Die skrywer Irma Joubert (71) is onlangs deur die Bloemfonteinse Afrikaner Kultuurraad (BAK), in samewerking met die FAK, met ’n toekenning vir haar besonderse bydrae tot die bevordering van die Afrikaanse taal, kultuur en letterkunde vereer.
Tydens die ontvangs van dié toekenning het jy gesê al het jy in ’n kultuurhuis grootgeword, is die Afrikaanse taal en kultuur vir jou baie lekker.
As ’n mens so geborge en gelukkig binne die kultuur grootword, dit elke dag te ete kry, kan jy nie anders as om lief te word daarvoor nie.
Dis vir my besielend om te sien hoe die bonte massa op die pawiljoen al die tale van ons Volkslied uit volle bors sing – ook die vier Afrikaanse reëls.
Jy het my vertel dat jy op die trappe van die Voortrekkermonument grootgeword het, waar jou oupa, Gerard Moerdyk die argitek van die Voortrekkermonument was en jy die storie van die Groot Trek geken het lank voordat jy die storie van Rooikappie gehoor het.
As klein dogtertjie en sy oudste kleinkind het ek gereeld saam met hom monument toe gegaan, waar hy ná die inwyding retensiewerk gedoen het.
Hy het dan tussendeur vir my onder meer die friese gaan wys en die hele storie van die Groot Trek vertel.
Baie van die persone wat as modelle vir die friese gedien het, het ek geken. My ma en pa was daar, my twee oumas en my oupa, my ooms en tantes. En ek het hulle herken – Debora Retief was vir my ’n lewende mens. Selfs die hond op twee van die friese, ou Leeu, het ek goed geken.
Dit het beslis die fondament vir my liefde vir geskiedenis en die mens-stories binne die kil feite gelê.
Ware verhale oor gewone mense. Daar is vir my ’n tipe nostalgie aan die tye waaroor my ouma vir my vertel het, veral die eerste helfte van die 20ste eeu.
Ek dink dit anker veral my Europese lesers in iets wat hulle ken en daarby vind hulle ook iets uit oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis. Vir baie van hulle bly Afrika maar die ver, eksotiese vreemde.
Ouderdom … Op ’n stadium sê mens se lyf vir jou: genoeg is genoeg – veral in ’n baie aktiewe werk soos die onderwys. Dan tree mens af, maar jy moet tog iets anders kry om te doen. Ek is nie baie goed met tuinmaak of naaldwerk of koeke bak nie, ek kan glad nie skilder of met klei werk of selfs ’n instrument bespeel nie. Toe begin ek maar skryf.
Jy het ook genoem dat die hemelse Vader jou al kleintyd ’n storiekop gegee het en jy nou tydens jou aftrede uiting daaraan gee.
Sou jy graag al vroeër wou begin skryf het of was dit só bestem dat jy eers tydens jou aftrede moes begin?
Ek sou my jare in die onderwys vir niks ter wêreld verruil nie. Wonderlikste beroep wat daar is. Ek glo ook as ’n mens bietjie lewenservaring en veral mens-ervaring opgedoen het voordat jy begin skryf, kan dit net tot jou voordeel wees.
Jan-Jan, ’n politieke verslaggewer en Irma se oudste seun, het onlangs sy eerste boek geskryf. Hoe voel jy daaroor?
Soos ek verstaan, skryf jou ander seuns ook? Nee, net Jan-Jan skryf. Michael en Wikus het beslis wel die talent – miskien wag dit ook vir hulle in hulle aftreejare.
Sy is gebore en getoë in die Bosveld (Nylstroom) en het aan die Universiteit van Pretoria gestudeer. Sy het vir 35 jaar onderwys gegee (Afrikaans en geskiedenis vir senior sekondêre leerlinge) voordat sy einde 2004 afgetree en begin skryf het. Sy publiseer verskeie artikels en kortverhale as vryskut-joernalis wat in tydskrifte gepubliseer is en word in 2005 aangewys as Media24 se “Spesialisjoernalis van die Jaar” en was ’n Mondi-finalis.