Vir drie opeenvolgende Sondae word die fokus na die Brief van Jakobus verskuif. Ons fokusteks vir hierdie week, Jakobus 3:1-12, is deel van 'n reeks soortgelyke vermanings in Jakobus (1:19; 1:26; 2:1-13; 2:14-26; 3:13-18; 4:1-17; 5:7-13; 5:13-20) wat almal die punt duidelik stel dat beheersing van die tong vir Jakobus belangrik is. Verskillende moontlikhede van die gebruik van die tong word oor en oor beklemtoon (soos "praat," "vertel," "sê," "kwaad praat," "grootpratery," "dubbelsinnigheid," "kla," "danksegging," "smeking," "belydenis"). Hoe ons op hierdie Sondag praat of sing of bely of stilbly en luister, maak daarom saak. Dit is duidelik uit al die liturgiese tekste vir die volgende drie Sondae dat die klem op "wysheid" val.
Dit is duidelik dat die bykomende tekste die Jakobusteks kan aanvul en 'n sentrale plek in die liturgie kan opneem. In Spreuke 1 word ons aan Vrou Wysheid voorgestel. Sy verteenwoordig God se wysheid wat ons deurlopend herinner dat "die vrees van die Here die beginsel van kennis" is (Spr. 1:7). Hier sien ons dat sy 'n publieke en openbare rol speel wat 'n aanmaning tot aksie met passie verkondig. Haar ernstige en verdoemende uitsprake is gerig teen die "eenvoudiges," "die dwase" en die "spotters", terwyl dié wat na haar luister 'n geruste en genadige uitspraak geniet. Psalm 19 is 'n wonderlike gedig wat as 'n eenheid beskou kan word: God gee die son wat lig bring, en net so bring God se wet en woord lig vir elke gelowige. Daarom dan ook die besonderse gebed in vers 15 wat deel van die liturgie kan uitmaak. Met Markus 8 staan ons in die middelpunt van die Markusevangelie. Hier word 'n belydenis van geloof afgelê wat die eerste helfte van hierdie Evangelie op 'n bepaalde manier fokus en die res van hierdie Evangelie aanvul: Jesus is die Christus. Inderdaad, ook die beginpunt van alle wysheid.
1Moenie almal leermeesters wil wees nie, my broers, omdat julle weet dat ons strenger geoordeel sal word. 2Almal van ons struikel tog dikwels. As iemand nie met woorde struikel nie, is hy 'n volmaakte man, en ook daartoe in staat om sy hele liggaam in toom te hou. 3Ons sit stange in perde se bekke, sodat hulle ons gehoorsaam, en daarmee stuur ons hulle hele liggaam. 4Kyk, selfs skepe, hoewel hulle so groot is en deur hewige winde aangedryf word, word met 'n baie klein roer gestuur na waar die stuurman wil. 5So is die tong ook 'n klein ledemaat wat op groot dinge roem. Kyk watter klein vuurtjie steek 'n groot hoop hout aan die brand! 6Die tong is ook 'n vuur, 'n wêreld van ongeregtigheid. Die tong is deel van ons ledemate, maar besoedel die hele liggaam. Dit steek die hele lewensloop aan die brand, en word uit Gehenna aangesteek. 7Want elke soort wilde dier en voël, en kruipende dier en seedier, word en is getem deur die mensdom. 8Maar geen mens kan die tong tem nie; dit is 'n onbestendige kwaad, vol dodelike gif.9Daarmee loof ons die Here en Vader, en daarmee vervloek ons mense wat na die beeld van God geskep is.10Uit dieselfde mond kom seën en vervloeking. Dit, my broers, behoort nie so te wees nie. 11'n Fontein laat tog nie uit dieselfde oog vars én bitter water uitborrel nie? 12'n Vyeboom, my broers, kan tog nie olywe dra, of 'n druiwestok vye nie? 'n Brak fontein kan ook nie soet water gee nie. (2020-vertaling)
Aanvangswoord: (Uit Psalm 19)
Seëngroet: (Uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2013-14)
Lied 196 "O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3,4″
Wet as riglyn om Jesus te volg: Markus 8
Skuldbelydenis: Psalm 19:9-15
Vryspraak: 1 Johannes 1:9
Loflied 198 "God is my lied 1,2,3"
Wegsending: Lied 530 "Praat ek mense engle tale vs 1,2,3"
Seën: (2 Tess 1)
8Die woord van die Here is volmaak…
dui die regte koers aan…
Die gebod van die Here is helder…
9Maar as ons ons sondes bely—Hy is getrou en regverdig, Hy vergewe ons ons sondes en reinig ons van alle ongeregtigheid.
Voorganger (V): Saam met die eerste volgelinge van Jesus bely ons
ons geloof in Hom. Met Johannes die Doper …
Gemeente (G): Dáár is die Lam van God wat die sonde van die wêreld
V: Met Andreas …
G: Rabbi, U is die Seun van God; U is die Koning
V: Met die Samaritane …
G: Ons weet dat Hy werklik die Verlosser van die
V: Met Simon Petrus …
V: Met Maria Magdalena …
V: Met Tomas …
V: En nou ook met die wêreldwye kerk, versprei
oor alle lande, tale en kulture …
G: Ek glo in God die Vader, die Almagtige …
Vir die erediens- 'n Handleiding: 2007 (Bybel Media)
ek aanbid U as my Rots en Verlosser.
Die skepping getuig van U grootsheid…
die wonder van dag en nag ritme;
die son kom soos 'n bruidegom uit sy slaapkamer.
U bepalings getuig van U grootsheid…
U volmaakte Woord;
U betroubare onderwysing;
U koersbepalende bevele;
U helder gebod;
U goeie eise wat vasstaan;
U regverdige bepalings…
Eerder as dat U 'n God is wat belas,
is U 'n God met verwagtinge en eise
wat eerder herinner aan soet heuning…
ek is U dienaar en word deur U bepalings gerig.
Bewaar my dan Here van moedswillige sondes
en verkwik my siel met U bepalings.
Here, my Rots en my Verlosser…
Dirkie Smit vertel in sy boek Wat sien ons in die spieël? die volgende storie:
'n Vrou het by 'n wyse man om raad gaan aanklop. Sy wou graag iets wat sy gesê het, ongedaan maak. Eers, het hy geantwoord, sal sy moet teruggaan, 'n sak vol hoendervere neem, dit in die wind uitstrooi, en dan na hom terugkom. So gesê, so gedaan. Met haar terugkeer sê hy sy moet wéér teruggaan, elke veer gaan soek en dit in die sak terugsit, en dan weer na hom kom. Toe sy sê dit is tog onmoontlik omdat die wind dit teen daardie tyd al die wêreld vol gewaai het, was sy antwoord: "Net so onmoontlik is dit jou – vir enigeen – om die gevolge van wat jy gesê het, ongedaan te maak."
Dalk kan die liturg so 'n verhaal lewendig maak deur dit vir kinders te illustreer met vere en 'n sak. As alternatief kan hierdie storie oorvertel word om hulle reaksies en antwoorde te toets.
'n Ander moontlikheid is om die sterk beelde wat in die teks voorkom ('n groot perd wat deur 'n klein stang in die bek beheer word; 'n groot skip wat deur 'n klein roer gestuur word; 'n klein vuurtjie wat 'n groot bos aan die brand steek) kreatief te gebruik deur voorbeelde daarvan in die liturgiese ruimte te hê of foto's daarvan te wys en daaroor te gesels.
Die Bybel is beskryf op baie plekke hoe belangrik dit is dat gelowiges hulle tong onder beheer moet kry. Wat 'n gelowige menses sê, is van die grootste belang.
Dink maar net aan Spreuke (ons gee net 'n paar tekste uit hoofstukke 10 en 11 weer, daar is baie meer):
Wie 'n wyse hart het,
maar wie dwase lippe het,
kom tot 'n val. (10:8)
'n Bron van lewe
is die mond van 'n regverdige,
maar die mond van goddeloses
verberg geweld. (10:11)
Die lippe van 'n regverdige
maar sotte sterf deur 'n gebrek
aan verstand. (10:21)
Met die mond vernietig
'n ongelowige sy medemens,
maar deur kennis
word regverdiges bevry. (11:9)
Daar is skinderpraatjies
wat soos dolksteke is,
maar die tong van wyses
is 'n geneesmiddel. (12:18)
Kyk ook na tekste soos Spreuke 12:25; 13:3; 16:27; 17:14; 18:7, 21; 26:22.
Die Wysheidsliteratuur in die Ou Testament, wat ons leer hoe om verstandig te lewe soos God dit bedoel het, is inderdaad diep besorg oor die tong. Die gebruik van die tong is ongelooflik belangrik: dit skep lewe of vernietig lewe. Dit bou op of dit verwoes.
Jakobus oor die tong
Jakobus sluit by die Ou Testament aan. Hoewel hy in hoofstuk 3, ons teks, volledig uitbrei oor die tong, het hy ook op ander plekke in sy boek verwys na die tong. Dit is 'n groot tema in hierdie brief:
In 1:19 sê hy ons moet flink wees om te luister maar stadig om te praat;
In 1:26 sê hy mense wat dink hulle is godsdienstig, maar nie hulle tong kan beheer nie, mislei hulself en hul godsdiens is tevergeefs;
In 4:11 waarsku hy teen kwaadpraat oor die medegelowige.
Hier in die middel van die brief, hoofstuk 3, trek hy sy gedagtes oor die tong saam in 'n uitvoerige gesprek.
Net in die voorafgaande gedeelte (2:14-26) het Jakobus beklemtoon dat daar 'n verband is tussen geloof en werke. Geloof sonder dade is nutteloos. Net soos die liggaam sonder asem dood is, net so is geloof sonder dade dood. Mens se dade word ook deur God in berekening gebring wanneer God oor die waarde van 'n mens se lewe oordeel.
Wat ons sê, die woorde wat ons uiter, is deel van die werke van ons geloof, dit is deel van die dade waarsonder geloof waardeloos is.
Jakobus 3:1-12 ons teks , lei 'n belangrike deel van Jakobus se brief in, wat bestaan uit 3:1 – 4:12, In hierdie hoofdeel word temas aangeraak wat in die destydse wêreld dikwels bymekaar gebring is. Dit gaan oor die verband tussen:
Afguns en selfsug
Begeerte en jaloesie wat tot geweld lei
Wat op die oppervlakte van ons lewe as kwaadpraat en geweld na vore kom, word gebore uit selfsug, afguns, begeer en jaloesie. Kom ons herhaal die lysie hierbo, maar sit nou die teksverwysings by:
Afguns en selfsug (3:14, 16)
Maar as daar bittere afguns en selfsug in julle harte is, moet julle dan nie op wysheid beroem, en teen die waarheid lieg nie. Want waar afguns en selfsug heers, kom wanorde en allerlei gemene dade voor.
Begeerte en jaloesie wat tot geweld lei (4:2)
Julle begeer, maar julle besit niks nie; julle pleeg moord, en is vol jaloesie, en julle kan niks bereik nie. Julle veg en maak oorlog, en tog het julle niks, omdat julle nie bid nie.
Moenie van mekaar kwaadpraat nie, broers. Wie kwaadpraat van sy broer, of oor sy broer oordeel, praat ook kwaad van die wet en oordeel die wet. As jy die wet oordeel, is jy nie 'n doener van die wet nie, maar 'n regter. Daar is net een Wetgewer en Regter – Hy wat in staat is om te verlos en te vernietig. Maar jy, wie is jy om jou naaste te oordeel?
Praat is dus vir Jakobus nie neutraal nie. Hy is diep besorg oor woorde wat selfsug en jaloesie uitdruk, die ander skade aandoen en selfs gewelddadig is.
In ons teks vestig Jakobus nou die aandag ten volle op die tong en die woorde wat dit voortbring. Daar is vier elemente in ons teks:
Ons struikel almal met die tong en daarom moet almal nie leermeesters probeer te wees nie (1-2);
Die ongelooflike mag van die tong (3-6)
Hoe moeilik dit is om die tong te beheer (7-8)
Die dubbelhartigheid of gespletenheid van die tong (9-12)
Mense is dikwels lief vir die mikrofoon en wil graag die sê hê. Jakobus waarsku daarteen. Die tong is so moeilik beheerbaar dat nie almal leermeesters moet probeer wees nie. Dit is nie almal beskore nie. Leermeesters word strenger geoordeel, want hulle moet met woorde rigting gee, maar is ook dikwels brose mense wat eerder met woorde viernietig en afbreek.
'n Leermeester moet versigtig, weldeurdag en met die wysheid wat God gee praat. Daarom moet ons ook vir ons leermeesters bid.
Mag van die tong (3-6)
Met kragtige beelde en vergelykings skets Jakobus die mag van die tong:
'n Klein stang in 'n perd se bek stuur die hele dier
Groot skepe aangedryf deur sterk winde word deur 'n klein roer gestuur
'n Klein vlammetjie steek 'n groot vuur aan.
So is die tong ook klein van postuur, maar soos 'n stang en 'n stuur kan dit 'n mens se hele lewe in 'n rigting stuur. Baie mense is al deur hulle eie tonge verwoes. Baie mense se tong het al ander se lewens verwoes.
Tydige woorde, wat goed gekies word, kan vriendskappe beskerm en laat groei, versoening met ander bewerkstellig en vir God vreugde verskaf. Haastige en swak-gekose woorde kan verwoesring in verhoudings saai, God se volk seermaak, en God se oordeel bewerkstellig. "Kyk watter klein vuurtjie steek 'n groot hoop hout aan die brand!" (5b).
En dan vers 6:
Die tong is ook 'n vuur, 'n wêreld van ongeregtigheid. Die tong is deel van ons ledemate, maar besoedel die hele liggaam. Dit steek die hele lewensloop aan die brand, en word uit Gehenna aangesteek.
Nota: Gehenna verwys na 'n plek van straf, ook die hel genoem.
Die tong is 'n "wêreld van ongeregtigheid" – die tong is soos 'n kanaal waardeur al die boosheid wat in die wêreld aanwesig is in ons lewens tot uitdrukking kan kom;
Dit bring ons hele lewensloop in gedrang – daar is nie een deel van ons bestaan wat nie deur die tong vergiftig en verwoes kan word nie
Boosheid ("hel") streef daarna om mag oor ons spraak en ons woorde te kry sodat ons interpersoonlike verhoudings verwoes kan word en ons selfs van God vervreemd kan raak.
Jakobus roep Genesis se skeppingsverhaal in herinnering om te sê mense kon wilder diere tem. Maar geen mens kan die tong tem nie, dit is 'n onbestendige kwaad, vol dodelike gif.
Kerkvader Augustinus sê in sy kommentaar op hierdie teks die Griekse woorde suggereer dat die tong net met God se hulp onder beheer gebring kan word. Dit sluit aan by Jakobus 1:5 waar staan:
As enigiemand van julle wysheid kortkom, laat hy dit vra van God, wat aan almal gee, sonder voorbehoud en sonder verwyt, en dit sal aan hom gegee word.
Niemand van ons sal seker ooit volmaaktheid bereik nie. Maar met God se krag kan die tong onder beheer gebring word. Wanneer die Gees van God vaardig raak oor ons tonge verander die prentjie. Daarvoor is gebed en oorgawe aan God nodig. Geen mens kan die tong tem nie (8).
Die gesplete tong (9-12)
Vanaf vers 9 spel Jakobus die dubbelslagtigheid of gespletenheid van die tong uit:
Daarmee loof ons die Here en vervloek mense wat na die beeld van God geskape is;
Seën en vervloeking kom uit dieselfde mond
Dit kontrasteer met 'n fontein wat nie vars en bitter water kan lewer, of 'n vyeboom wat nie olywe kan dra nie.
Hierdie gespletenheid is 'n groter tema in Jakobus. Hy wil gelowiges help om hierdie dubbelhartigheid te oorkom. Daarom sê Jakobus 1:6v mens moenie soos 'n golf in die see wees wat deur die wind in hierdie én daardie rigting meegesleur word, sonder enige standvastigheid nie. Dan 1 vers 8:
Hy is 'n dubbelhartige mens, onstandvastig in alles wat hy doen.
Dit is hierdie dubbelhartigheid, hierdie toewyding aan geloof en ongeloof, aan seën en vervloeking, wat Jakobus ons wil help oorkom.
Hy keer in hoofstuk 4 terug na hierdie tema – 4:4,5:
Weet julle dan nie dat vriendskap met die wêreld vyandskap teen God beteken nie? Wie ook al 'n vriend van die wêreld wil wees, maak homself 'n vyand van God. Of dink julle dat die Skrif verniet sê dat God hunker met besitlikheid na die gees wat Hy in ons laat woon het?
Jakobus wil ons help om die neiging te oorkom dat ons beide God en die wêreld dien. Hierdie neiging is nie natuurlik nie. Vandaar die beeldspraak dat 'n fontein nie vars en bitter water kan oplewer, en 'n sekere soort boom nie 'n ander soort vrug kan lewer nie.
Jakobus leer ons dat die tong van 'n geheiligde persoon heel moet wees, een boodskap moet dra, konsekwent moet wees. As dit nie gebeur nie, is dit geloofsmatig onnatuurlik. Dit gaan teen die nuwe natuur wat God in God se kinders skep.
Natuurlik is ons "alreeds" nuut gemaak deur God se "woord van waarheid" sodat ons die "eerstelinge van sy skepsels" kan wees (1:18), maar ons is "nog steeds" deel van hierdie gebroke wêreld. Daarom sukkel ons steeds om die tong te tem.
Ons moenie naïef optimisties wees oor die tong nie, maar ook nie sinies pessimisties nie. Ja ons sukkel, maar ons is bedoel om vordering te maak om ons tong onder beheer te bring. Ons kan want God se Gees werk in ons.
Dit beteken ook dat ons aan ons harte aandag moet gee, voor die Here. Kom ons vra die Here om ons afguns en selfsug, begeerte en jaloesie wat tot geweld lei en ons diepgewortelde behoefte aan kwaadpraat weg te neem.
Laat ons hierdie wysheid van God bid (1:5).
Mag ons God julle waardig maak vir die lewe waartoe Hy julle geroep het, en mag Hy deur sy krag julle liefde vir die goeie en die werk van die geloof volkome maak. 12So sal die Naam van ons Here Jesus deur julle verheerlik word, en julle deur Hom, in ooreenstemming met die genade van ons God en van die Here Jesus Christus.