Program 81. Stryd Teen die Bose
Ons leef in ‘n tyd waarin baie Christene terugval omdat hulle toegee aan versoekings wat van die vlees, die wêreld en die duiwel af op hulle inwerk. As gevolg hiervan veragter hulle in die genade (Heb. 12:15) en verkoel in hulle liefde teenoor die Here Jesus (Matt. 24:12). Aan die begin hou baie van hulle ‘n misleidende front voor sodat ander Christene nie moet agterkom dat hulle ernstige probleme het nie. Indien die persoon nie in sy geestelike lewe oorwinning kry nie, kom hy later tot ‘n val deur die sonde waaraan hy toegegee het, of weens ander sondes wat intussen ook ingesluip het. Dit mag wees dat hy in ‘n groot skandaal betrokke raak wat mense naby aan hom nie eers vermoed het nie, met die gevolg dat hulle erg geskok in hom is wanneer dit aan die lig kom.
‘n Tragedie van hierdie aard beklemtoon die groot noodsaaklikheid van geestelike oorlogvoering soos deur die Bybel aan alle Christene voorgeskryf word. As jy nie oorwinning oor die wêreld, die vlees en die sonde verkry nie, en ook nalaat om die volle wapenrusting van God aan te trek sodat jy teen die liste van die duiwel staande kan bly, sal jy geestelik teruggedryf word en tot ‘n val kom. Dit maak nie saak wie jy is en hoe lank jy al die Here dien nie, as jy nie waaksaam is en voortdurend die wapens van die lig aangord om die goeie stryd van die geloof te stry nie, sál jy in skandalige sondes vasgedraai word wat jou tot ‘n val sal bring, of ten minste tot groot beskaming.
Die groot prys wat ‘n mens vir verborge sondes betaal, kom nie skielik en sonder waarskuwings oor jou nie. Só ‘n persoon kom agter dat hy die Heilige Gees bedroef en daardeur sy krag tot oorwinning begin verloor. Namate sy ou, sondige natuur weer sterker word, weerstaan dit die Heilige Gees in sy lewe en veroorsaak dat hy geestelik begin misluk, “want die vlees begeer teen die Gees, en die Gees teen die vlees; en hulle staan teenoor mekaar, sodat julle nie kan doen wat julle wil nie” (Gal. 5:17).
Dié persoon sal weet dat dinge nie reg is nie, en dat hy na die Here sal moet teruggaan om ‘n nuwe oorgawe te doen. Indien hy dit nie doen nie, behoort mense naby aan hom, soos sy vrou of intieme vriende, hom oor sy gesindheid, dade of woorde te vermaan. Paulus sê: “Vermaan mekaar elke dag … sodat niemand van julle deur die verleiding van die sonde verhard word nie” (Heb. 3:13). Indien die persoon nie op die vermanings reageer en die probleem regstel nie, sal hy uiteindelik die slagoffer word van die sonde waaraan hy toegegee het.
Wanneer ‘n gelowige in sonde verval, en dit wat in die verborgene gedoen is, word van die dakke af verkondig, is dit vir hom én die volk van die Here tot groot beskaming. Dink maar aan Simson toe die vyand hom gevang, sy oë uitgesteek, met hom in die openbaar die spot gedryf en hom in die tronk gesit het. Simson kon hierdie tragedie egter voorkom het as hy nie vooraf willens en wetens in die hand van die vyand gespeel het nie. Ons moet voortdurend stryd voer teen die Bose en teen versoekings, want dit kan verwoestende gevolge in ons lewe hê.
Voordat ons die belangrike opdrag tot geestelike oorlogvoering in oënskou neem, kyk ons eers na die verskillende fronte van waar Satan alle mense, veral die Christene wat nie aan hom behoort nie, tot sonde probeer verlei.
1. Die wêreld
Ons leef in ‘n wêreld wat volgens 1 Johannes 5:19 in die mag van die Bose lê. Alle wêreldse sisteme, praktyke en beginsels is verdorwe omdat dit as gevolg van die duiwel se invloed vyandig teenoor die koninkryk van God en sy geregtigheid is. Ons moet dus teen die wêreld gewaarsku word: “Moenie die wêreld liefhê of die dinge wat in die wêreld is nie. As iemand die wêreld liefhet, dan is die liefde van die Vader nie in hom nie. Want alles wat in die wêreld is – die begeerlikheid van die vlees en die begeerlikheid van die oë en die grootsheid van die lewe – is nie uit die Vader nie, maar is uit die wêreld. En die wêreld gaan verby en sy begeerlikheid, maar hy wat die wil van die Vader doen, bly vir ewig” (1 Joh. 2:15-17).
As gevolg van die duidelike teenstelling tussen die wêreld en God se koninkryk, moet ons die wêreld verwerp en teëgaan, en bereid wees om deur die wêreld gehaat te word. Jesus het gesê: “As die wêreld julle haat, moet julle weet dat hy My voor julle gehaat het. As julle van die wêreld was, sou die wêreld sy eiendom liefhê. Maar omdat julle nie van die wêreld is nie… daarom haat die wêreld julle… In die wêreld sal julle verdrukking hê; maar hou goeie moed, Ek het die wêreld oorwin” (Joh. 15:18-19; 16:33).
Ons moet dus nie soos die wêreld word nie. Die rykdom, mag, eer en erkenning van die wêreld moet hoegenaamd nie deur ‘n Christen nagejaag of gesoek word nie, want dit sou ‘n teken wees dat die liefde van Christus nie die belangrikste motivering in sy lewe is nie. As ons net so ryk en belangrik soos die wêreldlinge wil word, dan stel ons onsself aan Mammon dienstig, en Jesus het gesê ons kan nie vir Mammon én die Here dien nie. Ons sal moet besluit wie ons wil dien.
Baie Christene is egter nie vergenoeg as hulle kos en klere het nie, en soek naarstiglik na die weelde, rykdom en gemak van die wêreld. Wanneer hierdie dinge nagejaag word, is dit nie lank voordat sondes soos dobbel, drink, buite-egtelike verhoudings, asook verkeerde gesindhede soos aggressie en magsbeheptheid hulle bemeester nie. Wêreldgelykvormigheid is sinoniem met ‘n sondekultuur waarin die werke van die duisternis floreer.
2. Die vlees
Die groot bondgenoot wat die duiwel en die sonde in baie Christene se lewens het, is die ongekruisigde vlees. Dit is die ou natuur, en as dit nie oorgelewer word om gekruisig te word nie, kan dit ‘n Christen in sonde laat leef. Paulus sê aan die gemeente in Ėfese dat “julle, wat die vorige lewenswandel betref, die oue mens moet aflê wat deur die begeerlikhede van die verleiding te gronde gaan, en dat julle vernuwe moet word in die gees van julle gemoed en julle met die nuwe mens moet beklee wat na God geskape is in ware geregtigheid en heiligheid” (Ef. 4:22-24). Vleeslike Christene wat nog nie hierdie oorgawe gemaak het nie, leef noodwendig onder die mag van die vlees en kan maklik tot sondige dade versoek word.
Paulus het aan die Korinthiërs gesê: "En ek, broeders, kon met julle nie spreek soos met geestelike mense nie, maar soos met vleeslike, soos met klein kinders in Christus. Ek het julle met melk gevoed, nie met vaste spys nie, want julle was nog nie daartoe in staat nie, en julle is nou nog nie daartoe in staat nie, omdat julle nog vleeslik is; want aangesien daar onder julle jaloersheid en twis en twee­drag is, is julle nie vleeslik nie en wandel julle nie na die mens nie?" (1 Kor. 3:1-3). Omdat die vlees verdorwe is en van nature na die wêreld en die sonde neig, is ‘n lewe van geestelike neerlaag, van val en opstaan, die voorland van só ‘n persoon.
Dan is daar ook die verskynsel van teruggevalle Christene wat wél in ‘n stadium geestelik was maar later na ‘n vleeslike toestand veragter het in die genade. Dit maak nie saak of hulle in leerstellige of morele sondes verstrik raak, of in beide nie, die feit is dat hulle uit hul geestelike vastigheid verval het. Paulus sê vir die teruggevalle, vleeslike Galásiërs: “Is julle so onverstandig? Nadat julle met die Gees begin het, eindig julle nou met die vlees?” (Gal. 3:3). In hierdie toestand is hulle ‘n maklike prooi vir verdere versoekings, omdat die vlees in elk geval na die sonde neig. Paulus se vriend, Demas, het uiteindelik die knie voor versoekings gebuig en na die wêreld teruggedraai.
3. Die duiwel
Die invloed van die duiwel op mense se lewens is meesal onregstreeks, deur middel van ‘n verdorwe wêreld wat in sy mag lê en ook deur die begeerlikhede van die mens se sondige natuur. Daar is egter ook dié kere wanneer hy en sy demone regstreekse aanvalle op mense loods. Dit kan die vorm van bose suggesties aanneem, wat as vurige pyle beskryf word wat die duiwel op ons afvuur (Ef. 6:16). Hy kan ook ons omstandighede manipuleer om ons in gevaar of onder versoeking te laat beland. Sy intervensie is meesal egter op die geestelike vlak deur verkeerde gedagtes by ons te plant. In Handelinge 5:3 sê Petrus vir Ananias: “Waarom het die Satan jou hart vervul om vir die Heilige Gees te lieg?” ‘n Christen wat vleeslik is en nie dadelik sy toevlug tot die Here neem nie (Jak. 4:7), sal in die duiwel se hand speel.
Omdat die mens ‘n denkende wese is, reageer hy op alle invloede wat op hom inwerk – ook sondige gedagtes, ongeag die oorsprong daarvan. Elke sondige daad wat deur mense gepleeg word, begin by ‘n sondige gedagte. Ons kan nie help om soms sulke gedagtes te bedink nie, want alle mense word versoek. Ons moet egter nie verkeerde gedagtes aanvaar en uitvoering daaraan gee nie, want dan sondig ons.
Sonde begin dus by verkeerde gedagtes wat hulle oorsprong by die duiwel kan hê, of wat uit ons eie ongekruisigde, sondige natuur met sy hartstogte en begeerlikhede na vore kom, of wat op een of ander wyse van die bose wêreld daarbuite af kom. Indien hierdie gedagte in die naam van die Here weerstaan word, dan oorwin ons in die stryd teen die sonde.
Indien die gedagte egter aanvaar en oor en oor bedink word, dan begin jy regverdiging soek om dit te doen. Nadat jy die saak vir jouself geregverdig het, bedink jy ‘n plan van aksie om uitvoering daaraan te gee. Daarna doen jy die sonde oor en oor en word ‘n slaaf daarvan. Ná die ontvang van die verkeerde gedagte gaan die slagoffer dus deur die regverdigingsfase, die beplanningsfase en die uitvoeringsfase.
Wanneer ‘n toestand van verslawing aan die sonde ingetree het, kan dit slegs met die genade van die Here Jesus deur die gebruik van geestelike wapens oorwin en reggestel word. Paulus sê: “Want hoewel ons in die vlees wandel, voer ons die stryd nie volgens die vlees nie; want die wapens van ons stryd is nie vleeslik nie, maar kragtig deur God om vestings neer te werp, terwyl ons planne verbreek en elke skans wat opgewerp word teen die kennis van God, en elke gedagte gevange neem tot gehoorsaamheid aan Christus” (2 Kor. 10:3-5).
Die hele probleem ontstaan op die gedagtevlak. As daardie verkeerde gedagte gevange geneem en tot gehoorsaam aan Christus onderwerp word, sal dit nooit geregverdig, in die geheim beplan en ook uitgevoer word nie. Kom ons kyk kortliks na die vier stadiums waardeur sonde ontwikkel.
1. Dwalende en onchristelike gedagtes
Verkeerde voornemens en slegte begeertes kan uit die mens se eie onderbewussyn en vleeslike natuur na vore kom, want: “...elkeen word versoek as hy deur sy eie begeerlikheid weggesleep en verlok word. Daarna, as die begeerlikheid ontvang het, baar dit sonde” (Jak. 1:14-15). Dit wat ek met my oë sien, is dikwels die oorsaak van sonde (Matt. 5:28; 1 Joh. 1:15-16). Verleidende gedagtes kan ook uit verkeerde leesstof en opruiende of moreel afbrekende gesprekke voortspruit: “Moenie dwaal nie; slegte gesprekke bederf goeie sedes” (1 Kor. 15:33).
‘n Ander bron van sondige gedagtes is regstreekse beïnvloeding deur die duiwel. Hy kan vurige pyle op jou afvuur (Ef. 6:16) waardeur hy jou gedagtes verwar en onchristelike suggesties by jou plant. Soms kan hierdie gedagtes goed voorkom, maar dan is dit nogtans ‘n bedekte aanval op jou Christelike waardes. Om hierdie rede moet alle gedagtes ondersoek en tot gehoorsaamheid aan Christus onderwerp word. Die duiwel slaag dikwels daarin om Christene se gedagtes geweldig te laat dwaal wanneer hulle bid of na ‘n goeie boodskap luister.
2. ‘n Skans teen die kennis van God
Indien daar nie teen sondige gedagtes weerstand gebied word nie, dan beteken dit dat hulle stilswyend aanvaar en mettertyd in jou hart en verstand gevestig raak. Hierna soek jy morele regverdiging om uitvoering daaraan te gee. Jy beredeneer die saak dan na alle kante toe en begin om jou sondige voorneme goed te praat.
In die proses bou jy ‘n skans vir die leuen in jou lewe, en verset jouself sodoende teen die kennis van God in die Bybel. Jy gebruik en verdraai selfs die Bybel om morele en godsdienstige regverdiging vir jou beplande sondes te kry, deur bv. sekere dade onder die dekmantel van liefde te verberg, of om wraak te neem wat jou nie toekom om te doen nie. Gebruik asb. die Bybel reg en moet dit nooit as ‘n verskoning vir sonde aanwend nie. Die duiwel het ‘n Bybelteks buite verband aangehaal toe hy die Here Jesus versoek het om van die tempel se dak af te spring (Luk. 4:9-11), en hy gebruik nog steeds hierdie metode om die Bybel te verdraai om ‘n skans teen die ware kennis van God op te bou. Só ‘help’ hy jou om in ‘n leuen te lewe en jou deur misleiding teen die basiese waarhede in God se Woord te verset.
Daar is selfs baie predikante in ons tyd wat Bybelse uitsprake ignoreer of verdraai om sondes soos homoseksualisme, buite-egtelike verhoudings, drankgebruik en kompromie met ander gelowe te regverdig, en sodoende skanse vir die sonde te bou.
3. ‘n Plan van aksie
Nadat die sondige gedagte gevestig én ‘geregverdig’ is moet ‘n strategie, of plan van aksie, vir die uitvoering daarvan bedink word. Daar is geen einde aan die vindingrykheid, bose planne, skelmstreke, geheime ontmoetings en knoeiery waarmee mense vorendag kom om uitvoering aan sondige idees te gee nie. As hierdie planne nie verbreek word nie, word hulle uitgevoer en kom die sonde tot volle verwerkliking.
4. ‘n Sondige vesting
Wanneer die sondige daad gepleeg word, word ‘n oorwinning vir die magte van die duisternis in die persoon se lewe behaal. ‘n Vesting word dan vir die betrokke sonde opgerig waarin dit homself ingrawe en verskans. Die persoon word dan ‘n slaaf van daardie sonde en doen dit oor en oor. Dit maak nie saak of dit tabak- of drankverslawing, gewelddadigheid, owerspel, materialisme, leuens, diefstal of wat ook al is nie, maar hierdie sonde kry beheer oor sy slagoffer en regeer hom as’t ware uit die vesting wat in sy lewe opgerig is. Die Here Jesus het gesê: “Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle dat elkeen wat die sonde doen, ‘n dienskneg van die sonde is” (Joh. 8:34). Petrus het gesê: “...want waar ‘n mens deur oorwin is, daarvan het hy ook ‘n slaaf geword” (2 Pet. 2:19). Met verloop van tyd word die verslawing erger, die vesting van Satan word versterk en nuwe vestings kom by.
Die pad van sonde
‘n Voorbeeld van hierdie pad van verleiding is die volgende: ‘n Persoon wat in finansiële nood is, kan versoek word om by sy werkgewer geld te verduister. As hy ernstig is om geestelik oorlogvoering teen die sonde te beoefen, sal hy hierdie gedagte in die lig van God se Woord evalueer en tot gehoorsaamheid aan Christus onderwerp. Omdat die Bybel sê: “Jy mag nie steel nie” (Ex. 20:15), sal hy die gedagte verwerp en oorwinning oor die sonde verkry. Indien hy egter met die sondige voorneme sou voortgaan, dan sal hy in fase 2 die beoogde sonde vir homself regverdig, bv. dat die geld hom toekom omdat hy onderbetaal is, of dat dit net ‘n lening is wat hy later sal terugbetaal. In fase 3 sal hy dan ‘n plan bedink om die geld in die hande te kry, en in fase 4 sal hy die korrupsie pleeg. Dit sal dadelik ‘n mag oor hom kry, en as ‘n slaaf van die sonde sal hy dit oor en oor doen.
Hy kan homself natuurlik weer grondig hiervan bekeer, maar sal die skade wat hy daardeur gedoen het, in die gesig moet staar. Dawid het in só ‘n toestand van teruggevallenheid die volgende gebid: “Verberg u aangesig vir my sondes en delg uit al my ongeregtighede. Skep vir my ‘n rein hart, o God, en gee opnuut in die binneste van my ‘n vaste gees. Verwerp my nie van u aangesig nie en neem u Heilige Gees nie van my weg nie. Gee my weer die vreugde van u heil en ondersteun my deur ‘n gewillige gees. Ek wil die oortreders u weë leer, dat die sondaars hulle tot U kan bekeer. Red my van bloedskuld, o God, God van my heil!” (Ps. 51:11-16).
Dawid kon homself baie verdriet en ellende gespaar het as hy in ‘n vroeë stadium teen sondige gedagtes en begeerlikhede weerstand gebied het, so ook alle ander mense wat aan versoekings toegee. Indien jy ‘n slagoffer van versoekings tot sonde is wat deur die wêreld, die vlees, of dalk deur regstreekse suggesties van Satan na jou toe gekom en jy daaraan toegegee het, vlug dan na die kruis waar alle bande van sonde en ongeregtigheid verbreek kan word. Die Here Jesus het gekom om die werke van die duiwel te verbreek (1 Joh.3:8), en as die Seun jou vrygemaak het, sal jy waarlik vry wees (Joh. 8:36).