PressReader - Die Burger: 2017-09-16 - In dié wê­reld van kom­pe­ti­sie is dit ek of die an­der
In dié wê­reld van kom­pe­ti­sie is dit ek of die an­der
Die Burger - 2017-09-16 - Kommentaar - – RR V
Ter­wyl twee vrien­de in die woud stap, hoor hul­le die ge­brul van ’n leeu. Een van hul­le be­gin da­de­lik rond­kyk vir ’n plek waar hul­le kan weg­kruip. Die an­der be­gin sy hard­loop­skoe­ne aan­trek. “Wat dink jy doen jy?” vra sy vriend ver­baas. “Jy kan tog on­moont­lik vin­ni­ger as die leeu hard­loop.” Waar­op hy re­a­geer: “Ek hoef nie vin­ni­ger as die leeu te kan hard­loop nie. Ek moet net vin­ni­ger as jy kan hard­loop.” In die rol­prent The I­mi­ta­ti­on Ga­me ver­tel die wis­kun­di­ge ge­nie Alan Tu­ring dié grap­pie.
Maar dit is na­tuur­lik meer as bloot ’n snaak­se sto­rie, soos wat die Jood­se rab­bi Jo­na­than Sacks uit­wys in sy boek Not in God’s Na­me: Con­fron­ting Re­li­gi­ous Vi­o­len­ce.
Die eer­ste vriend dink aan ’n op­los­sing wat al­bei van hul­le kan red, ter­wyl die twee­de per­soon met die re­ël van “sur­vi­val of the fit­test” (of dalk eer­der, “sur­vi­val of the fas­test”) leef.
Vir Sacks vorm hier­die twee re­ak­sies deel van die di­lem­ma wat op ’n ma­nier in ons al­mal leef: oor­le­wing of al­tru­ïs­me?
Ek of die an­der?
Ons of hul­le?
Sacks se re­de­na­sie is dat ons toe­ne­mend in ’n tyd leef waar my en my groep se be­lan­ge ten kos­te van die be­lan­ge van an­der ge­hand­haaf moet word. Daar is ’n te­rug­keer na ’n nu­we soort stam-den­ke met ’n eng ver­staan van i­den­ti­teit.
Soos hy dit stel: “The tri­bes are back.”
Dit her­in­ner aan T­ho­mas Hob­bes se be­skry­wing van ons na­tuur­li­ke mens­li­ke toe­stand as ’n oor­log van ál­mal teen ál­les. An­der word as ’n be­drei­ging en as kom­pe­ti­sie ge­sien. Daar­om moet ons an­der men­se wan­trou en eer­der ons eie eer soek. Dit is ek of die an­der.
In so ’n kon­teks kan die woor­de uit een van Pau­lus se brie­we nie an­ders nie as om vreemd op die oor te val: “Jul­le moe­nie net elk­een aan sy eie be­lan­ge dink nie, maar ook aan dié van die an­der.” (Fil. 2:4).
On­langs deel ie­mand op so­si­a­le me­dia ’n koe­rant­be­rig aan­gaan­de die op­tre­de van ’n to­p­at­leet by ’n pro­vin­si­a­le land­loop kam­pi­oen­skaps­by­een­koms in Pot­chef­stroom. Die at­leet – in gr. 11 – het na­by die eind­punt ’n me­de-at­leet, to­taal uit­ge­put, op die gras sien lê. Hy het hom op­ge­tel en oor die wen­streep ge­dra. In die pro­ses het hy sy plek prys­ge­gee. Die be­rig ver­tel dat hier­die ge­baar baie van die om­stan­ders in tra­ne ge­had het.
Die jong at­leet se op­tre­de, én die men­se se re­ak­sie, laat ’n mens na­dink. Soos ook die op­skrif van die be­rig: “Dit sien jy nie meer el­ke dag nie.”