Mini-memoires | estelleke@stellenbosch
MARIJKE-LIEF, MY HARTEDIEF (10/04/2011)
Ek wou graag vir jou wys
waar die son die wolke beïndruk
as hy stralend ondergaan
en hoe die maan haar oog knip as sy
skelm agter die berg opkom
Ek wou ook vir jou
kos gee uit my hand
my klein hemelplekkie
'n hawe laat wees…
Die woedende wind
het my moed weggewaai
het my asem gebreek
derduisende korreltjies in die sand
het al die hare op elke tand
en tussen my krone gesteel
w e g g e v r e e t
wat my laat voel
Gelukkig was die sandman daar
om vir jou kastele te bou
'n Swerm woorde kom in my op
wat ek nie vir jou
kon vlieg nie
VIR ANIKA (10/02/2011)
Wat ek vir jou wou sê het agter die Worcester-berge in my mond kom lê
Ek het dit agter die maan in 'n helder vuurkolom gaan haal
Daar waar my blinde pa se kleinkindliedjies klink wou ek 'n glasie sjerrie vir jou skink
oor musieklike gene lang mooi bene
blou oë en blonde hare
'n dierbare hart wat myne gesteel het
Ek hoop jy draai dit toe in watte sodat dit kan sweef soos wolke oor berge
COLLAGE NA SWISS (aug 2010)
in 'n mandjie toegevou
van dierbare onthou
deur hout, klip en glas
uit 'n verlede se kas
uitsig groot en wyd
dartelende en skimmige torings terg
van veraf lok en wink
mirages van lafenis
warm oranje gryns
kartelende klip kraak en kners
vergroei oor leeftye heen
Knikkie is onsigbaar ('n herinnering in wording)
As 'n mens se pa blind is, leer jy om onsigbaar te wees. Knikkie kan nie so goed van haar pa onthou nie, maar sy vermoed dis van lankal af dat mense haar nie kan sien nie.
Wanneer sy dit die meeste geniet dat niemand haar sien nie, is wanneer Knikkie korsetloos in haar swart katpak op die naat van haar rug in water dryf en haar oë toemaak. Geluidloos, moeiteloos, onsigbaar. As daar golwe of 'n deining van ander swemmers se beweging is, is dit nog lekkerder. Soos in die hemel, so ook op die aarde.
Gouelokkies word Katvoet ('n spel met miniature)
Na Gouelokkies se vorige besoek aan die huisie van die bere in die bos was sy versigtiger, maar beslis nuuskieriger as ooit.
Van ver af, soos sy wandel deur die bospaadjies en die blommetjies bewonder sonder om een te pluk soos 'n meisie, sien Gouelokkies reeds dat daar 'n beroering aan die ander kant van die huisie aan die gang is. Sou hulle nog steeds op soek wees na haar? Dalk moet sy maar ligloop.
So 'n paar treë van die huisie af, sien sy 'n wankelrige leer teen 'n boom staan. A, dalk iemand in 'n boomhuis om mee te gesels, of appels om te pluk. Sy loer behoedsaam al langs die leer boontoe, maar niks is in sig nie. Skoorvoetend loop sy om die boom, reg om plat te val tussen die hoë grasse as iemand dalk op haar wil afstorm. Tegelykertyd ook opgewonde omdat daar miskien maatjies is. Toe sy absoluut niks in of onder die boom gewaar nie, besluit sy om die leer saam te neem en sy stap stadig huisie se kant toe.
Met verbasing merk sy op hoe lig die leer is en dat sy moeiteloos kan aanstap daarmee onder haar regterarm. Hier-en-daar moet sy wel 'n paar bosse wegkap met haar linkerhand, en uiteindelik is sy by die huisie. Gouelokkies wonder of die bere sal skrik as hulle haar weer sou sien. Dit sou darem wel lekker wees as hulle sou besluit om saam te speel in die bos.
Sy loer om die hoek van die huis en sien allerlei voertuie wat op pad na die huisie beweeg. Vooraan is 'n blink sportmotor wat gevolg word deur 'n veteraan uit toentertyd, 'n stoomlokomotief, selfs ook 'n riksja sukkel-sukkel voort met 'n ou mannetjie wat gedra word. Iewers uit die ruigte verskyn 'n kewerkarretjie met jongmense wat uitbundig op die dak sit en wuif met 'n paar bottels bier en wyn in hulle slap hande.
Verstom oor al die gevaartes en gedoentes, duik Gouelokkies weg om die petalje van die ander kant van die huis af te bespied. Daar sien sy 'n diep rivier waarop 'n seilboot nader aan die huis beweeg. Verbeel sy haar, of het sy ook 'n duikboot onder die water sien beweeg? Op die dak van 'n ou murasie skuins anderkant die huis lyk dit of daar selfs 'n ruimtemannetjie staan en skeefkyk van onder uit sy helm. Op die dak van die huis waarsku 'n uil met 'n paar hees hoe-hoe's. Gouelokkies is tegelyk benoud en verbaas; slaap uile dan nie eintlik bedags nie?
Steeds versigtig en nou ook agterdogtig, pak Gouelokkies die leer teen die muur van die huisie om die spulletjie van die dak af te beskou. Dit voel vir haar soos 'n eindigheid voor sy bo uitkom. Bo gekom, skuifel sy stadig met die dakteëls langs nog hoër op. Met een oog loer sy oor die dak en val van skok 'n paar tree ondertoe as die uil by haar verbyfladder en nog 'n paar hees hoe-hoe-'s uiter. Bang dat wie-ook-al wat onder is, nou sou wou boontoe kyk, wag Gouelokkies eers tot sy gewoon kan asemhaal.
Dit duur 'n rukkie voordat sy weer boontoe kruip. Omdat die dakteëls taamlik glad is van die mos, sak sy twee treë telkens as sy drie kruipe boontoe vorder. Nog 'n ewigheid gaan verby terwyl sy haar asem probeer terugkry. Hygend wag sy eers 'n bietjie. Uiteindelik stewig bo, kyk Gouelokkies vinnig oor die dak. Sy knyp haarself geniepsig om seker te maak dat sy nie besig is om te droom soos meisies en party ander stories nie.
Rondom 'n tafel waarop daar een porseleinkoppie in 'n piering staan, op allerlei skommelstoele, kantoorstoele, lessenaarstoele – almal van balsahout – sit hulle. Ja werklik, tussen twee van hulle lê selfs een in 'n wiegie. 'n Duisternis bere wat almal gelyk praat – nie met mekaar nie, elkeen voer 'n monoloog oor die koppie en piering.
"Ag nee wat," dink ons heldin, "ek soek 'n ander oord. Wat sal die mense van my dink, want soort soek mos soort. Hiervoor sien ek tog nie kans nie. Dan liewer terug boom toe om 'n huis daar te bou."
Geluidloos spring sy onder toe en besluit net daar dat haar naam van nou af Katvoet is. Met die leer onder haar een arm, kap sy vir haar 'n pad oop terug na die bos. Hierdie keer het die bere glad nie agtergekom dat sy daar was nie en hulle hou tot vandag toe ongestoord verder partytjie.
( estelleke April 2008)
Kwasi Kwaki haal diep asem en begin sing ('n collage)
Eendag, nie so baie lank gelede nie, sommer net onlangs, was daar 'n eendjie. Haar naam was Kwasi Kwaki. Sy was nie lelik nie en het ook nie 'n swaan geword nie.
Nee, sy was anders. Sy het 'n duikbril gedra wat nogal handig was as sy diep in die modder geduik het. Haar ma het vertel dat sy langer as ander eende gevat het om uit te broei. Kwasi Kwaki kon vir lang tye stilsit en droom terwyl sy staar na haar eie weerkaatsing op die water. Dit het vir haar soos 'n maatjie-eend gelyk en dan het sy soontoe geduik — net om agter te kom die maatjie in die water is weer weg.
Bo-op haar stertvere het sy krullerige goue veertjies gehad en Kwasi Kwaki het altyd in die rondte geswem om dit te probeer raakgryp. As sy so swem het dit vir die ander eende gelyk of sy op die water loop. Hulle was sprakeloos en het later vir Kwasi Kwaki met jaloerse en agterdogtige oë aangekyk. Haar nek was lank en al was dit effens skeef het sy gewéét dat sy verder as die res van die eende kon sien.
Kwasi Kwaki het by die paddas geleer om te kwaak en sy wou nie saam in die eendekoor sing nie. Om te leer vlieg het sy die wildeganse dopgehou. Een van hulle het haar gewys hoe om sagter aarde toe te kom sodat sy nie elke keer 'n noodlanding hoef te maak nie. Sy was nogal jammer toe hy weer weggevlieg het saam met die ander, dit was vir haar lekker om saam met hom in die water rond te plas.
Op 'n dag het sy 'n boot gesien wat op die rivier vaar. Oral op die boot was mense wat gelyk het of hulle met iets besig was, hoewel elkeen iets anders gedoen het. Kwasi Kwaki wou op die boot klim en deel word van hierdie lewendigheid. Maar hoe om bo te kom? Sy kon nie so hoog vlieg nie en ook nie roep om hulp nie. En toe gebeur dit: twee groot deurskynende spierwit handskoene het haar opgelig uit die water en op die boot neergesit. Sy was so opgewonde dat sy skoon vergeet het om dankie te sê. In elk geval het sy ook nie geweet vir wie sy moes bedank nie.
Op die bodek was 'n paar mense wat haar genooi het om saam met hulle te eet. Maar sy het nie van die worsies gehou wat hulle vir haar op 'n bord aangedra het en met 'n lepel wou voer nie. Sy het verkies om self te pik in die modder, te duik in die dieptes om te soek vir haar kos en om haar eie sosaties te pak van wurmpies, saadjies en bessies.
In die slaapkajuit van die bemanning kon sy nie haar eie slaapplek vind nie. Sy wou graag met haar kop onder haar vlerk op die kaptein se hangmat aan die slaap raak, maar daar het almal haar weggejaag. Een keer het sy wel skelmpies in die hangmat gelê en ingedommel van al die boot se geskommel. Toe sy wakker word, het sy gesien hoe die kaptein met vriendelike donkerbruin oë haar aankyk voordat hy uitgaan en opklim na die uitkykpos. Kwasi Kwaki het gewonder wat hy daar bo doen en sy wou ook soontoe gaan. Maar hoe sou sy daar kom?
Sy was te skaam om die kaptein se hulp te vra, die ander bemanning sou haar uitlag en sy kon nie trappe klim nie. Vir lank het sy die trapleer bekyk en haar plan uitgedink om op te klim ten spyte van haar platvoete. Maar o wee, die eerste poging wat sy aanwend om met die hangende trappe na bo te klim, haak haar voet vas en sy het pardoems weer op die dek beland. Vasbeslote het sy weer probeer, maar hierdie keer het haar stertvere vasgehaak en sy het haar balans verloor.
Holderstebolder was sy terug op die dek, wat 'n teleurstelling. Boonop het een van haar goue veertjies uitgeskeur en dit was nogal seer. Moedeloos maar desperaat wou sy weer probeer. Skielik het die twee handskoene haar stewig om haar ronde lyfie vasgehou en op die uitkykpos neergesit. Hierdie keer het sy wel saggies "dankie" gekwaak, maar onmiddellik skaam gevoel omdat dit gevoel het of sy met haarself praat.
Uiteindelik was sy in die uitkykpos. Sy het rondgekyk en gewonder waarom sy hier wou wees. Sy het vir 'n paar dae die kaptein dopgehou en het skelmpies geëet van sy oorskietkos voordat die matrose sy bord kom haal het. Daar was twee lang goed waardeur die kaptein gekyk het. As hy deur die lang ding gekyk het, het hy altyd 'n frons gekry. Later het sy gehoor dat die matrose van die lang ding as die "teleskoop" praat, maar sy het nie geweet wat die kaptein eintlik daarmee doen nie. Soms as die son geskyn het en daar nie wind was om die boot aan te dryf nie, het die kaptein deur die korter dingetjie gekyk. Die bemanning het dit partykeer skelm weggedra en dan het die kaptein hulle ferm maar vriendelik gevra om sy kaleidoskoop terug te bring. As hy daardeur gekyk het, het die kaptein liggies in sy oë gekry en geglimlag.
Maar Kwasi Kwaki het gewonder hoe sy die twee goed sou kon oplig om daardeur te kyk? Sy het rond gekyk of sy nie die twee handskoene sien nie, maar het niks gewaar nie. Eers het sy met haar platvoete probeer om die groot ding op te lig, maar verniet. Skielik het sy van haar goue stertvere onthou. Met 'n potsierlike poging het sy haar lyf gedraai. Haar een ogie het deur die groot kant van die lang ding gekyk. Die boot het bietjie meer as gewoonlik gewieg en sy kon eers niks sien nie.
Vir 'n oomblik het sy egter gedink dat sy wel iets gesien het. . . dit het eintlik nogal vir haar gelyk soos die maatjie in die water. Maar hierdie ding was te swaar vir haar stertvere, sy sou liewer probeer om deur die ander korter dingetjie te kyk. Kwasi Kwaki het die kleiner ding opgelig, met haar ander ogie geloer en die wonderlikste kleure en vorms diep binne-in gesien wat in die rondte draai en beweeg elke keer as sy daaraan geraak het. Dít was dus wat die kaptein se oë en mondhoeke sag laat word het. Moeg van al die inspanning en opwinding het Kwasi Kwaki net daar aan die slaap geraak.
Toe sy later weer wakker word, was die kaptein weer besig om deur die lang ding te kyk. Daar was dus sowaar iets! En hy skree. Kwasi Kwaki het gewonder wat gaan aan, want dit wat sy gesien het, het haar opgewonde gemaak, maar niks om so oor te skree nie. 'n Beroering op die bo-dek het haar versigtig ondertoe laat loer, want sy was eintlik bang iemand sien sy was hier bo. Netnou jaag hulle haar weer weg.
Van blote skok het Kwasi Kwaki net daar vir die eerste keer in haar lewe 'n eier gelê en skielik het sy vanself besef dat sy hierdie eier móés warm hou — sy kon nie ondertoe gaan om te kyk wat aangaan nie. Lank het Kwasi Kwaki so op die eier gesit om dit te laat uitbroei, en intussen het die lewe by haar verbygegaan… Sy kon nie anders as om maar die worsies te eet wat die matrose vir haar gebring het nie.
Net een keer was sy daarvan bewus dat twee hande haar na die kaptein se hangmat geneem het, haar saam met haar eier daarin gesit het en ook 'n paar tarentaalvere wat die lêplek nog sagter gemaak het. Toe die eier uiteindelik kraak en oopgaan, was daar 'n weerbarstige klein eendjie met goue donsveertjies wat in die lug staan, platvoetjies wat skop-skop — 'n parmantige enetjie wat gou-gou waggel-waggel agter haar aangeloop het en saam met haar in die water rondgeplas het.
Vinnig het Kwasi Kwaki hierdie eendjie geleer hoe om te kwaak sodat selfs die paddas hom kan verstaan, hoe om in die rondte te swem, hoe om op die water te loop, hoe om te vlieg, hoe om te balanseer op 'n touleer, hoe om sy eie sosaties te pak en wat die verskil tussen 'n teleskoop en 'n kaleidoskoop is.