Sy het vir die pret aan ’n resies in die oop see deelgeneem, vertel sy. “Ek het twee jaar tevore my swembrilletjies opgehang nadat ek 12 jaar lank mededingend [in die swembad] geswem het, maar ek was dadelik dol op dié resies oor twee kilometer. Later die dag het ek in die verte ’n eiland gesien en gedink: Eendag wil ek soontoe swem.”
Dit was die begin van ’n ses jaar lange reis vir Sarah, op pad na haar groot doelwit: om die eerste vrou van Afrika te word wat die Ka’iwi-kanaal (42 km), oftewel die Channel of Bones, met sy reuse-branders, giftige bloublasies en onvoorspelbare seestrome kruis. En om terselfdertyd haar swemvernuf in te span om mense van die impak van plastiekbesoedeling op die oseaan bewus te maak. Op 23 Julie 2017, ná ’n epiese tog van byna 18 uur en 60 km in die see, was die titel hare.
Dis vandag vir Sarah steeds onwerklik as sy dink wat sy op Hawaii vermag het. Dit was ’n ongelooflike ervaring, vertel sy. “Veral fantasties was om in die nag in die fluweelswart water te wees, met al hierdie fosfor-agtige plankton soos vuurwerkies om my. Nog ’n hoogtepunt was toe ek swarttip-haaie teëgekom het. My afrigter, ook Sarah [Houston], het sommer ingespring en ’n rukkie saam met my en die haaie geswem.
In ’n stadium was ek vir drie en ’n half uur in ’n seestroom vasgevang. Eers toe ek later die vreugde op my ondersteuningspan se gesigte sien, het ek besef hoe bekommerd hulle oor my was. Behalwe vir twee, drie uur wat ek geweldig naar was, was dit net pure genot. Ek het 18 km verder geswem as wat ek moes, en op ’n ander strand klaargemaak! Ophou was nooit eens ’n oorweging nie. Ek het verskriklik hard geoefen en met ’n sportsielkundige gewerk aan my emosionele krag.”
Dis veral die verrassingselement in die see wat haar bekoor. “Ek het nog nooit uit die see gekom en slegter gevoel nie. Daar is die ruimte, ’n verskeidenheid seelewe en natuurlik, soveel waaroor jy nie beheer het nie. Ek is mal oor die vryheid. Jy swem in ongelooflike mooi verrassings vas, maar ongelukkig ook teen plastiek . . .”
Die swem op Hawaii was die ideale platform om haar bewusmakingsveldtog vir die bewaring van die oseaan momentum te gee. Vroeër vanjaar het sy op Mauritius in die see deelgeneem en praatjies gehou. En einde Julie was sy in Mosambiek om haar boodskap aan die jeug oor te dra.
Sy is passievol oor die bewaring van die oseaan. “Nadat ek destyds as nasionale swemmer uitgetree het, het ek doelloos gevoel. Ek het ’n goeie werk as fisioterapeut en ’n wonderlike vriendekring, maar ek het byna ’n identiteitskrisis beleef. Ek wou meer beteken, deel wees van iets groters as net myself. Omdat ek van kleins af lief is vir die natuur, het ek geweet ek wil op die omgewing fokus. Ná my uittrede het ek in Indië gewerk – die besoedeling in die strate en riviere was skokkend. Ek dink die saadjie is daar geplant. Ek put ook baie inspirasie uit swemmers soos Lewis Pugh en Penny Heyns.”
Mo Gawdat sê die formule oor geluk wat hy geskep het, het hom gehelp om die dood van sy seun te verwerk. Foto: Facebook.
Hy het ’n suksesvolle loopbaan, volop geld en ’n liefdevolle gesin gehad; tog was Mo Gawdat in sy 20’s en 30’s jare lank ongelukkig. Hoe meer geld hy gemaak het, hoe mistroostiger het die Microsoft-ingenieur en -sakestrateeg gevoel.
Hy was die meeste van die tyd “gedrewe, senuagtig en krities, en het prestasie en sukses geëis, selfs van my kinders”. Die meedoënlose pas waarteen hy gewerk het en die leegheid wat hy nie kon afskud nie, het hom by ’n “baie donker plek” uitgebring en hy het eindelik besef hy moes iets daaraan doen.
Toe gebruik hy sy wiskundige en ingenieursingesteldheid om ’n vergelyking vir geluk uit te werk. Ná jare van lees en navorsing het Mo, nou die hoofsakebeampte vir Google X, met die volgende vergelyking vorendag gekom: Jou geluk is groter as of gelyk aan jou persepsie van die gebeure in jou lewe minus jou verwagtings van hoe die lewe moet wees.
Hy het geglo hy het ’n formule gevind wat geluk waarborg. Toe gebeur ’n tragedie – Mo se 21-jarige seun, Ali, sterf onverwags tydens ’n blindedermoperasie en sy formule word beproef. Hy en Ali het saam aan die vergelyking gewerk en dit is toe op die ou end ’n wonderlike hulpmiddel om hom sy verlies te help verwerk.
Dié uittreksel uit sy boek, Solve for Happy, verduidelik hoe sy vergelyking, en die teorieë daaragter, hom gehelp het om weer vreugde te vind ná Ali se dood.
’n Toestel vars uit die fabriek, opgestel soos sy skeppers dink die beste is, is in sy “verstekstaat”. Vir mense is die verstekstaat geluk. As jy my nie glo nie, bring ’n bietjie tyd deur saam met ’n mens vars uit die fabriek – ’n baba of kleuter.
Kyk terug na jou eie ervaring. Dink aan ’n tyd in jou lewe toe niks jou geïrriteer, bekommer of ontstel het nie. Toe jy gelukkig, kalm en ontspanne was.
Die punt is, jy het nie ’n rede nodig gehad om gelukkig te wees nie. Jy het nie ’n groot bevordering of ’n aantreklike metgesel of ’n seiljag met ’n helikopterblad nodig gehad nie.
Al wat jy nodig gehad het, was geen rede om ongelukkig te wees nie. Geluk is die afwesigheid van ongeluk. Dit is ons rustende toestand wanneer niks die prentjie vertroebel of steuring veroorsaak nie.
Ek het soos ’n ingenieur gedink, en toe ’n eenvoudige proses ontwikkel om die data te versamel wat nodig is om te bepaal wat my gelukkig maak. Maar eers het ek gehuiwer, want die tegniek was so eenvoudig dat dit amper kinderagtig gelyk het.
Mo se gelukvergelyking. Hy glo geluk is soos om fiks te bly; jy moet daaraan werk. “Geluk is nie toevallig nie. Dit word nie deur die lewe aan jou gegee nie; dis jou eie verantwoordelikheid.”
Ek het eers bloot ’n aantekening gemaak van elke keer dat ek gelukkig gevoel het. Ek het dit my Gelukkig-lys genoem. Dalk wil jy ook. Kry ’n potlood en ’n stuk papier en skryf ’n paar van die goed neer wat jou gelukkig maak.
Moenie skaam wees nie. Jy hoef geensins terughoudend te wees nie, want niemand hoef ooit jou lys te sien nie. Jy kan voor die hand liggende dinge insluit, soos jou hond onder die ken krap of ’n pragtige sonsondergang aanskou, en eenvoudige dinge, soos met jou vriende gesels of roereier eet.
Daar is geen verkeerde antwoorde nie. Skryf alles neer waaraan jy kan dink. Wanneer jy klaar is, gaan terug en beklemtoon ’n paar items wat, as jy verplig sou wees om prioriteite te stel, boaan die lys sou wees van dinge wat jou die gelukkigste maak.
Die blote daad van jou Gelukkig-lys skep, sorg vir ’n baie blye ervaring. Wanneer jy klaar is, behoort jy energiek en verfris te voel.
As die snellers vir gelukkige oomblikke so gewoon en so toeganklik is, hoekom bly geluk “vind” so ’n groot uitdaging vir so baie mense? En wanneer ons dit “vind”, hoekom glip dit so vinnig weg?
Kan jy die neiging sien? Die oomblikke wat jou gelukkig maak, kan baie anders wees as die oomblikke wat my gelukkig maak, maar die meeste lyste sal by dié algemene stelling saamkom: Geluk gebeur wanneer dit lyk asof die lewe in jou guns verloop. Jy voel gelukkig wanneer die lewe hom gedra soos jy wil hê hy moet.
Die eenvoudigste manier vir ’n ingenieur om die definisie van geluk uit te druk is in ’n vergelyking. Basies, as jy die gebeure in jou lewe as gelyk aan of groter as jou verwagtings beskou, is jy gelukkig – of ten minste nie ongelukkig nie.
Wanneer ’n onbeskofte mens jou aanstoot gee, kan hy jou nie regtig ongelukkig maak nie, tensy jy die voorval in ’n gedagte omsit, dit in jou brein laat draal en dit jou dan laat ontstel.
Maar gedagtes is nie altyd ’n akkurate weerspieëling van die ware gebeure nie. Dus kan ’n klein verandering in hoe ons dink ’n drastiese uitwerking op ons geluk hê.
Ek weet dit, want een van die gelukkigste oomblikke in my lewe was toe my pragtige, klassieke Saab in ’n ongeluk vernietig is. Ek was lief vir daardie motor.
Hier is die $50 miljoen-vraag: As gebeure bly soos dit is, maar ’n verandering in hoe ons daaroor dink, verander ons ervaring daarvan, kan ons gelukkig word deur bloot ons gedagtes te verander? Natuurlik!
Dit is wat reeds heeltyd gebeur. Wanneer ’n onbeskofte mens verskoning vra, wis die verskoning nie die voorval uit nie. Tog laat dit jou beter voel, bloot omdat die gebaar verander hoe jy dink oor wat gebeur het.
Dit bring die emosionele wêreld in jou en die wêreld van gebeure buite jou beter in ooreenstemming – en dit balanseer jou Gelukkig-vergelyking uit.
Wanneer jy emosionele ongemak ervaar, voel jy ’n paar minute, ure of dae ’n bietjie seergemaak, na gelang van die intensiteit van die ervaring. Maar wanneer jy ophou daaroor dink, gaan die gevoel van seer weg.
Namate tyd verloop en herinnerings vervaag, kan jy erken en aanvaar wat jy ervaar het, die les eien wat jy daaruit geleer het en met jou lewe aangaan. Wanneer die pyn nie meer nodig is nie, vervaag dit natuurlik.
Hierdie verlengde uitbreiding van pyn is ’n ernstige fout in ons stelsel, want lyding bied nie ’n enkele voordeel nie.
Maar dis nie altyd wat ons kies nie. Stel jou voor jy het ’n wortelkanaalbehandeling nodig en die tandarts bied jou (a) die standaardprosedure met ’n paar dae van herstel of (b) ’n behandeling met bykomende bonusdae van uitgebreide, verskriklike pyn.
Dit alles begin wanneer jy die gedagte wat deur jou kop gaan as absolute waarheid aanvaar. Hoe langer jy aan die gedagte vasklou, hoe meer verleng jy eintlik die pyn.
Die dag toe my wonderlike seun sterf, het alles donker geword. Ek het gevoel ek het die reg verdien om lewenslank te ly, dat ek geen ander keuse gegun is as om my deur toe te maak en te vergaan nie. Ek is in werklikheid twee keuses gegun: (a) Ek kon kies om vir die res van my lewe te ly en dit sou Ali nie terugbring nie, of (b) ek kon kies om die pyn te ervaar, maar om die mistroostige gedagtes te stop en alles te doen wat ek kon om sy nagedagtenis te eer.
Dit sou Ali steeds nie terugbring nie – maar dit sou die wêreld net ’n bietjie makliker maak om te verduur. Twee keuses. Watter een sou jy kies? Ek het (b) gekies.
Verstaan my mooi. Ek mis Ali elke oomblik van elke dag. Ek mis sy glimlag en warm omhelsing wanneer ek dit die meeste nodig het. Die pyn is baie werklik, en ek verwag dit sal voortduur. Maar ek verset my nie daarteen nie. Ek het nie voortdurend lydende gedagtes in my brein om dit te vergroot nie.
Ek vervloek nie die lewe en tree op soos ’n slagoffer nie. Ek voel nie verkul nie. Ek ervaar nie haat of woede teenoor die hospitaal of die dokter nie; ek verkwalik myself nie dat ek met hom daarheen gery het nie.
Sulke gedagtes sou geen doel dien nie. Ons kry altyd ’n keuse: Ons doen die beste wat ons kan, vat die pyn en los die lyding – of ons kan ly. Ek kies om nie te ly nie. Sou jy daardie keuse gemaak het in die aangesig van moeilike tye?
Gestel jy kon en dit is moontlik, sou jy gekies het om jou eie lyding te staak? Ek besef jy het dalk ondraaglike swaarkry of die pyn van verlies of gebrek in jou lewe verduur.
Maar moet asseblief nie toelaat dat hierdie gedagtes jou oortuig jy is veronderstel om te ly en dat jy nie verdien om gelukkig te wees nie. Geluk begin met ’n bewustelike keuse.'
Na gelang van die soort gedagtes wat ons koester, val ons dalk in ’n breër spektrum van gemoedstoestande:
As jy toelaat dat illusies jou gedagtes beïnvloed, sal jy in die toestand van verwarring vasgevang word.
As jy positiewe gedagtes dink en met die gebeure in die lewe saamstem, sal jy die toestand van geluk bereik.
As jy uitstyg bo die warboel van jou gedagtes en die lewe aanpak soos wat dit werklik is, sal jy altyd in ’n toestand van vreugde leef.