PressReader - Beeld: 2016-05-14 - Jy wil mo­tor koop
Jy wil mo­tor koop
Wat is die bes­te – fi­nan­sie­ring of kon­tant?
Beeld - 2016-05-14 - Sake - ANDRÓ GRIESSEL
Ek het t­wee we­ke ge­le­de in my ar­ti­kel oor mo­tor koop ge­noem dat ek ’n voor­stan­der daar­van is dat jy voor af­tre­de jou voer­tuig fi­nan­sier in plaas van kon­tant koop.
Be­ne­wens die siel­kun­di­ge re­des (dat die paai­e­ment jou kon­ser­wa­tief be­hoort te hou) het ek ook aan­ge­voer dat dit fi­nan­si­eel meer sin maak.
Uit die te­rug­voe­ring op daar­die ar­ti­kel was dit vir my dui­de­lik dat heel­wat men­se van my ver­skil. Voor­dat ek die punt be­ter pro­beer ver­de­dig, wil ek tog hê jy moet saam met my ’n vin­ni­ge oe­fe­ning doen.
Kyk na t­wee ly­ne heel regs: Wat­ter van die ho­ri­son­ta­le ly­ne is die lang­ste? As jy al­leen is, sê dit hard­op. In­dien jy hier­die in ’n kof­fie­win­kel sit en lees, liefs nie.
As jy meen die on­der­ste een is die lang­ste, is jy waar­skyn­lik nor­maal en stem saam met 90% van men­se wat dit lees.
Dis ver­keerd. Kry ge­rus ’n li­ni­aal en meet die t­wee ho­ri­son­ta­le ly­ne tus­sen die py­le. Hul­le is pre­sies ewe lank. Die erg­ste is, selfs al weet jy dit, lyk die on­der­ste een steeds lan­ger.
Wat is die re­le­van­sie hier­van? Ons brein is ge­neig om spe­le­tjies met ons te speel.
Bo­ge­noem­de was ’n op­tie­se il­lu­sie, ver­oor­saak deur die py­le aan weers­kan­te van die ho­ri­son­ta­le ly­ne.
Daar is eg­ter an­der kort­paad­jies wat ons brein pro­beer vat wan­neer ons be­slui­te moet neem. Die he­le ding oor “die bank ryk maak” wan­neer jy fi­nan­sier, is een van daar­die kort­paad­jies wat eer­lik­waar een­vou­dig ver­keerd is.
As jy sou re­de­neer dat dit be­ter is om die bank se fi­nan­sie­ring te ge­bruik wan­neer die bank se koers la­er is as die op­brengs wat jy op jou be­leg­gings ver­dien, sou jy kor­rek wees, maar steeds nie 100% nie.
Selfs teen ’n ho­ër koers as wat jy op jou be­leg­gings ge­niet, sou dit steeds (tot op ’n punt) sin maak om die bank se geld te ge­bruik eer­der as jou eie.
Hoe is dit moont­lik, vra jy? Wel, waar ons brein ons weer in die steek laat, is waar ons ver­geet dat met die af­be­ta­ling op ’n le­ning be­taal jy ren­te op ’n da­len­de sal­do (met an­der woor­de, die ren­te­kom­po­nent raak al klei­ner) ter­wyl wan­neer jy jou eie geld ge­bruik die “ver­lies” aan­groei op ’n toe­ne­men­de sal­do (met an­der woor­de die ge- leent­heids­kos­te raak al hoe gro­ter).
Niks ver­dui­de­lik mos be­ter as ’n voor­beeld nie, so hier is hy:
Koos koop ’n voer­tuig van R300 000. Hy het ’n be­leg­ging by Maat­skap­py X wat oor die af­ge­lo­pe tien jaar vir hom ’n ge­mid­del­de op­brengs van 10% per jaar ge­gee het.
Hy moet nou kies tus­sen ’n le­ning by die bank oor vyf jaar teen 11% of om geld uit sy be­leg­ging te ont­trek om die mo­tor kon­tant te koop.
Eer­ste-li­nie-den­ke sou aan­voer dat hy 10%-groei gaan prys­gee, maar 11%-ren­te gaan be­taal (of­te­wel “ie­mand an­ders ryk maak”) en daar­om is dit be­ter om sy geld uit sy be­leg­ging te ont­trek en die mo­tor klaar te be­taal.
Die som­me sê eg­ter iets an­ders. Sien hier­bo wat die to­ta­le “kos­te” be­taal­baar deur Koos is oor die vyf jaar in­dien hy a) geld by die bank leen teen 11% of b) van sy eie geld ge­bruik.
Dit sal waar­skyn­lik die mees­te men­se ver­baas om te weet dat Koos ren­te van 5,33% of min­der moes ver­dien op sy be­leg­ging voor­dat dit uit ’n fi­nan­si­ë­le oog­punt sou sin maak om sy eie geld te ge­bruik.
So waar­om het ons brein ons so ge­fnuik?
Die brein is ’n kom­plek­se or­gaan en ek wil nie spe­ku­leer oor die neu­ro­lo­gie­se af­draai­paad­jies wat hy in hier­die ge­val vat nie, maar ek dink ’n deel van die ant­woord lê in die feit dat die R91 364 se ren­te hier bo ’n fi­sie­ke uit­ga­we is, ter­wyl die R245 009 slegs ’n “skim”-uit­ga­we is. Dit is een­vou­dig groei wat nie re­a­li­seer nie.
Maak eg­ter geen fout nie dat Koos se ba­lans­staat (ba­tes mi­nus las­te) swak­ker daar­aan toe sal wees as hy geld wat teen 10% groei sou ge­bruik om ’n voer­tuig te fi­nan­sier eer­der as om die bank se geld (teen 11%- ren­te) te ge­bruik.
By bo­ge­noem­de sce­na­rio het ek nog geen­sins die uit­wer­king van be­las­ting in ag ge­neem nie. Ont­hou, in­dien jy be­leg­gings­geld ont­trek om die mo­tor kon­tant te koop, is daar nog ’n ka­pi­taal­wins­kos­te ook en in­dien jy die bank se fi­nan­sie­rings­kos­te kan af­trek, is die ef­fek­tie­we le­nings­koers nog la­er as die 11%.
Ten slot­te, as jy nou die on­ge­mak­li­ke ge­voel kry dat die stan­daard-raad, dat jou huis jou groot­ste ba­te is en die bes­te be­leg­ging wat jy kan maak is om dit so vin­nig moont­lik af te be­taal, ’n bie­tjie oor­ver­een­vou­dig is, is jy in die kol, maar meer hier­oor op ’n an­der dag. ) Andró Griessel is ’n ge­ser­ti­fi­seer­de fi­nan­si­ë­le be­plan­ner en be­stu­ren­de di­rek­teur van ProVér­te We­alth & Risk Ma­na­ge­ment. Volg hom op T­wit­ter by @An­dro720911. Hy skryf twee­week­liks vir Sa­ke.
Fo­to: ISTOCK EN GRAFIKA24