Ontslag vir werknemer oor verswyging van vorige skuldigbevindings? - Jou Werk | Solidariteit WêreldJou Werk | Solidariteit Wêreld
Tuis › 2016-vakbond › Ontslag vir werknemer oor verswyging van vorige skuldigbevindings?
Ontslag vir werknemer oor verswyging van vorige skuldigbevindings?
Dinsdag | 21 Junie | 2016
In 'n onlangse saak voor die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA), nl. Bhembe/Independent Development Trust (IDT) (2015) 24 CCMA 7.17.1, ook gerapporteer by  11 BALR 1149 (CCMA), moes die kommissaris oorweeg of die ontslag van 'n werknemer omdat sy versuim het om openbaar te maak dat daar klagtes teen haar gelê is in Swaziland en dat sy deur haar vorige werkgewer ontslaan is vir bedrog en oneerlikheid, billik was.
Die werknemer het in Oktober 2010 as 'n senior bestuurder by IDT begin werk en is in 2012 tot streekshoofbestuurder bevorder. Die applikant is aangestel op 'n vastetermynkontrak wat verskeie kere verleng is, totdat haar werkgewer gehoor het dat sy by haar voorindiensnemingsonderhoud versuim het om te openbaar dat daar 'n hangende strafregtelike saak teen haar in Swaziland is en dat sy na bewering deur haar vorige werkgewer ontslaan is.
Die werkgewer het vyf klagtes teen die werknemer ingebring, wat almal betrekking gehad het op twee voorvalle van beweerde wangedrag. Vier van die klagtes het op oneerlikheid betrekking gehad. Dit het neergekom op 'n duplisering van klagtes, wat onbillik bevind is.
Die werkgewer het die werknemer versoek om 'n tugverhoor by te woon, wat by verskeie geleenthede uitgestel is. Na hierdie uitstellings is die werknemer sonder 'n tugverhoor ontslaan.
Die kwessies voor die KVBA was of die werknemer na 'n billike prosedure ontslaan is en of daar 'n geldige en wettige rede vir die werknemer se ontslag was.
Die kommissaris het na raadpleging van a188 van die Wet op Arbeidsverhoudinge (Wet 66 van 1995), soos gewysig (WAV), opgemerk dat ontslag onbillik is indien die werkgewer in gebreke bly om te bewys dat daar 'n billike rede vir ontslag is en dat die ontslag ooreenkomstig 'n billike prosedure plaasgevind het. Die kommissaris het ook na die term "oneerlikheid" gekyk. Die kommissaris het daarop gewys dat oneerlikheid opsetlik moet wees en dat die term nie losweg gebruik moet word nie.
Om te bepaal of die werkgewer 'n billike rede gehad het om die werknemer te ontslaan, het die kommissaris na die kwessie van die openbaarmaking van die kriminele klagtes as een van die redes gekyk. Die kommissaris het bevind dat 'n werknemer in die reël nie verplig is om enigiets in sy of haar verlede te openbaar wat hom of haar kan benadeel nie; in sekere omstandighede kan daar egter 'n verpligting op 'n werknemer rus om vorige wangedrag te openbaar, veral as dit van so 'n aard is dat dit hom of haar vir die nuwe pos diskwalifiseer.
Die kommissaris het sake aangehaal waar die howe en die KVBA aangevoer het dat die werknemer 'n verpligting gehad het om te openbaar. Die kommissaris het 'n geval aangehaal waar 'n werknemer, wat 'n mynbestuurder was, verplig was om te openbaar dat hy 'n alkoholis is. Die versuim van die werknemer om dit te openbaar, is as kontrakbreuk beskou en die werknemer is summier ontslaan. In 'n ander geval het 'n werknemer versuim om tydens 'n onderhoud te openbaar dat hy weens growwe nalatigheid in die uitvoering van sy pligte ontslaan is, ten spyte daarvan dat die werkgewer hom daarna uitgevra het. Dit is as 'n billike rede vir ontslag beslou.
In die Bhembe-geval het die kommissaris aangevoer dat die werknemer nie verplig was om enige kriminele klagte teen haar of redes vir haar ontslag deur haar vorige werkgewer te openbaar nie omdat sy nie vir die kriminele oortreding gevonnis is nie en sy nie tydens die onderhoud uitgevra is na klagtes wat teen haar ingebring is nie. Die kommissaris het voorts die konstitusionele beginsel verduidelik dat alle mense onskuldig is totdat hulle skuldig bewys word. Die kommissaris het ook bevind dat daar geen bewyse was dat die bewerings van kriminele oortreding waar is nie.
Werkgewers moet alle pertinente vrae tydens die onderhoud vra omdat die howe en ander forums nie altyd aanvaar dat die werknemer verplig was om te openbaar nie.