Maar jy kry ryk afgestorwenes wat in lewe vir hul eie familie en diegene rondom hulle nie veel omgegee het nie. En dan kry jy mense soos Johannes Petrus.
Sy boedel beslaan meer as 300 netjiese getikte en handgeskrewe bladsye vol woorde en syfers. Dááruit leer ons dat hy in sy huis op Middelplaats sterf en dat sy broerskind die sterfdokumente teken. Middelplaats bemaak hy aan sy broer en suster se kinders in gelyke dele. Drie ander plase word bemaak aan nog broerskinders. Op een van die plase bly ’n man en sy vrou en hulle mag daar aanbly totdat beide van hulle oorlede is, m.a.w., hulle het lewensreg.
Du Plessis-mense wat sekere gronde by hom gehuur het, het ’n opsie om dit teen £1000.00 te koop; ’n opsie waarvoor hulle tien jaar gegun word om uit te oefen.
Een helfte van ’n plaas in Prins Albert word aan ’n kennis van hom bemaak en die ander helfte aan kinders van ’n broer en ’n suster. Die plaas Jan Fourieskraal in die distrik van Calitzdorp word in drie gelyke dele aan die NG kerk, De Rust, die Algemene Kommissie en die Algemene Armsorg Kommissie van die NG kerk in die Kaapprovinsie bemaak.
’n Huis en winkel wat op Middelplaats bewoon word deur iemand wat ’n Algemene Handelaar saak bedryf, kan voortgaan daarmee tot twee jaar ná sy afsterwe sonder om huur daarvoor te betaal.
Die bedrag van £300.00 moet gebruik word vir die opknapping van sy ouers en oorlede suster se grafte en vir sy eie graf. Die gedeelte waarop die grafte op Middelplaats geleë is, moet uitgesny word uit dit wat bemaak is. Die bedrag van £200.00 moet in die rekening van die NG kerk, De Rust gehou word vir die instandhouding van die grafte. Die dominee moet ‘opsig’ hou oor die instandhouding van die grafte. (ek wonder of dit nog die geval is?)
Hy bemaak die skool Uitvlugt aan die De Hoop gemeente mits hulle dit die Johannes Petrus MAREE skool noem.
Mens sou nou dink dat daar na dié mildelike uitdeel van die testateur se rykdom, algehele tevredenheid sou heers onder die ontvangers daarvan, maar helaas was dit nie die geval nie. Twee van Johannes se familielede – die een die suster van hom en die ander ’n dogter van sy broer – wend hulle onderskeidelik, weens hulle ontevredenheid met die wyse waarop die erflating geskied het, tot die hooggeregshof. Die uitslag van die een se saak, is nie bekend nie, maar in die ander geval beslis die hof dat dit die testateur se prerogatief is wanneer dit kom by die uitdeel van sy besittings. Laasgenoemde is met ’n CLAASSEN getroud en ek verbeel my ek kan hulle hoor vloek …
Kaapstad, die Moederstad, bly vir my die stad met die mooiste argitektuur. Baie daarvan het weliswaar verlore gegaan weens swak deurdagte besluite in die verlede maar dit wat oorgebly het, is steeds ‘n sieraad vir die stad. Gelukkig is daar deesdae ook baie organisasies wat kliphard baklei om te behou en te bewaar.
Die volgende infrastruktuur is in ’n baie kort tydjie gedurende 1901/1902 in Port Elizabeth voorsien:
• ’n Kontakkamp(met toerusting en hulpmiddels), ’n gebied wat afgesper was vir diegene wat moontlik in kontak gekom het met die infeksie.
• Aandag is ook gegee aan kleiner items soos die opstel van kaarte, die bevoorrading van die apteek, die vervaardiging van ’n dissekteertafel vir die lykshuis, wasgoedlyne, oprigting van waghuise en die aanbring van rakke waar nodig.
Op 5 November 1928 stuur die landdros van De Aar ’n telegram aan sy departement in Pretoria. Dit lui soos volg:
Die dokter wat die na-doodse ondersoeke gedoen het, was ene Donald Munro Maciver. ’n Knap medikus en briljante diagnostikus. Ongelukkig vir hom doen hy ook die siekte op. Die voorlopige diagnose word later bevestig en in die Goewermentskennisgewing van 24 November 1928 word gerapporteer dat sy toestand besig is om te verbeter en die volgende maand was hy sommer baie beter en sterk aan die herstel. Hoewel hy heeltemal herstel, verloor hy in die proses ’n oog en een van sy arms.
Om te (kan) vergewe, is ’n goeie eienskap; om te vergeet, ’n swak eienskap. Vergeetagtigheid as gevolg van ’n siekte behoef geen verdere debat nie, maar vergeetagtigheid omdat jy dit so verkies of te lui is om te onthou, is onverskoonbaar. Myns insiens is die Suid-Afrikaners ’n uiters vergewensgesinde, maar terselfdertyd ook ’n vergeetagtige nasie. Dit is verder algemeen bekend dat hulle nie vreeslik lief is vir lees nie en as hulle wel lees, lees die meerderheid van hulle nie wyd genoeg nie of bloot oppervlakkig. Gaan praat maar met uitgewers, skrywers en bibliotekarisse.
As mens die kommentaar op sosiale media gaan lees sal jy agterkom hoe oppervlakkig die gemiddelde Suid-Afrikaner lees. Nuusblaaie plaas daagliks die hoofopskrifte van hul gedrukte uitgawes op sosiale media met ’n skakel na die betrokke berig in hul elektroniese uitgawes. In die meeste gevalle sal mens nie die volledige berig kan lees nie omdat jy nie ’n intekenaar van die betrokke publikasie is nie. Dit verhoed egter nie die meerderheid van die kommentators om, sonder om die berig te gaan lees, uitgesproke te wees nie. Haatspraak is gewoonlik aan die orde van die dag. Veral as dit ’n swart persoon is wat van die een en ander beskuldig word maar nog nie in ’n geregshof skuldig bevind is nie, sal sommige wit mense histeries ongeletterde uitsprake maak. Die ander kant is natuurlik ook waar maar hierdie skryfsel gaan nie oor wie die hardste skree en geraas maak nie.
Onmiddellik na hierdie berigte het die sosiale media ontplof! Hoe durf hulle (die skrywers)?! ’n Pot stront! Hoekom nou (eers)? Nog ’n manier om die wit man te laat skuldig voel. Sensasiesoekend. Ander sou mos daarvan geweet het. Hoekom is dit nooit onder die Polisie se aandag gebring nie?, was van die reaksies. Reaksies, wat hoofsaaklik van wit mense gekom het – sonder dat die meerderheid van hulle die Rapport of die boek onder oë gehad het. Ek wil my verstout deur te sê dat as die ‘aangeklaagdes’ swart was, hulle in hierdie stadium reeds skuldig bevind sou gewees het deur daardie einste groep. Bewyse daarvan is oral te vind op die sosiale media.
Meeste van hierdie geraasmakers ken nie die skrywers nie, weet nie van hulle bestaan nie en het (dalk gerieflikheidshalwe) vergeet van die koerantberigte van destyds of nooit die boeke wat oor hierdie onderwerp geskryf is, gelees nie. Sommige was dalk ook nog nie gebore toe die aanvanklike berigte daaroor verskyn het nie – hulle word in ’n mate verskoon.
Vir Mark Minnie ken ek nie, maar ek weet dat hy die speurder was wat vir Dave Allen, ’n intieme vriend van wyle oud-minster John Wiley, in hegtenis geneem het op aanklagte van seksuele misdrywe met minderjarige seuns. Twee dae daarna is hy dood gevind op die strand. Oënskynlik selfdood (dit was ook die amptelike bevinding). Allen sou ook voor sy dood aan Minnie gesê het dat Wiley net so skuldig aan seksuele misdrywe met minderjariges is as wat hy was. Minnie het dit ook destyds aan Die Burger bekend gemaak. Maar terwyl Minnie met die ondersoek teen Allen besig was, was hy op vele vlakke ontmoedig om met die ondersoek voort te gaan, trouens hy was deur die senior staatsaanklaer gevra om die ondersoek te staak. Die dossier was uit sy kantoor verwyder en later was hy ook deur die veiligheidspolisie ondervra oor die aard van sy ondersoek. Vier dae na die dood van Allen word Wiley op 29 Maart 1987 ook dood gevind. In sy kamer, met ’n skietwond deur sy kop. Hoewel daar baie onbeantwoorde vrae is rondom die omstandighede van sy dood was die amptelike bevinding dat hy selfdood gepleeg het.
Toe sy oor apartheidsvergrype berig het en probeer berig het, is sy gedreig met selfs die dood. In ’n stadium moes sy na die buiteland vlug omdat sy geweier het om haar bronne bekend te maak. Baie van haar ondersoekwerk is bloot afgemaak as ’n klomp bewerings maar jare later tydens die sittings van die Waarheids- en-versoeningskommissie was dit erken deur hoë polisie offisiere ensovoorts. Baie mense sal nie eens meer onthou nie dat dit sy was wat verantwoordelik was vir die berigte oor die buite-egtelike verhouding van Allan Boesak en Di Scott. En terselfdertyd die polisie se spioenering op gewone burgers op die lappe gebring het. Hiervoor was sy en haar redakteur voor die media tribunaal gedaag maar is uiteindelik gelyk gegee.
’n Ander uitstekende ondersoekende joernalis, Jani Allan, skryf in 2015 in die Daily Maverick onder andere soos volg:
En so kan mens vir ure aangaan. Daar was nie destyds persvryheid nie. As jy die absolute waarheid wou verkondig moes jy jou wend tot die alternatiewe pers – soos byvoorbeeld die Vrye Weekblad. Daar was ander ook maar dit was die Vrye Weekblad wat die bestaan van moordbendes in die polisie onder die publiek se aandag gebring het. En aan die begin was dit juis die Afrikaanse pers wat die ergste kritiek teenoor die Vrye Weekblad geopenbaar het. Maar dit was omdat hulle die regering van die dag slaafs gedien het. Ons het ook gerieflikheidshalwe vergeet hoe die Vrye Weekblad sy deure moes sluit; die finansiële uitgawes aan die vele hofsake het sy tol geëis. Veel later moes ons by wyse van die amnestieverhore verneem dat dit wél alles die waarheid was.
Dus het hierdie hele onthulling my nie verbaas nie. Van ’n regering wat absoluut geen respek vir sy burgers gehad het nie, wat ’n groot deel van die bevolking onderdruk het met drakoniese wette, wat joernaliste gemuilband en in die tronk gestop het, mense vermoor het, kan jy enigiets verwag!
Aan die adres van diegene wat vra, hoekom nou?: Hoekom nié nou nie?! Wil julle soos die apartheidsregering van destyds vir mense kom sê wanneer hulle wat moet skryf? Jy kan oor die geskiedenis enige tyd skryf. Daarom skryf ons, 116 jaar na die afloop van die Anglo-Boereoorlog, steeds daaroor.
Daardie tyd het kinders vir al wat ‘n mens in die straat gewaai, iets wat jy nie vandag al te dikwels sien nie. En almal het die oom geken. Hy was immers die man van die doodsklub. Hy was nie ‘n baie oorvriendelike mens nie maar hy het darem altyd terug gewaai.
Ek het nooit geweet wat sy van was nie maar my neef, Eugene, het my gehelp daarmee. Hy was ‘n Wolmarans. En die baie vriendelike Irma van AVBOB op Oudtshoorn was so gaaf om sy begrafnisbrief vir my aan te stuur. In sy laaste dae was hy ‘n inwoner van Helen Bellinganhof Tehuis vir Bejaardes.