Nuuskommentaar: Selfmoord-moorde van vlieëniers nie heeltemal onbekendWrakstukke van die Germanwings-vliegtuig wat op 24 Maart 2015 in die Franse Alpe neergestort het Foto: Mirror.co.uk Die vyf keer sluit nie die gedoemde vlug MH370 van Air Malaysia in wat vermoedelik iewers in die suidelike Atlantiese Oseaan verdwyn het nie. Daar lyk dit ook of een van die loodse 238 mense saam met hom na hul graf geneem het. Die eerste bekende voorval was op 9 Februarie 1982 toe ’n DC-8 van die aanloopbaan in Japan in die see beland het. Van die 174 mense aan boord het 24 mense, waaronder die loods, omgekom. Groter lewensverlies is voorkom deurdat ander bemanningslede die loods oorrompel het en die vliegtuig byna weer onder beheer gekry het. In 1994 is 44 mense dood toe die loods van ’n vliegtuig van Air Maroe dit onderweg na Casblanca laat neerstort het. Die selfmoord word deur die vlieëniersvakbond betwis. In 1997 is 104 mense dood toe ’n vliegtuig op Sumatra laat val is. Amerikaanse lugvaartondersoekers het bevind die vlieënier het selfmoord gepleeg. In ’n burgerlike proses is die skuld ook op die hoogteroer van die vliegtuig geplaas. In 1999 het 217 mense omgekom toe die medevlieënier van ’n Air Egypt-vlug in die afwesigheid van die vlieënier oor die beheerstelsels gemompel het: “God is groot” en die vliegtuig na benede gestuur het. Die vlieënier het teruggekeer en op sy eie stuurstok probeer om die val te keer. In 2013 het ’n vlug van Mozambique Airlines onderweg na Angola in Namibië neergestort. Altesaam 33 mense is dood. Op die stemopnemer kan gehoor word hoe die uitgesluite medevlieënier op die stuurkajuit se deur moker tot die vliegtuig die grond tref. In heelwat van hierdie gevalle het een van die vlieëniers die stuurkajuit verlaat toe moeder natuur geroep het, waarna die ander een die deur gesluit het. Die ondeurdringbaarheid van die deure, met komplekse veiligheidsmeganismes, is ironies juis vir veiligheid so ontwerp – om te probeer voorkom dat die vliegtuie gekaap word. Hoewel die deur gewoonlik deur iemand wat die veiligheidskodes ken van buite oopgemaak kan word, sal tydsvertragingsmeganismes, as die persoon binne die ander uitgesluit wil hou, dit eers na ŉ ruk laat oopgaan – genoeg tyd vir die persoon in die stuurkajuit om die vliegtuig onherroeplik in die grond vas te stuur. Na die jongste voorval het verskeie lugvaartmaatskappye ’n reël ingevoer dat sou een van die vlieëniers die toilet moet besoek, daar altyd ’n derde personeellid sy plek in die stuurkajuit moet inneem. Die jongste voorval sal waarskynlik daartoe lei tot intensiewe navorsing oor waarom dit soms gebeur dat ’n skynbaar baie stabiele persoon nie net sy eie lewe neem nie, maar ’n hele vliegtuig vol mense saamneem. Trouens, in die streng keuring van vlieëniers word juis hiervoor opgelet, maar daarna word vlieëniers net streng vir alkohol- en dwelmmisbruik gemonitor. Op die vlieëniers se aanlyn-besprekingsforum het ’n lid uitgewys dat die groot ophef wat oor die geestesgesondheid van vlieëniers gemaak word, waarskynlik daartoe kan lei dat ‘n vlieënier wat sulke probleme ervaar, dit weens die stigma wegsteek en die probleem net opbou. Hy pleit dat daar groter gemak daarmee moet wees, sodat vlieëniers wat probleme ervaar, makliker na vore sal tree en behandeling ontvang. Sedert die verdwyning van Vlug MH 370 is daar groter druk dat die vergrootglas nog sterker op vlieëniers se geestestoestand moet wees. Die probleem is nie tot die lugvaart beperk nie. Hoewel nie noodwendig ’n soort van selfmoord-poging nie, ervaar die meeste van ons ongemaklik gereeld hoe ’n padvark met sy hele gesin ‘n ander voertuig teen hoë spoed op ’n blinde hoogte verbysteek. Dit is moeiliker om vas te stel of ’n busbestuurder of motoris wat sy voertuig met passasiers en al verongeluk het, dit doelbewus gedoen het en of dit ’n selfmoord-moord was. By vliegtuie verklap die “swart bokse” byna alles. Uiteindelik lê daar ’n groot verantwoordelikheid by elkeen van ons, om waaksaam te wees en op te let as vriende, familielede, kollegas of ander kennisse om ons probleme ervaar wat aangespreek moet word. Selfs te midde van ’n groot groep mense kan die swart wolk van eensaamheid oor iemand kom vassteek. En wanneer iemand laat blyk dat hy hulp nodig het, dat ons reg daarop sal reageer, en hom nie bloot as “koekoes” afskryf en selfs spot nie. Want op ’n dag soek daardie donker wolk jou ook op.