Die geboorte van Jesus soos dit vroeër aan Maria aangekondig is, word in hierdie episode deur die engel (en engele) aan die herders bevestig. Die tonele waarin die geboorte van Jesus, sy besnydenis en voorstelling afspeel, is 'n voortsetting van die toon wat reeds vóór sy geboorte gegeld het, naamlik dat God bestaande magstrukture heeltemal omkeer en dekonstrueer. Dit is duidelik uit byvoorbeeld die loflied van Maria waarin sy juis God se ommekeer van mag besing: "My siel loof die Here, my gees jubel oor God my Verlosser, want Hy het die nederigheid van sy diensmeisie raakgesien … Kragtige dade verrig Hy met sy arm. Die denke van hoogmoediges verwar Hy, magtiges ruk Hy van hulle trone af, en geringes verhoog Hy. Hongeriges versadig Hy met goeie gawes, en rykes stuur Hy met leë hande weg …" (vgl 1:46-55 NDV; sien ook die opmerkings oor magsanalise hier onder).
Die geboorteverhaal van Lukas is vol genade en hoop. Dit betuig aan elkeen wat hoor of lees dat omstandighede nie die deurslag vir die lewe gee nie, dat die lewe anders kan wees. Nee, die lewe is inderdaad anders! Die koms en die lewe en sterwe van die Messias bring nuwe perspektiewe. In die woorde van Lied 478 sluit dit "vergesigte oop" vir die kerk van Jesus Christus.
2:8 Die boodskap van Jesus kring uit na die herders wat met die boodskap van die engele hulle na Maria en Josef haas.
Dit is betekenisvol dat die eerste Jode wat die boodskap van Jesus hoor juis die herders is, nie die elite in Jerusalem nie. Trouens, 'n maand en 'n half (41 dae) ná die geboorte sal Jesus in Jerusalem wees waar Hy aan die Here gewy sal word, sonder dat Herodes of die priesterhoofde en skrifkenners iets agterkom. Net Anna en Simeon sal die toewydingsgeleentheid van die Verlosser van die wêreld saam met sy ouers vier. Die wyse manne is nog op pad …
2:9-12 Die engele bring 'n boodskap van groot blydskap wat nie net vir die hele volk sal wees nie (2:10), maar vir al die mense van die aarde in wie God 'n welbehae het (2:14). Lukas beklemtoon van die begin af die genade wat vir alle mense betekenis inhou.
"Goeie tyding" vertaal die Griekse woord "evangelie". Dit is wat die geboorte van Jesus vir die wêreld gaan inhou. Die teken dat dit só is, is die baba wat in doeke toegedraai is en in 'n krip in die stad van Dawid lê.
Die engel noem Jesus met drie name wat sy hele bediening stempel:
Verlosser – dit is 'n sinoniem vir die naam Jesus wat ook Verlosser of Redder beteken en wat dui op die doel van sy koms. Hy het gekom om mense van hulle sondes te verlos en hulle te heilig deur die werk van die Heilige Gees.
Christus – Gesalfde of Messias waarmee by die verwagting van Israel soos deur die profete aangekondig, aangesluit word. Hy het gekom om namens ons ons sondes voor God te versoen sodat ons in die vergifnis en genade kan floreer wat Hy vir ons deur sy kruisdood verwerf.
Here – kurios – die Griekse woord wat Jode gebruik het om die Hebreeuse naam vir God in die OT, JAHWE, te vertaal, en waarmee Jesus se Goddelike status aangedui word. Here is 'n persoonsnaam vir Jesus wat sy Goddelike status aandui sowel as 'n titel wat sy Goddelike gesag aandui. Hy is God en Hy word gehoorsaam as God.
2:13-14 'n Magtige leërskare engele verskyn om God te prys en sy Naam te eer, want Hy het met hierdie geboorte vrede kom bring onder die mense in wie Hy 'n welbehae het. Vers 14 is talle kere deur die eeue getoonset in van die mooiste van ons liedereskat.
2:15-20 Die herders laat nie gras onder hulle voete groei nie, en vertrek na Betlehem om die boodskap te bevestig. En inderdaad, die boodskap was eg. Let op hoe hulle vertel van "die woord" wat vir hulle gesê is oor die Kind. Hierdie Kind sou die Woord van God wees.
Die nuus bring verwondering by almal wat dit gehoor het met Maria wat nog meer spesifiek die woorde in haar hart gebêre het en telkens weer daaroor nagedink het.
Dit is hoe dit telkens met 'n "woord" van die Here werk. Daar is altyd verdere en voortdurende nadenke nodig om die betekenis daarvan te kan begryp. Die Here werk ook daarin mee deur verdere bevestigings wat Hy gee op die pad wat 'n mens met Hom loop.
Dit is duidelik dat die herders onmiddellik ingespan word as getuies vir God se boodskap wat 'n beweging in die platteland begin vóór Jerusalem en die elite bewus word hiervan.
1. Die evangelie word menigmaal die beste voortgeplant deur eenvoudige getuies. Die elite is baie keer juis 'n bron van weerstand teen die evangelie soos ons net hierna van Herodes-hulle al kennis neem. Hoe dit ook al sy, jy is ook 'n getuie van hierdie verhaal. Jy het ook die "woorde" van God. Wie in jou omgewing moet dit nog hoor? Wat kan jy doen om die nuus ook verder te laat versprei?
2. Die name van God in die Bybel het 'n besondere betekenis. Dit beskryf wie Hy is, en wat Hy doen. Oordink die betekenis wat hierdie drie name of titels van Jesus vir jou het: Verlosser, Christus, en Here. Soos die engele en herders beweeg hierdie name ons tot aanbidding en lofprysing, tot gebed en getuienis.
Die klem is op afwagting en voorbereiding – nie net vir die koms van Jesus as mens wat gevier word met Kersdag nie, maar ook vir Jesus se wederkoms. Die Latynse woord adventus is die vertaling van die Griekse woord parousia wat algemeen gebruik word vir Jesus se tweede koms.
Toetrede: Lied 354 "O Christus ons verlange vs 1,2,3,4″
Gedig: NP Van Wyk Louw, een van Suid Afrika se grootste digters, het 'n pragtige gedig geskryf oor die lewe van Jesus – die eerste vers handel oor Sy geboorte:
Votum: Jesaja 52, Psalm 96
Groet: Lukas 2
Vredegroet: Sursum corda
Lied 49 "Kom kinders besing met 'n vrolike stem vs 1,2,3,4"
Skriflesings: Hebreërs 1
Uit die Ou Testament: Jesaja 9
Uit die Evangelie: Lukas 2:8-20
Kort Preek (ahv Preekriglyn)
Geloofsbelydenis: (eerder as gebed)
Lied 362 "Vol vreugde sing die engle'skaar vs 1,2"
Lied 348 "Stille nag vs 1,2,3"
Skriflesing voor die seën: Johannes 1
Toetrede: Lied 354 "O Christus ons verlange vs 1,2,3,4"
Indien 'n Adventskrans gebruik word, steek dit nou aan…
Voorganger: Rig julle harte op God.
Gemeente: Ons harte is op God gerig.
Voorganger: Laat ons die Here dank.
Gemeente: Dit is reg en goed dat ons Hom sal dank.
Voorganger: U kom oral en altyd ons dank toe, Here ons God, deur Jesus Christus ons Heer.
Toe die aarde nog donker was, het ons u lewenslig aanskou.
en u heil kom binne ons bereik.
U self word ons naaste
Daarom verhef ons ons stem om saam met engele, herders en wyses,
saam met die vroue, manne en kinders wat u lig ontdek het as hulle lewenslig
met 'n diep belydenis u lof te besing.
Lied 349 "Kom kinders besing met 'n vrolike stem vs 1,2,3,4"
In die verlede het God baiekeer en op baie maniere met ons voorvaders gepraat deur die profete, 2maar nou, in hierdie laaste dae, het Hy met ons gepraat deur die Seun. God het Hom deur wie Hy die wêreld geskep het, ook erfgenaam van alles gemaak.
Gemeente: Ons Vader wat in die hemel is …
Voorganger: U Seun kom as 'n baba, in 'n stal, tussen diere, neergelê in 'n krip.
Gemeente: Laat u Naam geheilig word …
Voorganger: U Seun kom nederig, weerloos, kwesbaar en in eenvoud.
Gemeente: Laat u koninkryk kom, soos in die hemel, net so ook op die aarde …
Voorganger: Engele het eerste gesing oor die Chistuskind, en herders was die eerstes wat Hom aanbid het.
Gemeente: Gee ons vandag ons daaglikse brood
en vergeef ons ons oortredinge, net soos ons ook dié vergeef wat teen ons oortree,
Aan U behoort die koninkryk, die mag en die heerlikheid tot in ewigheid.
8–12 Naby Betlehem het 'n klompie mense gebly wat skape oppas. Hulle het in die veld geslaap. Een nag kom 'n engel van die Here na hulle toe. Die Here se krag het alles rondom hulle helder lig gemaak. Die skaapwagters het groot geskrik. Maar die engel sê vir hulle: "Moenie bang wees nie. Ek het goeie nuus vir julle. Hierdie nuus is ook vir die hele volk bedoel: vandag is die Redder in Betlehem gebore. Hy sal almal wat glo se sondes wegvat. Hy is Christus , die Here. Gaan soek na 'n baba wat styf in doeke toegedraai is en in 'n bak lê en slaap. Dit is Hy!"
13–14 Skielik was daar baie engele rondom hulle. Hulle het God geprys:
"Eer aan God. Hy bly in die hoogste hemel.
Daar is nou vrede vir almal op aarde wat in Christus glo.
15 Nadat die engele terug is na die hemel toe, sê die skaapwagters vir mekaar: "Kom ons gaan dadelik na Betlehem toe om die Kindjie te soek van wie die Here ons vertel het."
Ons vandag hier bymekaar smag almal na 'n Kersfees sonder vrees. Ons smag na 'n Kersfees net met genade en hoop.
Vandag hoor ons 'n boodskap van genade en hoop. Die rede? God se groot ommekeer van alles begin met Kersfees.
Die geboorteverhaal van Lukas is vol genade en hoop. Dit betuig aan elkeen wat hoor of lees dat omstandighede nie die deurslag vir die lewe gee nie, dat die lewe anders kan wees. Nee, dit is inderdaad anders! Die koms en die lewe en sterwe van die Messias bring nuwe perspektiewe. Dit sluit. in die woorde van Lied 478. "vergesigte oop" vir die kerk van Jesus Christus.
Die engelekoor sing 'n loflied by sy geboorte. Saam met die lofsang, hoor ons ook 'n smeekbede dat dinge nie hoef te bly soos dit tans is nie, dat dit inderdaad kan verander vir die een wat aan Jesus verbind word. Sonder verdienste, net met die goedheid van God … Dit gee hoop in ons "verwarde wêreld" (Lied 478).
So, kyk en sien hoe God alles verander.
'n Baba verander alles
Jesus kom na die aarde met onbenullige majesteit en ook met enorme, heerlike kleinheid!
Hierdie kindjie is die Verlosser … eerloos en weerloos in 'n krip, en tog deur engele besing!
Wie is regtig in beheer van die wêreld? Welkom in die wêreld van mans en mag. Augustus is keiser in Rome en Sirenius goewerneur in Sirië. Israel is 'n verowerde land en die Romeine is in beheer. Die magtigste man in die wêreld laat die mense tel. Anders as 'n sensus wat Romeinse burgers tel, laat hy hier die res tel sodat hy hulle kan belas!
Maar die herders hoor die boodskap eerste.
God kies hulle, saam met die vroue, om sy getuies te wees … Herders was van die eenvoudigste mense in Bybelse tye. Dit was gewoonlik die werk van die jongste seun of van diegene wat verstandelik nie so skerp was nie. Herders se reputasie was só sleg dat hulle nie as waardige getuies deur die howe gereken is nie.
Nie die mense bo aan die leer nie, nie die Skrifgeleerdes, Herodes of Augustus nie. Maria sing daarvan: "Maghebbers het Hy van trone afgeruk en na geringes omgesien" (1:52). God haal mag en status uitmekaar. Sodat daar vir gewone mense vreugde kan wees; vir die gewone man, die gewone vrou, en die gewone kinders …
Die punt van Kersfees is dat aan die eenvoudigste siele vertel word dat God hulle innig liefhet. Dit vertel aan hulle dat God identifiseer met hulle probleme, hartseer, pyn, hoop, frustrasies en vreugde. God weet daarvan, nie omdat Hy hulle gemaak het nie, nie omdat Hy alwetend is nie, maar omdat God 'n eenvoudige mens geword het. God het as Kindjie onder ons kom woon.
Jesus het by geleentheid 'n klein kindjie tussen sy dissipels staangemaak en gesê: "As julle nie só word nie, as julle die Koninkryk nie só ontvang nie, kan julle nie deel raak van die nuwe skepping nie."
Verandering, selfs al is dit goeie nuus, is nie altyd maklik vir mense nie.
God se heerlikheid en God se bevrydende aksie maak mense inderdaad dikwels bang.
In die Ou Testament is daar verskeie beskrywings van die reaksie van mense as hulle God ontmoet. Want wie die heerlikheid van God sien, sal sterwe … "want wie kan die Here sien en bly lewe?", sê God vir Moses in Eksodus 34.
Die herders skrik geweldig groot, want wie sou so iets in die oop veld by die skape verwag? Lukas vertel dat die engel en ook die groot koor daarna "skielik" gekom het. Onverwags en oorweldigend. By 'n andergeleentheid het Petrus sommer in die water gespring, sommer gebid dat Jesus moet weggaan, omdat hy wat Petrus is, skielik bewus geword het van sy eie sonde en ellende in die teenwoordigheid van die Messias.
Lukas beskryf 'n enorme teenstelling: 'n leër van engele, met die glans van God wat skyn, maar die herders word gestuur om 'n baba in 'n krip te gaan soek. As mense nie verstaan nie, as iets te groot is vir ons begrip, dan word mense gewoonlik bang.
Deel van hierdie vrees is ontsag. God los mense egter nooit in hulle vrees nie.
Vrees word vreugde
God verander vrees in vreugde:
"Moenie bang wees nie, want ek bring 'n goeie boodskap …"
Die wonder van die boodskap is dat die herders nie sterwe nie. Moenie bang wees nie, is seker deel van die kern van die Kersfeesboodskap. "Kom nader," sê God vir Moses in die woestyn. Eenvoudige mense mag voor God staan en saam met Hom lewe, want Christus het gekom om sondaars te red, nie dié wat hulleself as regverdig beskou nie. Die dokter kom na die siekes toe, nie na die mense wat meen dat hulle gesond is nie – so vertel die Lukas-Evangelie later.
Die ongelooflike ding oor die aankondiging van die geboorte van Christus (dink aan Matteus se weergawe dat die hele Jerusalem in rep en roer was) is dat dit vrees in vreugde verander.
Dit het vir ons almal so vanselfsprekend geword dat Kersfees net 'n fees is dat ons vergeet dat dit so maklik anders kon gewees het. Die aankondiging van die koms van God se Seun moes eintlik met vrees en bewing geskied het. Om dié rede is die herhaalde woorde van God deur sy engel "Moenie bang wees nie", so verrassend en wonderlik. Verrassend, want ons verdien God se oordeel. Wonderlik, want ons het genade by Hom gevind!
Vreugde word getuienis
Die eens bang mense kragtige getuies.
Die inhoud van hulle getuienis is die goeie nuus soos dit reeds in Jesus se name in ons teks opgesom word: die Kind wat gebore is, is die (absolute) Verlosser, hy is Jesus. Dan nog twee titels, naamlik die Messias (Christus) – daarmee word Jesus aangedui as die Gesalfde van God, aangestel as die Een wat Israel sal herstel, en die Here (kurios) – die Heerser oor alles en almal (die "baas"), 'n titel wat Romeinse keisers vir hulleself toegeëien het. Dit is geweldige aansprake met politieke ondertone.
Uit inskripsies weet ons dat in die Romeinse Ryk Augustus ook met die titels Verlosser en Skenker van Vrede (v 14) vereer is. Die stryd tussen Caesar en Christus het dus reeds hier begin. Watter een van hulle is werklik die Here van die aarde?
Die goeie nuus – vandag nog – is dat Jesus die Here , die Keiser is. Die wêreld en die toekoms is in Jesus se hande. Die wêreldgeskiedenis eindig nêrens anders as voor Sy troon nie.
Gewone mense, soos ons
Die getuies van Jesus se geboorte, lewe, sterwe en opstanding, is oorwegend gewone mense, die geringes van die samelewing … Hulle word almal deur die Gees verander en toegerus, soveel so dat die geleerde teenstanders verbaas staan oor hulle vrymoedigheid (Hand 4:13)!
Jy is ook geroep om te vertel van Jesus terwyl jy Hom navolg.
Dit is ons gebed vir mekaar: Kersfees sonder vrees – te midde van allerlei omwentelings, woelinge en bekommernisse – Kersfees sonder vrees, net met genade en hoop – van God af vir ons en vir mekaar … Want God se groot ommekeer van alles begin met Kersfees!
Geloofbelydenis (eerder as gebed)
Die maagd sal swanger word en
Skriflesings viir seën: Johannes 1
9Die ware lig wat elke mens verlig, was aan kom na die wêreld toe.
11Hy het na sy eiendom toe gekom, en tog het sy eie mense Hom nie aangeneem nie. 12Maar aan almal wat Hom aangeneem het, dié wat in Hom glo, het Hy die reg gegee om kinders van God te word.