2 Konings 5:1-14 – 2016 – NG Gemeente Pinelands
Posted on 3 Jul, 2016 1 Aug, 2016 by Pinelands NG Kerk
2 Konings 5:1-14 – 2016
3 Julie 2016 Pinelands
In die OT was Sirië 'n baie sterk politieke mag. Dit is die land Aram van ouds. Gedurende die Omriede dinastie van die 9e eeu vC was Aram Israel se grootste vyand en menigte oorloë is tussen die twee lande gevoer. Een van die Aramese soldate was verantwoordelik vir die doodskoot van koning Agab van Israel, toe die pyl hom so sekuur tussen die skubbe van sy harnas getref het (1 Kon 22:34). In hierdie geveg het die Aramese die oorwinning behaal en Israel is verslaan. Die verhaal wat ons vanoggend lees, speel af in 'n tyd nadat Aram die Israeliete verslaan het.
Skriflesing met verklarende opmerkings
Vs 1: Die Here het vir Naäman, die hoof van die weermag vd vyande van Israel, gehelp om die Israeliete te verslaan. Maar Naäman het nie geweet dat dit die Here was wat hom gehelp het nie.
Hierdie gesiene man en dapper soldaat het melaats geword. Daar was verskillende grade van velsiektes en melaatsheid. Hy was nie so erg melaats dat hy uit die samelewing uitgeban was en in een van die dorpies vir melaatses moes gaan woon nie, maar sy melaatsheid kon vererger en veroorsaak dat hierdie ondenkbare uitsluiting sou gebeur.
Hierdie klein ou dogtertjie was heel onder op die sosiale leer van die samelewing. Na Aram se oorwinning oor Israel is sy as buit ontvoer na 'n vyandige land om Naäman (die hoof offisier oor die weermag) se vrou se bediende te word. Sy waag geweldig baie wanneer sy so uit haar plek uit praat in die hoop dat haar groot en belangrike baas by die profeet in Samaria kan uitkom sodat hy genees kan word.
Naäman is duidelik moedeloos met sy toestand en baie desperaat en hy gryp na hierdie grashalmpie. Omdat hy so belangrik is wend hy hom direk tot sy koning. Vs 4…
Vs 5: Hierdie buitensporige geskenk dui op hoe belangrik Naäman werklik was. Hy was 'n man van hoë aansien en status. Dat hy genesing moes ontvang, was van groot belang – al kos dit hoeveel. Dit is ook duidelik uit die feit dat sy koning 'n brief rig aan die koning van Israel, waarin hy die situasie aanspreek.
Vs 6: Die Aramese koning verwag om die een of ander rede dat die Israelitiese koning self die genesing gaan bring. Of dalk is dit net oordat die Aramese koning nie sal daal tot die vlak om met 'n profeet te korrespondeer nie, hy skryf net briewe aan mense wat dieselfde sosiale rang as hy beklee. Hoe dit ookal sy: Vs 7…
Wat ons hier het is 'n verhaal van groot aan die een kant en klein aan die ander kant, belangrike mense en onbelangrike mense, en 'n universele God wat oor grense heen beweeg op verrassende maniere – 'n God wat vir Naäman, die vyand, help selfs toe Naäman Hom nog nie geken het nie. Kom ons kyk 'n bietjie na die belangrike karakters in hierdie verhaal…
1) Die eerste van wie ons lees is Naäman, die hoof van die leër van Aram, 'n gesiene man wat die agting van die koning geniet het, 'n dapper soldaat. Hier het ons iemand wat op die sosiale leer van destyds net 'n klein koppie onder die koning self was. Dit verduidelik waarom hy so direkte toegang tot die koning gehad het. Naäman het mag en status in die samelewing. Met al sy oorwinningsveldtogte het hy die mense se eer verdien. Daar is net een probleem – hy het melaats geword. Nog nie so erg dat hy uit sy posisie en uit die gemeenskap verban is nie, maar waarskynlik oppad daarnatoe. In Engels sou mens nogals raak kon sê: He was busy losing face. Drastiese ingrype was nodig.
2) Die tweede belangrike karakter is die koning van Israel (eintlik die konings – ook die koning van Aram). Die storie ontwikkel so dat Naäman se koning 'n brief skryf aan Israel se koning met die opdrag dat hy vir Naäman van sy melaatsheid moet genees. Die koning van Israel is gebroke. Hy bedink die koning van Aram van vuilspel aangesien hy die onmoontlike van hom vra en hierdie uitsiglose situasie stuur onvermydelik af op nog 'n oorlog en waarskynlik nog 'n nederlaag vir die reeds verslane Israel. "Is ek dan God wat mense laat sterwe of aan hulle die lewe gee dat hierdie man iemand na my toe stuur om hom van sy melaatsheid gesond te maak?" Die koning van Israel sien die neerdrukkende situasie van sy volk rondom hom, en met dit saam word 'n (vir hom!) onmoontlike versoek aan hom gerig, en hy weet nie meer waar om God te vind nie.
3) Die derde belangrike karakter is die profeet Elisa. Die nuus dat die koning van Israel sy klere in wanhoop geskeur het bereik sy ore en hy stuur 'n boodskap aan die koning: "Hoekom het u u klere geskeur? Laat Naäman na my toe kom, sodat hy kan besef dat daar 'n profeet in Israel is." Wat Elisa eintlik wil hê is dat Naäman sal besef dat daar nog 'n God in Israel is. Elisa is 'n groot en belangrike karakter in hierdie verhaal, maar hy tree so op dat niemand hom ooit eens sien nie. Hy kom nie eens by sy huis uit toe Naäman in groot brawade daar stilhou nie. Hy stuur bloot sy boodskapper met die eenvoudige opdrag dat Naäman homself 7 keer in die Jordaan moet gaan was. En wanneer Elisa dan wel verskyn nadat Naäman genees is weier hy om enige betaling of eer te ontvang vir die genesing, want sê hy, hy is in diens van die Here (16). Dit is in sy naam wat die genesing plaasgevind het en Elisa, die groot en belangrike profeet, kies doelbewus om klein en in die agtergrond te bly.
Daar het ons nou al die groot en belangrike karakters in die verhaal. Naäman, die (twee) koning(s), en die profeet Elisa. Daar is egter nog 'n karakter, maar in die sosiale hierargie is sy heel onder op die leer. Sy is so klein en onbelangrik dat sy nie eens 'n naam het nie. Ons lees in vs 2-4 van haar. "Op een van hulle strooptogte het die Arameërs 'n jong dogtertjie uit Israel ontvoer wat Naäman se vrou se bediende geword het." Letterlik staan daar in die Hebr "'n klein klein dogtertjie". Die dogtertjie het alles verloor, sy is gevange geneem en ontvoer na 'n vyandige land, en daar het sy die bediende geword van die belangrikste en vernaamste soldaat se vrou.
Wat doen die kind wat álles verloor het en weens haar geslag en ouderdom elk geval geen regte gehad het om op aanspraak te maak nie? Die klein dogtertjie word geraak deur die siekte van 'n groot man, haar baas en haar eie mense se vyand, en sy help hom. Sy tree uit haar plek uit op, openbaar geweldige durf, en praat met Naäman se vrou oor die profeet in Samaria, en dat, "as Meneer net by (hom) kan uitkom hy hom van sy melaatsheid gesond sal maak." En met hierdie aansporing en getuienis van 'n vreemde kind wat 'n vreemde God aanbid word die bal van genesing aan die rol gesit.
Naäman wil nie afstand doen van sy aansien nie en, nadat sy vrou met hom gepraat het, volg hy dan die weg van die VIP's. Hy gaan praat met die koning, en die skryf 'n brief aan die ander koning, 'n groot prosessie vind plaas en buitensporige geskenke word saamgeneem. Maar Naäman kry nie daadwerklike hulp langs hierdie belangrike kanale nie. Die profeet Elisa hoor van die hele petalje en laat hom na hom toe kom. Net om nie self uit te kom nie, maar bloot sy boodskapper te stuur met die opdrag dat Naäman hom 7 maal in die kleine Jordaan moet gaan was. Naäman is woedend oor die gebrek aan respek wat hom toekom en hy weier om sy trots in sy sak te steek. Op hierdie stadium is sy trots, sy ego, vir hom selfs belangriker as sy genesing. Hy ruk die teuels om en besluit om eerder huistoe te gaan.
Maar wat gebeur? Die onbelangrikes, die naamloses in sy eie kring praat hom 'n gat in die kop. Sy vrou se klein ou bediendetjie sit die bal van genesing aan die rol, en sy eie bediendes voltooi die proses. "Meneer, as die profeet iets moeiliks ('n groot ding) van u verwag het, sou u dit nie gedoen het nie? Hoeveel te meer nou dat hy eenvoudig vir u gesê het: Was jou en jy sal rein wees?" En met die aansporing van sy onbelangrike bediendes gaan hy toe af na die Jordaan (simbolies dui die "afgaan" daarop dat hy nederig word), en hy gaan bad hom 7 keer soos die man van God gesê het, "en sy vel het gesond geword soos dié van 'n klein klein seuntjie en hy was weer rein." En in vs 15 lees ons dan, toe die groot Naäman so klein geword het en in die proses genesing ontvang het, het hy ook tot bekering gekom.
Naaman moet klein word, nederig, hy moet sy Naam verloor voordat hy God se genesing ontvang. Ons moet daarteen waak om hiervan 'n resep te wil maak: As 'n siek persoon maar net klein en nederig genoeg kan raak dan sal God hulle van hul siekte genees. Die lewe werk eenvoudig nie so nie. Almal word nie van hul siektes genees nie – selfs al word hulle nederig, selfs al is hulle van meet af aan nederig. Dit is die pad wat God met Naäman gestap het in 'n wêreld toe wondergenesings op daardie manier gebeur het, maar ons kan nie daarvan 'n universele waarheid maak nie.
'n Paar kritiese vrae aan die samelewing van destyds maar ook vandag:
1) Wat van die mense wat nie genesing ontvang nie, selfs al het hulle soos Naäman baie belangrike kontakte asook die rykdom om vir die beste behandeling te betaal? Hoe preek mens hierdie verhaal aan hulle? Daar was diesulkes in die OT, maar ook deur alle tye heen, ook vandag.
Ek het die week 'n tannie in Groote Schuur Akademiese Hospitaal besoek. So gelowig en so nederig soos wat mens maar kan kry. Vanaf die platteland. Sy het gekom vir toetse en was op die ou-end baie korter hier as wat sy verwag het. Nie weens 'n wondergenesing nie, maar omdat die drs niks meer vir haar kan doen nie en na die scan haar teruggestuur het platteland toe waar sy en haar mense moet gaan besluit rondom haar sterwenstydperk wat nou voorlê – tuis of hospice? Alle behandeling is stopgesit.
Moes ek haar soos Elisa na Pinelands se kanaal stuur om haar sewe keer te gaan was? Nee. Moes ek bid vir 'n wondergenesing noudat die drs nie meer iets kan doen nie. Ek glo nie so nie.
2) Wat van die mense wat moontlik nog 'n kans het op genesing, maar nie die invloed en die rykdom van Naäman het om te kom waar hulle gehelp kan word nie? Ja, Naäman het op die ou-end nie betaal vir Elisa se "dienste" nie, maar was dit nie vir sy posisie en rykdom nie het hy in die eerste plek nooit by Elisa uitgekom nie… Destyds kon Naäman betyds by Elisa uitkom. In vandag se tyd is daar ander voorsorgmaatreëls wat mens kan tref indien jy genoeg geld het – soos Angeline Jolie wat 'n dubbelle mastektomie gehad het toe toetse toon dat sy geneties 'n kans staan op borskanker. Nie almal kan hierdie maatreëls tref nie. In Bono U2 se lied "Crumbs from your table" sing hy: "Where you live should not decide whether you live or whether you die, Three to a bed, sister Ann, she said, dignity passes by…"
Weet nie wie van julle gelees het van die 2000 verstandelike gestremde staatspasiëte wat teen die afgelope Donderdag uit die 4 hospitale in Gauteng gesit is nie (sommige verskuif na ander hospitale ver van hul geliefdes en wat ook nie vir hulle plek het nie, ander uitgeboek as privaatpasiënte). Wat word van die siekes in ons samelewing wat nie geld en middelle het nie? Wie sorg vir hulle?
3) Wat van die dogtertjie wat, as dit nie vir haar getuienis was nie, Naäman nie gesond sou word en hierdie verhaal nooit geboekstaaf sou wees nie. Wat word van haar? Is daar vir haar ook 'n nuwe toekoms? Of bly sy net eenvoudig aan as slavin in die land van die vyand? Selfs al sou sy vrygelaat word om terug te gaan na haar eie land toe – wat is die kans dat haar pa nog lewe na die oorlog? Wat is die kans dat haar ma nog daar is? Watter hoop gee hierdie gebeurtenis aan haar?
Dalk is dit die heel beste om te volstaan by die volgende wat ons met ons kan saamneem:
Die verrassende dat ons telkens in die Bybel spore daarvan kry dat God op 'n sinvolle manier na vore kom daar waar mens dit nie verwag nie.
In ons reis met God deur die lewe gebeur daar onverwagse dinge, vreemde dinge, soms selfs aversiewe dinge, bv dat God ons vyande ook liefhet en genees terwyl ek self dalk nooit genesing ontvang nie…
Die eerste verrassing is dat God enigstens bereid is om die Aramese offisier te genees.
Die tweede is dat Hy dit deur onbeduidende mense doen – die slavinnetjie, 'n profeet wat kies om gesigloos en naamloos te bly, en die offisier se eie naamlose bediendes.
Die derde is die manier waarop God hier te werk gaan – Naäman wat homself 7 keer in die Jordaan moet gaan bad. Selfs in die tyd waarbinne hy geleef het was dit 'n vreemde opdrag. 'n Profeet wat 'n towerstaf swaai en die gepaste "abarakadabara" sê – ja, dit is wat hy verwag. Maar die gewassery in 'n klein riviertjie – ondenkbaar.
Toe Jesus eeue later vir die Jode herinner aan hierdie verhaal waar God die Siriese offisier Naäman genees het maar nie een persoon in Israel nie, was hulle ontstoke. Maar net 'n rukkie daarna is dit Jesus wat 10 melaatses sou genees, en wie kom terug om Hom te bedank? Nie die 9 Jode nie. Wel die Samaritaan, die outsider, die een wat die genesing eintlik nie toekom nie. Die een wie se mede-volksgenote nou-die-dag (laasweek se teks – Lukas 9) nie vir Jesus huisvesting vir een nag wou gee nie.
Dit is die God wat ons aanbid. Die een wat ons telkens verras met waar ons sy werke sal aantref en deur wie (die geringes) sy werke geskied.