Afrikaanse Skole: Ons moet ’n ark bouFoto: Ncee.org Hierdie artikel is die eerste in ons reeks oor die Grondwethof se uitspraak oor die skooltoelatingsbeleid. Volgens dié uitspraak kan die Gautengse onderwyshoof Edward Mosuwe, en Gautengse LUR vir onderwys Panyaza Lesufi, besluit wanneer ŉ skool in Gauteng finaal vol is, en berus dié besluit nie meer by die beheerliggaam van die skool nie. – Red Deur Danie Brink, uitvoerende direkteur: Solidariteit Helpende Hand In 2006 lewer prof. Randy Pausch, rekenaarwetenskap-dosent aan die Carnegie Melon Universiteit in die VSA, ’n aangrypende toespraak met die titel: “Last Lecture”. Pausch is kort tevore gediagnoseer met terminale pankreaskanker en hy sterf uiteindelik op 25 Julie 2008. Dit is onmoontlik om uit prof. Pausch se lewendige toespraak af te lei dat hy iets makeer. Hy doen selfs ’n hele klomp opstote tydens die toespraak, is in die fleur van sy lewe en ’n gerekende professor aan een van die VSA se beste universiteite – maar wanneer jy luister na die diagnose van sy dokters en kyk na die gewasse op sy X-strale, dan besef jy dat prof. Randy Pausch terminaal siek is. (Die video van sy laaste toespraak is hier te sien) In die verhaal van prof. Pausch is daar lesse te leer vir Afrikaanse skole. Afrikaanse openbare skole is in die fleur van hul lewe. Die kinders wat daar skoolgaan, kan heelwat fisieke en akademiese opstote doen en die prestasies van Afrikaanse skole staan kop en skouers bo dié van al die ander skole in Suid-Afrika uit. So byvoorbeeld behaal Afrikaanse skole proporsioneel 500% meer onderskeidings in wiskunde as die res van Suid-Afrika se skole. Lees gerus ook meer oor die gehalte van Afrikaanse skole in hierdie brief van dr. Pierre Edwards ná ’n besoek aan die buiteland. Die vraag is egter: Is Afrikaanse skole, te midde daarvan dat dit tans uiters goed gaan, terminaal siek? My kort antwoord hierop is JA en NEE. JA Afrikaanse skole se sukses maak van hulle ’n gewilde teiken vir ’n onbeholpe departement van basiese onderwys. Die aanslag is fel en baie grond is verloor met die onlangse hofuitspraak teen die magte van beheerliggame om voedingsgebiede te mag bepaal. Afrikaanse skole se suksesresep is betrokke beheerliggame en ouers, roepingsgedrewe skoolbesture en opvoedkundiges en hardwerkende leerders, maar hul behoud is Afrikaans. Afrikaanse skole wat parallelmediumskole word, word dubbelmediumskole wat uiteindelik Engelse skole word. Al is daar talle disfunksionele skole rondom ’n stad soos Pretoria wat halfvol staan in townships, sal suksesvolle Afrikaanse skole die teiken bly van ’n LUR soos Panyaza Lesufi. Daar was eendag ’n land wie se beste skole moedertaalskole was op 31 Desember 1990. Met die magte van die staat was al daardie skole op 1 Januarie 1991 Engelse skole. Daardie land is Namibië en daardie moedertaalskole was Afrikaans. NEE Daar is tans meer instansies en inisiatiewe vanuit die burgerlike samelewing wat hulle beywer vir onderwys in Afrikaans as ooit tevore. Van hierdie instansies ontwikkel die beste opvoedkundige materiaal met die mees moderne tegnologie in die wêreld. Hierdie materiaal is in Afrikaans en weens die internet beskikbaar vir alle kinders: dié in openbare skole, dié in privaat skole en tuisskolers. Van hierdie instansies bestudeer die beste metodes om leer optimaal te laat plaasvind by kinders en dra dit oor aan opvoedkundiges oor die hele Suid-Afrika. Van hierdie instansies bou privaat Afrikaanse alternatiewe van hoë gehalte langs die openbare skoolstelsel. Van hierdie instansies ontwikkel en gebruik tegnologie om bekwame onderwysers as’t ware te dupliseer of te “kloon” tot die uithoeke van ons land ten bate van die akademie van alle kinders wat in Afrikaans wil leer. Van hierdie instansies werk hard aan ’n nasionaal en internasionaal geakkrediteerde Afrikaanse eksamenliggaam waarby Afrikaanse kinders ’n matrieksertifikaat van wêreldgehalte kan verwerf. Van hierdie instansies bou Afrikaanse tersiêre tuistes waar kinders hulle ná skool kan bekwaam en sodoende werk kan kry en vir hul gesinne kan sorg. Van hierdie instansies bou ’n loopbaansentrum waar navorsing oor die jongste en skaarsste beroepe gedoen word sodat ons kinders skaars vaardighede kan bekom. Van hierdie instansies werk aan wêreldwye platforms waar jongmense in Afrikaans vanuit enige plek in Suid-Afrika hul brood sal kan verdien. Van hierdie instansies ontwikkel kursusse vir entrepreneurs sodat regstellende aksie ons jongmense minder kan skaad. Soos wat Noag die ark gebou het lank voordat dit gereën het, werk baie instansies hard aan die behoud van Afrikaanse onderwys asof dit terminaal siek is. Dít terwyl dit amper oral in die land nog baie goed gaan met ons skole. Of dit nog lank goed gaan en of dit skielik baie slegter gaan soos in Namibië, Afrikaanse opvoeding sal bly floreer – miskien nie oral in sy huidige gewilde formaat nie, maar dalk selfs in ’n beter formaat, meer in pas met die eietydse wêreld. Op daardie dag gaan kinders oral in Suid-Afrika deur verskeie vorme van skole in Afrikaans kan leer. Hulle sal hulle by Afrikaanse tersiêre instansies kan bekwaam en toenemend vry, veilig en voorspoedig aan die suidpunt van Afrika voortbestaan.