Oumansoutbos - metode van vestiging
Last update: April 4, 2012 02:16:20 PM
Deur JD AUCAMP
DIE wisselvallige klimaatstoestande wat oor groot dele van die somerreënvalgebiede aangetref word, het tot gevolg dat seisoens- en periodieke droogtes geen ongewone verskynsel is nie. As gevolg van die onbetroubare en lae reënval en skaarste aan besproeiingswater, is die produksie van die meer bekende voergewasse oor die algemeen 'n riskante onderneming.
Oumansoutbos (Atriplex nummularia) is een van die droogtebestande voergewasse wat oor die vermoë beskik om hierdie wisselvallige toestande suksesvol te oorbrug. Die gewas is in staat om water doeltreffend te benut as gevolg van sy goed ontwikkelde wortelstelsel en lae transpirasie. Oumansoutbos benodig slegs 304 pond water om een pond droë voermateriaal te produseer in vergelyking met die 750 pond water wat deur 'n bekende voergewas soos lusern benodig word. Daar is dan ook gevind dat oumansoutbos alleenlik op 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 6 tot 8 duim kan groei en produseer.
Oumansoutbos is aangepas by 'n verskeidenheid klimaat- en grondtoestande. Die plante is baie bestand teen koue en ryp en kan prakties op enige grond aangeplant word, selfs op kaal brakkolle.
As gevolg van die relatiewe swak ontkieming van die saad, w,ord dit aanbeveel dat die saad eers in saadbeddings gesaai word. Hiervandaan word die jong plante dan later verplant. 'n Redelike mate van sukses kan ook verkry word deur die soutbossaad in ploegvore in die veld te saai. Die sukses hiervan word egter hoofsaaklik bepaal deur die beskikbaarheid van vog tydens en na ontkieming van die saad. Die saad tan ook in kissies of blikke gesaai word. Die plante word dan in hierdie houers na die land geneem wat die voordeel het dat die wortels van die jong plante minder aan beskadiging en uitdroging blootgestel word.
'n Saadbedding van ongeveer 20 x 20 voet is groot genoeg vir een pond saad. Berei dan die bedding deeglik voor en saai die saad gedurende Augustus of September. Bedek die saad liggies met 'n lagie sand of kraalmis. Die grond moet klam gehou word deur dit gereeld met 'n gieter nat te gooi. Om te verseker dat die grond klam bly, kan die bedding met 'n laag gras, blare of takke bedek word totdat die saailinge 'n duim of twee hoog is. Ongeveer 5 tot 7 maande na die saad gesaai is, d. w .s. van Januarie tot Maart (en selfs April) behoort die saailinge gereed te wees om uitgeplant te word. In hierdie stadium is die plante ongeveer 12 tot 18 duim hoog. Ploeg die land vroegtydig en trek die yore ongeveer 6 voet vanmekaar. Die plante word in die yore geplant wat dit ook moontlik maak om later besproeiing toe te pas.
Wanneer soutbos in die veld gevestig word waar besproeiing nie altyd moontlik is nie, moet die vore vroegtydig getrek word sodat die plante direk na die eerste deurdringende reën uitgeplant kan word. Op hierdie wyse word verseker dat die plante enige verdere reën sal kan benut om te vestig.
Wanneer die plante uitgehaal word tydens verplanting, moet die wortels so min as moontlik beskadig word en sorg dat dit nie uitdroog nie. Sny die plante terug tot ongeveer 8 duim voor dit geplant word.
Die vore word eers goed natgelei en die plante van 3 tot 6 voet vanmekaar in die vore geplant. Sorg dat die wortels goed bedek is met grond deur die grond deeglik om die wortels vas te trap. Die vore kan nou weer besproei word. Afhangende van die spasiëring word van 2 500 tot 5 000 plante per morg benodig.
As dit nie so 4 tot 6 weke na verplanting reën nie, behoort die plante weer besproei te word. Gedurende die winter behoort een verdere besproeiing voldoende te wees. Afhangende van die reënval sal enkele besproeiings gedurende die daaropvolgende somer daartoe bydra dat die plante goed sal vestig en vinniger ontwikkel.
Oumansoutbos lewer 'n hoë opbrengs aan vreetbare materiaal. In Tabel 1 word die gewigte van sappige, vreetbare blare aangegee. Hierdie gewigte sluit nie vreetbare nie in nie en dit kan dus verwag word dat die opbrengs baie hoër sal wees.
Tabel 1 – Die opbrengs van groenmateriaal van oumansoutbos (slegs blare)
Seisoen Groenmateriaal Ton/morg
Die hergroei van oumansoutbos na beweiding hang vir 'n groot mate af van die reënval gedurende die hersteltydperk. Aanvullende besproeiing kan dus van groot waarde wees. Dit is dus wenslik om kampies vir beweiding naby windpompe of damme aan te Iê waar besproeiing af en toe toegepas kan word.