5 Boekminute met Jan Braai | SARIE
Hy het 'n droë humorsin wat jy eers waardeer as jy 'n rukkie in sy geselskap deurbring. Jan staan pa vir Nasionale Braaidag wat jaarliks landwyd op 24 September gevier word. Hy hoop die dag sal alle mense in SA help om saam te kom om 'n vuur en kennis te maak en vriendskapsbande oor alle grense heen te bou. Sy droom is dat hierdie dag soos St. Patrick-dag in Ierland, Koninginnedag in Nederland en Australiëdag 'n kulturele instelling in ons land sal word. Jan is vinnig om te sê sy van is eintlik Scannell en nie Braai nie, maar dat dit ook reg is as mense dink dis eintlik sy van.
Ek het hom onlangs in Johannesburg ontmoet toe sy boek in Alexandra bekend gestel is. En ja, daar was 'n heerlike township-braai met hoender en burgers op die kole. 'n Groepie tradisionele dansers het ons beïndruk met hul vernuftige voetwerk. Ek het met hom gesels oor vuur, vleis en familie.
My ma is Marietjie en ek is die tweede van vier kinders. Daar is my oudste suster, Christina, en dan het ek ook 'n jonger broer, Jack, en 'n jonger sussie, Ina-Mari.
Is hulle ook "opgepiekel" met braai?
Mense probeer my in hierdie boks sit dat ek "opgepiekel" is met braai, maar dis nie meer as enigiemand anders in Suid-Afrika nie. Braaidag is die groot ding. Ek het beslis 'n passie vir vleisbraai. In my vriendekring is ek een van die ouens wat geweet het hoe om te braai. Ek het ook baie potjie gemaak. Toe ek 'n student was, het ek amper meer potjie gemaak as gebraai wanneer ek moes kosmaak. My pa het my ook geleer jy moenie goed te gaar braai nie. Ek gaan ook baie daaroor in die boek aan, want dis die algemeenste fout wat mense maak.
In die Junie-vakansies het ons na onder meer die Wildtuin, Namibië, Botswana, Zimbabwe of Mosambiek gegaan. Dit was ons kampvakansie, en Desembers was ons seevakansie. Ek het baie goeie herinneringe aan die groot vure wat ons op ons kampvakansie gemaak het. Daar is iets spesiaals aan 'n kampvuur.
Ja. Dit was altyd 'n belangstelling, maar dis nie asof ek hierdie vreemde kindjie was wat net heeldag vuurgemaak het of met kerse of vuurhoutjies gespeel het nie. Ek hou nie eintlik van gasbraai nie. Ek braai 99% van die tyd met hout. Om met nat hout te braai is mislik. As ek nie hout het nie en ek's by 'n vulstasie en die sakkies hout het sulke wasem aan die binnekant, dan sal ek eerder 'n sakkie houtskool koop. Dis funksioneel en geen skande om met houtskool te braai nie. Maar deel van die pret is dat daar 'n vuur is. Ek braai nie elke dag nie. Ek braai gemiddeld so drie of vier keer per week.
As ek by die huis is, braai ek seker die helfte van die tyd vis. By die meeste vleisbraaie is dit wors, tjops en steak. Lekker wors is baie lekker. As jy tjops lekker braai, is dit baie lekker. Tjops is nie so moeilik om ryp te maak nie en dis gewoonlik nie taai nie. Maar 'n steak, as dit nie ryp is nie, is taai. Dis wat mense van my verwag om te braai as ek nou iewers moet braai. So, by die huis braai ek eerder vis. Hoender braai ek ook nogal en ek doen verskillende brode en pizzas. Ek braai ook graag burgers.
Het jy al 'n kolossale flop gehad met 'n braai?
Vleis wat te veel gebraai is, is wat my betref 'n flop. Ek dink mense verdra vleis wat "oorbraai" is. Nou en dan brand die vuur nie mooi nie, dan gooi jy maar 'n klomp Blitz by. Kerswas werk ook fantasties. As jy by 'n huis is waar nie Blitz is nie, moet jy maar 'n kers vat op 'n plek waar die huisvrou nie gaan agterkom haar mooi kers is weg nie.
Om te begin. Dit het my 'n jaar gevat om net te begin. Ek het in Desember 2010 die eerste keer 'n Word-dokument oopgemaak en 'n lys begin maak van dinge waaraan ek in die boek aandag wil gee, soos: Wat is "wet-aged" en "dry-aged", hoe maak jy roosterkoek, hoe maak jy skaapkerriesosaties. Ek het 'n lys gemaak van die resepte waarvan ek hou en wat ek gereeld by die huis maak. Ek wou gaan oplees oor waar kom goed vandaan, sodat ek byvoorbeeld 'n eenvoudige, maar tegnies korrekte tzatzikiresep by lamsburgers kan gee.