Petrolprys styg dalk met R2 in April(Argieffoto: Paul Brennan/pixabay) Die voortgesette konflik tussen Rusland en Oekraïne veroorsaak steeds groot kommoditeitskommelinge wat op kort termyn ŉ beduidende uitwerking op die wêreldwye én Suid-Afrikaanse ekonomie gaan hê. Die Buro vir Ekonomiese Navorsing (BER) by die Universiteit Stellenbosch sê die oorlog het ŉ reusekommoditeit-verskaffingskok in die internasionale ekonomie veroorsaak. Olieprys Hoewel die huidige streng sanksies teen Rusland tot dusver die energiebedryf uitgesluit het, het die olieprys nietemin verlede week bly styg. Groot aankopers het Russiese olie oorgesien in protes teen die oorlog in Oekraïne en in ŉ stadium het olie teen $120 per vat verhandel – die hoogste vlak sedert 2012. Die het sedertdien ten minste weer gedaal. “Die plaaslike uitwerking van die ongelooflike styging in oliepryse word weerspieël in die daaglikse onderverhalingsyfers vir die Suid-Afrikaanse petrolpryse van die departement van minerale hulpbronne en energie,” sê die buro. “In dié stadium dui dit daarop dat plaaslike brandstofpryse met tot R2 per liter in April kan styg. Na gelang van die olieprys gedurende die maand kan die styging heelwat meer as R2 per liter beloop.” Dié verwagte styging volg boonop op ŉ rééds skerp styging van sowat R1,50 per liter wat vandeesmaand in werking gestel is. Die BER waarsku ook dat Suid-Afrika nie onaangeraak gaan bly deur die uitwerking op inflasie wat die skommelinge veroorsaak nie. Al hoe meer plaaslike maatskappye het reeds laat blyk dat hulle nie meer ŉ volgehoue styging in insetkoste kan absorbeer nie en dat hulle dié stygings nou na die eindverbruikers sal moet begin deurgee. Graanpryse Rusland is ŉ groot verskaffer van olie en gas en Rusland én Oekraïne dra beduidend by tot wêreldwye graanuitsette. “Saam is die twee lande verantwoordelik vir meer as 25% van wêreldwye graanuitvoere,” lui die buro se weeklikse hersiening. Te midde van kommer dat die oorlog nie net graanuitvoere van verlede jaar se oes gaan ontwrig nie – Oekraïense hawens is gesluit – kan dit ook vanjaar se oes raak. Dit het veroorsaak dat internasionale graanpryse verlede week reeds die hoogte ingeskiet het. Sommige Europese graanpryse het ook tot ongekende hoogtes gestyg en in Suid-Afrika is ŉ 13%-styging reeds gesien. Daar is ook bykomende kommer oor die koste van kunsmis, aangesien Rusland en Belarus albei belangrike rolspelers in dié bedryf is. Belarus is een van die wêreld se grootste verskaffers van potas, ŉ belangrike deel van kunsmis. Maar, nes Rusland is Belarus ook gekap met streng sanksies weens sy steun aan die Russiese oorlog. “Die skerp styging in graanpryse, met kunsmis wat gaan volg, veroorsaak groot gevaar vir reeds rekordhoë wêreldwye voedselpryse,” sê die buro. Berigte die afgelope naweek oor besprekings tussen die VSA en sy Europese bondgenote oor ŉ verbod op Russiese olie-invoere het oliepryse verder opgejaag.