organiseer in aksies wat 'n impak maak. Die wyse waarop die Treatment Action Campaign 'n verskil in Vigsbeleid gemaak het, is 'n goeie voorbeeld.
Kerke moet ook mekaar se hande oor alle moontlike grense vat in 'n gemeenskaplike aksie om die regering verantwoordbaar te hou. Ons kan dit nie aan 'n dapper emeritus-aartsbiskop oorlaat nie.
Om steen en been om die braaivleisvure te kla, gaan nie verskil maak nie.
Toegewy aan God
Die ander groot waarheid is dat ons aan God moet gee wat aan God behoort. Wat behoort aan God? As ons onsself gelowiges noem, behoort alles wat ons is en het aan Hom. In die eerste plek het God ons geskep en dit gee Hom eiendomsreg oor ons. God het egter veel verder gegaan. Hy het ons van ons sinlose oorgeërfde bestaan losgekoop deur die kosbare bloed van Christus, die Lam wat vlekloos en sonder liggaamsgebrek is (1 Pet 1:18-19). Ons behoort dus nie aan onsself nie. Ons is gekoop en die prys is betaal (1 Kor 6:20).
As ons ernstig is om aan God te gee wat aan Hom behoort, moet ons ons geheel en al aan Hom gee. Dit sluit ons prioriteite, tyd, geld en optrede teenoor ander in. Dit sluit ook die manier in waarop ons ons burgerlike pligte teenoor die regering van die dag nakom.
Mag Jesus se woorde ons nie verhard en van Hom wegdryf soos met die Fariseërs en Herodiane nie. Mag sy woorde ons harte binnedring en deur die Heilige Gees se krag ons gewillig en bekwaam maak om sy wil prakties en aktueel binne ons eietydse konteks uit te leef.