Siekte steel nie spel | Netwerk24
Siekte steel nie spel
Deur Christiaan Boonzaier 12 Februarie 2020 00:01
Dit is geen oordrywing om te sê dat Nina Schumann sewe maer jare agter die rug het nie.
Benewens borskanker, 'n dubbele mastektomie én 'n egskeiding dra Schumann – een van Suid-Afrika se voorste konsertpianiste en professor in musiek aan die Universiteit Stellenbosch – die afgelope drie jaar swaar aan 'n geheim wat sy soos 'n saadjie in haar binneste begrawe het.
Dit het vinnig donker wortels geskiet, wat onder meer haar roemryke sololoopbaan geheel en al ontspoor het.
Nou, ná jare se innerlike spit en delf, is daar ook 'n tikkie aanvaarding, vrede en hoop, en is sy vir die eerste keer gereed om dít wat haar lewe onherroeplik verander het openhartig te bespreek.
"Parkinson se siekte is drie jaar gelede by my gediagnoseer," sê Schumann­ in haar huis buite Stellenbosch.
"Ek het dit eintlik weens my beroep weggesteek; dit het natuurlik 'n impak op my spel. Met borskanker (in 2012) was dit baie makliker om onmiddellik aan almal te sê, want dit het nie so 'n groot impak op my spel gehad soos wat parkinsonsiekte het nie.
"Ek is ook nou in 'n stadium waar ek meer vrede daarmee gemaak het en gereed is om daaroor te praat. Hopelik kan dit ook bewusmaking skep."
Schumann sê sy het sowat ses maande ná haar mastektomie – 'n "uitmergelende" operasie van 13 uur – "iets vreemds" in haar linkerhand gevoel.
Kort daarna, ten tyde van 'n uitvoering van Sergei Rachmaninoff se Tweede Klavierkonsert, kon sy ook nie haar regterarm lig nie. "Ek het nie geweet hoekom nie, maar ek dink die parkinsonsiekte was reeds daar."
Die "iets vreemds" is destyds ge­diagnoseer as 'n breinsiekte bekend as fokale distonie (FD), waarvoor sy 'n botoks-inspuiting in die arm moes kry – nie in die gesig nie, sê sy skertsend. "My neuroloog het my vir die FD behandel totdat hy op 'n dag onverwags gesê het hy wil toetse doen."
"En toe't ek op 'n dag doodeenvoudig opgehou, want ek het besluit om eerder elke nuwe oomblik te ervaar en elke nuwe simptoom te voel eerder as wat ek dit weens leeswerk afwag.
Gewoond aan die idee van die dood
Hoewel Schumann sê die siekte kry sy sit "ongelooflik stadig" in haar lyf, kan sy die uitwerking daarvan reeds voel.
"My grootste probleem is korttermyngeheueverlies, so wanneer ek winkel toe moet gaan, is dit 'n nagmerrie: Ek maak vir myself 'n lysie, dan vergeet ek die lysie," sê sy weer skertsend.
Om agter iemand weg te kruip
"Ek was nog altyd baie gedrewe en energiek. Ná die borskanker het ek myself gedwing om rustiger te raak en dit was oukei – totdat parkinsonsiekte by my gediagnoseer is. As jy lusteloos raak, raak jy depressief en ek dink dis die seerste ding wat jy kan oorkom: As jy, soos in my geval, die vermoë verloor om te kan speel."Meer vrede, meer moed
"Met die nuwe behandeling het ek definitief meer vrede (oor die siekte) as wat ek die afgelope drie jaar gehad het – en dit is eintlik danksy dít dat ek weer die moed gehad het om 'n spul solovertonings aan te pak."
Sy is ten tyde van die konsert, wat goed afgeloop het, aan die krag van musiek herinner, die hartseer wat sy het om afstand te doen van die kuns wat sy van kindsbeen af beoefen en die verlossing wat dit nou vir haar as lyer van parkinsonsiekte kan bring.
Ná dié eerste hekkie het Schumann besluit om te kyk of sy op 23 Februarie oor nog so 'n hekkie kan spring – dié keer vir die Richard Wagner-stigting in Seepunt – voordat sy in September saam met die Kaapstadse Filharmoniese Orkes (KFO) wil paalspring oor Rachmaninoff se Tweede Klavierkonsert, die einste werk waarmee haar reis met parkinsonsiekte moontlik begin het.
"Dit is eintlik ook 'n voorbeeld van alles wat net organies in plek geval het," sê sy.
"Toe Louis (Heyneman, KFO-hoof) my vra wat ek wil speel, het ek myself net forseer om te antwoord en nie te dink nie.
"Ek het 'Rach 2' voorgestel omdat dit die een stuk is wat al jare met my geassosieer word en my baie na aan die hart lê. Ek het ook aan hom gesê dit sal vir my spesiaal wees om dit vanjaar te doen, want ek word later vanjaar 50. Toe hy die datum later bevestig, 3 September, is ek uit die veld geslaan – dis 'n dag ná my 50ste."
"My gemoed is tans 'n mengsel van opwinding en vrees, maar ek voel 100 maal beter as verlede jaar. Nadat ek weer begin speel het, sien ek skielik weer uit na die toekoms. So, nee, 'Rach 2' is nie 'n swanesang nie. As ek dit regkry, sal dit 'n massiewe oorwinning vir my wees.