Demensie: oorsake, simptome, behandeling
Demensie verwys na 'n aanhoudende of progressiewe inkorting van geheue, denke of ander breinfunksies. Die oorsaak kan anders wees. Daar is dus verskillende vorme van demensie soos Alzheimersiekte of vaskulêre demensie. Lees meer hier: Wat is demensie (definisie)? Watter vorms is daar? Hoe herken u demensie? Hoe word sy gediagnoseer en behandel?
Dementia: kort oorsig
Belangrike demensievorme: Alzheimersiekte, vaskulêre demensie, Lewy Body Dementia, Frontotemporal demensie
simptome: In alle vorme van demensie is geestelike prestasie op die langtermyn verlore. Ander simptome en die presiese verloop wissel na gelang van die vorm van demensie.
geraak: Hoofsaaklik mense ouer as 65 jaar. Die meeste demensiepasiënte is vroue omdat hulle ouer as mans is.
veroorsaak: Primêre demensies (soos Alzheimersiekte) is onafhanklike siektes waarin neurone geleidelik in die brein afsterf – die presiese rede hiervoor is onbekend. Sekondêre demensie is die gevolg van ander siektes (soos alkoholverslawing, depressie) of medikasie.
behandeling: Medisyne, nie-farmakologiese maatreëls (soos arbeidsterapie, gedragsterapie, musiekterapie, ens.)
Is demensie geneesbaar? Primêre demensie is nie geneesbaar nie. Die regte behandeling kan egter die kursus vertraag. Sekondêre demensie kan soms genees word as die oorsaak vroeg geïdentifiseer en behandel word.
Wat is demensie?
Die term demensie verwys nie na 'n spesifieke siekte nie, maar na die algemene voorkoms van sekere simptome ('sindroom'), wat verskillende oorsake kan hê. In die algemeen sluit die term meer as 50 siektevorme in (soos Alzheimersiekte of vaskulêre demensie).
Allen demensie vorm saam is die aanhoudende of progressiewe inkorting van geheue, denke en / of ander breinfunksies, Dikwels word ander simptome (soos interpersoonlike gedrag) bygevoeg.
Primêre en sekondêre demensie
Onder die term "primêre demensie"Alle vorme van demensie, wat onafhanklike kliniese foto's is, val, hulle het hul oorsprong in die brein, waar meer en meer senuweeselle sterf.
Die algemeenste primêre demensie (en gewoonlik die algemeenste demensieversteuring) is Alzheimersiekte. Die tweede plek is vaskulêre demensie. Ander primêre vorme van demensie is frontotemporal en Lewy body demensie.
As "sekondêre demensie " is demensieverwante siektes wat veroorsaak word deur dwelms of ander siektes soos depressie, alkoholisme, skildklier siekte of vitamien tekort siektes. Sekondêre demensievorme is nogal skaars.
Daar is ook gemengde vorms dementeringsiektes, veral gemengde vorme van Alzheimersiekte en vaskulêre demensie.
Demensie kan beide in die brein self voorkom, asook deur eksterne faktore veroorsaak word.
Kortikale en subkortikale demensie
'N Ander klassifikasie van siektes is gebaseer op waar die veranderinge in die brein plaasvind: Die Kortikale demensie word geassosieer met veranderinge in die serebrale korteks (Latyns: cortex cerebri). Dit is die geval met Alzheimersiekte en frontotemporale demensie.
as subkortikale demensie Aan die ander kant verwys dit na demensie met veranderinge onder die serebrale korteks of in dieper lae van die brein. Dit sluit in subkortikale arteriosklerotiese enkefalopatie (SAE), 'n vorm van vaskulêre demensie.
Hierdie indeling is egter nie onproblematies nie, omdat daar baie gemengde en oorgangsvorme is. Demensie met Lewy-liggame kan byvoorbeeld as 'n kortikale of 'n gemengde vorm manifesteer.
Die term dementiellesindroom word dikwels gelykgestel aan "demensie". Dit word verstaan ​​as 'n algemene intellektuele agteruitgang, byvoorbeeld geheue- en oriënteringsversteurings, sowel as spraakversteurings. Met verloop van tyd verander die persoonlikheid van die pasiënt dikwels.
Dit is nodig om demensie-sindroom deur pseudo-demensie te onderskat. Hierdie term sluit in breinafwykings wat tydelik voorkomwat deur 'n gedagte-en-remming vervals word. Die algemeenste ontwikkel pseudo-demensie as deel van 'n ernstige depressie.
U kan meer lees oor demensie sindroom en pseudo-gebrek in die artikel Dementia sindroom.
Seniele demensie en seniele demensie
Omdat veral ouer mense demensie word, praat 'n mens gereeld van seniele demensie. Hierdie term moet egter nie met "seniele demensie" gelykgestel word nie: laasgenoemde verwys na "seniele demensie van die Alzheimer-tipe" (SDAT) – 'n manifestasie van Alzheimersiekte op ouderdom. In teenstelling daarmee is daar die siekte wat voor Alzheimer aangetref word, wat gewoonlik in die 5de of 6de dekade van die lewe voorkom.
Daar word tans veral na Alzheimersiekte verwys as Alzheimersiekte of demensie van die Alzheimer-tipe (DAT).
In die geval van demensie word intellektuele kapasiteit op die langtermyn verlore. In detail hang die simptome van demensie af van watter toestand dit is – byvoorbeeld Alzheimer- of vaskulêre demensie.
Alzheimer (en baie ander vorme van demensie) simptome van demensie is korttermyngeheue: mense raak toenemend vergeetagtig, plaas dinge dikwels verkeerd en konsentreer. Soms misluk gewone konsepte skielik in gesprek. Oriëntasieprobleme in 'n vreemde omgewing is ook die eerste tekens van demensie van die Alzheimer-tipe.
Gevorderde demensie-simptome by Alzheimer-pasiënte beïnvloed die langtermyngeheue. Pasiënte kan minder en minder die verlede onthou. Op 'n sekere punt kan hulle nie meer mense na aan hulle ken nie. In die laat stadiums van demensie bou die pasiënte ook fisiek en benodig hulle hulp met alle aktiwiteite.
Die brein krimp in Alzheimers
In Alzheimers sterf senuweeselle. Dit laat die brein stadig krimp.
Lees meer oor simptome, oorsake, diagnose en behandeling van hierdie mees algemene vorm van demensie in die artikel Alzheimersiekte.
Vaskulêre demensie is die gevolg van bloedsomloopafwykings in die brein. Dit toon dikwels soortgelyke demensie-simptome as by Alzheimers. Die presiese toestand van vaskulêre demensie hang egter af van waar die brein sirkulasieversteurings voorkom en hoe uitgesproke hulle is.
Moontlike simptome sluit probleme in met luisterende luister, samehangende spraak en oriëntasie. Hierdie demensie-tekens kom ook voor in Alzheimers, maar kom dikwels vroeër en meer gewelddadig voor in vaskulêre demensie. Daarbenewens kan die geheue in vaskulêre demensie langer behou word.
Ander moontlike tekens van vaskulêre demensie is onder andere gangstoornisse, verlangsaming, leegmaak van die blaas, konsentrasieprobleme, persoonlikheidsveranderinge en psigiatriese simptome soos depressie.
Lees meer oor simptome, oorsake, diagnose en behandeling van hierdie tweede algemeenste vorm van demensie in die artikel Vascular Dementia.
Lewy liggaam demensie
Die Lewy-liggaamsdemensie manifesteer ook met soortgelyke demensie-simptome as Alzheimersiekte. Baie pasiënte toon egter hallusinasies (hallusinasies) in die vroeë stadiums van die siekte. Geheue duur gewoonlik langer as Alzheimers.
Daarbenewens toon baie mense met Lewy Body-demensie Parkinson se simptome. Dit sluit in stywe bewegings, onwillekeurige bewing en 'n onstabiele liggaamshouding. Diegene wat geraak word, wissel dus en val gereeld.
'N Ander eienaardigheid van hierdie soort demensie is dat die liggaamlike en geestelike toestand van die pasiënt soms baie wissel. Soms is die betrokkenes ondernemend en wakker, dan weer verward, gedisoriënteerd en teruggetrek.
Lees meer oor die simptome, oorsake, diagnose en behandeling van hierdie vorm van demensie in die artikel Lewy Body Dementia.
'N Heel ander verloop toon die frontotemporale demensie – ook genoem Pick-siekte of Pick's-siekte. Tipiese simptome van demensie hier is veranderinge in persoonlikheid en dikwels vreemde gedrag: diegene wat geraak word, is gewoonlik maklik prikkelbaar, aggressief en tree taktloos of verleent op. Oormatige eet en apatie is ook moontlik.
As gevolg van die opvallende en antisosiale gedrag van baie pasiënte word daar vermoed dat 'n geestesversteuring eerder as demensie aanwesig is. Slegs in die gevorderde stadium van Pick se siekte kom tipiese demensie-simptome soos geheueprobleme voor. Daarbenewens word die taal van die pasiënte verarm.
Lees meer oor simptome, oorsake, diagnose en behandeling van hierdie skaars vorm van demensie in die artikel Frontotemporal Dementia.
Verskil: Alzheimer en demensie van 'n ander soort
'Wat is die verskil tussen Alzheimers en demensie?' Hierdie vraag word gevra deur sommige mense wat geraak is en hul familielede met die veronderstelling dat dit twee verskillende kliniese foto's sou wees. In werklikheid is Alzheimers slegs een vorm van demensie, wat verreweg die algemeenste is. Die korrekte vraag moet dus wees wat die verskil is tussen Alzheimers en ander vorme van demensie, soos vaskulêre demensie:
'N Tipiese verskil tussen hierdie twee algemeenste vorme van demensie het betrekking op die aanvang en verloop van die siekte: Alzheimers begin gewoonlik verraderlik en die simptome vererger stadig. Aan die ander kant begin vaskulêre demensie skielik en neem die simptome mettertyd toe.
Soveel vir die teorie – maar die praktyk lyk dikwels 'n bietjie anders. Enige demensie kan van pasiënt tot pasiënt verskil, wat dit moeilik maak om te onderskei. Daarbenewens is daar gemengde vorme, soos Alzheimers en vaskulêre demensie. Diegene wat geraak word, toon kenmerke van albei demensievorme, daarom is dit dikwels moeilik om 'n diagnose te maak.
Lees meer oor die ooreenkomste en verskille tussen belangrike vorme van demensie in die artikel Verskil tussen Alzheimers en demensie?
Demensie: oorsake en risikofaktore
In die meeste gevalle van demensie is dit 'n primêre siekte (primêre demensie), dus is 'n afsonderlike siekte van oorsprong in die brein: by diegene wat agtereenvolgens geraak word, sterf senuweeselle, en word die verbindings tussen die selle verlore. Dokters praat hier van neurodegeneratiewe veranderinge. Die presiese rede verskil afhangende van die vorm van primêre demensie en word dikwels nie ten volle verstaan ​​nie:
In die algemeenste vorm van demensie vorm sogenaamde gedenkplate in die brein. Dit is afsettings van 'n siek proteïen (beta-amyloïed). Dokters vermoed dat hierdie gedeeltes bydra tot die siekte van Alzheimer en dit ten minste bevoordeel.
Waarom die gedenkplate vorm, is nie presies bekend nie. Selde – in ongeveer een persent van die gevalle – is dit die oorsake van genetiese aard: Veranderings in die genoom (mutasies) lei tot vorming van gedenkplaat en siekte-uitbraak. Sulke mutasies maak die oorerflike Alzheimer-demensie oorerflik. In die oorgrote meerderheid van die gevalle weet u nie presies waarom iemand Alzheimersiekte het nie.
Vaskulêre demensie: oorsake
In vaskulêre (vaskulêre) demensie lei bloedsomloopversteurings in die brein tot die dood van senuweeselle. Dit kan byvoorbeeld die gevolg wees van verskeie klein beroertes (as gevolg van vaskulêre okklusie) wat gelyktydig of op verskillende tye in 'n breinstreek voorkom ("multi-infarct demensie"). Soms ontwikkel vaskulêre demensie ook op grond van 'n groot serebrale bloeding, soos by hipertensiewe pasiënte. Meer skaars oorsake van vaskulêre demensie is vaskulêre inflammasie en genetiese siektes.
Lewende liggaam demensie: oorsake
In Lewy-liggaamsdementia word proteïenreste van alpha-synuclein in die senuweeselle van die serebrale korteks neergelê. Hierdie sogenaamde Lewy-liggame belemmer die kommunikasie van senuweeselle met mekaar. Waarom hulle vorm, is gewoonlik onbekend. Die siekte word baie selde geneties bepaal.
Frontotemporale demensie: oorsake
In frontotemporale demensie sterf neurone in die frontale en temporale lobbe van die brein geleidelik. Weereens is die oorsaak grootliks onbekend. Die gevalle is geneties bepaal.
Sekondêre demensie: oorsake
Die seldsame sekondêre demensie word veroorsaak deur ander siektes of medikasie. Dit kan veroorsaak word deur depressie, alkoholisme, skildklierversteurings of 'n vitamientekort. Medikasie is ook moontlike demensieoorsake.
Risikofaktore vir demensie
Hoër ouderdom en 'n ooreenstemmende genetiese geneigdheid verhoog die risiko van 'n dementerende siekte. Ander risikofaktore sluit in hoë bloeddruk, diabetes mellitus, hartaritmie, hoë cholesterol, depressie, breinskade, rook, oormatige alkoholverbruik en vetsug.
Selfs mense met 'n lae geestelike, sosiale en fisieke aktiwiteit is meer vatbaar vir demensie.
Demensie: ondersoeke en diagnose
Die feit dat u iets vergeet as u ouer is, is nie noodwendig kommer nie. Maar as die vergeetagtigheid maande duur of selfs toeneem, moet u na die huisdokter gaan. As daar vermoedelik demensie is, kan hy die pasiënt na 'n spesialis (neurologiese praktyk of geheue-polikliniek) verwys.
Die dokter sal die pasiënt eers vra oor sy klagtes en sy algemene gesondheidstoestand (onderhoud met anamnese). Hy sal ook vra of die pasiënt medikasie neem en indien wel, watter medisyne daar is. Omdat baie voorbereidings die breinfunksie tydelik of permanent kan vererger. Tydens die gesprek gee die dokter ook aandag aan hoe goed die pasiënt op die gesprek kan fokus.
Dikwels praat die dokter ook met naasbestaandes. Hy vra haar byvoorbeeld of die pasiënt meer rusteloos of aggressief is as voorheen, snags baie aktief is of hallusinasies het.
Kognitiewe demensie toetse
Met behulp van 'n verskeidenheid toetse kan die dokter bepaal of iemand 'n demensie het en hoe ernstig dit is. Dementietoetse wat gereeld gebruik word, sluit die horlosietoets, MMST en DemTect in. Dit is maklik om te doen en neem nie veel tyd nie. Hul informatiewe waarde in ligte en twyfelagtige demensie is beperk. Boonop is hierdie kognitiewe kort toetse nie geskik om die verskillende demensies te onderskei nie.
Die kloktoets help om vroeg demensie op te spoor. Vir hierdie doel word dit egter altyd gekombineer met 'n ander toets: die uitslag van die wagtoets alleen is onvoldoende vir 'n diagnose.
Die proses van die kloktoets is redelik eenvoudig: die pasiënt moet die nommers 1 tot 12 in 'n sirkel invoer, aangesien dit op 'n draaiknop is. Hy moet ook die uur- en minuut-hande op so 'n manier trek dat dit 'n sekere tyd gee (byvoorbeeld, 11:10 klok).
By die evaluering kontroleer die dokter byvoorbeeld of die nommers en hande korrek getrek is en dat die nommers leesbaar is. Uit foute en afwykings kan hy 'n moontlike demensie aflei. Mense met beginnende demensie plaas byvoorbeeld die minuuthand verkeerd, maar die uurhand korrek.
As 'n pasiënt nie die nommer of die tyd korrek registreer nie, is dit 'n aanduiding van demensie.
Lees meer oor hierdie toetsprosedure in die artikelkloktoets.
Die afkorting MMST staan ​​vir "Mini Mental Status Test". Dit is 'n baie algemene demensie-toets. Die pasiënt moet 'n eenvoudige vraelys voltooi wat verskillende breinfunksies ondersoek, soos geheue, aandag en rekenkunde. Die oriënteringsvermoë van die pasiënt word ook getoets met vrae soos "Watter seisoen het ons?" of "Op watter plek is ons?". Elke antwoord word met 'n puntetelling aangeteken.
Na afloop van die toets word al die punte wat behaal is, bymekaargetel. Die resultaat word gebruik om die erns van demensie te skat. Met betrekking tot Alzheimers – die algemeenste vorm van demensie – word daar 'n onderskeid getref tussen die volgende demensiestadia:
MMST 20 tot 26 punte: ligte Alzheimer-demensie
MMST 10 tot 19 punte: matige / matige Alzheimer-demensie
MMST <10 punte: ernstige Alzheimersiekte
Lees meer oor die prosedure en die evaluering van die 'Mini Mental Status Test' in die artikel MMST.
Die kort naam DemTect staan ​​vir "Dementia Detection". Die toets van ongeveer tien minute toets verskillende kognitiewe vermoëns soos geheue. Vir hierdie doel word tien woorde vir die pasiënt (hond, lamp, bord, ens.) Gelees wat hy dan moet herhaal. Die bestelling maak nie saak nie. Daar word getel hoeveel van die terme die pasiënt kan onthou.
In 'n ander taak moet die pasiënt soveel dinge moontlik tel wat in 'n supermark gekoop kan word. Dit ondersoek die semantiese vlotheid.
Punte word toegeken vir elke taak. Aan die einde van die toets tel jy al die punte bymekaar. Uit die algehele resultaat kan daar geskat word of en hoeveel die kognitiewe prestasie van die pasiënt benadeel word.
Lees meer oor hierdie toetsprosedure in die artikel DemTect.
'N Fisiese ondersoek is belangrik om ander afwykings uit te sluit as die oorsaak van die vermoedelike demensie-simptome. Dit help ook om die liggaamlike toestand van die pasiënt te bepaal. Die dokter meet byvoorbeeld bloeddruk, ondersoek die spierreflekse en die reaksie van die leerlinge op lig.
Diagnose van demensie bevat ook een bloedtoets, Hier word die bloedtelling geskep en verskillende bloedvlakke bepaal (elektroliete soos natrium en kalium, vastende bloedglukose, bloedsediment, ureum, vitamien B12, tiroïedvlakke, gamma GT, ens.). Dit kan gebruik word om te bepaal of daar sekondêre demensie kan voorkom, soos skildklier siekte of vitamien B12-tekort.
In sommige gevalle verdere laboratoriumtoetse noodsaaklik, byvoorbeeld as die demensiepasiënt opmerklik jonk is of die simptome baie vinnig vorder. Dan bestel die dokter byvoorbeeld medisyne-sifting, urinetoetse en / of 'n toets vir Lyme-siekte, sifilis en MIV.
As die mediese geskiedenis en die vorige ondersoeke dui op 'n vermoedelike inflammatoriese breinsiekte, moet u dit doen Voorbeeld van senuweewater (Drank) wat uit die lumbale ruggraat geneem is en in die laboratorium ontleed word. Hierdie CSF-diagnose kan ook 'n aanduiding wees van Alzheimersiekte: Karakteristieke veranderinge in die konsentrasie van sekere proteïene (amyloïde proteïene en tau-proteïene) in die CSF is baie geneig om Alzheimersiekte aan te dui.
Beeldbeplanningstudies van die brein dien om behandelbare oorsake van demensie (soos 'n gewas) uit te sluit. Boonop help hulle om die verskillende vorme van primêre demensie (Alzheimers, vaskulêre demensie, ens.) Te onderskei.
Bo alles word hulle gebruik Computertomografie (CT) en Magnetiese resonansbeelding (MRI), Soms word ander ondersoeke egter uitgevoer. Dit sluit byvoorbeeld 'n ultraklankondersoek in van die servikale vate by vermoedelike vaskulêre demensie. In onduidelike gevalle van Lewy-demensie in die liggaam, kan 'n kernmediese ondersoek nuttig wees (positron-emissie-tomografie = PET, enkelfoton-emissie-gerekende tomografie = SPECT).
As daar vermoed word dat die demensie-siekte oorerflik is, moet die pasiënt genetiese berading en ondersoek aangebied word. Die resultaat van die genetiese toets het geen invloed op die terapie nie. Sommige pasiënte wil egter presies weet of hulle 'n geen wat siektes veroorsaak, wel of nie.
Ten spyte van verskillende behandelingsopsies vir demensie: geneesbaar is die siekte gewoonlik nie (uitsondering: sommige sekondêre demensie). In plaas daarvan is die terapie daarop gemik om die simptome te verlig en die vordering van die siekte te vertraag. Dit help die pasiënt om so lank as moontlik 'n onafhanklike en selfbepaalde lewe te lei.
Die demensie-terapie bestaan ​​uit 'n dwelmbehandeling en nie-dwelmmaatreëls saam. Vir elke pasiënt word 'n individueel gepaste terapieplan opgestel. Die persoonlikheid en wense van die pasiënt moet veral in ag geneem word by die keuse van nie-medisyne-maatreëls. Die kans op sukses van die behandeling is groter, hoe vroeër met die behandeling begin word.
Dementia-medisyne (anti-demensie medisyne)
In die medikasie-demensie word veral sogenaamde anti-demensie-middels gebruik. Dit beïnvloed verskillende boodskapperstowwe in die brein. As gevolg hiervan kan hulle die geestelike kapasiteit van pasiënte handhaaf. Anti-demensie-medisyne het egter gewoonlik net 'n beperkte tyd.
Anti-demensie-medisyne word hoofsaaklik gebruik in die behandeling van Alzheimersiekte. Goedgekeur is asetielcholinesterase-remmers en die glutamaat-antagonis (NMDA-antagonis) memantien.
asetielcholienesterase (soos donepezil of rivastigmine) belemmer 'n ensiem in die brein wat die senuwee-boodskapper asetielcholien afbreek. Hierdie boodskappersubstansie is belangrik vir die kommunikasie tussen die senuweeselle. Dit word nie in voldoende hoeveelhede by Alzheimer-pasiënte geproduseer nie, wat bydra tot die simptome. Asetielcholinesterase-remmers kan kompenseer vir hierdie boodskappertekort in die vroeë en middel stadia van Alzheimersiekte. Dan kan pasiënte weer hul daaglikse lewe beter bemeester. Boonop word breindienste soos denke, leer en onthou langer behou.
Asetielcholinesterase-remmers word ook gereeld in ander vorme van siekte gebruik, soos Lewy-demensie en gemengde vorms.
dieglutamaat antagonis Memantine in die brein word die dokpunte vir die senuweeboodskapper glutamaat geblokkeer. Die konsentrasie daarvan kan verhoog word by Alzheimersiekte, wat die senuweeselle permanent vernietig. Memantine (neurobeskerming) beskerm teen onomkeerbare senuweeskade. Dit word in die middel- en laat stadiums van Alzheimersiekte gebruik.
Dikwels word ook voorbereidings gebaseer op die medisinale plant "Ginkgo biloba" in demensie aanbeveel. Dit word as minder effektief beskou, maar kan as aanvulling gebruik word.
Ander medisyne in demensie
As mense ervaar dat hulle dement is, ontwikkel baie mense 'n depressiewe bui. Selfs die ondergang van breinselle kan self verantwoordelik wees vir depressie. In sulke gevalle kan die dokter dit doen antidepressante voorskryf. Dit het 'n gemoedstoestand en dryfveer.
Sommige pasiënte word aggressief en rusteloos, ly aan hallusinasies of paranoia. Sulke simptome kan geassosieer word neuroleptika (soos risperidon, melperone of pipamperone). Die gebruik daarvan is te danke aan die sterk newe-effekte, maar baie noukeurig nagegaan en betyds beperk.
Vir vaskulêre demensie moet risikofaktore en onderliggende siektes wat kan lei tot verdere vaskulêre skade behandel word. Dit sluit byvoorbeeld die geskenk van antihipertensiewe middels in hipertensie en -Lipiedverlagende middels met verhoogde bloedlipiedvlakke (soos verhoogde cholesterolvlakke).
Die diagnose van demensie veroorsaak onveiligheid, angs, depressie of aggressiwiteit by baie mense. 'N Sielkundige of psigoterapeut kan diegene wat geraak word help om hul siektes beter te hanteer deur gedragsterapie. Dus is 'n gedragsterapie veral geskik vir pasiënte in vroeë demensie fases.
Kognitiewe opleiding kan die progressie van demensie vertraag, veral in die vroeë en middelstadia van die siekte. Dit lei geestelike (kognitiewe) vaardighede aan, soos geheue, aandag en oriëntasie. By individuele of groepsterapie moet pasiënte byvoorbeeld terme raai, kleure noem en rympies byvoeg. Kognitiewe opleiding moet vir elke pasiënt ontwerp word, sodat dit nie onderskraging of buitensporig is nie.
Outobiografiese werk kan nuttig wees in die vroeë tot die middelste stadium van demensie: tydens besprekings (individuele of groepsterapie), moet die pasiënt prente, boeke en persoonlike voorwerpe gebruik om aan te sluit in en verband te hou met positiewe ervarings uit die verlede. Hierdie outobiografiese werk hou die herinneringe van 'n demensiepasiënt wakker in sy voormalige lewe en versterk die gevoel vir 'n mens se eie identiteit.
In die oriëntasie tot die werklikheid oefen die pasiënte hulself ruimtelik en tydelik te oriënteer en om persone en situasies beter te klassifiseer. Die tydelike oriëntasie kan ondersteun word met horlosies, kalenders en beelde van seisoene. Byvoorbeeld, om pasiënte in staat te stel om hul weg in die kamer te vind (byvoorbeeld in hul huis), kan verskillende leefruimtes (badkamer, kombuis, slaapkamer, ens.) Met verskillende kleure geëtiketteer word.
Die oriëntasie tot die werklikheid maak sin in alle stadiums van die siekte. Dit kan individueel of in groepe opgelei word.
Die doel van musiekterapie by dementerende siektes is gebaseer op die feit dat musiek positiewe herinneringe en gevoelens kan ontlok. In die vroeë stadiums van demensie kan pasiënte – eenmalig of gesamentlik – self 'n instrument speel (trommel, driehoek, glockenspiel, ens.) Of sing. In gevorderde demensie kan die pasiënt kalmeer of kalmeer om ten minste na bekende melodieë te luister.
Om te verseker dat pasiënte in die vroeë tot middelstadia van demensie elke dag in staat is om daaglikse aktiwiteite soos inkopies, kosmaak of koerante te lees, moet hulle hierdie aktiwiteite gereeld saam met 'n terapeut oefen.
In die middel tot ernstige stadia van die siekte kan dans, massering en aanrakingstimulasie fisieke aktiwiteit aanmoedig. Dit kan die pasiënt plesier gee en hul welstand verbeter.
Milieu-terapie gaan daaroor om die pasiënt se omgewing geskik te maak vir demensie. Diegene wat geraak word, moet veilig en gemaklik voel in hul leef- en leefruimtes. Die kamers moet dus so geskik as moontlik ontwerp word. Gladde hout en sagte materiale word byvoorbeeld deur die meeste pasiënte as aangenaam beskou. Bekende geure (soos die geur van die kamer) en gunsteling blomme kan die pasiënte plesier gee, kalmeer of opwek en mooi herinneringe terugbring.
Vroeër of later het pasiënte met demensie hulp nodig in die alledaagse lewe, soos aantrek, was, inkopies, kosmaak en eet. Die pasiënte en hul familielede moet dus so gou as moontlik die onderwerp hanteer en sorg vir die beplanning van toekomstige sorg.
Belangrike vrae wat uitgeklaar moet word, is byvoorbeeld: Kan en wil die demensiepasiënt in sy eie woonstel bly? Watter hulp het hy nodig vir sy alledaagse lewe? Wie kan hierdie hulp bied? Watter aanbiedings van buitepasiëntversorging is daar? As 'n tuisversorging nie moontlik is nie – watter alternatiewe is daar ter sprake?
Alles belangrik rondom onderwerpe soos versorging in die gesin, verpleegkundiges en verpleeginrigtings lees in die artikel Sorgbeplanning: demensie.
Hantering van demensie
As 'n mens se eie geestelike vermoë verminder, is dit vir baie frustrerend en angswekkend. Die familielede vind dit dikwels moeilik om demensie en die gevolge daarvan te hanteer.
Die hantering van demensie is bowenal geduld en begrip nodig – van die pasiënt sowel as die familielede en die versorgers. Daarbenewens kan baie gedoen word om verstandelike agteruitgang te vertraag. Dit sluit in die opleiding van bestaande kognitiewe vermoëns, byvoorbeeld deur blokkiesraaisels te lees of op te los. Ander stokperdjies soos brei-, dans- of bouvliegtuie moet voortgesit word – indien nodig met die nodige aanpassings (soos ligter breipatrone of eenvoudiger danse).
Boonop baat die demensiepasiënte ook by 'n gebalanseerde dieet, gereelde oefening en 'n gestruktureerde daaglikse roetine.
Lees meer wenke vir die alledaagse lewe met demensie in die artikel wat handel oor demensie.
Help met demensie
Daar is baie verskillende verenigings, instellings en organisasies wat inligting en hulp verleen aan demensiepasiënte en hul familielede. Dit sluit byvoorbeeld die Duitse Alzheimer-vereniging, die Duitse Seniorliga en die vereniging 'Vriende van ou mense' in.
As u u eie huis wil bewerk vir 'n bejaarde of 'n demensie, kan u die Federale Werkgroep vir Aanpassing van Behuising e.V. kontak vir wenke en inligting. As 'n verhuising na 'n ouetehuis of verpleeginrigting nodig is, bied Heimverzeichnis.de hulp in die soeke na 'n geskikte fasiliteit.
U kan meer lees oor hierdie en ander kontakpunte vir demensiepasiënte en hul familielede in die artikel Dementia Help.
Demensie: siekteverloop en prognose
In enige vorm van demensie is geestelike prestasie op die langtermyn verlore. Die persoonlikheid van die pasiënt word ook onomkeerbaar aangetas.
In individuele gevalle kan die verloop van demensie egter van pasiënt tot pasiënt verskil. Dit hang hoofsaaklik van die tipe siekte af. Byvoorbeeld, 'n vaskulêre demensie kom dikwels skielik voor en vererger dit in groepe. In die meeste gevalle begin demensie egter bedrieglik en vorder dit stadig.
Daarbenewens kan 'n demensiepasiënt soms "goeie" en soms "slegte" dae hê. Die toestand van die pasiënt kan ook gedurende die loop van die dag wissel. Demensie is sterker in die aand as bedags.
Die gedrag van demensie-lyers verskil ook baie. Sommige pasiënte raak toenemend aggressief, ander bly vriendelik en kalm. Sommige pasiënte is lank fiks, ander raak bedlêend.
Oor die algemeen dus: die demensie-kursus kan afsonderlik baie verskil. Er lässt sich auch nur schwer vorhersagen.
Empfehlenswert ist auch "Gehirntraining": Wie die Muskeln sollte auch das Gehirn regelmäßig gefordert werden. Dafür eignen sich zum Beispiel kulturelle Aktivitäten, mathematische Rätsel oder kreative Hobbies. Solche geistige Aktivität in Beruf und Freizeit kann das Risiko einer Demenz reduzieren.
S3-Leitlinie "Demenzen" der Deutschen Gesellschaft für Psychiatrie und Psychotherapie, Psychosomatik und Nervenheilkunde und der Deutschen Gesellschaft für Neurologie (2016)