SA se dialek van 'die oor en die vlees' klink op in Nederland | Netwerk24
Deur Jo Prins 13 September 2017 15:00
Dit gaan die eerste keer wees dat sy haar werk (in Afrikaans) voor 'n Europese gehoor voordra en sy wonder nogal hoe die Nederlanders daarop gaan reageer.
So sê die dramaturg Amy Jephta, wat eersdaags aan die derde Week van de Afrikaanse Roman in Nederland en Vlaandere deelneem.
Jephta, onder meer bekend vir haar drama Kristalvlakte, en mense soos Willem Anker, Andries Bezuidenhout, Ingrid Winterbach, Suzie Matlhola en Rudie van Rensburg tree by dié week op.
Jephta sê selfs in Suid Afrika is die "Afrikaapse" dialek waarin sy werk vir baie gehore ontoeganklik.
"So daardie vervreemding is vir my deel van die milieu waarin ek skryf. Ek dink die ritme en gevoel van die taal is op die ou end belangriker as 'n letterlike vertaling of selfs die begrip van elke woord.
"Ek hoop die sin van die werk word so oorgedra. Ek aanskou Afrikaaps as 'n dialek van die oor (luister daarna) en die vlees (voel dit in jou liggaam), in plaas van 'n kognitiewe taal."
Die gevierde skrywer Ingrid Winterbach, wie se twee romans Niggie en Die boek van toeval en toeverlaat in
Nederlands vertaal is, sê sy is baie nuuskierig om te sien hoe die Nederlanders en Belge op "ons klomp Afrikaanses gaan reageer".
"Ek het 'n gevoel hulle gaan beter op sommige goed reageer as op ander – ek is net nie seker waarop nie!"
Winterbach meen die Nederlanders se sterk vertaaltradisie behoort hulle meer ontvanklik vir ander letterkundes te maak.
"Tegelyk is my indruk soms dat hulle 'n voorkeur het vir 'n bepaalde sóórt Suid-Afrikaanse letterkunde . . . Maar miskien is die Nederlandse leserspubliek – soos die Afrikaanse – nie homogeen nie. Wat tot een groep lesers spreek, spreek nie tot 'n ander nie.
"Die Week van de Afrikaanse Roman en die Afrikaanse Kultuurfees in Amsterdam doen geweldig baie vir Afrikaans. 'n Mens kan hulle net diep dankbaar wees."
Rudie van Rensburg, skrywer van misdaadromans met sy geliefde speurderhoofkarakter Kassie Kasselman, meen "taalgewys" is dit seker makliker om Afrikaans na Nederlands te vertaal as enige ander taal.
"Hoewel ek dink jy ook met byvoorbeeld Kaapse Afrikaans gaan sukkel en dat baie betekenisse en van die humor so verlore sal gaan.
"Dit bly maar altyd 'n probleem met 'n streekstaal wat van die standaardtaal afwyk. Interessant dat Deon (Meyer) se vertaalde boeke in Frankryk, Duitsland en Holland beter vaar as sy Engelse boeke in die VSA.
"Dit dui vir my daarop dat ons Europese stamlande meer vatbaar is vir 'Afrika-verhale' as die selfgesentreerde Amerikaners."
Maar, voeg Van Rensburg by, in dié stadium raai hy ook maar net.
In die week is daar juis 'n geleentheid waar daar met vertalers in gesprek getree word.
* Die Week van de Afrikaanse Roman word deur Ingrid Glorie, hoofredakteur van Maandblad Zuid-Afrika, in Nederland en Laura Engels, verbonde aan die Universiteit van Gent, in Vlaandere gereël. Dit vind van Vrydag 29 September tot Sondag 8 Oktober plaas. Besoek weekvandeafrikaanseroman.nl vir meer inligting.