1 In dit wat hier volg sal ek telkens die woord "gees" gebruik soos dit voorkom in die term "geestes-wetenskappe", verstaan as "menswetenskappe". Dienooreenkomstig verwys "gees" na dit wat op 'n gegewe tydstip as die beste voorstelling van die volle omvang van menslike bestaansmoontlikhede gegee kan word - dit wil sê 'n verantwoordelike antropologie, eerder as na 'n entiteit wat deur metafisiese spekulasie van die lyf onderskei moet word.
4 Die begrip van "vertroudheid" wat hier gebruik word, is ontleen aan Heidegger en is die sleutel tot die potensiaal daarvan om deur interaksie met dinge iets soos 'n wêreld te ontsluit; die term "wêreld" word dus ook hier aan Heidegger ontleen (sien veral Heidegger 1993:§16).
11 By implikasie definieer ek die oorspronklike tegnisiteit van aksie met verwysing na drie dinge: (1) die ingeoefende liggaamsvermoëns (of die wisselwerking tussen vermoë en onvermoë), (2) die strewe onderliggend aan aksie (Aristoteles se orexis) en (3) die noodwendige implikasie van die hermeneutiese of kreatiewe aspek van aksie in die ontplooiing van die lyftegnieke. Ek besef goed dat hierdie 'n nie-teleologiese idee van tegnisiteit is - iets wat maklik as nie net teen-intuïtief beskou kan word nie, maar ook met taamlike teenstand vanuit die geesteswetenskaplike tradisies begroet kan word. 'n Vollediger regverdiging hiervan val buite die doelstellings van die huidige opstel, maar ek glo dat die strekking van die betoog minstens die meriete van die prima facie argument vir so 'n beskouing van tegnisiteit kan uitwys. Hierdie definisie van die tegnisiteit van menslike aksie is nie ontwikkel met die doel om daarmee 'n onderskeid tussen menslike tegnisiteit en die tegnisiteit van ander diere te kan maak nie, tewens,die definisie kan waarskynlik ook tot 'n groot mate geldig wees (ten minste) vir die aksie van groot soogdiere, waar ek nie kan sien dat hulle optrede bloot binne 'n stimulus-respons raamwerk verstaan kan word nie. Hoewel dit buite die vraag van die huidige ondersoek val, kan ek minstens voorlopig aandui dat die dialektieke waarin lyftegniek met simboliek en tegniese middele opgeneem is (sien bespreking wat volg), 'n dramatiese graadverskil tussen die menslike tegniese vermoë en dié van ander diere teweeg bring. Saam met die spesifieke posisie van die mens se biologiese aard in die proses van evolusionêre ontwikkeling, is hierdie dialektieke verantwoordelik vir die onmiskenbare verskil tussen menslike tegniese aksie en dié van selfs die naaste primate en daarom vir die spesifieke hominisering van menslike tegnisiteit (sien my bespreking van Leroi-Gourhan en Girard as toegang tot die plek van tegniese middele en simbole in die proses van hominisering in Wolff 2006:231-236). Vandaar ook die belang daarvan om die tegnisiteit van menslike aksie binne die verweefdheid daarvan met ander antropologiese aspekte te ondersoek, soos ek van die begin van die opstel betoog.Dit moet hieruit ook blyk dat my betoog wel versoenbaar is met pogings soos dié van Richard Sennett (2008) om die waarde van vakmanskap te rehabiliteer, maar 'n fenomenologies oorspronkliker en daarom sosiaal-teoreties breër ambisie het.
12 'n Uitstekende bespreking van die sistemiese aard van tegniek, oor die hele reeks van groottes, is Günther Ropohl (1999).
13 Die analise van die assosiatiewe aspek van agentskap is 'n heel moeilike probleem in die fenome-nologiese tradisie, van waaruit ek hier tot 'n sekere hoogte dink. Heidegger se begrip vir gemeenskaplike bestaan (Mitsein) en die ooreenstemmende idee vir die gemeenskaplike betekenishorison van aksie (onder die begrip "Mitwelt") bly relatief onder-ontwikkel (sien 1993:§§25-27) en Merleau-Ponty se begrip van tussenlyflikheid (intercorporéité) word ook nie in detail vir 'n aksieteorie uitgewerk nie (1960:282, 1964:183). In sy laaste boek toon Ricoeur duidelik aan wat die plek is wat kollektiewe agentskap in sy hermeneutiek van die bekwame mens (l'homme capable) moet inneem, en maak waardevolle voorstelle in hierdie verband, maar selfs in die ontwikkeling van hierdie boek bly kollektiewe agentskap taamlik wees (2004:215-232). Dit spreek vanself dat hierdie tema op 'n ander plek afsonderlik hanteer moet word.
15 Dit sou waarskynlik moontlik wees om - in 'n verdere studie - aan te toon dat die regverdiging en oordeel oor tegniese aksie onderhewig is aan dieselfde pluralisme van ordes van regverdiging as waaraan aksie oor die algemeen onderhewig is. Boltanski en Thévenot (1991) identifiseer ses sulke ordes (inspirasie [kuns en godsdiens], familie, opinie, burgerskap, mark en industrie) wat myns insiens elkeen op 'n onderskeie manier die tegniese vermoë van die mens in 'n projek en 'n raamwerk van regverdiging, beoordeling, veroordeling en kompromie inbind.
16 Die strekking van my betoog - en in aansluiting by Wolff (2008) - is egter om die vraag oor die kompetensie wat 'n mens in staat sou stel om telkens die middeweg tussen die twee euwels te vind, nie aan 'n aksie tipologie van techné enfronésis toe te vertrou nie, omdat dit aan geeneen van hierdie aspekte van menslike agentskap reg laat geskied nie.