Talle SA woorde nou ook in Oxford-woordeboek opgeneem | Maroela Media
Argieffoto (Foto; PDPics/Pixabay)
Yebo, dof, BEE en hensopper.
Dis ván die Suid-Afrikaanse woorde wat in die jongste uitgawe van die Oxford English Dictionary (OED) opgeneem is.
Oxford University Press sê Suid-Afrikaanse Engels – net soos enige ander Engels – reageer op die geografiese, botaniese, dierkundige, maatskaplike én politieke landskap waarin dit gepraat word. Deur dinge of begrippe ŉ naam te gee, help dit Suid-Afrikaners om sin te maak van hulle gedeelde omgewing en geskiedenis en woorde wat in dié uitgawe opgeneem is, is ŉ weerspieëling hiervan.
“Black Economic Empowerment”, “Black Empowerment” en “BEE” – alles woorde wat gebruik word om ŉ regeringsprogram te beskryf wat die gee van werks- en sakegeleenthede aan swart mense aanmoedig – verskyn ook in die jongste uitgawe.
Daar is ook heelwat woorde wat spasies of ontmoetingsplekke aandui. Dit sluit in die woorde “hok” en “lapa”. “Lekgotla” – ŉ spasie waar gemeenskapsvergaderings gehou word, ŉ samekoms van mense om ŉ belangrike kwessie te bespreek en ŉ tradisionele hof – is ook ingesluit.
“Waar jy ook al in Suid-Afrika is, is dit onwaarskynlik dat jy dof genoeg is om nie te weet dat Joburg en Jozi byname vir die stad Johannesburg is nie,” het Oxford University Press in ŉ verklaring gesê.
“Dof”, “Joburg” en “Jozi” is al drie in die nuwe weergawe opgeneem.
Die woord “hensopper” – die uitdrukking wat tydens die Anglo-Boere-oorlog onstaan het vir ŉ Boer wat aan Brittanje oorgegee het – verskyn ook.
Dr. Phillip Louw, ontwikkelingsbestuurder van woordeboekinhoud by Oxford University Press, het gesê dis opwindend om betrokke te wees in die OED se pogings om Suid-Afrikaanse Engels meer omvattend te dokumenteer.
“As ŉ geskiedkundige woordeboek weerspieël die OED nie net die ontwikkeling van ons unieke verskeidenheid Engels nie, maar ook die geskiedenis van ons land soos dit deurskemer in die taal wat ons gebruik om ons realiteit te definieer.
“Dis egter nie altyd ŉ eenvoudige prentjie nie en die jongste bywerking is geen uitsondering nie: die woorde wat ingesluit is, is getuienis van ŉ pynlike verlede en pogings om dit te herstel, terwyl dit ook lig werp op die ryk, kulturele verskeidenheid van ons land,” het Louw bygevoeg.
ŉ Woord word in die Oxford English Dictionary opgeneem wanneer daar genoeg onafhanklike voorbeelde van ŉ verskeidenheid bronne daaroor ingesamel is en genoeg bewyse bestaan dat die woord al vir ŉ billike tydperk gebruik word.
“Om leenwoorde te gebruik uit ŉ ander taal is ŉ normale proses. Dit beteken nie noodwendig dat iemand in Engeland byvoorbeeld die woord ‘gramadoelas’ gaan gebruik nie, maar in Suid-Afrikaanse Engels word dit wél gebruik,” het Louw gesê.
Die lys van Suid-Afrikaanse woorde in die jongste OED is onder andere: yebo, Black Economic Empowerment (BEE), hok, hokkie, lapa, lekgotla, makgotla, imbizo, isicathamiya, dof, Joburg, Jozi, bok, hensopper, gramadoelas, kannas en Koevoet (die verwysing na die destydse paramilitêre mag).
OK, so dit is ‘Suid-Afrikaanse Engels’ waarvan hulle praat wat nou Ge-BEE is. (Wat mens dit ook al noem.) Dis nogal Cool, net solank hulle nie anders wil voorgee en Afrikaans kaap nie, of voorgee dat dit nou die algemene Afrikaanse taal in die land is nie. Baie van ons praat mos maar ‘ge-mix’.
Dit ìs soos gesê word, opwindend en interessant en dit verduidelik ook waarom dialekte afkomstig uit dieselfde taal nie altyd verstaan word nie. Nederlanders byvoorbeeld kan makliker ‘n Afrikaanssprekende persoon verstaan as iemand van Friesland.
Koevoet is ‘n gwala of gereedskap stuk wat gebruik word vir gate grawe! Dit was waarna die eenheid verwys het, om ook klip mee te breek.
Ek dink nie daar is raak Engelse woord vir dit nie, as breekyster nie.
Koevoet was taktiese polisiërings eenheid. Dit was nie militêre eenheid nie. Weens ‘n gebrek aan “body bags” kon hul nooit lyke vir doel van identifikasie en post mortem bv binne voertuie, afvoer na bv Oshakati of Rundu lykshuise nie en is hul oor rubber modderskerms vasgemaak. SA was nog nie bekend met gevare van bv HIV en Hepatitis A tot E in daardie tye nie, maar dit was wydverspreid onder invallers. Caspir het nie spasie vir meer as sitplek binne gehad nie. Na elke operasie binnelands, was daar geregtelike doodsondersoek dossier aangelê. Daar was nie bundu operasies nie! Onthou dat… Lees meer »
Eish ! – Woord wat ge uiter word waneer persoon uitgevang word . Gewoonlik van toepassing op regerings amptenare wat minute voor dit intelligent voorgekom het en dan vir ‘n onverklaarbare rede waserig word oor die verlede…