‘Onderwyswet bedreig akademiese uitnemendheid’Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging. Foto: Reint Dykema. Buys het gewaarsku die verstaatliking van die openbare tersiêre opleidingsektor sal universiteite op dieselfde pad na ondergang plaas wat die meeste universiteite in Afrikastate ná onafhanklikwording gevolg het. “Die verstaatliking van die openbare universiteitsektor blyk boonop ŉ onderdeel van ŉ groter projek van staatskaping te wees, wat al soveel instellings in die naam van transformasie laat misluk het,” het Buys gewaarsku. Hy het die noodsaaklike rol van die burgerlike samelewing om druk op die regering se skadelike transformasiebeleid te plaas, beklemtoon. “Ons as burgerlike samelewing, wat studente en akademici insluit, moet onsself toenemend mobiliseer om wette soos hierdie een, wat ons grondwetlike regte en akademiese vryheid bedreig, teen te staan. Die burgerlike samelewing speel ŉ kritieke rol om die demokrasie in Suid-Afrika te laat werk.” Buys het voorts benadruk die regering bied nie die land se werklike uitdagings ten opsigte van onderrig die hoof nie. “Die huidige skolestelsel lewer nie universiteit-opleibare jongmense op nie, terwyl die gehalte van onderrig aan tegniese staatskolleges ontoereikend is. Die krisis rondom gewelddadige protesoptogte by universiteite verg ook eerder aandag, terwyl die regering homself oënskynlik slegs op transformasie by uitnemende universiteite toespits,” het Buys gesê. Intussen het Alana Bailey, adjunk uitvoerende hoof van AfriForum, gesê die omstrede wetsontwerp beklemtoon die noodsaaklikheid vir die stig en bedryf van private onderriginstellings van hoë gehalte. Bailey het gesê die wet sentreer al meer mag in die hande van die minister van hoër onderwys en opleiding. “Akademiese vryheid is ŉ ononderhandelbare voorwaarde vir die voortbestaan van uitnemende akademiese instellings wat studente oplei om krities en skeppend te dink en deur hul denke die gemeenskap te dien. Waar ideologiesgedrewe politici die reg het om oor die instellings se kurrikula, etos en selfs befondsing te besluit, is daar bitter min kans dat akademiese vryheid op die lange duur hoegenaamd in openbare instellings in Suid-Afrika gehandhaaf sal kan word,” het sy gesê. “In terme van die aanvaarde wetsontwerp is direkte inmenging van die kant van die minister nou moontlik, wat moeilik gestuit sal kan word deur die normale universiteitbestuurskanale. Daarom is dit noodsaaklik dat sterk, onafhanklike privaat onderriginstellings op die been gebring en deur die publiek ondersteun word om die beginsel van akademiese vryheid te handhaaf.”