Links en regs vandag – globalisme teenoor nasionalismeVolgens die media (en sekere waarneembare tendense) is daar ’n wêreldwye swaai na regs te bespeur. Dit is egter nog steeds ŉ geveg van Dawid teen Goliat en van ŉ omkeer van die internasionale magsorde kan tans nog geen sprake wees nie. President Donald Trump en die opkoms van die sogenaamde populisme word natuurlik telkens as bewyse aangevoer dat die regses oorneem, maar die onderliggende magstrukture en die vormers van mening is nog duidelik gelaai na links. Die linkse elite en meningvormers veg ook verwoed terug om die monopolie oor die openbare sfeer te behou. Politici kom en gaan en hul invloed word dikwels oorskat. Belangriker as ŉ politieke leier se beleid, is die onderliggende metapolitiek, wat sienings en gedrag bepaal. Eers as die metapolitiek verander, kan daar werklik van ŉ verskuiwing gepraat word. Die metapolitiek word veral bepaal deur die groot vraagstukke of meta-temas en of die linkses of regses dit beter verwoord en aanpak. Tradisioneel linkse meta-temas is vrede, geregtigheid, gesonde omgewing, gelykheid, alles op globale skaal volgens hul eie aanspraak (of, negatief vertolk, inmenging, gelykmaking, voorskriftelikheid, afbreek van kulture, van die geskiedenis en van selfbeskikking). Regse meta-temas, daarteenoor, is vryheid, prestasie, soewereiniteit, veiligheid, ekonomiese ontwikkeling, koestering van die heimat en geskiedenis (of, negatief vertolk, ongelykheid, diskriminasie, beperking, besoedeling van die omgewing en verdeling van mense volgens sekere kenmerke soos geslag, ras, geloof en etnisiteit). Afgesien van die meta-temas, wat agter talle van vandag se groot strydpunte sit, was altans in die verlede een kenmerk van die linkses dat hulle vir die opheffing van die “gewone mense”, die werkers, die minder gesofistikeerdes en minder geletterdes was. Die klassestryd tussen arm en ryk was eintlik die linkse stigtingsmite by uitstek. Dit het sowel positiewe effekte gehad – soos die integrasie en opheffing van die arbeiders en verontregtes. Maar ook negatiewe effekte – soos revolusies en linkse skrikbewinde. Vir die regses was ongelykheid oorspronklik Godgegewe en moes die armes liewers beheer word en nie inmeng in die uitoefening van mag deur ŉ elite nie wat – te danke aan hul status, geld en opvoeding – beter geweet het wat die mense nodig het. (Ons praat nou hier veral van die 18de en 19de eeu, toe die moderne politieke denke en die regs/links-verdeling ontstaan het). Die adellikes en die magselite was internasionaal ingestel en het die oorspronklik linkse idee van nasionalisme, wat almal van dieselfde volk gelyk wou hanteer, met agterdog bejeën. Selfs in die tweede helfte van die 20ste eeu was die algemene gevoel dat die rykes en magtiges regs is en die verdruktes en die mense op grondvlak links is. Daar word dikwels beweer dat die wêreld regs skuif die afgelope tyd, weens verskeie suksesse van sogenaamde populistiese en nasionalistiese partye. Die feit is egter dat die wêreld die afgelope tyd so ver links geskuif het, en eens radikale idees intussen hoofstroom is, sodat die eens hoofstroom-konserwatiewe idees intussen as ekstremisties-regs gesien word. Enkele dekades gelede het linkses, net soos regses, politiek vir die gesin bedryf en die sogenaamde seksuele minderhede was ŉ onbenullige systroom. Nou is hul eise deel van die hoofstroom, en om vir die tradisionele gesin en hul belange in te tree, word as konserwatief beskou. Of neem die wêreld van werk: dit was tradisioneel die linkses wat hulle beywer het vir die fabriek- en mynwerkers en vir billike vergoeding en werksveiligheid. Nou word hulle deur die linkse partye geïgnoreer en daar eintlik op hulle neergekyk weens hul gebrek aan belangstelling in “globale kwessies”, terwyl die regses al hoe meer intree vir die werkende mense, en toenemend hul steun geniet. Trump se oorwinning sou nie moontlik gewees het sonder die steun van werkers en werkloses in die eertydse “Rust Belt states” in die Midde-Weste nie. Die regses het ook talle oorspronklik linkse idees lankal hul eie gemaak, soos die welsynstaat wat sorg vir die minder gegoedes en die meeste basiese dienste voorsien, of billike arbeidspraktyke, of die vryheid van geloof en spraak, of die gelykheid tussen man en vrou. Trouens, dit is deesdae eerder die sogenaamde regses wat dié waardes verdedig. ŉ Oormatige politieke korrektheid bedreig vryheid van spraak en van geloof; ŉ massa-immigrasie uit veral Moslem-lande bedreig die gelykheid van vroue en ondermyn die welsynstaat, in so ŉ mate dat linkses hulle eie suksesse tot niet maak. Die een groot tema wat vandag linkses en regses skei, is globalisme teenoor nasionalisme en lokalisme. Eersgenoemde wil liefs ŉ wêreldregering hê, praat van “Europese of globale oplossings” pleks van nasionale beleid, vir hulle is grense ’n ergernis wat verwyder moet word. Linkses sit ook agter meeste globale verdrae oor migrasie, klimaat, handel ensovoorts. Regses staan vir nasionale soewereiniteit en die plaaslike oplossing van probleme en wil voorkeur gee aan staatsburgers.