PressReader - Kuier: 2017-06-28 - Wa­ter­kri­sis is nog nie ver­by nie, so spaar steeds waar jy kan!
Wa­ter­kri­sis is nog nie ver­by nie, so spaar steeds waar jy kan!
Al­mal in die Kaap het ge­juig toe die he­me­le uit­ein­de­lik oop­ge­gaan en die re­ën so lek­ker ge­val het. Maar op­pas, dit be­te­ken glad nie jy kan nou wa­ter mors nie. Die wa­ter­kri­sis is nog lank nie ver­by nie en die be­per­kings bly in plek.
Kuier - 2017-06-28 - Inhound - DEUR JACKIE PIENAAR-BRINK
S­torms, goeie re­ën en ’n sty­ging in die dam­vlak­ke het ver­al die droog­te­ge­teis­ter­de Ka­pe­naars ’n sug van ver­lig­ting laat slaak. Maar die­ge­ne wat on­der die in­druk ver­keer dat wa­ter­be­per­kings bin­ne­kort iets van die ver­le­de gaan wees, kan nie méér ver­keerd wees nie.
Die har­de werk­lik­heid is dat daar steeds ’n erns­ti­ge droog­te in dié pro­vin­sie heers, on­danks swaar re­ën in die Suid­wes- en die Suid-Kaap, en dat dit steeds ’n ramp­ge­bied is. En met die by­ko­men­de druk wat die ver­nie­ti­gen­de bran­de in die Suid-Kaap en de­le van die Oos-Kaap op in­wo­ners en hulp­bron­ne ge­plaas het, is voor­uit­sig­te swak.
Ná die eer­ste or­dent­li­ke re­ën vir die jaar is die Kaap­se stads­raad let­ter­lik oor­val deur op­roe­pe van in­wo­ners wat wou weet of die wa­ter­be­per­kings af­ge­skaal gaan word. Die ant­woord was ’n on­om­won­de néé, met ver­brui­kers wat ge­waar­sku is om geen­sins hul­le ver­bruik te ver­meer­der nie. Daar was selfs nie ge­noeg ver­lig­ting om die Vlak 4-wa­ter­be­per­kings vir Kaap­stad en om­stre­ke af te weer nie, wat be­te­ken dat Ka­pe­naars steeds hul­le wa­ter­ver­bruik tot 100 li­ter per dag per per­soon moet be­perk.
’n Week van swaar re­ën het die Kaap­se dam­vlak­ke tot by 21,2% op­ge­skuif, maar om­dat die laas­te 10% van die wa­ter ge­woon­lik nie bruik­baar is nie, het die vlak ef­fek­tie­we­lik steeds op ’n baie lae 11,2% ge­lê.
Trou­ens, dit gaan baie lank duur voor­dat die dam­me her­stel het, sê Xant­hea Lim­berg, bur­ge­mees­ters ko­mi­tee­lid vir in­for­me­le ne­der­set­tings, wa­ter en vul­lis diens­te, en e­ner­gie .“Min­stens drie op­een­vol­gen­de win­ters met bo­ge­mid­del­de re­ën­val is no­dig om werk­lik ’n ver­skil te maak. Die kou­e­front waar­na ons so uit­ge­sien het, is nie ’n kits­uit­koms vir die droog­te­si­tu­a­sie nie.”
Dit kan er­ger word
Be­per­kings kan selfs in die toekoms op­ge­skerp word.
Ge­luk­kig is’ n kul­tuur van wa­ter­sen­si­ti­wi­teit en-be­spa­ring reeds goed in­ge­prent by baie in­wo­ners.
Vol­gens Flo­ren­ce Groe­ner van Kuilsrivier het hul­le as fa­mi­lie reeds heel­wat aan­pas­sings ge­maak, soos om die gras in hul tuin met klip­pies te ver­vang en die jaar­lin­ge met vet­plant­jies. S­tort­wa­ter wat in ’n plas­tiek­bad op­ge­vang word, word weer ge­bruik om die krui­e­tuin nat te gooi. Flo­ren­ce en haar oud­ste dog­ter, Ta­rynn Koop­man, ver­tel dat hul­le ook lank reeds stort pleks van bad; die toi­let net trek as dit reg­tig no­dig is; skot­tel­goed net een keer per dag met die hand was; en ook net een keer per week was­goed was.
Nóg ie­mand wat die erns van die si­tu­a­sie be­sef, is E­ri­ka Louw van Dur­ban­vil­le.
In hul huis is die toi­let­dek­sels per­ma­nent af­ge­haal. Bui­ten dat hul­le aan­sien­lik min­der spoel, gaan s­tort­wa­ter wat in em­mers op­ge­vang word daar­in vir die spoel­slag. Sy bad ook glad nie meer nie, stort dras­ties min­der as vroe­ër en ook aan­sien­lik kor­ter, on­der meer deur haar eers in te seep voor sy die stort­kraan heel­te­mal oop­draai.
In hul­le huis is ’n pyp van­af die was­ma­sjien na die gras aan­ge­lê.“Ek ge­bruik net nie die was­ma­sjien­wa­ter vir die plan­te nie,”sê sy.“Dis sleg daar­voor.”
’n Em­mer­tjie met wa­ter wat per­ma­nent langs die kom­buis-op­was­bak staan­ge­maak is, is wel daar­voor be­stem. Ter­wyl sy wag dat haar kom­buis­kraan se wa­ter warm word, tap sy die wa­ter wat an­der­sins sou weg­ge­spoel het, vir haar plan­te daar­in.
’n Buur­vrou vang selfs met die ge­ring­ste bui­tjie wa­ter vir haar swem­bad op deur mid­del van ’n pyp wat aan ’n geut ge­kop­pel is en na haar swem­bad lei.
Vol­gens Xant­hea is die to­ta­le vo­lu­me wa­ter wat tus­sen Ja­nu­a­rie 2016 en Fe­bru­a­rie 2017 – met die aan­vang van Vlak 2-wa­ter­be­per­kings vir Kaap­stad – be­spaar is, ge­lyk­staan­de aan die e­kwi­va­lent van die vo­lu­me van die Wem­mers­hoek­dam.“Van Ja­nu­a­rie 2016 tot die ein­de van Mei 2017 hoop ons ons het die e­kwi­va­lent van die vo­lu­me van die gro­ter Ber­g­ri­vier-dam ge­spaar.”
Hoe­wel hier­die be­spa­rings ’n lig­punt is, is daar ook die keer­sy: dui­de­lik is daar men­se wat hul­le steeds nie aan die wa­ter­be­per­kings steur nie, an­ders sou die Kaap­se tei­ken van 600 mil­joen li­ter per dag nie steeds el­ke maand met 15 mil­joen li­ter oor­skry word nie.
Só het een Kui­er- le­ser op ons Fa­ce­book­blad ge­sê:“Ek het net gis­ter ge­sien hoe ’n vrou haar mat was in haar voor­y­ard ter­wyl die ho­se­pi­pe aan ge­los word en die wa­ter die he­le pad vol loop. Toe gaan dit reeds deur my kop oor hoe ig­no­rant par­ty men­se is. Hier skel ek in my huis as die kra­ne drup of as my ba­ba as­pris die chain trek.”
In só ’n ge­val vra die stads­raad die hulp van wets­ge­hoor­sa­me in­wo­ners om – by­ko­mend tot hul wa­ter­be­amp­tes – as wa­ter­am­bas­sa­deurs op te t­ree deur die wa­ter­be­spa­rings­bood­skap on­der vrien­de, kol­le­gas en fa­mi­lie­le­de te ver­sprei. Die men­se wat oor­tree, moet tog fa­mi­lie of vrien­de hê wat be­wus is daar­van.
Met nog re­ën wat voor­spel word, word‘n be­roep op ver­brui­kers ge­doen om, waar moont­lik, ge­skik­te hou­ers te ge­bruik om re­ën­wa­ter op te vang. Dis ge­skik vir toi­let­te en af­han­gend van die ti­pe toi­let, kan net een spoel ne­ge li­ter wa­ter spaar. Of, as jy an­ders daar­na wil kyk: Tien toi­let­spoe­le op een dag kan een Ka­pe­naar se he­le wa­ter-al­lo­ka­sie vir ’n dag op­ge­bruik.
En ont­hou: ’n Toi­let of kraan wat lek, ver­mors dui­sen­de li­ters wa­ter.
Met ’ n lek­ken­de kraan vloei tus­sen 400 en 2 600 li­ter wa­ter ’n maand weg.
Een lek­ken­de toi­let kan, af­han­gend van hoe vin­nig dit vloei, ver­ant­woor­de­lik wees vir ’n maan­de­lik­se ver­mor­sing van tus­sen 2 600 en 13 000 li­ter wa­ter. Boon­op raak dit jou sak en kan jy R750 of meer as ge­volg hier­van be­taal, maan die Kaap­se stads­raad.
Xant­hea se raad aan Kui­er- le­sers is: “Ver­an­der jou ver­hou­ding met wa­ter. Wa­ter is kos­baar. Dis selfs moont­lik dat ons ’n moei­li­ker jaar in 2018 gaan be­leef. Hier­die is die Nu­we Nor­maal. Dit is nood­saak­lik dat wa­ter­ge­bruik dras­ties ge­sny word. Dit sal ook help dat re­ser­wes op­ge­bou word vir nog ’n moei­li­ke so­mer wat ver­wag word.”