Merkers:Afrikaanse film, Hollywood in my Huis, Kaapstad, kortfilms, Leading Lady, Nommer 37, Onder die Tafel, opinie, silwerskermfees
Vrydagmiddag en ek is weer 'n bietjie vroeg vir die volgende kyksessie, dus kyk ek blitsig of daar vir my 'n 'uitkykhoekie' is van waar ek uit die veiligheid van my eie aura die gebeure in die voorportaal kan gade slaan. Ek vra vir 'n ouerige dame of dit reg sal wees as ek die rusbank met haar deel, waarop sy vriendelik antwoord dat dit glad nie 'n probleem is nie. Ek knoop 'n geselsie aan en hoor dat sy en haar seun daar is en dat hulle nie eintlik weet waarna om te kyk nie. Hulle was in die gelukkige posisie om kaartjies te wen (wanneer ek later 'n kans vat om te hoor of dit dalk die Du Toitskloof-kompetisie se wenkaartjies was, bevestig sy dit. (Ek het toevallig daarvan gehoor toe ek vir Suzanne wat mediaskakeling gedoen het, per e-pos gevra het oor inligting omtrent toegangskaartjies. Klein weet-wêreld!), Hulle kyk nog die kat uit die boom wat filmkeuses betref. Kort voor lank is daar egter iemand om te help en aanbevelings te doen en ek gebruik die tyd om gou 'n paar notas neer te skryf.
Dan is dit tyd vir die volgende kortfliek, Nommer 37. 'n Onpretensieuse titel en 'n aangename verrassing om hierdie intense kortfilm te kon sien. Dit gee 'n vinnige kykie in 'n wêreld waarvan die meeste van ons maar net kan lees en selde eerstehandse ervaring van opdoen. Die Kaapse Vlakte, vae idees van swaarkry en bendegeweld en mense wat ten spyte van die 'oorlog' om oorlewing sin probeer vind en hulle lewens probeer leef. Dit vertel van 'n jongman wat sy lewe moet hervat noudat hy in 'n rolstoel is, sy meisie wat dinge vir hom makliker probeer maak en vir hom 'n verkyker gekoop het waarmee hy die tyd kan verwyl. 'n Terugskakeling in 'n gemeenskap wat hy nou vanuit die raamwerk van 'n woonstelvenster kan waarneem. Dit hou egter nie die realiteite van die lewe, sy eie lewe, van hom weg nie, want daar is nie genade wanneer hy sy skuld moet terugbetaal nie. Tussen dit wat hy tot sy skok in 'n woonstelblok oorkant hom sien gebeur en sy desperate plan om sy skuld te delg, maak hy egter nie voorsiening vir Plan B waar dinge lelik kan skeefloop en die geweld tot tussen die mure van sy eie woonstel kan bring nie…
Uitstekende spel en dialoog, insette van almal wat betrokke was asook 'n intelligente aanbieding het hierdie film vir my persoonlik een van die bestes gemaak. Ook in die besonder, die bespreking na die tyd wat 'n mens net weereens laat besef dat niks binne in 'n vakuum gebeur nie en dat daar baie besinning, beplanning en oorleg moet plaasvind om 'n suksesvolle spanpoging en eindproduk teweeg te bring.
Volgende aan die beurt was Onder die Tafel wat 'n redelike kontroversiële onderwerp vir baie mense, naamlik 'uit die kas klim', op 'n natuurlike manier in 'n doodgewone, middelklas Afrikaanse huisgesin as tema gehad het. Ook 'n kortfilm wat eintlik terselfdertyd verskillende aspekte van 'n komplekse kwessie aanraak. Beslis nie bedoel vir diegene wat gay-wees in 'n Afrikaanse kultuur met 'n enkele sin wil opsom nie. Goeie, natuurlike spel van al die betrokkens, alhoewel Rolanda haar karakter 'n bietjie minder prominent kon vertolk. Ek verstaan egter die denke daaragter, maar, soos wat hier en daar die geval met van die films was: moenie jou kyker se vermoë om tussen die lyne te lees onderskat nie. (Ek is regtig 'n Rolanda-aanhanger, so moenie dink dat hierdie haar spel sommer net afskiet nie) Die 'onder die tafel' skote was ook nie vir my werklik funksioneel nie en ek sou persoonlik 'n ander titel vir die film gekies het.
Tydens die paneelbespreking sien ek toe sowaar 'n oud-leerling tussen die klompie en ek het hom gou na die tyd aan die arm gegryp vir 'n geselsie. Hy, soos ek weet met baie van die jonger geslag wat daar was die geval is, is so begeesterd deur wat hy by die fees gesien en ervaar het en ek hoop van harte dat dit 'n aansporing sal wees om self in die toekoms iets te maak of meer betrokke by spesifiek Afrikaanse films te raak.
Na 'n kort breek was dit die premiére van Leading Lady.Sowaar, nog 'n hoofrol vir 'n gewilde Afrikaans sánger? As ek maar net nie geweet het wie Bok van Blerk was nie sou ek dalk met 'n oper gemoed na die fliek gekyk het. Met 'n fliek wat 'n groot persentasie Engelse dialoog gehad het het die vervaardigers/regisseur waarskynlik gevoel dat hulle die Afrikaanse kykers ook wou intrek en hulle statistieke en feite oor die teikenmark is dalk nie so eensydig soos myne nie, dus sê ek maar net: sela. Hierdie is die verhaal van 'n Engelse onderwyseres en haar ambisie om die hoofrol in haar kêrel (met 'n woeste Amerikaanse aksent) se volgende fliek met 'n Suid-Afrikaanse agtergrond te kry. Die kêrel is oormatig ongeskik en sy is oormatig ondergeskik, wat die storielyn effens voorspelbaar maak, veral wanneer sy besluit om na 'n mislukte oudisie agtergrondskennis oor Suid-Afrika en die hoofkarakter van die fliek se kultuur te gaan inwin. Sy land op die fiktiewe Fiksburg (so gespel, ja) internasionale lughawe (tong-in-die-kies) beland met haar stereotipe pienk tas in 'n stereotipe taxi en eindig… sowaar op die plaas van die einste oorlogsheldin. Maar, moenie klein, plattelandse gemeenskappies onderskat nie (nie tong-in-die-kies nie), want daar is interessante mense met sluimerende talente wat net die regte persoon nodig het om dit te skaaf en te poleer. Dit was lekker om vir Brumilda van Rensburg in 'n doodgewone rol, maar met 'n besliste ondertoon van sluimerende menslikheid onder die fassade van nie-omgee-nie te sien en die film is beslis kykbare, ligte vermaak sonder werklike wroegings of verrassende intriges. Die voorspelbaarheid het effens gepla, alhoewel 'n mens darem nie altyd kon raai wat wanneer gaan gebeur nie. Maar sou, sou dit wel.
'n Kort breek voor die premiére van Hollywood in my huis. Die teater was stampvol en ek het weer heel agter 'n plekkie gekry. 'n Minuut of wat voor kyktyd het die dame en haar seun wat ek vroeër ontmoet het ook opgedaag en langs my kom sit waar daar nog twee oop sitplekke was. Ek het intussen ook weer 'n geselssessie met hulle gehad toe ons in 'n breek iewers saam koffie gedrink het. Die gemoedelikheid het daartoe gelei dat sy 'n hele paar keer kliphard kommentaar gelewer het en ek bly was dat ons nie iewers naby Leon van Nierop gesit het nie, want ek weet hy het 'n broertjie dood aan springmielies en klipharde kommentaar in 'n teater.
'n Pluspunt vir die rolverdeling wat nie soos Suurlemoen aan die onwaarskynlike gegrens het nie. Christia Visser se vars gesiggie was perfek vir haar rol as matriekmeisie met drome wat vir eers op die matriekafskeid en die ingewikkelde sosiale intriges rondom dit fokus. Dit, teen die agtergrond van 'n ma wie se einste drome na haar eie matriekafskeid gesneuwel het en teen goeie oordeel in haar kind teen soortgelyke hartseer probeer beskerm en 'n pa, werkloos en ambisieloos volgens alle standaardverwagtinge en… met die ongelukkige naam van … wag daarvoor…Tos! Regtig?? Elke keer wat iemand die arme man aangespreek het het die gehoor uitgebars van die lag. (Ek worstel so in my enigheid met die vraagstuk of die jonger geslag Afrikaanssprekendes glad nie bewus is van die konnotasies aan sekere woorde nie. Wel, as dit so bedoel was, het dit die lag-teiken en belaglikmaking van die arme karakter wat baie goed deur Louw Venter vertolk is, getref). Ek het ook van Edwin van der Walt, die goeie vriend wat heimlik op Jana verlief is, se spel gehou. Maar, kan ek nog net één ou vraagtekentjie ingooi? 'n Gebreide/gehekelde onderbroekie? Regtig??
Die oer-feeks in die verhaal grens effe aan oordrywing (teen hierdie tyd het julle seker al agtergekom dat ek meer van 'n subtiele benadering hou) maar aangesien ek deesdae nie meer vir meisies skoolhou nie, aanvaar ek dat hulle wel baie katterig en venynig kan wees wanneer die wêreld nie voor hulle neerbuig nie.
Uiters kykbaar, vir jonger sowel as ouer gehore – knap gedaan.
En hiermee, die einde van hierdie aflewering.
Merkers:Afrikaans, bus, Kaapstad, kortfilms, Liefdeslobotomie, Neem my saam, see, silwerskermfees, sonskyn, Waterfront
Met die aanvang van my tweede dag voel ek sommer al baie meer tuis in die opset van die fees, kaatjie van die baan (in my eie klein alleenkringetjie) – ek weet waar om te gaan registreer om my kaartjie vir die dag in die hande te kry, waar die Yskas is en waar die Rotunda is en dat 'n mens voor die tyd 'n lekker koppie koffie kan drink.
Vroegoggend was dit nog effens bewolk, maar nou skyn die son en die branders is nie meer so hoog en woes soos die vorige dag nie. 'n Mens kan nie anders as om daardie opwindende vakansiegevoel te kry wanneer jy die skuimende golwe, wit sand en die berg hoog bokant jou sien nie. Die hotel is verblindend wit en luuks in die oggendson en binne is die voorportaal byna leeg omdat meeste reeds vir hulle sitplek gaan soek het. Nog net 'n paar bittereinders staan eenkant op die stoep en gesels, daar waar die mooi uitsig teen die berg is. Ek maak nederig om verskoning voor ek een van die laastes is wat deurglip. Gelukkig is daar nog genoeg plek in die teater en ek gaan sit heel bo, agter, sodat ek sommer ook kan sien wat die gehoor aanvang.
Eerste op die kykspyskaart is die kortfilm, 'n Liefdeslobotomie.Ek moet erken dat ek tipies van daardie mense is wat soms goeie dinge misloop omdat ek nie van 'n titel hou nie. (Ek het byvoorbeeld vir twee jaar lank uitgestel om die boek My year of meat te lees, net omdat die titel nie veel belofte ingehou het nie). Ek was dus aangenaam verras met die verhaal en die akteurs – die bleeksiel wat daarvan hou dat alles in sy wêreld georden en perfek is en sy ekstrovert vriend wat 'n bietjie balans in Zander se lewe wil bring (Eddie de Jager en Solomon Cupido). Ek dink die twee het die onderspeel en die oorspeel-balans nogal goed reg gekry. Terwyl ek so gesit en kyk het, het ek daaraan gedink dat 'n kortfilm nogal heel dikwels soos 'n gedig is – 'n mens het 'n beperkte tyd/hoeveelheid woorde om jou storie te vertel en dit moet so gedoen word dat jou kyker/leser tussen die lyne moet kyk en lees, ook pro-aktief betrokke moet wees. Dis nou sonder daardie lang, sielswroegende analises oor die fyn nuanses wat net raakgesien kan word wanneer 'n film weer en weer gekyk word. Die gehoor moet terselfdertyd nie oor- of onderskat word nie. Maak 'n mens dit vir die 'chosen view' of vir die massa, of is daar elemente vir elkeen van hierdie groepe?
Die paneelbespreking na die tyd was ook baie interessant en insiggewend .
Voor die volgende kortfilm het ek weer 'n sagte sitplek in die foyer gaan soek waar ek kon kyk en luister, koffie drink. Langs my het een van die jong aktrises van 'n ander kortfilm gesit en ek het met haar 'n geselsie aangeknoop. Sien, ek is al in daardie stadium in my lewe wat ek ten spyte van myself, met vreemdelinge kan gesels en so altyd iets interessants hoor. Hoe ouer 'n mens raak, hoe meer loop 'n mens die gevaar dat jy so selektief met jou vriende en geselskapkeuses raak dat jy onwillekeurig jou grense algaande nouer begin trek.
Die volgende kortfilm, Neem my saam, het my tussendeur aan die dink gesit oor die verskillende maniere waarop mense krisistye in hulle lewens hanteer en oor die vermoë van 'n mens se verbeelding om 'n ander werklikheid vir jouself en ander mense te skep. Goeie akteurs, goeie storie, die moeite werd om te sien. Ek moet egter hier ook byvoeg dat ek 'n bietjie gewonder het oor die doel van Hannah (Jenna Dunster) se super-preutse, vreemde kleredrag. Ek vermoed dat dit haar sonderlinge, unieke karakter versinnebeeld het, maar dit het my aan die begin nogal laat kopkrap. 'n Pluspunt was dat 'n sensitiewe onderwerp nie oordrewe-emosioneel aangebied is nie en 'n ander-hoek-benadering gevolg het.
Daarna het ek 'n lang breek gehad voor die volgende kyksessie en besluit dat ek nie hierdie keer weer in my hotelkamer gaan sit en koerant less nie. Ek het reeds op die eerste middag wat ek by die hotel aangekom het met 'n vrou 'n geselsie aangeknoop wat toevallig ook daar was om die Silwerskermfees by te woon. Sy was van doer ver in die Noordwes en haar seun se kortfilm het gewys (ek het dit ongelukkig gemis omdat ek Donderdag eers begin kyk het). Vrydagoggend gedurende ontbyt het sy en die twee meisies wat saam met haar was vertel hoe hulle die vorige dag bus gery het en ek het besluit dit klink na 'n goeie idee. Die Kampsbaai-biblioteek was op pad na my hotel toe en daar het ek gaan uitvind oor kaartjies. Die jongman wat daar werk het gesê dat die taxi's eintlik goedkoper is en ek het sy raad probeer volg, maar toe by die duur taxi's uitgekom. Anders as hier waar ek bly en in Gauteng, moet 'n mens raai watter minibusse taxi's is, dus het ek eerder ewe beskroomd teruggegaan en maar 'n buskaartjie gekoop.
Die bushalte was reg voor die hotel en ek het omtrent net twee minute gewag voor die volgende bus opgedaag het. Net daar het ek daardie Europese gevoel gekry – deels omdat die City Bus-busse net soos dié oorsee lyk, maar ook omdat ek oombliklik in 'n ander wêreld met 'n ander perspektief geplaas het. Ek het daar net weereens besef dat 'n mens se ervaring amper geïsoleerd is wanneer jy uit die gerief van jou eie motor met jou oog op die pad na 'n spesifieke bestemming op pad is en dan net verkeersligte en prominente bakens raaksien.
Dit was vir my 'n openbaring om te sien dat 'n mens wel nog in die strate van die middestad kan rondloop – iets wat jy beslis nie meer in Johannesburg, Pretoria en Durban kan doen nie en iets wat ek so ongelooflik mis wanneer ek daar is. Winkelsentrums is vir my so kunsmatig, sonder karakter, het 'n oormaat glans en ligte en is in 'n sekere sin amper pretensieus en onpersoonlik. Ek het met die vrou wat langs my op die bus gesit het begin gesels en kort voor lank veel meer oor die hoe en die wat van Kaapstad uitgevind. Die roete wat die bus volg is ook iets besonders en ek kon net sit en ontspan, dit geniet en soos 'n wafferse toeris foto's neem en my verwonder aan alles.
Ek het besluit om Waterfront toe te gaan en moes mooi uitvind waar om af te klim en oor te klim. Teen die tyd wat die bus in daardie area gekom het, het ek weer vir die bestuurder raad gevra en die volgende oomblik sien hy 'n ander bus wat reg voor die sentrum sou stop en net daar toet hy vir die bus en kon ek gou uitklim en oorklim.
Ek het 'n bietjie deur die sentrum geloop en toe middagete bestel, waarna ek vir 'n lang ruk net rustig na die mense en hulle bedrywighede gesit en kyk het voor ek weer terug bushalte toe is, effens benoud of ek al die instruksies oor hoe om weer in Kampsbaai te kom, sou onthou. Ek moes 'n rukkie wag, maar toe is dit weer net voorwaarts, terwyl ek so lekker luister na die gesprekke van die jongmense om my. By Queens-bushalte moes ek oorklim en ontdek toe eers dat die busbestuurder dieselfde een as die oggend s'n was. Hy het so ewe saam met my uitgeklim enmy na die man toe geneem wat as 'rigtingwyser-cum-algemene raadgewer' daar dien. My bus sou eers oor ten minste tien minute arriveer en weereens het ek 'n geselsie aangeknoop. Dit was baie interessant om te hoor hoe vroeg hy soggens moet opstaan en hoe sy skofte en dinge werk én dat hy 'n vriend het wat nes ek, ook in KwaZulu-Natal bly. Die rit terug Kampsbaai toe was net nadat die skole vir die dag gesluit het en daar het dus heelwat skoolkinders ook opgeklim. So in my enigheid het ek hulle met die seuns in my klasse vergelyk en tot die gevolgtrekking gekom dat tieners oral maar dieselfde is. Ek kon amper nie sien waar ek weer moes afklim nie omdat daar 'n klompie om my gestaan het, maar gelukkig het ek reg geskat en by die bushalte naaste aand fees afgeklim.
Hierdie busritervaring het my dag absoluut gemaak en ek was so bly dat ek dit kon doen. Ek is nou sommer lus om Kaapstad my volgende vakansiebestemming te maak en die plek saam met my gesin plat te loop. Reis is darem maar 'n lekker ding, veral as daar 'n goeie skeut onsekerheid met die opwinding vermeng word…