Meeste jong SA’ners tot werkloosheid gedoem – verslag(Argieffoto: Facebook) ŉ Nuwe werkloosheidsverslag wys dat meer as die helfte van jong Suid-Afrikaners tussen die ouderdom van 24 en 34 jaar nie nou deur ŉ onderneming in diens geneem word nie, studeer of opleiding in ŉ spesifieke veld ontvang nie (NOOD). Van die 10,4 miljoen Suid-Afrikaners in hierdie ouderdomsgroep, het 5,6 miljoen van hulle NOOD-status. Die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (IRR) het ŉ verslag bekend gestel wat illustreer hoe regeringsbeleid jong mense eintlik tot werkloosheid doem. Daar is egter stappe wat gedoen kan word om hierdie ramp om te keer. “As jy al die jong mense wat werkloos is in ŉ ry laat staan – met elke persoon wat ŉ meter van die ander staan – sal die lyn van Kaapstad tot Kaïro in Egipte strek,” sê Gabriel Crouse, IRR se hoof van veldtogte. “As mense op die see kon staan, sou daardie lyn tot by St. Petersburg aanhou.” Tussen 2003 en 2008 het die getal werklose mense in die land van 8 miljoen na 6,1 miljoen afgeneem. In daardie tyd is byna twee miljoen werksgeleenthede geskep. In die daaropvolgende jare, toe pres. Jacob Zuma aan bewind gekom het, het werkloosheid egter weer die hoogte in geskiet van 6,1 miljoen tot 9,3 miljoen. Toe pres. Cyril Ramaphosa oorgeneem het, tesame met die impak van die Covid-19-pandemie, het die werkloosheid syfer tot meer as 10 miljoen gestyg. Minstens 1,9 miljoen mense het gedurende die pandemie hul werk verloor. Die land se algehele werkloosheidsyfer aan die einde van verlede jaar was 35,3%. Ommeswaai is moontlik Die IRR meen dat Suid-Afrikaners nie in sak en as oor die stand van sake hoef te gaan sit nie, maar dat daadwerklike stappe gedoen moet word om die situasie om te keer. Eerstens is fundamentele onderwyshervorming nodig om jong mense in die toekoms van werkloosheid te red. Volgens die IRR het meer as 50% van werklose mense nie matriek behaal nie. Dit teenoor die 2,4% van werkloses wat universiteitsgrade gekry het. Die instituut stel voor dat ŉ koopbewysprogram van stapel gestuur moet word waarby ouers sowat R1 900 per maand ontvang wat by enige skool in die land gebruik kan word. “Dit sal nie ŉ ekstra las op die fiskus wees nie en internasionale tendense wys dat koopbewysstelsels die waarskynlikheid dat leerders skool klaarmaak, radikaal verbeter.” Thulas Nxesi, minister van indiensneming en arbeid, het dit onlangs onwettig gemaak vir werkgewers om werknemers minder as R23,19 per uur te betaal. “Hierdie is die hoogste nasionale minimumloon relatief tot die mediaanloon in die wêreld en plaas effektief die helfte van die arbeidsmag in gevaar,” sê die instituut. “Die rompslomp moet verwyder word sodat jong Suid-Afrikaners vry is om te werk.” Die IRR voer aan dat dit heel voldoende is vir werknemers om R12,75 per uur betaal te word. Laastens moet rasgebaseerde beleid deur die regering geheel en al geskrap word om jong mense die geleentheid te gee om vrylik die arbeidsmark te betree. “Die wysigingswetsontwerp op gelyke indiensneming (EEB) sal rasse-voorkwalifikasiekriteria oplê en toelaat dat die openbare sektor se rassekwotas op die private sektor afgedwing word. Dit vervreem die entrepreneurskap en belegging waarop die meeste jong mense staatmaak om werk te kry.” Volgens die IRR moet Ramaphosa die ongrondwetlike EEB skrap, en liefs die IRR se bemagtiging vir die benadeeldes (BED) -beleid implementeer. “Om werkers aan te stel op grond van hul velkleur, eerder as hul kapasiteit, is onmenslik en bevorder korrupte gedrag – ongeag watter ras wetlik verkies word.” Elke opname wat die afgelope dekade deur die IRR gedoen is, dui daarop dat die meeste mense in die land werkloosheid as die grootste probleem in Suid-Afrika beskou. “Sonder ŉ beleidsverandering kan die regering net sowel 16 Junie vier deur te sê: Gelukkige Jeugdag, jy sal nooit werk kry nie.”