Skuld, o skuld: Moenie dat dit jou na vuil Coke dryfBegin deur ‘n begroting op te stel en daarby te hou. (Foto: Unsplash) Soms koop ŉ mens avokadopere wat vervlaks nie wil ryp word nie. En dan kry jy mos een of ander Slim Sakkie wat hulle probeer ryp druk. Eindelik raak die vrug sag, maar hy is nie regtig reg vir eet nie. Nou, ek weet nie van jou nie, maar ekonomies voel ek soos daai geparsde avo. Tussen inflasie wat in sekere sektore noord van dubbelsyfers trek, petrol wat amper dubbel so duur is as ŉ jaar gelede en beurtkrag wat alles vergroot, moet jy nogal sonskyn in jou siel hê om positief te bly. In ŉ verslag wat in Mei vanjaar die lig gesien het, wys Helpende Hand daarop dat heelwat ander so voel. Amper 57% van respondente (in meer as 430 dorpe) het gevoel hulle is finansieel slegter af as drie jaar gelede. Bykans 40% het aangedui hulle maandelikse inkomste is nie genoeg om hulle onkostes te dek nie. Net 18% van respondente het geen skuld nie. En ja, ŉ mens sou verwag dat huisverband of motorskuld die grootste skulditems is. Dit is egter kommerwekkend dat die algemeenste agterstallige skuld vir kredietkaarte en banklenings is – duur vorms van skuld. Dan is daar ook gevalle van agterstallige drankskuld! (En hierdie was voor die huidige petrolprys en inflasie.) So kom ons veronderstel jy is nou in skuld. Of dit nou is oor jou carburetor uit die blou opgepak het, of dat jy moes betaal vir jou middel-telg se karate-toer na Okinawa, of dat al hierdie goed jou na premium vuil Coke dryf, is ŉ sekondêre vraag. Die primêre vraag is eerder: wat nou? En as my skuldput dieper is as die vlakke van korrupsie in die ANC, hoe kom ek daar uit? Lees dan verder. (Proviso: onthou asseblief, hierdie is bloot ŉ algemene oorsig. Gaan sien iemand professioneel om jou met jou spesifieke situasie te help.) Argieffoto: Pixabay Gestel jou arm pyn. Dit kan wees dat jy jou arm verslaap het. Dit kan wees dat jy op die punt is om ŉ hartaanval te kry. Dit kan wees dat ŉ leeu tydens ŉ Kruger-slenterstap jou arm afgekou het. Dis belangrik, want nou weet jy of jy ŉ Panado nodig het of ŉ spesialis. Die punt is: konteks en bykomende inligting is belangrik. So ook met skuld. Die beste plek om te begin is dan: Wat skuld ek? Vir wie skuld ek dit? Wat is my maandelikse terugbetalings? Wat is die rentekoers wat ek hierop betaal? Begin dus deur ŉ begroting op te stel. Kennis is mag, en al daai. En as jy klaar is, kontroleer dit teen jou werklike uitgawes. Absurde voorbeeld: ŉ Kit-Kat is dalk net R10, maar as jy elke keer wat jy winkel toe gaan een koop, en jy gaan drie keer ŉ week, is dit R120 per maand. (Amper nes jou Netflix-intekening.) Dan het jy ŉ idee wat jy regtig inkry, en waarheen jou geld regtig vloei. En nou moet jy eerlik wees met jouself. Leef jy bo jou vermoë? Is Netflix regtig nodig? En die premium vuil Coke? Moet jy elke keer wat Klaradyn-Marie en haar nuwe, derde man, kom braai regtig Woolies-beeshaas koop? Dalk kan jou jongste maar eerder in die klas begin luister as om vir ekstra Engelse klasse te gaan. Of dalk is die probleem inkomstes eerder as uitgawes. Dalk is die probleem selfs erger as gevrees. Maar dan weet jy, en dan kan jy, soos die boer, planne maak en aanpas soos nodig. Argieffoto (Foto: Pexels/Pixabay) Jou begroting is saamgestel, en dis omtrent so heilsaam en positief om te lees as die Zondo-verslae. Die kalf is nie net in die put nie, hy is toe onder sand. Nou prioriseer jy. Uiteraard is jou huisverband en jou kar belangrik – die een is die dak oor jou kop, die ander kry jou by die werk. Die res? As dit enigsins moontlik is, betaal die duurste skuld die vinnigste af. Wat ek hiermee bedoel is, plaas jou fokus op die skuld met die hoogste rentekoers. Hoe hoër jou koers, hoe duurder is jou skuld, hoe minder van jou premie delg wat jy skuld en hoe meer word gebruik om rente te diens. In wese beteken dit jy betaal langer af aan hierdie skuld, bo-op die feit dat dit duurder is. En betaal af wat jy kan – al is dit ŉ ekstra R50. Ja, dis minder Kit-Kats, maar dit gaan regtig op die lang duur ŉ verskil maak. En dit gaan maak dat jy beter slaap op die koop toe. Dit is ongelukkig so dat daar selde oornag-kure vir enigiets is. Ek meen, buite die Wes-Kaap is die paaie vol gate, en steeds stem mense vir die regerende party. Dit neem tyd vir kiesers om die foute van hulle weë in te sien, nes dit tyd neem om gewig (op gesonde wyse) te verloor, of te oefen vir ŉ marathon, of, ja, uit slegte skuld te kom. Maar soos met olifant-eet, sal jy happie vir happie daar uitkom. (Foto: Stevepb/pixabay) As jy so verswelg voel deur dit alles soos Margate deur Valies elke Kersfees, haal diep asem. En dan, soos die proviso hierbo genoem het, gaan sien iemand. Jy kry nie ekstra skuld af as jy moedig self voortdobber nie. As jy voel of jy wil huil, gaan praat met jou finansiële adviseur om jou te help met jou begroting. As hulle hul sout werd is, gaan hulle nie net polisse smous nie. As die helfte van die stoetkalwe in die put hierbo is, steek jou trots in jou sak en gaan sien ŉ geregistreerde skuldberader. Hulle kan namens jou onderhandel en ŉ plan saamstel vir hoe, en hoe lank, om die olifant op te eet. En verskoon my terwyl ek nou soos ŉ motiveringspreker klink. Daar is hierdie meme wat die rondte doen, “choose your hard”. Basies: om fiks te wees en te gaan draf soggens is moeilik. Om oorgewig te wees, is ook moeilik. Kies jou moeilik. Nou, die feit dat meeste goed opsies tussen die ekstreme het daargelaat, dis sinvolle advies, en dit geld ook vir skuld. Jy kan nagte wakker lê en oproepe vermy oor jy bang is vir Russiese knieslaners oor jou dobbelskuld, of jy kan iets daaraan begin doen. Beide is moeilik, maar dis minstens jou keuse. Leon-Ben Lamprecht (Foto verskaf) En die belangrikste: Moet asseblief tog nie nog skuld aangaan om ander skuld te betaal nie! Bronne: Gemeenskapsnavorsing: Nasionaal. Mei 2022. Solidariteit Helpende Hand.