Jeremia 8: 4-8, 11-12; 8: 18 – 9: 1 – Wat doen ons sonde aan God? | Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika
Jeremia 8: 4-8, 11-12; 8: 18 – 9: 1 – Wat doen ons sonde aan God?
Daar kom tye in 'n mens se lewe dat alles net verkeerd loop. Letterlik alles. Altans, so voel dit. In Jeremia 8 gaan dit oor so 'n tyd.
Jeremia 8:13 sê: `daar is geen druiwe aan die wingerdstok en geen vye aan die vyeboom nie, selfs die blare het verdroog'. En al waaroor die mense gepraat het was die naderende vyand: die Babiloniese leërs. 'Van Dan af hoor 'n mens die gesnuif van die vyand se perde; die gerunnik van sy perde laat die hele land bewe' sê Jeremia 8:16.
`Maar niks is reg nie', het die mense geprotesteer. Want pleks van beter, gaan alles net erger en slegter. 'Ons wag dat alles moet regkom', het hulle gekla, 'maar dit gaan nie goed nie'. Ons wag op 'n tyd van verbetering, maar daar is net rede tot skrik (Jer8:15). En soos die droogte toeneem, lees ons, en die vyandelike magte nader en nader beweeg, het slange na die stad toe begin vlug en die mense begin byt, slangbyte waarteen daar geen geneesmiddel was nie (Jer 8:17).
Ook was hulle reeds op hulle nood watervoorraad in die opgaarbakke aangewese. En toe hulle daarvan drink, het hulle siek geword. `Hy gee ons gifwater om te drink', het hulle God daarvoor geblameer.
En asof dit nie genoeg was dat die elemente teen hulle begin draai het nie, het die mense ook teen mekaar begin draai. Stukkie vir stukkie het die samelewing in duie begin stort: `Elke broer is 'n onderkruiper en elke vriend 'n kwaadsteker. Hulle bedrieg mekaar. Hulle praat nooit die waarheid nie, hulle is gewoond om te lieg. Verdrukking volg op verdrukking, en bedrog op bedrog….Hulle praat met mekaar asof niks verkeerd is nie maar in hulle binneste beplan hulle mekaar se ondergang' (Jer 9:4-8).
`Roep almal bymekaar', het die siniese noodsein uitgegaan, `laat ons in die vestingstede ingaan en daar omkom' (Jer 8:14).
In Jeremia 8, broers en susters, is daar 14 vraagsinne. Die verrassende is egter dat van daardie 14 vrae net drie van die mense kom, maar 11 van God is. Met ander woorde: as die mense gedink het dat hulle verslae was oor wat aan die gang was, soveel te meer God. Inderwaarheid, haas drie keer meer. En veral was God oor een saak die meeste verslae: dat die sogenaamde wyses onder die mense, tenspyte van al die teenspoed, nog bly glo het dat hulle analise van die situasie korrek was. `Ons het wysheid' (Jer 8:8), het hulle gespog, en maar voortgegaan om aan almal te verkondig dat alles sal regkom.
Hierdie`wyses', broers en susters, van wie vers 9 hier praat, was natuurlikdie wetenskaplikes van daardie tyd. Hulle was die mense wat die natuur en alles wat daarmee saamgaan bestudeer het om vas te stel hoe alles ordelik inmekaar steek.
Wat Ek nie kan verstaan nie, sê God nou vir Jeremia in verband met hierdie geleerdes, is hoe hulle vir die mense kan sê: Alles is reg, alles is reg, terwyl niks reg is nie. Hulle sien tog wat aangaan. Hulle sien mos die orde van die hele skepping en die samelewing is versteur: daar is droogte, bedrog, onderkruipery, valsheid, oorlog, siekte. 'n Mens sou dink, sê God, dat hulle seker al moes begin wonder het of hulle insig in en kennis van die wêreld heeltemal reg was, of hulle sogenaamde insig diep genoeg was. Want as 'n mens val, staan jy tog weer op. En as jy verdwaal, draai jy tog op jou spore om en gaan soek die regte pad (Jer 8:4). Maar nie hierdie mense nie. Nee, daarvoor is hulle te slim.
`Ek het goed geluister', sê God, `maar niemand sê: "Wat het ek tog gedoen!" nie'. (Jer 8:6). Inteendeel. Hulle weier om in hulle spore om te draai en die oorsaak van die siek samelewing en die natuurrampe op 'n ander plek te soek as in hulle sogenaamde slimmigheid en allerlei verklarings.
Want hulle sê: Moenie bekommerd wees nie. Geweld is normaal in 'n tyd soos ons s'n. Dit sal weer regkom. Samelewings werk maar so. As mense met mekaar saamleef, is dit maar by tye soms so. Geweld sal in elk geval altyd met ons wees. So, moenie bekommerd wees nie, eintlik is alles onder beheer.
En moenie bekommerd wees oor die vyebome verdor nie. Dit is maar net 'n paar hardnekkige hoogdrukstelsels wat moet verskuif voor dit weer normaal sal reën. Ons leef mos in 'n land waarin siklusse van droogte normaal is. Sewe goeie jare en sewe slegte jare. Julle ken mos die storie. So, moenie bekommerd wes nie, ook die droogte is eintlik heeltemal normaal. Daar lê nie iets meer daaragter nie.
En wat die ekonomie betref, moet julle ook nie bekommerd wees nie. Ons beleef maar net 'n tydelike resessie. En in sulke tye is werkloosheid en armoede normaal. Die ekonomie maak mos maar so. Maar soos met alle dinge, sal dit ook op 'n einde kom. So, moenie na ander redes vir die hongersnood en werkloosheid gaan soek nie, want ander redes is daar nie. Alles is onder beheer.
En onthou maar ook: in tye van swak ekonomie is bedrog maar altyd aan die orde van die dag. Wanneer die ekonomie sy kop weer optel, wat sommer baie gou sal wees, sal dit alles tot 'n einde kom. Daar is dus niks diepers agter die grootskaalse bedrog nie.
Dit is ons antwoord op al julle vrae. Dit is ons verklaring vir alles. Want onthou: ons is geleerd, ons is die wyses. Ons verstaan die weer, die ekonomie, ons verstaan mense, hulle motiewe, hoekom hulle maak soos hulle maak. En ons kan alles verklaar. Want ons weet alles. Ons is, kan julle maar sê, ekonomiese, ekologiese,s osiologiese ingenieurs. Daarom wil ons vir julle reguit sê: Daar is geen ander rede(s) vir dit wat ons nou beleef as wat ons vir julle gegee het nie. Moet nou tog net nie gaan staan en soek na een of ander rede of iets Goddeliks agter dit alles nie. God het hiermee niks te make nie. Alles verloop normaal. En moet tog net nie ook gaan sê dat 'n mens berou moet hê oor al jou mislukte pogings in die verlede nie. Want dit is nou éérs belaglik.
Maar dan antwoord God deur te sê: Ek kan dit nie begryp nie. Hoekan hulle sê `ons het wysheid', as hulle so oppervlakkig na alles kyk? Hoe kan hulle weier om ander antwoorde te begin soek as alles rondom hulle inmekaar tuimel? En hoe kan hulle sê alles is reg en normaal as niks reg en normaal is nie?
En dan sê hulle so werklik alles is reg. Hoe kan dit wees dat hulle nog nie op die gedagte gekom het dat hulle dalk iets misgekyk het nie? Moet hulle nie dalk ophou met al hulle teorieë oor die droogte, die hoogdrukstelsels, die ekonomie, die resessie,werkloosheid en wat ook al nie? En moet hulle nie miskien so 'nbietjie dieper begin kyk nie, dieper begin kyk en dalk begin vra na God in die resessie, God in die droogte, God in die hoogdrukstelsel, God in die hongersnood nie?
En nog meer, sê God, moet hulle nie ook vir 'n slag begin sê: maar wat het ek gedoen nie?. Begin sê: het ek nie miskien skuld aan alles wat so verkeerd loop nie? Want niemand sê dit nie, sê God. Nie die geleerdes die, nie die priesters nie, nie die profete nie, nie eers die gewone mense nie. Nee. Dit is niemandse skuld nie. Niemand het dalk ongehoorsaam voor God gelewe nie. Niemand het dalk 'n ander een se grond of eer ingepalm nie. Niemand het dalk van 'n ander geskinder nie. Niemand het dalk so 'n bietjiedie grond te veel uitgeput nie. Ja. Niemand het so gelewe dat hulle daarmee vir God gesê het: eintlik glo ons nie meer in U nie, eintlik wil ons nie meer maak soos ons weet U wil hê ons moetnie, eintlik maak ons soos ons wil. En daarom: eintlik is hierdie groot gemors my skuld, ons skuld. Eintlik is alles nie reg nie, nie normaal nie. Maar, sê God, niemand sê dit nie.
En dan sien ons, broers en susters, dat wanneer God die uiteinde van hierdie hardhorendheid en selfvoldaanheid bedink, Hy as 't ware ineenkrimp: My smart oorweldig my, Ek is hewig ontsteld. Hoor hoe benoud roep my volk…My volk se wonde is my wonde, ek is in rou, deur angs oorweldig. Is dit nie ongelooflik nie, broers en susters? Dat God so kan voel oor ander se sonde wat nie eers sy skuld is nie? God kan, broers en susters, want God is nie 'n straffende tiran nie. God is nie 'n genadelose regter nie. Nee. God is weerlose en kwesbare Liefde self. Daarom kan God nie aanskou hoe sy mense swaarkry oor wat hulle aan hulleself gedoen het nie.
Daarom, sien ons (Jer 9:1), bars God in trane uit: Ag, was my kop maar vol water en my oë 'n fontein van trane, dan sou Ek dag en nag huil oor my volk wat gesneuwel het.
Ek sluit af: In 'n bekende boek het iemand geskryf: God hoor nie meer nie. God het die telefoon van die mikkie afgehaal en die tyd is besig om baie vinnig uit te loop. Dat die tyd besig is om uit te loop vir die wêreld, broers en susters, is baie duidelik. Ons sien,lees en hoor dit in elke nuusberig en koerant.
Help my God, om dieper te sien. Help my om my brouwerk van gister en eergister reg te maak, sodat waar ek lewe en beweeg, daar vrede sal kom en wees in 'n siek samelewing.