Oorsig oor die reënboog-Afrikaanse Woordelys en Spelreëls
KORT OORSIG MET KIEKIES
Die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls weeg nogal swaar, is op goeiegehaltepapier gedruk, het 'n kleuromslag en is ongeveer A5-grootte groot. Dis ongelukkig net in sagteband beskikbaar. Die naam van die boek is "Afrikaanse woordelys en spelreëls", hoewel op die voorblad dit geskryf staan as "Afrikaanse Woordelys en Spelreëls". Elders word die kleinletter-spelwyse gebruik.
[x] Voorblad en frontmatter
Kliek op die duimnaels van die vooromslag en die inhoudsopgawe:
Die voorwoord bevat die name van die Taalkommissie, gee 'n baie kort oorsig oor die geskiedenis van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls, en probeer aantoon dat die jongste AWS 'n bak boek is.
2. Wenke vir gebruikers
Dis bloot 'n waarskuwing om nie die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls te ernstig op te neem op gebiede waar die AWS nie te ernstig opgeneem moet word nie. Dié afdeling verduidelik hoekom daar wisselvorme opgeneem word, en hoekom sommige ander wisselvorme wat vroeër opgeneem is, weggelaat is. Daar word baie kortliks verduidelik watter kriteria gebruik is om te bepaal watter woorde in die woordelys opgeneem word of nie. Beide dié verduidelikings is vaag en kon netsowel weggelaat word.
Die toeligting is eintlik net 'n plek waar daar gesê word wat in die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls staan, asook ekstra stukkies inligting wat nie in die Voorwoord of in die Wenke tuishoort nie. Daar is 'n lys fonetiese letters, 'n gebruikersgids van die woordelys (baie handig), en melding van die afkortinglys en terminologielys.
[x] Die grondbeginsels het blykbaar nie verander sinds die vorige uitgawe van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls nie. Basies kom dit daarop neer dat:
Ons skryf soos ons nog altyd geskryf het.
Ons skryf soos ons praat.
Ons skryf min of meer gelykvormig.
Die doel van die grondbeginsels is om as verskoning te dien vir besluite wat in die reëls gemaak is. As grondbeginsel (a) nie jou argument staaf nie, sal grondbeginsel (b) of (c) dit staaf, en vice versa.
5. Die Spelreëls
Die spelreëls strek van bladsy 21 tot bladsy 208. Elke spelreël volg dieselfde formaat om dit maklik te maak. Elke hoofstuk het 'n kort inleidinkie voor die spelreëls volg, en elke spelreël bestaan uit een of meer van die volgende elemente, altyd in dieselfde volgorde:
die reël sélf
voorbeelde van die reël
opmerkings oor die reël (met ander woorde, melding van uitsonderings)
kruisverwysings met (i) ander reëls wat soortgelyk is, of (ii) ander reëls waarin die voorbeeldwoorde voorkom, ongeag of die reëls soortgelyk is.
Groepe spelreëls wat by mekaar hoort of oor dieselfde ding handel, het 'n subopskriffie met 'n pyltjie, sonder om met die reëlnommers in te meng.
6. Die Woordelys
Die woordelys strek van bladsy 210 tot bladsy 476, en bevat glo sowat 30 000 woorde. Elke bladsy het 3 kolomme met 45 lyne... maak dus jou eie somme as jy wil. Die woordelys het sy eie voorwoord wat enkele misverstande uit die weg probeer ruim (soos om te probeer verduidelik hoekom daar ooglopende inkonsekwenthede is in die keuse van opgeneemde woorde):
Die woordelys is nie 'n volledige lys Afrikaanse woorde nie. Ek weet nie watter leser van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls sou dit dink nie - die hemel behoed ons as dit was!
Die woordelys moet nie alleen nie, maar in samewerking met die spelreëls gelees word.
Wanneer twee vorms van 'n woord aangegee word, moet daar niks in die volgorde gelees word waarin die woorde opgeneem word nie. Woorde word streng alfabeties opgeneem, en om dié rede kom deelteken-woorde byvoorbeeld noodwendig vóór koppeltekenwoorde.
Sommige name (byvoorbeeld kultivars en diername) wat in die spelreëls met hoof- én kleinletter geskryf word, word in die woordelys net met 'n kleinletter geskryf. Weereens moet geen voorkeur daarin gelees word nie. Die rede hoekom dit so gedoen is, is egter duister - dis nie asof hulle te min spasie gehad het nie, en op ander plekke word hoof- en kleinlettervoorbeelde beide aangegee.
By woorde in die vorm =[te|de] is net die "gebruiklike" vorm in die woordelys opgeneem, hoewel dit weereens nie die bedoeling is om 'n voorkeur aan te dui nie.
By woorde in die vorm =[ied/ien|ide/ine] is egter net die voorkeurvorm aangegee (en die wenner is... "ied/ien"!).
Die woordelys het 'n duimnaelindeks vir maklik naslaan, en dis werklik nuttig.
7. Die Afkortinglys
Die afkortings strek van bladsy 479 tot bladsy 523. Dis twee kolomme met 45 lyne elk, maar baie afkortings strek oor meer as een lyn omdat die volvorm lank is. Dieselfde opmerkings wat vir die woordelys geld, geld ook vir die afkortinglys.
Uit 'n oorspronklike lys van by die 5000 (as ons reg onthou) is 450 omgangstaalwoorde gekies en gelys. Omgangstaalwoorde uit vier kategorieë is opgeneem:
Vorme van Standaardafrikaans-woorde wat niestandaard is.
Engelse woorde met 'n gevestigde Afrikaanse spelwyse.
Engelse woorde met 'n Engelse spelwyse, wat op Afrikaanse morfologiese wyse vervorm kan word.
Vaste uitdrukkings met Afrikaanse en Engelse elemente.
Ongelukkig word daar geen reëls gegee oor die keuse van die spelwyses van die woorde nie (ons lei egter reëls af van die woorde wat opgeneem is, in die Omgangstaal-afdeling van die webwerf).
Die omgangstaallys strek van bladsy 527 tot bladsy 534.
9. Buitelandse geografiese name en afleidings
Volgens die Taalkommissie het hulle geen mandaat om spelwyses vir Suid-Afrikaanse plekname voor te stel nie, maar hulle gee darem so'n ou lysietjie buitelandse name en hul spelwyses. Dié lys bevat die pleknaam, die byvoeglike naamwoord en die inwonernaam. Die pleknaamlys strek van bladsy 535 tot bladsy 552, in een kolom per bladsy. Landname is in vetdruk gedruk, om dinge te vergemaklik.
[x] 10. Transliterasietabel vir Cyrilliese woorde
Die tabel strek oor drie bladsye en bevat die Bulgaarse letter, sy uitspraak in Engels en in Afrikaans (en in fonetiese letters), 'n voorbeeldwoord, die voorbeeldwoord in Engels, en die voorbeeldwoord in Afrikaans. Daar is geen tabel vir enige ander taal nie.
Die terminologielys is verbasend volledig. Dit bevat verduidelikings van al die taalterme wat in die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls gebruik word, sodat leke ook kan verstaan wat is 'n "deelwoord", 'n "sillabe" of 'n "affiks". Die terminologielys strek van bladsy 557 tot bladsy 576.
Die indeks, daarenteen, is nie baie volledig nie, hoewel dit 'n poging daartoe aanwend. Die indeks strek van bladsy 577 tot bladsy 592.