PressReader - George Herald: 2017-11-02 - TB, die fei­te
TB, die fei­te
TB, of tu­ber­ku­lo­se, word deur ‘n bak­te­rie ge­naamd mi­ko­bak­te­ri­um tu­ber­ku­lo­se ver­oor­saak. Ti­pies word die lon­ge ge­af­fek­teer, maar an­der lig­gaams­de­le kan ook aan­ge­tas word soos limf­klie­re, ab­do­men, be­ne of ge­wrig­te en die brein.
Hoe ver­sprei TB
TB ver­sprei wan­neer ‘n per­soon wat TB-in­fek­sie van die lon­ge het, hoes en ‘n an­der per­soon a­sem die fyn drup­pel­tjies in.
Wie kan TB kry
E­ni­ge ie­mand kan TB kry, maar ver­al ie­mand wat vir lang tye op ‘n slag in na­bye kon­tak is met ‘n an­der per­soon wat ak­tie­we TB-in­fek­sie van die lon­ge het, by­voor­beeld ie­mand wat in die­self­de huis woon.
Men­se met ‘n on­der­druk­te of ver­laag­de im­muun­stel­sel is ver­al mak­li­ker ge­neig om TB te kry. Die hoë ri­si­ko­groe­pe sluit in: MIV-po­si­tie­we men­se, di­a­be­te, jong kin­ders on­der vyf jaar, ou­men­se, men­se op im­muun­on­der­druk­ken­de me­di­ka­sie soos che­mo­te­ra­pie en wan­ge­voe­de men­se met vi­ta­mien te­kor­te.
Die simp­to­me van TB
Hoes wat meer as drie we­ke aan­hou, ver­kleur­de of bloe­de­ri­ge spu­tum (slym wat uit die lon­ge ge­hoes word), nag­sweet, ge­wigs­ver­lies, moeg­heid, koors of kou­e­koors, ver­min­der­de eet­lus en bors­kas­pyn.
Hoe om TB te voor­kom
Hand­haaf ‘n ge­son­de leef­styl: Eet ge­ba­lan­seerd, doen ge­reeld oe­fe­nin­ge, moe­nie rook of oor­ma­tig al­ko­hol ge­bruik nie en ver­my dwelms.
Die BCG-im­mu­ni­sa­sie, wat net na ge­boor­te ge­gee word, bied nie al­tyd 100% be­sker­ming teen TB nie. Dit is wel baie ef­fek­tief om jong kin­ders teen er­ge vorms van TB te be­skerm, soos TB-me­nin­gi­tis (brein­vlies­ont­ste­king).
An­der be­lang­ri­ke maat­re­ëls om die ver­sprei­ding van TB te voor­kom, is: maak die ven­sters oop en laat vars lug in, dra die reg­te mas­kers - chi­rur­gie­se blou mas­ker vir die TB-pa­si­ënt en ‘n goed­pas­sen­de N95-mas­ker met spe­si­a­le fil­ter vir die fa­mi­lie en ge­sond­heids­wer­kers.
Hoe word TB ge­di­ag­no­seer
‘n Pa­si­ënt word eers ge­vra of hul­le e­ni­ge TB-simp­to­me er­vaar (TB symptom scree­n­ing). In­dien daar simp­to­me teen­woor­dig is, word ‘n spu­tum­mon­ster vir ‘n Ge­neX­pert-toets na die la­bo­ra­to­ri­um ge­stuur. In­dien no­dig, kan ‘n bors­kas X-straal ook deur die dok­ter aan­ge­vra word.
TB kan ge­nees word
TB kan de­fi­ni­tief ge­nees word. TB word be­han­del deur ‘n kom­bi­na­sie van me­di­sy­ne (ge­woon­lik pil­le) wat die TB-bak­te­rieë dood­maak. Die kur­sus van an­ti­bi­o­ti­ka duur ge­woon­lik ses maan­de en dit is baie be­lang­rik dat ‘n mens die pil­le daag­liks moet neem en die ses maan­de kur­sus vol­tooi. In­dien die kur­sus an­ti­bi­o­ti­ka nie kor­rek ge­neem word nie, kan die TB-in­fek­sie al hoe moei­li­ker word om te be­han­del.
Die bak­te­rieë kan selfs ster­ker as die me­di­ka­sie word weer­stan­di­ge TB.