Die Belharbelydenis is dekades lank al die onderwerp van ’n intense kerkdebat, maar die helfte van die Afrikaanssprekendes wat aan ’n Rapport-peiling deelgeneem het, sê hulle weet nie waaroor die belydenis gaan nie.
Nog ’n kwart sê hulle stel nie in die Belhardebat belang nie, 18% is ten gunste daarvan dat die NG Kerk die belydenis oor maatskaplike geregtigheid as ’n belydenisskrif aanvaar en 11% is daarteen gekant.
Hy sê dit is deels as gevolg daarvan dat die susterskerke se lidmate ouer raak, maar ook aan die “verskuiwing” van die plek van godsdiens in die samelewing, die klem op individue se persoonlike godsdienstigheid en die emigrasie van Afrikaanssprekendes die afgelope dekade.
Die peiling bewys dat mense nie noodwendig sterk voel oor kwessies waarmee die Afrikaanse hoofstroomkerke die meeste worstel nie, sê dr. Chris Jones, direkteur van die Stigting vir Moraliteit en Morele Leierskap aan die Universiteit Stellenbosch.
Dít wys baie lidmate is die kerk se besluite vooruit, sê hy, maar hulle het nie die mag binne die kerk om dit aan te pak nie.
“Die institusionele kerk is nie meer vir hulle die plek waarheen hulle sal gaan vir leiding rakende etiese kwessies nie. Dit het vir hulle benoud geword, en die manier waarop daar oor God en kerkwees gepraat word, pas nie in by hul eie spirituele behoeftes en ervaring nie.”
Waar regerings wankelrig vertoon, het kerke nog ’n kans om op sosiaal-maatskaplike terrein ’n bydrae te maak, glo hy.
Deur die gelyktydige opkoms van plante te verseker, kry al die plante ’n ewe groot kans om soveel moontlik voordeel uit die plantdatum te kry, sê mnr. Randy Dowdy, die wêreldrekordhouer vir die hoogste soja-opbrengs onder besproeiing. Hy boer in die deelstaat Georgia in Amerika.
Hy kon die belangrikheid van grondbalans, plantdatum en die deurlopende ontleding van plantmonsters nie genoeg beklemtoon nie. Dit is al hoe jy verstaan wat in jou lande gebeur — en hoe jy risiko’s die beste kan bestuur.
Geen besluit wat mnr. Randy Dowdy neem, word aan toeval oorgelaat nie. Die gereelde en tydige neem van grondmonsters, die vaslegging van plantdatums en die toetsing van produkte se prestasie tot op die laaste molekule is wat aan hom die kroon as wêreldsojakoning besorg het. Hy boer in die deelstaat Georgia in Amerika.
“Weet jy wat die samestelling van en die hoeveelheid voedingstowwe in jou grond is, of hoop jy net dit is daar?” het Randy gevra. Hy het gesê Suid-Afrikaanse boere is op die regte pad deur jaarliks grondontledings te laat doen.
“Dit is egter moeilik om konstant toe te dien en die beskikbaarheid daarvan wissel ook. Mis het ook ’n hoë stikstofinhoud en dus het ons dekgewasse geplant, met die idee dat die dekgewas al die stikstof sal opgebruik. Daarna spuit ons die dekgewasse dood en plant sojabone. Die dekgewasse bind die stikstof en stel dit ook daarna beskikbaar aan die sojabone.”
Hy was verbaas dat meer plaaslike boere nie dié praktyk toepas nie. “Jy kan voedingstowwe in die grond hê, maar nie in die plant nie. Die grootste sondaar in dié geval is gewoonlik die grond-pH wat uit balans is.
“Neem ’n monster van die gewasse op verskillende plekke in jou lande en toets die inhoud van die voedingstowwe.
“Aanvanklik is dit duur, maar die inligting vorm die grondslag waarop jy kan begin bou aan groter opbrengste. As jy nie weet nie, hoop jy net en dít is ’n resep vir mislukking. Ek glo daaraan om te weet, om die regte inligting te kry en te verstaan wat in my lande gebeur.”
“Logieserwys sou ’n mens dink jy gaan bloot meer kunsmis gee, en jou opbrengs gaan dienooreenkomstig toeneem, nie waar nie? Dit werk ongelukkig nie so nie. Ons het eerder gaan kyk na die balans in die plant en maniere gesoek om voedingstowwe op ’n holistiese wyse te vermeerder. Alles gaan oor balans en voedingstowwe werk in op mekaar. Jy kan nie bloot net meer kunsmis gee en hoop vir die beste nie. Jou grondgesondheid, die pH-vlakke en die interaksie tussen voedingstowwe moet in balans wees.”
Die beste manier om te verseker die regte voedingstowwe is vir die plant beskikbaar, is deur dit in die wortelsone van die plant te plaas. “Ons het onder meer vogmeters in ons lande geïnstalleer. Naas ’n voglesing meet die vogmeters ook die soute in die grond.
“Dit gaan jou nie meer kos wat kunsmis betref nie, maar daar gaan ’n uitgawe ten opsigte van ’n toedieningseenheid op jou kunsmistoediener wees. Jou groter opbrengs gaan egter vinnig vergoed vir die koste.” Die groot geheim is om tydig op te tree, sê Randy.
“Hierdie soort benadering kan selfs beteken dat ’n boer ’n soort kunsmis sal moet gee waarmee hy onbekend is, maar dít is waar die toets van produkte weer baie belangrik word. Ek gaan nie ’n probleem identifiseer en hoop dit gaan weg nie. Ek gaan geld bestee aan betalende faktore om die kwessie aan te pak.” Om dít reg te kry, maak Randy ’n eenvoudige som oor sy bemesting
Dit beteken sy sojabone is in blom op die langste dag van die jaar. Maar hoe gemaak as jou lande byvoorbeeld te nat is en jy nie kan plant nie?
“Verander jou kultivar na een met ’n korter groeityd. As jou kultivar ’n groeityd van 65 dae het, en jy is 50 dae weg van die langste dag af, plant jy ’n kultivar wat vinniger groei. Ons het op dieselfde land ’n maand se verskil in plant- datums gehad, en verliese tussen sojabone wat op die ideale plantdatum geplant is en dié wat ’n maand later geplant is, was aansienlik.
“Al die plante moet teen dieselfde tyd opkom en groei, anders gaan jy inboet aan opbrengs. Die plantdiepte moet dus ook eenvormig wees. Ons probeer elke saadjie twee duim (5 cm) diep plant. Onthou, as jy teen 8 km/h moet plant vir ’n gelyke plantdiepte, doen dit dan. Dit is nie ’n wedloop om klaar te kry nie; dit is eerder ’n wedloop om heeltemal korrek te plant.”
Beproef alle produkte van maatskappye eers deeglik, sê Randy. “Moenie net alles vir soetkoek opeet nie. Meet ’n deel van die land uit en doen proewe met nuwe produkte daarop. As die produkte werk, hou aan om dit te gebruik. As die produkte egter misluk, het jy net ’n klein deel van jou grond daarvoor gebruik, en is die verlies ook minder.”
“As jy nie ’n goeie opbrengs op jou belegging kan behaal nie, gaan jy nie lank in die bedryf oorleef nie.” Uiteindelik is daar geen waarborge in boerdery nie, sê Randy.
“Ons kan nie ons pad na sukses oop hoop nie. Jy kan jouself nie ryk spaar nie. Jy moet dus geld bestee aan die faktore wat uiteindelik wél geld gaan maak. As jy eers verstaan wat plante benodig om die hoogste opbrengs te lewer, skakel dit baie onsekerheid uit.”
Mnr. Randy Dowdy van die deelstaat Georgia in Amerika hou die wêreldrekord vir die hoogste sojaboonopbrengs teen 11,47 t/ha. In die planttyd van 2014-’15 het hy die destydse wêreldrekord vir mielieproduksie onder besproeiing met ’n opbrengs van 503 skepels per acre (sowat 31 ton per hektaar) opgestel.