Die Berlynse Muur het nie net �n staatkundige wig tussen Oos- en
Wes-Duitsers ingedryf nie. Dit het ook dekades lank mense van hul vriende, selfs familielede en geliefdes afgesny.
Baie wat oor die Muur na vryheid probeer klouter het, is
summier deur die Kommunistiese grenswagte doodgeskiet. Maar die meeste Duitsers het ook nooit ophou hoop
op die val van die Muur en die hereniging van hul volk nie. En
het dit gebeur...
Die gruwel van grou beton wat nie
Duitse volk permanent kon verdeel nie
Veral in die
laaste jare van die Berlynse Muur het �n kaal strook tussen die
grensheining en die
betonversperring gesorg dat die grenswagte enige vlugteling na
Wes-Berlyn maklik kon raaksien�en skiet. Maar aan die Wes-Berlynse kant van die Muur het die
vrye Berlyners steeds die somberheid probeer verdryf... met kleurige tekeninge soos
di� wat des te skerper afgesteek het teen die verskrikking.Foto
in 1986 geneem deur Thierry Noir
wat dit vir gebruik
beskikbaar stel ingevolge die GNU Free Documentation License, waarvan die bepalings
verstrek word by hierdie skakel van die vrye Wikipedia-ensiklopedie
Meer oor Thierry
Noir by hierdie skakel
Die foto wat die w�reld geruk het. Die
jong vlugteling Peter
Fechter l� langer as �n uur dodelik gewond en kermend langs die
Berlynse Muur, maar die grenswagte wat hom geskiet het, weier om hom te
seun se hulpkrete is verskriklik. Langer as �n uur vul dit die lug
langs die grou Muur van Skande. Maar die grenswagte wat hom geskiet het
toe hy probeer het om oor die Muur te vlug waar die vryheid vir hom
gewink het, verroer geen vinger om hom te help terwyl die lewe uit hom
Ook in Vryheidsland aan
die ander kant is die geskokte polisie magteloos om in te gryp. Hulle
het geen mag of jurisdiksie oor wat in onvrye deel van die Verdeelde
Stad gebeur nie. Die agttienjarige Peter
Fechter se ontsettende dood op 17 Augustus 1962 was die berugste
mislukte vlugpoging in die na-oorlogse Berlyn in Duitsland. Maar daar
was nog baie ander.
Dit was toe die Russiese
Sowjet-unie met sy Oos-Duitse lakeie die oostelike deel van die stad
beset het�en mettertyd �n ho� betonmuur om die vrye Amerikaanse,
Britse en Franse sektore van Wes-Berlyn opgerig het om te keer dat
Oos-Duitsers soontoe padgee.
Die Berlynse Muur word
dan vandag ook deur humanit�re tot een van die heel grootste skandes
van die laaste helfte van die twintigste eeu gereken. Dit staan eweneens
bekend as die Skandmuur. Maar hoe het hierdie Muur dan ontstaan?
DIE Tweede W�reldoorlog
(1939-1945) sou sy skadu oor Europa bly gooi lange dekades nadat die oorlog verby was.
Waar die Sowjet-unie, Amerika en Brittanje in die oorlog nog hande gevat het om Hitler se Nazi-Duitsland op sy plek te sit, het dinge spoedig begin verander nadat Duitsland verslaan was.
In Maart�1946 het die destydse Britse�premier, Winston Churchill,�gewaarsku dat �n �ystergordyn��besig was om oor Oos-Europa neer te daal omdat die Russiese Sowjet-unie nie-demokratiese Kommunistiese regerings afgedwing het op elke land wat
n� die oorlog onder sy milit�re beheer was.
Dit het ook in �n deel van Duitsland gebeur, waar die Russe die oostekant van die land beset het, teenoor die besetting deur die Amerikaners en andere in die westelike deel. In die Duitse hoofstad Berlyn was daar�eweneens �n Russiese besetting in die ooste, terwyl die Amerikaners, Britte en Franse in beheer van Wes-Berlyn was.
Die gevolg was dat Duitsland effektief in twee gekloof was�in �n�vrye Wes-Duitsland en �n
Kommunistiese Oos-Duitsland. Dieselfde lot het Berlyn getref, maar wat sake neteliger gemaak het, was dat Berlyn reg binne-in die Kommunistiese Oos-Duitsland
En soveel Duitsers het juis in Berlyn van die
ooskant na die westekant oorgeloop, dat die Kommuniste �n reuse-muur reg rondom Wes-Berlyn gebou het om dit te verhinder.
Dit was die jare van die sogenaamde Koue Oorlog tussen die Weste en die
Sowjet-unie en di� se Kommunistiese�meelopers in Oos-Europa. Die taktiek�van Amerika en sy�bondgenote was om kernwapens as �n�afskrikmiddel te gebruik ten einde te verhinder dat die Sowjet-unie Wes-Europa binneval en om tyd te koop�en te hoop op�die Sowjet-unie en sy satellietstate se interne hervorming en selfs die ineenstorting van die Kommunisme.
Dit het uiteindelik gebeur. N� vier dekades van �n geweldige duur wapenwedloop, het die Sowjet-ekonomie in die 1980�s in duie gestort.�Sodra dit duidelik geword het dat nie Sowjet-unie nie langer milit�r sou ingryp nie, het die volkere van Oos-Europa die Kommunisme oorweldigend verwerp in �n golf van meestal vreedsame revolusies regdeur 1989 en�1990.
Ook Oos-Duitsland het sy Kommunistiese juk met minagting afgewerp en hy en Wes-Duitsland is weer in een land verenig.�Die verheugde Duitsers het die Muur van Skande rondom Wes-Berlyn afgebreek. �n Nuwe era het begin.
Maar kom ons bekyk die genoemde Berlynse
Skandmuur van naderby en die presiese rede waarom dit opgerig is.
DIE Berlynse�Muur (of��Berliner Mauer� soos die Duitsers dit noem) was �n�betonkonstruksie�wat reg rondom Wes-Berlyn gespan het in die tyd toe Duitsland,
soos ons ges� het, nog��n verdeelde land was. Die muur het van 1961 tot 1989 bestaan, waarna dit afgebreek is toe die toestande wat tot die�oprigting daarvan gelei het, radikaal verander het.
Die stad Berlyn in Noordoos-Duitsland�wat van 1871 tot 1945 die hoofstad van��n verenigde Duitsland was en dit weer sedert 1990 is�was self in die tyd van die sogenaamde Koue Oorlog �n verdeelde stad.
Net soos Duitsland�n� die Tweede W�reldoorlog opgekerf was in��n�vrye�Weste en �n Kommunistiese Ooste, s� was Berlyn ook letterlik�in twee gesny met �n�woelige kapitalistiese westelike sektor aan die een kant en �n stug en bekrompe Kommunistiese Oos-Berlyn aan die ander. Wat die verdeling egter geweldig gekompliseer het, was dat�die hele stad,�soos
ook reeds genoem,�soos �n eilandjie reg binne-in die Kommunistiese Oos-Duitsland gel� het.
Berlyn het�in der waarheid��n brandpunt geword van die geweldige spanning wat in die Koue Oorlog geheers tussen die magtige Sowjet-unie en al die Kommunistiese state wat destyds deur hom oorheers is (natuurlik ook Oos-Duitsland) en die groep Westerse lande wat deur die Verenigde State van Amerika gelei is.
Baie�Duitsers in Oos-Duitsland was�hoegenaamd nie daarvoor te vinde�om�onder��n�Kommunistiese bewind te lewe nie. Wat meer s�, van die totstandkoming van die Oos-Duitse staat in 1949 tot die middel van 1961 het �n enorme stroom van minstens 2,7 miljoen mense�na Wes-Duitsland uitgewyk.
Die meeste het dit gedoen deur Wes-Berlyn binne te gaan, wat deur Amerikaanse, Britse en Franse magte beset was. Van daar af kon hulle betreklik maklik na Wes-Duitsland beweeg, al sou dit ook per vliegtuig beteken.
Die Sowjet-unie en sy Oos-Duitse
pop-regering�het hulle verplig gevoel om wal te gooi om te keer dat nog van
die Oos-Duitsers padgee�en watter letterlike wal was dit nie.
Grou versperring van beton...
IN�die nag van 13 Augustus 1961 het Oos-Duitse soldate en�gevegsgroepe tydelike versperrings opgerig, wat spoedig deur��n vier meter ho� en 47 kilometer lange betonmuur vervang is. Die
Muur is wel op �n aantal plekke onderbreek deur geboue wat met stene toegemessel is. Daar was slegs twee deurgangspoorte, wat streng bewaak is.
Mense is oornag van hul vriende, selfs familielede en geliefdes afgesny.
Die Muur verrys... die begin van die bouery in 1961.
Foto: U.S. National
Archives / PD
in Oos-Berlyn en sy Oos-Duitse jabroers was�ongenadig streng teenoor mense wat die grens �onwettig� probeer oorsteek het. Daar word geskat dat minstens 70 mense tussen 1961 en 1989 hier gedood is, hoewel ander verslae die getal op meer as 190 en selfs op byna 240 stel.
Van die vlugtelinge sou oor
wou klouter net om��n hanetreetjie van vryheid af koelbloedig deur
grenswagte teen die Muur doodgeskiet te word. Desondanks was daar na bewering nagenoeg 5000 geslaagde ontsnappings na Wes-Berlyn.
Aanvanklik kon mense makliker vlug deur oor die doringdraadversperrings
te skarrel of uit woonstelvensters op die grens in veiligheid te spring,
maar namate die betonmuur verbeter is, kon dit nie meer gedoen word nie.
Vernuftiges kon egter steeds wegkom deur onder meer lang tonnels te
grawe of met prakseersels soos di� wat in die taal van die
Suid-Afrikaanse jongspan as �n �foefie-slaaid� bekend staan. Dit
is �n lang draad of kabel waarteen met iets soos �n stuk tuinslang
Ander het eenvoudig hul
kans afgewag en maar net gehoop dat die wagte hulle nie sou raaksien
wanneer hulle oor die kaal strook land sou hardloop wat algaande langs
die Oos-Duitse en Oos-Berlynse deel van die Muur aangebring is nie.
Vir die jong Peter
Fechter, van wie in die begin vertel is, en andere was dit �n
smartlike en dodelike oefening.
Maar die Muur was bestem
Midde-in die Koue Oorlog staan die gewese Amerikaanse president
Richard Nixon �rens op �n stellasie in Wes-Berlyn om bo-oor
die ho� Berlynse Muur te kyk.
Archives and Records Administration / PD Die Skandmuur word
DIT was�natuurlik �n vreugdedag vir miljoene Duitsers aan weerskante van die grense toe die Kommunistiese regering in 1989 in duie stort. Nou was die pad oop vir Duitse hereniging n� die dekades van skeiding�en die gewraakte
Muur was natuurlik een van die eerste dinge wat moes waai.
Begeesterde gewone Duitsers het�amptenare gehelp om dit op 9 November van daardie jaar te begin afbreek. Al wat vandag van die
Muur oorbly, is enkele dele wat die Duitse volk strak en grimmig�aan �n�bitter
swart tyd in hul geskiedenis herinner.
En by die bekende
Brandenberg-hek, �n landmerk in Berlyn wat gesluit was ten tyde van die bestaan van die Muur, word brokstukkies van die Muur as aandenkings aan toeriste verkwansel.
Versamelaarsitem... �n brokstukkie van die Muur.
Die Muur, wat by sy totstandkoming vir sommige
verpletterde mense gelyk het asof dit duisend jaar kon staan, het gefaal in sy doel om mense af te kamp
en hul vrye beweging te verhinder. Die gees van vryheid het uiteindelik
regdeur Berlyn en Duitsland gese�vier.
En die verenigde Duitsers
kan weer sing: �Deutschland, Deutschland �ber alles.� Verreweg die
meeste van hulle sou dit immers nooit anders wou gehad het nie.