PressReader - Landbouweekblad: 2018-04-20 - DIE AN­DER SÊ
DIE AN­DER SÊ
Landbouweekblad - 2018-04-20 - Lbw | Nuus -
IN­DIEN die Re­ge­ring ’n suk­ses wil maak van die her­ver­de­ling van grond en trans­for­ma­sie in die land­bou­sek­tor, sal hy eers die sis­te­mie­se pro­ble­me moet aan­pak wat die sek­tor reeds ja­re lank on­der­myn. Dit blyk uit die sig­ba­re ver­val in ver­skeie K­waZu­lu-Na­tal­se land­bou­dor­pies. Dié ver­val is nie die ge­volg van wie die grond be­sit of wie daar­op boer nie, maar van wê­reld­wye nei­gings en be­leids­keu­ses wat die sek­tor oor de­ka­des heen on­der­myn het.
Die oog­lo­pend­ste daar­van is ’n nei­ging na gro­ter pla­se. Daar­mee saam gaan ’n af­na­me in die aan­tal boe­re, so­wel as die af­ta­ke­ling van die dor­pies wat hul­le eens on­der­hou het en die le­wen­styl wat eens aan­lok­lik was, maar nou nie meer is nie.
In een dor­pie het ons ge­sien hoe boer­de­ry­ver­wan­te on­der­ne­mings tot niet gaan, en wer­kers­hui­se wat twee jaar ge­le­de nog bruik­baar was, staan nou leeg en is ge­van­da­li­seer.
Ons het ’n boer te­ë­ge­kom wat sy plaas ver­koop het aan ’n groot kon­glo­me­raat en aan­ge­bly het om die plaas te be­stuur. Die nu­we ei­e­naars het die wer­kers be­hou, maar hul sa­la­ris ver­min­der tot die mi­ni­mum loon, soos in an­der sa­ke-een­he­de. Met die nu­we ei­e­naar se ka­pi­taal kon die boer in be­sproei­ing en nu­we ma­sji­ne­rie be­lê om die plaas se op­brengs op lang ter­myn te ver­hoog, maar dié ont­wik­ke­lin­ge was dui­de­lik nie ’n net­to voor­deel aan die ge­meen­skap nie.
Dit is dui­de­lik dat die klem in Suid-A­fri­ka weg­skuif van klein­skaal­se boer­de­rye, on­ge­ag die boer se ras. Grond­her­vor­ming soos dit tans in die voor­uit­sig ge­stel word, sal nie die pro­ble­me op­los nie.