Die politieke misbruik van woordeDr. Pieter Mulder. (Argieffoto: DoC) Hoekom het een land ŉ minister van verdediging en die ander land ŉ minister van oorlog? Wat die ministers doen is tog presies dieselfde. Die verskil lê in die woordkeuse. Propagandiste steek graag hulle werklike bedoelings agter mooi woorde weg: ŉ Minister van verdediging wat oorlog maak, klink darem baie beter as ŉ minister van oorlog. “ŉ Joernalis en ŉ verantwoordelike kieser moet krities kan lees en luister,” was my boodskap aan my kommunikasiekundestudente in my doseerdae. Kan jy die werklike betekenis agter woorde raaksien? Enkele voorbeelde In die Verenigde Nasies se verslae lees ek van ekonomies agterlike lande wat dan onder-ontwikkelde lande word om daarna minder ontwikkelde lande te word en te eindig as ontwikkelende lande. Verskillende mooi woorde maar die probleem bly dieselfde. Laurent Kabila het in 1997 president Mobutu Sese Seko gekritiseer weens ŉ gebrek aan demokrasie in Zaïre. Kabila raak daarna met geweld van Mobutu ontslae. Sy eerste besluit as nuwe president is om “Zaïre” se naam te verander na die “Demokratiese Republiek van die Kongo”. Sy tweede besluit was om alle politieke partye te verbied. Hoe demokraties was dit? Voor Duitsland se eenwording het ek ŉ heftige argument met ŉ Amerikaner. Op TV moedig hy die kommunistiese Oos-Duitse atlete aan en hy jou die Wes-Duitse atlete uit. Sy argument: “Oos-Duitsland is aan Amerika se kant omdat ‘demokraties’ deel is van hulle amptelike naam: ‘Die Duitse Demokratiese Republiek’. Die ander Duitse atlete moet dan die kommuniste wees wat die haatlike Berlynse muur gebou het,” redeneer hy verkeerdelik. Enkele Suid-Afrikaanse voorbeelde Andrew Mlangeni is in 1964 in die Rivonia-verhoor saam met Nelson Mandela skuldig bevind en na Robbeneiland gestuur. Hy is onlangs dood. Ek het hom in die parlement leer ken as ŉ altyd vriendelike senior ANC-lid. In 1964 het die koerante na hom as ŉ “terroris” verwys omdat hy militêre opleiding in die buiteland gehad het en deel was van ŉ ANC-beplande geweld- en sabotasiepoging teen die destydse NP-regering. In die media is hy vandag ŉ “vryheidsvegter” en nie ŉ “terroris” nie. Om te weet wat die polities korrekte woorde is om te gebruik, hang dus meer af van die datum, 1964 of 2020, as van die inhoud daarvan. As jy by die ANC gewild wil wees, praat jy ook vandag van die “NP-regime” – nie “NP-regering” nie. ŉ “Regime” is ŉ tipe onwettige regering! “Regstellende aksie” val in dieselfde klas. Jy durf nie daarna as “verkeerdstellende aksie” verwys net omdat jou kind met agt onderskeidings nie vir medies gekeur is nie omdat sy wit is. Ook die briljante eerste span hoërskool losskakel mag nie kla as die derde span se losskakel vir die Craven-week-rugbyspan gekies word nie. Dit is tog “regstelling” en nie “verkeerdstelling” nie, argumenteer die ANC. Vir my klink dit soos “gedwonge verkeerdheid” en ŉ yslike onreg wat ŉ nuwe geslag van wit gegriefdes skep. Jy is ook in die moeilikheid as jy na “swart bemagtiging” as “elite bemagtiging” verwys omdat minder as 10% swart mense in 25 jaar daardeur bevoordeel is. As jy swart is beteken dit tog sekerlik dat jy wel bemagtig gaan word. Jou beurt kom – jy moet net nog ŉ bietjie wag terwyl jy steeds vir die ANC stem. So van “beurt” gepraat. “Beurtkrag” is net so ŉ mooi woord. Beurtkrag klink so billik. Elkeen kry ŉ beurt. Wees net bietjie geduldig – jou beurt kom. Maar ek is uiters gefrustreerd want ek ervaar dit nie so nie. Ek sit in die donker, kan nie my werk doen nie, kan nie kos maak of TV kyk nie terwyl my vleis sleg word in die yskas sonder krag. Dit is nie “beurtkrag” nie – maar “geen krag”. Met die invul van elke regeringsvorm moet ek aftik of ek ŉ “African, wit, bruin of Asiër is. Skelm gekose woorde. Hoekom? Dit beteken net “Africans” kan van hier wees. Al die ander is vreemdelinge wat hier in Afrika net geduld word. Die fout met hierdie woorde is dat hulle appels met pere meng. Óf jy moet kleure alleen gebruik soos swart, wit en bruin, óf kontinente Afrika, Europa of Asië. Nou word dit gemeng. Ek is wit, maar ek is ook woonagtig in Afrika met geen ander paspoort nie. ŉ Laaste geskiedenisvoorbeeld Die Anglo-Boereoorlog het van 1899 tot 1902 plaasgevind – of is dit die Suid-Afrikaanse oorlog soos die ANC-regering dit herbenoem het? Hoe kan dit die Suid-Afrikaanse oorlog wees as Suid-Afrika eers in 1910 tot stand gekom het? My ouma, wat in die konsentrasiekamp was, het met jou geraas as jy daarna verwys het as “Boereoorlog” of “Anglo-Boereoorlog”. Dit is die “Engelse oorlog” want hulle het dit veroorsaak, het sy tot met haar dood volgehou. As jy vandag aan debatte in die media of op sosiale media wil deelneem, word van jou verwag om te weet watter woorde is reg en aanvaarbaar en watter nie. “Verkeerd praat” is ŉ groot sonde. “Verkeerd praat” is die teenpool van “politieke korrektheid”. Mark Fish, Pat Symcox en Boeta Dippenaar het die afgelope tyd dit gewaag om hulle mening oor #BlackLivesMatter uit te spreek. Omdat die woorde wat hulle gebruik het en hulle menings oor die saak van die sogenaamde konsensusmening afgewyk het, is hulle op sosiale media gekruisig en gevloek. Min ruimte word gelaat vir die sogenaamde “oop gesprek”. ŉ Impulsiewe leier weet nie altyd wat hy sê nie. Daarteenoor weet ŉ strategiese leier presies wat hy nie sê nie. Daarom moet ŉ joernalis of kieser ook die vermoë ontwikkel om te luister vir wat berekend weggelaat is. President Cyril Ramaphosa se swye oor plaasmoorde val in dié kategorie. Sy swye kan nie meer as ŉ onskuldige neutrale standpunt beskou word nie. As van een taal na ŉ ander getolk word, verander woorde se betekenis ook maklik. In hierdie swaarmoedige tye moet ek miskien op ŉ ligter trant afsluit: Regter Theunie Steyn wou met sy eerste toespraak as nuwe administrateur van die destydse Suidwes-Afrika (nou Namibië) die inwoners met sy onpartydigheid beïndruk. Onwaar skinderstories het gelui dat die Broederbond en Vrymesselary in Suidwes-Afrika se sake inmeng. Daarom spring hy in Engels weg met: “I have never been a member of the Broederbond.” Tolk: “Die man sê hy het nie broers nie en het nooit broers gehad nie.” Regter Steyn: “And I have never been a Freemason.” Tolk: “Die man sê hy bou nie verniet nie.” As die ANC maar net meer wou bou en minder propagandawoorde gebruik en minder afbreek, sal dit ook beter gaan. John Arbuthnot, ŉ Skotse skrywer en medikus van die 18de eeu, is reg toe hy gesê het: “Alle politieke partye sterf uiteindelik deur hulle eie leuens te glo.”