‘Kultuur moet verander om Eskom te red’André de Ruyter, uitvoerende hoof van Eskom. (Foto: ANA) André de Ruyter, uitvoerende hoof van Eskom, sê hy kon reeds daarin slaag om van ŉ paar vrot appels in Eskom se bestuur ontslae te raak, maar dat daar nog harde werk voorlê om dié staatsinstelling tot sy voormalige statuur te herstel. De Ruyter het Vrydag tydens ŉ paneelgesprek oor dié staatsentiteit gesê hy is daartoe verbind om die waardes wat jare gelede deur Eskom gehandhaaf is, voort te sit. Dít volg ná jare se staatskaping en politieke inmenging wat eindelik tot grootskaalse kragprobleme gelei en byna die kragverskaffer permanent gekelder het. Volgens De Ruyter het hy sedert sy aanstelling werkbare vordering in die ommeswaai van Eskom se bestuur gemaak, hoewel sy huidige direksie steeds ŉ ingenieurkenner en ŉ geoktrooieerde rekenmeester benodig om toesig oor die bestuur te hou. “Ons het steeds ŉ paar slegte karakters in Eskom, maar nie meer op ŉ uitvoerende vlak nie. Ons maak goeie vordering, maar dit gaan nog lank wees voordat ons ŉ totale oorwinning kan verklaar.” Hy sê Eskom het sedert 1923 al ŉ monopolie as die land se enigste elektrisiteitsverskaffer en dít het mettertyd ŉ kultuur en houding van arrogansie en oormatige selfvertroue by werknemers gekweek, “dikwels tot ons eie nadeel”. De Ruyter het tydens die bespreking, wat deur die Ahmed Kathrada-stigting en Wits se Skool vir Regeerkunde aangebied is, gesê hierdie houding het eindelik daartoe gelei dat Eskom ŉ radikale verandering in sy funksionering en algehele struktuur benodig. “Dit is byna onmoontlik om werknemers van ŉ staatsentiteit die trekpas te gee,” sê hy. “Die kultuur van straffeloosheid en die sogenaamde geregtigheid op sekere voordele het my verbaas toe ek aanvanklik by Eskom aangesluit het. Dit is asof werkers wat jare reeds by die instansie is, die benadering het dat jy nie van hulle ontslae kan raak nie. “Ek sê nie ŉ mens moet deur vrees regeer nie, maar dit is baie duidelik dat dinge by Eskom geruime tyd al nie werk soos dit moet nie.” De Ruyter het ook gebieg dat die eksterne politieke inmenging ŉ groot uitdaging is in sy pogings om Eskom in ŉ werkende staatsentiteit te omskep. “Die belange van ministers en oudpresidente is geruime tyd deur lede van die direksie bevorder, tot só mate dat daar voorgesê is wie aangestel of watter verskaffers guns gegee moet word. Dit skep ŉ baie moeilike situasie,” sê hy. Volgens hom is dit duidelik dat etlike netwerke wat tydens staatskaping geskep is, steeds binne Eskom werksaam is. Diégene hoop steeds om die vrugte wat hulle destyds gepluk het, nou aan te vul.