Ka 1948, Daniel Francois Malan e ile ya ba Letona mme a qala ntho e ntjha ya kgethollo. Mongodi wa dinobele JM Coetzee o hlalosa kgethollo ka mokgwa o latelang: ‘Kgethollo e ne e le tsamaiso ya kgatello ya karohano e thehilweng mabapi le botjhaba kapa morabe, e thehilweng ke mofuta o ikgethileng, wa sehlopha sa melata e itseng e tswang naheng e nngwe ho matlafatsa puso naheng e nngwe ka dikgoka, haholoholo ho inkela dihlahiswa tsa tlhaho le moruo wa naha. Sehlopha sena sa batho ba ikgethileng e ne e le ba basweu (ba neng mme le ba ntseng ba bitswa (Makgowa). Mongodi wa tshwantshiso Athol Furgard o ngotse a re: ‘Hobane bonnete, ha ho moo le kajeno lefatsheng –le bonnete ba hore le mehleng ya kgale – ho kile ha ba teng setjhab se nang le mahlale a kgatello ya dipolotiki, e ileng ya thuswa kapa ya kgothalletswa ke thuto e matla ya Sekreste, e kileng ya etella banna le basadi ba nang le kelello ho thibela mahlanya a phephetsang kgopolo – Mme ba etsang hore batho ba kgollwe ke bohlanya boo. Ha ho sebaka bophelong ba rona moo boinotshing kapa moo ho phatlalletseng, ho kileng ha anngwa ke sena.’ ‘Mohlodi’ wa molao wa kgethollo (jwalo ka ha e ne e bitswa Palamenteng ka 1990) e ne e le Molao wa 1950 wa Ngodiso ya Botjhaba, o neng o kgetholla Maafrika Borwa ho ya ka merabe. Molao wa Tudiso ya Batho, hape ka 1950 o ile wa kgethela merabe moo e lokelang ho dula teng ho ya ka Molao wa Taolo ya Batho wa 1951 o ileng wa hlahisa dibaka tsa Mahaeng moo dimilione tsa batho ba seng basweu ba neng ba nkwa e se baahi naheng ya bona ya tswalo, ebile ba nkwa e le dikebekwa ka ha ba ne ba hloka ‘dipasa’. Ka Hlakubele 1963, Mr H J Botha o ile a bua tjena Ntlong ya Kopano ho latela pholisi ya Metse ya Mahaeng, jwaloka ha bontata rona moholo ba Mafora ba ile ba aha mabota a phahameng Zeeland ho thibela metsi a lewatle le ka Leboya ho phallela naheng ya bontata bona, le rona kajeno re aha mabota a botjhaba ho pota Afrika Borwa ho tjhetjellisa matshwele a batho ba batsho. ‘Ka Hlakubele 1963, Mr C M Warren wa United Party, o ile a etsa qotso ya motswala wa Mandela, Morena Kaizer Matanzima ka hara Ntlo ya Kopano e reng, ‘Ho nna karohano ya ntshetsopele e tshwana le seo Magna Carter e leng sona ho batho ba Brithane. Ke lakatsa ho netefaletsa naha ka bophara hore baetapele ba Transkei ba ka ballwa hara boramahlale ba tsotwang lefatsheng’.