Plaasaanval gefnuik: ‘Hy het gekom om my dood te maak’Argieffoto: Reint Dykema Jaco van der Walt (39) en sy gesin was byna deel van Suid-Afrika se skrikwekkende plaasaanval-statistieke, maar die aanval is gefnuik toe vier verdagtes Dinsdag (10 Mei) om 16:00 op die plaas in hegtenis geneem is. ŉ Ongelisensieerde vuurwapen waarvan die reeksnommer afgevyl was, pangas, toue en balaklawas is in hul besit gevind. ŉ Voormalige werker van die Van der Walt-gesin was glo die baasbrein agter die beplande aanval. Van der Walt het Maandag aan Maroela Media gesê dat sy plaas nie in die Jagersfontein-distrik is soos die polisie aanvanklik beweer het nie, maar ongeveer 10 km buite Bloemfontein. Van der Walt woon saam met sy vrou en twee kinders op die plaas en werk as ŉ sakeman in die stad. “Ons boer glad nie op die plaas nie. Ons bly maar net hier vir die rustigheid en stilte,” het hy gesê. “Ironies genoeg het ek altyd gedink ŉ plaasaanval sal nooit met my gebeur nie omdat hier nie ŉ volskaalse boerdery aangaan met klomp werkers wat op die plaas in en uit is nie. Min het ek geweet.” Volgens Van der Walt het een van die verdagtes en dié se vrou drie jaar lank op die plaas gewoon en vir die gesin gewerk. Die 33-jarige man het Van der Walt gehelp met algemene instandhouding op die plaas en sy vrou het as die huishulp gewerk nadat haar ma, wat 20 jaar lank vir die Van der Walt-gesin gewerk het, afgetree het. “Ons het hul seuntjie se skoolgeld betaal, die man gehelp om ŉ motor te koop en was altyd vir hulle goed gewees. Ek het die man ten volle vertrou. Hy sou in ons huis inkom om skoonmaakmiddels te kom kry of iets reg te maak. Ons honde het hom geken en was gemaklik met hom,” het Van der Walt gesê. “Jy sal nooit kon dink dat hy tot so iets in staat is nie. Dit het hom selfs gepla as een van die diere op die plaas seergekry het. Ek sê jou, jy kan nooit enigiemand vertrou nie.” Volgens Van der Walt het sy sakeonderneming vroeg die jaar ŉ finansiële terugslag gehad nadat hy ŉ baie groot kliënt verloor het en moes talle mense noodgedwonge afgelê word. Van der Walt se eie salaris is ook verminder, wat veroorsaak het dat hy nie langer kon bekostig om die egpaar in sy diens te hê nie. “Hulle is volgens die regte wetlike prosedures afgelê en het vier maande se salaris ontvang en kon werkloosheidversekering eis. Daar was nie van die man se kant af kwade gevoelens nie, maar sy vrou was kwaad. Ek vermoed sy was moontlik die hele tyd die aanhitser.” Die werker en sy vrou het einde April die plaas verlaat en verhuis na ŉ huis in Botshabelo wat Van der Walt vroeër vir die vrou se ma gebou het. Van der Walt en sy gesin het nie weer van hulle gehoor nie. Van der Walt vertel dat hy, sy dogter en sy vrou Dinsdagmiddag tuis was toe ŉ klomp polisiemotors skielik die erf binnegery het en lede van die polisie se taktiese reaksie-eenheid en lede van die Valke uitgespring het. Hulle het die gesin aangesê om terug te gaan in die huis omdat daar ŉ plaasaanval aan die gang was, voordat hulle ŉ stoor sowat 20 m van die huis omsingel het. Volgens Van der Walt het hulle in die huis gehoor hoe skokgranate klap en in die stoor het die polisie Van der Walt se voormalige werker en drie ander verdagtes aangetref. “Dit is tóé eers dat ek hoor dat die vier al van Maandagoggend af in die stoor sit en ons waarskynlik die heeltyd dopgehou het. Hulle plan was om Dinsdagaand toe te slaan. Die [voormalige werker] het ongetwyfeld gekom om my dood te maak en hy het die ander drie oortuig om saam met hom te werk deur aan hulle te sê dat daar ŉ kluis vol geld en sonpanele in die huis was. Ek ken die ander drie van geen kant af nie,” het Van der Walt gesê. “Weet jy hoe voel dit om daar te staan en jy sien daardie vuurwapen daar lê, vol gelaai, en jy weet dit was vir jou bedoel? Ek het reg voor hulle gestaan en hulle in hul oë gekyk. Ek kon dit net nie glo nie.” Volgens Van der Walt is hy dankbaar dat sy gesin niks oorgekom het nie, maar is hulle erg getraumatiseerd en vrees hulle nou vir hul veiligheid. Hulle het intussen verskeie bykomende veiligheidsmaatreëls in en om die huis aangebring en is nou meer paraat as voorheen. “Een van die polisielede het vir my gesê hoe verheug hulle is dat hulle die verdagtes vasgetrek voordat hulle enigiets kon doen. Meestal het hulle nie kans om hierdie ouens te vang nie en kom hulle net op die bloedbaddens af. Ons is baie dankbaar.” Die vier verdagtes het verlede week in die Bloemfontein-landdroshof verskyn op aanklag van sameswering tot roof en die besit van ŉ onwettige vuurwapen en ammunisie. Hulle sal Vrydag weer in die hof verskyn om vir borgtog aansoek te doen.