(Aangestuur vanaf Krimrepubliek)
Outonome Republiek die Krim
Nasionale leuse: Процветание в единстве
("Welvaart in eenheid")
Grootste stad Hoofstad
Amptelike tale Russies, Oekraïens en Krim-Tataars
10 038 myl2
(sedert 1 Junie 2014) (RUB)
- Somertyd Oos-Europese Tyd (OET) (UTC+2)
Skemertyd in die Demerdji-bergreeks
Ná 'n kortstondige besetting deur Nazi-Duitsland gedurende die Tweede Wêreldoorlog, waartydens die seehawe van Sewastopol byna volledig verwoes is, is die Krim in administratiewe opsig by die magtigste entiteit binne die Sowjetunie, die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek (RSFSR), ingelyf en later weer as deel van die Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek geadministreer.
Die stad Simferopol, wat reeds in die antieke tydperk bestaan het en as basis vir die Sowjet-Russiese Swartseevloot gedien het (tans is dit die hoofbasis vir die Russiese Swartseevloot), dien as hoofstad van die Krim en as administratiewe setel van die plaaslike regering. Die outonome republiek met 'n oppervlakte van 26 081 km² het 'n bevolking van twee miljoen, waaronder 60 persent etniese Russe en 25 persent etniese Oekraïners. 77 persent praat Russies as moedertaal en tien persent Oekraïens.
1.1 Ligging en landskapsvorme
1.3 Toeristegebiede langs die kus
3.3 Khanaat van die Krimtatare
3.4 Russiese bewind
3.5 Tyd tussen die wêreldoorloë
3.6 Tweede Wêreldoorlog
3.7 Na-oorlogse tydperk en Russies-Oekraïense konflik
3.8 Onafhanklikheidsverklaring en referendum
4.3 Duitse en Switserse nedersettings
5.1 Ekonomiese geskiedenis
5.4 Finansiële laste vir Rusland
6.1 Vroeë toerisme
6.2 Toerisme in die Sowjet-tydperk
6.3 Toerisme in die 21ste eeu
Die Krimskiereiland, vroeër ook Tauriese Skiereiland genoem, is in die suide van Oekraïne geleë en word deur twee groot waterliggame omring – die See van Azof in die noordooste en die Swartsee in die weste en suide. Die landengte van Perekop, wat net agt kilometer wyd is, vorm die enigste landverbinding met die Oekraïense vasteland in die noorde. Ná die Russiese anneksasie van die skiereiland is 'n padbrug, die sogenaamde Krimbrug, oor die Seestraat van Kertsj gebou wat die Krim met die Russiese vasteland verbind.
Die Russiese Eskader in Sewastopol.
Skildery deur Iwan Konstantinowitsj Aiwazofski (1846)
'n Groot vuurwerkvertoning is ter geleentheid van tsarin Katharina II se besoek op die Krim gehou
Skildery deur 'n onbekende kunstenaar
Vanaf 1946 was die Krim agt jaar lank 'n oblast van die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek (RSFSR). Nadat Nikita Chroesjtsjof, wat as nakomeling van Oekraïense boere in Rusland gebore is, as partyleier van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie verkies is, is die Krimskiereiland ter geleentheid van die 300-jarige jubileum van die Verdrag van Perejaslaf by die Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek ingelyf. Weens die militêre bedreiging deur Pole het die Oekraïense Kosakkestaat in 1654 met dié ooreenkoms die Russiese Tsareryk as beskermende moondheid erken.
Volgens Nikita Chroesjtsjof se seun Sergei, 'n ruimtevaart-ingenieur en politoloog wat hom in die Verenigde State gevestig het, is die Krim nie om politieke, morele of etniese redes aan Oekraïne afgestaan nie, maar eerder weens ekonomiese oorwegings. In die 1950's is kanale beplan om die Wolgarivier met die Krim en die Donetsbekken te verbind. Om administratiewe prosedures te vergemaklik (veral met die oog op watervoorsiening), is besluit om die Krim by die Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubiek in te sluit sodat slegs een – en nie twee – republieke by dié projek betrokke was. Vir Chroesjtstjof was die moontlike ontbinding van die Sowjetunie en die onafhanklikwording van Oekraïne indertyd nog feitlik ondenkbaar.
Op 16 Maart 2014 het 83 persent van die stemgeregtigdes op die Krim-skiereiland by die stembus opgedaag om oor die toekomstige status van die gebied te stem. Byna 97 persent van die uitgebragte stemme was ten gunste van 'n aansluiting by die Russiese Federasie. 'n Groot persentasie etniese Oekraïners en Krim-Tatare het die referendum, wat deur die Oekraïense regering en die internasionale gemeenskap as onwettig beskou word, geboikot.
Straatoptop op 1 Mei 2019 (Werkersdag) in Simferopol
Die Krim het 'n bevolking van sowat twee miljoen, waarvan 380 000 in die grootste stad van die skiereiland, Sewastopol. Die stedelike bevolking word op sowat 1,2 miljoen beraam. Die oorwegende meerderheid van die bewoners is van Russiese (58,5 persent) en Oekraïense afkoms (24,4 persent). Sedert die laat 1980's het steeds meer Krimtatare na die gebied teruggekeer. Die Krimtataarse bevolking word tans op 243 400 (12,1 persent) beraam. Krimtsjake en Karaïm, wat die Joodse geloof aanhang, vorm klein minderhede van 1 000 elk wat in groter stedelike nedersettings saamgetrek is. Daar is ook klein minderhede Armeniërs, Wit-Russe, Kasan-Tatare, Pole, Moldawiërs, Azerbeidjanners, Oesbeke, Koreane, Grieke, Italianers en Krimduitsers. Met altesaam 125 nasionaliteite was die Krim al in die Sowjettyd 'n etniese mikrokosmos van die land.
Rotsformasies in die Demerdji-bergreeks
Skemertyd in die Suidelike Demerdji-reeks naby Aloesjta
Die moderne lughawe van Simferopol
Een van die grootste sonenergieparke ter wêreld met 'n kapasiteit van 100 MW het naby die dorp Perovo ontstaan. Die projek is deur die Oostenrykse onderneming Aktiv Solar behartig en in 2011 voltooi
Laat in 2015 was die Krim vir sy elektrisiteitsvoorsiening nog aangewese op kraginvoere uit Oekraïne, alhoewel 'n elektrisiteitskontrak tussen die Oekraïense energieverskaffer Ukrenergo en Krim in Desember 2015 afgeloop het. Oorspronklik is 70 persent van alle elektrisiteit, wat op die skiereiland verbruik word, deur Ukrenergo voorsien.
Kragvoorsiening op die Krim is in November 2015 ernstig ontwrig nadat anti-Russiese aktiviste vier staaltorings van die oorhoofse Kachofski-Titan-kraglyn na die skiereiland gesaboteer het. Die kraglyn kon eers ná twee weke herstel word. Twee nuwe onderwaterkraglyne, wat deur die Seestraat van Kertsj loop en 400 MW se krag uit die Russiese Federasie na Krim bring, is in Desember 2015 in bedryf gestel, terwyl 'n verdere verhoging as deel van die sogenaamde «Energiebrug-projek» vir Mei 2016 beplan is. Tans is daar vier seekabels met 'n totale kapasiteit van 800 MW in bedryf waarmee krag vanuit die Krasnodar-streek na die Krim vervoer word.
Daarnaas is twee mobiele gasturbine-aanlegte opgerig wat krag in spitstye opwek. Twee termiese kragsentrales met 'n kapasiteit van 940 MW - waarvan een in Simferopol, die ander in Sewastopol - is vanaf 2015 gebou en op 18 Maart 2019 amptelik in bedryf gestel. Om die Krim ook van aardgas te kan voorsien, is in Desember 2016 die sogenaamde Krasnodar-Krim-pyplyn met 'n maksimale jaarlikse kapasiteit van vier miljard kubieke meter in bedryf gestel. Met hierdie infrastruktuurprojekte is die Krim se kragvoorsiening voorlopig verseker.
Die Krimbrug (Крымский мост) in Desember 2019
Die Krimbrug, wat die Seestraat van Kertsj oorspan, in Augustus 2019
Openingsdag van die Krimbrug op 15 Mei 2018. President Wladimir Poetin, geklee in 'n swart jas en jeans, onderneem 'n toetsrit in 'n vragwa
Die Krim se toetreding tot die Russiese Federasie is vir Moskou met finansiële laste verbonde. So is 70 persent van die Krim se begroting deur die Oekraïense regering gedra en is 90 persent van die benodigde drinkwater, 80 persent van die elektrisiteit en 60 persent van die benodigde primêre goedere (waaronder landbouprodukte) van die vasteland ingevoer. Die Moskouse regering het daarnaas aangekondig dat pensioene en salarisse van Krim-amptenare verdubbel sal word. Die omskakeling na die Russiese geldeenheid roebel, die druk van nuwe paspoorte, die herstrukturering van die Krim se administratiewe stelsel en die opgradering van sy infrastruktuur sal verdere koste veroorsaak.
Paaie, spoorlyne, seehawens en nywerhede op die Krim is dekades lank nie in stand gehou of deur nuwe aanlegte vervang nie. President Poetin het in 2014 aangekondig dat hy van voorneme is om oor 'n tydperk van ses jaar een miljard roebel (321 miljard ZAR) aan die instandhouding van die skiereiland se verouderde infrastruktuur te bestee. Om 'n regstreekse padverbinding met Rusland te skep, is die bou van 'n brug oor die seestraat van Kertsj met 'n lengte van 18,1 km (waarvan meer as 7 km bo water) besluit. Die koste hiervoor het na raming meer as 50 miljard ZAR beloop.
Volgens nuusberigte in April 2014 het die Oekraïense owerheid die Noord-Krimkanaal se watertoevoer na die Krim-skiereiland van oorspronklik 50 kubieke meter per sekonde tot slegs 16 verminder. Die kanaal, wat water uit die Dnipro-rivier in die Suid-Oekraïense Cherson-Streek na die skiereiland vervoer, verskaf tagtig persent van die benodigde drinkwater en ook die water vir 120 000 hektaar se velde onder besproeiing. Sodoende is die Krim se druiwe-, rys-, mielies- en soja-oes ter waarde van vyf miljard roebel (ZAR 1,48 miljard) ernstig bedreig.
Volgens Krim-president Serghei Aksionof sal 'n dobbelsone van 16,8 hektaar naby Gaspa en Jalta in 2019 geopen word. Dobbelspel, ook aanlyn, is in Rusland onwettig en tans beperk tot die Russiese Verre Ooste en die Swartseehawestad Sotsji. Die Krim-dobbelsone is in 2014 deur die Russiese president Wladimir Poetin voorgestel. Volgens die nuusagentskap TASS sal die sone vanaf 2017 teen 'n koste van tussen VS-$100 miljoen en VS-$1 miljard gebou word. Die jaarlikse staatsinkomste daaruit word op VS-$387 miljoen beraam.
Die sjarme van Sowjet-modernisme: Golden Sands-hotel en -sanatorium in Kurpaty
Toe die Sowjetunie in die vroeë 20ste eeu gestig is, was die Krim een van min gebiede waar die toerismebedryf reeds oor 'n gevestigde basis met 'n lang tradisie beskik het. In klimatiese en kulturele opsig het die skiereiland sterk van Sentraal-Rusland verskil: 'n groot aantal vreemde veroweraars het hier hul spore gelaat, Krim se ligging op dieselfde breedtegraad soos byvoorbeeld Venesië het vir 'n aangename droë klimaat gesorg, en ook die gebied se natuurskoon was 'n trekpleister vir besoekers uit ander dele van Rusland wat vir ontspanning en kulturele besoeke op reis gegaan het.
Binnekort het Russiese landgoedeienaars en sakemans Worontsof se voorbeeld gevolg en vir hulself paleise laat oprig en wynplase en vrugteplantasies gestig. Nadat die skiereiland gedurende die Krimoorlog die belangstelling van Europese groot moondhede gewek het, het die Krim in die tweede helfte van die 19de eeu tot een van die gewildste reisbestemmings in die Russiese Ryk ontwikkel. Jalta het veral tydens die regentskap van tsaar Alexander II as ontspannings- en herstellingsoord bekendheid verwerf nadat sy eggenote hier die hele somer lank verligting vir haar siekte probeer vind het, terwyl die tsaar en sy hofstaat elke jaar tenminste twee maande lank in die suide vertoef het. Twee tsare-kastele, Oreanda en Livadija, is as keiserlike vakansiewonings opgerig. Daarnaas het tussen Jalta en Aloepka talle somervilla's vir lede van die hofstaat en welvarende nyweraars ontstaan.
Welvarende besoekers uit die Russiese noorde het elke prys betaal wat deur hul Tataarse gashere gevra is, en prysvlakke was uiteindelik so hoog dat die Krim 'n ekslusiewe bestemming vir welgesteldes gebly het. Die bekende Duitse Baedeker-toeristegids het na Jalta destyds as die deftigste en duurste stranddorp op die skiereiland verwys, maar nogtans sou dié nedersetting die bakermat van massatoerisme op die Krim word. Naby Jalta het in die vroeë 20ste eeu die eerste staproetes deur die Krimgebergte ontstaan. Die ekskursies, wat deur die plaaslike Krymsko-Kavkazkij gornij klub (KKGK) gereël is, het tussen 1896 en 1913 meer as 120 000 deelnemers gelok.
Tussen die wêreldoorloë het die Krim 'n sentrale rol in die reisliteratuur oor Rusland gespeel. Terwyl Noord-Rusland in die 1930's byna uitsluitlik in berigte van voormalige aangehoudenes van Goelag-kampe voorkom, was die Krim 'n toonvenster vir die Sowjetunie se ander kant – 'n streek wat selfs deur Josef Stalin in 1934 met 'n "vrolike, gelukkige lewe" geassosieer is.
Voor die afskeiding van Oekraïne en die toetreding tot die Russiese Federasie in 2014 het 60 persent van die Krim-toeriste (ses miljoen elk in 2012 en 2013) uit Oekraïne, 35 persent uit die Russiese Federasie en vyf persent uit westerse lande gekom. As gevolg van die politieke ontwikkeling het die aandeel Oekraïense besoekers gekrimp tot slegs vyf persent, terwyl die klein stroom toeriste uit die weste byna volledig opgedroog het. Weens die ekonomiese sanksies, wat die Europese Unie teen Rusland ingestel het, mag EU-plesierbote net in noodgevalle Krim-hawens aandoen en is EU-ondernemings verbied om toerismedienste op die skiereiland te lewer. Tans is dit ook nie moontlik om kredietkaarte as betaalmiddel te gebruik nie.
In Junie 2014 het die eerste Russiese laekostelugredery, Dobrolet Airlines, wat in die najaar van 2013 gestig is, begin om geskeduleerde vlugte na Simferopol te bedryf en groot getalle Russiese toeriste het na die Krim gevlieg. Sowat een miljoen besoekers het in die volgende weke 'n besoek aan die skiereiland gebring van wie baie kritiek uitgespreek het oor swak dienslewering en die lae standaard van oornaggeriewe.
Volgens statistieke wat deur die amptelike Russiese toerisme-agentskap Rosturism in 2015 gepubliseer is, het in 2014 sowat 4,1 miljoen toeriste 'n besoek aan die Krim gebring. Die plaaslike toerismebedryf se omset het 107 miljard roebel (1,6 miljard €) beloop. Tans is sowat die helfte van die ekonomies aktiewe bevolking in die toerismesektor werksaam.
Met die sluiting van die grens met Oekraïne was Russiese besoekers aangewese op minder gerieflike veerbootverbindings en lugvervoer. Die kapasiteit van die Simferopol-lughawe bly nogtans ook ná die bou van 'n nuwe terminaal beperk tot jaarliks vyf miljoen passasiers. Aangesien pryse vir vliegkaartjies op die Krimroete merkbaar hoër was as na ander gewilde reisbestemmings soos Turkye, het eers die voltooing van die Krimbrug 'n groter opswaai in toerisme saamgebring sodat die getal toeriste in die toekoms die sewemiljoenkerf sal oorskry. Hoë prysvlakke en verouderde infrastruktuur, wat dikwels nog uit die Sowjettydperk dateer, bly 'n vraagstuk vir die toerismebedryf op die Krim. In 2019 moes Russiese toeriste vir 'n een-week-vakansie in 'n driesterhotel meer as ZAR 12 000 (€750) betaal. Vakansies in Griekeland, Turkye en Bulgarye is meestal goedkoper, terwyl hierdie bestemmings ook oor 'n moderne infrastruktuur beskik.
Krimskoye-vonkelwyn word volgens die sjampanje-metode geproduseer, dit wil sê die wyn ondergaan 'n fermentasieproses van sowat nege maande in die bottel. Daarna word die gis verwyder en die vonkelwyn drie jaar lank in wynkelders gestoor voordat dit verkoop word. Ander handelsmerke ingesluit, produseer Oekraïense wynmakers jaarliks 50 miljoen bottels Krim-vonkelwyn. Anders as in die geval van Franse sjampanje word die benaming "Krim-vonkelwyn" nie deur wetgewing beskerm nie.
Wikimedia Commons bevat media in verband met Krim.
↑ (de) bpb.de, 17 April 2019: Kommentar: Russische Infrastrukturprojekte auf der Krim – Zwischenbilanz. Besoek op 3 Februarie 2020
↑ ostexperte.de, 24 Augustus 2016: Ausbau der Krim zur Zocker-Zone soll 2017 beginnen. Besoek op 5 Junie 2017
↑ mdr Aktuell, 11 Junie 2019: Brücke retter Krim-Tourismus. Besoek op 4 Februarie 2020
Ekonomiese en sakenuus
(ru) Business Crimea • Деловой Крым
YouTube.com: Krim in 4K
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Krim&oldid=2177364"
Last edited on 6 Mei 2020, at 19:15