Transgender gevangene hof toe oor hare, grimeringJade September. Foto: Verskaf ŉ Veroordeelde moordenaar wat 15 jaar tronkstraf uitdien, wend haar einde vandeesmaand tot die gelykheidshof vir die reg om haar geslagsidentiteit in die gevangenis uit te leef. Jade September (oorspronklik Jerome Benjamin) is ŉ transgender vrou wat in 2013 tronk toe gestuur is nadat sy erken het sy het die 65-jarige Graham Flax in Kaapstad vermoor terwyl sy onder die invloed van dwelms was. “Ons vra niks buitengewoons of uitsonderliks of iets wat die staat ekstra geld sal kos nie,” het haar regsverteenwoordiger, Sanja Bornman van Regslui vir Menseregte, Donderdag aan Maroela Media gesê. “Ons vra net dat sy redelik geakkommodeer word en dat sy haarself kan uitleef op die manier wat ander mense as vanselfsprekend aanvaar.” Bornman verduidelik om dieselfde uitkoms te kry – naamlik dat iemand se waardigheid beskerm en hul identiteit gerespekteer word – is dit soms nodig dat hulle “effens anders behandel word”. “Almal moet ŉ uniform dra en hul hare netjies hou, maar Jade vra die reg om die bietjie grimering te dra wat vrouegevangenes toegelaat word en haar hare ietwat langer te dra.” Bornman sê hulle het reeds in 2015 met die regstappe begin, maar verduidelik in regsprosedures teen die staat kan dit baie lank duur voor ŉ saak eindelik hof toe gaan. September se saak word op 25 en 26 November aangehoor deur die hooggeregshof in Kaapstad, wat sal sit as ŉ gelykheidshof. “Diskriminasie op grond van mense se geslag behoort nie deel van hul straf te wees wanneer hulle in die sorg van die staat geplaas word nie,” sê Bornman. “Die gevangenisstelsel is blykbaar blind vir die bestaan van transgender mense. Ons wil hê dit moet end kry.” September sal die hof vra om haar die reg te gee om haar identiteit uit te leef in die beperkte mate wat dit in die gevangenis moontlik is en dat haar reg op gelykheid en waardigheid gerespekteer sal word. Bornman sê die feit dat September tydens sekere van haar tronkervarings toegelaat is om haar hare ŉ bietjie langer te laat groei en ŉ bietjie grimering te dra, bewys dat dit binne die tronkstelsel moontlik is, ook in die Malmesbury-gevangenis waar sy tans aangehou word. “Dis baie belangrik om te onthou dat sy geen teenstand of teistering van haar medegevangenes weens haar identiteit ervaar nie,” sê Bornman. “Die viktimisering kom van die amptenare wat haar probeer dwing om reëls te gehoorsaam wat geen doel dien nie. “Hulle dwing haar byvoorbeeld om haar hare te knip of neem die bietjie persoonlike items af wat sy gebruik om haar identiteit mee uit te leef.” Bornman sê September word onderwerp aan verbale mishandeling en teistering van tronkbewaarders en is in ŉ stadium in afsonderlike aanhouding geplaas nadat sy haar geslagsidentiteit probeer uitleef het. “Daar word lukraak beslag gelê op haar persoonlike items en sy is gedwing om haar gevlegte hare, wat ŉ uitbeelding van haar vroulike identiteit is af te knip,” vertel Bornman. “Dié behandeling, in meer as een korrektiewe instelling, het me. September getraumatiseer en haar geestesgesondheid aansienlike skade berokken, wat daartoe gelei het dat sy haar eie lewe in Desember verlede jaar probeer neem het.” Bornman sê omdat September nog nooit ŉ geslagsveranderingsoperasie kon ondergaan nie, is die oplossing in haar geval beslis nie om haar oor te plaas na ŉ vrouegevangenis nie. “In ŉ vrouegevangenis sal sy waarskynlik nog meer uitstaan en groter gevaar loop om geviktimiseer te word en die slagoffer van geweld te wees. Daarom is dit die staat se plig om haar te akkommodeer waar sy haar op die oomblik bevind ingevolge die beginsels van werklike gelykheid omdat daar geen afsonderlike gevangenisse vir transgender gevangenes is nie.” Maroela Media kon nie Donderdag die departement van korrektiewe dienste in die Wes-Kaap vir kommentaar bereik nie.