Mengelmoesies, die dood van AfrikaansProf. Hans du Plessis. (Foto: Maroela Media/Janie Monsieur) Weet jy nog van lord Charles Somerset se aanslag op Afrikaans teen die eeuwending aan die begin van die negentiende eeu? Onthou jy C.P. Hoogenhout se moedelose versugting oor Engels, alles Engels teen die vorige eeuwending en die afdwing van Engels deur lord Milner pas ná die Anglo-Boereoorlog? Verstaan jy dat ons nou weer op ŉ eeuwending sit, dalk daarop sit en slaap? Weer is Afrikaans in die spervuur, hierdie keer met ŉ klomp politieke bagasie op die taal se rug. Afrikaans het die twee lords oorleef, maar of sy die ANC se fyn beplande marginalisering van moedertale gaan oorleef, is ŉ ope vraag. Hoofsaaklik omdat die oorlewing van inheemse tale hierdie keer op volkome selfsorg aangewese is. Daar is nie meer ŉ simpatieke regering wat kan help nie, ons sal onsself moet help. Ek dink ek hoor Hoogenhout praat asof hy die huidige gesprek aan die afluister is: Engels! Engels! Alles Engels! Engels wat jy sien en hoor; sonder skole, sonder kerke, word elke moedertaal vermoor. Ons is weer op ŉ eeuwending, maar dié keer is daar ŉ virus by waaronder die strategie soos onder ŉ maatemmer verberg word. Engelse eentaligheid het ongesiens, welgehoord, die enigste amptelike taal van die koronagesprek in Suid-Afrika geword. Natuurlik hoor ek al klaar weer die ou, ou verhaal dat ons weer oor Afrikaans kerm terwyl daar belangriker goed is om ons oor te bekommer. Ek weet, maar sou ons gewone sterflinge nie dalk die belangriker dinge beter kon verstaan het as ons die dieper debat elkeen in ons eie moedertaal kon volg nie? Van een ding is ek oortuig en dit is dat Afrikaanse jongmense vandag ŉ oplossing in Engels kan verskaf omdat die probleem kleintyd in Afrikaans aan hulle verduidelik is. Dis dié dat Deon Meyer wêreldberoemd geraak het en dat Nasa Japie van Zyl opgeraap het, al is albei in Afrikaans opgelei. Of Afrikaans – of enige van ons inheemse tale – die ANC-aanslag gaan oorleef, is die vraag, want so onder ons ore het Engels die enigste de facto amptelike taal geword. Maar dit is nie vandag my eintlike probleem nie, want as die magtige Empaaier Afrikaans nie kon onderkry nie, sal ŉ ANC-regering dit seker ook nie regkry nie. Behalwe natuurlik met die hulp van die moedertaalsprekers van Afrikaans. Dit geld natuurlik ook die moedertaalsprekers van al die ander inheemse tale, maar ek kan net oor Afrikaans praat. Afrikaans se toekoms word in die eerste plek deur sy eie mense bedreig. Soos dat Afrikaanse kinders glo Engelse skole moet bywoon om in ŉ demokratiese Suid-Afrika en in ŉ geglobaliseerde wêreld te kan oorleef! Alle skole moet mos nou skielik Engels wees. Seker dié dat Leonardo da Vinci en Goethe en Leo Tolstoy in Engelse skole was … Dit is die beledigende Afrikaanse radio- en televisie-adverteerders wat dit benede die waardigheid van Afrikaanses beskou om die slotslagspreuk uit Engels te laat vertaal en dit eerder skaamteloos net so in Engels gee. Die hele advertensie op ŉ Afrikaanse radiostasie of televisiekanaal is in Afrikaans, maar die trefsin is Engels – dan is die kopieskrywer in baie gevalle nog boonop Afrikaans! En die ergste is dat die Afrikaanse koper dit sonder meer aanvaar en sowaar sodanige adverteerders bly ondersteun. Maar Afrikaans se grootste probleem is die spul mengelmoesies wat nie ordentlike Afrikaans of Engels kan praat nie en dan die twee meng ten einde hul intellektuele onvermoë te verbloem. Nou praat ek nie van die bona fide-variëteitsprekers van Afrikaans, soos tieners of die gebruikers van verskillende omgangsvariëteite nie. Ek praat van vrot uitvoerende kunstenaars en predikers wat nie eintlik ŉ boodskap het nie. Hulle is tog só bang iemand dink hulle is dalk uit huis uit Afrikaans! Dit wil vir my lyk of Afrikaans die toets van oorlewing aan die dop is noudat moedertale in Suid-Afrika vir hulself moet sorg. Op die vyfde eeuwending sedert die eerste Afrikaanse woord.