Bo-kwark - Wikipedia
Die bo-kwark of t-kwark (simbool: t, van die Engelse top quark) is die swaarste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Nes ander kwarke is die bo-kwark ’n elementêre fermion wat al vier fundamentele kragte: swaartekrag, elektromagnetisme, swak kernkrag en sterk kernkrag ervaar. Die antideeltjie van die bo-kwark is die bo-antikwark (of anti-bo), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het. Bo-kwarke het ’n spin van +1⁄2, 'n elektriese lading van +2⁄3 e en ’n massa van 172,9±1,5 GeV/c2.
Die bo-kwark was eers in die Standaardmodel, wat in die 1970's ontwikkel is, voorgestel. Dit is die swaarste kwark en is in 1995 waargeneem met behulp van die D0-detektor en die CDF-detektor in Fermilab se Tevatron-versneller. Die bo-kwak is vervardig in die natuur in die termosfeer waneer kosmiese bestraling met ione bots. Op die oomblik is slegs die energie van die Tevatron-versneller en CERN se Groot Hadronversneller hoog genoeg om bo-kwarke in 'n labratorium te produseer.
Die bo-kwark se wisselwerking is hoofsaaklik deur die sterk krag gedryf waar kwarks in pare geproduseer is, naamlik 'n bo-kwark en 'n anti-bo-kwark. Waneer die bo-kwark se wisselwerking deur die swak krag gedryf is, word enkele kwarks geproduceer. Kwarks verval byna uitsluitlik tot ’n W-boson en ’n onder-kwark (99,8%), maar dit kan ook soms in ’n W-boson en ’n vreemd-kwark (0,17%) of in ’n W-boson en ’n af-kwark (0,007%) verval. Volgens die Standaardmodel is sy leeftyd rofweg 5×10−25 s. Dit is 20 keer korter as die tyd vir sterk wisselwerkings en daarom vorm hulle nie hadrone nie – dit bied wetenskaplikes dus ’n unieke geleentheid om ’n "naakte" kwark te sien. (Alle ander kwarke kan net in hadrone gevind word.)