‘Bird Island’-boek: Skrywer stel haar kantChris Steyn en Mark Minnie “Dit is nooit te laat vir geregtigheid nie.” Dit is die boodskap wat Chris Steyn, ondersoekende joernalis en mede-outeur van die boek Die seuns van Bird Island, hoop die leser sal ter harte neem by die lees van dié boek. Steyn, wat per e-pos ŉ onderhoud met Maroela Media gevoer het, het gesê sy het die reaksie wat haar en Mark Minnie se boek sou ontlok verwag, maar het nie gedink dit sal die soort debat aanvuur wat nou reeds sedert Sondag op sosiale media daaroor woed nie. In die boek word beweer dat drie voormalige ministers van die Nasionale Party in die 1980’s by pedofilie betrokke was. Mark, ŉ oudspeurder, en Steyn, ŉ voormalige ondersoekende joernalis, beweer in dié boek dat die destydse polisie-ondersoeke na genl. Magnus Malan, ŉ voormalige minster van verdediging, sowel as John Wiley, ŉ voormalige minister van omgewingsake, en ŉ derde minister wat nog leef en wie se naam op regsadvies weerhou word, se betrokkenheid glo verhoed en toegesmeer is. Steyn het gesê sy het die eerste keer van die bewerings bewus geword toe sy ŉ joernalis by die Cape Times was. “Wiley het gesterf en ek is gevra om ŉ opvolg te doen oor die bewering dat daar ŉ verbintenis was tussen sy dood en dié van sy vriend Dave Allen.” Allen, ŉ skatryk vrygesel-sakeman en polisiereservis van Port Elizabeth, was ook glo by die misdade betrokke. Wiley en Allen het hulself albei oënskynlik om die lewe gebring. In die boek word daar ook bewerings gemaak dat hulle moontlik in opdrag van die ministers vermoor is omdat hulle glo inligting gehad het wat die staat erg in die verleentheid kon stel. Talle Suid-Afrikaners wil egter weet hoekom dit Steyn en Minnie 30 jaar geneem het om hul inligting hieroor bekend te maak? “Die redakteurs was in daardie tyd huiwerig om die bewerings te plaas. Jare later kon ek ŉ hoofstuk getiteld “Sex and Death in the Cabinet” daarin afstaan in my boek Publish and be Damned, maar dit is eers nou met Mark wat ook sy kant van die storie stel en met verdere ondersoeke dat ons meer hieroor kon vertel.” Maryna Lamprecht, uitgewer van Tafelberg Uitgewers, het gesê hulle staan by alles wat in die boek geskryf is en het vooraf regsadvies van een van die voorste media-prokureurs in die land ingewin voordat hulle die boek Maandag amptelik uitgereik het. “Minnie het sowat drie jaar gelede besluit om sy storie te skryf en sy manuskrip het in 2016 op my tafel beland. Ek het die manuskrip gelees en navorsing gedoen om te bepaal of die storie waar is. “Ek het ook bewus geword van Chris wat 30 jaar gelede maande lank die storie ondersoek het en met meer as 25 bronne gepraat het om die bewering van molestering te bevestig. Ek het met haar kontak gemaak en gevra om mede-outeur van die boek te wees. ‘Die Seuns van Bird Island’ maak bewerings teen genl. Magnus Malan wat skokgolwe deur die Afrikaanse gemeenskap gestuur het. Foto: En.wikipedia.org. “Ons het ook die gesoute joernalis Marianne Thamm gevra om betrokke te raak by die projek. Sy het gehelp met die redigering en sy het ook die voorwoord geskryf,” het Lamprecht gesê. Volgens Lamprecht het die uitgewers die reaksie wat bewerings in die boek uitgelok het heeltemal verwag. “Ons het baie uiteenlopende kommentaar in die media en op sosiale media ontvang. Oor die algemeen ondersteun die meeste Engelssprekende en swart Suid-Afrikaners die boek, en sê hulle is bly die waarheid word uiteindelik vertel. “Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners is verstaanbaar meer skepties oor die boek en wil nie glo dat dit waar is nie. “Ons is nie verbaas oor die reaksie nie. Dit is verstaanbaar moeilik vir mense om te aanvaar dat ministers, wat deel was van ŉ regering wat jy ondersteun het, by sulke gru-dade betrokke was.” Lamprecht het bevestig die uitgewers is nie regtig bekommerd oor enige regsaksie wat nou moontlik mag spruit uit die onthullings in die boek nie. Wat laat ŉ uitgewer besluit om ŉ omstrede boek uit te gee, of nie? “Ons gee nie ŉ boek uit omdat ons omstrede wil wees nie. Stories kom oor die uitgewery se pad en as dit ŉ storie is wat ons glo ŉ goeie boek sal maak, publiseer ons dit. “Ons skram nie weg van omstredenheid as ons glo dit is die waarheid nie. Ons publiseer niefiksie sonder vrees of vooroordeel. Jacques Pauw, die skrywer van The President’s Keepers, by die bekendstelling van die boek in Pretoria (9 November 2017). Foto: ANA “Verlede jaar het ons The President’s Keepers gepubliseer wat gehandel het oor oudpres. Jacob Zuma en die ANC-regering se korrupsie en staatskaping en vanjaar het ons Die seuns van Bird Island uitgereik want ons glo albei hierdie is belangrike stories wat vertel moet word.” Sy het bygevoeg dit is nog te vroeg om te sê hoe die boek se verkope vaar, maar het gesê die boekwinkels het goeie reaksie ontvang en dit lyk of die boek goed verkoop. Lamprecht het egter benadruk die belangrikste rede waarom Minnie en Steyn dié boek geskryf het, was omdat hulle hoop daar kan een of ander vorm van geregtigheid vir die gemolesteerde seuns wees. “Hulle hoop was dat die boek die slagoffers en mense met meer inligting na vore sal laat kom. “Dit is ook verblydend dat ŉ klomp mense met inligting reeds met Minnie, Steyn en ons as uitgewer kontak gemaak het. Die leidrade word opgevolg en ons hoop en glo dit sal daartoe lei dat slagoffers na vore sal kom en die saak moontlik selfs deur die polisie heropen en ondersoek kan word,” het Lamprecht bygevoeg. Wat het Steyn te sê vir diegene wat die feite in haar boek bevraagteken? “Lees dit en hou jou oog op die koerante vir nog onthullings wat by die bewerings aansluit.” Volgens die aantygings in die boek het die ministers jong bruin seuns na Bird-eiland naby Port Elizabeth gelok met beloftes van werk en duiklesse en daar met hulle gelol. Twee van die seuns het glo nooit teruggekeer van die eiland nie. Die onthullings het ŉ skokgolf deur die Afrikaanse gemeenskap gestuur met talle mense wat Malan verdedig het en die aantygings as loutere snert afmaak terwyl ander weer oor die moontlike waarheid daarvan bespiegel.