Visrivier vloei deur Cradock, maar g’n water vir dié dorpDie Visrivier. (Foto: Joseph Chirume/GroundUp) Deur Joseph Chirume, GroudUp Hoewel die Visrivier deur Cradock vloei, is hierdie Oos-Kaapse dorpie sedert verlede jaar in ŉ waterkrisis gedompel. Die situasie is só benard dat verskeie sakeondernemings reeds hul deure moes sluit en ander dreig om dieselfde te doen. Intussen pak die departement van water en sanitasie die skuld op die munisipaliteit en die munisipaliteit blameer beurtkrag vir die voortslepende watertekorte. Inwoners op die dorp sê die watertoevoer is so onvoorspelbaar dat dit soms vir dae aaneen af is – veral in die townships en hoogliggende gebiede. Bulelwa Ganyaza, woordvoerder van die Chris Hani-distriksmunisipaliteit, sê die dorp se waterpompstelsel maak staat op krag om te werk, maar met beurtkrag word die ure wat water gepomp kan word, aansienlik verminder. “Die munisipaliteit het kragopwekkers bekom om die probleem te pak, maar die kragopwekkers is nie bedoel om ŉ primêre bron van energie te wees nie, veral nie vir die bedryf van ŉ grootskaalse waterpompstelsel nie.” Hoogliggende gebiede soos Hillside, Bergsig en die nywerheidsgebied ondervind veral waterprobleme wanneer die reservoirvlakke laag is weens beurtkrag en ŉ hoë wateraanvraag. Volgens Ganyaza het Cradock boonop ou infrastruktuur wat “bedoel is vir ŉ bevolking wat nie naastenby die grootte is wat die dorp tans het nie”. Wisane Mavasa, woordvoerder van die nasionale departement van water en sanitasie, sê weer dat beurtkrag net ŉ gedeelte van die probleem is en dat die munisipaliteit eerder waterlekkasies moet regmaak en sy verouderde waterstelsel moet bywerk om massiewe waterverliese te bekamp. “Die huidige watersuiweringsnetwerk moet ook opgeknap of bygewerk word, aangesien dit slegs geringe opknappings oor die afgelope paar jaar ontvang het, maar geen werklike bywerkings nie,” sê sy. Die eienaar van Cradock se slagpale, Eugene Kroucamp, neem tans 93 mense in diens, maar sê hy moet gereeld sy onderneming se bedrywighede opskort weens ŉ gebrek aan water. “Water is vir ons ŉ probleem, aangesien ons net 90 000 liter water van die munisipaliteit kry en dit net ŉ dag en ŉ half hou. Elke keer dat ons produksie moet staak, is dit ŉ verlies van sowat R80 000 per dag,” sê hy. Hoewel hy nie sy onderneming elders heen sal skuif nie, raai hy nie mense aan om in Cradock te belê nie. Wilhelm Smit, voorsitter van die Cradock-sakeforum, sê die dorp is hoofsaaklik afhanklik van reisigers, vragmotorbestuurders en toeriste vir sake, aangesien sy paaie verskeie ander dorpe in die Oos-Kaap met Graaff-Reinet en die Wes-Kaap verbind. “Reisigers sal egter nie hier stilhou as daar nie in hul basiese behoeftes voorsien kan word nie,” sê Smit. “Vragmotorbestuurders wat van myne af kom, hou stil om te eet en hul vragmotors te was, maar sonder water kan daar in geen van hul behoeftes voldoen word nie. Dit is net ŉ kwessie van tyd voor hulle hul sakebedrywighede elders heen skuif.” Volgens Smit het die Lions-motorfietssaamtrek reeds na ŉ ander dorp geskuif wat Cradock van “ŉ groot finansiële inspuiting” ontneem het. “Hoe lank is dit voordat die wêreldbekende Visrivier-kanomarathon ook afgelas word? Nie almal kan bykomende watertenks bekostig om aan die behoeftes te voorsien van ŉ diens wat die Chris Hani-distriksmunisipaliteit veronderstel is om te lewer nie. “Die munisipaliteit speel met mense se lewens en die inwoners en sake-eienaars is keelvol.” ŉ Onderneming op Cradock, wat meer as 100 werkers in diens neem, oorweeg dit glo ook om sy deure te sluit. “Dit sal die vyfde onderneming wees wat sluit weens hoë pryse, elektrisiteit en watervoorsiening.”