Dit blyk letterlik die neiging te wees onder ontslape superrykes wat vóór hul afsterwe reël dat hul finale reis op aarde ’n swierige affêre is. Vir van die welgestelde en magtige sterflinge onder ons word die finale afskeid ook die laaste geleentheid om met hul rykdom te pronk.
Veral oorsee raak oordadige begrafnis-seremonies al hoe meer algemeen onder die rykstes van die rykes: enigiets van ’n vergulde kis teen $60 000 tot ’n pasgemaakte Rolls-Royce-lykswa, van gospel-kore wat jou vir oulaas toesing tot geliefdes en vriende wat na ’n begrafnisbestemming gevlieg word om jou oorskot soos dié van die Viking-krygers van ouds ter see te laat op ’n brandende bootjie.
Sonja Smith, besturende direkteur van die Sonja Smith-begrafnisgroep, sê sy moes op ’n keer skoenlappers invlieg om op ’n begrafnisdiens los te laat. Sy sê sulke unieke versoeke vir begrafnis- of roudienste gaan eerder oor die spesiale nagedagtenis aan ’n geliefde as om uitspattig te wees.
Op ’n dag het ’n pa wat ’n kis vir sy seun uitgesoek het, opgemerk hoe erg sy seun oor Alfa Romeo’s was en gesê dis jammer sy seun kan nie daarin begrawe word nie . . .
“Ek kon aan die wens voldoen. Ons het ’n kis gedrapeer in ’n groot rooi Alfa Romeo-ontwerp, kompleet met nommerplate voor (geboortedatum) en agter (sterftedatum), en die Alfa Romeo-embleem op die kis gemonteer. Dit was ’n betekenisvolle ervaring vir familie en vriende,” sê Smith.
Vir die begrafnisdiens van ’n taksidermis het sy die man se laaste werk per vragmotor laat aanry na die kerk. Dié besondere werk van ’n luiperd wat ’n rooibok vang, het begrafnisgangers in die portaal van die kerk begroet.
Smith sê in Suid-Afrika gee geliefdes maklik geld uit vir musikante soos ’n violis, harp- of panfluitspeler omdat dit ’n mooi atmosfeer skep.
Die begrafnisbedryf in Suid-Afrika word nie gereguleer nie en pryse vir ’n begrafnis kan wesenlik verskil, sê die begrafnisondernemer Sonja Smith.
“Dit is egter belangrik om appels met appels te vergelyk. In baie gevalle is dit ’n kwessie van keuse, waar goeie diens en geriewe meer gewig dra as geld. Om uitbuiting te voorkom, maak seker jy gebruik ’n onderneming wat geregistreer is by ’n vereniging wat geaffilieer is by die begrafnisfederasie van Suid-Afrika (FFSA).
Sanlam sê in Suid-Afrika bestee ’n Suid-Afrikaanse gesin met ’n maandelikse inkomste van tussen R3 000 en R10 000, enigiets van R6 000 aan ’n intreevlak-begrafnis.
“Moenie dink jy gaan deur hoë begrafnisuitgawes Jan Taks uit die monetêre voordele van jou dood verneuk nie.
“Al sou jy alles kon aftrek vir boedelbelasting, gaan die begrafnisondernemer op sy beurt danksy jou spandabelrigheid in elk geval inkomstebelasting betaal teen ’n hoër koers as waarmee jy meen jy die belastinggaarder kon inloop.”
Daar is wel voorsiening vir kulturele gebruike, soos as jy ’n bees moet slag. Duur grafstene is egter nie noodwendig billik en regverdig nie – en ’n begrafnispartytjie waarskynlik ook nie.