Hemochromatose: tekens, behandeling, gevolge
Hemochromatosis is 'n ysterbergingsiekte. Dit word te veel yster in die liggaam gebêre, veral in die lewer en hart. Moontlike gevolge is byvoorbeeld lewersirrose en hartspier siekte. Hemochromatose kan aangebore wees of verkry word. Dit word behandel met bloedvergieting of medikasie (ysterchelators). Vind hier uit oor simptome, oorsake, diagnostiek en behandeling van hemochromatose!
Hemochromatosis is 'n ystergesiekte: 'n balans tussen ysteropname en uitskeiding lei tot 'n ysteroorlading van die weefsel. Veral gevaarlik is afsettings in die lewer en die hartspier, maar ook in die pankreas, vel of pituïtêre klier.
Hemochromatose kan geneties wees en word primêr of oorerflik genoem. Dit moet onderskei word van sekondêre hemochromatose. Dit word verkry deur 'n ander onderliggende siekte. Byvoorbeeld, te veel bloedoortappings in die geval van bloedarmoede (anemie) kan lei tot 'n ysteroorlading in die liggaam.
Die term hemosiderose word soms as 'n sinoniem vir hemochromatose gebruik of as 'n soort voorloper daarvan beskou. Dit is afgelei van hemosiderien – 'n ysterbevattende proteïenkompleks. Yster kan in die liggaam gestoor word in die vorm van hemosiderien, veral in spesiale immuunselle, die makrofage. Hemosiderose kan ook net plaaslik voorkom, byvoorbeeld op die onderpote.
Erflike hemochromatose is die algemeenste genetiese siekte in Noord-Europa. In die algemeen word hemochromatose by een tot vyf uit elke 1000 mense aangetref. Die siekte is verantwoordelik vir tot twee persent van die nuwe gevalle van diabetes mellitus en tot 15 persent van alle lewersirrose. Primêre hemochromatose raak mans tien keer meer gereeld as vroue omdat hulle gereeld bloed verloor en daarom yster tydens die menstruele siklus.
Die yster metabolisme
Yster is noodsaaklik vir die menslike liggaam. Dit speel 'n belangrike rol in die produksie van rooibloedselle asook die oorlewing en groei van selle. Die ysterbalans moet dus deur die liggaam beheer word soos nodig om ystertekort of oorlaaiing te voorkom.
In gesonde mense is die inname en uitskeiding van yster in balans. Die liggaam benodig 25 milligram per dag, veral om rooibloedselle in die beenmurg te ontwikkel. Die meerderheid van die yster wat benodig word, kom van die herwinning van gedegradeerde bloedselle. Die oorblywende behoefte word deur ysterhoudende voedsel gedek. Gesonde mense absorbeer ongeveer tien persent van die yster in die ingewande. Dit is gelykstaande aan tussen een en twee milligram per dag. Geneties-geïnduseerde hemochromatose sal egter tot 20 persent van die voedingsyster verbruik.
Die deurslaggewende stap van die opname van yster is die oordrag van yster vanaf die dermsel na die bloed, wat onder meer deur die proteïen hepcidin beheer word. In die bloed word yster gebind na die proteïne-transferrin.
Die grootste deel van die liggaamsgaar word in die rooibloedselle (hemoglobien), lewer- en immuunselle (retikulo-endoteliale stelsel) gestoor – byvoorbeeld in die vorm van ferritien ('n yster-proteïenkompleks) wat in die bloed opgespoor kan word. Gewoonlik bêre die liggaam een ​​tot vier gram yster – in hemochromatose is dit egter meer as twee keer die hoeveelheid. Dit belas die geaffekteerde organe baie en kan dit tot ernstige komplikasies lei.
Die eerste voor die hand liggende tekens van hemochromatose verskyn meestal tussen die ouderdomme van 40 en 60, dikwels vroeër by mans as by vroue. Daar is egter ook vorme van hemochromatose waarin lewerskade voor geboorte ontwikkel (neonatale hemochromatose). Daarbenewens is daar ook jeugdige vorme van hemochromatose, wat verskyn voor die dertigste lewensjaar. Hierdie jeugdige hemochromatose word hoofsaaklik gekenmerk deur hartversaking en hipofunksie van die gonades.
Die klassieke drie simptome van ystervangs is Diabetes mellitus, lewerskade en velpigmentasie, Dit is maar laat skade. Hulle het nou skaarser geword omdat die siekte meestal vroeër ontdek is. In die vroeë fase van hemochromatose is daar veral spesifieke simptome soos moegheid, buikpyn en ongemak in die gewrig.
Tot 80 persent van diegene wat geraak word, kla van ernstige gewrigsprobleme wat dikwels jare voor die diagnose begin. Tipies word die gewrigte van die middel- en wysvinger in albei hande aangetas, maar ook knie- en heupgewrigte. Die gewrigsprobleme vererger in die loop van die siekte en kan óf inflammatories óf nie-inflammatories van aard wees.
Die lewer is een van die belangrikste ystervoorrade in die liggaam en ook die eerste orgaan wat deur die bloed bereik word nadat dit deur die ingewande geslaag het. 'N Ysteroorlading oor 'n langer tydperk lei tot 'n verbinding van bindweefsel van die lewer en die ondergang van lewerweefsel (lewersirrose). Die tipiese simptome is verlies aan krag, verlies van eetlus, gewigsverlies en gevoel van volheid. Vergeling van die vel en oë en ander vel simptome soos spider nävi, rooiheid en jeuk kom eers voor in die laat stadium.
Ongeveer 30 persent van die gevalle van hemochromatose met sirrose van die lewer ontwikkel tot 'n kwaadaardige lewertumor (hepatosellulêre karsinoom). Dit verhoog die risiko van lewerkanker in hierdie konstellasie met 'n faktor van 100. Ander lewersiektes, soos lewerontsteking, kan die vordering van lewerskade verhoog.
Die vel kan donker word, veral in die oksel. Dit is te danke aan die feit dat melanien (die donker pigment) toenemend in die vel geberg word. Dit word Bronzediabetes genoem. Die velhare, veral in die oksel, is dun.
Die pankreas word ook deur oormatige yster in hemochromatose belas. Eerstens reageer die liggaamselle nie meer op die bloedsuikerverlagende hormoon insulien (insulienweerstandigheid). Later word die insulinselle so beskadig deur die yster dat hulle nie meer genoeg insulien kan produseer nie. Dit veroorsaak diabetes mellitus.
By jong pasiënte is hartskade 'n algemene oorsaak van dood as gevolg van hemochromatose. Ysterneerslae in die hart lei tot spierskade (kardiomyopatie) en hartaritmieë. Dit kan lei tot hartversaking en mislukking met sterfgevaar. As hartspierbeskadiging tydens hemochromatose voorkom, kan die oorplanting nodig wees.
Die verskillende hormonale stelsels van die liggaam kan in wisselende mate deur hemochromatose beïnvloed word. Tipies is 'n hipofunksie van die geslagskliere, die skildklier en die bynierskors. Mans kan impotent raak.
Hemochromatose: oorsake en risikofaktore
Die ysteroorlading is gewoonlik te wyte aan 'n disregulering van ysterinname, 'n versteurde bloedvorming of verhoogde ysterinname, veral deur oortapping (in bloedarmoede = bloedarmoede). Langtermyn intraveneuse of binnespierse ysterinname kan ook lei tot oorlading. Die liggaam kan nie meer soveel yster in 'n stabiele vorm bêre nie. Dit ontvou dan 'n giftige effek op die weefsel.
Kongenitale geenmutasies van proteïene wat die ystermetabolisme reguleer, is die algemeenste oorsaak van hemochromatose in Duitsland. Daar is verskillende vorme van genetiese hemochromatose. In Duitsland kom byna slegs tipe 1 voor, 'n geenmutasie op chromosoom 6 wat die HFE-geen beïnvloed. Die HFE-proteïen wat deur hierdie geen gekodeer word, rem die opname van yster in die derm. Daar word vermoed dat dit die transferrienreseptor in die selle bind en blokkeer. Transferrin is die vervoerproteïen vir yster in die bloed. As dit nie meer aan die reseptor kan bind nie, bevorder dit die vrystelling van hepcidien. Hierdie proteïen belemmer op sy beurt die ysterabsorpsie van die ingewande. As die HFE-proteïen misluk, ontbreek hierdie ysterabsorpsie rem. As gevolg hiervan word te veel yster in die ingewande geabsorbeer. Dit duur egter gewoonlik dekades voordat dit orgaanbeskadiging tot gevolg het.
In die sogenaamde sekondêre vorme van hemochromatose is daar gewoonlik 'n ysteroorlading van die selle van die retikulo-endoteliale stelsel, dit wil sê selle van die immuunstelsel, maar ook van ander organe. Die algemeenste oorsaak is 'n aangebore of verworwe wanfunksionering van bloedvorming, wat gewoonlik geassosieer word met bloedarmoede. Enersyds verhoog dit die liggaam se ysterinname via die ingewande. Aan die ander kant moet bloedoortappings herhaaldelik gegee word in die geval van ernstige bloedarmoede. Dit voeg kunsmatig baie yster aan die liggaam. Byvoorbeeld, 'n jaarlikse ysterinname in die vorm van tablette is selde verantwoordelik vir hemochromatose.
'N Misvorming van die rooi bloedpigment (thalassemie) en 'n abnormale vervormbaarheid van die rooibloedselle (sekelselanemie) kan 'n sekondêre hemochromatose veroorsaak. Albei is genetiese siektes.
Verworwe siektes wat hemochromatose kan veroorsaak, sluit in myelodysplastiese sindroom ('n versteuring in die vorming van beenmurg) en myelofibrosis (bindweefsel hermodellering van die beenmurg). Albei siektes het gemeen dat die omset van die (rooi) bloedselle en dus van die yster aansienlik verhoog word.
Hemochromatosis: ondersoeke en diagnose
Pasiënte sien gewoonlik nie vroeg in die stadium van hemochromatose op nie. Vroeë tekens soos gewrigsprobleme of moegheid is nie spesifiek nie. In die meeste gevalle word hemochromatose óf per ongeluk in bloedtoetse ontdek wat bewys lewer van 'n ystertekortversteuring. Of die diagnose van ysterbergingsiekte word gemaak deur sistematiese sifting (deur familielede) vir abnormaliteite.
Om 'n hemochromatose op te klaar, sal die dokter eers die mediese geskiedenis (anamnese) verhoog. In gesprek met die pasiënt sal hy vrae stel soos:
Was vorige bloedtoetse opvallend?
Is ysterbergingsversteurings in u gesin bekend?
Ly u aan gewrigspyn of moegheid?
Het u maag- of hartprobleme?
Tydens die fisiese ondersoek let die dokter veral op tekens van skade aan die hart en lewer, sowel as verhoogde pigmentasie van die vel (Bronzediabetes). Gesamentlike klagtes op die wysvinger en middelvingers is ook tipies vir hemochromatose.
Laboratoriumwaardes in die bloed
Die doel van die bloedtoetse is die beoordeling van die ystergewig. Die drie belangrikste parameters in die diagnose van hemochromatose is ystervlakke in serum, ferritien en transferrinversadiging. Die bloedmonster moet soggens nugter geneem word.
verhoog yster konsentrasies versterk die vermoede van hemochromatose in die bloed. Selfs met normale ystervlakke kan 'n ystergesiekte nie veilig uitgesluit word nie.
Die proteïen Ferritin gee beter inligting oor die ysterinhoud in die liggaam. Ferritin is die opbergbaarheid van yster. Lae vlakke dui op ystertekort. Verhoogde vlakke dui op 'n verhoogde ysterberging. Hoë vlakke van ferritien kan egter ook verklaar word deur inflammasie en kwaadaardige siektes. Om hierdie rede kan die ferritienwaarde nie beoordeel word nie, as die inflammatoriese parameters terselfdertyd verhoog word.
Ferritin is belangrik, nie net vir diagnose nie, maar ook om die sukses van hemochromatose-terapie te bepaal.
Die derde belangrike ysterparameter m bloed is die transferrin volop, In die bloed word die meeste van die yster aan transferrin gebind. Om hierdie rede meet u hoeveel van die transferrin met yster gelaai is. Daar word vermoed dat transferrin-versadiging van meer as 45% as gevolg van hemochromatose is. By 'n versadiging van meer as 60 persent is die vermoede selfs baie sterk. Normale transferrienversadiging skakel hemochromatose feitlik uit.
As 'n pasiënt 'n verhoogde konsentrasie van ferritien en 'n hoë versadiging van transferrin het, is die vermoede van 'n ystergesiekte naby. Om dit te bevestig, moet 'n genetiese toets uitgevoer word.
In die geval van opvallende ysterbloedwaardes is die volgende stap 'n genetiese ondersoek. Eerstens word daar getoets of daar 'n mutasie van die HFE-geen (C2828Y) is. Elke mens het twee kopieë van hierdie geen, een van moeder en vader. Slegs as albei kopieë deur 'n mutasie (homosigotiese draers van die geenmutasie) beskadig word, word die hemochromatose van die diagnose verseker, en dit kan van die verwydering van 'n weefselmonster uit die lewer verwyder word (lewerbiopsie).
As slegs een kopie van die geen beskadig is (heterosigotiese draers), bly diegene wat geraak word meestal gesond, maar moet dit gereeld ondersoek word. As sulke heterosigotiese draers egter simptome van hemochromatose of lewerskade toon, moet 'n lewerbiopsie of 'n ander genetiese toets uitgevoer word. As biopsie dui op bewys van ystergesiektes, kan ander bekende mutasies in ystermetabolisme gesoek word.
Genetiese vorme van hemochromatose moet familielede vir hemochromatose insluit.
Deur 'n klein stukkie weefsel uit die lewer (biopsie) te neem, kan die toestand van die lewer en die ysterinhoud daarvan (Berliner-Blau-reaksie) lukraak gekontroleer word. Die ysterinhoud kan gegee word as 'n lewer yster konsentrasie of as 'n lewer yster indeks. Laasgenoemde ontstaan ​​wanneer 'n mens die leweryster-konsentrasie deur die ouderdom verdeel.
Vandag kan die biopsie vervang word deur moderne tegniese prosedures wat nie die verwydering van weefsel benodig nie. Moontlike metodes is lewer-ultrasonografie en magnetiese resonansbeelding (MRI) van die lewer. Die lewerabsorbering maak gebruik van die magnetiese eienskappe van yster. Die proses is egter baie duur en word selde gebruik. Met behulp van MRI kan die ysterinhoud eers in die laat stadium geskat word
Om die funksie en toestand van die lewer te bepaal, moet gereelde bloedtoetse en ultraklankondersoeke uitgevoer word. As die lewer reeds tekens van sirrose het, moet die konsentrasie van α-fetoproteïen in die bloed ook bepaal word as 'n merker vir kwaadaardige degenerasie van die lewerweefsel.
Hartspierbeskadiging en hartaritmieë, wat kan lei tot hartversaking, is 'n moontlike doodsoorsaak in hemochromatose. Die hartfunksie moet dus gekontroleer word met 'n spesiale ultraklankondersoek (echokardiografie) en 'n elektrokardiogram (EKG). Met 'n magnetiese resonansondersoek kan die ysterinhoud en die toestand van die hart geskat word.
Ten tyde van die aanvanklike diagnose of aanduidings van afwykings in die endokriene stelsel, moet toepaslike ondersoeke gedoen word. Byvoorbeeld, vermeende hipoglykemiese, skildklier- of bynierbarkseenhede moet gemeet word om die vlakke van die ooreenstemmende hormone in die bloed te bepaal.
Die doel van hemochromatose-terapie is om die ysterbelasting op die liggaam te verminder om die progressie van hemochromatose te voorkom. Daar is twee belangrikste terapieë beskikbaar:
Bloedvergieting / Erythrozytapherese
Bloedverligtingsterapie en eritrosietaferese
Bloedverligtingsterapie (flebotomie) word hoofsaaklik gebruik vir geneties geïnduseerde hemochromatose. Vir hierdie doel word ongeveer 500 milliliter bloed gereeld uit 'n aar verwyder. Sowat 250 milligram yster kan per bloedvergieting uit die liggaam verwyder word. Simptomatiese hemochromatose bevat ongeveer 10 tot 30 gram yster in die liggaam. Om die ysteropberging weer op normale vlak met 'n ysterinhoud van tot vier gram terug te bring, is dit nodig dat 40 tot 120 bloedvloeiings oor 'n periode van een tot twee jaar nodig is.
Aan die begin word die bloedvergiftiging een of twee keer per week uitgevoer. Vir opvolging word die bloedkonsentrasies van ferritien en die rooi bloedpigment (hemoglobien) gereeld gemeet. Lae hemoglobien dui op bloedarmoede. Dan moet die behandeling moontlik onderbreek word.
As die konsentrasie van ferritien in die bloed genormaliseer is, is daar vier tot agt jaarlikse bloedvlekke.
As familielede van 'n pasiënt met genetiese hemochromatose verhoogde vlakke van ferritien het, kan hulle voorkomende flebotomie ondergaan.
Op dieselfde beginsel as bloedverlating is gebaseer Erythrozytapherese, In teenstelling met bloedvergieting word die onttrekte bloed egter meganies hier geskei: slegs die rooibloedselle word verwyder en die oorblywende bloedkomponente word na die liggaam terugbesorg. Hierdie metode word onder andere gebruik by pasiënte met bloedarmoede weens rooibloedselle defekte.
Geneesmiddelterapie van hemochromatose is veronderstel om die uitskeiding van yster via urine en ontlasting te verhoog. Dit word bereik met sogenaamde chelatiemiddels of chelators. Dit is stowwe wat yster bind en dan daarmee uitgeskakel word. Dit word hoofsaaklik in hemochromatose vorms wat met bloedarmoede geassosieer word, gegee. Omdat bloedvergieting nie moontlik is nie. Die meeste terapie word met hoë serumferritienvlakke of met 'n leweryster-konsentrasie bo die drempel begin. Dit moet gewoonlik lewenslank voortgesit word. Slegs selde normaliseer die bloedvlakke van die ystergewig soos ferritien.
Behandel met chelateringsmiddels Voordele en risiko's word altyd versigtig deur nuwes geweeg. Daar word vermoed dat die aktiewe bestanddele die groei van kinders belemmer. By volwassenes is simptome van die spysverteringskanaal, veluitslag en 'n toename in die lewer-ensiemkonsentrasie in die bloed tipiese newe-effekte. Ook binne- en gesigstoornisse, koors, hoofpyn en gewrigsklagtes kan voorkom.
As terapie met ysterchelators nie goed genoeg werk nie, as daar ernstige hartskade aanwesig is, of as daar 'n ander rede is vir die vinnige eliminasie van yster, kan geneesmiddelterapie versterk word. So 'n intensiewe behandeling moet in gespesialiseerde sentrums gedoen word. Die chelateringsmiddels word dan gedurig 24 uur onder die vel of in die aar ingespuit. 'N Langer intensiewe dosis op hierdie manier is ook moontlik.
swanger vrou moet nie met chelaatvormende middels behandel word nie. Vanaf die vierde maand van swangerskap kan die behandeling egter moontlik (onder streng oorweging) weer opgeneem word. In hierdie geval is 'n close-up ondersoek van die swanger vroue absoluut noodsaaklik. Swanger vroue met hemochromatose moet advies in gespesialiseerde sentrums soek.
Wat bring 'n ysterdieet?
'N Streng ysterarm dieet is baie moeilik om te onderhou en slegs effens effektief. Om hierdie rede word geen spesiale hemochromatose-dieet aanbeveel nie. Dit word egter aanbeveel om afstand te doen van ysterryke voedsel soos afval. Daar moet ook op gelet word dat koffie en tee die opname van yster kan verminder, terwyl die verbruik van alkohol, meer yster in die ingewande opgeneem word. Rooiwyne kan ook ryk aan yster wees. Daarom moet alkohol soveel as moontlik vermy word. Dit is die beste om swart tee as drankie tydens maaltye te gebruik om die ysterinname uit die dieet te verminder. Die inname van vitamienaanvullings word nie aanbeveel nie.
In die laat stadiums van hemochromatose met ernstige lewer- of hartskade, kan orgaanoorplanting noodsaaklik wees. Hemochromatose (neonatale hemochromatose), wat sedert geboorte bestaan, is die algemeenste rede vir leweroorplanting gedurende die eerste drie maande van die lewe.
Hemochromatosis: siekteverloop en prognose
Deur bloedvlakke te meet wat die ystergewig weerspieël, is die vroeë opsporing van hemochromatose moontlik. As die siekte vroeg opgespoor en behandel word – voor laat skade soos sirrose van die lewer, kardiomiopatie of diabetes mellitus, is daar 'n normale lewensverwagting.
Die prognose is aansienlik erger as die hemochromatose laat opgespoor word of nie behandel word nie. Selfs as gereelde bloedoortappings weens bloedarmoede nodig is, kan hemochromatose vinniger vorder. Die meeste gevrees is ernstige hartskade wat kan lei tot (skielike) hartversaking wat lei tot die dood. Gereelde monitering van orgaanfunksies, veral van die hart en lewer, is dus noodsaaklik.
Lewervergroting en verhogings van lewerensieme neem gewoonlik af in 'n suksesvolle behandeling van hemochromatose. Laat effekte soos diabetes mellitus of hartskade kan egter amper deur die behandeling verbeter word. Ten spyte van terapie, bly die gewrigsklagtes en testikulêre hipofunksie nie. Die behandeling kan egter simptome soos pyn en moegheid en dus die lewensgehalte verlig hemochromatoseVerhoog die getal mense wat geraak word aansienlik.