Toni Morrison wat in 2010 gefotografeer is: in beide haar fiksie en nie-fiksie, het sy probeer om die 'nasionale amnesie' onderliggend aan dikwels onbewuste vorme van rassisme te ontbloot. Ian Langsdon / EPA
Toni Morrison, wat het gesterf bejaardes 88, was die invloedrykste en bestudeerde Amerikaanse skrywer van haar generasie. Gebore as Chloe Wofford in Ohio in 1931, studeer sy in 1953 met 'n BA in Engels aan die Howard University, 'n histories swart kollege in Washington DC. Sy voltooi daarna 'n MA aan Cornell oor die werk van Virginia Woolf en William Faulkner, voordat hulle met 'n akademiese loopbaan begin het.
Sy is in 1958 met Harold Morrison, 'n Jamaikaanse argitek, getroud, maar na hul egskeiding in 1964 het Morrison as redakteur vir Random House in New York begin werk. Dit is hier waar sy fiksie begin skryf en haar eerste roman gepubliseer het, Die blouste oog, in 1970. Dit was haar derde roman wat in 1977 gepubliseer is, Hooglied, dit was haar deurbraakwerk, met die toekenning van die National Critics 'Book Circle Award.
Haar bekendste roman, Geliefde gevolg in 1987. Dit was 'n gefiktionaliseerde weergawe van die slaaf Margaret Garner van die XIX-eeu, wat haar eie dogter vermoor het om haar van slawerny te red.
Die wenner van die Pulitzer-prys, Toni Morrison's Beloved, is 'n betowerende en skitterende innoverende portret van 'n vrou wat spook uit die verlede.
Morrison het 'n bekende figuur geword in die wêrelde van die Amerikaanse akademiese, uitgewers- en kultuurlewe. In 1990 het sy die Massey-lesings by Harvard aangebied wat handel oor die onsigbaarheid van die Afro-Amerikaanse teenwoordigheid in die Amerikaanse letterkunde. Hierdie invloedryke opstelle is later gepubliseer as Speel in die donker: witheid en die literêre verbeelding.
Die volgende jaar het Morrison die Nobelprys vir letterkunde verower. Sy was ook 'n voorsitter in die Geesteswetenskappe by Princeton vanaf 1989 tot met haar aftrede in 2006 en het gedurende die laaste deel van haar loopbaan voortgegaan om belangrike romans te publiseer.
In haar Massey-lesings het Morrison van haar ambisie gepraat
om 'n kaart te teken van kritiese aardrykskunde en die kaart te gebruik om soveel ruimte oop te maak vir ontdekking, intellektuele avontuur en noukeurige verkenning soos die oorspronklike kartering van die Nuwe Wêreld.
Haar kreatiewe sowel as haar kritiese werk is ontwerp om die kontoere van Amerikaanse literatuur en kultuur te herontwerp. Sy het ten doel om uit te lig wat weggelaat is in die konvensionele vorme van liberalisme wat die institusionele lewe in Amerika gedurende die tweede helfte van die 20de eeu beheer het.
jazz is 'n ongekende en verstommende uitvindsel, 'n baken in die Amerikaanse literêre landskap - 'n onvergeetlike roman en vir alle tye.
Haar 1993-roman jazzByvoorbeeld, dit behels 'n selfbewuste hersiening van F. Scott Fitzgerald se mitologiese "Jazz Age". Vir Fitzgerald self was hierdie Jazz Age byna uitsluitlik gesentreer rondom wit kultuur. Deur haar werk in Harlem in dieselfde era te vestig, voer Morrison die fiksie-projek aan wat sy in haar Harvard-lesings uiteengesit het.
'Die nasionale amnesie'
Morrison het aangevoer dat "die tyd vir onoordeelkundige rasse-eenheid het verbygegaan" in beide haar fiksie en nie-fiksie om die "nasionale geheueverlies" onderliggend aan dikwels onbewuste vorme van rassisme bloot te lê.
Gegewe so 'n merkwaardige loopbaan sou dit lyk asof Morrison se literêre reputasie ten tyde van haar dood skaars hoër kon gewees het. Nietemin is daar 'n beduidende gaping tussen Morrison se status as 'n vestigingsfiguur en die radikale onduidelikhede van haar fiksie. Laasgenoemde, meer ontwykende kwaliteit, kan haar literêre reputasie mettertyd meer dwingend handhaaf.
In Beloved ontwikkel Morrison 'n opvatting van 'herinnering' (die karakter wat Sethe in die boek verduidelik, dit is die gedagte om 'n geheue te onthou). Baie van haar fiksies bevat maniere waarop ou spoke kontemporêre tonele spook.
Die retoriese omkerings wat 'n gemeenskaplike kenmerk is van Geliefdes, weerspieël 'n toestand waar die verlede en die hede, slawerny en vryheid, almal saam meng. Die beste van Morrison se fiksie is inderdaad kragtig juis omdat dit met 'n patologiese kwaliteit flirt wat eendimensionele, politieke formulerings vermy.
In Tar Baby (1981) word die leser vertel hoe die swart heldin se “bene gebrand het met die herinnering aan teer,” ondanks haar graad in kunsgeskiedenis uit die Sorbonne. In Jazz vind die heldin haar genoodsaak om terug te gaan na 'n afdelingswinkel en 'die gesig van 'n wit verkoopsmeisie' te klap wat haar geknak het, hoewel sy erken het dat dit 'n selfvernietigende gebaar is.
Morrison, wat klassieke letterkunde op universiteit studeer het, is intellektueel beïnvloed deur die fatalistiese siklusse wat die antieke Griekse teater deurdring. Iets van hierdie donkerder bui gaan in haar eie fiksie in.
Dit is waarom Morrison se romans meer ontstellend is as haar openbare persona. Anders as baie van haar intellektuele tydgenote, het sy 'n tradisionele geloof in estetiese kwaliteit en die literêre kanon behou, en het fiksie verdedig as ''n meer intieme weergawe van die geskiedenis'.
Sy het Barack Obama in 2008 as presidentskandidaat onderskryf deur sy 'kreatiewe verbeelding', tesame met glans, gelyk te stel aan wysheid. '
Tog word sulke beleefde terme soos 'kreatiewe verbeelding' weerspreek deur die siklusse inherent aan Morrison se eie verbeeldingryke heelal. In Sula, byvoorbeeld, is die instelling van 'n “Nasionale selfmoorddag” die voorbeeld van die soort omgekeerde geweld wat tipies is van haar somber fiksie.
Morrison se kuns weerstaan ​​klassifikasie. Hierdie kwaliteit van estetiese ontwykendheid en dubbelsinnigheid sal haar meer ontstellende voorstellings van die sielkunde van mag laat resoneer met toekomstige geslagte lesers.
Paul Giles, professor, Challis-voorsitter van Engels, Universiteit van Sydney