Eenheid vir Akademiese Geletterdheid, Universiteit van Pretoria, E-pos: hlomisa@mweb.co.za
In T T Cloete se digbundels is sy belangstelling in die natuur en die natuurwetenskappe dominante temas. Die digter is besonder belese in veral die eksakte en biologiese wetenskappe. 'n Studie van Cloete se poësie toon hoedat hy sy wye kennis vernuftig met die hulpmiddels van die poësie orden en verrassende verbande aantoon. Opvallend is ook die wyse waarop hy 'n religieuse en spesifiek Christelike perspektief in sy poësie aan die orde stel en onbeskaamd as belydende Christen skryf. Studies het reeds aangetoon dat Cloete se religieuse perspektief veel minder tradisioneel as dié van 'n digter soos Totius is en selfs sommige aanvaarde religieuse opvattings uitdaag en die leser tot nadenke stem. Die evolusieleer het die afgelope 150 jaar tot hewige debatvoering gelei en die mens se wêreldbeeld ingrypend beïnvloed en/of gewysig. Debatvoering oor hierdie radikale en invloedryke wetenskaplike perspektief duur voort en lei steeds tot hewige polemiek (bv. oor die kreasionisme). Cloete skram nie weg van hierdie onderwerpe nie en in heelparty gedigte besin hy oor die ontstaan van die skepping en die ontwikkeling van lewe op aarde.
Trefwoorde: Charles Darwin, HMS Beagle, Galápagos-eilande, The origin of species, Alfred Russel Wallace, evolusie, paradysvoëls, T T Cloete, Afrikaanse poësie, verwondering
In Cloete's poetry, nature and natural science are dominant themes. The poet is so well-read in these that a poet, Daniel Hugo, once remarked that "[t]e veel van sy verse lyk na berymde artikels uit die National Geographic " [too much of his poetry looks like rhymed articles from the National Geographic]. However, a careful study of Cloete's poetry shows how he skilfully uses the tools of poetry to establish surprising connections. Also striking is the way in which he introduces religious and specific Christian perspectives in his poetry, unashamedly confessing to his Christian beliefs and verbalising the "Godsopenbarende kwaliteit van die dinge eksplisiet of implisiet" [God-revealing quality of the objects explicitly or implicitly] (Bernard Odendaal). H Ohlhoff summarises this skill by saying that Cloete does not shy away from the exact sciences, "maar hy het die gawe om dit literêr om te skep, te verwerk en uiteindelik ook in 'n veel wyer verband, dié van God se werksaamheid in die skepping, te plaas" [but he has the gift to recreate it in literature, to adapt it and eventually also place it in a much wider context, that of God's activity in creation].
Key words: Charles Darwin, HMS Beagle, Galápagos Islands, The origin of species, Alfred Russel Wallace, evolution, birds of paradise, T T Cloete, Afrikaans poetry, amazement
Anoniem. 1984a. Curriculum vitae [van T T Cloete]. Ensovoort 4(1), Mei: 37. [ Links ]
Anoniem. 1984b. Fotobyskrif. Ensovoort 4(1), Mei: 17. [ Links ]
Attenborough, David. 1996. Attenborough in paradise: A stunning portrait of the beautiful birds of paradise. BBC Natural History Unit. (Video recording. [ Links ])
Bosman, M.E. 1989. Op Hom die groot hosannas: Enkele aspekte van die moderne Christelike poësie in Afrikaans. Ongepubliseerde DLitt-proefskrif. Grahamstad: Rhodes-universiteit. [ Links ]
Cilliers, Rika. 1984. Mammoet. Kaapstad en Pretoria: Human & Rousseau. [ Links ]
Cloete, T.T. 1980. Angelliera. Kaapstad: Tafelberg. [ Links ]
Cloete, T.T. 1985. Allotroop. Kaapstad: Tafelberg. [ Links ]
Cloete, T.T. 1986. Ideolek. Kaapstad: Tafelberg. [ Links ]
Cloete, T.T. 1992. Met die aarde praat. Kaapstad: Tafelberg. [ Links ]
Cloete, T.T. 2001. Die baie ryk ure: 100 uitgesoekte gedigte. Kaapstad: Tafelberg. [ Links ]
Cloete, T.T. 2007. Heilige nuuskierigheid. Kaapstad: Tafelberg. [ Links ]
Cloete, T.T. (samest.). 1966. Faune: 'n Bloemlesing oor die dier in die Afrikaanse poësie. Kaapstad: Nasionale Boekhandel. [ Links ]
Darwin, Charles. 1962. The voyage of the Beagle. New York: Anchor Books. (Annotated and with an introduction by Leonard Engel. [ Links ])
Darwin, Charles. 1983 (1859). The origin of species by means of natural selection or the preservation of favoured races in the struggle of life. Harmondsworth: Penguin. [ Links ]
Desmond, Adrian. 1982. Achetypes and ancestors: Paleontology in Victorian London 1850-1875. Chicago: The University of Chicago Press. [ Links ]
Desmond, Adrian. 1998. Huxley: From devil's disciple to evolution's high priest. London: Penguin. [ Links ]
Du Toit, François Guillaume Marais. 1940. Eugène N. Marais: Sy bydrae tot die Afrikaanse letterkunde. Amsterdam: N.V. Swets & Zeitlinger. [ Links ]
George, Wilma. 1964. Biologist philosopher: A study of the life and writing of Alfred Russel Wallace. London: Abelard-Schuman. [ Links ]
Hugo, Daniel. 1996. Die Afrikaanse poësie 1990-1995: 'n Bestekopname in bevooroordeelde flitse. Ensovoort 8(1): 8-10. [ Links ]
Kannemeyer, J.C. 1986. D.J. Opperman: 'n Biografie. Kaapstad & Pretoria: Human & Russeau. [ Links ]
Locke, David. 1992. Science as writing. New Haven & London: Yale University Press. [ Links ]
Mieny, C.J. 1980. Leipoldt in Londen. Die vormingsjare. Pretoria: Geneeskundige Historiese Vereniging. Moorehead, Alan. 1969. Darwin and the Beagle. London: Penguin. [ Links ]
Nienaber, C.J.M. 1984. U troetelvissie T.T. Cloete. In: Viljoen, Hein et al. (reds.). In teen die groot vergeet: 'n Bundel opstelle opgedra aan T. T. Cloete by geleentheid van sy sestigste verjaarsdag op 31 Mei 1984. [ Links ]
Potchefstroom: Potchefstroomse Universiteit vir CHO. (Wetenskaplike bydraes van die PU vir CHO. Reeks A44: Geesteswetenskappe. [ Links ])
Nienaber-Luitingh, M. 1962. Eugène Marais. Kaapstad: Human & Rousseau. [ Links ]
Odendaal, B.J. 1997. Retoriese strategieë in die poësie van T.T. Cloete. Ongepubliseerde PhD-proefskrif. Bloemfontein: Universiteit van die Oranje-Vrystaat. [ Links ]
Ohlhoff, H. 1984. Wetenskap en poësie. Ensovoort 4(1), Mei: 18-20. [ Links ]
Opperman, D.J. 1978 (1949). Joernaal van Jorik. Kaapstad: Tafelberg. [ Links ]
Ridley, Mark (ed.). 1994 (1987). A Darwin selection. London: Fontana Press. (Revised edition. [ Links ])
Rousseau, Leon. 1974. Die groot verlange: Die verhaal van Eugène N. Marais. Kaapstad & Pretoria: Human & Rousseau. [ Links ]
Rousseau, Leon. 1990. Eugène Marais and the Darwin syndrome. In: Marais, Eugène N. The soul of the white ant and The soul of the ape. Johannesburg: Jonathan Ball. [ Links ]
Rousseau, Mabel. 1984. T.T. Cloete as literator. Ensovoort 4(1), Mei: 23-24. [ Links ]
Severin, Tim. 1998 (1997). The Spice Islands voyage: In search of Wallace. London: Abacus. [ Links ]
Viljoen, Hein et al. (reds.). 1984. In teen die groot vergeet: 'n Bundel opstelle opgedra aan T. T. Cloete by geleentheid van sy sestigste verjaarsdag op 31 Mei 1984. Potchefstroom: Potchefstroomse Universiteit vir CHO. (Wetenskaplike bydraes van die PU vir CHO. Reeks A44: Geesteswetenskappe. [ Links ])
Viljoen, Hein. 1995. Die fenomenologie van T.T. Cloete. Literator 16(3), November: 43-60. [ Links ]
Wallace, Alfred Russel. 1986 (1869). The Malay Archipelago. Oxford: Oxford University Press. [ Links ]
Weiner, Jonathan. 1995. The beak of the finch: A story of evolution in our time. London: Vintage. [ Links ]
Williams-Ellis, Amabel. 1966. Darwin's moon: A biography of Alfred Russel Wallace. London: Blackie. [ Links ]
1 Kyk George (1964) en Williams-Ellis (1966).
2 Kyk Desmond (1998).
3 Kyk Du Toit (1945); Nienaber (1962); en Rousseau (1974).
Johann Lodewyk Marais studeer aan die Universiteit van Pretoria waar hy in 2001 'n DLitt-graad vir sy proefskrif oor Eugène N Marais se wetenskaplike prosa verwerf. Hy het vroeër onder meer 'n MA-graad (cum laude) oor opleiding in skeppende skryfwerk aan dieselfde Universiteit behaal. Tans is hy ingeskryf vir 'n DPhil (Geskiedenis)-graad oor internasionle reise-literatuur oor Kenia sedert 1963. Marais debuteer as skeppende skrywer met die digbundel Die somer is 'n dag oud (1983), waarvoor hy die Ingrid Jonker-prys kry. Hy skryf nog ses bundels, naamlik Palimpses (1987), By die dinge (1989), Verweerde aardbol (1992), Aves (2002), Plaaslike kennis (2004) en Diorama (2010). Hy stel ook drie digbundels saam, naamlik Groen: Gedigte oor die omgewing (1990), Ons klein en silwerige planeet: Afrikaanse, Nederlandse en Vlaamse gedigte oor die omgewing (1997, saam met die Amsterdamse digter en letterkundige Ad Zuiderent) en Honderd jaar later: Ter viering van die publikasie van Eugène N. Marais se "Winternag" op 23 Junie 1905 (2006). In 2003 verskyn sy eerste prosawerk, naamlik Lae wolke oor Mosambiek: 'n Reisboek. Marais het ook talle artikels oor sosiae navorsing en die literatuur geskryf en is hoofredakteur van die tydskrif Ensovoort.
Johann Lodewyk Marais studied at the University of Pretoria where he obtained a DLitt degree for his thesis on the scientific prose of Eugène N Marais. Earlier he had also obtained an MA degree (cum laude) on training in creative writing at the same University. He is currently enrolled for a DPhil (History) degree on international travel literature on Kenya since 1963. Marais made his debut as a creative writer with his volume of poetry Die somer is 'n dag oud (1983), for which he received the Ingrid Jonker Prize. He wrote six more volumes of poetry, namely Palimpses (1987), By die dinge (1989), Verweerde aardbol (1992), Aves (2002), Plaaslike kennis (2004) and Diorama (2010). He also compiled three volumes of poetry, namely Groen: Gedigte oor die omgewing (1990), Ons klein en silwerige planeet: Afrikaanse, Nederlandse en Vlaamse gedigte oor die omgewing (1997, in collaboration with the Amsterdam poet and literary critic Ad Zuiderent) and Honderd jaar later: Ter viering van die publikasie van Eugène N. Marais se "Winternag" op 23 Junie 1905 (2006). His first work of prose, Lae wolke oor Mosambiek: 'n Reisboek, was published in 2003. Marais is also the author of numerous articles on social research and Afrikaans literature and at present he is the editor-in-chief of the journal Ensovoort.