PressReader - Beeld: 2019-01-14 - ANC-tjor ram­mel ná 107 jaar voort
ANC-tjor ram­mel ná 107 jaar voort
Beeld - 2019-01-14 - kommentaar -
Met die vie­ring van die ANC se 107de ver­jaar­dag wat Sa­ter­dag met die 8 Ja­nu­a­rie-toe­spraak deur Cy­ril Ra­map­ho­sa, par­ty­lei­er, ’n hoog­te­punt be­reik het, is die nood­wen­di­ge vraag wat die stand van die par­ty meer as ’n eeu ná sy stig­ting is.
Die ant­woord hier­op sal af­hang van aan wie die vraag ge­stel word. Daar moet ook in ge­dag­te ge­hou word dat twee plus twee nie nood­wen­dig in die ANC se eie hand­lei­ding aan vier ge­lyk is nie. Dat op die ANC-lei­ers se rond­gaan­de sir­kus ver­le­de week in K­waZu­lu-Na­tal hoog op­ge­gee is oor die “in­te­gri­teitstoets”, “een­heid” en “nie­ras­sig­heid” in die par­ty, staaf dit. Ter­wyl dié kom­mo­di­tei­te in die ski­so­fre­nie­se ANC so skaars is soos ’n vier­kan­ti­ge sir­kel, ’n teen­stry­dig­heid wat in taal­ter­me ’n ok­si­mo­ron heet.
Die woor­de­boek sê “in­te­gri­teit” be­hels eer­baar­heid, eer­lik­heid, op­regt­heid, on­om­koop­baar­heid, on­kreuk­baar­heid en be­gin­sel­vast­heid.
Hè? Staat­skaping; geld­ver­duis­te­ring; toe­smeer­de­ry; ka­der­po­li­tiek. En Ja­cob Zu­ma, Ma­lu­si Gi­ga­ba en Bat­ha­bi­le Dla­mi­ni op die (uit­ge­lek­te) kan­di­da­te­lys.
Die e­tie­se pa­ra­doks spreek van­self.
Oor “een­heid” in die ANC: Die stryd tussen die Zu­ma-re­ne­ga­te en die CR-“her­vor­mers” om die hart en siel van die ANC en die beurs van die staat woed op sy fel­ste.
Oor “nie­ras­sig­heid”: Die foto van die ANC-top­ses by die ver­jaar­dag­koek weer­spreek dit. Asook die sa­me­stel­ling van die par­ty se na­si­o­na­le, pro­vin­si­a­le en mu­ni­si­pa­le amps­dra­ers. Die bes­te wer­wings­ak­sie vir wa­re nie­ras­sig­heid sou juis “in­te­gri­teit” (in­slui­tend be­kwaam­heid en wer­ke­tiek) wees.
Die ANC het in 1912 in Bloem­fon­tein as ’n or­ga­ni­sa­sie vir swart be­lan­ge en grond­be­mag­ti­ging ont­staan. Oor die de­ka­des heen het Co­sa­tu en die SAKP by­ge­kom en be­vry­ding van a­part­heid het sy kern­saak ge­raak.
In die 8 Ja­nu­a­rie-toe­spraak van 1979 het Oliver Tam­bo, des­tyd­se ANC-lei­er, oor die ge­wa­pen­de stryd ge­sê: “We ha­ve fai­led to re­ach our che­ris­hed go­al of pe­a­ce the soft way. It is cle­ar­ly im­pos­si­ble to a­void the hard way to pe­a­ce.”
En in ’n e­va­lu­e­ring ná 107 jaar bly die vry­heid­stryd die saak waar­mee die ANC groot wel­slae be­haal het. Soos el­ders in A­fri­ka het die vry­heids­veg­ters as re­geer­ders eg­ter klaag­lik mis­luk met die boom wat in die Zu­ma-pre­si­dents­ja­re uit­ge­val het.
’n Ke­pie op sy kerf­stok is dat hy die rak­tyd van 25 jaar as be­winds­par­ty van A­fri­ka-be­vry­dings­or­ga­ni­sa­sies oor­ge­steek het. Dié “pres­ta­sie” is te dan­ke aan sy ge­tal­meer­der­heid en nie aan knap staats­be­stuur nie. Hy kan doen wat hy wil. Ver­rot en on­be­kwaam of te nie.
Die on­der­skei­den­de ANC-ken­merk ná 107 jaar is dus kwan­ti­teit en nie kwa­li­teit nie. In skry­wer­staal word hy deur die e­dik van “sho­wing is bet­ter than tel­ling” ver­raai. Wat die ANC sê, strook nie met wat die ANC doen nie.
Die vrug­te wat sy aard ver­raai, is: Die ge­ha­wen­de stand van ons land met die in­fra­struk­tuur en diens­te wat in ons pro­vin­sies, ste­de en dorpe in­plof; die self­ver­ry­ken­de re­ge­rings­e­li­te wat die ryk len­sie­sop vraat­sig op­slurp en hul arm kie­sers, vir wie hul­le voor­gee om dit veil te hê, so ver­saak, en die ar­ro­gan­te wy­se waar­op te­reg­wy­sing met die ras­kaart ge­ant­woord word.
Ja, daar is po­gings tot skoon­ma­ke­ry en deur­sig­tig­heid. ’n Jak­kals ver­an­der van hare, maar nie van stre­ke nie. Die ANC druip die in­te­gri­teitstoets. En is net vir kie­sers wat daar­mee kan saam­leef dat hul­le vir Ja­cob Zu­ma ook stem.
Ná 107 jaar ram­mel die ANC se ver­roes­te tjor met ’n nu­we be­stuur­der voort. Maar hy is ook die par­ty wat in Mei met ’n vol­strek­te meer­der­heid sy be­wind in 2019 gaan her­vat. As so­da­nig is Suid-A­fri­ka lots­ge­bon­de aan hom ver­bind.
Ons ram­mel dan voort – ho­pe­lik met ver­sool­de ban­de aan die ANC-tjor.
Coet­zee is re­dak­teur van