JY LEES NOU Vasgekeer tuis: Hier's jou volledige gids om corona-kajuitkoors te oorleef
Weens die coronavirus is Jan Tuisbly ons 'nuwe normaal', en 'n verweefde werk- en leefruimte kan uitdagend wees. Ons het raad.
Soos 'n onsigbare indringer het die coronavirus die land binnegesluip en die lewe soos ons dit ken op sy kop kom keer.
En nadat pres. Cyril Ramaphosa 'n 21 dae lange totale inperking ingestel het, is die eens besige strate vreemd verlate.
Van sportgebeurtenisse tot kerkdienste en kunstefeeste is reeds vroeër gekanselleer, en met skole, universi­teite en kantore wat gesluit is, trek oud en jonk hulle in hul huise terug en wag dat die bedreiging van die gevreesde virussiekte COVID-19 hokgeslaan word.
Want nadat pres. Cyril Ramaphosa aangekondig het mense mag van 26 Maart om middernag tot 16 April om middernag slegs hul huise verlaat vir mediese sorg, om kos te koop of maatskaplike toelaes te ontvang, volg mense oor die land dié streng reëls wat deur die owerhede geïmplementeer word.
Diegene wat kan, werk van die huis af, en in baie huishoudings probeer ouers nou hul werk gedoen kry terwyl hul kinders om hulle rondmaal.
Danksy tegnologie en die internet is dit vir baie ouers moontlik om van die huis af te werk, maar dis nie altyd maklik nie. Veral vir dié wat noodgedwonge hul aandag tussen hul werkverpligtings en verveelde spruite moet verdeel, kan dit 'n frustrerende ervaring wees.
Hoe gemaak as jou huis skielik ook jou kantoor is? En as ouers en kinders nou elke dag tussen vier mure vasgekeer is, terwyl julle daaraan gewoond is om elkeen soggens 'n eie koers in te slaan? Hoe sorg jy dat jy nie vereensaam nie noudat sosiale geleenthede verbied word?
En hoe sorg jy dat jy gesond van liggaam én gees bly noudat jou gewone roetine deurmekaargekrap is?
Ons het by kenners aangeklop om vas te stel hoe jy dié "nuwe normaal" vir jou en jou gesin kan laat werk.
JOU HUIS AS KANTOOR
Apps vir saam kuier
WhatsApp se Video Call-funksie bied die ideale manier om van aangesig tot aangesig te kommu­nikeer met enigiemand wat ook Whats­App en 'n kamera en mikrofoon op hul slimfoon of rekenaar het. Wees daarvan bewus dat as iemand sonder Wi-Fi jou oproep aanvaar dit van hul data sal wegvreet.
Dit maak 'n video- of oudiogesprek met enige van jou kontakte moontlik, mits jy en hulle Apple-toestelle het. Vir mense wat iOS 12 of hoër gebruik, is daar 'n Group FaceTime-opsie waarmee tot 32 mense lustig met mekaar kan gesels. Ideaal vir 'n familiekuier.
Mense is geneig om dit hoof­saaklik vir kitsboodskappe te gebruik, maar dit het ook 'n video- en ­oudio-oproepfunksie. Daarmee kan jy jou Facebook-vriende dadelik kontak. Om met hulle te kan gesels, moet ook hulle Facebook Messenger geïnstalleer hê.
Dit bied video- en oudio-oproepe en het ook 'n boodskapfunksie. Die koppelvlak is maklik om te gebruik en tot 50 mense kan by 'n video-oproep aansluit. Jy kan ook jou gesprekke opneem en deel.
Bedags gebruik mense dié app vir sakevergaderings, maar saans word dit vir sosiale aktiwiteite ingespan.
Met ekstra eienskappe soos 'n prettige agtergrond wat dit laat lyk of jy op die strand of op 'n ander planeet is – dit keer sommer ook dat jou vriende sien hoe deurmekaar jou leefvertrek is – is Zoom 'n groot treffer onder Millenniërs.
Ander funksies is emoji's en skoonheidsfilters wat jou op jou beste laat lyk.
Saamgehok onder een dak
"Wees sensitief vir die emosionele druk ?op die onderskeie gesinslede en bied ondersteuning vir mekaar."
Hou deurgaans 'n oog op dít waarna jou kinders op die skerm kyk sodat hulle nie per ongeluk afkom op inhoud wat nie geskik is vir hulle nie.
IN GROOTMAAT KOOP OF NIE?
Sedert pres. Cyril Ramaphosa 'n nasionale ramptoestand verklaar het, het baie Suid-Afrikaanse verbruikers op kruideniers­winkels toegesak, hul trollies volgepak en die rakke leeg gekoop.
Is dit verstandige voorsorg of 'n paniekerige oorreaksie?
Die opgaar van vars vrugte, groente, brood en ander bederfbare kosse soos rou vleis is "selfsugtig en 'n vermorsing", waarsku prof. Gunnar Sigge, hoof van die departement voedselwetenskap aan die Universiteit Stellenbosch.
"Dis selfsugtig omdat dit ander verhoed om hul daaglikse kosse aan te koop. En baie van dié kosse vries nie goed nie en het nie 'n lang raklewe nie; daarom gaan dit vermors word," verduidelik hy. Hy reken dis onnodig om kos op te gaar, want die landbou en kosproduksie sal voortgaan en die owerheid beklemtoon daar is geen gebrek aan kos in die land nie.
"Selfs met die huidige lockdown word mense toegelaat om winkels toe te gaan om die nodige kos te koop," benadruk Gunnar. Ook in ander lande waar daar 'n inperking is op mense se beweging, word hulle toegelaat om kruideniersware te gaan koop.
Hy raai mense wel aan om genoeg kos vir 'n paar dae te koop sodat hulle minder dikwels winkels toe hoef te gaan.
"Beplande voorbereiding moet oorweeg word, maar nie paniekbevange aankope in grootmaat nie," beaam dr. Lize Barclay, 'n ­senior lektor in toekomsstudies en stelseldenke aan die Universiteit Stellenbosch se Bestuurskool.
"Mense moet nou dink aan wat hul gesin in 'n maand nodig het."
Nog 'n opsie is aanlyn aankope, maar onthou dit sal dalk weens die groot vraag langer neem voor die produkte by jou afgelewer kan word. Bestel dus waar moontlik 'n week vooruit. Lize moedig veral kwesbare mense soos bejaardes aan om daarvan gebruik te maak.
Wat om te koop en eet
Lize stel voor jy koop lensies, rys, boontjies, neute, droëvrugte en blikkieskos vooruit. Hou in gedagte dat supermarkgroepe intussen 'n perk geplaas het op die getal eenhede van 'n bepaalde produk wat elke klant mag koop.
Gunnar raai aan dat mense, "veral nou", so gesond moontlik moet eet en 'n gebalanseerde dieet moet volg met baie vrugte en groente.
As vars vrugte en groente nie beskikbaar is nie, sal bevrore of ingemaakte produkte 'n "baie goeie alternatief" wees, meen hy.
Irene Labuschagne, 'n dieetkundige aan die Universiteit Stellenbosch se voedingsinligtingsentrum, sê: "Geblikte groente, vrugte en bone kan geëet word as deel van jou daaglikse inname van vyf of ses porsies vrugte en groente. Maar kies dié met 'n lae soutinhoud wat in hul eie sappe of water verpak is."
Sluit ook meer eiers, melkprodukte en vis soos snoek, sardyne, makriel en salm by jou dieet in en minder rooivleis, sê Irene.
So oefen jy tuis
Al is gimnasiums nou gesluit, beteken dit nie jy moet jou oefenplan laat vaar nie.
Trouens, jy het oefening nou nodiger as ooit, want dit laat die vlakke van die goedvoelhormoon endorfien styg en werk die stresrespons teë wat skadelik vir die immuunstelsel is, sê kenners soos Tony Maloney van die National Institute of Fitness and Sport in In­dianapolis, Amerika.
Nes jy vir jou 'n tuiskantoor kan inrig, kan jy vir jou 'n gim in die kleine by die huis skep.
Al wat jy nodig het, is jou eie liggaamsgewig, 'n paar huishoudelike items soos 'n besem en genoeg ruimte om uit te strek.
Doen daaglikse 'n reeks strekoefeninge – van jou nek, arms en gewrigte tot jou bobeen- en agterdyspiere. Hou die posisies minstens 30 sekondes lank.
Opstote en hurk- en maagoefeninge verg niks buiten jou eie liggaamsgewig nie en word algemeen beskou as van die doeltreffendste oefeninge om fiksheid en spierkrag op te bou.
Draai onoopgemaakte pakke meelblom of suiker stewig in plastieksakke toe en gebruik dit om ketelbal­oefeninge te doen.
Lig 'n besem bo jou kop op en trek dit met reguit arms agtertoe tot jy weerstand begin ervaar. Laat die besem op jou skouers agter jou nek rus; draai dan stadig van kant tot kant vir 'n goeie ruggraatrol.
Omskep 1 L-waterbottels in handgewigte en hou dit vas terwyl jy hurk.
Skakel in op 'n aanlyn oefensessie op YouTube. Stel Yoga with Adriene op die proef vir gratis jogaklasse, asook Nike Training, wat gratis afgelaai kan word en oefensessies bied waarvoor jy geen gimtoerusting benodig nie.
Mediteer: Ruim tyd in om jou gemoed kalmer te stem met meditasiesessies met behulp van 'n app soos Calm, Headspace of Insight Timer. Laasgenoemde het selfs 'n meditasiesessie wat daarop toegespits is om jou vrese oor die coronavirus te laat bedaar.