Withuis-droom: Trump kort ’n deksels groot hupstootFoto: facebook.com In sy jongste bydrae op Maroela Media skryf Nico Stegmann, wie se artikels ek hoog aanslaan, kategories: “Donald Trump gaan die volgende Amerikaanse president word. Hy gaan oorweldigend deur Amerikaanse kiesers op 8 November as president verkies word en in die proses Hillary Clinton ore aansit.” Hy sluit sy artikel af deur te sê dat Trump “onstuitbaar op pad na die Withuis” is. In al die jare dat ek Amerikaanse presidentsverkiesings dophou, het ek geleer ’n mens moet nooit te “kategories” wees nie, veral nie ’n volle drie en ’n half maande voordat die kiesers by die stembus moet opdaag nie. Daar is te veel onsekere faktore wat ’n verkiesing kan swaai, en ’n stellige voorspelling is onwys. Natuurlik is dit nie onmoontlik dat Trump kan wen nie. ’n Mens moet jou persoonlike gevoelens oor die kandidate egter maar op die agtergrond skuif en werk met die feite en onsekerhede tot jou beskikking. Die peilings gee ons ’n bietjie hulp, maar nie alte veel nie. Die gemiddelde van alle peilings gee Trump tans ’n voorsprong van 0,2%. Daarby het Trump die taamlike agterstand van ’n week of twee, drie gelede (toe hy tot 11% agter was) ingehaal. Op die oog af lyk dit nie goed vir Clinton nie. Maar neem in ag dat elke kandidaat altyd ’n “bounce” kry wanneer sy/haar party se konvensie plaasvind. Dan is al die kolligte en die media-aandag op hom/haar gerig, en die publisiteit gee só ’n kandidaat sonder uitsondering altyd ’n hupstoot in die peilings. Wel, dis duidelik dat Trump, met sy “bounce” en al, Clinton nie beduidend kon verbysteek nie. En tans is die Demokrate se konvensie aan die gang. As dinge normaal verloop, moet sy haar hupstoot in die peilings nog kry. Dis waar sake nou staan. Al wat jy in konkrete terme hiervan kan aflei, is dat sake táns – weer daardie woord – baie gelykop loop. Van ’n uitklophou is (nog?) verreweg geen sprake nie. As die landwye peilings onder alle kiesers ons nie eintlik help nie, is daar ander syfers wat dit wel kan doen? Wel, allereers moet ’n mens stel dat die Amerikaanse demografie met elke presidentsverkiesing aan die verander is. En dit is wel deeglik van belang. In 1960 was 85% van die land se inwoners wit, 11% was swart, 3,5% van Latyns-Amerikaanse afkoms en 0,6% Asiërs. Teen vanjaar het die wittes tot 63% afgeneem, die swartes het op 12% bly vassteek, maar die Latyns-Amerikaners het tot 17% gegroei en die Asiërs het tot 5% toegeneem. In 2050, so bereken demograwe, sal die wittes net 47% van die bevolking wees, die Latyns-Amerikaners 29%, die swartes 13% en die Asiërs 9%. Peilings wys dat slegs 1% van die swartes táns (let wel!) vir Trump wil stem. Vir die Latyns-Amerikaners wissel dit na gelang van die peiling tussen 17 en 23%, en ook onder die Asiërs is sy ondersteuners skaars. Trump vaar eweneens betreklik sleg onder vroue – hy loop volgens een peiling 13% agter in dié groep. Dis alles geen wonder nie, want Trump blink uit in ploerterige gedrag en beledigings vir sowat elke groep behalwe wit mans. Al groep waar hy Clinton dus sleg die loef afsteek, is by wit mans, veral dié sonder tersiêre kwalifikasies. Onder wittes in die algemeen loop hy voor met 12-17%. Verskeie Amerikaanse statistiese ontleders het gekyk na hoe etniese groepe gestem het in 2012, toe pres. Barack Obama sen. Mitt Romney geklop het. Op grond daarvan word bereken dat Trump Clinton by die wittes met ’n meerderheid van 25-30% sal moet pak gee as hy op 8 November wil wen. Hy sal minstens 62% van die wit stem moet kry (in 2012 het Romney 59% gekry). Dit klink na ’n baie moeilike opgawe, maar dis seker nie heeltemal onmoontlik nie; enigiets kan gebeur, veral as hy mense by die stembus kan uitbring wat normaalweg nie stem nie. Terreuraanslae in Amerika self, of dalk nog ’n Clinton-skandaal – dit is alles dinge wat Trump kan bevoordeel. Maar in dié stadium weet ’n mens dit nie. Trump is self kwesbaar vir skandale (wat skuil byvoorbeeld agter sy weiering om sy belastingsake te openbaar?) Dis in elk geval duidelik dat die Trump-kamp die etniese minderhede min of meer afgeskryf het. Trump-hulle gaan vir die wit stem, veral die armer, laer opgeleides vir wie die Amerikaanse droom eerder in ’n nagmerrie ontaard het. Vir vanjaar is daar ’n kans dat dit dálk kan werk, maar dis geen strategie met ’n lang raklewe nie. As die Republikeinse Party as sodanig – los van Trump – nie ’n deurbraak na die minderhede kan maak nie, sal hy kwalik ná dese nog kan wen. ’n Verdere probleem vir Trump is dít: Sommige statistiese ontleders het gekyk na die 31 deelstate wat sedert 1992 nog elke keer dieselfde gestem het – 11 wat ’n Republikeinse meerderheid en 18 wat ’n Demokratiese meerderheid opgelewer het. Indien (let wel!) dié state vanjaar ook weer so stem, kan Trump op 102 afgevaardigdes na die kieskollege reken en Clinton op 242. Dit beteken dat Trump 168 afgevaardigdes moet bykry om ’n meerderheid in die kieskollege te behaal (270 stemme), terwyl Clinton slegs 28 kort. Dis waar dat Clinton ’n uiters gebrekkige kandidaat is. Haar verbete ambisie drup van haar af en stoot baie mense teen die bors. Sy het verskeie skandale ternouernood oorleef. Volgens die gemiddelde van alle peilings het 38% van die kiesers ’n gunstige oordeel oor haar en 55% ongunstig. Nog nooit het enige kandidaat met sulke rampspoedige syfers ’n verkiesing gewen nie. Maar Trump se syfers is amper nog erger – 36% gunstig en 57% ongunstig. Wat beteken dit alles? Wel, ten eerste kan niemand met enige ervaring op dié oomblik onvoorwaardelik sê wie gaan wen nie. Dis eenvoudig onmoontlik. In die tweede plek is dit duidelik dat Trump deur sy eie gedrag en verkiesingstrategie vir homself ’n aantal ekstra struikelblokke geskep het. Hy sal dié struikelblokke dalk kan oorkom, maar hy sal klippe kou om dit reg te kry. My eindoordeel? My beste skatting is dat daar ’n kans van 60% is dat Clinton uiteindelik die pyp kan rook. Maar let wel, dis geen kategoriese voorspelling nie. Die tyd sal leer.