SA studentedokters ‘gestrand’ in KubaFoto’s van die studente se verblyf in Kuba wat gedeel is. Die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging (Sama) het ŉ beroep op die regering gedoen om te verseker dat ŉ groep Suid-Afrikaanse studentedokters veilig na Suid-Afrika terugkeer. Die groep van meer as 500 Suid-Afrikaners woon glo omtrent bo-op mekaar, terwyl hulle die afgelope ruk sukkel om net toegang tot behoorlik kos en water te kry. Die studente ontvang sedert Mei vanjaar ook nie meer hul $200-toelaag (sowat R2 900) van die Suid-Afrikaanse regering nie. Dié geld moet hulle in Kuba aan die lewe help hou en moet in Kuba aan hulle betaal word. Luidens berigte is die toelaag egter nie betaal nie weens probleme – glo buite beheer van Suid-Afrika se departement van gesondheid – om die geld na Kuba oor te plaas. Dit sou glo in oorleg met die tesourie en die departement van internasionale betrekkinge en samewerkende regering gepak word. Volgens Sama het die departement gesê die probleem is opgelos en dat die betalings teen Woensdag gedoen sou word. Dit is onduidelik of dit wel gebeur het. “Ons verstaan dat die Covid-19-kwessies gelei het tot uitdagings om die studente huis toe te bring, maar die departement van gesondheid moet alles moontlik doen om hul veilige terugkeer te verseker,” sê dr. Angelique Coetzee, voorsitter van Sama. Intussen sit die studente gestrand in Kuba nadat vorige vlugte om hulle terug huis toe te bring, volgens die departement vertraag is. Coetzee sê die verhale en foto’s van die toestande waaronder die studente moet bly, is hartverskeurend. “Dit maak ŉ mens woedend dat die situasie tot so ŉ mate versleg het. Die departement het ŉ verantwoordelikheid om die welstand en veiligheid van die studente te verseker,” sê Coetzee. “Hoe langer hulle terugkeer vertraag word, hoe erger gaan hul fisieke en geestelike gesondheid daaronder ly en dit is ŉ situasie wat ons nie kan toelaat om te gebeur nie.” Studente is bekommerd dat Covid-19 vinnig kan versprei omdat hulle so na aan mekaar woon. Die meeste studente is van voorheen benadeelde gemeenskappe en steun swaar op die regering se toelaag. Sedert die uitbreking van die Covid-19-pandemie, het hulle situasie erg versleg. Volgens studente moet hulle soms 04:00 opstaan om in ŉ tou te val om enigiets by ŉ winkel gekoop te kry. Na bewering moes sommige van die studente noodgedwonge hul klere verkoop om vir noodsaaklikhede soos toiletpapier te betaal. Die water in hul akkommodasie is glo nie geskik vir menslike gebruik nie en studente moet drinkwater koop. Diegene wat nie meer geld daarvoor het nie, drink noodgedwonge die kraanwater. Water is glo net ŉ paar uur per dag beskikbaar en moet vroegoggend in ŉ emmer uitgeskep word om deur die loop van die dag te gebruik. Die studente is desperaat om na Suid-Afrika terug te keer; nie net weens die omstandighede waaronder hulle tuisgaan nie, maar ook sodat hulle met hul laaste studies by Suid-Afrikaanse universiteite kan begin. Philip van Staden, die VF Plus se woordvoerder oor gesondheid, sê die party het al in 2019 vrae aan die minister van gesondheid, dr. Zweli Mkhize, oor die program gevra. Mkhize is in hierdie stadium met spesiale verlof terwyl ŉ ondersoek na ŉ omstrede tender by die departement voortduur. Van Staden meen die program om studente na Kuba te stuur moes in die eerste plek nooit afgeskop het nie. “Ons het Mkhize gewaarsku dat die staat se finansies agteruitgaan en daar kommer is oor wat sal gebeur as die regering hulle nie meer kan finansier nie. Studenteverblyf in Kuba. “Die departement kan nou nie eens die $200 per maand betaal nie en die ouens sit daar sonder kos of water.” Hy meen die program moet ook nie weer hervat word nie. “Dit is ŉ nuttelose uitgawe wat aan die Kubaanse regering betaal word. Dit mors die belastingbetaler se geld en kan eerder vir programme by bestaande Suid-Afrikaanse universiteite aangewend word.” Maroela Media het ŉ navraag aan die departement gerig, maar nog geen terugvoer ontvang nie. Die departement se kommentaar sal bygewerk word sodra dit beskikbaar is.