Laha Afrika Dzonga yikumeka ekatindzhawu leti mati yanga tshameki tani hile Mpumalanga, Limpopo na N’walungu wa KwaZulu-Natal. Yahakutlhela yisungula ku kumeka nale St Lucia nale ntangeni wa KwaZulu-Natal. Khomixini ya swa Vukorhokeri bya Vaaki yi nyikiwile matimba hi ku landza Vumbiwa, bya 1996, ku tlakusa no hlayisa xiyimo xa le henhla xa mahanyelo eka vukorhokeri hinkwabyo bya vaaki. Hi lembe ra1997 Khodi ya Matikhomele ya Vukorhokeri bya Vaaki yi hlanganisiwile ivi eku heteleleni yi tlakusiwa eka tinhlengeletano ta vaofisiri va mfumo wa le xikarhi na va swifundza. Swi tlhele swi va swa nkoka ku tumbuluxa tsalwa ra khodi ya matikhomelo ku humesela matwisiselo yo antswa ya leswi ri vulaka swona na leswi yi faneleke ku tirhisiwa xiswona. Ku kongomisa eka "Tiko" hi ku landza nhlamuselo leyi tirhisaka hi mani na mani, swi fanele ku vula tiko hinkwaro hi ku angarhela ku nga ra Afrika Dzonga. I xilaveko xa nkoka leswaku vatirhela mfumo hinkwavo va tshembheka eka tiko ra vona.