Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 14, Issue 1, January 2003
Volume 14, Issue 1, January 2003
Beyond the welfare state : globalisation of neo-liberal culture and the constitutional protection of social and economic rights in South Africa
Author Marius Pieterse
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 3 –28 (2003)
Hierdie artikel handel oor die verwesenliking van die sosio-ekonomiese regte in die Suid-Afrikaanse Grondwet, teen die agtergrond van globalisering en die toenemende impak van neo-liberale kultuur op verskeie fasette van die hedendaagse samelewing. Die artikel toon eerstens dat konsepte geassosieer met sosialisme en sosiale geregtigheid tans wesenlike teenstand op internasionale vlak ondervind. Hierdie teenstand, en die gepaardgaande afwatering van sosio-ekonomiese ideale, kan hoofsaaklik toegeskryf word aan die neo-liberale grondslag van ekonomiese globalisering, siende dat neo-liberalisme inherent gekant is teen staatsingryping in die sosiale sfeer en volhou dat die kapitalistiese mark die enigste instelling is wat die verspreiding van sosiale kapitaal behoort te reguleer. In teenstelling met huidig oorheersende internasionale tendense, toon die Suid-Afrikaanse Grondwet &apos;n "post-liberale" karakter, soos byvoorbeeld weerspieël word deur grondwetlike bepalings rakende horisontale afdwinging van menseregte, die grondwetlike beliggaming van substantiewe gelykheid en die grondwetlike verskansing van afdwingbare sosio-ekonomiese regte. Teenstrydighede tussen die Grondwet se transformatiewe fokus en die grondslae van neo-liberalisme (wat tot &apos;n mate weerspieël word in Suid-Afrika se huidige makro-ekonomiese beleid) kan die Suid-Afrikaanse regering se taak om globale en interne hervormingsdruk te balanseer, wesenlik bemoeilik. Vervolgens word diskursiewe teenstrydighede tussen neo-liberalisme en sosiale geregtigheid ondersoek, en die potensieel nadelige gevolge wat neo-liberale hervormingsmeganismes en afdwingbare sosio-ekonomiese regte om die beurt vir mekaar inhou, uitgewys. Daarna poog die artikel om sekere van hierdie teenstrydighede te harmoniseer deur die herkonsepsualisering van die verhouding tussen sosio-ekonomiese regte en ekonomiese groei, asook die toenemende beklemtoning van die verhouding tussen eerste en tweede generasie regte aan te beveel. Ten slotte ondersoek ek kortliks wyses waarop sosio-ekonomiese regte meer effektief afgedwing kan word in die lig van veranderinge in ekonomiese mag wat deur neo-liberalisme en ekonomiese globalisering beoog word. 108 Klare 1998 SAJHR 171. On possible modes of co-operation between the different branches of government in this regard, see Scott "Social Rights: Towards a Principled, Pragmatic Judicial Role" 1999 4 ESR Review 4-6.
Skynverwekking en &apos;n verdeelde appèlhof
Author J.C. Sonnekus
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 29 –50 (2003)
It is to the benefit of the South African law that our system allows for the reporting of minority judgements alongside the judgement of the majority of a court. In the long run, the arguments of all the reported judgements may be revisited and with the light of hindsight it very often happens that the minority judgement may at a later stage influence the further development of the applicable legal norms. <BR>In the judgement of the Supreme Court of Appeal in <I>Glofinco v Absa Bank Ltd t/a United Bank</I> the majority, on a very narrow margin of 3 / 2, dismissed the appeal against the judgement of Lewis J in the Witwatersrand division. In so doing, the majority found that Absa could not be held responsible for the clear misrepresentations made by its bank manager when she countersigned a whole battery of cheques of a client of the bank. The appellant as innocent third party is therewith condemned to shoulder the very significant loss of more than five million rand. <BR>The minority judgement differed from the majority on the question to what extent a public entity like a bank should be held responsible to the broader public for misrepresentations made by a person who was placed by the bank in a position of trust which clearly contributed to the misleading of the public. <BR>In this contribution the majority decision is weighted against the position taken in comparable jurisdictions in Europe in similar situations. It is argued that on the applicable principles involved the dismissal of the appeal runs counter to what was to be expected to be held in comparable jurisdictions. It is concluded that a slight change in emphasis in the pleadings of the appellant could have provided the necessary impetus for the appeal court to uphold the appeal. This would entail pleading that the misrepresentation of the bank is founded on the &lt;I&gt;omissio&lt;/I&gt; to inform the appellant that the manager was acting profoundly outside her mandate and that the bank declined to accept any liability on the cheques so signed at the clearing of the first cheque involved. By neglecting to act, the bank misrepresented that it accepted the liability as on the face of the documents. <BR>The pleadings in this case were silent on any averment that the appellant was misled by this inaction on the part of the bank, and this could have been detrimental to the success of the appeal. Legal representatives intending to found their defence on estoppel should carefully consider beforehand the exact content of the misrepresentation that their client is relying on, and ensure that every aspect of the requirements for the defence of estoppel is pleaded and proved. Too often practitioners tend to consider a plea of estoppel as a magic wand without deliberately considering whether all the requirements can be met. <BR>It is submitted that the public cannot be expected to question the mandate of every bank manager if business activities are to continue to thrive. The bank as institution is in the best position to monitor its own staff and to be vigilant for the possibility that a particular manager may try to overstep the margins set for his competence. The burden cannot reasonably be shifted on to the shoulders of the unsuspecting John Citizen only because a more vigilant attitude would have impacted negatively on the profits of the bank.
Cultural identity as a constitutional right in South Africa
Author J.D. Van der Vyver
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 51 –67 (2003)
Artikel 31 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika 1996 waarborg sekere regte van kultuur-, godsdiens- en taalgemeenskappe. Maar wat presies behels hierdie regte? Die skrywer beantwoord hierdie vraag met verwysing na die inhoud wat aan die reg op selfbeskikking in die volkereg gegee word. Hy toon aan dat so &apos;n reg nie &apos;n reg op afskeiding oftewel sesessie behels nie. Kragtens die norme van die volkereg word sesessie slegs in sekere uitsonderlike omstandighede veroorloof. <br>Dit laat dan die vraag ontstaan hoe artikel 235 van die Suid-Afrikaanse Grondwet, wat &apos;n beperkte reg tot selfbeskikking erken, verstaan moet word. Dié vraag word behandel met verwysing na die aspirasies van sekere Afrikaners in Suid-Afrika om &apos;n volkstaat tot stand te bring en die skrywer kom tot die gevolgtrekking dat hulle nie &apos;n reg tot sesessie het nie: artikel 235 van die Grondwet gee eintlik maar net verdere inhoud aan die regte wat in artikel 31 gewaarborg word. <br>Ten slotte ondersoek die skrywer kortliks die inhoud van die begrip "kulturele volksmoord" ("cultural genocide") ooreenkomstig die volkereg.
The burden of proof : its role and meaning
Author C.R.M. Dlamini
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 68 –88 (2003)
Die doel van hierdie artikel is om die begrip "bewyslas" onder die loep te neem. Daar is meningsverskil oor die werklike oorsprong van die begrip <I>onus probandi</I>. Dit lyk of hierdie begrip verkeerdelik in Engels vertolk is as "onus of proof" in plaas van "onus of proving". Laasgenoemde dui op die las om te bewys, wat heeltemal verskil van die eindresultaat van bewys ("proof"). Daar is ook meningsverskil oor die presiese omskrywing van die begrip. Die bewyslas behels die plig om in die hele getuienis wat afgelê word genoeg van die feite wat betwis word, vas te stel om sodoende met die eis wat ingestel is, te slaag. Dit behels ook die plig om voldoende getuienis te gee om dit &apos;n redelike moontlikheid te maak dat die tribunaal of hof die saak in die guns van die eiser sal beslis; of deur getuienis die bewerings sal weerlê wat in die getuienis deur die ander party gemaak word of wat deur die party op wie die weerleggingslas rus, erken word. Om van die weerleggingslas af te wyk beïnvloed die eindresultaat van die dispuut. In strafsake rus die bewyslas op die staat om sy saak bo redelike twyfel te bewys. Die doel daarvan is om die vryheid van die individu te verseker, en misplaasde skuldigbevinding te verhoed.
Cession of whole life insurance rights
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 89 –106 (2003)
Hierdie bespreking handel oor sessie van vorderingsregte uit lewensversekeringskontrakte. Daar word veral aandag gegee aan die effek van begunstigingsaanwysings in dié kontrakte op sessie van die regte ingevolge sodanige kontrakte. Die onderskeie regte wat deur lewensverse- keringskontrakte geskep word, word ontleed en die sedeerbaarheid daarvan word bespreek. Daar word aandag gegee aan die effek van &apos;n sekerheidsessie deur die versekerde van sy / haar reg op die opbrengs van die polis. In besonder word die effek van sodanige sessie op die versekeraar (as skuldenaar ingevolge die lewensversekeringskontrak) se regsposisie ontleed. In die onderhawige geval was die vraag aan wie die versekeraar moet uitbetaal waar daar &apos;n begunstigingsaanwysing en &apos;n sekerheidsessie was. Daar word klem gelê op regsgeleerdes se verantwoordelikheid om korrekte kennis aangaande ingewikkelde regsinstellings wat by versekeringskontrakte ter sprake kom, aan kliënte oor te dra en om dokumente behoorlik op te stel. Sodoende kan gevolg gegee word aan die partye se bedoeling en die taak van die regter wat oor geskille moet besleg word ook vergemaklik.
Some comments on the status of customary law in relation to the Bill of Rights
Author Christa Rautenbach
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 107 –114 (2003)
Die status van die gewoontereg in Suid-Afrika was nog altyd `n omstrede kwessie. Dit is vir die eerste keer formeel in terme van artikel 11(1) van die Swart Administrasiewet 38 van 1927 erken. Hierdie artikel is deur artikel 54A van die Wet op Landdroshowe 32 van 1988 herroep, wat op sy beurt deur artikel 1 van die Wysigingswet op die Bewysreg 45 van 1988 herroep is. <br>Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika 200 van 1993 en die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika 108 van 1996 maak vir die indirekte erkenning van die gewoontereg voorsiening deur te bepaal dat die howe die gewoontereg moet toepas wanneer dié reg van toepassing is en deur die erkenning van die instelling van tradisionele leierskap. Dit is verder duidelik dat die toepassing en erkenning van die gewoontereg onderhewig aan die bepalings van die 1996-Grondwet gestel is. Wat egter onduidelik is, is die omvang van die Handves van Regte by die toepassing van die gewoontereg. <br>Hierdie artikel poog om &apos;n bydrae te lewer tot die debat met betrekking tot die status van die gewoontereg met toepassing van die Handves van Regte, soos vervat in die 1996-Grondwet.
The right to exclude others from using claimed intellectual property : a perspective from competition law
Author Pieter Francois Van Aswegen
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 115 –137 (2003)
Immateriële goedereregte het toenemend &apos;n impak op die groei van die wê reldekonomie. Enige besluit rakende immateriële goedereregte deur &apos;n mededingingsowerheid het gevolglik plaaslike en internasionale implikasies. Dit is vanselfsprekend dat mededingingsowerhede wê reldwyd onder politieke druk verkeer. Hierdie artikel analiseer &apos;n kontroversiële onderwerp in immateriële goederereg, naamlik die reg om derdes te verhoed om gevestigde immateriële goedereregte te gebruik. <br>Daar is drie gevalle waar &apos;n mededingingsowerheid die reg van &apos;n houer van &apos;n immateriële goederereg om derdes te verhoed om gevestigde immateriële goedereregte te gebruik, kan weier, naamlik:&lt;ul&gt; &lt;li&gt; waar die verkryging van die immateriële goedereregte deur bedrog plaasgevind het, &lt;li&gt; wanneer die lisensiëring van immateriële goedereregte gepaard gaan met &apos;n bindings- ooreenkoms, en &lt;li&gt; wanneer daar &apos;n oorkoepelende skema ingespan word waar immateriële goedereregte misbruik word om mededingingsregte te verontagsaam.</ul> Soos uiteengesit, kan die immateriële goedereregte ontken word as daar bewese bedrog betrokke was. In die tweede geval mag die reg ontken word as die aansoeker ingevolge artikel 8(d)(iii) van die Wet op Mededinging 89 van 1998 kan bewys dat die respondent &apos;n dominante posisie in die relevante mark beklee en dat die lisensiëring van die immateriële goedereregte gepaard gaan met &apos;n bindingsooreenkoms. As daar &apos;n oorkoepelende skema ingespan word om mededingingsregte te verontagsaam met &apos;n gevolglike diskrepansie tussen die welvaart wat geskep word (deur erkenning van die immateriële goedereregte) en die verlore welvaart (as gevolg van die anti-mededingende gedrag), kan gevestigde immateriële goedereregte ook geweier word.
Pregnancies at school : discipline versus discrimination
Author John C. Mubangizi
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 138 –147 (2003)
Skoolkinders wat swanger raak, is &apos;n ernstige problem in baie Suid-Afrikaanse skole. As uiteindelike strafmaatreël word sulke leerders gewoonlik geskors of uit die skool gesit. Sodra dit gebeur, raak die dissiplinê re kwessie ook &apos;n menseregtekwessie. Hierdie artikel kyk na die probleem van skorsing vanuit &apos;n regsoogpunt deurdat mensereg-aspekte en geslagsdiskriminasie teen (vroulike) swanger leerders, in die besonder ondersoek word. Tydens die ondersoek word daar na beide regspraak en wetgewing gekyk. Nadat die regsposisies van Amerika en Brittanje onderskeidelik ondersoek is, word enkele voorstelle gemaak oor hoe die kwessie moontlik hier in Suid-Afrika anders aangepak kan word. Die feit dat dié jurisduksies onder meer permanente forums het wat soortgelyke kwessies hanteer, word byvoorbeeld uitgelig. Ten slotte word ook beklemtoon dat nie net die instel van instansies noodsaaklik is om die problem effektief aan te spreek nie, maar ook dat &apos;n beleid geformuleer moet word en dat groter bewuswordingsaksies geloods moet word - dus, &apos;n allesomvattende program van aksie.
Equality Law : Reflections from South Africa and Elsewhere, edited by Saras Jagwanth & Evance Kalula : book review
Author Christoph Garbers
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 148 –150 (2003)
Caney&apos;s the Law of Suretyship in South Africa, fifth edition, by C.F. Forsyth & J.T. Pretorius : book review
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 150 –151 (2003)
Larva Legis Aquiliae the Mask of the Lex Aquilia Torn Off the Action for Damage Done, a legal treatise by Christian Thomasius (1655-1728), edited and translated from the Latin by Margaret Hewett : book review
Author M.M. Loubser
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 152 –154 (2003)
Lethe&apos;s law - Justice, law and ethics in reconciliation, edited by Emilios Christodoulidis & Scott Veitch : book review
Author Karin Van Marle
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 154 –156 (2003)
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 14, pp 157 –158 (2003)