Binne die tyd van Epifanie word veral klem gelê op:
Die bruilof te Kana
Die roeping van die dissipels (vandag se teks)
Jesus se boodskap
Verheerliking op die berg (Verheerlikingsondag)
Jesus roep gewone mense om op aarde sy werk voort te sit. Hy versterk gelowiges se vertroue op Hom en stuur hulle om te getuig oor wat hulle gesien en beleef het.
In die jaar van koning Ussia se dood het ek die Here gesien. Hy het op 'n baie hoë troon gesit, en die onderste van sy kleed het die tempel gevul. 2By Hom was daar serafs om Hom te dien. Elkeen het ses vlerke gehad: met twee het hy sy gesig bedek, met twee sy voete en met twee het hy gevlieg.
"Maar soos van 'n akkerboom
of 'n terpentynboom
'n stomp bly staan
wanneer dit afgekap word,
so sal daar vir die land 'n stomp oorbly:
11In elk geval, of dit ek is of hulle—dit is wat ons verkondig, en dit is wat julle geglo het
5 Op 'n dag toe Jesus langs die Gennesaretmeer staan en die skare vorentoe beur om die woord (logos) van God te hoor, 2sien Hy twee skuite aan die kant van die meer lê. Die vissers het uitgeklim en was besig om die nette uit te spoel. 3Jesus klim toe in een van die skuite, die een wat aan Simon behoort, en vra hom om dit 'n entjie van die oewer af weg te stoot. Nadat Hy gaan sit het, het Hy die skare van die skuit af geleer.
5″Meneer," antwoord Simon, "ons het die hele nag deur geswoeg sonder om iets te vang, maar op u woord (rhema) sal ek die nette uitgooi."
6En toe hulle dit doen, het hulle so 'n groot klomp vis gevang dat hulle nette wou skeur. 7Hulle wink toe vir hulle maats in die ander skuit om te kom help. Hulle het gekom en albei die skuite so vol gemaak dat hulle amper gesink het.
8Toe Simon Petrus dit sien, val hy voor Jesus se knieë neer en sê: "Gaan weg van my af, Here, want ek is 'n sondige mens."
Die tema van Lukas 4:14-5:39 is dat Jesus gekom het vir armes, gevangenes, blindes en onderdruktes. In die praktyk het dit beteken dat Hy mense van siektes, onreinheid en boosheid genees. Die roeping van die dissipels pas dus in hierdie oorhoofse roeping van Jesus in. Hier is die opskrifte van die onderskeie perikope om die punt te onderstreep:
4:14-15 – Jesus tree op in Galilea (Mark 1:14-15; Matt 4:12-17)
4:16-30 – Jesus tree op in Nasaret en word daar verdryf (Mark 6:1-6; Matt 13:53-58)
4:31-37 – Jesus genees die besetene in Kapernaum (Mark 1:21-28)
4:38-41 – Jesus genees Petrus se skoonmoeder (Mark 1:29-34; Matt 8:14-17)
4:42-44 – Jesus preek op ander plattelandse plekke (Mark 1:35-39)
5:1-11 – Jesus roep sy eerste dissipels (Mark 1:16-20; Matt 4:18-22)
5:12-16 – Jesus genees 'n melaatse (Mark 1:40-45; Matt 8:1-4)
5:17-26 – Jesus genees 'n verlamde man (Mark 2:1-12; Matt 9:1-8)
5:27-32 – Jesus roep Levi (Matteus) die tollenaar as dissipel (Mark 2:13-17; Matt 9:9-13)
5:33-39 – Jesus plaas vas in perspektief (Mark 2:18-22; Matt 9:14-17)
Toetrede: Flam 97 of VONKK 263 of Lied 171
Lofsang: Flam 31 of Vonkk 121 of Psalm 138
Herinnering: 1 Korintiërs 5:1-11
Gebed: VONKK 252 of Flam 450 of Lied 257
Skriflesing: Lukas 5:1-11
Familie-oomblik: Visvang vir Jesus
Slotsang: Lied 245
Respons: Vonkk 58 of Lied 245 Refrein
VONKK 263 "Hoog verhewe sit die Here"of
Lied 171 "Heilig, heilig, heilig"
Flam 31 Prys Die Here, Loof en Prys Hom of
Vonkk 121 Ek Wil U Loof Met My Hele Hart (Psalm 138) of
1 Korintiërs 5:1-11
F97. "U Is Heilig (Grote God)"
(RUBRIEK: Kersflam – Geloof en Vertroue)
Teks en musiek: Johan van Dijk
© 2010 Flam Musiek-Uitgewers
Nav Jesaja 6 en Openbaring 4
Teks: Jacques Louw 2013 ©
Melodie: ISALAW – John Richards 1843-1901
Kantoryverwerking: Jacques Louw 2013 ©
© Teks en kantoryverwerking: 2013 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Klassiek – Toetrede en Aanroeping / Lofprysing / Verwondering
Teks: Strofe 1: TT Cloete (Psalm 146); Strofe 2: Tops de Jager
Musiek: Tops de Jager
VONKK 252 "Heer, ons wag op U"
Teks: Pieter Malherbe 2013 ©
Melodie: WAG OP DIE HEER – Pieter Malherbe 2013 ©
Orrel- en klavier begeleiding: Anton Esterhuyse 2013 ©
Musikale verryking: Anton Esterhuyse 2013 ©
© 2013 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Meditatief – Toetrede en Aanroeping / Voorbereiding om God se Woord
te hoor / Gebede
Heer, ek wag op U;
ja, ek wag om u stem te hoor.
By U alleen is woorde wat die ware lewe gee.
Heer, ons wag op U;
ja, ons wag om u stem te hoor.
Heer, ek buig voor U;
ja, ek buig voor u heerskappy.
Heer, ons buig voor U;
ja, ons buig voor u heerskappy.
F450. "Gees Van God, Praat Met My (Praat Met My)"
(RUBRIEK: FLAM – Gebed voor Skriflesing)
Teks en musiek: Nico Bezuidenhout
Kopiereg: © 2011 Urial Publishing
1. Gees van God, praat met my,
sag en stil hier in my hart.
Gees van God, praat met my,
laat U liefde my omvou.
Rig my hart, genees my siel,
praat met my, want ek wil U ken.
O Gees van God.
2. Woord van God, praat met my,
laat die Gees my dade lei.
Woord van God, praat met my,
laat die Gees my hart berei.
3. Gees van God, werk in my,
Lewe, liefde maak my vry.
Brand u vuur hier binne my
VONKK 252 Heer, ons wag op U of
Flam 450 Gees Van God, Praat Met My (Praat Met My) of
Lied 257 "O Heer, maak oop my hart se poort"
Soos met alle verhalende tekste, kan jy gewoon die teks dramaties lees. Carolyn Brown stel voor dat jy vir die kinders masking tape gee en vra dat hulle die buitelyne van 'n bootjie op die vloer plak. Julle gaan sit dan almal saam in die "bootjie" terwyl jy die teks dramaties voorlees. Ouer kinders kan ook rolle speel. As julle 'n kind in die gemeente het wat baie vrymoedig is, kan sy/hy Petrus wees wat alles mimiek soos wat jy dit lees. Hulle hoef nie vooraf te oefen nie, hulle kan interpreteer soos wat jy lees. Kinders is vrymoedig en doen dit graag. Almal is dan vriende wat help met die groot vangs.
Of gebruik hierdie video vir die Skriflesing.
Sing die liedjie "Visvang vir Jesus" saam. Hier is 'n weergawe met woorde en agtergrondmusiek.
Verlede jaar het die balpeutery van die Australiërs in die derde kriekettoets teen Suid-Afrika groot opslae gemaak. Cameron Bancroft is betrap dat hy die bal se oppervlak beskadig om die vlug te verander. Hy was nie alleen by die skandaal betrokke nie. Wat in die geheim besluit is, het lewensgroot op die televisieskerms en sosiale media verskyn.
Die harde manne van die Australiese krieketspan is blootgestel en was in trane omdat hulle uitgevang is. Dis nie dat hulle nie die reëls geken het nie. Hulle het geweet dis verkeerd. In krieketkringe is dit onaanvaarbaar. Steve Smith het agterna gesê dat hy weet dat hy die res van sy lewe hieroor spyt sal wees. Dis asof dit altyd oor sy kop sal hang.
Tom Wright skryf dat baie mense genoeg van die Christendom weet, genoeg van die reëls van die spel. Hulle sien wat gebeur. Hulle weet wat reg is. Hulle sien hoe mense se lewe verander. Hulle mag selfs 'n bietjie jaloers wees dat dit nie met hulle gebeur nie, maar terselfdertyd is hulle ook maar verlig dat hulle nie in die kollig is nie. Mens word maklik uitgevang en jou plannetjies ontbloot as jy in die kollig beland.
Ons teks begin as't ware met die kameralens op 'n wye hoek gestel. Ons sien in verse 1 tot 3 Jesus langs die See van Galilea staan, die skare wat gretig is om van die Woord van God te leer, en Petrus se boot wat skielik 'n preekstoel word vanwaar Jesus die skare leer. Terwyl Petrus sy boot gebruik om visse te vang, gebruik Jesus sy boot as visser van mense.
In verse 4 tot 5 vind 'n duidelike oorgang plaas. Na Jesus die skare geleer het, tree
Hy nou in gesprek met Petrus. Petrus is skielik in die kollig. Die kamera zoom in en fokus op hom.
Petrus het Jesus al vantevore ontmoet. Hy het reeds kennis geneem van die man wat sy skoonma gesond gemaak het. Hy weet dat die skares graag na Jesus geluister het. Hy sien dit weer hier by die see van Galilea.
Vandag is die vissermanne gedaan. Hulle het 'n onsuksesvolle en moeilike nag agter die rug. Hulle het deur die nag geswoeg maar niks gevang nie. Nou wil Jesus hê hulle moet na die diep water terugkeer en weer die nette uitgooi.
Jesus se opdrag om weer te probeer sou waarskynlik op dowe ore geval het as dit nie vir Petrus se vorige ervaring van Jesus se gesag was nie (toe sy skoonma genees is). Petrus probeer liggies wal gooi, maar sê tog op Jesus se woord sal hulle weer probeer.
Sy antwoord benadruk Jesus se gesag op twee vlakke:
• Eerstens gebruik hy 'n aanspreekvorm vir Jesus wat 'n gesindheid van gehoorsaamheid impliseer (epistátés). Hierdie woord, wat ook met "meester" vertaal kan word, word net in hierdie evangelie in die Nuwe Testament aangetref. Dit word elke keer gebruik wanneer Jesus aangespreek word.
• Tweedens word die gesag van Jesus se woord benadruk: "Op u woord sal ek die nette uitgooi."
Jesus is nie onseker oor die uitkoms nie. Hulle sou nie hengel nie, maar "vang"!
Terwyl die menslike pogings onproduktief was, weet Jesus wat Hy wil doen, sonder om onseker te wees. Dit beklemtoon die gesag, betekenis en waarde van Jesus se opdragte.
Verse 6 en 7 vertel die gehoorsaamheid aan Jesus se woord het buitengewone gevolge. Die vangs is groter as wat twee skuite kan hanteer.
In verse 8 tot 9 is almal is verbaas oor die gesag van Jesus. Petrus se volle naam word nou genoem: Simon Petrus sien die wonder en val op sy knieë voor Jesus. Die "stom verbasing" (9) oor die wonder word met 'n belydenis verbreek: "Gaan weg van my af, Here, want ek is 'n sondige mens" (8).
Hierdie belydenis vind plaas as gevolg van die genade wat deur die gesag van Christus duidelik geword het. Petrus noem Jesus Here. Dit is meer as net 'n hoflike "meneer". Hy spreek Jesus as Heer aan. Hy gaan op sy knieë as teken van nederigheid en onderdanigheid, maar ook as 'n reaksie op 'n godsverskyning. In Jesus en die gebeure wat Jesus inlei het God verskyn.
Petrus se belydenis van skuld en sonde lê op die vlak van ander Bybelfigure wat God ook so tasbaar beleef het, mense soos Abraham (Gen 18:27), Job (Job 42:6), en Jesaja (Jes 6:5).
Petrus se belydenis dat hy "sondig" is, verwys na die ontrouheid aan die wet van God: Sy lewe is gekenmerk deur onverskilligheid teenoor die wil van God, soos dit tot uitdrukking kom in die wet.
'n Sondaar is dus iemand wat skuldig was aan openlike, skandalige sonde of algemene morele oortredings. Die wese daarvan is afstand tussen God en mense Dat die Here van hom af moet weggaan, beteken dat hy niks verdien nie – veral nie gemeenskap met Jesus nie.
Petrus is oorweldig deur die heiligheid van Jesus as Heer, sy onvergelykbare grootheid as Here. Hy bely sy onwaardigheid en vrees in die teenwoordigheid van God self, soos dit in Christus se gesag tot openbaring kom.
Petrus se belydenis van sonde kan egter ook meer spesifiek verstaan word. Dis duidelik dat Petrus voorheen met Jesus te doen gehad het, maar nie op daardie stadium besluit het om Hom te volg nie en sy werk as visserman voortgesit het. Hy het nog nie kans gesien om Jesus te volg nie. Nou, vandag, in die lig van die enorme wonder, raak hy bewus van sy dwase sondige weerstand en halhartigheid.
Die verhaal van die groot visvangs word in verse 10-11 binne 'n ander konteks geplaas. Dit gaan nou oor die toekoms, oor die res van Petrus se lewe. Jesus sê: "Moenie bang wees nie, van nou af sal jy mense vang" (10).
Die wonderbaarlike visvangs word simbolies van die nuwe rigting wat Petrus se lewe sal inslaan. Tot dusver het hy en die ander gedoen wat hulle werk van elke dag was. Hy het gehoor wat Jesus gedoen het en het nou en dan sy werk onderbreek om óók na Jesus te luister. Nou gaan dit 'n voltydse navolging word.
Jesus se bemoediging aan Petrus dat hy nie moet bang wees nie, is tipies van die verskyning van God. Dit word dikwels in die Ou Testament aangetref. Hier is dit ook 'n verklaring van vergifnis. Net soos in die Ou Testament (vgl. Jes. 6), volg die opdrag op vergifnis. Marshall sê: "Jesus will in fact not depart from the sinner but calls him into the close association of discipleship as he prophesies that from this point onwards he will begin a new life, taking not fish but men".
Die Griekse uitdrukking wat Lukas gebruik (apo tou nun) benadruk 'n nuwe era wat begin wanneer iemand 'n ontmoeting met Jesus het. Die tydvorm van "vang" dui 'n voortdurende handeling aan. Petrus sal in die toekoms nie meer in vis nie, maar in mense belangstel.
Laat alles vaar
Vissers was waarskynlik nie geleerde mense nie, hoewel hul inkomste heel moontlik bogemiddeld was. As was hul inkomste hoog, is hulle bereid om dit te laat vaar – simbolies van radikale dissipelskap. As ons in gedagte hou dat dit dikwels ook familiebesighede was, sou die verbreking van bande met die familie ook baie pynlik wees.
Die taak is egter duidelik. Hulle sal mense vir God se koninkryk insamel. Slegs twee ander name word genoem (Jakobus en Johannes). Die eerste dissipels, so sê Lukas, is gewone vissermanne wat deur God aangeraak word. God sou in die toekoms verstommende wonders deur hierdie gewone mense doen.
Wanneer ons nadink oor die boodskap van ons teks, val die volgende patroon op: daar was 'n ontwrigtende, teleurstellende nag van geen visvangs nie. Hierdie leë nag berei Petrus en die ander voor vir die wonder van die volgende dag. Ons moenie die leë tye onderskat nie.
Tweedens word ons bewus van die effek wat God se werk op ons het, spesifek waneer God herkenbaar in 'n wesenlike moment in ons bewussyn verskyn. Dink aan Petrus se reaksie: hy is soos een wat op 'n Godsverskyning reageer. Soos in Jesaja 6 word Petrus bewus van sy eie gebrokenheid in die lig van die verskyning van Jesus as Een wat gesag oor die natuur het.
Hierdie gebrokenheid gaan heel waarskynlik nie net oor 'n algemene sondigheid nie, maar oor sy onwilligheid dat hy nie vroeër op Jesus reageer het nie. Wanneer ons bewus word van God word ons sondigheid en 'n behoefte om ons sonde te hanteer skielik 'n prioriteit.
Dit is deel van Petrus se beweging om 'n volledig toegewyde dissipel van Jesus te word. Sy stadige skuif na dissipelskap is die stap in die regte rigting. Hy buig onder die gesag van Christus se woord. Geloof kom nie deur die verstandelike instemming met die prediking van Jesus nie, maar deur vertroue in Jesus se opdrag om nog 'n slag te probeer, ongeag wat die menslike rede sê. Op hierdie manier sien Petrus wie Jesus werklik is, maar ontdek homself ook as sondaar.
Christus se gesagvolle "verskyning" in sy mislukte visvangs en die buitengewone vervolging oortuig hom dat hy hier met iets meer as 'n goeie leermeester te doen het. Voor hierdie persoon kan hy net buig.
Derdens word ons bewus van die troos en opdrag van Christus in hierdie situasie. Die verwondering van Petrus, Jakobus en Johannes word begroet met 'n versekering dat hulle nie bang hoef te wees nie. Sorg se gedagte dat Jesus sondaars in sy diens neem is vertroostend en motiverend. Wat met hulle gebeur het, hou groot belofte in. Van nou af sal hierdie visvang 'n metafoor vir hulle lewe word. Soos in Jesaja 6, word die sondige mens 'n werktuig in God se hande.
Die fokus van die kamera op Petrus se lewe is nie om hom vir ewig skuldig te laat voel nie. Al word Petrus se sonde van weerstand ontbloot, is Christus daar om 'n nuwe pad aan te wys. Jesus roep hulle om saam met Hom te werk. Walther Lüthi skryf dat Jesus in die oënskynlik klein dingetjies van ons alledaagse lewe – waar ons werk en ons geld verdien – sy roeping laat hoor. Waar die woord van Christus aanvaar word, open dit nuwe lewenshorisonne en gee dit nuwe sin aan ons lewe.
Tom Wright skryf: "Uiteindelik is daar geen toeskouers in die koninkryk van God nie. Ons lees vandag Lukas se evangelie omdat Jesus sy belofte aan Petrus gehou het, ten spyte van Petrus se aanvanklike onwilligheid en gevolglike mislukkings. Wanneer Jesus roep, vra Hy beslis alles, maar net omdat Hy self alles gegee het en planne vir ons en die wêreld het waaroor ons nooit sou gedroom het nie."
In vers 11 staan: "En nadat hulle die skuite op die strand getrek het, het hulle alles net so laat lê en sy volgelinge geword."
Ons het reeds verwys na die geweldige ekonomiese implikasies wat dit vir hierdie eerste volgelinge ingehou het. Eduard Schweizer skryf dat prysgawe op sigself nie die allerbelangrikste vir Jesus is nie, maar eerder dat ons dit moet prysgee wat ons in ons spesifieke omstandighede verhoed om Jesus voluit te volg.
Wat ons as dissipels laat struikel, is wat prysgegee moet word.
Wat gebeur as die kamera op Petrus inzoom en Petrus se lewe en sy onwilligheid om Jesus volledig te volg so helder raaksien?
Om uitgevang te word, is nie lekker nie. Dis erg om op die televisieskerms van die wêreld ontbloot te word dat ons nie eerlik is nie. Vra die Australiese krieketspan.
Nog erger is wanneer ons die waarheid geken het, gehoor het, gesien het en steeds kies om ons eie pad te loop. Die ergste is as ons nie die opdrag gehoorsaam om dit wat ons verhinder om Jesus te volg, om deel van sy plan vir die wêreld te word, laat vaar nie. Immers, of ons sondaars is en dalk nie altyd op sy woord gereageer het nie, maak nie meer saak nie. Soos Hy die sondaar Petrus, met al sy gebrokenheid, in diens neem, staan Hy voor ons as die Een wat alle gesag het en daag Hy ons uit om Hom op sy woord te neem en Hom te gehoorsaam en te volg. Immers, diens aan God is die somtotaal van vryheid.