Eietydse spiritualiteit perspektief Christelike Mistisisme
Eietydse spiritualiteit uit 'n perspektief van
Deur Albie Gibson op 1 Mei 2010
Vir my is spiritualiteit die inherente strewe na die waarheid en sin in 'n mens se lewe. Dit sluit die breëre lewensverbande van die self, kosmos en oorsprong in. Hierdie strewe kan 'n mens uiteindelik help om jou lewensdoel 'n werklikheid te maak.
Aristoteles het gesê dit wat ons vandag "spiritualiteit" noem, lê op die terrein van die metafisika, dít wat na fisika kom, die "hoekom" nadat die "hoe" van die rasionele verstaan word.
Vandag is die behoefte aan 'n realisties geïntegreerde, wetenskaplik-spirituele verstaansraamwerk groot. Die mens wil nie net oorleef nie. Hy wil ook verstaan hoekom hy hier is en wat sy lewenstaak is, indien daar enige is.
Die sogenaamde godsdiens/wetenskap-debat het ook sy oorsprong in hierdie soeke. Hoe werk die kosmiese sisteem? Waarom bestaan dit? Hoe vertolk ek dit? Die probleem in hierdie debat lê net in waar en hoe eerlik en onbevooroordeeld jy na die waarheid soek.
Binne die wetenskapraamwerk bestudeer 'n mens die "hoe", maar die meeste godsdienste wil dit summier aan 'n geslote geloofsraamwerk koppel met die "hoekom" – wat dan oor sekere "feite" uitsprake wil lewer oor Oorsprong en die aard en funksies van die Oorsaaklike en meestal as 'n tipe "Super" Persoon. Hierdie onbewysbare en onberedeneerde sintetiese samevoeging van wat, hoe en hoekom oor verskeie akademiese dissiplines heen, is uiteraard gevaarlike bespiegelings en lei eerder tot bygelowigheid as ware kennis. Die feit dat wetenskap nie ideologies gefundeer behoort te wees nie en dat 'n geslote geloofsisteem nie oop vir nuwe kennis is nie, maak die debat in die huidige vorm 'n onoplosbare woordestryd.
Die spirituele dilemma van die 21ste-eeu se mens is dat nie een van die twee dissiplines in sigself voldoende is vir 'n sinvolle belewenis van verstaan en bestaan nie. Wetenskaplike waarhede moet gekoppel kan word aan 'n persoonlike spirituele belewing van sinvolheid om werklik bevredigend as 'n lewensfilosofie te funksioneer.
'n Tweedehandse geslote geloofsisteem sal die volwasse waarheidsoekende geestelike reisiger al minder en minder bevredig. Bevredigende spirituele verstaan en belewenis word gebou op goeie (suiwer) wetenskap en 'n innerlike oortuiging vanuit spirituele intuïsie en outentieke eie spirituele ervarings wat in 'n integrale dinamiese groeiproses ontsluit word.
Van sterstof en fisieke samestelling tot komplekse denkende organisme deel die mens 40% van die gene van 'n pampoen en 98% van die gene van 'n sjimpansee. Maar duidelik is die 2% verskil wesenlik en deurslaggewend uit 'n spirituele sinsoekende filosofiese perspektief. Die eg menslike en filosofiese vraag wat ontstaan as gevolg van ons verwondering in die misterie van die skepping is, óf dit toevallig ontstaan het en óf dit beplan was en dan eers, deur Wie of wat, want dit is skynbaar nie 'n probleem vir sjimpansjees nie.
'n Keuse tussen skeppingsorde of 'n ewekansige ontstaansteorie kan ook nie wetenskaplik positief of negatief bewys word nie en is as sulks ook nie deel van wetenskapsbeoefening nie, maar is 'n metafisiese onderwerp. Magiese veronderstellings en verspotte, onwetenskaplike aansprake van godsdienste en kultusse uit "heilige" onaantasbare boeke wat eensydig afgedwing word vir "wetenskaplike" onveranderlikes, is net so onaanvaarbaar en eweneens aanmatigend en misplaas as die ideologiese beheptheid van kwasie-wetenskaplikes om die bestaan van 'n moontlike Absolute Essensie met of sonder 'n bewussyn as onmoontlik te probeer afmaak.
Gebaseer op die beste huidige waarhede vanuit goeie wetenskap, logiese denke en ondersteun deur intuïtiewe spirituele sensitiwiteit en ervaring, moet elke mens sy eie unieke geestelike ontwikkeling ontsluit. Dit is dus vir my in hierdie stadium van my ontwikkeling duidelik dat 'n mens jou eie verstaansraamwerk, wetenskaplik en spiritueel self sal moet koppel aan die Misterie van die lewe; verkieslik direk van die Kosmiese Bewussyn en al minder ontleen van ander mense en instellings se meta-fisika of filosofie. Laasgenoemde is egter tog ook belangrik op ons weg om onderskeidend en krities te kan dink en te sif vir beter waarhede. Menslike spiritualiteit kan dus net eietyds, dinamies en persoonlik wees. Die onderliggende motivering vir die soeke na waarheid en sinvolheid bly egter tydloos en daarom kan ons selfs nog van antieke spirituele geskrifte en debatte leer om 'n gebalanseerde groeiproses te stimuleer wat tot ware Menswees kan lei.
Sou u nie met my kan saamstem oor die nodige openheid van die proses of die fundering van my huidige oortuigings nie, dan moet ons respekvol ooreenkom om ons verdere debat hieroor liefs te staak. Sou u my wel verstandelik en intuïtief kan akkomodeer sou die volgende vraag seker wees, hoe pak mens so 'n integrale wetenskaplike en spirituele groeiproses aan en vanuit watter moontlike filosofiese-spirituele raamwerke?
Ek kan dan maar net antwoord dat my persoonlike soeke na die waarheid en sinvolheid gekenmerk word deur die bestudering van erkende filosofiese en godsdienstige tradisies wat kan harmoniseer met die ontwikkelende wetenskap. In my beoordeling van die rykdom van antieke spirituele wysheidstradisies laat ek my dan lei deur my pogings om deur intuïtiewe of mistiese ontwikkeling direkte inskakeling te probeer verkry tot die Absolute Bewussyn, of as jy wil die Godheid. Dit probeer ek doen deur die worsteling en oordenking van my kernvrae en kontemplatiewe en meditatiewe praktyke om in my intuïtiewe aanvoeling en ervarings vanuit die Self in die self te probeer ontsluit ... maar spirituele ontwikkeling is egter verseker nie net verstaan en ervaar nie, maar die klem moet uitiendelik lê op "wording"; die manifestasie van waarheid in ons lewe wat onderlê word deur integriteit, geregtigheid, liefde en meelewing – anders sal die normale spirituele stoornisse die proses van direkte kommunikasie met die Absolute Bewussyn deur die Self nie suiwer genoeg verwesenlik kan word nie.
Nou mag u vra of dit dan moontlik is vir 'n gewone mens om so 'n vlak van geestelike ontwikkeling te kan manifesteer? Eerstens 'n opmerking wat belangrik is in die verstaan van die Christelike esoteriese of mistiese tradisie wat ons moet onthou. Die Jode het nooit juis een homogene godsdiens gehad nie. Daar was altyd 'n stryd tussen en verskillende denkrigtings binne die godsdienstige beskouings van Juda en Israel asook 'n hemelsbreë verskil tussen die Tempel-kultus en die Profetiese, esoteriese en mistiese tradisie waarvoor Jesus hom beywer het.
Sou mens dan die geestelike wysheid en die esoteriese insigte vanuit die ou Joodse tradisies in die Genesis verhale; Esegiël se ervaring, asook van die ander Profete, die Psalms en Prediker bestudeer en dit esoteries-spiritueel probeer verstaan, het hulle ooglopend tot 'n groot mate "Verligting" bereik. Kyk 'n mens verder na die esoteriese leer van die lewe van Jesus asook Paulus se verstaan daarvan tesame met sy eie spirituele ervarings en insigte, moet ek sê dit is haalbaar, wenslik en nodig vir 'n ernstige geestelike pelgrim om dit na te streef, maar dit is verseker nodig vir my omdat ek innerlik oortuig is dat ons nie om dowe neute toegerus is met die gawes van die bykomstige, en bepalende 2% surplus vermoëns nie. Ons kan dan metafories saam met Jesus sê dat ons in "Sy" beeld geskape is en dat ons en die "Vader" (wat elkeen ietwat anders sal definieer) Een kan wees.
Maar, mag u vra, wat van die ander, groot godsdiens en filosofiese tradisies vanuit die Ooste en Midde-Ooste? Hulle het ook goeie stories wat narratief wel wesenlik verskil, maar die lesse daarin is wesenlik dieselfde. Binne hul spesifieke kultuur en vormingsgegewe, is dit vir hulle dalk makliker verwerkbaar na 'n sinvolle menslike spiritualiteit.
Jesus is wel weer my persoonlike herontdekte rolmodel en sy kernaanbeveling en belofte was dat ons moet ernstig wees in ons soeke na die waarheid en na die essensiële Self, dan sal ons dit vind en verbaas wees oor ons inherente ingeboude spirituele vermoëns – doen en leef dan daarvolgens en jy sal word wat jy voorbestem is en die saligheid van sekerheid ervaar. In ooreenstemming hiermee en op 'n meer praktiese vlak en omdat die "waarheid" in sy geheel altyd die menslike verstand te bowe sal gaan, beveel Richard Rose (stigter van die TAT-vereeniging) aan, dat ons begin deur stelselmatig die on-waarhede uit jou gekondisioneerde geheue en denke uit te wan en sodoende geleidelik in wese nader aan die waarheid te groei terwyl jy jou ernstige begeerte vir geestelike verstaan en belewing doelgerig en prakties beoefen. Sodoende word jy al meer 'n suiwerder kanaal vir die intuïtiewe ontvangs en oordrag vanaf die Absolute Bewussyn en word jou eie bestaansdoelwitte al duideliker, sinvoller en meer oortuigend.
Albie is 'n ewige student in spiritualiteit en het afgetree in die Kaap. Hy het ook sy M.Th by UNISA in Sistematiese Teologie.