Onderwysdepartement se ‘onvermoë skep krisis’(Argieffoto) Die burgerregtegroep AfriForum sê die enigste krisis in die onderwyssektor is die departement van basiese onderwys se onvermoë om die skuldiges vas te trek wat die eksamenvraestelle in die 2020-eindeksamen laat uitlek het. Regter Norman Davis het Vrydag in die hooggeregshof in Pretoria beslis die oorskryf van die twee uitgelekte matriekeindeksamenvraestelle is ongrondwetlik en matrieks hoef nie hierdie vraestelle oor te skryf nie. Die tweede wiskundevraestel en die tweede fisiese wetenskappe-vraestel sou ingevolge die besluit op onderskeidelik 15 Desember en 17 Desember oorgeskryf moes word. AfriForum, die Suid-Afrikaanse Demokratiese Onderwysersunie (Sadou) en ’n groep individuele leerders van Ermelo in Mpumalanga het verlede week in drie verskillende dringende aansoeke die hof versoek om Angie Motshekga, minister van basiese onderwys, se besluit – naamlik dat die eksamenvraestelle oorgeskryf moet word – te hersien en ongeldig te verklaar. Die departement het Saterdag in ’n verklaring bevestig hoewel hy nie gelukkig is met die uitspraak nie, hy dit sal aanvaar. Die departement meen dat die uitspraak nie die kern van die saak aangeraak het nie, naamlik wat die uitwerking sou wees as die departement se ondersoek later bevind dat die geloofwaardigheid en integriteit van die eksamen weens die uitgelekte vraestelle in twyfel getrek word. Natasha Venter, adviseur vir onderwysregte by AfriForum, sê die uitsprake van die departement is vergesog. “Eerder as om die hofuitspraak te blameer, moet die departement daarop konsentreer om ’n behoorlike ondersoek te doen om die skuldiges vas te trek. Die departement moet ook vasstel hoe die vraestelle in die eerste plek uitgelek het om soortgelyke voorvalle in die toekoms te voorkom,” sê Venter. Volgens Venter sou die departement se aanvanklike besluit – dat die vraestelle wel oorgeskryf moet word – en uitsprake dat hy nie die omvang van die lekkasie kan vasstel nie, ’n baie gevaarlike presedent skep indien vraestelle in die toekoms weer sou uitlek. “Kommunikasie- en sosialemediaplatforms soos WhatsApp gaan deel bly van ons lewens. Gaan die departement elke keer wanneer ’n vraestel uitlek, vereis dat alle leerlinge gestraf word deur die eksamen oor te skryf omdat die departement kwansuis nie kan bepaal wie almal die vraestelle onder oë gehad het nie?” AfriForum het ook aangedui dat hy graag wil sien teen watter aspekte van regter Norman Davis se uitspraak die departement gaan appelleer. “Ons sal ook nie skroom om verdere regsaksies te voer indien enige eerlike matrikulant onregverdig benadeel word nie.”