Sabinet | Volume 50 Number 2
Volume 50 Number 2, 2017
De Jure - Volume 50 Number 2, 2017
Source: De Jure 50, pp iii –iii (2017)
With another year coming to a halt, De Jure has pleasure in presenting the second volume of 2017. The contributors have once again paved the way for interesting discussions on a wide variety of topics.
The Harpy Eagle and the Amazon rainforest in Brazilian federal law – thoughts on environmental law and the conservation of birds of prey and their habitat
Author Johan C. Knobel
Source: De Jure 50, pp 204 –220 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a1
Die Harpy-arend en die Amasone-reënwoud in die Brasiliaanse federale reg – gedagtes oor die omgewingsreg en die bewaring van roofvoëls en hulle habitat
Die regsbeskerming van die Harpy-arend en die Amasone-reënwoud in die Brasiliaanse federale reg word krities in oorsig geneem en insigte wat van algemene toepassing op die regsbeskerming van roofvoëls en hulle habitat is, word daaruit geput. Die Harpy-arend word bedreig deurdat individuele voëls gejag en gevang word en deur habitatvernietiging. Die Amasonereënwoud word onder andere deur ontbossing en aardverwarming bedreig. Die Harpy-arend se bewaringstatus ingevolge die Brasiliaanse federale reg is bevredigend. Omvattende wetgewing is ook in plek om vir die bewaring van die Amasone-reënwoud voorsiening te maak, maar daar is vraagtekens oor die effektiwiteit daarvan, veral na die promulgering van ’n nuwe Código Florestal (Woud-kode), wat swakker beskerming as sy voorganger bied. Teenstand van ’n invloedryke landbou-belangegroep en soms gebrekkige regshandhawing ondermyn die effektiwiteit van die Woud-kode. Aan die ander kant het omgewingsowerhede daarin geslaag om die tempo van ontbossing te verlaag, onder andere deur die effektiewe benutting van tegnologiese hulpmiddele en deur die aanwending van strafregtelike sanksies waarvoor Brasiliaanse wetgewing voorsiening maak. Regsgeleerdes, soos lede van die Ministério Público (die openbare vervolgingsgesag) en die regbank, speel ’n positiewe rol in die implementering van die omgewingreg in Brasilië. Omdat reënwoude aardverwarming teenwerk, is die regsbeskerming van die Amasone van internasionale belang. Die effektiewe regsbeskerming van groot roofvoëls verg ’n tweeledige aanslag: regsbeskerming teen direkte bedreigings soos jag, asook regsbeskerming van habitat. Die regsbeskerming van roofvoëls kan ook die bewaring van woudhabitatte bevorder, enersyds deur die roofvoëls se ekologiese rol as karnivore, en andersyds as vlagskipspesies in bewaringsinisiatiewe. Die doeltreffende regsbeskerming van spesies en hulle habitatte sal toenemend internasionale samewerking verg.
The protection of stakeholders : the South African social and ethics committee and the United Kingdom’s enlightened shareholder value approach : part 2
Authors: Irene-marié Esser and Piet Delport
Source: De Jure 50, pp 221 –241 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a2
Die beskerming van belanghebbendes : die Suid-Afrikaanse sosiaal en etiek komitee en die Verenigde Koninkryk se ingeligte aandeelhouer waarde benadering : Deel II
In hierdie tweede deel van die artikel word die toepassing van CSR in praktyk nagegaan, met die sosiaal en etiese komitee as Suid-Afrikaanse model en die statutêre sosiaal en etiese komitee wat gebruik word in die Verenigde Koninkryk. Ondersoek word ingestel of sodanige komitee, of ’n statutêre benadering, soos vervat in artikel 172 van die VK Maatskappyewet, verkieslik is.
The Kariba case – the watering down of the binding offer in South African business rescue proceedings
Source: De Jure 50, pp 241 –262 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a3
Die Kariba saak – die afwatering van die bindende aanbod in Suid- Afrikaanse ondernemingsredding
Hoofstuk 6 van die Maatskappywet 71 van 2008 (‘die Maatskappywet 2008’) het die konsep van ondernemingsredding ingevoer vir maatskappye wat onder finansiële druk verkeer. Die proses behels die rehabilitasie van sulke maatskappye deurdat dit die geleentheid skep om ’n ondernemingsreddingsplan voor te lê, gefasiliteer deur ’n ondernemingsreddingspraktisyn. So ’n plan stel ’n basis voor op grond waarvan die maatskappy kan voortgaan om handel te dryf as ’n solvente entiteit, of, in die alternatief, waarvolgens dit ’n beter dividend aan skuldeisers sal voorsien as wat hulle sou ontvang tydens likwidasie. Alle skuldeisers word gebind deur die plan en skuldeisers (aandeelhouers) wat teen die plan stem word potensieel daartoe gedwing om hulle stembelang te verkoop aan partye wat ten gunste van so ’n plan stem. Die konsep van die ‘bindende aanbod’ wat deur ’n skuldeiser (aandeelhouer) gemaak word aan die teenstemmende party is nuut in die Suid-Afrikaanse reg. Vanaf &apos;n direkte interpretasie van die artikel, blyk dit dat die teenstemmende party word verplig om sy stembelang te verkoop aan die aanbieder teen die likwidasiewaarde van die betrokke stembelang (dikwels ’n verwaarloosbare bedrag). In hierdie artikel word artikel 153(1)(b)(ii) van die Maatskappywet 2008 ondersoek, asook die ontwikkeling van regspraak oor die onderwerp. Dit behandel ook die toekomstige vooruitsigte van die betrokke bepaling om voortaan skuldeisers (aandeelhouers) toe te laat om die ondernemingsreddingsplan af te forseer (‘cramdown’) op teenstemmende partye. Die artikel bespreek artikel 153(1)(b)(ii) van die Maatskappye Wet 71 van 2008, die ontwikkeling van die regspraak, en dit lyk of die artikel krediteure (aandeelhouers) kan toelaat om stemregte uit koop om te verseker dat die reddings plan aanvaar word, ondanks teenkanting van afwykende partye. In die besonder, sluit hierdie artikel &apos;n analise van African Banking Corporation van Botswana Bpk v Kariba Furniture Manufacturers (Edms) Bpk en ander 2013 (228/2014)  ZASCA 69 (20 Mei 2015) (‘Kariba (SCA)’). Die uitspraak van die Hooggeregshof van Appèl (SCA) in die geval van Kariba (SCA) het die konsep van die bindende aanbod ‘op sy kop’ gedraai en as &apos;n gevolg was die bindende aanbod beginsel ‘afgewater’. Die uitspraak van Kariba (SCA) het &apos;n groot invloed op die wyse waarop skuldeisers en aandeelhouers die meganisme in artikel 153(1)(b)(ii) beskou en het derhalwe onbruik geword. Dit word voorgelê hierin dat totdat die wetgewer artikel 153(1)(b)(ii) wysig, of totdat daar &apos;n ander merkwaardige beslissing gemaak word deur die SCA (miskien op verskillende feite), die posisie onveranderd sal bly.
An assessment of the realisation of inmates’ right to adequate medical treatment since the adoption of the South African Constitution in 1996
Source: De Jure 50, pp 263 –280 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a4
’n Ondersoek na die verwesenliking van gevangenes se reg tot voldoende mediese sorg in terme van die Suid Afrikaanse Grondwet, 1996
Suid Afrika se grondwetlike demokrasie waarborg onder andere gevangenes se reg tot voldoende mediese sorg. Sedert die inwerkingtreding van die Grondwet, het die staat en howe ’n kritieke rol gespeel ten einde te verseker dat die reg na behore gerealiseer word. Hierdie rol word duidelik geïllustreer deur die betrokke sake wat die reg direk of indirek oor die laaste twintig jaar afgedwing het, sowel as die maatreëls wat deur die staat aangeneem is. Daar word egter nie ten volle gevolg gegee aan hierdie reg nie, aangesien daar sommige struikelblokke is wat die vooruitgang belemmer wat die staat gemaak het om aan hierdie reg gevolg te gee, en tot ’n sekere mate sien die howe, by die interpretasie, die prosedure vir die uitleg van die Handves van Regte wat aan die Grondwet voldoen, oor die hoof.
Authors: C.G. Kilian and E. Snyman Van-Deventer
Source: De Jure 50, pp 281 –302 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a5
Om die Wet op Onderlingehulpverenigings 25 van 1956 te vervang met die voorgestelde Versekeringskonsepwet 2015 : ’n nuwe perspektief oor hulpverenigingslede se voordele in ruil vir ‘n premie
Die Wet op Onderlinge Hulpverenigings is ’n besondere stuk wetgewing wat om een of ander rede intense akademiese bespreking oor 60 jaar vrygespring het. Onderlingehulpverenigings is ’n vorm van versekering wat nie tipies as kort- of langtermynversekering in Wet 25 van 1956 bespreek word nie. Om hierdie rede is dit moontlik dat ’n lid se voordeel verdere regsbepalings het volgens die kort- of langtermynwetgewing in Suid-Afrika. Dit is ook moontlik dat die voordeel geensins deel vorm van die kort- of langtermynwetgewing nie maar eerder ‘n sui generis-vorm van versekering is, naamlik die stokvel as besigheidsvorm in Suid-Afrika. Met die inwerkingtreding van die voorgestelde Versekeringskonsepwet 2015 gaan onderlingehulpverenigings nie meer as besigheidsvorm voortbestaan nie, maar daar heers onduidelikheid oor die stokvel as besigheidsvorm in die toekoms. Die nuwe wet gaan duidelikheid bring oor presies hoe onderlingehulpverenigings as mikroversekering in die kort- en langtermynwetgewings getipeer gaan word deur middel van wysigings aan beide wetgewings. Alhoewel die wysigings nuut mag voorkom, bevat die Wet op Onderlinge Hulpverenigings reeds bestaande begrippe wat nou ander betekenisse kry volgens die Versekeringskonsepwet. ’n Praktiese voorbeeld is die nuwe term om selstruktuurversekering te omskryf wat voorheen bekend gestaan het as ’n sentrale onderlingehulpverenigingsstruktuur – geen akademiese bevestiging kon gevind word nie maar die oorvleulende eienskappe tussen die twee terme dui op een en dieselfde konsep. Om hierdie rede verskaf sentrale onderlingehulpverenigings duidelike praktiese voorbeelde oor hoe formules omskryf kan word om eensgesindheid te bring by die verdeling van winste in selstruktuurversekering. Buiten laasgenoemde word daar ook gelet op die nuwe ledevoordele van mikroversekeraars volgens kort- of langtermynversekering en hoe dit tans vergelyk met bestaande ledevoordele van onderlingehulpverenigings.
Author Alex C. Ekeke
Source: De Jure 50, pp 303 –323 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a6
Onder die Afrika menseregtebestel is die reg op ontwikkeling bindend. Artikel 22 van die Afrika Handves oor Mense- en Volkeregte (Afrika handves) dring die plig om ‘die uitoefening van die reg op ontwikkeling te verseker’ op aan die Afrika state. Tog bly Afrika in werklikheid onderontwikkeld. Tot op hede het die meeste Afrika-lande ooreenkomste gesluit rakende ’n ekonomiese samewerkingsooreenkoms (EPA) met die Europese Unie (EU), terwyl ander nog in ’n onderhandelingsfase is. Hierdie artikel ondersoek die potensiële uitwerking van die EPA’s tussen Afrika en die EU ten opsigte van die beskerming van menseregte en, in besonder, die verwesenliking van die reg op ontwikkeling in Afrika. Hierdie artikel poog om te bewys dat die bepalings van artikel 36(1) van die Cotonou Ooreenkoms, wat van Afrika state vereis om ’n vryehandelgebied met die EU te vestig en, sodoende, hulle plaaslike markte te open vir die invoer van meeste van hulle produkte vanaf die EU, die mense van Afrika van hulle reg op ontwikkeling sal ontneem.
Intrusion into the autonomy of South African local government : advancing the minority judgment in the Merafong City case
Author Oliver Fuo
Source: De Jure 50, pp 324 –345 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a7
Ingrype in die autonomie van Suid-Afrikaanse plaaslike regerings : Die aanvoer van die minderheidsbeslissing in die Merafong City-saak
Teen die agtergrond van die aard en wese van die Suid-Afrikaanse plaaslike regering wat na 1996 tot stand gekom het, is die saak van Merafong City Local Municipality v AngloGold Ashanti Ltd  ZACC 35 een van die mees onlangse sake betreffende die inbreukmakende geaardheid van nasionale regulering van munisipale bevoegdhede. Een van die belangrikste aangeleenthede in hierdie saak was die vraag tot watter mate appèl na ’n Minister moontlik is wanneer ’n munisipaliteit ’n besluit neem rondom heffings vir die verskaffing van waterdienste (vir huishoudelike en industriële gebruik). Hierdie artikel handel met die minderheidsuitspraak van Regter Jafta in die Grondwetlike Hof en ondersteun die regter se interpretasie wat stel dat dit ongrondwetlik is vir die nasionale regering om as appèlliggaam in te tree in soverre dit ’n munisipaliteit se uitoefening van ’n oorspronklike bevoegdheid aangaan. Die artikel maak spesifiek melding van die moontlike wysiging van artikel 8 van die Wet op Waterdienste 108 van 1997 ten einde die genoemde ongrondwetlikheid aan te spreek.
Author Bradley V. Slade
Source: De Jure 50, pp 346 –362 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a8
Solid organs transplanted from HIV-positive dead donors to HIV-negative recipients : should it be allowed?
Source: De Jure 50, pp 363 –377 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a9
Amerikaanse wetgewing laat die oorplanting van MIV-positiewe geskente organe toe vir inplanting in MIV-positiewe pasiënte. Suid-Afrika het geen wetgewing rondom die oorplanting van MIV-positiewe geskenkte organe nie. Navorsing is wel gedoen rondom die oorplanting van soliede organe wat deur MIV-positiewe mense geskenk is en toe oorgeplant is in MIVpositiewe mense op die oorplantingswasglys. Sulke oorplantings was suksesvol. Die vraag het dus onstaan of weens die knellende te kort aan geskenkte organe daar oorweeg moet word om MIV-positiewe organe oor te plant in MIV-negatiewe pasiënte. Hierdie opsie het beide regs- en etiese implikasies. Aangesien dit nie algemeen gedoen word nie, behoort dit as navorsing gesien te word en derhalwe moet daar streng aan wetgewing waar mense vir navorsing gebruik word, voldoen word. Om MIV-positiewe organe in MIV-negatiewe ontvangers oor te plant behoort die allerlaaste uitweg te wees om orgaantekorte aan te spreek, ander maniere van orgaanverkryging in ander dele van die wêreld wat nog nie deur Suid- Afrika ondersoek is nie, behoort eers ondersoek te word alvorens HIVpositiewe organe gebruik word.
Comparative analysis of commorientes – a South African perspective : part 1
Source: De Jure 50, pp 378 –395 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a10
Die gelyktydige afsterwe van ’n familie, of lede van ’n gesin as gevolg van ’n katastrofiese gebeurtenis, het ’n direkte invloed op die aanwysing van begunstigdes en die bereddering van die oorledenes se boedels. Dit blyk dat natuurrampe en ander rampe aan die toeneem is. Die gelyktydige dood van families en verwante kan ’n geskil ontketen oor die verdeling van die boedels (van persone wat gelyktydig gesterf het).
Die term ‘commorientes’ word in die vorige deel van hierdie artikel ontleed en die leerstuk word bespreek soos dit gemanifesteer het in die Romeinse siviele reg en die resepsie daarvan in die Romeins-Hollandse reg. Daarteenoor word die leerstuk in die Engelse gemeenregtelike jurisdiksies bespreek en vergelyk met die Romeins gebaseerde siviele reg wat Europese stelsels beïnvloed het. Die verskillende benaderings om ‘gelyktydige sterftes’ te bewys, word bespreek. Waar die Anglo- Amerikaanse stelsels die volgorde van sterftes reguleer deur wetgewing (siviele kodes) en gebruik maak van sekere vermoedens in die geval van onsekerheid oor die spesifieke volgorde, volg die Engelse gemeenregtelike jurisdiksies die benadering dat die volgorde van dood ’n feitevraag is wat telkens in die lig van die omstandighede wat gelei het tot die dood, bewys en beantwoord moet word. Die volgorde van dood op ‘n oorwig van waarskynlikhede te bewys.
In hierdie, die vervolg van bogenoemde artikel, word die historiese aanloop tot hedendaagse benadering en die invloed daarvan op die Suid- Afrikaanse reg onder die loep geneem. Uit enkele Suid-Afrikaans gerapporteerde hofsake oor die onderwerp, blyk dit dat die ‘tradisionele gemenereg’ gevolg word en dat die volgorde van dood ‘n feitevraag is. Wetgewing wat in ander jurisdiksies in die loop van die twintigste eeu geïmplementeer is om voorsiening maak vir ’n vermoedens van gelyktydige afsterftes, word toegelig. Daar word aangetoon dat statutêre ontwikkelings in ander gemeenregtelike jurisdiksies hoofsaaklik ten doel het gesamentlike eiendomsreg (joint tenacies) te reguleer. Ander ontwikkelings hou verband met klousules wat vir substitusie voorsiening maak (in geval van vooroorledenes) en ‘gelyktydige afsterf’ klousules wat deur testateurs gebruik word by die verlyding van testamente. Ten slotte word ’n kritiese evaluering van die verskillende stelsels gedoen en aangetoon dat Suid-Afrika nie ’n behoefte het aan hervorming nie en waarskynlik die billikste en regverdige benadering van ‘hy wat beweer moet bewys’ volg.
The open society : what does it really mean?
Source: De Jure 50, pp 396 –405 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a11
The Constitution refers to the open society in the Preamble, the limitation clause (s 36), the interpretation clause (s 39), and clauses dealing with public access and participation in the legislature (ss 59, 72, 118). As remarked by Sachs J in his concurring judgement in S v Lawrence; S v Negal; S v Solberg 1997 4 SA 1176 (CC) (par 146), ‘The concept of an open society must indeed be regarded as one of the central features of the bill of rights … ’
Source: De Jure 50, pp 406 –411 (2017) http://dx.doi.org/10.17159/2225-7160/2017/v50n2a12
In July 2016, Masipa J of the Durban High Court dismissed a counterclaim for defamation that had arisen from allegations of adultery against the second defendant, one Dr H, in the judgment of J (J v J 2016 (ZAKZDHC) 33 (hereafter ‘J’).