Gibson se gedigte eis naspeur, nadink | Netwerk24
Deur Joan Hambidge 12 Februarie 2018 00:00
HUMAN & ROUSSEAU, R225
Die sin van die hut is die vyfde digbundel van Gilbert Gibson, wat in 2005 gedebuteer het met Boomplaats.
Hierna volg Kaplyn in 2007, oogensiklopedie in 2009, [vii] in 2013 en vry- in 2015. Hy is bekroon met die Proteaprys vir
poësie en die Elisabeth Eybers-prys. ’n ATKV-Woordveertjie en Sala is ook aan hom toegeken.
’n Hut is ’n skuilplek, ’n outydse huis; meer spesifiek: iets van Afrika. En hier begin ons alreeds met die leesproses wat hierdie soort digkuns opeis: assosiasies, nadink, naspeur . . .
Die bundel se motto is van Gaston Bachelard: “The house, from cellar to garret. The significance of the hut.”
Die huis kom telkens in verskillende vorme na vore in die bundel. Die huis as simbool van die self, soos Jung en vele psigoanaliste meen. Bachelard, ’n rasionalis en wetenskapsfilosoof, is bekend vir die epistemologiese breuk of hindernis en sy invloed, onder andere op Jacques Derrida se siening van uitgestelde betekenis of différance, is oorbekend. Die teks wat altyd aanspraak maak op die buite-teks.
Bachelard se La Poétique de L’Espace (The Poetics of Space) uit 1958 en die filosoof F.J. Engelbrecht se fenomenologiese studie oor die huis (die drempel) word dus geaktiveer. Hoe die huis ook iets verraai van die self. Die vensters, die deure, die kamers . . .
Titels word tussen parenteses geplaas en twee verse, “(luister)” en “(kyk)” (bl. 64 – 65) praat met mekaar. Intertekste is daar vele, soos Wallace Stevens (bl. 10) en Emily Dickinson (bl. 77), onder meer Stevens se beroemde “Anecdote of the jar”.
Behalwe vir die sterk inter­tekstuele spel met ander digters, is daar eweneens selfverwysings wat aan bod kom.
In die slotvers “(bouval)”
(bl. 78) word daar nommers langs elke reël geplaas en ja, daar is 14. Dit speel dus met die struktuur van die sonnet. Die leser moet voltooi en vrye assosiasie is hier aan die orde van die dag. Dit verwys ook na die gedig getitel  wat in ’n eerste weergawe so klink:
© Gilbert Gibson. [ongepubliseerde verse] Oktober 2010.Vers­indaba.
Die leser herken die liedjie “Blink vosperd” wat verironiseer word as ’n (dooie) Pegasus, dalk en ’n spel met die sonnetvorm.
So klink ’n ander gedig:
“Jou koel vingers die natuur van ’n leunstoel / wat uit die oorsprong / van kussings jou
naels dof laat flikker.”
Wanneer ’n mens die gedig met die voorafgaande gedig lees, snap jy die angs van ’n para­noïese spreker (dalk?). Of die veldslae van die liefde (dalk?) in “(dampskerm)” op bl. 50.
In sy studie oor Seamus Heaney (Methuen, 1982) skryf Blake Morrison oor die digter se werkswyse: “Heaney is aware of the charge that there is perhaps something unhealthy about this constant brooding on dead languages and cultures.” Dieselfde geld hierdie bundel met sy tob en nadink oor taal, oor assosiasies met die taal en sy kultuurgoed.
Dit is ’n bundel wat die bemoeienis met die digkuns as ’n taalkonstruk vooropstel. Hermeneuties, slim, uitdagend – vir sommige is die hart van die poësie uitgeruk. Vir hierdie leser nié.
In die hut van die digkuns is daar immers baie wonings . . .
Meer oor: Joan Hambidge | Gedigte | Boeke