Covid-19: Meeste gevalle dalk nié in Wes-KaapArgieffoto ter illustrasie (Foto: Ian Landsberg/ANA) Die Wes-Kaap het tans verreweg die meeste bevestigde gevalle van Covid-19 van al die provinsies in Suid-Afrika. Teen Donderdag is 13 826 (64%) van die land se 19 137 Covid-19-gevalle in dié provinsie aangemeld. In teenstelling hiermee het David Makhura, die premier van Gauteng, die afgelope week gespog dat dié provinsie nog slegs 15% van al die Covid-19-gevalle aangemeld het. Teen Donderdag is slegs 12,8% van gevalle in Gauteng aangemeld (2 453). Kenners meen egter dit beteken nie noodwendig dat die koronavirus onbeheers versprei in die Wes-Kaap of selfs dat dié provinsie soveel meer gevalle as Gauteng het nie. Die Wes-Kaap loop bloot voor met gevalle omdat dié provinsie die doeltreffendste toetsvermoë landwyd het. Kenners meen egter dat Suid-Afrika landwyd ŉ groot agterstand het in die aantal toetse wat gedoen word en die tyd wat dit neem om dié toetse te verwerk. Teen Donderdag het die Wes-Kaap altesaam 100 721 toetste gedoen. Dit is heelwat minder as Gauteng, waar 166 394 toetse teen dié tyd uitgevoer is. Jack Bloom, ŉ DA-lid van die Gautengse wetgewer, verduidelik egter dat die Wes-Kaap 50% meer toetse per capita as Gauteng doen, aangesien dit ŉ kleiner bevolking as Gauteng het. Bloom meen ook dat die Wes-Kaap mense op die regte plekke toets (sogenaamde brandpunte). Daarom dat meer mense positief toets in die Wes-Kaap. Gauteng het baie massagemeenskap-siftingstoetse en Covid-19-toetse gedoen wat nie gefokus was nie en dus minder infeksies sou aanteken. Bianca Capazorio, woordvoerder van die Wes-Kaapse wetgewer, verduidelik aan Maroela Media dat die wetgewer van ŉ doelgerigte gemeenskapstoets- en siftingsprogram gebruik maak. “Dit word gebruik om gebiede spesifiek te teiken waar hoër infeksiesyfers opgemerk word of waar ons glo dat daar ŉ groter risiko vir infeksie is. Ons het ook reeds gesif en getoets rondom risikogroepe wat in werkplekke en supermarkte ontwikkel het. Gesondheidsorgwerkers doen voorbereiding om mense te toets by Khayelitsha, Kaapstad (2 April 2020) (Foto: AP Photo/Nardus Engelbrecht) “Hierdie ’veldbrandbenadering’ soek aktief na gevalle en risiko’s,” verduidelik sy. Volgens Capazorio is dit egter nie net dié benadering wat daartoe gelei het dat die Wes-Kaap tot dusver ŉ hoër aantal infeksies as enige ander provinsie aangemeld het nie. “Ons het vasgestel dat die Wes-Kaap se kromme vinniger versnel het weens verskanste gemeenskapsoordrag wat ŉ groter aantal infeksies tot gevolg gehad het. “As [ander provinsies] dit nog nie ervaar nie, sal hulle binnekort sien dat hierdie patrone in die komende weke opduik, aangesien elke provinsie die verskillende fases van die virus begin ervaar,” verduidelik Capazorio. Connie Mulder, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut, waarsku dat dit dus te vroeg is vir enige provinsie om te spog met ŉ lae infeksiekoers. “Weens die algehele landwye afsondering gaan provinsies op verskillende tye deur Covid-19 geraak word. Mense moet besef dat almal dieselfde pad as die Wes-Kaap gaan loop, hoewel die virus nie gelyk versprei nie.” Mulder het gesê hoewel die Wes-Kaap se toetsvermoë beter is as dié van ander provinsies, is dit hoegenaamd nie voldoende nie, aangesien Suid-Afrika se toetsvermoë oor die algemeen tekort skiet. Gauteng en die Wes-Kaap wag soms albei langer as ŉ week vir toetsuitslae om bekend te word. Volgens Bloom wag Gauteng vier tot agt dae vir toetse se uitslae om bekend te word. In sommige gevalle moes pasiënte 11 dae lank wag om hul toetsuitslae te ontvang. Dit beteken dat die provinsie se syfers in werklikheid sowat ŉ week agter is. “Die aantal toetse uitgevoer is nie so belangrik soos die aantal toetsuitslae ontvang nie,” verduidelik Bloom. Hy skat dat die resultate van sowat 20 000 toetse in Gauteng nog uitstaande is. Gesondheidsorgwerkers doen voorbereiding om mense te toets by Khayelitsha, Kaapstad (2 April 2020) (Foto: AP Photo/Nardus Engelbrecht) Dokters in die Wes-Kaap wag gemiddeld sewe dae vir die uitslae van toetse om bekend te word. “Die vertraging in toetsuitslae plaas geweldige spanning op pasiënte wat daarvoor wag. Dié vertraging het ook ŉ negatiewe uitwerking op die departement se vermoë om mense op te spoor wat in kontak was met ŉ Covid-19-pasiënt en verhoog die risiko dat die virus verder versprei,” sê Capazorio. Mulder sê Suid-Afrika toets ook hopeloos te min. Hy wys daarop dat die VSA, die land met die meeste Covid-19-gevalle ter wêreld, tot op hede 14 176 713 toetse uitgevoer het. Dit dui op 42 858 toetse per een miljoen mense in dié land, volgens die Covid-19-barometer Worldometer se statistieke. Volgens dié statistieke het Suid-Afrika 506 861 toetse uitgevoer, ŉ skamele 8 559 per een miljoen mense in die land. Volgens die departement se syfers word gemiddeld tussen 15 000 en 20 000 toetse daagliks in die openbare en private sektor uitgevoer. Suid-Afrika se nasionale gesondheids- en laboratoriumdienste (NHLS) het vroeër beloof dat Suid-Afrika teen einde April sowat 36 000 toetse daagliks sal kan verwerk. Volgens Mulder sukkel Suid-Afrika om die mas op te kom wat toetsing betref, bloot omdat die land se gesondheidstelsel reeds voor die Covid-19-pandemie oorlaai was en ondoeltreffend gefunksioneer het. Dit kom neer op die regering se wanvermoë om te regeer. Marc Mendelson, ŉ kenner in aansteeklike siektes verbonde aan die Universiteit van Kaapstad, en Shabir Madhi, ŉ mediese navorser verbonde aan die Universiteit van Witwatersrand, het in ŉ onlangse akademiese artikel gesê NHLS het eenvoudig nie die kapasiteit om die aantal toetsmonsters wat aan hulle verskaf word, te toets nie. Mendelson en Madhi wys ook daarop dat hoewel die Wes-Kaap se toetsvermoë beter is as dié van ander provinsies, die Groen Punt-laboratorium in Kaapstad ook nie kan byhou nie. Volgens hulle het dié laboratorium kapasiteit vir 1 000 toetse per dag en hoewel hulle dag en nag werk, het hulle teen 7 Mei ŉ agterstand van 10 000 toetse gehad. “Die vinger kan natuurlik ook na Suid-Afrika se afhanklikheid van ander lande vir toetstoestelle gewys word. ŉ Tekort aan toetstoestelle is egter ŉ wêreldwye probleem,” lui hul navorsingsverslag. Dié navorsers stel voor dat toetse bloot geprioritiseer moet word volgens die erns van ŉ vermoedelike Covid-19-pasiënt se simptome – toets diegene wat in ŉ hospitaal opgeneem is se toetsmonster eerste, verduidelik hulle.