Gigaba oortree etiese kode met Guptas – OBMalusi Gigaba, voormalige minister van binnelandse sake. (Foto: ANA) Die Openbare Beskermer (OB) het bevind dat Malusi Gigaba, voormalige minister van onderskeidelik finansies en binnelandse sake, die parlement se etiese kode oortree en wanvoorstellings aan die parlement gemaak het nadat hy burgerskap aan die berugte Gupta-broers toegeken het. Die OB het Maandag die bevindinge van ŉ reeks ondersoeke, waaronder dié van Gigaba se optrede met betrekking tot die Guptas, bekendgemaak. Die ondersoek is gelas nadat die OB twee klagtes ontvang het wat beweer dat Gigaba die etiese kode vir uitvoerende lede, asook die Wet op Suid-Afrikaanse Burgerskap oortree het. Die eerste klagte het daaroor gehandel dat Gigaba versuim het om die parlement behoorlik in te lig dat hy aan Atul en Ajay Gupta tussen 2014 en 2017 burgerskap toegeken het, terwyl hy die minister van buitelandse sake was. Só het hy die etiese kode van uitvoerende beamptes oortree. Die tweede klagte het aangevoer dat Gigaba die Wet op Suid-Afrikaanse Burgerskap oortree het toe hy ten eerste “vervroegde burgerskap” aan die Guptas toegeken het. Floyd Shivambu van die EFF, wat die tweede klagte ingedien het, het aangevoer dat Gigaba tydens ŉ mediakonferensie op 6 Maart 2018 “verdere versinsels en oneerlikhede oor die Guptas se burgerskapstatus versprei het, toe hy lede van die media ingelig het dat Atul en Ajay Gupta nie Suid-Afrikaanse burgerskap geniet nie”. Ajay en Atul Gupta. (Foto: ANA) “Die Openbare Beskermer het bevind dat Gigaba wel die etiese kode oortree het deur vervroegde burgerskap aan die Guptas toe te ken, sonder om behoorlik seker te maak dat daar wel buitengewone omstandighede bestaan om dié burgerskap te regverdig,” lui die verklaring vanaf die OB se kantoor. “Mnr. Gigaba het ook erken dat hy versuim het om jaarliks die name van persone aan wie burgerskap in buitengewone omstandighede toegeken is aan die parlement te verskaf, soos die Wet op Suid-Afrikaanse Burgerskap bepaal.” Die OB het verder bevind dat Gigaba “feite wanvoorgestel het” tydens die mediakonferensie van 6 Maart 2018, toe hy beweer het die betrokke Guptas is nie Suid-Afrikaanse burgers nie. “Hoewel Gigaba sy fout in ŉ mediakonferensie die volgende dag erken het, het hy lede van die publiek se vertroue in hom geskend.” Die OB sê aangesien Gigaba reeds in 2018 as minister van binnelandse sake bedank het, word geen aanbevelings vir regstellende stappe gemaak nie. Die huidige minister van binnelandse sake word wel versoek om kennis van die bevindinge te neem. “Hy moet ook stappe doen om te verseker dat dié misstappe nie herhaal word nie.” Dit sluit in die daarstel van ŉ raamwerk wat uiteensit presies wat die “buitengewone omstandighede” behels waarvolgens vervroegde burgerskap in Suid-Afrika aan iemand toegeken mag word. Die OB stel ook voor dat die direkteur-generaal van binnelandse sake stappe doen teen beamptes binne die departement wat betrokke was by die proses om burgerskap aan lede van die Gupta-familie toe te ken.