Die boodskap oor die deur na Londen se Kirkaldy-toetsmuseum. Maar moenie te vinnig wees om die feite te glo en die menings te verwerp nie. Flickr / Kevo Thomson, CC BY-NC-ND
Wat is belangriker, 'n feit of mening oor enige gegewe vak? Dit mag dalk aanloklik wees om die feit te sê. Maar nie so vinnig nie ...
Die afgelope tyd vind ons onsself die post-waarheid wêreld, in watter feite lyk nie belangriker as menings nie, en soms minder.
Ons is ook geneig om dit as 'n onlangse devaluasie van kennis te beskou. Maar dit is 'n verskynsel met 'n lang geskiedenis.
As die wetenskap fiksie skrywer Isaac Asimov geskryf in 1980:
Anti-intellektualisme is 'n konstante draad wat deur ons politieke en kulturele lewe gelei word, deur die vals idee dat demokrasie beteken dat "my onkunde net so goed soos u kennis is".
Die siening dat opinies belangriker as feite kan wees, hoef nie dieselfde te beteken as die devaluasie van kennis nie. Dit was altyd die geval dat menings in sekere situasies belangriker as feite was, en dit is 'n goeie ding. Laat ek verduidelik.
Nie alle feite is waar nie
Om iets te bel is 'n feit dat dit vermoedelik 'n eis sal wees dat dit waar is. Dit is nie 'n probleem vir baie dinge nie, alhoewel die verdediging van so 'n eis moeiliker kan wees as wat jy dink.
Wat ons dink is feite - dit is die dinge wat ons dink waar is - kan uiteindelik verkeerd wees ten spyte van ons eerlike verbintenis tot ware navraag.
Byvoorbeeld, is rooiwyn goeie or slegte vir jou? En was daar 'n dinosourus genaamd die brontosaurus or nie? Die Harvard navorser Samuel Arbesman wys op hierdie voorbeelde en ander van hoe feite in sy boek verander Die Halflewe van Feite.
Dit is nie net dat feite kan verander wat 'n probleem is nie. Alhoewel ons gelukkig kan wees om dit te oorweeg, is die feit dat die Aarde sferies is, sou ons dit verkeerd doen omdat dit eintlik 'n bietjie peervormig is. Dink dit is 'n sfeer egter baie anders dink dit is plat.
Asimov het dit pragtig in sy opstel uitgespreek Die Relatiwiteit van Verkeerde. Vir Asimov is die persoon wat die Aarde dink, 'n sfeer is verkeerd, en so is die persoon wat dink die Aarde is plat. Maar die persoon wat dink dat hulle ewe verkeerd is, is meer verkeerd as albei.
Geometriese haarversplintering, iets wat 'n feit noem, is dus nie 'n proklamasie van onfeilbaarheid nie. Dit word gewoonlik gebruik om die beste kennis wat ons op enige gegewe tydstip het, te verteenwoordig.
Dit is ook nie die uitklopslag wat ons in 'n argument kan hoop nie. Om iets te sê is 'n feit op sigself, niks om iemand te oortuig wat nie met jou saamstem nie. Nie-begeleide deur enige lasbrief vir geloof, dit is nie 'n tegniek van oorreding nie. Bewys deur volume en herhaling - herhaaldelik skree "maar dit is 'n feit!" - werk eenvoudig nie. Of ten minste moet dit nie.
Feite en feite
Dan weer, noem iets 'n opinie hoef nie 'n ontsnapping aan die sprokie van wensdenke te beteken nie. Dit is ook nie 'n uitklopaanval in 'n argument nie. As ons dink aan 'n opinie as een persoon se siening oor 'n onderwerp, dan kan baie menings stewig wees.
Byvoorbeeld, dit is my mening dat die wetenskap ons 'n kragtige vertelling gee om ons plek in die heelal te help verstaan, ten minste soveel as wat enige godsdienstige perspektief doen. Dit is nie 'n empiriese feit dat die wetenskap dit doen nie, maar dit werk vir my.
Maar ons kan in ons sin baie duideliker wees as ons dinge in feite en sake van mekaar skei.
Feitesake is beperk tot empiriese eise, soos wat die kookpunt van 'n stof is, of lood digter is as water, of of die planeet warm word.
Mense van mening is nie-empiriese eise en sluit in vrae van waarde en persoonlike voorkeur, soos of dit goed is om diere te eet en of vanielje-ys beter is as sjokolade. Etiek is 'n voorbeeld van 'n stelsel waarin feite feitlik nie vanselfsprekend kan besluit nie.
Mense van opinie kan ingelig word oor feitekwessies (byvoorbeeld om uit te vind dat diere kan ly, kan beïnvloed of ek dit verkies om te eet), maar uiteindelik word hulle nie in feite beantwoord nie (hoekom is dit relevant as hulle kan ly? ).
Rugsteun die feite en menings
Menings is nie net ligte skaduwees van feite nie; hulle is oordele en gevolgtrekkings. Hulle kan die gevolg wees van versigtige en gesofistikeerde beraadslaging in gebiede waarvoor empiriese ondersoek onvoldoende of onvanpas is.
Alhoewel dit lekker is om te dink aan die wêreld so netjies verdeel in feite en aangeleenthede, is dit nie altyd so klinies in sy akkuraatheid nie. Byvoorbeeld, dit is 'n feit dat ek verkies om vanille-ys oor sjokolade te verkies. Met ander woorde, dit is klaarblyklik 'n feit dat ek 'n subjektiewe ervaring het.
Maar ons kan daardie potensiële kloof genees deur verdere feite te beperk tot die dinge wat deur ander geverifieer kan word.
Alhoewel dit waar is dat my ysvoorkeur eksperimenteel aangedui kan word deur my gedrag te waarneem en my te ondervra, kan dit nie onafhanklik geverifieer word deur ander sonder twyfel nie. Ek kan dit misluk.
Maar ons kan almal in beginsel saamstem oor of die atmosfeer meer stikstof of koolstofdioksied bevat omdat ons die ondersoekmetodiek kan deel wat ons die antwoord gee. Ons kan ook saamstem oor sake van waarde as die saak vir 'n bepaalde beskouing rasioneel oortuigend is.
Feite en menings moet nie teenoor mekaar geposisioneer word nie, aangesien hulle komplementêre funksies in ons besluitneming het. In 'n rasionele raamwerk is hulle ewe nuttig. Maar dit is net my mening - dis nie 'n feit nie.
Jy is hier: Tuis > Persoonlike > Intuïsie & Bewustheid > Hoe weet jy dat wat jy weet, waar is?