WOORDE WAT WEEG: Karina Magdalena Szczurek (Red.) - Touch. Stories of Contact by South African Writers (2009)
Karina Magdalena Szczurek (Red.) - Touch. Stories of Contact by South African Writers (2009)
Karina Magdalena Szczurek (Red.). Touch. Stories of Contact by South African Writers. Zebra press, 2009. ISBN 978 1 77022 0461.
Waarom moet ‘n mens die versameling kortverhale Touch van Karina Magdalena Szczurek aanskaf? Aanraking, en die afwesigheid daarvan, bepaal ons lot. Vir my was dit ‘n besondere leeservaring, omdat dit die belangrikste aspekte van die kortverhaal bevestig. Daar is onder andere verhale met ‘n verrassende slot of wending:
André Brink se “Surprise visit” is ‘n gedronge verhaal waarin die konfrontasie met die moeder in ‘n siekeboeg komplekse herinneringe aktiveer. Die misverstand rondom die herkenning van die moeder, ‘n verhaal gelade met oedipale spanninge, bring interessante perspektiewe na vore. Dit is vintage-Brink met fyn toespelings vir verdere naspeur en herlees. Met die wete van die slot lees jy ook Emma van der Vliet se “Threesome” anders, omdat sy jou verwagting ten slotte ondermyn. Die driemanskap is nie die seksuele een nie, maar die vrou se ervaring van die durende aanraking, naamlik die ervaring van moederskap.
Damon Galgut se “The Crossing” ondersoek die impak van die toevallige ontmoeting of aanraking. ‘n Vrou op haar wittebrood het ‘n gesprek met ‘n vreemdeling. In die terloopsheid van hierdie aanraking word die spanninge in haar huwelik uitgespeel: wou die man haar dalk besteel? En wat sou gebeur het as sy wél die oorvaart meegemaak het? Tentatiewe ontmoetings, huidige en afgelope verhoudings word saamgebring in haar gemoed. Die aksie, of die afwesigheid daarvan, verander haar lewe. Die vreemdeling het verdrink. Sy gaan hom nooit weer sien nie en in hierdie Katherine Mansfield-verhaal word die leser voorgestel aan die binnespraak van ‘n karakter. (Dit is ook belangrik dat mans met groot gevoeligheid in hierdie versameling skryf oor intiem-vroulike emosies.) Imraan Coovadia se “File under: Touch (Avoidance of, Writers); Love (Avoidance of, Writers). (1000 Words)” is ‘n metarefleksiewe verhaal waarin die struktuur van die opdragverhaal onder die loep geneem word met die Duisend-en-Een-Nagte as ‘n sub-teks. Die verwisselbaarheid van karakters en hul universaliteit is hier ter sprake, soos in Maureen Isaacson se verhaal waarin Tolstoi se Anna Karenina ‘n interteks en romantiese toespeling is.
Nooit sal reis weer meegemaak word sonder die herinnering aan Ivan Vladislavic se “Lullaby” nie! Wat ‘n verhaal! Die atmosfeer wat in hierdie verhaal opgeroep word, en die uitbeelding van ruimte is so pakkend, dat die verhaal met sy onafwendbare slot, ‘n mens se kop laat draai. Die dood van ‘n toeris tydens ‘n reisbesoek en die impak hiervan op sy ervaring van ‘n vakansie en die terugreis, aktiveer die boodskap van weerloosheid. ‘n Moeder se wiegelied vir haar baba, kry ‘n groter, dwingende impak vir al die reisigers op die vlug wat slaap onder hul babakombersies. Willemien Brümmer se verhaal, “A cat of many tales”, skep besondere atmosfeer; ‘n inbeweeg in die “unheimliche”, nes die verhaal van Alistair Morgan:”Living Arrangements”. Hierdie verhaal lewer fel politieke kommentaar op ons huidige situasie en die kwessie van haweloosheid.
Fokalisasie en perspektief kom knap aan bod in Michiel Heyns se “Long perspectives” waarin die hede en verlede gesinkopeer word. Die verhaal speel af in ‘n skoolbadkamer en rondom ‘n seksuele aanraking met ‘n skolier kry die hoofkarakter perspektief op homself en ‘n jeug-maat, nou die onderwyser in die skool. Twee wêrelde, twee perspektiewe wat beklemtoon word deur die hoofkarakter se bril vol vingerafdrukke. (Waarom die voetnoot dat die omstrede gegewe fiktief is? Dis tog onnodig!)
Vanselfsprekend het elke kortverhaalskrywer sy / haar eie styl, maar in die algemeen is die kort en kragtige segging, amper poëtiese aanslag, van hierdie sub-genre algemeen bekend.
Die tema in hierdie versameling handel oor aanraking in al sy vorme. Die kort, kragtige impak van die kortverhaal waarin ‘n situasie of ‘n konflik uitgebeeld word, is algemeen bekend. Dit is ‘n sterk versameling en die meeste verhale tref jou so sekuur dat jy ‘n blaaskans moet neem om eers ‘n verhaal of vinjet te verteer. Goeie kortverhale werk soos gedigte: jy lees ‘n tweede, derde keer om ‘n beeld se effek te verstaan: soos Mary Watson of Susan Mann by uitnemendheid doen.
Al die verhale is nuut, behalwe vir die bydrae van Nadine Gordimer, ‘n wonderbaarlike verhaal waarin jy as leser uiteindelik moet besluit of die man werklik ontrou was. Ons weet egter dat net die vermoede die vrou se verhouding met hom verander het.
Interessant hoe mans oor (hul) moeders skryf (Brink, Johnny Steinberg) en ‘n klein kragtoer is “Your stop” van Byron Loker.
Bekendes en bekroondes, minder bekend en debutante lewer boeiend verslag oor menswees: letterlike, simboliese of metafisiese aanraking. Hoekom is daar net twee Afrikaanse skrywers in vertaling?
Die opbrengs van die versameling gaan na die Treatment Action Campaign vir die stryd teen Vigs.
Cleanth Brooks, e.a.: An approach to literature. Prentice Hall, New Jersey. 1975.
Raymond Carver: Principles of a story. Oorspronklik in die New York Times Book Review, 1981.
Posted by Johann de Lange at 11:47 PM
Labels: 2009, Die Burger, Joan Hambidge, Karina Magdalene Szczurek, Touch, Zebra Press