FA Venter skryf ook in sy boek, Kambrokind, van sy eie kinderdae op Breekkierie. Sy pa se plaas, Constantia, was die buurplaas. Later van tyd, na die erge droogte wat sy ouers Kalahari toe laat trek het met die skaap, verkry Oom Frans Venter se pa deelsaairegte op Breekkierie.
Die skuur is ingerig vir die meer as 150 gaste waar Ds Fransie Human van Wellington, eertydse leeraar van Vanwyksvlei, die diens lei. Hy verwys juis na PL as hierdie wêreld se Kambrokind – altyd vrolik en dankbaar, altyd ‘n deurdrukker ten spyte van harde tye.
‘n Koue Noord-Westewind huil saam oor die verlies. Ruk aan die dakplate van die skuur. Stoot die koue wolkies in wat algaande saampak tot teen die einders.
Veldblomme en boesmangras, sy wêreld se liefdes, staan in die teken van sy lewe oral as versiering. Word ook op sy kis geplaas as laaste eerbewys voordat hy teruggee word aan die aarde. Nog een van sy liefdes, duiwe, word in hulle hordes vrygelaat oor sy graf – hulle wat weet waar huis is as simbool van PL se vertrek na sy Vaderhuis.
Die groet is swaar. Ou PL, ou Boerie, ou Spyker; altyd vrolik, so ‘n lekker danser, een wat oor die diep dinge van die lewe maklik ernstig kon raak, se stem is vir altyd stil. Se plek is vir altyd leeg.
Op drie maande ry Johan per ongeluk oor Van Zijl se agterbeen. Hy, wat so mal oor mense is, huppel in ‘n onbewaakte oomblik voor die bakkie in, na Vasie se werkers wat oorkant die paadjie staan en wag om te help om die kragopwekker van die bakkie af oor te laai op Vasie se bakkie. Ek hoor net een tjank en toe wéét ek; dit het gebeur. Tref Van Zijl tjankend op die voordeurtrappie aan. Die agterbeen is af net bokant sy knieg. Is die heup ook af? Waar is die bakkie oor? Is hy inwendig beseer? Johan voel soos ‘n hond.
Hy trap nie op die been nie. As ons ‘n entjie gaan stap kan ek sien hy’t pyn. Ses weke later haal ek die steke uit. Die wond is genees maar die been nie. Hy slaap rusteloos snags. Ek slaap op die vloer in die TV-kamer op ‘n matras langs hom. Dit tjank sulke fyn tjankies deur die nag. Annelien beveel antibiotika aan. Tilla wil hê hy moet na ‘n ander veearts toe gevat word. Rina vermoed die pen het geskuif.
Ek bel weer die veearts in Upington. Ons moet weer die tog soontoe aanpak. Na ‘n volgende X-straal word bevind dat als in plek is. Daar is net kwaai infeksie in die been waar die pen in is. Annelien was reg – antibiotika.
Maar dis tyd vir ons jaarlikse verlof. En hy kan nie saam nie. Ons boek hom in by Vlekkie Immelman, sy beste maatjie. Tania sal hom vir ons versorg vir die maand wat ons weg sal wees. Sy stuur dan en wan foto’s van Van Zijl en Vlekkie. Lyk nie of hy ons mis nie. Maar ons mis hom.
Jan loop terug etenstafel toe om vir die ander te vertel van die oproep. Dis steeds te goed om te glo. Jan vat weer sy foon om die nommer terug te skakel. Net toe lui die foon weer. Dis dieselfde stem. “Jan, hier’s 47 sak mielies wat vir jou wag. Dis klaar betaal. Jy kan kom laai as jy gereed is.”
Reg rondom Vanwyksvlei sak jaloersbuie uit, maar in die dorp bly dit droog. Teen Donderdagnag sak ‘n sagte reën uit. Ons word wakker met die sagte gesuis van reën op die sinkdak en geute wat gôr. Soos wat dit lig word in die ooste, kan mens sien die lande van weleer lê toe onder die water.
Ek stoot die agterdeur oop en word bewus van ‘n konstante vibrasie vanuit die lande. Kan dit paddatjies wees? Vanuit die dorre droë aarde het hulle net eenvoudig verskyn. Blikslanertjies. Dis wat die mense hulle hier rond noem. Dit lewe! Watervoëls, soos vanuit nêrens, honk deur die lug en syg by die vol gatdamme neer. Die donkievul huppel baldadig al om sy ma. Bloedrooi fluweelagtige reëngoggatjies is ook maar net daar. Vanwaar? Die reënmeter staan op 26mm.