Nuuskommentaar: Maak Covid-19 van demokratiese lande polisiestate?Pres. Emmanuel Macron. Foto: (AP Photo/Francisco Seco) In gister se nuuskommentaar het Maroela Media na verskeie implikasies van Covid-19 verwys, waaronder die uitwerking en moontlike uitwerking op die demokrasie. Binne 24 uur hierna het die Belgiese parlement ses maande se uitgebreide magte aan die tydelike minderheidsregering (kabinet) gegee om drastiese (drakoniese) wette en maatreëls sonder parlementêre goedkeuring te implementeer solank dit met die bekamping van Covid-19 verband hou. Ook binne daardie 24 uur het die Franse pres. Emmanuel Macron gesê sy land is in ’n oorlog gewikkel en maatreëls aangekondig wat veral mense se bewegingsvryheid inkort, en stemme laat opgaan het dat die land nou ’n polisiestaat word. Ook pres. Donald Trump van die VSA het sekere reis- en sosialiseringsbeperkings ingestel. Trouens, daar is reeds verskeie artikels wêreldwyd gepubliseer om op die gevare te wys van gedwonge sosiale isolasie (desosialisering) wat die beperkings teweeg gaan bring. Daar was in antieke Athene ‘n staande praktyk om gedurende oorloë die demokrasie op te skort en ’n diktator aan te wys omdat geoordeel is dat dit die doeltreffendste metode is om bedreigings af te weer. En hierdie nuwe koronavirus hou beslis genoegsame bedreigings in dat noodmaatreëls getref moet word om dit te kan bekamp. Suid-Afrika is een van die lande wie se grondwet voorsiening maak vir die afkondiging van ’n noodtoestand waar sekere ingrepe op die normale funksionering van grondwetlike demokrasieë en regstate plaasvind. Teen gisteraand, betreklik kort na die afkondiging van ’n ramptoestand, was daar reeds berigte, weliswaar gebaseer op weinig meer as bespiegelinge, dat die president binnekort ’n noodtoestand gaan afkondig. Omdat die Grondwet baie streng voorwaardes en beperkings plaas op ingrepe op die Grondwet self, is die verklaring van ’n noodtoestand waarbinne die ramptoestand bedryf moet word nie noodwendig ’n slegte idee nie. Die verklaring van ramptoestande in die post-1994-SA is nie vreemd nie. In 2017 is byvoorbeeld ’n provinsiale en munisipale ramptoestand oor watertekorte in die Langeberg- munisipale gebied afgekondig. In 2015 is die Wysigingswet op Rampbestuur (Wet 16 van 2015) (wat verskeie maatreëls instel om die risiko van rampe te verminder, en vroeër waarskuwingstelsels bevat) deur die parlement goedgekeur. Die nuwe wet vervang die Wet op Rampbestuur (Wet 57 van 2002) en maak ook die rehabilitasie en funksionering van rampbestuursentrums duideliker. (Lees hier.) Die klem is veral op natuurrampe, soos groot brande en droogtes, en die gewysigde wet is na berig word in ’n groot mate genoodsaak om klimaatsverandering te akkommodeer. ’n Grondwetlike noodtoestand sal moontlik net meer toepaslik wees as die Covid-19-pandemie newe-effekte begin hê soos betogings, oproerigheid, besettings, plundering, ensovoorts wat in Suid-Afrika neig om te maklik in geweld om te sit. Dan kan die noodtoestandbepalings betreffende aanhouding en arrestasies waarskynlik broodnoodsaaklik word.