Geloofsbelydenisse van die tradisionele Christendom - Jaco Steyn
Geloofsbelydenisse van die tradisionele Christendom
Deur Jaco Steyn op 1 Januarie 2011
Oorsprong van die geloofsbelydenisse
Meer as 'n duisend jaar gelede was daar baie onenigheid binne die Romeinse Ryk betreffende die eienskappe van die Godheid en die eienskappe van Jesus van Nasaret. Verskillende idees het binne die Christendom met mekaar gekompeteer, soos o.a. Arianisme (die geloof dat Jesus nié van altyd af bestaan het nie en dat Hy lank gelede deur die Vader geskep is) en gnostisisme. Die Romeinse keiser Konstantyn het vroeg in die vierde eeu AE besluit dat 'n manier gevind moes word om eenheid te bewerkstellig. Vervolgens het hy besluit om die biskoppe byeen te roep ten einde hulle te dwing om 'n amptelike besluit te neem aangaande die Goddelike status van Jesus. Sodoende het die Konsilie van Nicéa in die jaar 325 AE plaasgevind en is daar tydens hierdie byeenkoms "amptelik" besluit oor die eienskappe van Jesus as "Seun van God".
Die oorspronklike omskrywing van die Geloofsbelydenis van Nicéa het net ná die Konsilie van Nicéa plaasgevind. Twee ander sogenaamde ekumeniese belydenisskrifte, nl. die Apostoliese Geloofs-belydenis en die Geloofsbelydenis van Athanasius, is lateraan geformuleer. Hierdie drie geskrifte vorm die basis van die latere dogmas van die Rooms-Katolieke Kerk en van baie Protestante, o.a. die Afrikaanse driesuster kerke. Die volgende geloofstandpunte is gebaseer op die drie ekumeniese belydenisskrifte:
1. Geloof in 'n persoonlike Skepper God.
2. Geloof in Jesus Christus as deel van God Drie-Enig.
3. Geloof dat Jesus volledig mens geword het en vir mense se sondes gesterf het.
4. Geloof in die fisiese opstanding van Jesus ná Sy kruisiging.
Die geloofsbelydenis van Athanasius beklemtoon egter béide (1) die bewaring van die algemene geloof (Ons moet die een God in die Drieheid en die Drieheid in die Eenheid eer, sonder om die persone [Vader, Seun en Heilige Gees] te vermeng of die wese te deel.), én (2) goeie werke (En die wat goed gedoen het, sal die ewige lewe ingaan, maar die wat sonde gedoen het, in die ewige vuur.), as voorvereistes vir die beërwing van die Ewige Lewe. Dit is merkwaardig dat al die Afrikaanse driesuster kerke ook hierdie belydenis aanvaar ten spyte van baie Protestante se belydenis dat "alleenlik die geloof" (sola fide) die enigste voorvereiste is vir verlossing!
Die geloofsbelydenis van Nicéa se beskrywing van Jesus as deel van God Drie-Enig, is as volg:
Hy [Jesus] is God uit God, lig uit lig, ware God uit ware God,
Daar is van gelowige Christene verwag om hierdie ingewikkelde filosofiese konsep "soos 'n kind" te glo. Mense moes dus blindelings in iets glo waarvoor hulle geen konkrete bewyse gehad het nie, en wat nog boonop moeilik verstaanbaar was – een God wat in wese Een is, maar wat manifesteer as drie afsonderlike Persone! Daar is nog boonop van hulle verwag om iets te glo (die beweerde kruisdood van Jesus en sy fisiese opstanding daarna) wat lank voor hul eie geboortes plaasgevind het en waarvoor hulle geen eerstehandse getuienis gehad het nie! Mense se natuurlike vrese vir die onbekende is dus deur kerkleiers en politici gebruik om hulle in knegskap te hou teenoor kerklike dogmas.
Rooms-Katolieke en Protestante glo dat alle mense van nature sondig is en dat die mens alleenlik met behulp van die Godheid búite die mens, verlos kan word. Daar is dus 'n duidelike onderskeid getref tussen die mens as sondige wese en God as Volmaakte Wese.
Waar kom die idee omtrent 'n Drie-Enige God vandaan?
Is die geloof in 'n Drie-Enige Godheid uniek aan die Christendom, of was daar vóór die totstandkoming van die bogenoemde geloofsbelydenisse, ander heidense nasies wat soortgelyke idees oor die Godheid gehad het? Die Egiptenare se geloof in Isis, Osiris en Horus, en die Hindoes se geloof in Brahma (die Skepper), Vishnu (die Onderhouer) en Shiva (die Vernietiger), het bestaan lánk voor die Konsilie van Nicéa. Ortodokse Jode was egter streng monoteïsties en hulle het die idee van God wat mens kan word, as godslasterlik en heidens beskou.
Baie van die sogenaamde getuienis in die Bybel wat dikwels gebruik word om die dogma van die Drie-eenheid te regverdig, kom vanuit die Evangelie van Johannes. Dit is egter interessant dat fundamentaliste se letterlike verstaan van hierdie evangelie, waarvolgens die "Woord" in die eerste vers met Jesus as Seun van God geïdentifiseer word, verskil van die allegoriese verstaan daarvan. Hierdie evangelie was 'n belangrike geloofsdokument van die Albigensiërs ('n gnostiese beweging gedurende die Middeleeue). Hulle idees oor Jesus het egter heelwat verskil van die Katolieke s'n, omdat die Albigensiërs Jesus beskou het as 'n broer in die geloof en nié as deel van die Katolieke se Drie-eenheid, nie. Die Albigensiërs het ook geglo dat die Joodse stamgod Jahwe van die Ou Testament, nié die Ware God die Vader is nie, maar die bose heerser van die materiële wêreld.
Die Bybel as Woord van God?
Baie Rooms-Katolieke en Protestante beweer dat hulle belydenisskrifte en die Bybel as "Woord van God", deur die Heilige Gees geïnspireer is. Wanneer is die Bybel egter finaal saamgestel en watter sinode het besluit dat die Bybel die "onfeilbare Woord van God" is? Hoeveel Bybels is daar?1
Die Katolieke Bybel verskil van beide die Protestantse en Oosters-Ortodokse Bybel. Die Rooms-Katolieke Kerk se verskillende sinodes het boonop beweer dat die Heilige Gees hulle gelei het wat betref hul besluite om sekere "ongewenste" apokriewe boeke nié deel te maak van die amptelike kanon van die Bybel nie.
Is die ekumeniese belydenisskrifte en die Bybel werklik deur die Heilige Gees geïnspireer?
Mense wat vandag bekend staan as Christen-fundamentaliste, word gekenmerk deur hul geloof in (1) Jesus Christus as deel van God Drie-Enig, (2) aanvaarding van Jesus se soendood aan die kruis, as voorvereiste vir beërwing van die Ewige Lewe, en (3) die Bybel as onfeilbare letterlike Woord van God. Die eerste twee standpunte is gebaseer op die ekumeniese belydenisskrifte (wat interessant genoeg deur Rooms-Katolieke Sinodes saamgestel is!), terwyl die derde standpunt eers onlangs ontstaan het omdat die amptelike kanon van die Bybel van fundamentalistiese Protestante minder as 400 jaar oud is!
Sekere vertalings van die Bybel is selfs gewysig om kerklike dogma aangaande 'n Drie-eenheid te regverdig. So byvoorbeeld is 1 Johannes 5:7 "Want daar is drie wat getuig in die Hemel: die Vader, die Woord [Jesus?] en die Heilige Gees, en hierdie drie is een [die Drie-eenheid?]", in die 1953 Afrikaanse vertaling, terwyl die verwysings na 'n "Drie-eenheid" afwesig is in die 1983 vertaling van hierdie vers. Die rede hiervoor is dat die 1953-vertaling gebaseer is op die Rooms-Katolieke Kerk se latere Latynse vertaling van die Bybel, terwyl die 1983-vertaling grootliks gebaseer is op die vroeëre Griekse vertaling.
Waarom bestaan daar dogmas en belydenisskrifte?
Mense raak deesdae gaandeweg bewus van die tussenspel tussen politieke opportunisme, wetenskaplike wêreldbeelde en godsdienstige opvattings. Die premoderne idees oor 'n drieverdieping heelal het 'n bepalende invloed gehad op die Bybelskrywers; asook die idee dat God die son kon laat stilstaan het, wat impliseer dat hulle geglo het dat die son om die aarde wentel. Die probleme en sosiale omstandighede van die Israeliete het byvoorbeeld 'n groot invloed gehad op die Ou Testamentiese boeke se beklemtoning van die spesiale status van die volk Israel as God se "uitverkore volk".
Dogmas en belydenisskrifte is geformuleer ten einde orde en eenstemmigheid te bewerkstellig binne die Rooms-Katolieke Kerk en binne die lande waarvan dié kerk die amptelike kerk was. Die idee om gesag te verleen aan die kerke se dogmas deur middel van die bewering dat dit deur die Heilige Gees geïnspireer was, was 'n uitstekende strategiese besluit. Sodoende is die kerk se lidmate onderdanig gehou omdat hulle op geen manier die kerke se ongegronde bewerings verkeerd kon bewys nie. Wanneer mens egter die ware oorsprong van die verskillende Bybels en belydenisskrifte objektief ondersoek, word dit duidelik dat kerkleiers en hul politieke vennote hoofsaaklik politieke opportuniste was wat slim planne uitgedink het om hul eie hebsug en sug na mag te bevorder.
1. http://en.wikipedia.org/wiki/Biblical_Canon – Nonetheless, full dogmatic articulations of the canons were not made until the Council of Trent of 1546 for Roman Catholicism, the Thirty-Nine Articles of 1563 for the Church of England, the Westminster Confession of Faith of 1647 for British Calvinism, and the Synod of Jerusalem of 1672 for the Greek Orthodox.