Daar is altyd ŉ weg uit ŉ mishandelende verhoudingDeur Daniélle Hayward Foto ter illustrasie. Foto: Kat J/Unsplash. Die 16 dae van aktivisme vir geen geweld teen vroue en kinders is ŉ jaarlikse internasionale veldtog. Dit skop af op 25 November, die Internasionale Dag vir die Uitwissing van Geweld teen Vroue, en duur tot 10 Desember wat ook bekendstaan as Internasionale Menseregtedag. Hierdie veldtog vind al vanaf 1991 plaas, maar dit voel egter nie asof ons enigsins nader is daaraan om hierdie fenomeen uit te wis nie. Suid-Afrika is een van die lande wat ernstig geraak word hierdeur. Die misdaadstatistiek wat in November vanjaar bekendgemaak is, skilder ŉ donker prentjie van wat in Suid-Afrika gebeur. Daar word aangevoer dat daar 13 701 vroulike slagoffers van aanranding met die doel om ernstig te beseer tussen Julie en September 2022 was – ŉ toename van 1 877 voorvalle vanaf dieselfde tydperk in 2021. Dit dui op ŉ toename van 15,9%. Twee vrae wat op soveel mense se lippe is, is hoekom hierdie syfers so hoog is, en of daar regtig genoeg gedoen word om geweld teen vroue en kinders te beveg? Beslis nie! Ek is van mening dat onkunde een van die grootste redes vir hierdie hoë syfers is. Ek verleen regshulp as ŉ vrywilliger by twee nie-regeringsorganisasies wat veg teen geslagsgebaseerde geweld in Suid-Afrika. Ek is stomgeslaan oor hoe min vroue weet wat ŉ beskermingsbevel is óf dat jy ŉ beskermingsbevel kan kry vir emosionele of finansiële mishandeling! Aan die ander kant is daar vroue wat wel bewus is van hul regsopsies, maar wat twyfel dat ŉ stuk papier (beskermingsbevel) alleenlik hulle gaan beskerm teen hul mishandelaars. Die verhoudingskenner, Gretha Wiid, het onlangs ŉ Facebook-video geplaas waarin sy haar misnoeë uitspreek teen godsdienstige leiers soos dominees en pastore wat slagoffers van geweld kritiseer omdat hulle “hul man verneder” deur hulp te soek, of hul word net aangemoedig om harder te bid dat die geweld moet ophou. Indien slagoffers nie eers hulp by die kerk kan vra nie, waarheen sal hul draai? Die polisie? Landswyd word daar deur vroue aangevoer dat hul by polisiestasies weggewys word wanneer hulle daar aanklop vir hulp met huishoudelike geweld en selfs verkragtings. Van die redes waarom hul weggewys word, is: Ongelooflik! Ek wonder of die polisielede net te lui is om die slagoffers te help of werklik onder ŉ wanindruk ly en ŉ gebrek aan opleiding het? Wanneer ŉ mens hierdie stories hoor, begin dit sin maak waarom navorsing toon dat minder as 40% van vroue wat geweld ervaar, poog om hulp te kry. Gooi al hierdie faktore saam met die wegdoening van spesialiseenhede en die agteruitgang van DNS-toetsfasiliteite, en jy het ŉ resep vir ŉ ramp. Moet ons egter net ons oë toeknyp en ons lot aanvaar? Nooit nie. Kenners wêreldwyd vermeld gereeld stappe wat slagoffers kan neem om hulself beter te beskerm teen die euwel van geweld. Eerstens behoort elke vrou basiese selfverdediging te kan toepas. Daar is talle video’s op YouTube, asook gemeenskapsprojekte wat gratis selfverdedigingsklasse aanbied. Tweedens behoort slagoffers hulself te bemagtig met wat hul regte is. Talle slagoffers bly in hierdie huwelike of verhoudings omdat hul gedreig word met dinge soos dat hulle kinders van hul af weggeneem gaan word of dat hulle met slegs die klere op hul rug sal wegstap. Indien hulle hul regte ken, sal hulle weet dat dit nie so maklik is nie. Ek wil graag hierdie ernstige meningstuk met ŉ inspirerende storie afsluit. Ongeveer ŉ maand gelede het ek ŉ potgooi-onderhoud met ŉ Britse doktor wat spesialiseer in narsissistiese geweld gevoer, wat hierdie storie met my gedeel het. Sy het ŉ e-pos ontvang van ŉ dame wat in Suid-Afrika woon (kom ons noem haar Susan). Susan word emosioneel en fisies mishandel deur haar man. Susan se man het haar egter met die ondenkbare gedreig – hy sou hulle twee kinders verkrag indien sy hom sou verlaat. Susan is nooit toegelaat om te werk of selfs skool te voltooi nie, en haar man het hegte vriende in die polisiediens gehad. Dus was haar kanse om te ontsnap uit hierdie situasie min. Die doktor kon nie veel vir haar doen nie, behalwe om vir haar gratis kursusse te gee. Sy het haar verseker dat alhoewel sy nie nou dadelik kan ontsnap nie, sy steeds planne kan maak om weg te breek sodra sy genoeg beplan het. ŉ Paar maande later kontak Susan weer die doktor, hierdie keer met fantastiese nuus. Sy en haar kinders het deur genade en hulp van weldoeners ontsnap – sy kon haar matriek deeltyds voltooi en selfs ŉ werk kry wat haar in staat stel om na haar kinders om te sien. As Susan uit hierdie situasie kon breek, kan jy ook. Die punt wat ek wil maak is, jy is nóóit alleen nie. Daar is altyd iets wat gedoen kan word. Reik uit, kry hulp!