Na Saul se dood, word Dawid eenstemmig deur al die stamme van Israel aangewys as die opvolger tot die troon en ons lees "die Here die Almagtige was by hom".
Die ander tekste versterk die boodskap dat God vir ons genoeg is. Psalm 48 loof God, die ware koning van die heelal.
In 2 Korintiërs 12:2-10 sê Paulus dat menslike tekortkominge die genoegsaamheid van God se genade aan ons beklemtoon en in Markus 6 stuur Jesus sy dissipels met leë kossakke en leë beursies uit om die Goeie Nuus te gaan verkondig.
'n herder wees;
ja, jy moet heerseroor Israel wees!"
3So het al die leiers van Israel by die koning in Hebron gekom. Toe het koning Dawid in Hebron in teenwoordigheid van die Here 'n verdrag met hulle gesluit. Op hulle beurt het hulle vir Dawid daar tot koning oor Israel gesalf. 4Dawid was dertig toe hy koning geword het, en hy het veertig jaar geregeer. 5In Hebron was hy sewe en 'n half jaar koning oor Juda, en in Jerusalem drie en dertig jaar oor die hele Israel en Juda.
8Op daardie dag het Dawid gesê: "Elkeen wat 'n Jebusiet wil verslaan, moet eers die watertonnel, en die blindes en kreupeles in die hande kry."
Dawid het hulle blywend gehaat. Dit is waarom gesê word 'n blinde of 'n kreupele mag nie in die tempel inkom nie.
11Koning Hiram van Tirus het 'n afvaardiging na hom toe gestuur en ook sederhout en skrynwerkers en messelaars. Hulle het vir Dawid 'n paleis gebou. 12Dawid het toe besef dat die Here hom as koning oor Israel bevestig het en dat die Here Dawid se koningskap in hoë aansien gebring het ter wille van die volk Israel.
(Vgl 1 Kron 14:8–16)
17Toe die Filistyne verneem dat Dawid tot koning oor Israel gesalf is, het hulle almal teen hom opgetrek. Dawid het dit te hore gekom en op 'n strategiese plek gaan stelling inneem. 18Die Filistyne het gekom en die Spooklaagte binnegeval.
20Dawid het toe deur 'n groot kloof getrek en hulle daar verslaan.
Hy het gesê: "Die Here het my vyand voor my gekloof soos water 'n wal kloof."
Die Here het gesê: "Moenie optrek nie. Draai na hulle agterhoede toe en val hulle aan regoor die melkbosse. 24Wanneer jy 'n geritsel in die toppe van die melkbosse hoor, moet jy blitsvinnig aanval, want dan trek die Here voor jou uit om die kamp van die Filistyne te tref."
In hoofstuk 5 word God se keuse van Dawid as koning by Hebron deur die hele volk erken: "Ons is tog almal u eie mense."
Die stryd teen die Filistyne verhewig, met die gevolglike oorlog wat tot hulle ondergang lei. Let weereens op hoe Dawid die Here raadpleeg voor enigiets wat hy doen, en hoe die raad van die Here telkens by die situasie aanpas. Dit bly die Here se oorlog wat Dawid aanvoer: "Wanneer jy 'n geritsel in die toppe van die melkbosse hoor, moet jy blitsvinnig aanval, want dan trek die Here voor jou uit om die kamp van die Filistyne te tref."
Ons gebed moet ook altyd iets inhou van 'n wag op wat God doen.
Toetrede: Lied 195 of Flam 187
Lofsang: Psalm 48 of VONKK 117
Vryspraak & Toewyding: Lied 202 of Flam 88
Doopherinnering en genadeverkondiging
Skriflesing: 2 Samuel 5:1-5, 9-10
Slotsang: Lied 440 of Flam 256
Respons: VONKK 87
Lied 195 "U, o God, wat ewig op die troon is" of
Flam 187 "Net Soos Ek Is" (Raak My)
Voorganger: Net soos u Naam, o God, so strek u lof oor die hele aarde.
Gemeente: U mag het groot redding gebring.
Voorganger: Sionsberg moet bly wees, die stede van Juda moet oor die u reddingsdade juig!
Gemeente: U mag het groot redding gebring (uit Ps 48:11-12).
Psalm 48 of
VONKK 117 "Die Here God Is Groot" (Psalm 48)
Voorganger: As U ons sondes in aanmerking sou neem, Here, wie sou dan nog kon bestaan?
Gemeente: Luister tog na my, Here, hoor tog my hulpgeroep (Ps 130:2-3).
Vryspraak & Toewyding
(Verwerking van Ps 130:4-8 uit Bybel-Media se Woord en fees – Preekstudies en liturgiese voorstelle gebaseer op die kerkjaar 2014-2015)
Lied 202 "Prys Hom, die Hemelvors" of
Flam 88 "Here, Ek Wil By U Wees"
Voorganger: God het 'n verbond met ons gesluit net soos met Abraham. Getrou aan hierdie verbond, sê God vir ons, soos vir Dawid: "Oral waar jy gegaan het was ek by jou."
Gemeente: God het ons gekies sodat ons aan Christus kan behoort.
Voorganger: Die doop verseker ons dat God ons liefhet en vir ons sorg.
Gemeente: Ja, God het ons gekies voordat Hy die wêreld gemaak het.
Voorganger: Die doop verseker ons dat Jesus Christus ons verlosser is.
Gemeente: God het vir Jesus Christus gestuur sodat ons God se kinders kon word.
Voorganger: Die doop verseker ons dat die Heilige Gees in ons woon, van ons nuwe mense maak en ons lei.
Gemeente: Ja, ons het die Heilige Gees, en daarom weet ons God sal vir ons alles gee wat Hy vir ons belowe het. Hy sal ons heeltemal vrymaak, ons wat aan Hom behoort. Daarom prys ons God, ons Koning!
(Verwerking van die Formulier vir die bediening van die doop aan die kinders van gelowiges (2), Ef 1:4-5, 14, Die Bybel vir Almal, en 2 Sam 7:9, NAV uit Bybel-Media se Woord en fees – Preekstudies en liturgiese voorstelle gebaseer op die kerkjaar 2014-2015)
VONKK 87 "Mag, Heer, U Seën Oor Ons Stroom (Psalm 67)"
Psalm 67 Teks: Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo) Melodie: REËN IN DIE NAMIB – Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo)
Orrelbegeleiding 1: Daleen Kruger 2010 (Pro Deo) Orrelbegeleiding 2 & 3: Gerrit Jordaan 2010
Kantoryverwerking: Gerrit Jordaan 2011 Klavierbegeleiding: Anton Esterhuyse 2011 Musikale verryking: Anton Esterhuyse 2011
© 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) Rubriek: Kontemporêr – Uitsending
Mag, Heer, u seën oor ons stroom soos sagte reën;
Mag u hand ons uitred en bewaar..
Mag ons u goedheid elke dag opnuut ervaar;
mag ons lewens uit dankbaarheid U loof en eer,
dat die wêreld kan weet dat U regeer.
F88. "Here, Ek Wil By U Wees"
(RUBRIEK: Kruisfuur – Verwondering) Teks en musiek: Arno Mattheus © 2007 MAR Gospel Music Publishers
Here, ek wil by U wees
voor u voete wil ek kniel
meer en meer van U leer
dat ek meer soos U kan wees.
soos Dawid vir U sing
laag voor U buig.
U is my lewe
daarom sing ek tot U.
U is my Koning
U is my beste Vriend
As jy die hele reeks deur 'n prent van Dawid gebruik, kan jy hierdie week 'n goue kroon op sy kop plak.
Wys die kinders daarop dat Dawid waarskynlik 9 of 10 jaar oud was toe hy as koning gesalf is – en 30 toe hy gekroon is (koning geword het)! Kinders hou nie van wag nie. Gesels oor die goed waarvoor ons soms moet wag. Jy kan lekkers sigbaar in die liturgiese ruimte uitstal – almal moet wag daarvoor tot by die slotsang. (Of, as jy dapper is, deel die lekkers uit. Laat kinders met die "belofte" in hul hande sit totdat jy sê hulle mag dit maar eet.)
Laat kinders krone maak en gesels oor wat dit beteken dat Dawid koning was.
Uit Bybel-Media se Woord en fees – Preekstudies en liturgiese voorstelle gebaseer op die kerkjaar 2014-2015:
Wat is salwing? Hoekom het hulle dit met die nuwe koning gedoen?
In antieke Israel het hulle 'n olie wat lekker ruik op die nuwe koning se voorkop gesmeer. (Kry 'n botteltjie lekkerruikolie, bv. teeboom of laventel, en laat die kinders 'n druppeltjie voel op hulle hande en daaraan ruik.) Dit was soos om 'n kroon vir die eerste keer op 'n koning of koningin se kop te sit.
Dit was 'n teken dat God self hierdie persoon gekies het om hierdie spesiale werk te doen daarom lees ons in vers 10: ". . . die Here die Almagtige was by hom."
Dit herinner ons ook aan ons doop waar ons druppels water op ons koppe kry as teken dat God ons gekies het om sy kinders te wees. God is ook by elkeen van ons soos wat Hy by koning Dawid was.
Die stryd tussen Dawid en Saul is briljante stof vir 'n spannende TV-reeks. Ons teks sou die slottoneel kon wees. Aan die een kant was daar die jong gesalfde wat op God vertrou het. Aan die ander kant die hardkoppige koning Saul wat alles dikwels in sy eie hande geneem het en gemaak het wat hy wou.
Saul was tot koning van Israel gesalf, maar het nie die Here geraadpleeg en sy leiding gevolg nie. Terwyl Saul nog lewe, gee die Here opdrag dat 'nm nuwe koning gesalf word. Dit is 'n jong seun, Dawid. Die spanning tussen die twee bereik naderhand breekpunt, maar die verhaal ontknoop as Saul in 'n veldslag sterf, en Dawid eers koning van die suidelike deel van die land word, en later – in ons teks – die koning van die hele Israel.
Op hierdie punt flits die draaiboek van ons TV-reeks terug na die verlede, jare voor Dawid se kroning tot koning oor die hele Israel en Juda.
Saul was die eerste koning van Israel. Baie jare voor hierdie gebeure het Saul in onguns by God geraak. Sy sonde? Hy het toenemend op sy eie insig vertrou, self besluite oor sy eie optrede geneem en God al hoe meer geïgnoreer.
Twee uitstaande insidente in hierdie verband word in 1 Samuel 13 vertel. Daar besluit Saul in ongeduld en in weerwil van God se opdragte, om self die offer te bring voor 'n oorlog teen die Filistyne. 'n Tweede uitstaande insident was toe hy God se uitdruklike opdrag oor die Amalekiete verontagsaam het (1 Sam 15 – onthou Samuel se skerp woord in vers 22: ". . . gehoorsaamheid is beter as offerande, om te luister is beter as die vet van ramme").
Hierna het God Saul as koning verwerp en aan Samuel opdrag gegee om 'n ander koning te salf (1 Sam 16) en het daar 'n langdurige stryd tussen Saul en Dawid ontstaan.
Aanvanklik lyk dit of Saul met die jong en begaafde Dawid oor die weg kom en gaan woon Dawid selfs by Saul in sy paleis. Saul ervaar baie gou dat Dawid 'n bedreiging vir sy koningskap is en probeer om hom – as politieke opponent – om die lewe te bring. Aanvanklik is Dawid jonk en byna weerloos. Dit is net die beskerming van God en sy goeie verhouding met Saul se seun Jonatan en Saul se dogter Mikal, wat Dawid se lewe verskeie kere red.
Later vlug Dawid en swerf in die woestyn rond, waar Saul gedurig veldtogte loods om van hom ontslae te raak. Dawid versamel met die tyd 'n klein maar gedugte "bende" soldate om hom, maar weier om Saul dood te maak, al het hy verskeie geleenthede om dit te doen. Sy motivering: Hy het respek vir God en daarom ook respek vir die koning as gesalfde van God. Dawid weier ook om met sy manskappe in 'n direkte konfrontasie met Saul se soldate betrokke te raak.
Die patroon op daardie tydstip was dus dat Dawid en sy groeiende getal volgelinge in onherbergsame gedeeltes van die land geskuil het en gedurig moes vlug van veldtogte wat Saul teen hulle geloods het. Dawid vlug later selfs na die Filistyne toe en kry politieke asiel by 'n Filistynse koning, Akis (1 Sam 27). Hier raak hy so byna, as bondgenoot van die Filistyne, in 'n direkte geveg teen Saul en Israel se soldate betrokke, maar onttrek op die laaste oomblik uit die geveg omdat sommige van die Filistynse leiers hom nie vertrou het nie. In die daaropvolgende geveg tussen Israel en die Filistyne sterf sowel Saul as Jonatan (1 Sam 31).
Koning oor Juda
Na Saul se dood trek Dawid, nadat hy die Here geraadpleeg het, met al sy manskappe terug uit die grondgebied van die Filistyne en gaan bly in Hebron in die hartland van die Judastam. Die burgers van Juda salf hom toe as hulle koning. Onthou, Dawid self was uit die stam van Juda. Dawid was sewe jaar lank koning in Juda voordat hy ook oor Israel tot koning gesalf is, waarvan ons teks ons vandag vertel.
Nog meer intrige
Intussen het Saul se hoof van die leer, Abner, die geveg oorleef en besluit om Saul se seun, Is-Boset, as koning in Saul se plek te salf. Dit is duidelik dat Is-Boset nie sy pa se leierseienskappe gehad het nie en dat Abner eintlik maar die mag in sy hande gehad het. Die volk was ook toenemend verdeeld – al hoe meer Israeliete wou Dawid as koning oor hulle hê. Die spanning het opgelaai tussen Juda en Israel. Daar was selfs vir 'n jaar of twee 'n paar burgeroorlog gevegte tussen hulle.
Toe Is-Boset egter op 'n dag vir Abner aanvat nadat Abner een van Saul se byvrouens vir homself gevat het, was die vet in die vuur. Abner besluit toe om in die geheim met Dawid en die leiers van die stamme van Israel te onderhandel om Is-Boset as koning te ontsetel en die koningskap onder Dawid te verenig. Abner het met verskeie leiers in Israel en ook met Dawid hieroor onderhandel, maar voordat hy die onderhandelinge kon voltrek, is hy vermoor, asook Is-Boset.
Maar die tafel was reeds gedek vir Dawid om koning te word. Dit is waar ons teks van vandag inkom. "Hierna". Die eerste woord van ons teks, verwys na die dood van Is-Boset. Daarmee was die laaste ernstige aanspraakmaker op die koningskap van Israel uit Saul se huis dood en het al die leiers van Israel met Dawid 'n verdrag gesluit om hulle koning te word.
Dit is betekenisvol dat die Bybel (3) dit duidelik stel dat Dawid "in die teenwoordigheid van die Here" as koning oor Israel gesalf is. Nou was die twaalf stamme van Israel en Juda weer verenig, met een koning. Hierna het Dawid 'n strategiese besluit geneem om sy setel te verskuif vanaf Hebron, wat in die Judese platteland geleë was, na Jerusalem, wat meer sentraal geleë was. Jerusalem was nog nie in Israelitiese hande nie en na die verowering kon geen stam dus voel hulle word bevoordeel of benadeel deur die keuse van 'n hoofstad nie.
Die Here was by hom
Dawid was teen hierdie tyd 'n gesoute militêre strateeg en 'n bewese leier. Daar was egter iets anders, iets meer wat Dawid se sukses verklaar het. Kom ons lees 2 Samuel 5:9-12. Vers 10 vertel dat Dawid al hoe sterker geword het en dat die Here die Almagtige by hom was. Die verskil tussen Saul en Dawid was hulle verhouding met die Here die Almagtige.
Saul word aan die begin van sy koningskap uitgebeeld as 'n groot en sterk jong man wat 'n uitstekende soldaat en militêre leier is – soos Dawid ook uitgebeeld word. Beide se skadukante word ook uitgewys: Saul se twyfelagtige karakter kom miskien die sterkste na vore daarin dat hy keer op keer sy woord vir Dawid gee dat hy sy onregmatige vervolging van Dawid sal staak, net om Dawid se dood elke keer met meer ywer te soek. Saul gee selfs sy eie dogter, Mikal, vir Dawid met die doel om van Dawid ontslae te raak. Soos wat Saul ouer word, word dit toenemend duidelik dat hy eintlik geen verhouding met God het nie en daarom op meer as een geleentheid God se uitdruklike opdragte verontagsaam.
Dawid staan lynreg teenoor Saul, maar nie as onkreukbare held nie. Dawid se foute en skadukante word net so uitgewys – hy mislei koning Akis die Filistyn en maak baie mense onnodig dood (sien bv 1 Sam 27, 2 Sam 1:13 vv en 2 Sam 4:12).
Wat is dan die verskil tussen Saul en Dawid?
Net dit: Dawid het met sy hele hart aan die Here sy God vasgehou. Selfs na sy owerspel met Batseba en moord op haar man, maak hy die saak met God uit. Dan loop God en Dawid die lewenspad weer verder saam. Saul het egter iewers langs sy lewenspad besluit dat hy dinge liewer op sy eie manier wil doen as om dit te doen soos die Here voorstel. Hy was vas oortuig daarvan dat hyself beter weet hoe om te lewe as wat God se voorskrifte sê.
Wat sê hierdie gedeelte vir ons?
Die eerste is dat dit Saul niks gebaat het dat hy fisiek kop en skouers bo almal uitgetroon het en die hele staatsmasjinerie aan sy kant gehad het nie. Omdat hy God verlaat het, het God hom ook verlaat. Sy pogings om met sy eie krag en krom planne aan die koningskap van God se volk vas te klou was vergeefs. Die dieptepunt van sy verval was sekerlik toe hy uiteindelik by die heks van Endor aanklop om hom te help. Bid jou aan, die koning van God se volk vra vir 'n heks om hom te help! Daar is eenmaal geen hulp te soek of te vind by dinge wat lynreg teen God se wil ingaan nie.
Teenoor Saul staan Dawid, 'n gewone mens wat baie foute gemaak het. Maar een ding van Dawid staan uit: by al sy foute het hy die Here liefgehad! Daarom het die Here hom ook vasgehou en was die Here by hom, soos vers 10 sê. Vers 12 noem dat God sy koningskap bevestig het.
Dit laat mens dink aan Psalm 127 – wat toegeskryf word aan Dawid se seun Salomo – waar die sterk woord "tevergeefs" so baie mense se lewenspogings beskryf. Ook Saul s'n. Alles wat hy gedoen het, was tevergeefs, omdat hy God verlaat het.
Daarteenoor staan Dawid, in die idioom van hierdie Psalm (2), 'n voorbeeld van een wat die Here liefhet. Dawid het in sy eie lewe die seën van God ervaar, waarvan ons teks ons van 'n besondere hoogtepunt vertel, naamlik: sy salwing as koning. God se liefde vir Dawid het egter verder gestrek as Dawid se eie lewe. God maak aan hom beloftes van seën vir sy nageslag ook (2 Sam 7), en 'n duisend jaar later loop dit daarop uit dat Jesus Christus, ons Verlosser en Here, uit die geslag en stam van Dawid gebore sou word.
Dawid spoor elkeen aan om bewus te raak dat ons in groot geselskap leef. God is nie ver weg nie, God is naby. God is nie 'n saak, krag of teorie nie, God is 'n Persoon. God is nie passief nie, maar aktief. God is lewend. God handel.
In Dawid se lewensverhaal sien ons hoe God mense gebruik om God se storie op aarde te skryf. Dawid is 'n Bybelkarakter. Sy lewe nooi ons uit om ook met ons hele lewe en al ons gawes in God se storie in te klim, en self Bybelkarakters te word.
Die Een uit die geslag van Dawid, die koning vir ewig op die troon, Jesus Christus, wys ons hoe ons deelname aan God se verhaal in die wêreld lyk. Jesus self het gesê: "Soos die Vader My gestuur het, stuur ek julle ook…" (1 Joh. 20:21). Ons word deur Jesus ingetrek in 'n lewende verhouding met God, en bemagtig deur die Heilige Gees, tot medewerkers in God se koninkryk.