Outeur: Jaco Thom - Jaco se Bybelkoerant
JERIGO. – Die koning het sy kommer uitgespreek oor die saamtrekking van die Israeliete op die oostelike oewer van die Jordaan by Sittim regoor Jerigo. Hy het gister ook die soldate op 'n gereedheidsgrondslag geplaas.
Die vrees dat Jerigo deur die Israeliete aangeval gaan word, is gister versterk deur gerugte dat twee Israelitiese spioene in die stad opgemerk is.
Hulle is onder andere by die huis van die prostituut Ragab opgemerk, maar toe die soldate ondersoek ingestel het, het hulle reeds haar huis verlaat. Die stadspoort is onmiddellik gesluit, en soldate het ook die pad na die Jordaan gefynkam. Padblokkades is by al die driwwe opgerig. Teen druktyd was die spioene nog op vrye voet.
Spanning loop intussen hoog, aangesien berigte uit die trans-Jordaangebied daarop dui dat die Israeliete 'n gedugte volk is wat boonop dikwels met bonatuurlike hulp oorwinnings behaal. 'n Woordvoerder van die koninklike lyfwag het egter die inwoners tot kalmte gemaan. In 'n verklaring gisteraand het hy gesê dis net 'n kwessie van tyd voordat die spioene vasgetrek word, aangesien hulle vreemd is en nie die omgewing goed ken nie. "As ons hulle eers gevang het, sal ons kan uitvind presies wat hulle plan is, en dan sal ons gereed wees wanneer die inval kom," het hy gesê.
Lees hiervan in Jos. 2.
VROU FNUIK VLUGPLAN VAN GENERAAL
KEDES. – Die eer om die gevreesde generaal Sisera te dood, was nie vir Barak, aanvoerder van die Israelitiese leër, beskore nie. Sisera het aan die hand van 'n vrou gesterf.
Die vrou wat oornag 'n volksheldin in Israel geword het, is Jael eggenote van Geber, 'n Keniet wat in die omgewing woon. Geber het in die verlede goeie betrekkinge met koning Jabin gehandhaaf. Toe die Israeliete die oorhand in die veldslag kry, het Sisera by Geber kom skuiling soek. Jael het hom in haar eie tent weggesteek. Nadat sy vir hom dikmelk gegee het, het hy van uitputting aan die slaap geraak. Dit was tóé dat hierdie dapper vrou haar kans waargeneem het. Met 'n hamer en tentpen gewapen, het sy na Sisera gesluip, en die tentpen deur die slaap van sy kop geslaan, sodat sy hom in die grond vasgepen het.
Kort daarna het Barak opgedaag. Maar sy prooi was toe reeds dood.
Lees Rig. 4:17-22 en 5:24-30.
Koning Jabin se weermag verpletter
KEDES. – Die Israelitiese stamme Sebulon en Naftali onder aanvoering van Barak seun van Abinoam en die profetes Debora vrou van Lappidot het gister die gedugte krygsmag van generaal Sisera, leërhoof van Jabin, totaal vernietig.
Barak het uit die rigting van Taborberg met tien duisend man aangeval. Voordat die geveg nog kon begin, het daar egter 'n hewige reënbui uitgesak. In die modderige grond was Sisera se groot troefkaart, naamlik sy nege honderd strydwaens, nutteloos. Party is selfs deur die Kisonspruit meegesleur, sodat Sisera se leër op die vlug geslaan het. Barak het hulle agtervolg en by Garoset-Gojim tot die laaste man toe afgemaai. Ook Sisera is gedood (lees die berig "Vrou fnuik vlugplan" elders in dié uitgawe).
Politieke waarnemers verwag dat dit etlike jare sal duur voordat koning Jabin, wat die afgelope twintig jaar die politieke toneel oorheers het, weer 'n faktor in Kanaän sal wees.
Lees Rig. 4 en 5:1-5, 18-22, 31.
God kan jou gebruik!
'n Mens kan maar net wonder hoe die geskiedenis van die Godsvolk sou verloop het as daar nie op kritieke momente vroue na vore getree het om met geloofsmoed hulle deel te doen nie. Vroue soos Sara en Rebekka, en Mirjam; vroue soos Ragab en Debora en Jael. Geen wonder nie dat hulle name in die Bybel verewig word, ten spyte van die feit dat hulle in 'n wêreld gelewe het waarin die vrou eintlik geen plek gehad het nie. Die Jode het immers gebid: "Ek dank U dat ek nie 'n heiden is nie, of 'n hond nie, of 'n vrou nie." Miskien het dit tyd geword om te bid: "Dankie, Here, dat daar vroue is!"
Die geskiedenis van Ragab en Jael onderstreep 'n baie belangrike feit: dat God dikwels op vreemde, onverwagse maniere werk om sy wil te laat geskied, en dat Hy daarvoor nie noodwendig die voor die hand liggende mense gebruik nie. Hy gebruik mense wat gewillig is om dit met Hom op sy pad te waag.
God kan ook vandag vir jou gebruik om 'n bres vir sy koninkryk te slaan, mits jy gewillig is. In God se hand kan jy wat die Here liefhet, "wees soos die son wat in sy volle krag skyn" (Rig. 5:31).
Jesus se uitleg
Hierdie is darem seker nie 'n gebod waaroor enige ordentlike mens hom oor hoef te bekommer nie. Ek meen, hoeveel ordentlike mense is daar nou eintlik wat moord pleeg? Dis in elk geval hoe die Fariseërs en skrifgeleerdes in Jesus se tyd geredeneer het. Interessant genoeg stem Jesus hoegenaamd nie met hulle interpretasie van dié gebod saam nie. Hy sê vir hulle dat jy op baie maniere moord kan pleeg sonder om 'n ander mens fisies te vermoor. Luister hoe lê Hy dié gebod uit (in Matteus 5:21 en verder): "Julle het gehoor dat daar van die ou tyd af aan die mense gesê is: 'Jy mag nie moord pleeg nie; en elkeen wat moord pleeg, is strafbaar voor die regbank'. Maar Ek sê vir julle: Elkeen wat vir sy broer kwaad is, is al strafbaar voor die regbank. Verder, elkeen wat sy broer uitskel vir 'n gek, is strafbaar voor die Joodse Raad; en wie hom uitskel vir 'n idioot, is strafbaar met die helse vuur."
As ek die Here Jesus reg verstaan, sê Hy hier dat die gebod nie net gaan om 'n ander se lewe nie, maar om sy hele menswees. Hierdie gebod vra van ons dat ons ander mense se persoon, se karakter moet respekteer. Wanneer ek 'n ander te na kom of slegsê en in sy karakter inklim, het ek reeds oor die kantlyn getrap.
Ek het nie in 'n omgewing grootgeword waar daar vreeslik gevloek en geskel is nie. Die ergste was wat ek Saterdae op straat gehoor het as mense wat onder die invloed was, mekaar met die tong (en met drankbottels) getakel het. In die universiteitskoshuis was daar 'n paar manne wat redelik rof was, maar hulle was nooit regtig deel van my wêreld nie. Maar toe ek in die weermag kom, was die manier waarop die onderoffisiere en selfs ook die offisiere met die troepe gepraat het, vir my 'n groot skok. 'n Manskap wat drooggemaak het, is sleggesê dat die see hom nie kon afwas nie. Daar is uit die weer gepraat, en die stomme troep se ma is dikwels ook bygesleep en sommer óók sleggesê. Te vreeslik vir woorde.
As die kapelaan van die eenheid moes ek elke Maandagoggend die saalbyeenkoms open met Skriflesing en 'n kort boodskap. Daarna het die bevelvoerder die eenheid toegespreek oor wat hy ook al op die hart gehad het. Ek het die Bergrede (Jesus se groot preek in Matteus 5-7) stelselmatig by dié saalbyeenkomste behandel, en onder andere uitgekom by Jesus se uitleg van die sesde gebod (soos ek dit hierbo aangehaal het). Ek het toe gesê dat die gevloek en geskel op ander totaal onaanvaarbaar is as ons na Jesus se uitleg luister en ons onsself Christene noem. Ek was nogal ernstig dié oggend, en het gehoop dat my woorde die mense sou laat nadink. Toe ek klaar is, was dit natuurlik die bevelvoerder se beurt. Met sy skerp stem het hy gesê: "Ons sê dankie vir die dominee." En ná 'n kort verposing vervolg hy: "Die dominee het vanoggend gesê ons moenie op mekaar skel en mekaar slegsê nie. Maar ék sê dis orraait, solank ons net nie vanaand kwaad vir mekaar by die hek uitgaan nie." Daarmee het hy netjies 'n streep deur my hele boodskap – nee, nie myne nie, die Here Jesus s'n! – getrek. Vloek maar, skel maar, sê maar sleg. Dit beteken tog niks.
Die bevelvoerder het duidelik nie die Here Jesus se woorde ernstig opgeneem nie. Ons woorde máák seer; dieper seer soms as wat ons kan dink.
Dit laat my nogal wonder oor die karaktermoord wat deesdae so maklik in die openbaar gepleeg word op die politieke verhoog en in die pers …
Lewens is kosbaar
Hierdie gebod vra méér as net dat ek nie 'n ander se gevoelens moet seermaak nie, hoewel dít op sigself al 'n mondvol is! Dit vra ook dat ek nie só mag optree dat ek my eie of ander se lewens in gevaar stel nie. En dít is 'n storie op sy eie. Want as jy te vinnig ry – en watter jongman hou nie daarvan om die petrol diep in te trap nie? – stel jy jou eie én ander padgebruikers se lewens in gevaar. As jy rook of oormatig en verkeerd eet en drink, dwelms gebruik, of selfs lewensgevaarlike sportsoorte beoefen (soos professionele boks, of Everest probeer uitklim!) stel jy jou lewe in gevaar en wil hierdie gebod vir jou sê: Hokaai! Jy is nou besig om buite die speelveld van God se genade te speel.
In ons dae waarin MIV en vigs 'n realiteit is, is seks voor of buite die huwelik nie net 'n oortreding van die sewende gebod nie (daaroor later), maar ook 'n oortreding van die sesde. Jy speel met jou lewe as jy rondslaap, want jy kan vigs kry. Daarom is hierdie gebod 'n groot stuk genade waarmee God jou wil beskerm teen ander én teen jouself en jou eie sotheid.
Terwyl ons nou by seks is: voorbehoedmiddels wat nie bevrugting keer nie, maar net 'n suksesvolle swangerskap verhinder, kom eintlik ook op moord neer. Want wat is 'n bevrugte eier anders as die begin van 'n nuwe mensie? As jy nou byvoorbeeld met 'n "morning after pill" keer dat jy swanger word, veroorsaak jy eintlik 'n aborsie op 'n baie vroeë stadium. Dieselfde gebeur as jy 'n intra-uteriene aparaat vir voorbehoeding gebruik wat nie konsepsie voorkom nie, maar net voorkom dat die bevrugte eiertjie suksesvol in die baarmoederwand kan inplant.
Aborsies is deesdae wettig in ons land. In God se wet bly dit moord. Die oplossing vir tienerswangerskappe is nie die massamoord op fetusse nie; dis 'n lewe waarin jy rein bly en wag tot jy getroud is voordat jy jouself volledig vir jou lewensmaat gee.
Van landswette en God se wet gepraat: Die landswet verbied deesdae die doodstraf, omdat dit teen 'n mens se konstitusionele reg op lewe ingaan. Maar in God se wet is doodstraf nie uitgesluit nie. In Romeine 13:4 skryf Paulus dat die owerheid die reg (en plig) het om te straf. Die ou vertaling het nog gesê: "Die owerheid dra die swaard nie verniet nie." Hier gaan dit nie om moord nie, maar om straf, sodat die kwaad uit die gemeenskap geweer kan word.
Die ander kant van die munt
Ek praat nou die hele tyd oor wat die sesde gebod verbied. Maar wat vra dit van ons in 'n positiewe sin? In 'n kort antwoord: Léwe! Lewe voluit, met oorgawe, en saam met ander. Pas jouself op, sorg dat jy reg eet en genoeg oefening kry, en rig jou lewe só in dat jy ook genoeg rus kry sodat jou liggaam gesond kan bly. "All work and no play makes Jack a dull boy" is 'n heel Bybelse begrip!
Hiermee saam vra hierdie gebod dat ek ook vir ánder mense die lewe in sy volheid moet gun en help moontlik maak. Daarom vra hierdie gebod dat ek met ander geduld moet hê; dat daar ruimte in my gemoed en in my oordele vir ander se standpunte en optrede sal wees.
Dis 'n hele mondvol, sou ek sê. Dalk het Paulus hierdie gebod in gedagte gehad toe hy die vrug van die Gees in Galasiërs 5:22,23 beskryf het: "Die vrug van die Gees, daarteenoor, is liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid, getrouheid, nederigheid en selfbeheersing."
1 Johannes 3:14,15
Ons weet dat ons klaar uit die dood na die lewe oorgegaan het, want ons het ons broers lief. Wie nie liefhet nie, bly in die dood. Elkeen wat sy broer haat, is 'n moordenaar; en julle weet dat geen moordenaar die ewige lewe in hom het nie.
Ons ken almal die stryd tussen goed en kwaad, lig en duisternis. Dis oral sigbaar: in die wêreld-politiek, in ons eie dierbare land, in die gemeenskap, in verhoudings, by die werk, in die kerk … Die groot moeilikheid is, dit is ook in onsself, al is ons nie altyd ewe gewillig (en gemaklik daarmee!) om dit aan onsself te erken nie. Binne-in ons elkeen woed hierdie stryd onverpoos voort. Hoe skryf Paulus nou weer in Romeine 7:19? "Die goeie wat ek wil doen, doen ek nie, maar die slegte wat ek nie wil doen nie, dit doen ek."
Hoe nou gemaak met hierdie innerlike stryd tussen goed en kwaad? Kan ons daarvan ontslae raak? Kan ons die bose in ons tot niet maak? Die fluisterstem van die duiwel uitdoof? En die begeertes wat hier binne-in ons woel en ons drywe om die verkeerde te doen, tot niet maak?
Die slegte nuus is, ons kan nie. Dis eenvoudig deel van menswees; deel van ons DNA sedert die sondeval. Daar het met die sondeval iets in ons gebreek wat die sondigheid in ons lewens ingelaat het, en nou sit ons teen wil en dank daarmee. Jy kan baklei daarteen tot jy blou is, maar wen gaan jy nie. Jy kan wel op die korttermyn en met ysere wilskrag 'n paar oorwinnings oor die boosheid in jou behaal, maar hou gaan dit nie.
In 2 Korintiërs 5 praat Paulus ook van hierdie werklikheid. Hy vergelyk ons aardse bestaan met 'n tentwoning wat broos en kwesbaar is, en dan skryf hy dat hy verlang daarna om sy intrek te neem in die vaste gebou wat God in die hemel vir ons opgerig het. So sal hy immers ontslae wees van alles wat stukkend en onvolledig is.
In vers 4 skryf hy dan: "Ons wat nog in die tentwoning is, sug en voel bedruk omdat ons nie van die aardse liggaam afstand wil doen nie; ons wil die hemelse bo-oor die aardse aantrek, sodat wat sterflik is, verteer kan word deur die lewe." Die laaste deel van die sin het my oog gevang, en ek loop nou al vir 'n geruime tyd met hierdie woorde in my kop: sodat wat sterflik is, verteer kan word deur die lewe. Dit wat stukkend is, dit wat boos is, dit wat die innerlike stryd in my veroorsaak en lewendig hou, sal eendag vernietig word deur die lewe. Maar nie net eendag nie! Al sugtende en swoegend begin dit nou reeds gebeur in ons. Ons hét immers klaar die lewe ontvang, soos vers 17 met dik hale onderstreep: ons wat in Christus is, is nuwe mense!
En dis natuurlik die geheim. Ons kan ons nie uitwurm uit die magsgreep van die sondige natuur nie. Ons kan nie met wilskrag onsself losruk nie. Maar Christus kan! Daarom noem ons Hom Verlosser: Hy verlos ons van die dodelike houvas van die sonde, en vers 4 bevat die sleutel: sy lewe verteer die sterflike in ons. Gaandeweg, stukkie vir stukkie, maak Jesus se lewe die ou mens in ons dood. Dit gebeur nie deur ons pogings nie, want dit is God se werk in ons.
Maar dit gebeur ook nie sónder ons pogings nie. Dit gebeur na die mate wat ons Christus toelaat om oor te neem, ons denke te oorheers, ons wil te beheer, en selfs ons gevoelens. Paulus stel dit so: Nou is dit nie meer ek wat lewe nie, maar Christus wat in my lewe (Galasiërs 2:20). Of in die woorde van Johannes die Doper: Hy moet meer word en ek minder (Johannes 3:30). In Romeine 12:1 staan dit ook: Gee julleself aan God as lewende en heilige offers wat vir Hom aanneemlik is.
Dit gebeur ongelukkig nie eensklaps nie. Dis 'n geleidelike proses van sterf aan jouself sodat Christus se lewe in jou kan oorneem. Vers 5 sê dis God se werk deur sy Gees. En in 2 Korintiërs 3:18 beskryf hy dit só: "Ons word al meer verander om aan die beeld van Christus gelyk te word. Die heerlikheid wat van ons uitstraal, neem steeds toe. Dit doen die Here wat die Gees is."
Ja, ons kan dood word vir die sonde! Ons kán ontslae raak van die innerlike stryd in ons! Maar dan moet ons onsself in Christus verloor; sterf aan onsself, sodat Hy kan oorneem.
SITTIM. – Moses seun van Amram, die leier van die jong volk Israel vir die afgelope veertig jaar, is dood. Hy het eergister vir oulaas sy geliefde volk gegroet en toe, op bevel van God, uit die Moabvlakte opgeklim na Neboberg toe.
Moses het in die verlede dikwels 'n berg uitgeklim om alleen in God se teenwoordigheid te vertoef, maar hierdie keer, het hy gesê, sal hy nie weer terugkeer nie. Hy gaan net kyk hoe die beloofde land lyk, en dan sal hy sterf. Sy opvolger, Josua seun van Nun, het gister 'n soekgeselskap die berg uit gestuur om sy liggaam te gaan haal vir die begrafnis, maar hulle het vanoggend onverrigter sake teruggekeer. Hulle kon sy spoor volg tot op die top van Pisgaberg regoor Jerigo, maar daar het die spoor eenvoudig doodgeloop. Josua het daarop verklaar dat hy aanvaar dat Moses dood is en dat God self hom begrawe het.
Voor sy dood het Moses op dramatiese wyse van sy volk afskeid geneem. Eers het hy die volk van God se teenwoordigheid in die nuwe land verseker, en toe sy opvolger, Josua seun van Nun, aangewys en hom die hande opgelê. Daarna het hy 'n boek aan die Leviete oorhandig waarin al die wette wat hy van God ontvang het, opgeteken is. Hy het die Leviete beveel om die boek langs die verbondsark van die Here te plaas as 'n blywende herinnering dat die Israeliete onder God se bevel staan. Daarna het hy 'n aangrypende lied vir die Israeliete geleer oor die liefde en trou van God ten spyte van die mens se ontrou. Hy het die hoop uitgespreek dat hierdie lied die volk gedurig sal terugtrek na God toe, elke keer as hulle dit sing. Toe het hy vir oulaas sy volk geseën, en daarna alleen die berg uitgeklim.
Van die begin af vir groot dinge bestem
Moses se lewe was van die begin af al bestem vir groot dinge. Hy het by geboorte dramaties die dood vrygespring toe sy moeder hom in die Nyl tussen die riete versteek het sodat farao se moordbendes hom nie kon kry nie. Daar het farao se dogter het hom gekry en as haar eie kind aangeneem. Op veertig het Moses egter na sy mense teruggekeer. Kort voor lank het hy met die Egiptiese slawedrywers gebots en moes hy vlug na Midian. Daar het hy veertig jaar lank gewoon en sy vrou, Sippora dogter van Jetro, ontmoet. Dit was ook hier wat hy die roeping ontvang het om die Israeliete uit die mag van Farao te bevry en na die land Kanaän te lei, 'n taak wat hy met groot onderskeiding verrig het.
Lees hiervan in Deut. 31 e.v..
"MOSES WAS 'N REUS ONDER DIE GROTES"
SITT1M. – Josua seun van Nun, die nuwe leier van die jong volk Israel, het vanoggend hier op 'n huldigingsdiens in 'n rede sy ontslape voorganger beskryf as "die grootste leier wat hierdie volk ooit kon droom om te hê".
Hy het gesê Moses het die grondslag gelê vir 'n regeringstelsel en 'n gemeenskapslewe. Toe die Israeliete uit Egipte weggetrek het, was hulle net 'n ongeorganiseerde klomp slawe. Moses het hulle saamgesnoer tot 'n hegte volk. Dit was nie aldag maklik nie, en hy het dikwels met kwaai teenkanting te make gekry. "Ek het hom soms moedeloos gesien. Ek het hom soms sien huil van frustrasie. Ek het hom woedend gesien. Maar ek het nooit ooit gesien dat hy sy volk afskryf nie. Want Moses het sy mense met sy hele hart liefgehad," het Josua gesê.
Daar was net een liefde in Moses se lewe groter as dié vir sy volk, en dit was sy liefde vir die Here. "Ek dink nie ek is verkeerd as ek vandag sê daar sal nie weer 'n profeet in Israel optree wat soos Moses is nie. Hy het die Here persoonlik geken. Ek het by hom geleer wat dit beteken om naby God te lewe. Mag dit ook tog elke dag van my waar wees," het Josua bewoë sy rede afgesluit.
Josua het 'n routyd van dertig dae vir hulle ontslape leier aangekondig. Eers daarna sal hulle met die groot taak begin om die beloofde land in te trek.
Om die Here persoonlik te ken
Moses was 'n begenadigde mens; 'n unieke leier en bowenal 'n man wat in 'n baie besondere verhouding met God gestaan het. Tereg is dít die getuigskrif waarmee die Moses-geskiedenis afgesluit word (Deut. 34:10): "Daar het nie weer 'n profeet in Israel opgetree wat soos Moses was nie. Hy het die Here persoonlik geken." Dit was die geheim van sy sukses: sy innige verhouding met God.
Ons het nie almal die unieke geleenthede wat Moses gehad het om 'n onuitwisbare merk in die geskiedenis van hierdie wêreld te maak nie. Van min van ons sal gesê kan word dat daar nie weer so iemand in die land sal wees nie. Maar die getuigskrif dat Moses die Here persoonlik geken het, kan ook, nee, móét ook van elke gelowige gesê word. Want wanneer die kind van God die Here daagliks in sy binnekamer ontmoet, leer hy Hom ken en groei hy gaandeweg al vaster aan Hom.