Die bevolking van die Onder-Kouga is in 'n aantal kleiner gemeenskappe gekonsentreer, naamlik die van Hoeree, Kleinrivier, Brandhoek, Braamrivier en Opkomst. Hierdie verskillende gemeenskappe is min of meer reëlmatig deur die hele streek verspreid, terwyl die gebiede tussen die verskillende gemeenskappe feitlik totaal onbewoond is. Die bevolkings-verspreiding in die Onder-Kouga neem dus 'n kolsgewyse patroon aan, wat alleen geografies en sosiologies verklaar kan word.
Wat geografiese faktore betref, het besproeiings moontlikhede seker die meeste daartoe bygedra om die patroon van bevolkingsverspreiding in die Onder-Kouga vas te stel. Die eerste bewoners het hulle opstalle op die oewers of in die onmiddellike nabyheid van die riviere aangelê. Ook die bou van die streek was 'n belangrike geografiese faktor wat 'n invloed op die bevolkingsverspreiding uitgeoefen het, want die vroeë intrekkers het hulle graag in die "ooptes" tussen die berge gevestig, dit wil sê daardie gedeeltes waar redelik groot bekkens tussen die berge voorkom, terwyl beskutte valleie vir ander meer aantreklik was. Ook die geologiese formasies, en die daarmee gepaardgaande grondsoorte, het sy invloed op die bevolkingsverspreiding gehad. Die Bokkeveldformasies veroorsaak dat die meeste valleie bewoonbaar is, aangesien dit soet en vrugbare gronde oplewer, terwyl die Tafelbergsandsteen gewoonlik so arm is dat gewasse nie daarop sal groei tensy bemesting toegedien word nie.
Hierdie verskynsel het tot herhaalde verdeling en gesamentlike besit van die oorspronklike familieplase gelei.
As gevolg van verdeling en herverdeling van erfgrond is dit dikwels in onekonomiese eenhede opgesnipper. So ingewikkeld het die proses van herverdeling geword dat daar 'n periode was dat min inwoners kaart en transport van hulle grond kon toon. Danksy die ingrype en tegemoetkomendheid van die regering het die stand van sake in die jongste tyd aansienlik verbeter. Dan was daar vroeër ook sekere inherente persoonlikheidstrekke wat by sommige inwoners besonder sterk ontwikkel was. So is kinders in die verlede deur hulle ouers aangemoedig om hulle op die plaas te vestig, aangesien die ouers 'n sterk weersin in die buitewêreld gekoester het. Verder het die mense 'n sterk gees van “plaassisme" gehad, wat elke familie of gemeenskap in 'n groot mate selfversorgend gemaak het. Die vroeëre sosiale isolement van die bewoners was in 'n groot mate die gevolg van die geografiese isolement waarin die streek verkeer het. Vanweë gebrek aan kontak met die buitewêreld het familiehuwelike vroeër dikwels voorgekom, terwyl ook die neiging om erfgrond binne die familie te hou in die verlede heel dikwels tot ondertrouery aanleiding gegee het. Ook hierdie verskynsel het meegewerk om die bevolking vir 'n lang periode in feitlik konstante groepe byeen te hou.
Hoewel daar deur die jare ook ander familiename in die Onder-Kouga voorgekom het, bly dit nog altyd in wese die hartland van die Gerbers en die Ferreiras.
Wanneer 'n betreklike geslote gemeenskap hoofsaaklik die familiename Gerber en Ferreira dra, ondertrouing tussen hierdie families oor en weer en ook onderling plaasvind en die tradisie van familienaamgewing sterk voortleef, kan persone wat dieselfde naam dra later alleenlik deur die gebruik van byname geïdentifiseer word.
Onder geleerdes bestaan daar verskil van mening oor die vraag in hoe 'n mate die karakter van mense deur hulle omgewing beïnvloed word, maar dit wil tog voorkom asof daar 'n besliste invloed van die omgewing op die mens en die verwesenliking van sy begeertes uitgaan.48
Vanweë die hardheid van die streek, die aanvanklike ontoeganklikheid en die sporadiese "vloedens" was dit alleen mense met deursettingsvermoë en volharding wat hulle in hierdie gebied gevestig en ook daar gebly het.
Omdat hierdie mense na aan en uitsluitlik uit die aarde leer, het hulle 'n diepe afhanklikheidsgevoel van hulle Skepper, die Gewer van reën wanneer dit nodig is, maar wat ook Sy ongehoorsame kinders straf deur droogtes, hael of vloede. Dis opreg gelowige mense hierdie, hoewel buitestanders dit somtyds as 'n oordrewe vroomheid beskou.
Die aanvanklike afsondering waarin die Kouga-mense geleef het, het hulle nie menssku gemaak nie, maar was juis die rede waarom vriend en vreemdeling met die grootste gasvryheid ontvang is. Die inwoners het oop harte en oop voordeure vir hulle wat van die grootpaaie wil afdraai om vir 'n wyle die rustigheid en vrede van die wêreld te ervaar.
Inligting aangaande hulle medemens is graag oorvertel. Kwaadwilliges- noem dit "skinder", maar vir hierdie mense het dit in 'n ander, meer positiewe kategorie geval.
Die aanvanklike afsondering van die mense het hulle ook basies behoudend gemaak. Vir 'n baie lang periode is nuwe boerderymetodes, die instelling van 'n padvervoerdiens, ensovoorts, met agterdog bejeën. Maar behoudendheid het ook sy positiewe kant, want voordat hierdie mense nuwe rigtings aanvaar, maak hulle eers baie seker dat dit wel 'n verbetering op die ou en bekende is.
Onder die opskrif Bevolkingsverspreiding is reeds aan die geografiese en sosiologiese faktore wat tot die kolsgewyse bevolkingsverspreiding van die Onder-Kouga aanleiding gegee het, aandag geskenk.
Wat plaasuitleg betref, is dit moeilik om 'n vaste patroon vas te stel, want juis hierdie "gemeenskapsplase", waar die huise en buitegeboue dig opmekaar gebou is en 'n buurman se huis somtyds nader aan 'n boer se woonhuis is as sy eie waenhuis of stal, maak enige afleidings feitlik onmoontlik. Wat wel met redelike veiligheid gestel kan word, is dat elke negentiende-eeuse plaasopstal in die Onder-Kouga uit ten minste 'n woonhuis, 'n waenhuis, 'n stal (somtyds met die waenhuis gekombineer) en 'n klein veekraal bestaan het. Indien 'n mens die nog bestaande geboue in ag neem, wil dit voorkom asof die plasing van hierdie verskillende strukture geen vaste patroon gevolg het nie. Dat die oorgrote meerderheid van die huise se voordeure na die pad geplaas is, lyk na meer as blote toeval.
Reeds teen die einde van die vorige eeu het die bewoners van Kouga met pitlemoene geboer. Die boorde het diep in die klowe langs die rivieroewers gelê. Kouga was bekend vir sy mooi gesonde soet lemoene en nartjies en veral tydens die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) her die lemoenboere goed geld verdien, omdat daar oorsee 'n groot vraag na lemoene vir die vegtende soldate was. Hierdie bloeiperiode was egter van korte duur, want in die middel van die oorlog het die groot vloed van 1916 gekom en die lemoenboorde letterlik met grond en al weggespoel.
Die einde van hierdie winsgewende bedryf was vir die boere 'n harde slag en het verarming tot gevolg gehad. Geleidelik is nuwe lemoenboorde aangeplant en in die jare twintig was die meeste boere weer mooi op die been. In die vroeë jare dertig het die wêreld-depressie ook hierdie afgesonderde gemeenskap getref. Bowendien het die groot vloed van 1932 weer eens die lemoenboorde weggespoel en het rooiskaal en wortelvrot die sitrusbedryf finaal geknak. Na 1932 het die boere hoofsaaklik nawellemoene aangeplant en hoewel dit nag vir lank daarna die hoofbron van inkomste in Kouga was, was die bloeiperiode wat lemoene betref vir altyd verby.50
Vroeër is geglo dat die Onder-Kouga te berg- en bosagtig vir skaapboerdery is en dat alleen boerbokke op 'n winsgewende wyse daar aangehou kon word. Geleidelik het die boere tog met merinoskape begin boer en in die jare vyftig toe die wolprys besonder gunstig was, was die inkomste wat uit wolproduksie verkry is, nie onbeduidend nie. Roofdiere en veesiektes soos bloutong, geilsiekte, galsiekte, hartwater en lewerslakke het die veeboere egter baie hoofbrekens besorg.
Wanneer 'n mens vandag die ongeveer 30 kilometer goeie geskraapte grondpad met motorhekke van Joubertina na die hart van Onder-Kouga afjaag, dink jy byna nostalgies aan jou kinderdae in die wêreld toe 'n rit per motor of vragmotor na die dorp met 'n gevaarlike smal kronkelpaadjie 'n ware avontuur was en jy sowat 24 konsertinahekke oor 'n afstand van 30 kilometer met moeite moes oop- en toemaak. Dan dink jy ook aan die ondernemingsgees en volharding wat die eerste baanbrekers van die Onder-Kouga moes gehad het om oor hierdie berge en deur dale paaie uit te kap waarlangs hulle met muilwaens gery het om hulle lemoene en ander produkte na Port Elizabeth se mark aan te ry. Hierdie pad het die ou boere nie alleen met die Langkloof verbind nie, maar deur die togryery na "die Baai" ook met die groot wêreld daarbuite.
In 1907 is 'n smalspoor tussen Port Elizabeth en Avontuur gebou waarop die "Peertreintjie" geloop het.
Die verbinding met die buitewêreld is ook bemoeilik deur die aanvanklike afwesigheid van en latere tekort aan telefone. Wanneer in aanmerking geneem word dat 'n telefoondiens in Langkloof eers teen omstreeks 1916 ingestel is, en die Onder-Kouga eers in 1930 aan die beurt gekom het, kan 'n mens besef in watter afsondering die mense vir 'n baie lang periode gewoon het. Die eerste huurtelefone is so versprei dat Opkomst, Braamrivier en Brandhoek elk oor een telefoon beskik het.
Ouderling Groot Hendrik Gerber was ook 'n lid van die boukommissie van die nuwe kerk wat in 1911 ingewy is. Die eerste predikant, ds. P.J. Retief, het besluit om een keer per kwartaal op 'n Sondag in Kouga 'n buitediens te gaan hou. In 1915 is daar ook vir die eerste keer op Braamrivier 'n dankfees gehou, wat die mooi bedrag van £75 (11/6 per lidmaat) opgelewer het.57
benewens die sielespyse wat hy ontvang het, was dit ook 'n tyd vir inkope doen en sosiale verkeer met sy medemens.
Tydens Nagmaalnaweke het die Kougamense in die "Kougakamp", 'n terrein met sinkgeboue, op Joubertina tuisgegaan.
In baie gevalle het die onderwysers nie alleen onderwys gegee nie, maar het hulle ook die rol van sieketrooster vervul deur na die liggaamlike en geestelike welstand van die gemeenskap om te sien.59
"Klein" Andries Gerber van Braamrivier is op Uniondale in die tronk gestop omdat hy voedselvoorraad in 'n bakkrans op sy plaas weggesteek het toe hy verneem het dat alle voorrade deur die Engelse gekonfiskeer word.62
Op sosiale terrein was die vernaamste kenmerk van die samelewing in die Onder-Kouga die feit van afgesonderdheid, maar dan die afsondering van 'n betreklik, groot groep mense en nie die soort afsondering waarin 'n enkele huisgesin in die dunbevolkte dele van ons land verkeer nie. Dit het beslis ook 'n invloed op die ontspanningsvorme van die bewoners van Kouga gehad.
Wat georganiseerde ontspanning betref, was die stigting van 'n Christelike Jongeliede- en Debatsvereniging in 1912 in die Onder-Kouga beslis 'n belangrike mylpaal.64 Die gereelde byeenkomste van hierdie vereniging het nie alleen vir sosiale omgang en die stimulering van die mense se redeneervermoë gesorg nie, maar het ook die geleentheid gebied vir die beoefening van die voordrag- en sangkuns. Die jaarlikse skoolkonserte het ook groot aftrek gekry.
Spontane sangaande rondom 'n "musiekie" (serafynorreltjie) of huisorrel was baie gewild. Sommige families het dikwels boeredanse gereël. Die bewoners van Kouga is bekend daarvoor dat hulle 'n goeie oor vir musiek het. Dit is waarskynlik nie sommer toevallig dat daar soveel ou Afrikaanse liedjies is waarin die naam Ferreira voorkom nie. Oor die oorsprong van die liedjie "Vat jou goed en trek Ferreira" is daar al baie gespekuleer,65 maar wanneer ons in aanmerking neem dat daar in Onder-Kouga werklik 'n Jan (Been) Ferreira (1848-1896) geleef het, lyk dit waarskynlik dat die liedjie juis daar sy oorsprong kon gehad het.
Vreeslike vakansiehouers was die mense nie, maar wanneer hulle dan wel in die buitewêreld ontspanning gaan soek het, was die strand by Jeffreysbaai vir dekades die enigste plek wat oorweeg is. Die bewoners het nie 'n groot behoefte aan vreemde plekke gehad nie, want hulle is basies geselsmense en jy gal moeilik beter storievertellers en mense wat die fynspotkuns bemeester, kan vind as juis hierdie mense. Hulle het ook 'n basiese belangstelling in hulle medemens se doen en late, sodat afluister van gesprekke oor plaastelefoonlyne jare gelede tot 'n fyn ontspanningsvorm ontwikkel het.
Weens die gebrek aan kalk en fosfate in die grond en water, staan die bewoners van die Onder-Kouga bekend vir hulle slegte tande. 'n Gebrek aan jodium in die grond veroorsaak weer die algemene voorkoms van kropgeswelle ("goitres"), wat meestal onder die vrouens voorkom, maar gelukkig nie van die gevaarlike soort is nie.68 In 1977 het prof. Andries Brink, voorsitter van die Mediese Navorsingsraad, en 'n maatskaplike werkster by die Mediese Navorsingsraad se Instituut vir Biostatistiek, mev. Marie Torrington, bekend gemaak dat die Ferreiras (saam met die Rautenbachs en Whiteheads) die waarskynlikste prooi is van die oorerflikheidsfaktor van 'n oorerflike hartsiekte wat toe in Suid-Arika ontdek is. Tydens hulle navorsing het dit bekend geword dat die siekte veral in die omgewing van Langkloof en Port Elizabeth voorkom.