Die kerk en rassisme – Theuns Dreyer | TEO website of the Faculty of Theology University of Pretoria / TEO Webwerf van die Fakulteit Teologie, U.P.
Die kerk en rassisme – Theuns Dreyer
Vanweë die beperkte tyd (10 min), kan die saak nie in diepte bespreek word nie. Ek kan hoogstens by wyse van enkele opmerkings poog om ‘n bepaalde perspektief te bied. Ek is gevra om namens die Hervormde Kerk aan die debat deel te neem. Ek het egter geen sanksie om namens die Kerk ‘n bepaalde saak te stel nie. Ek kan hoogstens as lidmaat van die Kerk, op grond van my ervaring in die Kerk en samelewing, in my persoonlike hoedanigheid, opmerkings maak.
As vertrekpunt wil ek dit eers stel dat ‘n mens nie oor rassisme in isolasie kan praat nie, omdat rassisme slegs een simptoom is van ‘n dieperliggende probleem. Die Bybel stel aan ons as gelowiges sekere evangeliese waardes ten opsigte van mense se onderlinge verhoudings, wat as etiese riglyne geld. Hierdie basiese waardes van die koninkryk van God kan kortliks soos volg saamgevat word:
die gebod van naasteliefde vra van ons dat ons alle ander mense, ook die geringstes, sal respekteer en so teenoor hulle sal optree dat dit van Christelike liefde getuig;
dit beteken dat ons nie ander mense se menswaardigheid sal aantas nie, maar sal beskerm;
enige vorm van kwaadwillige diskriminasie, vernedering, disrespek en ontmensliking is in stryd met hierdie evangeliese waardes.
Teen hierdie agtergrond moet ons dus alle vorme van diskriminasie, vernedering en verdingliking van mense veroordeel, soos onder andere rassisme, seksuele molestering, aanranding, verkragting, moord, haatspraak, xenofobie en homofobie.
Nou die vraag: doen die kerk genoeg om rassisme in eie geledere te bestry? Die kerk het net een manier om alle vorme van ontmensliking van ander te bestry en dit is om die waardes van die Evangelie van Jesus Christus, wat ek kortliks genoem het, te verkondig en uit te leef. Die kerk kan nooit tevrede wees dat hy genoeg gedoen het nie, daarom kan ons nooit ophou om die Evangelie te verkondig en mense op te roep tot bekering nie. Ons moet toegee dat daar onder ‘n vorige apartheidsbedeling, asook in die huidige bedeling, wel kerklidmate kon en kan wees wat hulle aan bepaalde vorme van rassisme skuldig gemaak het en dit nog steeds doen. Ons moet ook erken dat die Kerk in die verlede deur sy stilswye en/of handelinge, die indruk kon wek dat bepaalde praktyke wat teenoor mense diskrimineer, gekondoneer word. Die Hervormde Kerk het egter reeds sedert die tagtigerjare by meer as een geleentheid, hom teen diskriminasie en rassisme uitgespreek en in 1998, tydens ‘n Algemene Kerkvergadering, dit opnuut bevestig en mense wat hulle aan rassisme skuldig gemaak het, opgeroep tot berou en skuldbelydenis.
Wat my egter bekommerd maak, is dat daar in die huidige bedeling ‘n vlaag van neo-rassisme aan die opwel is. Die kerk moet met nog groter erns hierdie verskynsel in eie geledere bestry. Dit help egter nie dat ons dit net na binne probeer bestry, terwyl daar in die samelewing praktyke is wat rassisme aanvuur nie. Ons moes tog almal uit die geskiedenis geleer het dat enige praktyk wat rassisme kan aanwakker, teengestaan moet word. Soos wat werkreservering in die vorige bedeling teenoor mense gediskrimineer het en tot rassisme aanleiding gegee het, gebeur dit nou in omgekeerde vorm met onoordeelkundige regstellende aksie. Net soos gedwonge segregasie humeure laat opvlam het, gebeur dit ook met gedwonge integrasie, omdat dit in albei gevalle mense die reg van vrye assosiasie ontneem. In die verlede het die voertaal op skole tot opstande en geweld gelei. In die huidige klimaat waar die reg tot moedertaalonderrig in baie gevalle in gedrang kom, lei dit ook tot weerstand en voorvalle van rassisme. Die feit dat wit op swart rassisme op sensasionele wyse deur die media gedra word en hewige reaksie uitlok, terwyl voorvalle van swart op wit rassisme, soos wrede plaasmoorde en verkragtings, dikwels stilswyend net deel van die statistieke word, stimuleer die nuwe vlaag van rassisme.
Doen die kerk genoeg? Nee, die kerke, gemeenskapsorganisasies en elkeen wat ‘n invloed kan uitoefen, moet uit een mond, alle praktyke wat rassisme aanwakker en enige vorm van rassisme, ten sterkste veroordeel.