Monday, November 18th, 08:40:57
Dordabis BV hou ledevergadering
Dordabis Boerevereniging hou Donderdag ‘n ledevergadering wat om 14:00 in die boerevereniging se saal plaasvind. Die gassprekers is Nampol se komm. Joseph Shikongo, asook mnr. Gerbie van Wyk van Windhoek Agricultural Wholesale. Vir meer inligting kontak vir Christine Romeis by 061 231 230 of [email protected]
Dit is weer tyd om die suiwelprodusente te vereer vir goeie kwaliteit melk wat gelewer is. Daarom hou die Suiwelprodusentevereniging (SPV) sy jaarlikse dinee op 15 Julie op die plaas van sy voorsitter, Kokkie Adriaanse, buite Mariental. PressReader - Landbou Boerekos: 2017-09-29 - Die Velds­man-ef­fek
Die kran­se kan maar dreun met lof­lie­de­re vir Pe­ter Velds­man. En ver­dien­ste­lik mag hul­le wees. Maar Suid-A­fri­ka se groot­ste le­wen­de kos­per­soon­lik­heid had deel daar­aan dat ’n tie­ner­lief­de hom soos ’n koue pa­tat ge­los het, skryf E­MI­LE JOU­BERT.
Dit was my 19de ver­jaar­dag, doer in 1982. Toe my ou­ers my vra hoe Boe­tie (wat toe pas van die Bor­der af op tuis­ver­lof was) sy groot dag wil vier, was die ver­soek om saam met hul­le by die re­stau­rant Ro­sen­fon­tein in ons tuis­dorp, die Paarl, te gaan eet. E­tien­ne Bont­huys, Suid-A­fri­ka se eer­ste sjef wat die mo­der­ne Eu­ro­pe­se kook­kuns be­hen­dig ten toon kon stel, was in Ro­sen­fon­tein aan die stuur van sa­ke. En hier­die uit­ge­hon­ger­de weer­mag­knaap wou nie net die klas­sie­ke, sou­se­ri­ge ge­reg­te ver­slind nie, maar ook sy kui­se kys – toe in ma­triek – aan ’n voor­ste re­stau­rant be­kend stel.
En waar­om dan nie vir Pe­ter Velds­man saam­nooi nie? Hy was des­tyds my pa se kol­le­ga by die tyd­skrif Sa­rie en ie­mand wat ek toe reeds goed ge­noeg ge­ken het dat ek nie vir hom hoef “oom” te sê nie.
Ek en die vrien­din het saam met my ou­ers ons plek­ke om Ro­sen­fon­tein se ge­styf­de lin­ne-ta­fel­doe­ke in­ge­neem en aan gla­sies sjer­rie ge­teug ter­wyl ons vir die an­der gas, wat van Kaap­stad moes kom, wag.
Dit was ook nie lank nie of die deu­re van die re­stau­rant word oop­ge­gooi. Nou kyk, op sy fleur het Pe­ter Velds­man nie net by ’n plek aan­ge­kom of ge­ar­ri­veer nie. Hy het, soos wat die En­gel­se dit so ge­vat stel, ’n en­tran­ce ge­maak. Daar­die u­nie­ke, hel­der stem met die lig­te Klein-Ka­roo-bry het deur die ver­trek­ke van Ro­sen­fon­tein ge­trek soos hy die ont­vangs­per­so­neel groet. Toe ons in die rig­ting van die deur kyk, staan Pe­ter daar soos ’n wel­ge­kle­de, glim­lag­gen­de prins wat be­sig is om die poor­te van sy kas­teel te be­tree.
Hy storm op ons ta­fel af en dit raak met­eens dui­de­lik hy is nie al­leen nie, maar het be­sluit om som­mer ook ’n ge­volg saam te bring. En skie­lik moet plek ge­maak word vir ’n klomp ewe vro­li­ke en wel­lui­den­de vrien­de wat Pe­ter ge­bring het om saam te kui­er. Daar was, as ek reg onthou, ’n fo­to­graaf uit New York, ie­mand wat op ’n seil­jag in die Kaap aan­ge­kom het en ’n klas­sie­ke mu­si­kant wat al in Pa­rys, Frank­ryk, op­ge­tree het. Al­mal ge­klee in waf­fer­se 1980-mo­des en met die soort stra­len­de, mee­le­wen­de per­soon­lik­he­de wat nog­al on­ge­woon was in die Paarl, wat toe nog maar ’n plat­te­land­se dorp in die Bo­land was.
Pe­ter het som­mer drie, vier wyn­gla­se vir elk­een laat kom. Di­ver­se bot­tels wyn is van ie­wers uit­ge­haal en elk­een aan ta­fel moes ’n vin­ni­ge wyn­proe af­lê voor die oes­ters, foie gras, kalf­vleis en ryk sou­se be­stel is.
Hier ná die poe­ding – iets met me­rin­gues en vla en dun sui­ker­dra­de – het ek en vrien-
din van die ta­fel op­ge­staan om ons­self te ver­skoon. “Nee, sit nog, jul­le twee!” bul­der Pe­ter, kon­jak­glas in die hand. “Kry eers nog ’n drankie – daar sal nog ge­noeg tyd wees om ’n lek­ker vry te vang.”
Toe sy la­ter die aand uit­ein­de­lik op­hou bloos het ná hier­die sug­ges­tie­we aan­mer­king uit die mond van ’n vol­was­se­ne wat nie be­hoort te weet wat tie­ner­mei­sies aan­vang nie, is ek laat ver­staan dat ons paaie eer­der moet skei. My groot­mens­vrien­de is glo “te vin­nig en di­rek” vir haar.
Van­dat ek hom ont­moet het toe ek 13 was, was Pe­ter nooit die ti­pe mens wat as ’n “groot­mens” of “vol­was­se­ne” of – die he­mel help ons – “oom” be­skou wou word nie. Hy was eers my pa se kol­le­ga wat ek in die gan­ge van Sa­rie se ge­bou oor­kant die Hoog­ge­regs­hof in Kaap­stad raak­ge­loop het. Al­tyd be­sig, al­tyd met ’n glim­lag en ’n be­lang­stel­len­de vraag oor skool­werk of my broer en sus­ter se wel­stand, voor hy weer in ’n wolk van si­ga­ret­rook en wel­rie­ken­de na­skeer­mid­del na die een of an­der af­spraak of werk­ses­sie ver­dwyn het.
Een van die jaar­lik­se hoog­te­pun­te as kind was om na Mon­ta­gu te ry waar die Na­si­o­na­le Braai­vleis­kom­pe­ti­sie ty­dens die dorp se Mus­ka­del­fees plaas­ge­vind het. Sa­rie het jaar­liks ’n braai­span in­ge­skryf, en sien­de dat my pa en Pe­ter van die min man­li­ke Sa­rie- re­dak­sie­le­de was, moes hul­le die tyd­skrif se eer be­waar. Meer as 100 braai­span­ne van reg oor Suid-A­fri­ka het on­der ’n mis­bank van hout­rook deel­ge­neem, en ek kon nooit ver­staan waar­om Sa­rie nie el­ke jaar die eer­ste prys in­ge­palm het nie.
Ek onthou hoe daar we­ke voor die groot dag be­plan is om die al­ler­bes­te vleis in die han­de te kry. Boe­re­wors van een of an­der ge­hei­me re­sep. Die bes­te snit­te Ka­rool­am van die­re wat spe­si­aal vir die kom­pe­ti­sie ge­slag is. So­sa­ties, in per­fek­te blok­kies ge­sny en ge­ma­ri­neer in ’n spe­si­a­le sous wat Pe­ter ge­maak het, die kleur van groengoud en goed ge­noeg op die oog om rou te wil op­eet.
Daar, op Mon­ta­gu, het ek van kleins af ge­sien dat hier­die kos­re­dak­teur van Sa­rie, wat ’n su­per­star was on­der die hon­derd­dui­sen­de vrou­e­le­sers wat aan sy pen en sy lippe ge­hang het, meer van ’n doe­ner as ’n pra­ter was. Tus­sen Pe­ter se kwink­slae, die grap­pe, die oor­dre­we dra­ma oor die “don­ner­se ko­le wat te hoog” en die wyn wat “te kom­min-soet” is, was daar ’n mens wat kos ken en met kos kan werk. Soos ’n sa­moe­rai­ko­lo­nel het hy sy mes ge­vat en die rug­tjops op­ge­sny tot net die reg­te dik­te en soos blits ’n skaapboud ont­been met die ti­pe be­hen­dig­heid wat ’n hart­chi­rurg sou laat bloos.
Da­vid B­riers, die fo­to­graaf wat des­tyds saam met Pe­ter by Sa­rie was en let­ter­lik dui­sen­de van die re­sep­te af­ge­neem het om te sorg die le­sers kry fo­to’s wat aan die kos­skep­pings reg laat geskied, stem saam dat hier ’n eks­pert aan’t werk was.
“Onthou dat Sa­rie vroe­ër ja­re el­ke t­wee­de week op straat moes wees, nie maan­de­liks, soos tans, nie,” ver­tel Da­vid.
“Pe­ter het el­ke re­sep ont­wik­kel en ge­skryf. En dan is die spesifieke ge­reg of bak­sel voor­be­rei tot­dat dit per­fek en eet­baar was – dit was nie net iets wat ge­maak is om mooi te lyk vir die fo­to nie. Pe­ter sou met sy kuns­ti­ge oog in­spring om die re­sep vir die fo­to reg te sti­leer, die ene kon­sen­tra­sie en met die si­ga­ret wat uit die hoek van sy mond hang. En in die by­na twee de­ka­des dat ek sy fo­to’s ge­neem het, het daar­die si­ga­ret se as nooit op die ta­fel of in die kos be­land nie. Am­per, maar nooit.”
Hier­die toe­wy­ding, werks­drif en vaar­dig­heid met kos is myns in­siens een van die op­val­lend­ste ei­en­skap­pe wat Pe­ter in sy won­der­li­ke ou­to­bi­o­gra­fie, Wat die hart van vol is, ont­bloot. En spe­si­fiek in hier­die era van die ce­le­bri­ty chef- ver­skyn­sel waar­in e­nig­ie­mand wat ’n braai­brood­jie op te­le­vi­sie ge­maak het as ’n e­nig­ma­tie­se kos­ver­skyn­sel be­skou word.
Kits­roem was Pe­ter nie be­sko­re nie, en dit
Soos ’n sa­moe­rai-ko­lo­nel het hy sy mes ge­vat en die rug­tjops op­ge­sny tot net die reg­te dik­te en soos blits ’n skaapboud ont­been met die ti­pe be­hen­dig­heid wat ’n hart­chi­rurg sou laat bloos.
het hy ook nie ge­had nie. Dit het já­re se har­de werk ge­kos – saam met kos­be­dryfs­pu­bli­ka­sies, groot spy­se­nie­rings­op­drag­te wat na-uurs ge­doen moes word en die op­lei van sjefs by Sil­wood Kit­chen. Eers toe is Pe­ter as kos­re­dak­teur los­ge­laat.
Sy ge­wild­heid on­der tyd­skrif­le­sers en die­ge­ne wat Sa­rie se kos­de­mon­stra­sies by­ge­woon het, had groot­liks te ma­ke met die feit dat sy ken­nis van kos en sy ver­moë in die kom­buis die ver­troue van sy ge­hoor in­ge­boe­sem het. Die sjar­me, u­nie­ke per­soon­lik­heid en ei­e­soor­ti­ge ta­lent as sto­rie­ver­tel­ler was ’n bo­nus.
Pe­ter se slag met kos word be­aam deur F­ritz Jou­bert, wat saam met sy vrou, Mau­r­een, ge­reeld by Pe­ter Velds­man se huis in Kaap­stad se sui­de­li­ke voor­ste­de gaan eet het.
“Wan­neer Pe­ter ont­haal, is al­les uit die boon­ste rak­ke,” sê F­ritz. “Man-al­leen in die kom­buis to­wer hy ge­reg­te op wat in e­ni­ge re­stau­rant ter wê­reld tuis sou wees. Daar is so­veel ei­en­skap­pe oor Pe­ter wat ek deur my le­we leer ken het, maar sy kos­maak­ver­nuf sal my al­tyd by­bly.”
Iets an­ders waar­van ek­self van Pe­ter hou, is sy waar­de­ring vir die goeie, die een­vou­di­ge en die on­op­ge­smuk­te. Al het hy by die voor­ste drie­ster-Mi­che­lin-re­stau­ran­te ter wê­reld ge­ëet, al kan hy soos een van daar­die plek­ke se sjefs kook, skyn sy lief­de vir die aards­heid – ver­al die Suid-A­fri­kaan­se aards­heid – deur. Skaap­vleis-en-kwe­per­bre­die. ’n Ge­braai­de gal­joen. ’n S­kaap­tjop in die pan ge­braai. Ek het hom een keer ge­vra wat sy laas­te maal­tyd op aar­de sou wees. Kies e­nig­iets van e­ni­ge re­stau­rant of die mees ge­sog­te, skaars be­stand­deel. Die ant­woord?
“Tuis­ge­maak­te roomys en Mont Blois van Ro­bert­son se Mus­ca­del.”
On­danks sy ver­knogt­heid aan Suid-A­fri­ka se men­se, se kos en se wyn, het hy van hom­self ’n wê­reld­bur­ger ge­maak. En, soos Marlene van der West­hui­zen, be­ken­de kos­skry­wer en vriend van Pe­ter, sê, min Suid-A­fri­ka­ners weet van die er­ken­ning en sta­tus wat hy op die in­ter­na­si­o­na­le ge­bied ge­niet.
“Pe­ter het ver­skeie ke­re saam met my en my man, De­on, in Pa­rys by ’n drie­ster-Mi­che­lin-re­stau­rant aan­ge­sit,” ver­tel sy.
“Een aand is ons by Tail­le­vant, baie be­kend, een van die bes­tes. Van­uit nê­rens het die ei­e­naar van dié ge­vleu­el­de re­stau­rant ’n bot­tel van hul eie kon­jak na die ta­fel ge­bring uit re­spek vir Pe­ter en waar­de­ring vir sy be­soek. En onthou, dis nou ’n plek waar al wat in­ter­na­si­o­na­le film­ster, po­li­ti­kus en be­ken­de uit­hang.
“In Eu­ro­pa ont­lok Pe­ter die­self­de ma­te van ag­ting en re­spek as wat ge­toon word aan sjefs en kos­reu­se soos Alain Du­cas­se, Ge­or­ges Blanc en Ro­ger Ver­ge. En om te dink hier­die groot gees is reg hier, in ons mid­de,” sê Marlene.
Een re­de vir hier­die er­ken­ning, be­ne­wens Pe­ter se by­drae tot die kos- en kook­wê­reld, is om­dat hy die be­lang­rik­heid van be­leefd­heid en be­ska­wing er­ken. Dit is iets wat be­sig is om skaar­ser as tuis­ge­draai­de kar­ring­melk te word.
Vir my was hy al­tyd die ver­sin­ne­beel­ding van die wa­re heer: Net­jies uit­ge­vat in styl­vol­le hem­de, ver­kies­lik ge­das ook. Ie­mand wat van kop tot to­ne deur ’n naald ge­trek kan word.
Da­nie de Wet, wynboer van Ro­bert­son en ou vriend van Pe­ter, som dit só op: “Pe­ter is niks an­ders as ’n vol­ron­de jin­tel­man nie. Al­tyd vrien­de­lik, al­tyd hart­lik en bly om jou te sien en een van die on­der­hou­dend­ste en kun­dig­ste ge­sels­maats waar­voor ’n mens kan vra. Wan­neer Pe­ter in die om­trek is, is daar al­tyd ’n au­ra van be­ska­wing en be­leefd­heid.”
Tog ont­breek daar een ding uit my vier de­ka­des van vriend­skap met Pe­ter. Een jaar toe ry hy saam met my en ’n paar wyn­skry­wers deur die Klein-Ka­roo. Ver­by La­di­smith – sy ge­boor­te­plek – moes ons by Hoe­ko af­draai om die pla­se te be­kyk wat hy as kind ge­ken het. Dit was len­te en die bloei­en­de vrug­te­bo­me het die groen veld en blou­grys ber­ge met spik­kels pienk en wit ver­fraai.
Pe­ter ver­tel toe van ’n oom in die om­trek wat al­tyd biltong ge­maak het uit die he­le boud van ’n dui­ker – daar­die klein bok­kies wat in hier­die ge­wes­te vol­op is – se­ker af­han­gen­de van of dit bil­tong­tyd is of nie.
Die he­le boud, ver­tel Pe­ter, word ge­pe­kel en met spe­se­rye in­ge­vryf voor die vleis in die koel­te van die Klein-Ka­roo se Lan­ge­ber­ge ge­hang word. “En as dit ná ’n paar we­ke reg is, sny jy daai boud oop en jy proe die he­le siel en we­se van die wê­reld wat vir my be­lang­rik is.”
Dit was ’n groot oom­blik. Ek het nie ge­weet wat om eer­ste af te vee nie – die wa­ter wat uit my mond loop of die warm traan op my wang. Ek huil nou nog soms oor daar­die boud wat my my he­le le­we lank ont­glip het.
‘Pe­ter is niks an­ders as ’n vol­ron­de jin­tel­man nie. Al­tyd vrien­de­lik, al­tyd hart­lik en bly om jou te sien en een van die on­der­hou­dend­ste en kun­dig­ste ge­sels­maats waar­voor ’n mens kan vra. Wan­neer Pe­ter in die om­trek is, is daar al­tyd ’n au­ra van be­ska­wing en be­leefd­heid.’ — Da­nie de Wet
LINKS BO: Pe­ter se ou­to­bi­o­gra­fie, Wat die hart van vol is, het vroe­ër van­jaar ver­skyn. ON­DER: Pe­ter as gas­be­oor­de­laar tus­sen ’n paar deel­ne­mers ty­dens die eer­ste reeks van kykNET se werk­lik­heids­kos­pro­gram Kok­ke­door.
LINKS: Twee Suid-A­fri­kaan­se kos­hel­de. Pe­ter (regs) by Jan-Hendrik van der West­hui­zen, die eer­ste Suid-A­fri­kaan­se Mi­che­lin-ster-sjef. LINKS ON­DER: RSG-om­roe­per Mar­te­li­ze B­rink voer ’n on­der­houd met Pe­ter ty­dens ’n on­lang­se ete wat ter ere van hom ge­hou...