Deur Roelof Botha 03 Desember 2020 05:00
Die onbeholpe mens wat die verdere afgradering van Suid-Afrika se staats­effekte probeer motiveer het, tas duidelik in die donker rond en het geen benul van die omvang van positiewe neigings vir kernaanwysers van die eko­nomie wat onlangs ontstaan het nie.
Afgradering van ontluikende ekonomieë se staatseffekte deur die kredietgradeerders het in 'n soort van onwillekeurige spel ontaard waarin daar aan enkele negatiewe aspekte 'n oorwig van belangrikheid toegeken word. Positiewe aspekte word óf geïgnoreer óf net sydelings genoem.
Op 20 November kondig Fitch uit Hongkong aan dat Suid-Afrika se staatseffekte wat in buitelandse valuta uitgereik is, verder afgradeer word, met 'n bykomstige klap in die vorm van 'n negatiewe vooruitsig. Dubbel-negatief dus.
Gelukkig vir objektiewe beoordeling van dié onsinnigheid bestaan daar twee sogenaamde suurtoetse, 'n begrip wat uit die 18de eeu dateer en sy ontstaan het in 'n metode om die egtheid al dan nie van goud te bevestig.
Fitch is ook oënskynlik onbewus van nog 'n kernbelangrike aanwyser van makro-ekonomiese stabiliteit, naamlik 'n land se handelsbalans.
Wanneer 'n kredietgradeerder die vermoë van 'n land om sy staatskuld terug­ te betaal, in twyfel trek met 'n afgradering daarvan, behoort 'n kringloop van negatiewe reaksies te volg. Teoreties­ gesproke sal internasionale fondsbestuurders begin om van sulke staatseffekte ontslae te raak, wat uiteraard die prys nadelig sal raak en die opbrengskoers op die effekte sal verhoog.
Tweedens sal die algemene geneigdheid om van portefeuljebeleggings in die betrokke land ontslae te raak, vinnig tot 'n verswakking van die wisselkoers lei en mettertyd probleme met die land se betalingsbalans veroorsaak.
Dit wat die teorie betref. Nou kom die toets, naamlik die vroeë reaksie van die kapitaalmarkte waar wisselkoerse en opbrengskoerse op staatseffekte verhandel en bepaal word.
Hier dop Fitch so sleg dat 'n mens wonder of die opstellers van die mediaverklaring op 20 November al ooit die moeite gedoen het om na die Wêreld- Ekonomiese Forum se ranglys van internasionale mededingendheid te loer.
In die eerste week ná die aankondiging van die swakker kredietgradering doen die rand toe presies die teenoorgestelde van dit wat Fitch voor gehoop het. Die Suid-Afrikaanse geldeenheid versterk met 2% teenoor die wêreld se vernaamste geldeenheid, die Amerikaanse dollar. Verder toon die opbrengskoers op die land se langtermyn-staatseffekte bykans geen beweging nie.
Fitch is ook oënskynlik onbewus van nog 'n kernbelangrike aanwyser van makro-ekonomiese stabiliteit, naamlik 'n land se handelsbalans. In die tien maande tot Oktober vanjaar het Suid-Afrika se surplus van uitvoere bo invoere 'n geskiedkundige hoogtepunt van meer as R200 miljard bereik – een van die redes vir die versterking van die rand.
Tussen 6 April en 30 November het die rand die geldeenhede van elke ontluikende ekonomie ter wêreld uitgestof, met 'n toename in waarde teenoor die Amerikaanse dollar van 25% (Mexiko was 'n kortkop agter in die tweede plek).
Die oppervlakkigheid van die kwansuise navorsing deur Fitch ignoreer die blitsvinnige herstel van kernbelangrike sektore, soos klein- en groothandel, landbou en mynbou.
Daarom dan dat kapitaalmarkte besig is om Fitch op die geykte manier te straf vir die gebrek aan huiswerk doen – met 'n lekker drag slae.