Sowetodag, het ons dit in die nuuskantoor genoem. “Pierre, vat vir Johan en gaan doen die storie”, kom die opdrag van die nuusredakteur. Johan Steyn kon toor deur ’n lens, en soos alle SAUK TV-nuuskameramanne kon hy die hel uit ’n Peugot 504 ry.
Hulle peper my met vrae. “Hoe sal jy as verslaggewer ’n opstand weergee?” vra Hamman. “Is jy objektief?” kom dit van Van Zyl. “Kan jy gebalanseerd verslag doen?” is Burger se vraag. Burger, die broer van Staal Burger van Brixton Moord-en-Roof, soos ek spoedig sou agterkom.
Ek het dikwels in Soweto gekom vir stories. Hier was ’n skool beskadig, daar was ’n vlagpaal met die vlag van die ou Suid-Afrika afgesaag. Nou en dan was daar op dagga en Mandrax-tablette op beslag gelê… maar daar was deurentyd politieke ondertone. Die pot was aan die kook.
16 Junie 1978. Die Regina Mundi-kerk, Rockville, Soweto. Ek en Roger Harris van CNN is die enigste twee wit gesigte in ’n swart see. Steyntjie het prontuit gesê hy laat hom nie vermoor nie. Dit sing en dans en skree en fluit. Die woede in die lug is tasbaar. Woede teen die wit heerskappy, teen Bantoe-opvoedig, teen die paswette. En ja, woede teen die Boer en sy taal, Afrikaans.
In Regina Mundi is daar ’n priester in ’n purper gewaad op die verhoog. Hy is die compare maar eintlik die aanhitser. “Amandla!” dreun dit dat die kerkbalke antwoord gee. Die aanhitser maak ’n skaars merkbare gebaartjie met sy kop. Vir ’n oomblik stop die gejil. Hulle gryp vir Roger Harris, ruk sy televisiekamera uit sy hand en pluk die films uit. Hulle boender hom by die deur uit. Nou is dit my beurt. Ek staal my teen die oormag. Ses fris jong mans druk my teen die kerkmuur vas.
Ek skat ek was gelukkig. In daardie dae was Soweto ’n gewelddadige plek. Nie ’n plek waar ’n wit joernalis sommer sy gesig sou wys nie. Buite die kerk sit ander verslaggewers veilig in hul karre, toegesluit, om die gebeure van ’n afstand dop te hou. Ek klim in The Citizen se voertuig. Chris Olckers en ek was bevriend. Hy stop my ’n bier in die hand. “Vertel, Pierre.” Chris maak sy notas. *
Volgens Zirk Gous, woordvoerder van Solidariteit, is die inhoud van die ooreenkoms vertroulik, maar baie gunstig vir Mango-vlieëniers wat tot nou toe met veel kleiner pakkette as hulle eweknieë by Comair en die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) tevrede moes wees. “Dit is ’n driejaarooreenkoms. Die breë beginsels van die ooreenkoms is in ’n skikkingsooreenkoms, wat onderteken is deur beide partye, saamgevat.” Gous sê die ooreenkoms wys weereens dat ’n gunstige ooreenkoms bereik kan word indien al die partye werklik daartoe verbind is om ’n oplossing te vind.