geskiedenis | Rosalind Franklin
Waar die keisers rus
September 23, 2009 in geskiedenis
Sleutelwoordw:1916, franz ferdinand, franz joseph I, grafkelder, habsburg, keiser, sakrofaag, sisi, vienna, wene
Ek het so gebrand van nuuskierigheid om die Imperiale grafkelder van die Habsburg-dinastie in Wene te sien dat ek soos ‘n handsakdief tussen die mense tot voor die deur gewikkel en daar gestaan het.
Ek hoop dit is lekker donker, koud en grillerig daar binne. Kom nou gids, wys.
Heerlik morbied. Kan nie wag nie.
Die Habsburgs het die Oostenryk-Hongaarse ryk regeer vir eeue. Die grafkelder het die oorskot van 144 adellikes – waar onder 12 keisers en 18 keiserinne.
Die mense se ingewande en hart is verwyder en in ‘n katedraal bewaar. Die Cappuchin-monnike sien om na die grafkelder.
Die laaste keiserin Zita van Bourbon-Parma is in 1989 ter ruste gelê en nog iemand, ‘n direkte afstammeling het spesiale vergunning in 2008 gekry.
Die dinastie het natuurlik tot ‘n einde gekom met die Eerste Wêreldoorlog – die probleem was ook een van die Habsburgs, Franz Ferdinand, wie se sluipmoord in Sarajevo in 1916 die oorlog begin het. Hy is nie in die grafkelder gegrawe nie, omdat sy vrou nie van die adelstand was nie en nie daar gegrawe kon word nie. Sy wens was om elders by haar te lê.
Die hele familie is na die oorlog verban, hulle het alles verloor. Die twee pragtige paleise alles en dit is tot nou toe nie terug gegee nie, en sal seker nooit nie.
Seker die heel mooiste is die sakrofaag van Keiserin Maria Theresa (13 Mei 1717 – 29 November 1780) , nou sy was ‘n amazing vrou. Sy was die enigste vroulike regeerder ooit van die ryk, en sy het 16 kinders gehad met Francis III van Lorraine. Hulle huwelik was gelukkig en hul is saam gegrawe.
Die vrou wat haar help kyk het na haar kinders, en sekerlik ook ‘n vriendin, lê in haar eie sakrofaag voor die egpaar – die enigste gewone burger in die kelder.
Maria en Francis se beelde kyk na mekaar en voor lê die kinderopasser.
Franz Joseph I het as koning van Oostenryk en Bohemia regeer van 1848 tot 1916, die laaste van die Habsburg se regerende keisers. Hy was ook koning van Hongarye sedert 1867. In 1853 het ‘n sluipmoordenaar hom met ‘n mes gesteek, maar sy uniform se hoë kraag het gekeer.
Hy was getroud met Elisabeth van Bavaria, of keiserin Sisi, soos sy oral bekend gestaan het. Mense was gek oor Sisi, en dit het gehelp dat sy mooi was. Dit lyk vir my of sy aan anoreksie gelei het, indien mens die geskiedenis lees.
In 1889 het hulle enigste seun kroonprins Rudolp selfmoord gepleeg.
In 1898 het ‘n anargis op Sisi afgestorm waar sy in Geneva op ‘n boot gewag het. Hy het haar met ‘n skerp voorwerp reg in die hart gesteek. Sy het geval opgestaan en op die boot geklim, kort daarna het sy ineengesak en gesterf.
Die druk van haar korset op haar bors het die bloed vir ‘n paar minute gekeer.
Franz Joseph, Sisi en Rudolp is almal in een kamer ter ruste gelê.
Sisi se sakrofaag
Die kerk is in 1147 in gebruik geneem in Wene ter ere van St. Stephens. Maar dit het lank geneem om hom so te kry, tot 1511.
Styl: Romanesk en Goties.
Augustus 21, 2009 in geskiedenis
Sleutelwoordw:dachau, holocaust, joodse menseslagting
Die derduisende mense wat hier gesterf het, is nie meer hier nie – maar op ‘n manier is hulle. Want dit is so vreeslik leeg en verlate, dat dit vol is.
Die geheim van ‘n boek
Februarie 5, 2009 in boeke, geskiedenis
Meer as 200 jaar gelede was daar ‘n vrou met die naam van Emily Holloway. Sy moes geletterd gewees het in musiek en anders as die meerderheid van vroue van haar tyd, wat nie formele skoolopleiding ondergaan het nie, moes sy kon lees en skryf.
(Ek meen Elizabeth Blackwell was na ‘n helse stryd toegelaat as die eerste vroulike mediese student in die VSA in 1847 – ek kan my net indink deur watse geveg sy is. En eens in 1908 is vroue in Brittanje toegelaat om snydokters te word. Die meeste vroue is ook eers toegelaat in universiteite net vir vroue. Punt is, formele onderrig vir vroue is eers in die Victoriaanse era gesien as nodig en het begin by die meer gegoede mense. Daarna het dit teen die begin van 1900 gedraai.)
Emily het seker by haar skryftafel gaan sit, en met hierdie mooi handskrif haar naam, blyplek en die datum: 5 November 1798 voorin die boek geskryf. Die boek bestaan uit kerkgesange of “Hymns” soos dit geskryf is, en die Engels is nog nie heeltemal modern nie.
Die samesteller van die boek is: E.M. Moore en geen drukker/uitgewer is voorin aangedui nie, hoewel die paper van goeie kwaliteit is en die boek in ‘n goeie toestand is. Die kondisie is nie “mint” soos versamelaars na stukke verwys wat basies splinternuut lyk nie. As ek baie geld gehad het sou en beslis meer sulke boeke, nog ouer boeke en geskiedkundige eerste uitgawes versamel het.
Ek besit die boek al 20 jaar en hy het orals saam met my getrek. Ek is verknog aan Emily se boek. Maar dit is haar klassieke handskrif, daardie tikkie uniekheid in die boek, die persoonlikheid van die vrou wat my lief vir hom maak.
Emily was iemand. Ek wonder wie sy was. Was sy gelukkig, of was sy nie. Hoe het sy haar dae deurgebring? En waar het sy leer lees en skryf? Hoe oud was sy toe sy die boek gekry het? Hoe het sy gelyk?
Ek wonder al jare oor haar. Ek was verheug toe die inskripsie in die boek se inskripsie 200 jaar oud geword het in 1998. Dit was soos ‘n wasdom.
Om haar toe soek op die argiewe wat natuurlik nie alles op die web is nie is moeilik, en jy moet weet waar om te soek, die vet weet. Ek het ure na Emily gesoek.
17 MAR 1779 Warblington, Hampshire, England – die doop van ene Emily Holloway, kon ek kry.
Haar ouers was Ann en Joseph. Maar of dit my Emily is weet ek nie, hoewel die datums ooreenstem. Met ‘n helse gesukkel het ek uiteindelik uitgevind Emsworth was ‘n “parish” in Warblington.
Maar daar le nog baie werk voor as ek seker wil wees en meer wil uitvind oor die eienaar van die unieke boek.
En, die boek se reuk, ek kan julle nie eens begin vertel watter geheime daarin vaskleef nie. Onopnoembaar subliem.
Augustus 7, 2008 in geskiedenis
Sleutelwoordw:Elizabeth I, Gloriana, henry VIII, katolieke, koningin, Mary Stuart, prostestantse, Spaanse Armada
“I know I have the body but of a weak and feeble woman, but I have the heart and stomach of a king.”
Julie 6, 2008 in geskiedenis
Sleutelwoordw:beeldhouer, camille claudel; auguste rodin; marmer
In 1943 is die briljante beeldhouer, Camille Claudel (1864–1943) , in Frankryk in ‘n sogenaamde “gestig” vir diegene met psigiatriese siektes, dood.
Sy was daar vir 30 jaar – of sy regtig so siek was om weggesluit te word, is ‘n ander vraag. Haar hart is egter gebreek en sy het dalk aan depressie gely, maar haar familie het onder meer besluit sy moet daar bly, al het die dokters dit nie nodig gevind nie.
In 1914 is besluit sy ly aan illusies van vervolging gebaseer op valse interpretasies van haar verbeelding (dit kan skisofrenie wees, maar sy het die simptome heeltemal te laat in haar lewe begin ‘toon’). Nadat haar pa in 1913 dood is, het haar broer en ma, haar enkele dae later in die institusie laat opneem.
Sy was tot ‘n mate paranoies en het gesukkel om na haarself om te sien (wat moeilik vir ‘n enkellopende vrou wat kuns as loopbaan gehad het, was), en het haarself van die samelewing begin onttrek. Maar voor dit was sy glad nie so nie . . .
Maar weggesluit het sy gebly, verlore as mens en kunstenaar. Sy is eers weer na behore in die 1980’s herontdek.
As kunstenaar het sy daarop aangedring om ook naakte modelle tot haar beskikking te he – iets wat aan vroulike kunstenaars geweier is, weens morele kwessies. Maar sy het dit reggekry en briljante kunswerke gelewer.
Camille (17) het die reeds bekende beeldhouer Auguste Rodin (41) in 1883 ontmoet. Hy was toe besig met twee van sy bekendste werke: ‘n Uitbeelding van Dante, se Gates of Hell en die Burghers of Callais.
Sy het sy student geword en ook sy geliefde. Hy was bekend daarvoor dat hy verhouding met sy modelle gehad het, so die argument dat vroulike kunstenaars nie naakte modelle behoort te kry nie vlieg hier by die deur uit.
Maar Rodin het geweier om sy verhouding met ‘n ander vrou, Rose, te staak. Na ‘n verhouding van jare met Camille het sy hom gevra om te kies: Hy het haar nie gekies nie. Daar was ook fisiese onderonsies tussen Rose en Camille.
Teen 1905 het sy beweer hy steel haar werk en idees. Sy het die meeste van haar kunswerke self verwoes, maar van dit het oorleef en is vandag in die Rodin-museum in Parys te sien.
Hoe ironies dat sy in haar dood met hom verenig is.
Maar dat Rodin se werk self deur die invloed van Camille in sy lewe verander is, is ‘n seker saak. Mens kan haar as mens in sy latere werk bespeur. En sy werk het ‘n sagte, intimiteit bygekry.
Sy het bepaald gesorg vir inspirasie in sy loopbaan wat hy op daardie stadium erg nodig gehad het. Dis al of sy vir hom ‘n muse was.
Vir my persoonlik was marmer, brons, oniks en gips nog min kere so pragtig soos in die werke van haar wat bewaar gebly het. Daar is ‘n intensiteit, emosie, soeke en romantiek wat min kan namaak.
(In 1988 is ‘n pragtige fliek gemaak genaamd: Camille met Isabelle Adjani en Gérard Depardieu in die hoofrolle.)