‘Eskom se wanprestasie regverdig nié tariefverhoging’ – AfriForumFoto bloot ter illustrasie. (Argieffoto: Unsplash) AfriForum staan Eskom se aansoek vir ŉ elektrisiteitsverhoging vir die finansiële jare 2023-’24 en 2024-’25 teen en het sy geskrewe kommentaar by die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika (Nersa) ingedien. Dié burgerregteorganisasie meen Eskom se wanprestasie regverdig nié ŉ tariefverhoging nie. Nou, terwyl Suid-Afrikaners aan hoë beurtkragfases onderwerp word, word daar van verbruikers verwag om nóg meer op te dok. Die kragvoorsiener vra Nersa vir ŉ verhoging van 32,66% in die 2023-’24-boekjaar. AfriForum voer aan dat Eskom steeds geteister word “deur ŉ gebrek aan sorgvuldige uitgawesbestuur en verkrygingsbestuur, asook wanadministrasie”. Morné Mostert, AfriForum se bestuurder van plaaslikeregeringsake, sê dié koste moet by die berekening van die verhoging in die komende jaar se elektrisiteitstarief uitgesluit word. “As ŉ mens na Eskom se prestasie kyk en die hoofoorweging van Nersa is of Eskom verstandig is met die lewering van elektrisiteit, kan hulle hoegenaamd nie vra dat verbruikers ŉ derde duurder vir elektrisiteit moet betaal nie. “Nersa het die mandaat om die verbruiker te beskerm. Slegs omsigtige uitgawes kan verhaal word van verbruikers en dit beteken dat Nersa nie die feit kan miskyk dat Eskom steeds met ŉ verkrygingskrisis sit ná vele jare van oudits wat die probleem uitwys nie. Nersa kan nie toelaat dat die tarief aanhou styg teen die tempo wat dit die afgelope dekade geklim het nie,” sê Mostert. Die organisasie meen dat gewone mense, sakelui en gemeenskapsorganisasies opwekkingsvermoë baie vinniger en meer doeltreffend tot die netwerk kan byvoeg. “Dít was deel van Cyril Ramaphosa se toespraak rakende die kragkrisis. Die verpligting lê nou by Nersa om reëls vir hierdie praktyk op te stel en in werking te stel. “Dit is duidelik dat die oplossing nie in die staat se hande gelaat kan word nie. Private mense moet die moontlikhede kan ondersoek om die kragtekort aan te vul. Ons weet wel dat Eskom mense met dié vermoë wil beboet, maar AfriForum sal dié proses ook bevraagteken en beveg,” sluit Mostert af. AfriForum sal ook ŉ voorlegging aan Nersa oor die tariefverhoging doen. Oplossing ‘nie so moeilik nie’ Dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, het Maandagaand in ŉ boodskap aan Eskom op Facebook gesê dat die kragvoorsiener kundiges moet aanstel “sonder om te skroom of oor ras te kibbel”. Eskom het juis ŉ lys van kundiges by organisasies soos Solidariteit ontvang en self aangekondig dat Eskom binnekort ŉ digitale skareverkrygingsplatform (crowdsourcing) bekendstel om dié diensverskaffer te help om bykomende vaardighede en kundigheid te bekom om sy dringende sakebehoeftes en bedryfsuitdagings te takel. Die verskaffer het Maandag ook verkygingsprogramme aangekondig om dringend meer kapasiteit tot die netwerk te voeg. “Verwyder elke struikelblok wat grootskaalse kleinskaalopwekking verhinder. Spoor aan, moenie ontmoedig nie,” het Hermann op Facebook geskryf. Hy sê strafregtelike klagte teen saboteurs moet ook voorkeur kry, en vervolging moet ingestel word om plundering hok te slaan. “Maak De Ruyter vry om te bestuur soos ŉ sakeredder sonder die inmenging van die aandeelhouer.” Hermann meen al wat dit verg, is politieke wil en moed.