air max nike air flight classic, Nike Free 5 V3 Womens Running Shoes 013,prijs nike air max,populair, air max nike free kopen oorspronkelijke ontwerp
Home >> Nike Air Max >> Nike Free Schoenen >> Nike Free 5.0 V3 Dames >> Nike Free 5 V3 Womens Running Shoes 013,prijs nike air max,nike air max 1 safari,top search
Nike Free 5 V3 Womens Running Shoes 013,prijs nike air max,nike air max 1 safari,top search
Model: Nike Air Max 007599
7398 aantal op voorraad
goedkope nike air max classic nike air max nike free schoenen nike free 5.0 v3 dames , nike free 5 v3 womens running shoes 013,prijs nike air max,nike air max 1 safari,top search nike air max winkel,klassiekers
Air_Max_Nike_95_Sneakers_022,nike air max 1 bestellen,outlet nike air... 12,298,379 members (52,730 online)
516.1K views2K downloads176 bookmarked
greetings Last Visit: 31-Dec-99 18:00 Last Update: 27-May-16 22:00Refresh123 Next » Versindaba » Wilhelm Knobel
Posts Tagged ‘Wilhelm Knobel’
Marius Crous. Wilhelm Knobel – `n meditatiewe worsteling met psigose
In die sesde gedig van die siklus “Bloedsteen” skryf Wilhelm Knobel:
sy woorde klink nie meer nie
het toorwoorde geword wat hól weerklink:
die ingang van die ore is gesluit
(maar almal praat) vir wat hý het om te sê (p. 36)
En hierdie woorde wil ek amper as profeties lees, as selfkommentaar deur die digter-spreker oor sy lot as digter, nie net in sy vers nie, maar ook in die gekanoniseerde poësie. Knobel se werk word deur Kannemeyer (2006: 404) as verwant aan die Nederlandse Vijftigers bestempel en hy wys ook op die temas van “die eensaamheid van die allenige mens”. Naas “Elegie” klink Knobel se woorde nie eintlik meer in gesprekke oor die Afrikaanse poësie nie. In 2006 het die bundel Twee siklusse verskyn om Knobel, wat in 1974 oorlede is, se 70ste jaar te herdenk. In haar bespreking van hierdie bundel wys Louise Viljoen op Wilhelm Knobel se posisie binne die kanon en skryf sy soos volg: “Dit is belangrik om sy posisie tussen die ander skrywers van Sestig in kaart te bring” want volgens haar is daar by Knobel, net soos by die ander Sestigers, “`n worsteling met die spanning tussen tradisie en vernuwing”. Interessant noem Viljoen ook wat sy as “voorwerk” by Knobel bestempel, naamlik sy intertekstuele gesprekke met Breytenbach, die Katolieke mistiek wat later by Cussons sou voorkom, asook sy siektegeskiedenis wat gevolg sou word deur `n bundel soos Komas uit `n bamboesstok. Inderdaad, dit wat hy het om te sê, moet bo die gepraat van andere gehoor word.
In `n gedig soos “Vir my Moeder, Kersfees 1959” wat die Tweeluik-bundel inlei, kry die leser reeds te make met die komplekse persona van Knobel. Enersyds is hy die onderdanige seunfiguur wat vol piëteit met die moeder (en die Moeder Maria terselfdertyd) praat, maar andersyds is hy die belese digter wat die donker nag van die siel koppel aan `n reeks digtersfigure: Rilke, Supervielle, Nerval, Novalis en Achterberg – selfs so ver terug as Dante. Maar terselfdertyd is daar ook die besinning oor die metafisiese en die Calvinistiese sondebeheptheid op `n werf wat later by Cussons vol “haelwit selfgeregtigheid” sou word.
Laasgenoemde sluit aan by een van die deurlopende stylgrepe in die werk van Knobel, naamlik die verdringing van die digterlike diskoers deur die diskoers van die metafisika. So word die tikmasjien se getik verdring deur “Vader-ons in die hemel / laat u naam geheilig word” (20), met sy sielvolle toëiening van die goddelike of die aanwesigheid van frases uit die Bybel gesiteer in Latyn wat handel oor edelgesteentes. Die gedig word in die verband dikwels `n tipe mistieke binnespraak, `n uitroep van smagting na die alomteenwoordige “Deus Omnipotens” (30).
Of soos in die gedig “Die slinkse” (31) waar die “brein se lig té helder brand” in die donker nag van die siel en daar na die talisman van die bloedsteen gesoek word. Net om verdring te word deur die superego van die Oupa wat uitroep, “Met God spring ek oor `n muur”. Ironies, want net direk daarna verwys die sprekende instansie in die gedigna die “wit pil en die blou pil” wat gesluk moet word om die stemme wat skielik “almal praat” te help verjaag.
Die bloedsteen wat as `n deurlopende simbool in die siklus voorkom, is volgens Knobel in `n nota wat ingesluit is by die bundel, vir hom “beeld van die skoonheid” of van “die skoonheid as gesuiwerde smart, of pyn’ (53). Die spatsels rooi van die steen gloei in kontras met die groen en die steen word dus `n ineenwewing van die hartstogtelike en die afsydige. So word die magiese krag van die bloedsteen ( die ring wat die digter gedra het, het ook so ‘n steen bevat) in die gedig “Op pad na die kantoor” so verwoord:
Het jy die Bybels
En sit die bloedsteen styf om jou vinger
Die bloedsteen sal wél die pad terugvind
En rustig gloei
En woorde vooruitstuur
Om deure oop te maak
En elke obstruksie wat gelê is op jou pad
Te toor. (42)
Net so word die herhalende gebruik van frases uit Kerklatyn ook aangewend as ‘n tipe besweringsmiddel teen dit wat bedreig. Elders praat die digter immers van die “bloedsteenwoorde” wat “rite” word (46) en word die poësie se rituele en magiese woordkrag beskou.
In dieselfde gedig wat ek aan die begin aangehaal het, kom die formulieragtige Kerklatyn weer sterk na vore. Die gedig word gesitueer in een van daardie abjekte ruimtes, naamlik `n kantoorgebou, en die spreker word uitgelewer aan `n groep kantoorwerkers wat hom nie verstaan nie. Sy tog deur hierdie kantoorlabirint, is erg Kafka-esk en word deurspek met sy Latynse prewelspraak. Selfs die talismansteen kan hom nie red van die aanslag nie en die Nag wat onverwyls naderkom.
Asof hy tot `n introspektiewe totstilstand kom, merk hy op:
Jy praat te veel / ek moet luister na die stilte / één word met die Stilte. (37)
Want in die Stilte met `n hoofletter kom hy tot selfkennis en sal mettertyd soos `n soort profeetfiguur kan praat en almal sal na sy woorde luister.
Die worsteling is nie net met die self nie, maar ook “met die Dier” , die ouwêreldse serpent en diaboliese Satan en wel op die “koue sementblad”, “die vloer van die stortkamer”; `n worsteling met die innerlike demoon met wie hy in kompetisie is. Daar word ook in die gedig genoem dat hy nie soos Jakob vanouds met die Engel geworstel het nie, maar met die Dier.
Wanneer hierdie mistikus dan weer hom tot die wêreld wend, het hy “skemerende oë”, oë wat tekenend is van die innerlike omwenteling en probeer hy dit versteek agter `n sonbril (39).
In die gesprek rondom Knobel se werk word dikwels verwys na die bipolariteit en die psigotiese aard van sy persoonlikheid. Die skakel tussen psigose en kreatiwiteit is niks nuuts nie. Kaufman en Baer meen byvoorbeeld dat psigotiese persoonlikhede aangetrokke voel tot die digkuns, veral vanweë die persoonlike aard daarvan. Kreatiwiteit, die ooraktiewe verbeelding is alles kenmerkend van hierdie tipe persoonlikheidtrek. Maar soos Matthew P Rick ook tereg waarsku, is daar `n direkte korrelasie tussen psigose en kreatiwiteit, maar die een is nie noodwendig die oorsaak van die ander nie.
Maar dis nie net die skryfdaad wat dien as `n afweermiddel om die ooraktiwiteit in die psige te besweer nie, dit is ook die musiek. Opvallend dat Beethoven en Wagner en Stravinsky, wat glo die maag omkrap (49) nie gespeel word nie, maar komponiste soos Mozart, Haendel, Bach en Vivaldi – almal trouens komponiste wat onder meer kerkmusiek gekomponeer het. Ook skilderye van Wallace, Sash, Louttre en Zuidema (51) kalmeer die gees.
Knobel se poësie lees myns insiens soos een lang vergestalting van wat Johannes van die Kruis “die donker nag van die siel” noem. Dit word `n inkantatiewe meditasie, `n byna New Age vermenging van Katolisisme, Calvinisme en `n Zen-geïnspireerde inkeer op die self en `n luister na die stilte. Tussendeur is dit asof die meditasie onderbreek word met `n egogerigte skel op kritici of op diegene wat nie die sprekende instansie verstaan nie, maar dan keer hy telkemale terug na die stilte. Grotendeels geskied hierdie meditasie tydens die skryfproses en wanneer die tikmasjien ophou tik, luister selfs die “half-verdroogde asters” in die blompot.
Hoe naby aan Johannes van die Kruis se oorspronklike teks is Knobel se werk nie. Vergelyk die openingswoorde van Johannes van die Kruis se gedig:
When all my house lay long in stilled repose
Of soos Knobel dit self gestel het in sy toeligting: “Ek het die stilte lief en soek dit: tog vrees ek dit, want dit verberg … die Uiteindelike en Absolute stilte.” Daarmee bevind ons onsself in die wêreld van die mistiek en die kontemplasie. Die Zen-stilte wat voortgesit sou word deur Breyten Breytenbach, die Katolieke deur Cussons of die Neo-Calvinistiese mistiek van Cloete. Gewis toorwoorde wat steeds opklink.
(c) Marius Crous
Nota: Hierdie lesing was aangebied tydens Wilhelm Knobel 75 as deel van Versindaba 2010.
Posted in Uncategorized | Comments Off on Marius Crous. Wilhelm Knobel – `n meditatiewe worsteling met psigose
Wilhelm Knobel gehuldig by Versindaba
Wilhelm Knobel, die vroeë Sestiger-digter, sou op 26 Oktober vanjaar 75 jaar oud geword het.
Tydens Versindaba op Saterdag 18 September sal Emeritus Professor Deon Knobel, die jongste broer van die digter, om 14.00 in die Ou Hoofgebou saam met dr. Marius Crous van NMMU deelneem aan ŉ huldigingsprogram vir die digter. Knobel gaan oor persoonlike aspekte van sy broer se lewe praat terwyl Crous ŉ oorsig van die digter se werk sal lewer.
As jongste broer het Deon van vroeg af Wilhelm se vreugdes, teleurstellings en dikwels moeilike dae van siekte meegemaak.
Nadat sy studentejare op Stellenbosch onderbreek is deur ŉ stryd met bipolariteit, keer Wilhelm in 1955 terug na die Universiteit en behaal ongeëwenaarde sukses in sy volgende vyf jaar van studie. Twee honneursgrade – in Filosofie (1958) en Frans (1959) – word albei cum laude aan hom toegeken. Op grond van hierdie prestasies word ŉ beurs vir studie aan die Sorbonne in Parys deur die Franse regering aan hom toegeken. In 1962 vergesel Deon sy broer uit Frankryk na Suid-Afrika na ŉ massiewe bipolêre aanval en siekte.
Met die onverwagte en voortydige dood van Wilhelm op 4 Januarie 1974 op die betreklike jeugdige ouderdom van 38 jaar, het Deon onmiddellik die uitdaging en verantwoordelikheid aanvaar om toe te sien dat sy totale nalatenskap, insluitende sy versameling skilderye en veral sy nagelate dokumente en manuskripte, nie verlore gaan nie.
Sedert sy aftrede in 2004 as professor in Regsgeneeskunde aan die Universiteit van Kaapstad is toegewyd aandag gegee aan die sortering, ordening en klassifisering van die groot aantal nagelate gedigte, briewe, resensies en huldeblyke wat na sy dood in die media verskyn het.
Deon Knobel het sedert 2005 reeds drie publikasies oor sy broer se werk die lig laat verskyn, naamlik Twee siklusse; en skielik is dit aand, ŉ elegiese liedsiklus deur die komponis Hendrik Hofmeyr, met vyf gedigte van Wilhelm; Wilhelm Knobel die ongewapende man – van kindertyd tot sterwenstyd, ŉ vers-biografie” waarin sy lewe en werk deur middel van sy eie gedigte weergegee word. ŉ eperkte aantal kopieë van die twee boeke en ŉ D van die liedsiklus, met die komponis aan die klavier en André Howard as bariton-solis, sal na die Versindaba-aanbieding te koop aangebied word.
Daar is reeds ver gevorder met die seleksie van gedigte vir ŉ oorkoepelende Knobel-versamelbundel, sowel as die samestelling en skryf van ŉ “plakboek-biografie”. By die Versindaba-geleentheid sal Wilhelm Knobel se dokumente amptelik oorhandig word aan die Dokumentasiesentrum van die Universiteit Stellenbosch se J.S. Gericke-biblioteek.
Klik hier vir die volledige Versindaba-program. Besprekings kan gedoen word by Computicket. Kaartjies is ook by die deur te koop.
@ Woordfees / Versindaba 2010
Posted in Artikels, essays, e.a. | Comments Off on Wilhelm Knobel gehuldig by Versindaba
Wilhelm Knobel – vertaling in Engels
Wilhelm Knobel – vertaal deur Tony Ullyatt
carry it carefully over the stony road
he’ll shift in the coffin just now
and try to sit upright with his crushed-in chest
it must be stifling to lie so still
without being able to breathe
and all that earth above you perhaps
only when it’s night
can he leave his quiet resting-place
and amble over the land
and allow his eye to go over the cattle
but before daybreak begins to glow over the yard
and the first sparrows begin chirping in the orchard
he must return
and assume the prescribed position
with his hands crossed over his chest
and only a grass seed on his pajama leg
as witness to his nocturnal wandering
Wilhelm Knobel (26.10.1935-06.01.1974)
Six translations for the 36th anniversary of his death
a small swallow flies around the room
the woman in the black frock sits at the machine and works
now that he is dead the house is still
the flowers on the grave have long since wilted
day by day visitors become fewer
the small swallow flies round the room desperately
the woman in the black frock feeds material feverishly to the needle
just now she can drink a pill with her tea
the cherry tree in front of the window is almost stripped bare
by weaver birds:
one day soon it will be autumn
the telephone rings and rings
the woman in the black frock weeps
you didn’t have a great deal when you began
a dog a lovely girl and a horse
and then you got everything
through years of hard work too, yes,
but above all inspiration and promise
the lovely girl became a woman
and children filled your house
neither of you always understood each other
but insight really comes with the years
and then, on the day of your death, you were alone
more than in the beginning
or did there perhaps for one merciful moment
flash through your brain the comforting image of
your horse and your girl and your dog
I wear a suit a waistcoat and a tie of yours
If anyone complements me on the choice of the
dark green and ochre tie
then I think contentedly
we had good taste
because didn’t I give it to him on his last birthday
and didn’t he wear it
And when I see the slightly darker spots on the pockets
then it does me good to know:
sometimes you also put a sweet in your pocket . . .
and then forgot it
until it threaded stickily through the cloth
as I put on the beige waistcoat
and feel its warmth through the day
how cold you are now
or does warmth still stream out
from the idea of the fabric tight against my body
Archilochos of Paros is sick
Archilochus of Paros is sick
of living on figs and fish
and then there’s his engagement with Neoboule:
her father has long known he’s a bastard
but still without warning he
sent him on his way one day,
(there was much talk of a richer lover
but no one bothers much about rumours)
would he storm into the house with his sword
and cleave the old man’s flabby belly open
or exit suddenly for some Far Eastern lands
to forget his heart’s passion with exotic women?
you don’t have that much energy
if you have to live on figs and fish
so only satire remains:
the beautiful Neoboule with her slender body
became, in his poems, a faded courtesan
whose charms bewitched no man any longer
and then as if this didn’t satisfy his piqued reputation
he turned her into a fat prostitute
who used cheap perfume too lavishly
Now her honour is avenged
– Neoboule and her father killed themselves
to escape his scathing pen –
life on Paros is even duller now
mornings he wakes with Neoboule’s name on his lips
and evenings the seagulls on the beach call, tormenting him
in recognition of an old friend
for Doctor Con
there was a time you said
as I sat with a glass of jeripigo in my hand
on an autumn night in Stellenbosch
it isn’t the great agonies that gnaw at a person’s life
but every day’s small frustrations
have you forgotten the small joys?
the languid sparkle of rust-brown jeripigo
the music of Vivaldi in the Boland autumn
as a new love is smothered
or a deceitful friendship stuns the heart
the familiar music brushes the curtain softly
the fragrance of decaying leaves hangs in the room
and the taste of the wine revives the tongue
distilling the pain
[Nagelate Gedigte (1975). Johannesburg: Perskor-Uitgewery, p. 79]
we thank you for your application
we thank you for your application to be our representative
but we doubt whether in that god-forsaken dorp
we want to be represented again
our last representative’s oranges often shrivelled on the rack
and if one or other old maid got it into her head to make marmalade
and she hammered him about not being able to satisfy her needs
should it be us who are in for it and who must pay the doctor’s bills
if we may offer you some advice, keep some frozen concentrated
orange juice in cans
now the old maids must learn once and for all
a glass of pure diluted orange juice in the morning is almost as delicious
and if you experience problems with sales early on
you can tell people about the health benefits of citrus
and how important Vitamin C is for the daily diet
and on big occasions
– like the opening of the new school hall or when the mayor’s wife has a baby –
serve citrus instead of wine with the cheese
and its refreshing taste exactly the right thing
for the blazing heat of Postmasburg
Tags: Tony Ullyat, Wilhelm Knobel
Posted in Vertalings | Comments Off on Wilhelm Knobel – vertaling in Engels
In gister se Nuuswekker het ek melding gemaak van die prominensie wat W.E. Henley (1849 – 1903) se gedig “Invictus” tans vanweë die gelyknamige film oor die Springbokke se wêreldbekersege in 1995 in die gemoed van onwaarskynlike poësieliefhebbers geniet. En getrou aan hul opportunistiese aard is dit veral politici wat munt hieruit probeer slaan.
Voor in die koor is dit hoeka Gordon Brown wat die reëls “In the fell clutch of circumstance / I have not winced nor cried aloud./ Under the bludgeonings of chance / My head is bloody, but unbowed.” as bron tot sy lewensinspirasie voorhou. “It is about determination. It summarises my view [of being prime minister],” het hy aan die London Times se verslaggewer gesê.
Maar, soos Daisy Goodwin in haar berig heel tereg opmerk: miskien moes hy eers die ontstaansgeskiedenis van dié gedig nagevors het alvorens hy dit in navolging van oud-president Nelson Mandela as harts-inspirasie voorgehou het.
Henley het dié gedig naamlik geskryf terwyl hy in 1870 gehospitaliseer was vir bykans twee jaar na die amputasie van sy een been en die stryd om sy oorblywende been te probeer red. Hy het tuberkulose onder lede gehad. Verdermeer is dieselfde gedig deur die bomplanter van Oklahoma, Timothy McVeigh, voorgedra enkele minute voor sy teregstelling in 2001. Selfs Jeffery Archer kon nie die versoeking weerstaan om sy eie tronk-memoirs met ‘n aanhaling uit dié gedig as motto te publiseer nie.
Alhoewel politici al te gretig is om die digkuns by te sleep wanneer hulle indruk probeer maak, geld dieselfde gode sy dank nie vir die digters wanneer hulle oor politici dig nie. Ter illustrasie plaas ek vanoggend ‘n paar aanhalings onder aan die Nuuswekker vir jou leesplesier.
Dan is die vreugde vandag dat dit Hennie Aucamp se verjaarsdag is … Veels geluk, Hennie. Mag daar sommer nog heelwat skryfsels voortvloei uit daai kranige pen van jou! (En onthou ook om Hennie se nuwe verse te lees indien jy dit nog nie raakgesien het nie.)
Op die webblad is daar wonderlike nuwe inskrywings geplaas deur Carina Stander en Ilse van Staden, terwyl Melt Myburgh op sy blog begin het met ‘n reeks besprekings oor poësie-items tydens die komende Woordfees. (Onthou: die volledige program kan hier beskou word.)
Nog ‘n vreugde vanoggend is nuwe gedigte deur Cas Vos en Marlise Joubert. En dan het ons sommer ‘n hele klomp Afrikaanse gedigte in Engelse vertaling van Tony Ullyatt ontvang. Dié vertalings sal later vanoggend hier te lese wees. Digters wie se verse geplaas gaan word, is: Jeanne Goosen, Antjie Krog, George Weideman, Wilma Stockenström, Phil du Plessis, Wilhelm Knobel, Boerneef, Breyten Breytenbach, Rosa Keet, EWS Hammond en Gisela Weingartz.
Wat ‘n ryke oes! Lekker lees aan alles en hê pret vandag.
“Rulers who neither see, nor feel, nor know,
Till they drop, blind in blood, without a blow.“
Whose buildings grope the sky”
(WH Auden, 1920)
“… How it takes the breath away, the piss, makes of your kiss a dropped pound coin,
of your hair a wig, of your gait a plankwalk.
How it says this – politics – to your education education education; shouts this –
conscience moral compass truth, POLITICS POLITICS POLITICS.”
(Carol Ann Duffy, 2009)
“A talented young chimpanzee
Was keen to appear on tv
So he had to become an MP.”
“I wanna be the leader
OK what shall we do?”
Tags: Breyten Breytenbach, EWS Hammond, George Weideman, Gisela Weingartz, Jeanne Goosen, Phil du Plessis, Rosa Keet, Tony Ullyatt, Wilhelm Knobel, Wilma Stockenström
Posted in Nuuswekker | Comments Off on Politieke opportunisme
Politieke satires van Wilhelm Knobel
Deon Knobel (Bel Monte Kaapstad)
Dit was met groot belangtelling dat ek in Rapport van 13 September 2009 die verhaal van Sandra Laing weer kon lees en foto’s van die gesin en haarself as volwassene kon sien.
Enkele maande gelede het ek, ter voorbereiding van ŉ bydrae tot die mini-seminaar van Litnet, “Afrikaanse Skrywers van die Struggle”, ŉ goeie kennis van my, Mnr Mannie Brown van Tamboerskloof gevra om op die internet te gaan soek na die voorval. Hy het toe met Sandra se geskiedenis vorendag gekom. My broer, die digter Wilhelm Knobel, het enkele politieke satiriese gedigte geskryf, wat nooit tydens sy lewe gepubliseer is nie, maar wel na sy dood in Nagelate gedigte (Perskor 1976) . Prof. Louise Viljoen, in ŉ waardeartikel oor sy werk (2005), verwys inderdaad na dié feit:
“Sy sosiaal-kritiese verse sluit ook aan by die politiese betrokkenheid wat kenmerkend is van Sestigers se werk (dit is wel opmerklik dat die meer uitgesproke verse in sy Nagelate gedigte eerder as in Bloedsteen en Mure van mos verskyn). Met die speelse element in sy werk staan hy – soos ander Sestiger-digters – in ’n lyn in die Afrikaanse letterkunde wat loop vanaf Visser, Leipoldt, Krige, Blum, Toerien en Breytenbach eerder as via die tradisie van Dertigers soos N.P. van Wyk Louw en Opperman. As beeld van ’n digter wat hom in ’n oorgangstydperk in die Afrikaanse letterkunde bevind en verstegnies sowel as tematies worstel met die spanning tussen die tradisionele en die vernuwende is Knobel se oeuvre ’n besonder boeiende een wat met vrug heruitgegee sou kon word in ‘n versamelband.”
Volgens Knobel se tydgenoot en goeie vriend, Jeanne Goosen, was die groep digters van die Digtersgroep van Pretoria, gestig op 21 Februarie 1966, onder leiding eers van Coenie Rudolph, later De Waal Venter en uiteindelik Ted Bonaventure Hinwood, erg bevrees vir die Veiligheidspolisie. ‘n Ander stigterslid van die Digtersgroep en groot vriend van Wilhelm, Joan Lötter, het geglo die bewering was dalk effens oordrewe, en moontlik gelyk aan ‘n voorstedelike legende. Die Nasionale Party Regering het inderdaad nie ooghare vir hulle gehad nie, omdat hulle die Apartheidsbeleid gekritiseer het. Koot Vorster, destyds Moderator van die NG Kerk en broer van die destydse Eerste Minister van Suid Afrika, Ben Vorster, het die Sestigers as “Vuilspuite” uitgekryt. (Die Burger 11 Junie 2008)
Wilhelm Knobel was tydens sy lewe baie bewus van die regte van alle mense, ongeag kleur en etniese afkoms, godsdiens, politieke verwantskap en geslagsoriëntasie. Hy het dit soms selfs gewaag om aan die etenstafel met sy vader, destyds LV vir die Nasionale Party, en ondersteuner van Verwoerd en sy Apartheidsbeleid hieroor in gesprek te tree. Dit het meestal tot vuurwarm en kwaai argumente gelei, met versteuring van die andersins gemoedelike gesinsatmosfeer.
Drie van Knobel se vier Politieke satires het ’n fiktiewe karakter, Mnr X, as persoonlikheid gehad. “Mnr X” verteenwoordig inderdaad almal wat deel was, en die beleid van Apartheid, óf stilswyend, óf deur woorde en dade, ondersteun en onderskryf het.
So was daar “Toe mnr X by die Poort kom” (1969) en op voorkeur-behandeling aandring; “Elegie vir drie pasdraers – Mnr X het ŉ nuwe speletjie versin “– (1970), wat handel oor die drie swart mense wat saam met ŉ groep, omdat versuim is om ’n pas te dra, gearresteer was en saam met heelwat ander in die vangwa gestop is. Drie is dood weens versmoring en verdrukking en die minister het wel iets gesê soos “Dit laat my koud.” Die gedig oor Sandra Laing “Mnr X se donker dag” (20/03/69), is die mees skreiende van die drie gedigte.
In bogenoemde Rapport-artikel word die tragiese verhaal van Sandra Laing vertel. Sy is weens haar velkleur en voorkoms eers uit die wit skool gesit, en het daarna vir twee jaar by die huis gebly. Op 15-jarige leeftyd het sy op ŉ swart man verlief geraak en die huis saam met hom verlaat. Sy is hierna deur haar ouers verwerp en het by swart mense aanvaarding en ŉ tuiste gesoek en in ŉ mate gevind. Tans is sy in Nederland vir die première van die Amerikaans/Suid-Afrikaanse dokumentêre film, Skin wat handel oor haar lewe. Met haar bejaarde moeder, reeds nie meer ten volle bewus van haar omgewing nie, het sy wel in ŉ mate versoening gedeel, maar haar biologiese pa is oorlede voordat hulle weer kontak gemaak het. Haar twee broers, wat skynbaar albei nog lewe, wil volgens die artikel nie met haar kontak maak nie.
Die geval van Sandra Laing is op Vrydag 18 September 2009 op Beaufort Wes gebruik in ŉ lesing deur my, Deon Knobel, waar ek op uitnodiging van Emeritus Professor Henning Snyman, gepraat het oor Dood, verlies en die rouproses. Haar verlies was beklemtoon as anders, en waarskynlik erger as die dood.
Indien sy haarself, soos in die gedig voorgestel, wel vergif het, sou haar lyding geëindig het. Die verlies van haar hele familie, haar identiteit, geborgenheid, gesinsverband, en gemeenskapsverbintenis, is inderdaad erger as die dood, wat finaal is, terwyl hierdie verlies tot met haar dood sal voortduur. In die onderhoud in Rapport word beklemtoon dat aanvaarding nog ver lê. Dit is sekerlik een van die mees tragiese voorbeelde van ‘n “Gekompliseerde rouproses” en vergifnis en aanvaarding sal waarskynlik nooit ten volle kan geskied nie.
MNR. X SE DONKER DAG
Ontmoet Mnr. X
ŉ man uit een stuk
ŉ man na Gods hart
ŉ Ware Afrikaner
mnr. X is ŉ gekwelde man vandag
dis nie dat
een van sy seuns met ŉ oorgeplante nier sit nie
wat nie aldag so mooi meer fungeer nie
(ŉ ander skenker kan immers altyd gevind word)
of dat sy broer vir ŉ hartoorplanting oorweeg word nie
(Barnard ken sy slag
en buitendien, Janneman het sy lewe tog gehad)
die probleem wat hom vandag getref het is Veel Groter:
een van sy kleinkinders is aangesê
op aandring van gebelgde ouers
om summier te trap uit die skool:
haar gelaatstrekke is onmiskenbaar Negroïed
vir watter sonde het God hom so geslaan
en hy met sy heimlike voorneme
nog nie eers met sy vrou gedeel nie
om homself as kandidaat te laat benoem in diens van sy volk
… sý volk?
rus op sy ras vir ewig die vloek van die Bloed:
dat ŉ voorsaat sonder inbors in ŉ donker verlede
die wet van die Volk en God se Gebod oortree het?
(ŉ man is ŉ man
en ŉ meid is ’n meid
and never the twain shall mate)
ŉ ander uitweg is daar nie
voor die Sondagkoerante
simpatiek of verkramp
van dié geurige happie die snuf kry
moet hy bedank
uit die Kerkraad
uit die Skoolraad
en die Volksraad … nie dit ook nog nie, goddank!
en die Plaaslike Komitee vir die Behoud van ŉ Suiwer Volk
kepe kerf mnr. X se voorkop
rook borrel in heftige dampe by dik wange verby
destyds … voor die Swartes hom uitgeboer het
het Pietman mos in Tanzanië geboer
wie sal dit betwis as hulle sê
sy’s ŉ aangenome kind
van onbekende ouers
en geen produk van die Familiebloed nie?
maar dan bring die vrou met nog ŉ koppie koffie die tyding
Saartjie had haar self vergif
− so ŉ goeie kind
byna soos een van ons –
maar God se weë is wonderlik …
die kepe ontspan
die rook lig
mnr. X sit sy stoel weer met vertroue vol
Wilhelm Knobel (20/3/69; hersien 5/6/73)
ELEGIE VIR 3 PASDRAERS
Mnr. X het ŉ nuwe speletjie versin
− nie-amptelik natuurlik
sulke dinge gebeur altyd nie-amptelik
dis juis die sports −
en u sal verheug wees om te weet
dit vereis geen inspanning nie
verlig of andersins
soos trouens uit die naam steeds blyk:
die resep is eenvoudig
en die bestanddele maklik te bekom
dus geen rede waarom almal nie kan meedoen nie:
tien of wat sardientjies méér
as die voorgeskrewe getal
(l.w. die pasdraersoort
dis al spesifikasie),
ŉ blik met geen ventilasie nie
(lug laat sardientjies bederf
soos almal weet
− in ŉ onlangse proef is wel
ŉ mate van ventilasie voorsien
maar die resultate was
soos te wagte
en nou vir die volmaakproses
wat eintlik ŉ inpropproses is
as ŉ mens dit fyn ontleed
dit behoort geen probleme op te lewer nie:
almal weet tog
sardientjies het nie arms of bene nie
ŉ mens sou amper kon sê hulle is spesiaal
om maklik in ŉ blik te pas
en wat so gerieflik is
anders as wat by mense die geval sou wees
kan hulle sonder waardigheid
(dié begrip is vreemd aan ŉ vis)
kop by stert gelê word
om so min moontlik spasie te mors
aan die eerste dosyn is glad geen kuns nie
en vir die kenner is dit duidelik
dat sardientjies vanuit ŉ teleologiese oogpunt
tog maar hoort in ŉ blik
hierna word die eintlike bedrewenheid eers
… maar presies hoe dit gedoen word
om u pret nie te bederf nie
ons mag net noem
− want self sou u nooit
dié diplomatiese kunsie bedink nie
daarvoor is jare se ervaring nodig –
dat u beslis nie moet nalaat om
as die spel verby is
gepas u leedwese oor te dra aan die
(anders as wat algemeen geglo word
het sardientjies wél familie)
eers dan kan u die bevrediging smaak
van ŉ spel wat behoorlik
volgens al die reëls gespeel is (1970)
Dit is reeds duidelik in die voorafgaande twee gedigte dat Wilhelm Knobel groot weersin gehad het in die huigelagtige optrede van die sogenaamde bevoorregtes, wat selfs op godsdiens wou terugval vir hulle eie wandade en eise. Mnr X, met sy aankoms by die Poort, is inderdaad streng tereg gewys dat “almal se kleur hier dieselfde is/ – om die waarheid te sê kom dit neer op ŉ betreurenswaardige gebrek aan kleur – dat niemand hier voorkeur geniet nie/selfs nie Calviniste nie.
TOE MNR. X BY DIE POORT KOM
toe mnr. X by die poort kom was daar ŉ effense gedrang
maar selfs sy posisie en status het niks gebaat
om vir hom ŉ plekkie voor in die ry te konkel nie
toe hy uiteindelik aan die beurt kom het hy aangedring op ŉ verklaring
Petrus was apologeties en hulpvaardig soos altyd
maar het hom verseker daar kan niks aan gedoen word nie:
omdat almal se kleur hier dieselfde is
– om die waarheid te sê kom dit neer op ŉ betreurenswaardige gebrek aan kleur –
is dit nutteloos om op die kosyn die kennisgewing aan te bring
Net vir Blankes
dus neem dit ŉ tydjie om vir elke nuweling die rekords na te slaan
om seker te maak of hy nie dalk ŉ pas moes dra nie
en om vir diegene soos hy, mnr. X, te verduidelik
dat niemand hier voorkeur geniet nie
selfs nie Calviniste nie
Knobel het van die dood van Ingrid Jonker met groot ontsteltenis verneem. Gedurende sy jare van verblyf in Kaapstad en besoeke aan die Jan Rabie/Marjorie Wallace en Uys Krige vriendekring, het hy Ingrid goed leer ken. Met haar brose gemoedstoestand en haar hunkering na aanvaarding deur haar vader, die politikus, Abraham Jonker, het hy sterk geïdentifiseer. Hy het inderdaad haar digbundel en foto gekies om in die publisiteitsfoto ter bekendstelling van sy debuutbundel, Bloedsteen, (H&R 1966) gebruik te word.
Knobel deel haar weersin in politieke ongeregtighede en in sy gedig “Limehill”, (Mure van mos, H&R 1970) opgedra aan Ingrid Jonker, word haar dood in die see by Drieankerbaai roerend beskryf. Met sterk politieke ondertone word dan Intertekstueel verwys na “Die bloedlose dood van één kind/ staan geskryf in bloed teen die Vaderlandslug.
[Oorspronklik in Standpunte no 83, Jaargang XXII no 5, Junie 1969, met addisionele aanvangsvers:
Vir ‘n gemeenskap van daardie grootte
is so ‘n sterfte syfer slegs normaal
en toe dit nie langer klop nie …
− u het dit al geraai −
vergeleke met ander state in Afrika …
Tags: Deon Knobel, Gedigte Deon Knobel, Politieke satires Wilhelm Knobel, Sandra Laing, Wilhelm Knobel
Posted in Artikels, essays, e.a. | Comments Off on Politieke satires van Wilhelm Knobel