Onskuldige Pta-man vry ná 11 jaar agter traliesThembekile Molaudzi buite die Kgosi Mampuru II-gevangenis in Pretoria, minute nadat hy vrygelaat is. Foto: Carolyn Raphaely/Wits Justice Project ŉ Man wat 11 jaar lank agter tralies was vir ŉ misdaad wat hy nie gepleeg het nie, het Vrydag uiteindelik uit die Kgosi Mampuru II-gevangenis in Pretoria na sy vryheid gestap. Thembekile Molaudzi (37) het net ŉ pak dokumente en ŉ paar kledingstukke in sy hand gehad toe hy uiteindelik, na meer as ŉ dekade se ondenkbare beproewings en stryd om sy onskuld te bewys, vrygelaat is. Carolyn Raphaely, senior joernalis by die Wits Justice Project (WJP), het hom nou bygestaan in sy stryd. Raphaely het Dinsdag aan Maroela Media vertel hoe Molaudzi se nagmerrie in 2002 begin het toe Dingaan Makuna, ŉ polisiebeampte van Mothutlung, gedurende ŉ mislukte kaping vermoor is. Agt mans, insluitend Molaudzi, wat in daardie stadium ŉ taxibestuurder was, is in hegtenis geneem en moes in uitkenningsparades verskyn. Makuna se dogter, wat gesien het hoe haar pa vermoor word, het vier verdagtes uitgewys, maar nie vir Molaudzi nie. Hy is egter nooit vrygespreek nie, omdat ŉ medebeskuldigde beweer het dat hy ook by die misdaad betrokke was. Geen buskruit is op Molaudzi gevind nie, daar was geen ooggetuies om teen hom te getuig nie, sy vingerafdrukke is nie op die toneel gevind nie en daar was ook geen onafhanklike bevestiging van sy betrokkenheid nie, maar ŉ verbroude ondersoek en swak speurwerk het egter daartoe gelei dat hy lewenslange tronkstraf opgelê is, het Raphaely gesê. “Onmiddellik ná hul skuldigbevinding is die mans na Pretoria C-maksimumgevangenis gestuur waar hulle moes kaal uittrek en vir geen rede nie deur bewaarders gemartel is,” het sy gesê. Volgens Molaudzi is hulle glo geklap en “vir die pret” met skokskilde geskok. Hy is ook vir vier jaar lank in afsondering geplaas. ‘Ek is onskuldig’ Volgens Raphaely het Molaudzi dadelik probeer om sy verhoor-transkripsies te bekom sodat hy sy skuldigbevinding kon appelleer, maar dit was byna onmoontlik. Die Mafikeng regshulp-advokaat wat Molaudzi verteenwoordig het, het aanvanklik beweer die transkripsies is in ŉ brand by sy kantoor verwoes. Ná ŉ twee jaar lange stryd om die transkripsies te bekom, het die rekords uiteindelik onvolledig by Molaudzi aangekom. Pogings om die volledige transkripsies te bekom was tevergeefs. Briewe aan die minister van justisie en grondwetlike ontwikkeling, die Openbare Beskermer, die Regsdienskommissie en die Mensregtekommissie het onbeantwoord gebly. Dit was eers in 2012 nadat Levi Maphakane, ŉ bewaarder wat in Molaudzi se onskuld geglo het, die WJP gekontak het, dat hy stadig begin het om vordering te maak. “Ek het met Molaudzi by die tronk vergader en het dadelik van hom gehou,” het Raphaely gesê. “Natuurlik is die tronk vol gevangenes wat beweer hulle is onskuldig, maar daar was iets anders aan hierdie man. Hy is fisies ŉ baie groot man, omtrent twee meter lank, maar hy is ook moreel en spiritueel groot.” Molaudzi se saak is daardie jaar uiteindelik in die hooggeregshof in Noordwes aangehoor, maar dit is van die hand gewys. Daarna het hy hom tot appèlhof gewend, maar daar is sy aansoek ook sonder enige rede uitgegooi. Selfs tóé het Molaudzi hom steeds nie laat onderkry nie en met behulp van ŉ mede-gevangene, ŉ voormalige aanklaer, het hy sy appèl by die grondwethof ingedien. Sy aansoek sou moontlik nie suksesvol gewees het nie, as dit nie was vir ŉ soortgelyke aansoek wat deur sy medebeskuldigdes ingedien is nie. Die hof het besluit om die saak aan te hoor en Molaudzi se skuldigbevinding is uiteindelik teruggetrek en daar is beveel dat hy onmiddellik vrygelaat word. Drie maande later het hy uit die gevangenis gestap. ŉ Onseker toekoms Raphaely vertel Molaudzi probeer nou die stukke van sy lewe optel na 11 jaar agter tralies en hy staar ŉ onsekere toekoms in die gesig. “Sy vrou was swanger toe hy in hegtenis geneem is en sy baba was drie maande oud toe hy tronk toe is. Vandag is sy seun 12 jaar oud; hy het sy hele kinderlewe misgeloop,” het sy gesê. Hoekom het hy nooit opgegee nie en aanhou baklei vir sy vryheid? “Want hy is ŉ buitengewone man wat moreel ongelooflik sterk is en om gestraf te word vir ŉ misdaad wat hy nie gepleeg het nie, het hom vernietig. Sy vasbeslotenheid spreek net tot die kaliber van sy persoonlikheid en sy karakter,” het sy gesê. “Hy het onlangs vir my gesê hy sukkel om aan te pas. Hy weet nie eers wat Facebook is of hoe Twitter werk nie. Hy het so baie gemis. Hy sê self hy kort sielkundige hulp. Maar hy is nie bitter nie. Ek hoop dat sy storie tot gevolg sal hê dat iemand hom iets buitengewoon aanbied sodat hy weer sy lewe van voor af kan bou.”