God werk tsv mense… | ekke dink
'n Mens hoor dikwels, veral by die dood van 'n familielid, of wanneer 'n ernstige krisis oor jou pad kom, dat mense sê: "Alles gebeur met 'n doel", of "jou paadjie is vir jou uitgelê". Is dit so, liewe gemeente, dat daar 'n blouplan van ons lewe opgestel is, waarvan ons nou maar net die uitvoering sien en beleef?
Dát God by die geskiedenis van die mens betrokke is, is duidelik. Die hele geskiedenis van Israel loop oor daarvan. Die vraag is hóé God daarby betrokke is!
[Lees 1 Sam 18:12; 20:1; 23:6-14; 28:16-18; 2 Sam 5:1-5]
Ons skriflesing is vandag uit 2 Sam 5. 2 Samuel is een van die geskiedskrywende boeke in die Bybel, saam met 1 & 2 Konings en 1 & 2 Kronieke. 2 Samuel gaan spesifiek oor die verhaal van Dawid, die verhaal hoe God die 12 stamme van Israel verenig het onder koning Dawid.
Voor die koningskap ingestel is, is Israel geregeer deur stamstate. In 1 Samuel kom die volk na Samuel toe en pleit vir 'n koning, iets wat Samuel natuurlik gedink het verkeerd is. Hulle het dan God as hulle koning – wie beter wil hulle hê? Samuel het ook 'n ander probleem voorsien, een wat toe inderdaad ook telkens in die geskiedenis opgeduik het; naamlik die potensiële konflik tussen die koning en die profeet van God.
'n Koningskap word toe ingestel en Saul word Israel se eerste koning. Saul was nie 'n baie suksesvolle koning nie. Onrus en opstand, oorloë en nederlae was aan die orde van die dag tydens sy bewind. Die noordelike stamme het hom aanvaar as koning, maar daar was gedurig ontevredenheid vanuit die suide van die land teen sy koningskap. Uiteindelik verloor hy die kroon omdat hy probeer vasklou het aan sy mag en gesag. Hy word opgevolg deur die "man na God se hart" – Dawid. En in Dawid word die koningskap bestendig en die stamme verenig onder sy leierskap. Nadat Dawid vir 40jr geregeer het, was Israel nie net 'n suksesvolle en vredevolle land nie, maar ook 'n uitgebreide land waarin die beloftes wat God aan Dawid gemaak het, gerealiseer het omdat Dawid getrou was aan die Here en koning was soos die Here dit wou gehad het. Dawid het as koning homself nog steeds gesien onder die gesag van God en die profete. Toe die profeet hom aanspreek oor sy verkeerde gedrag, het hy dadelik sy skuld bely en reggemaak, in plaas van om die profete dood te maak omdat hulle hom teengaan; soos so baie na hom gemaak het.
En hoe pas dit nou by ons tema van vandag in?
Die geskiedenis opskrywing in die Bybel het almal die doel om ons te wys hoe God betrokke is by die mens. Deel van daardie betrokkenheid is dan juis die vraag: "Is die mens se paadjie by voorbaat vir hom uitgelê"?
Kom ons kyk na die geskiedenis. Dit het telkemale gebeur in die geskiedenis van Israel dat dinge gebeur het, nie soos dit beplan is nie. Mense is immers nog sondaars. Mense maak verkeerde besluite, en dit veroorsaak dat 'n plan nie uitgevoer kon word soos dit moes nie. Dawid is vroeg reeds aangewys as Saul se opvolger, maar Dawid moes jare lank vlug vir sy lewe, verdrae aangaan met selfs die Fillistyne net om aan die lewe te bly. Was Dawid se paadjie só vir hom uitgelê?
'n Duisend jaar later breek Jesus in die geskiedenis van Israel in. Jesus was bestem gewees om te lewe en te sterwe vir die sondes van die mens. Ons aanvaar dit as deel van ons geloofsfondamente dat Judas Iskariot bestem was om Jesus te verraai; of dat Pontius Pilatus die uiteindelike bevel vir Jesus se kruisiging moes gegee het. Maar wat as Pontius na sy vrou se droom geluister het en nié daardie bevel gegee het nie? Sou Jesus se koms na die wêreld 'n mislukking gewees het in die sin dat Hy nie sou sterf vir die mens se sonde nie?
En kom ons kyk na die ander kant van die verhaal: Kan Saul by die poorte van die hemel vir die Here sê dat hy maar net God se planne uitgevoer het om Dawid te vervolg sodat Dawid op die manier koning kon word soos die geskiedenis vir ons dit vertel; en daarmee natuurlik nie skuldig wees aan haat nie. Kan Judas Iskariot en Pontius Pilatus vir die Here by die wederkoms sê dat ook hulle maar net God se planne uitgevoer het, en daarom nie skuldig is nie. En wat van die Farao?
En wat van jou en my lewe? As die Here ons paadjie reeds uitgelê het, soos so baie van ons glo, was daardie verkeerde keuse wat ons geneem het, en wat katastrofiese gevolge vir ons gehad het, dan deel van God se Raadsplan toe ons paadjie uitgelê is? As alles met 'n doel gebeur, wat sou God se doel wees met 'n man wat in 'n oomblik van swakheid owerspel pleeg? Soos Dawid, of iemand dalk onder ons vandag. Het God dit ingereken in Sy Raadsplan vir ons lewe?
Ek glo, liewe gemeente dat die Woord ons wys dat dit nié so werk nie. As dit so sou werk, is God ook die outeur van Pontius Pilatus, Saul, Dawid, Judas Iskariot se sonde. Dan is hulle nie regtig skuldig nie, want God het dit beplan en tot uitvoer gebring. As dit so sou werk, is God nie almagtig nie, want dan het God hierdie skepping begin, en nou kyk Hy magteloos hoe elke detail fyn uitgevoer word.
Nee, God is inderdaad betrokke by die mens en die wêreld se geskiedenis, by volkere en hulle geskiedenis. Maar die mens neem sy eie besluite en keuses, party van hulle minder ingelig, ander verkeerde en ander sondige besluite. Maar dit bly die mens wat die verantwoordelikheid en gevolge van sy eie besluite dra.
Die eerste bekommernis wat in 'n mens se gedagtes kom as hierdie realiteit by jou deurslaan is: Hoe antwoord ons dan die geloofskrississe in ons lewe? Hoe maak ons dan met onverklaarbare sterftes en siektes? Te midde van hierdie feit wat ons vandag hoor, moet ons nooit vergeet nie dat God steeds almagtig, verhewe, soewerein, liefde vol, barmhartig en genadig is en bly (2 Kro 30:9; Ps 111:4; Ps 145:8; Joël 2:13). Dit beteken dat geen verkeerde of sondige keuse van enige mens op hierdie aarde God onkant vang nie. Daar is geen ongeluk of siekte wat kan maak dat God se wil omver gewerp kan word nie. God bly in beheer van hierdie skepping wat hy begin het. Ons troos lê in gedeeltes soos Rom 8: daar is niks wat ons kan skei van die liefde van God nie; en alles werk ten goede mee.
Dit beteken, liewe gemeente, dat God die verkeerde besluit, of selfs 'n stuk sonde kan gebruik tot ons beswil. Hy is in beheer en toe Hy sien dat die Farao se hart weereens verhard, toe maak Hy 'n plan in die oomblik van die geskiedenis om Sy volk wonderbaarlik te red. In Saul se onbesonne oomblik, tree God in die geskiedenis in en sorg dat Dawid beskerm word sodat hy die koning word wat God hom wil laat wees. In Dawid se oomblik van swakheid tree God in, neem nie die gevolge weg nie, maar vergewe hom en gebruik dit steeds tot ander se beswil. In Pontius Pilatus en Judas Iskariot en soveel ander mense in Jesus se tyd, tree God in en gebruik die einste keuses en besluite van mense om sy wil uit te voer. Ja, God word nooit onkant gevang nie, maar God is ook nie, en kan ook nooit die outeur van sonde wees nie. Hy neem nie die keuses van die mens oor nie.
Liewe gemeente, as ons sê dat God se blouplan vir elke mens en die wêreld vooraf vasgelê is, dan was die hele tragiese verval van Israel, deel van God se plan en dan kan 'n mens kwalik dink waarom Hy Jesus laat kom het. Die sondige verval is dan alles binne sy wil. En nadat Jesus gekom het, is alles nog nie reg nie. Die sondige verval gaan steeds voort. Nee liewe gemeente, die mens val in sonde en verander die gang van die geskiedenis van die mens onherroeplik. Ons troos is dat God steeds in beheer van die geskiedenis van die mens is, en dit ook ombuig en gebruik tot ons beswil. Hier in 2 Sam 5 sien ons hoe God gesorg het dat Dawid koning word oor Israel, en hoe Dawid vir 40 jr God se volk gelei het tot een van die suksesvolste tydperke in die lewe van Israel.
Daarvoor loof ons Hom! En daarom bly Hy die enigste God, die enigste bron van hoop en troos te alle tye! God almagtig, liefdevol, barmhartig en genadig (Jes 9:5).
 Terwyl Pilatus op die regbank sit, het sy vrou vir hom 'n boodskap gestuur: "Moet tog niks met daardie onskuldige man te doen hê nie, want ek het vannag 'n vreeslike droom oor hom gehad."
 As julle terugkom na die Here toe, sal julle broers en julle seuns medelye vind by dié wat hulle gevange weggevoer het en sal hulle na hierdie land toe terugkom. Die Here julle God is genadig en barmhartig. Hy sal nie afsydig staan as julle na Hom toe terugkom nie."
 Genadig en barmhartig is die Here.
 Genadig en barmhartig is die Here, lankmoedig en vol liefde.
 Kom terug na die Here julle God toe: Hy is genadig en barmhartig; Hy is lankmoedig en vol liefde. Hy is bereid om straf te herroep.