Ngwaga wa 2009 o swaya ngwaga wa bo15 wa temokrasi ya rena bjalo ka mmuso wa Afrika-Borwa. Go tloga ka 1994, mmuso wa rena o be o lebane le mathata a diphetogo tseo di bego di hloka phetolo ya menagano go tswa mmusong wo o phatlaletsego woo o bego o sa some gabotse gape o sa dire ka bokgoni tlemaganyong ya ditlabelo, tekolonglefsa ya melao, hlagisong ya dipholisi le tswetsongpele ya diphetogo tseo di tlemaganego le mananeo a neelano ya ditirelo. Molawana wa Diphetogo Ditirelong tsa Mmuso o be o le magareng ga ditokumente tsa dipholosi tseo di bego di hloka diphetogo tse di tletsego tsa tsela ya go neelana ka ditirelo yeo e beago "People First" go se sengwe le se sengwe seo mmuso o se dirago. Ke ka fao re nago le leina le la BATHO PELE.
Batho Pele e akaretsa tshepetso ye e tlemaganego yeo e gatelelago metheo ye seswai le sehlopha sa ditumelo tseo di thekgago molao wa ditokelo wo o tshireletsegilego Molaotheong wa rena. Mmuso le basomedi ba mmuso ba hlohleletswa go amogela dingongorego le go di bona bjalo ka dibaka tsa go kaonafatsa ditirelo. Ba swanetse go rarolla dingongorego gore mafokodi a kgone go supwa gomme a phosollwe ka pelapela bakeng sa badudi. Ke ka fao go hlokegago mafelo a go hlokomela badirelwa ao a sepetswago gabotse le mananeo ao a tlemaganego a go hlokomela le go lekola. Mafelo goba diyuniti tsa go hlokomela badirelwa di swanetse go somisana ka sekgauswi le basomi-ka-tsona ge di rarolla dingongorego ka moka tseo di dirilwego ke badudi bao ba holago ke diterolo tse tsa rena. Ke ka fao re nago le sehlopha sa ditumelo seo se gatelelago taba ya go ba leloko, go direla le go hlokomela badudi ba gaborena.
Lesolo la go Tseba Ditokelo tsa Tirelo ya Gago le nyaka go lebelela motheo wa tokiso ya dingongorego bjalo ka ge badudi ba sa belaela gore le ga bjale ga ba fihlelele ditirelo tsa setshaba gabonolo ka mokgwa wo ba ratago ka gona. Ka ge motheo wo o theilwe godimo ga melao ya go swana le Molao wa Kgodiso ya Tshepediso ya Toka (PAJA), Molao wa Kgodiso ya Phihlelelo ya Tshedimoso (PAIA), Molao wa Kgodiso ya Tekano le Thibelo ya Kgethologanyo yeo e sego ya Toka (PEPUDA) le Molaotheo wa rena, tshupetso e dirilwe gape melaong ye le tebano ya yona tabeng ye ya phihlelelo ya ditirelo yeo e gateletswego pukwaneng ye.
Go bile le tshupo ya bohlokwa bja go soma ka sekgauswi le dikgoro tsa Sehlopha sa tsa Toka go swana le Tirelo ya Maphodisa ya Afrika-Borwa (SAPS), Tirelo ya tsa Tshokollo, Bolaodi bja Dingongorego bjo bo Ikemetsego, Kgoro ya tsa Toka le Tlhabollo ya Molaotheo go hlabolla dikagare tsa pukwana ye.
Ke tshepha gore badudi ba Afrika-Borwa bao e lego bona ba holwago thwii ke ditirelo tsa setshaba ba tla tswela pele go kgonthisisa gore ba dula ba tsebiswa ka ga mananeo a tlhabollo ya mmuso le mekgwa ye mekaone ya go fihlelela ditirelo.
Ke rata go isa ditebogo tsa ka go maloko a Sehlopha sa tsa Toka le batseakarolo ka moka bao ba kgathilego tema ye kgolo go dira gore pukwana ye ya bobedi e atlege.
Melao le ditirelo tse diswa di ka dira bophelo bja gago gore bo be bofefo GE o tseba gore di somiwa bjang. Abelana le ba bangwe ka ga tshedimoso ye - kudu bao ba sa kgonego go bala.
Molao wa Toka ya Bana ke molao wo bohlokwa kudu wo o hlagisago dikgopolo le ditshepediso tse ntsi tse mphsa mokgweng wa toka ya bana. Maphodisa le badirelaleago ka moka ba swanetse go tseba molao wo.
Wo mongwe wa metheo ye megolo ya Molao wa Toka ya Bana ke motheo wa go faposa. Ka Molao wa Toka ya Bana, go tsewa matsapa go thusa bana gore ba fetole maitshwaro a bona.
Na nka dira dingongorega go mang?
Dikgorotsheko tsa Tikologo ga se nke ba theeletse melato ya segae go tloga kua morago, fela go na le molao wo moswa wo o lego kgausi le go dumelelwa wo o ba fago maatla a go dira bjalo.
Makgotla a Thuso ya tsa Molao a bitswa gape Mafelo a Toka. A thusa batho bao ba sa kgonego go lefela boramolao gore ba ba emele melatong ya bona kgorongtsheko, melatong ya bosenyi goba ya segae. Thuso ya tsa Molao e lefelwa ke Kgoro ya Toka le Tlhabollo ya Molaotheo. Modirelwa o lefa tshelete ye nnyane fela.
Go na le maemo ao a beilwego a go somisa Thuso ya tsa Molao. O ka se humane Thuso ya tsa Molao bakeng sa . melato ya bosenyi yeo o iponago molato . tlhokomelo ya bana . tlhalo - ge e le gore o ile wa somisa Thuso ya Molao peleng . melato ya ditseleng goba go otlela o nwele . melato yeo e sepelelanago le mathata a kamano, go swana le kgoketso goba tlolo ya tshepiso ya lenyalo . go utswa mabenkeleng . bohodu . go swara diretebatsi.
Fela, ge molato wa gago o tiile kudu, gona le ge e le gore ke wo mongwe wa mehlala ye, o sa dutse o ka dira dikgopelo tsa Thuso ya tsa Molao. Molaodi wa Thuso ya tsa Molao o tla tsea sephetho sa gore na molato wa gago o hloka thuso ya bona na.