‘Era van staatskaping nie verby’Hoofregter Raymond Zondo oorhandig die laaste dele van die staatskapingverslag aan pres. Cyril Ramaphosa (Foto: KOPANO TLAPE/GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa het die finale verslag van die Zondo-kommissie as ŉ duidelike afsluiting van die “era van staatskaping” aangekondig. Die VF Plus verskil van die president hieroor. Dr. Pieter Groenewald, VF Plus-leier, sê hoofregter Raymond Zondo het self erken dat dit “tien jaar” sou duur om alles in die kommissie se mandaat te ondersoek. “Dit dui op die reuse-omvang van staatskaping en die feit dat baie oortreders ongestraf gaan bly. “Die kommissie se laaste verslag was ook net die eerste stap in die ondersoek na staatskaping en korrupsie. Die vraag is watter gevolge en optrede uit die verslag gaan voortspruit.” Groenewald het gesê waar persone se name in die verslag genoem word, moet daar nie op die laagste amptenaarsvlak met vervolgings begin word nie. “Hoëprofiel-name moet eerste voor ŉ hof gebring word om ŉ sterk boodskap uit te stuur dat niemand bo die reg verhewe is nie.” ‘Finale Zondo-verslag is dringende oproep tot hervorming’ Die kommissie van ondersoek na staatskaping het die ANC se oorgang van bevrydingsbeweging na sjampanje-sosialiste blootgelê, waar miljardêr-maatjies en die politieke elite minder omgee vir die lot van die Suid-Afrikaanse mense en meer vir hul eie, gulsige belange. Só het John Steenhuisen, DA-leier, in reaksie op die uitreiking van die laaste dele van die Zondo-verslag gesê. “En tog, ná nege vermorsde jare later met ŉ geraamde verlies van R1,5 biljoen aan korrupsie, bly die ANC en sy beleid van kaderontplooiing, wat die grootskaalse vaslegging van die staat vergemaklik het, onveranderd en stewig in plek.” Steenhuisen meen daar moet dringend sekere stappe gedoen word. “Die ANC se beleid van kaderontplooiing moet verbied word. Diegene wat by die verslag geïmpliseer word, moet dringend ondersoek en vervolg word. Suid-Afrika se oorsigmeganismes moet herstel en versterk word. Suid-Afrikaners moet verseker dat die ANC streng gestraf word vir staatskaping in 2024 se verkiesing.” ANC sal stappe doen Die ANC is besig om te kyk na die bevindinge en aanbevelings van die kommissie om te bepaal hoe hy kan help om die proses van fundamentele vernuwing en heropbou binne die beweging te verbeter, het Pule Mabe, ANC-woordvoerder, gesê. “Die ANC het in sy voorlegging aan die kommissie uiteengesit hoe sommige van sy eie swakhede staatskaping moontlik gemaak het. Die ANC sal eerlik betrokke raak by watter kritiek ook al gelewer mag word, en, waar geldig, stappe doen om daaraan aandag te gee.” Rakende ANC-lede wat in die verslag geïmpliseer word, het Mabe gesê die party word hier deur die resolusies van sy 54ste konferensie gelei. “Daarom moet alle ANC-kaders wat deur die staatskapingskommissie geïmpliseer word by beweerde korrupte praktyke, voorleggings aan die integriteitskommissie doen. Alhoewel niks ŉ ANC-lid verhinder om sy of haar wetlike regte met betrekking tot die kommissie se verslag uit te oefen nie, moet enige hersieningsaansoeke of ander regstappe nie die ANC verhinder om voort te gaan met sy ooreengekome interne proses nie.” Volgens Mabe sal die ANC die regering ondersteun terwyl hy die verslag se bevindings en aanbevelings oorweeg en die werk onderneem wat nodig is om goeie bestuur te herstel en alle vorme van korrupsie binne die staat en regoor die samelewing beslissend aan te pak. “Alle relevante instellings en liggame, insluitend wetstoepassingsagentskappe, word aangemoedig om die bevindinge en aanbevelings te bestudeer en om toepaslike stappe te doen.”