Die reg om ŉ Afrikaner in Suid-Afrika te weesSuid-Afrikaanse vlag. Argieffoto. Met drie verkiesings wat in die volgende paar maande in Europa voorlê (Nederland, Frankryk en Duitsland), is ’n belangrike ideologiese vraag aan die orde: Wie is deel van die volk? Dis ’n vraag wat swanger is aan implikasies vir die wittes se toekoms in Suid-Afrika. Wanneer die regse ekstremiste in Duitsland betoog, dreunsing hulle graag: Wir sind das Volk! (“Ons is die volk!”) Die frase is ’n eggo van wat demokratiese betogers in die laaste weke van die ou kommunistiese Oos-Duitsland se bestaan geroep het. Destyds het hulle bedoel dat húlle die gewone burgers is, die mense wie se wense en belange by die leiers deurslaggewend behoort te wees. Immers, die kommunistiese diktatuur het die “volk” in die praktyk totaal geïgnoreer. Deesdae gebruik die regses dit in ’n etniese sin. Hulle bedoel die gebore (wit) Duitsers is die “volk”. Die nuutkommers uit die Midde-Ooste en die Derde Wêreld vorm nie deel daarvan nie en hoort nie in Duitsland nie. Vir sulke mense het bondskanselier Angela Merkel die naweek op ’n byeenkoms van haar Christen-Demokrate in die stadjie Stralsund ’n antwoord gehad: “Daar is geen regverdiging vir die kwessie dat klein groepe in ons samelewing hulle die reg aanmatig om te definieer wie die volk is nie. Die volk is elkeen wat in hierdie land leef.” Dieselfde vraag – wie is die “volk” – word ook in talle Westerse lande, van Nederland en Frankryk tot Swede, Oostenryk en veral Amerika, gestel. Anders gestel, wie bepaal die karakter van ’n land? Die oorspronklike bevolking? Mag immigrante eise wat met hul identiteit verband hou, stel? En wanneer hou mense op om immigrant te wees? Wanneer – indien ooit – word hulle deel van die “volk”? Dié vraag is van meer as net akademiese belang vir Suid-Afrika en sy heterogene bevolking. Is die wittes, en dan veral die Afrikaners, deel van die “volk”, soos hierbo gedefinieer? Is hulle nog steeds maar setlaars, of het hulle inheems geword? Afrikaners hou daarvan om hulself as inheems te sien. Hul naam, en dié van hul taal, weerspieël hul verknogtheid aan Afrika. Sonder die band met Afrika sal die nakomelinge van diegene wat hulle – dikwels om verstaanbare redes – elders in die wêreld gevestig het, binne ’n geslag of dalk twee ophou om Afrikaners te wees. My eie voorsate het in 1720 uit die weste van Pruise in die Kaap aangekom. Ek is die negende geslag in Suid-Afrika, en ondertussen is daar al klein mensies van die elfde geslag. As afgetredene woon ek ter wille van my Nederlandse vrou in haar land, maar ek sal nooit in der ewigheid iets anders as ’n Afrikaner kan wees nie. Ek beskou myself dus as inheems, as deel van die “volk” (waarmee ek dit wyer as net die “Afrikanervolk” definieer). Maar dié gevoel, wat 99% van die Afrikaners waarskynlik met my deel, weerklink nie in die hart van sommige swart Suid-Afrikaners nie. En dan bedoel ek veral die EFF, maar ook die Afrikanistiese vleuel van die ANC. In die Weste word daar druk gedebatteer oor die inkommers uit ander wêrelddele. Mag Moslem-vroue in hul Midde-Oosterse gewade, wat hulle van kop tot tone bedek, rondloop? Wat van sluiers wat net die oë ooplaat, soos in Saoedi-Arabië? Wat moet ’n mens dink van die moskees in talle stede? (Dit juis in ’n tyd dat die Europeërs, ook die regse ekstremiste, al hoe minder kerk toe gaan, en talle kerke hul deure moet sluit.) Die inkommers bondel om verstaanbare redes – soort soek mos maar soort – saam in sekere buurte in die stede, meestal agterbuurte. Dit gee ’n mens soms verkeerdelik die idee dat die Moslems Europa se karakter aan die oorneem is. En dus vrees talle Europeërs dat hulle deur die Moslems ondergeploeg word, dat hulle vreemdelinge in hul eie land word. Dit is een van die redes waarom regse partye vorder, al is dié ver van ’n egte deurbraak. Streng objektief beskou, is die vrees oordrewe – volgens die gerespekteerde Pew-navorsingsentrum het Moslems in 2010 6% van die Europese bevolking gevorm. Die studie se projeksie is dat dit teen 2030 tot 8% en in 2050 tot 10,2% sal toeneem. Dit is lank nie genoeg om die vasteland te ondergrawe nie. Maar dié koue statistieke en objektiewe waarheid neem nie die subjektiewe vrees weg as mense ’n klomp Moslem-gewade op straat sien nie. En dus word dié subjektiewe vrees, veral in verkiesingstyd wanneer populistiese politici die werklikheid oordryf om stemme te wen, ’n objektiewe politieke feit. Die punt is dat sommige mense nie die Moslems as deel van die “volk” sien nie, al sê Merkel ook wat. “Hulle” is nie deel van “ons” nie, en daar is ’n onoorbrugbare kloof tussen “ons” en “hulle”. Die vraag is nie hier wie reg of verkeerd is nie; die doel is bloot om die verskillende persepsies te ontleed. Op ons eie situasie in Suid-Afrika toegepas: Ons Afrikaners beskou onsself as inheems, as deel van die “volk”, om maar dié begrip op dié manier te bly gebruik. Ons is permanent in Suid-Afrika, wat net soveel ons vaderland is as van wie ook al. Maar Malema en die Afrikaniste in die ANC sien dit anders. Hulle sien ons min of meer in dieselfde lig as wat die Europese regses die Moslems daar beskou – indringers wat elders tuishoort. Die Moslems moet maar weer padgee na die Midde-Ooste. Die Latyns-Amerikaners in Amerika moet terug na waar hulle vandaan gekom het. Die wittes in Suid-Afrika moet terug na Europa. Wat moet ’n mens van dit alles maak? Sommige Afrikaners simpatiseer begryplikerwys met die Europese regses. Maar hulle besef nie mooi dat daardie regses se standpunt in beginsel ooreenstem met dié van die Afrikaniste in Suid-Afrika nie. Is die antwoord nie dat ons moet aanvaar dat ’n etnies en kultureel homogene samelewing, vir sover dit ooit regtig bestaan het, vir altyd verby is nie? En dat mense mekaar dus – soos die Christelike godsdiens trouens vereis – met respek moet verdra nie? Bowenal, moet ons nie mekaar die reg om ánders te wees gun nie? Soos dat ek as Afrikaner met ’n Wes-Europese kulturele agtergrond die wêreld nou eenmaal anders sien as ’n gemiddelde swarte? Gee my as Afrikaner die reg om ’n Afrikaner in Suid-Afrika te wees. Is dit te veel gevra?