VBS Mutual Bank onder kuratorskap geplaasLesetja Kganyago, goewerneur van die Suid-Afrikaanse Reserwebank Foto: Elmond Jiyane, GCIS Die nasionale tesourie het Sondag gesê die aankondiging van Lesetja Kganyago, die goewerneur van die Reserwebank, Sondagmiddag dat VBS Mutual Bank onder kuratorskap geplaas sal word, het ten doel om ŉ ommeswaai in dié onderlinge bank teweeg te bring. Nhlanhla Nene, minister van finansies, het die aanbevelings van die registrateur van banke dat VBS onder kuratorskap geplaas moet word, goedgekeur om volgens die tesourie die bank “te genees en weer terug op die pad na gesondheid te plaas”. Volgens die tesourie geld kuratorskap in teenstelling met likwidasie waar die bank gesluit word. Die kuratorskap sal wettige leisels hê om die nodige maatreëls in te stel as oplossingsplan om langtermyn-stabiliteit vir die bank te verseker. Die rede agter die besluit om munisipaliteite daarvan te weerhou om geld in onderlinge banke te plaas, strook met die doel om te verseker dat geld wat vir dienslewering bestem is so verantwoordelik moontlik bestuur word. Onderlinge banke verskil op verskeie maniere van kommersiële banke volgens die tesourie: Hulle is gewoonlik kleiner as kommersiële banke. Teen die tyd dat VBS deposito’s van munisipaliteite af begin ontvang het, was sy balansstaat slegs R200 miljoen sterk. Dié staat staan vandag op R2 miljard. Sommige tipes deposito’s in die onderlinge bank geld as ŉ aandeel in dié bank en word nie volgens dieselfde standaard gereguleer nie. Die tesourie het beklemtoon aangesien banke hoogs gereguleerde instellings is, moet hulle nie net ŉ groot kapitaalreserwe opsy sit nie, maar ook versigtig wees om nie die wet te verbreek met hul handelinge nie. Hulle moet voldoen aan die Wet op Finansiële Bestuur, die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur (MFMA) en die Wet op Finansiële Intelligensiesentrums (FIS). Ingevolge die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur mag munisipaliteite nie hul geldsake by gesamentlike banke doen nie, maar net by ten volle geregistreerde banke. “Die raad van enige bank moet te alle tye binne die wet optree en verantwoordelikheid aanvaar vir hul sakemodel en die risiko’s wat daarmee gepaardgaan,” het die tesourie gesê. Die tesourie werk sedert laat 2016 aan ordelike oplossings vir die probleem van munisipaliteite wat munisipale deposito’s by onderlinge of gesamentlike banke doen. Hy het in Augustus 2017 skrywes aan spesifieke munisipaliteite gerig en hulle bedag gemaak op die wetlike vereistes. Die tesourie het gesê hy sal met die betrokke banke skakel, die omvang van die potensiële skade bepaal en verseker dat dienslewering nie beïnvloed word nie. “Die afgelope paar maande het die tesourie en die reserwebank nou saamgewerk om die bank te dwing om die gewone deponeerder te beskerm. Dit is nooit die bedoeling van die tesourie vir enige bank om gelikwideer te word nie, veral nie klein banke met swart eienaars nie. Die tesourie se stappe probeer ŉ balans vind tussen die behoefte aan ŉ meer gediversifiseerde kleinbanksektor en goed bestuurde munisipaliteite,” lui hul verklaring.