Boekevat: Mag ouer wit mans nog tekste vertaal? | Netwerk24
Deur Jo Prins 24 Februarie 2020 05:01
Dié uitspraak was verlede week die begin van 'n heel interessante relletjie op sosiale media.
Op Facebook het mense gelike en ge-oe en ge-aa, en toe dié diepgang eindelik einde se kant toe staan, toe bly die vraag: Maar wát is dan die feite?
Enter Nicol Stassen, die man aan die stuur van sake by Protea Boekhuis. Protea, terloops, vertaal die laaste paar jaar boeke uit verskeie (en veral Europese) lande dat die rook draai.
Stassen skryf as volg:
"Hoewel Protea Boekhuis se publikasies nie verteenwoordigend van alle Suid-Afrikaanse uitgewers is nie, lyk ons statistieke soos volg:
Die vraag dan, blyk dit, is: Wie mag dan gebruik word om wie (se tekste) te vertaal?
"Vir 2019 het agt vroulike vertalers 13 werke in Afrikaans vertaal. Daarteenoor het vyf manlike vertalers 18 werke in Afrikaans vertaal.
"Vir 2020 gaan agt vroulike vertalers 11 werke in Afrikaans vertaal. Daarteenoor gaan slegs drie manlike vertalers 16 werke in Afrikaans vertaal.
"Verskoon my as ek die 12 vroulike vertalers wat ons in twee jaar gebruik het, almal as 'jonk' bestempel. Van die ses manlike vertalers sal ek ongelukkig een as 'jonk' moet bestempel."
Mag net vroue gebruik word om ander vroue se tekste te vertaal? Of span die uitgewer gewoon die beste persoon in wat die nodige aanvoeling het en nie skrik vir transliterasie nie?
Dis een ding om 'n roman of ander verhalende werk te vertaal . . . geheel en al 'n ander storie om iets soos poësie te vertaal.
Hiermee saam wonder 'n mens oor resensies: Vroue wat mans se tekste resenseer, mag dit? En andersom? Wat van mense van kleur, bruin- of swartmense . . . is hulle gerat om wit skrywers se boeke te takseer? En andersom?
Hiermee saam wonder 'n mens oor resensies: Vroue wat mans se tekste resenseer, mag dit? En andersom?
Kyk, politieke korrektheid het 'n nasionale sport geword.
Gelukkig het 'n paar bydraers in dié gesprek behoorlik met die tong in die kies ingespring.
'n Bekende digter:
"Het Protea enige transseksuele vertalers?
"Daar word gepraat van 15 onderskeidings in die transspektrum, so hoor ek, so ek hoop Protea verskaf verteenwoordiging aan al 15.
"Mits hulle nie regse fasciste is nie, natuurlik. En mits almal se proteas gedekoloniseer is . . ."
En 'n filosoof:
"Liewe hemel, Nicol, wat is volgende: Moet Victor Matfield en Kobus Wiese nou kommentaar lewer oor vrouerugby en Elma Smit en Jackie January oor die Bokke? Wat op Gods aarde rook die mense?"
Die digter en romansier Carina Stander sê weer dis te danke aan (Protea se) meesterlike vertalings dat haar seuns op die brose ouderdom van agt albei ontpop het in fanatiese lesers.
"Die oudste is op agt aan die lees gekry deur die Hoe om jou draak te tem-reeks, vertaal deur Kobus Geldenhuys, en my jongste deur Die Hobbit, vertaal deur Janie Oosthuizen.
"As ek mag bieg, ek weet nie eers of Janie 'n man of 'n vrou is nie (aangeneem dis 'n vrou?) maar wat de Newelwoud maak dit tog saak?
"Koning van Katoren is immers briljant vertaal deur 'n ouer wit Daniel Hugo vir wie se woordvaardigheid ons gerus die hemele kan dank."