Zuma, Nkandla-uitspraak: Ware toets lê nou voor
Die eenparige bevinding deur regters van die Grondwetlike Hof dat president Jacob Zuma asook die Nasionale Vergadering, ongrondwetlik opgetree het, is slegs dit: 'n bevinding.
Die enigste instansie wat tans deur die uitspraak genoodsaak word om enige aksie te neem is inderdaad die Nasionale Tesourie. Die Tesourie word gelas om 'n volledige verslag van die finansiële voordeel wat Zuma in sy persoonlike hoedanigheid verkry het tydens die Nkandla opgraderings, binne 60 dae aan die Grondwetlike Hof voor te lê. So 'n verslag is myns insiens dubbele werk. Die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela het reeds bevindinge hieroor gemaak in haar verslag oor Nkandla. Die verslag is deur dié hof bevestig as bindend.
Maar, nietemin, die vraag bly steeds, wat nou? Zuma, wat self skuldig bevind is, word aangesê om sekere ministers wat uitgewys is in Madonsela se verslag, aan te spreek. Regtig? Die skuldige word aangesê om ander skuldiges aan te spreek? Praat van wolf skaapwagter maak!
Ongelukkig, is die uitspraak, nie 'n tipe hofbevel wat jy na 'n balju kan stuur wat dan as uitvoerende gesag van die regbank, aksie kan neem namens die hof nie. Regter Mogoeng Mogoeng het duidelik in sy uitspraak uitgelig dat die staat uit drie vertakkings/magte bestaan naamlik die uitvoerende gesag (verteenwoordig deur die President, Adjunk-president en Ministers), die regbank (verteenwoordig deur die land se Hoofregter en die Regterpresidente) en die wetgewende gesag (verteenwoordig deur die Lede van die Parlement oftewel LP's). Die magte is geskei van mekaar en kan nie mekaar se funksies oorneem nie, maar kan wel mekaar se gesag ondermyn. Die President vorm deel van die uitvoerende gesag wat moet uitwerking gee aan die wetgewer en regbank. Indien hy sy pligte versuim, beteken dit dat nie die wetgewer of die regbank waarlik iets kan doen teen hom nie.
Dit hang nou van die uitvoerende gesag tesame met die nasionale vergadering in die parlement af om Zuma in die bek te ruk. Dit wil sê die adjunk-president, die ander ministers en ook lede van die parlement. In die komende dae sal daar baie fees gevier word en menings gelig word oor die Grondwetlike Hof se uitspraak en daar sal wyd en suid verkondig word dat hierdie uitspraak 'n oorwinning is. Natuurlik is die uitspraak 'n goeie ding, maar sal dit die finale spyker in die Zuma loopbaan se doodskis wees? Ek twyfel.
Die ware toets lê daarin om te sien wat ons parlement, wat in effek die politieke leiers van ons land is, hieromtrent gaan doen. Dit sal bepaal of ons land werklik 'n keerpunt bereik het, en of die morele verrotting in ons politieke leierskap onverpoosd gaan voortduur. Persoonlik, bly ek egter pessimisties oor 'n grootskaalse ommekeer en verandering. Ek hoop waarlik ek word verkeerd bewys.