Wysiging soos op 23:33, 15 Junie 2009
50 grepe verwyder , 12 jaar gelede
robot Bygevoeg: ca:Turbocompressor; cosmetic changes
Wysiging soos op 08:47, 19 Desember 2008 (wysig)
k (robot Verander: it:Turbocompressore, sv:Turbo)
Wysiging soos op 23:33, 15 Junie 2009 (wysig) (maak ongedaan)
k (robot Bygevoeg: ca:Turbocompressor; cosmetic changes)
[[BeeldLêer:Turbocharger.jpg|right|thumb|350px|'n Deursnit van 'n Turbo-aanjaer met luglaers soos vervaardig deur [http://mohawkinnovative.com/newsletters/06_oilfree_turbocharger_gas_engine_applications.pdf Mohawk Innovative Technology Inc.] ]]
'n '''Turbo-aanjaer''' is 'n meganiese induksietoestel aangedryf deur uitlaatgas wat gebruik word in [[binnebrandenjin]]s om die werkverrigting te verbeter deur saamgeperste lug in die [[verbrandingskamer]]s in te dwing. Dit maak dit moontlik om meer brandstof per slag te verbrand wat lei tot 'n groter kraglewering.
== Beginsel van werking ==
Die doel van 'n turbo-aanjaer is om die doeltreffendheid van 'n enjin se kraglewering te verbeter deur een van die hoofbeperkinge daarvan te oorkom. 'n [[Natuurlike aspirasie|Natuurlik geaspireerde]] enjin gebruik slegs die afwaartse slag van 'n suier om 'n lae druk te skep om lug by die silinder in te suig. Die getal lug- en brandstofmolekules bepaal die beskikbare potensiële energie om suier afwaarts te dwing tydens die kragslag. Gegewe dat die atmosferiese lugdruk relatief konstant bly sal daar dus 'n beperking wees tot die hoeveelheid lug en gevolglik die hoeveelheid brandstof wat in die [[verbrandingskamer]] ingesuig kan word. Die vermoë om die silinder met lug te vul word na verwys as die [[volumetriese doeltreffendheid]]. Aangesien die turbo-aanjaer die lugdruk verhoog voor dit die silinder binnegaan en die hoeveelheid lug wat ingelaat word grootliks 'n funksie van druk en tyd is, sal meer lug ingelaat word as die druk verhoog word. Die funksie van die turbo-aanjaer is dus om hierdie inlaatdruk op 'n beheerbare manier te verhoog.
Die gebruik van 'n kompressor om die inlaatdruk na die silinder te verhoog word dikwels na verwys as meganiese induksie. Sentrifugale drukaanjaers werk op dieselfde manier as 'n turbo-aanjaer; die verskil is egter dat die energie om die kompressor aan te dryf in die geval van 'n drukaanjaer vanaf die enjin se krukas verkry word in plaas van die uitlaatgas soos in die geval van 'n turbo-aanjaer. Om hierdie rede is turbo-aanjaers meer doeltreffend, aangesien hulle turbienes hitte-enjins is, wat die [[kinetiese energie]] van die uitlaatgas wat andersins vermors sou word, omskakel na nuttige werk. Die energie is anders as wat algemeen aanvaar word nie geheel en al verniet nie. Die turbo-aanjaer veroorsaak 'n terugdruk wat deur die enjin oorkom moet word. Drukaanjaers gebruik weer die uitsetkrag van die enjin om 'n verhoging in kraglewering te verkry wat 'n vermindering van die enjin se totale moontlike kraguitset veroorsaak.
Die turbo-aanjaer is deur die [[Switserland|Switserse]] ingenieur Alfred Buchi uitgevind wat werk gedoen het op stoomturbienes. Hy het in 1905 aansoek gedoen om die patent vir die interne-verbrandingturbo-aanjaer. [[Diesel|Dieselskepe]]skepe en -lokomotiewe wat toegerus is met turbo-aanjaers het hul verskyning in die 1920's begin maak. Een van die eerste geruike van turbo-aanjaers wat nie in Diesel-enjins gebruik is nie het plaasgevind toe Sanford Moss, 'n ingenieur van [[General Electric]], 'n turbo op 'n [[V12-enjin|V12]] vliegtuigenjin geïnstalleer het. Die enjin het die voordeel gehad dat dit nie soveel krag verloor het soos ander vliegtuigenjins wat met [[binnebrandenjin]]s as hulle hoog gevlieg het nie.
Turbo-aanjaers is vir die eerste keer in vliegtuigenjins gebruik tydens die 1930's voor die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die hoofdoel vir die aanwending van turbo's in vliegtuigenjins was dan om die hoogte waarteen die vliegtuie kon vlieg te verhoog deur te vergoed vir die laer [[atmosferiese druk]] by hoë hoogtes. Vliegtuie soos die [[Lockheed P-38 Lightning]], [[Boeing B-17 Flying Fortress]] en [[B-29 Superfortress]] het almal uitlaatgas gedrewe "turbo-aanjaers" gebruik om die kraglewering van hul enjins op hoë hoogtes te verhoog. Dit is belangrik om kennis te neem dat die oorgrootte meerderheid vliegtuie van hierdie tydperk beide rataangedrewe sentrifugale drukaanjaers asook uitlaatgasgedrewe turbo-aanjaers op dieselfde enjin gebruik het.
[[ImageLêer:Corvair turbo engine.jpg|right|thumb|250px|Die [[Chevrolet Corvair|Corvair]] se vindingryke turbo-aangedrewe plat 6 Chevrolet Corvair enjin; Die turbo, regs bo, voer die saamgepersde lug na die enjin deur die chroombuise.]]
Na aanvanklike vroeëre minder suksesvolle pogings deur General Motors met turbo-aangejaagde passasiersmotors het [[BMW]] die herlewing van turbo-aanjaers in 1973 ingelui met die [[BMW 2002|2002 Turbo]] met Porsche kort op hulle hakke met die bekendstelling van die [[Porsche 911|911 Turbo]] by die [[Paryse Motorskou]] in 1974. Buick was die eerste van GM se afdelings wat die turbo weer heringestel het in die 1978 Buick Regal, gevolg deur [[Mercedes-Benz]] met die [[Mercedes-Benz 300D|300D]] en [[Saab 99]] in 1978. Die wêreld se eerste passasiersmotor met 'n turbodiesel is ook in 1978 bekendgestel deur [[Peugeot]] met die loods van die [[Peugeot 604]]. Vandag word byna alle passasiersvoertuie met Dieselenjins met Turbo-aanjaers toegerus.
[[BeeldLêer:Turbo-compressor.jpg|thumb|250px|right|Kompressor stuwer sy-aansig]]
[[BeeldLêer:Turbo-turbine.jpg|thumb|250px|right|Turbine met sy-omhulsel verwyder.]]
* Die [[turbine|turbinewiel]]wiel
Die hoofdoel van die klep is om skade aan die enjin vanweë 'n drukstuwing te vermy en om te verseker dat die Turbo altyd teen 'n hoë spoed bly draai. Die kleppe kan ook gebruik word om die drukverhoging te beheer op 'n soortgelyke wyse as die afvoersluis maar word selde gebruik om praktiese redes. Die lug word gewoonlik na atmosfeer afgeblaas of kan alternatiewelik na die turbo se inlaat gehersirkuleer word. Die hersirkulasie verminder die blaasklank wat die turbo voortbring.
* [http://www.automobilemag.com/features/news/0602_turbocharger_history/index.html Happy 100th Birthday to the Turbocharger], Don Sherman, Automobile Magazine, February 2006