Toe die eerste trekboere in 1823 oor die Stormbergspruit trek om hulle te kom vestig in die omgewing van die plaas Buffelsvlei (later Aliwal-Noord), was die wêreld hier nog woes en leeg. Die Noordoos-Kaap was ’n ware niemandsland weens die onherbergsaamheid en koue winters. Stamoorloë het gelei tot die suidwaartse migrasie van inheemse volke en die Noordoos-Kaap is kort voor lank binnegedring deur die Temboes uit die suide en die Mfengu’s uit die noorde.
J.C. Chase, die burgerlike kommissaris van Burgersdorp, wat reeds in 1847 gestig is, het die Britse regering sterk aangeraai om ’n dorp aan te lê by die samevloeiing van die Oranje- en die Kraairivier ten einde wet en orde na dié afgeleë grensgebied te bring. Ná dringende versoeke deur die trekboere het die regering die oosgrens in 1848 verskuif om ook die gebied aan die oorkant van die Stormbergspruit in te sluit.
Die dorp is in 1849 aangelê op die plaas Buffelsvallei, wat behoort het aan Pieter Jacobus de Wet, die eerste persoon wat hom permanent hier kom vestig het. De Wet en sy familie is begrawe op die rantjie naby die oorspronklike woonhuis en ’n gedenkteken is later deur die familie opgerig ter nagedagtenis aan die “vader” van die dorp. Aliwal-Noord is genoem na die oorwinning wat sir Harry Smith, die destydse goewerneur, oor die Sikhs in die Slag van Aliwal in Indië behaal het.
Die NG gemeente hier is op 19 Mei 1852 gestig. Die eerste konsulent was ds. John Murray van die NG Gemeente Burgersdorp, ’n seun van ds. Andrew Murray sr. van die NG gemeente Graaff-Reinet, wie se vyf seuns wat volwassenheid bereik het, elkeen ’n predikant in die NG Kerk geword het. John Murray het reeds in 1853 afskeid geneem en een van die eerste twee hoogleraars aan die Stellenbosse Kweekskool geword. Ds. P. Huet het ’n jaar lank, van Desember 1855 af, die dienste op Aliwal-Noord waargeneem teen ’n salaris van £100. Die twee agterste banke in die kerkgebou is oopgelaat vir Kleurlinge, aangesien hulle toe nog nie hul eie kerk gehad het nie.
Ds. Pienaar arbei hier tot einde November 1887. Reeds op Aliwal-Noord het ds. Pienaar hom laat geld as ’n sterk maar taktvolle leier wat groot ’n groot werk tot die herstel van die eenheid gedoen het ná die skeuring van 1873. Hy was dus ’n gelukkige keuse as nuwe leraar vir die NG Gemeente Uitenhage omdat dié gemeente ook ’n moeilike tyd beleef. Daar word hy bevestig op 10 Desember 1887, ’n week of wat voor sy 34ste verjaardag.
Ds. Pienaar se opvolger op Aliwal-Noord was ds. D.J. Marchand, maar eers in 1889. In sy tyd is ’n sogenaamde armskool op die dorp gestig. Ook in sy tyd is kleingeld by die deure ingevoer en eers in die 1940’s afgeskaf. In 1898 is kerkraadslede verplig om in ampsdrag die dienste en vergaderings by te woon. Die NG Gemeente Jamestown is in 1891 deels van Aliwal-Noord en deels van die NG Gemeente Dordrecht afgestig nadat die leraars van die moedergemeentes van 1876 om die beurt maandeliks ’n diens daar waargeneem het.