Rooi ligte flikker oor SA ekonomie | Netwerk24
Rooi ligte flikker oor SA ekonomie
Deur Hanlie Stadler 15 Mei 2018 17:32
Die golf van optimisme wat oor Suid-Afrika spoel sedert Cyril Ramaphosa president geword het, kan werkloosheid op kort termyn laat styg.
Die verswakking in die rand weens internasionale faktore kan die vooruitsig vir werkskepping in Suid-Afrika knou. Foto: Reuters
Meer ontmoedigde werksoekers (mense van werkende ouderdom wat hulle aan die arbeidsmark onttrek het omdat hulle lank nie kon werk kry nie) kan dalk weer begin werk soek en sal dus as werkloos getel word.
So sê Johannes Khosa en Dennis Dykes, ekonome van Nedbank, in hul jongste ontleding van Statistieke Suid-Afrika se kwartaallikse indiensnemingspeiling waarvolgens werkloosheid in die eerste kwartaal onveranderd was op 26,7%. Altesame 9,48 miljoen Suid-Afrikaners is nou werkloos, ontmoedigde werksoekers of sonder 'n ooglopende rede (soos dat hulle verder studeer, tuisteskeppers geword het of afgetree het) nie ekonomies aktief nie.
Daar is egter nog geen teken dat die getal ontmoedigde werksoekers daal nie. Inteendeel, in dié kwartaal is daar 249 000 meer ontmoedigde werksoekers as einde 2017, 'n styging van 9,8%. Sedert die eerste kwartaal van 2017 het dié groep met 510 000 mense of 22,4% toegeneem.
Ondanks die beter politieke klimaat is ekonome diep bekommerd oor die vooruitsigte vir Suid-Afrika se ekonomie.
Aan plaaslike front het sake- en verbruikersvertroue gestyg, wat op medium- tot lang termyn investering – en dus werkskepping – kan meebring. Terwyl beleidsvraagstukke soos die Mynbouhandves en grondonteiening sonder vergoeding nie opgelos is nie, glo Khosa en Dykes nie werkskepping gaan vinnig verbeter nie.
Wandile Sihlobo, ekonoom van die landbousakekamer Agbiz, sê nog 'n moontlike remskoen vir werkskepping, veral in arbeidsintensiewe sektore van die landbou soos vrugte- en groenteverbouing, is die voorgenome minimum loon. Plaaswerkers gaan aanvanklik R18 per uur, oftewel 90% van die minimum loon van R20 per uur, verdien.
Daar is ook wêreldfaktore aan die opbou wat Suid-Afrika se ekonomie – en dus werkskepping – kan knou. Dit sluit in:
Risiko's vir inflasie, soos druk op die rand en die hoër olieprys;
'n Afname in risiko-aptyt onder wêreldbeleggers, wat beleggings op Suid-Afrika se kapitaalmarkte kan knou;
Die dreigende handelsoorlog tussen die VSA en ander lande, met gepaardgaande invoertariewe; en
Die styging in die olieprys, wat Dinsdag deur $80 per vat gebreek het oor die spanning tussen die VSA en Iran oor Iran se kernkragprogram.