PressReader - Baba & Kleuter: 2018-08-01 - Nu­we ba­ba? Oor­leef die eer­ste 21 dae
Nu­we ba­ba? Oor­leef die eer­ste 21 dae
Won­der jy hoe jy jou taak as nu­we ma gaan han­teer? Dít is wat jy in die eer­ste drie we­ke ná jou ba­ba se ge­boor­te kan ver­wag.
Met ’n pas­ge­bo­re ba­ba in die huis kan jou e­mo­sies wis­sel van ver­won­de­ring tot al­ge­he­le pa­niek. Hier is raad: Pak die vol­gen­de paar we­ke dag vir dag aan – en soms uur vir uur!
Die vol­gen­de 21 dae gaan ’n tyd van aan­pas­sing wees. Ver­geet eers van die huis – dis tyd om jou ba­ba te leer ken. Dis ’n tyd van har­de werk, waar­in jy gaan leer hoe om jou ba­ba te han­teer, te bad en te voed, om doek te ruil, win­de uit te vryf en hoe om jou nu­we le­we saam met jou pas­ge­bo­re­ne in te rig.
Nu­we ma’s word ge­woon­lik met goed­be­doel­de raad oor­val. Dink mooi voor jy re­a­geer. Volg dit net as dit sin maak en op jou si­tu­a­sie van toe­pas­sing is.
Om­ring jou met on­der­steu­nen­de vrien­de en fa­mi­lie wat kan help met huis­werk, maal­tye en die ver­sor­ging van jou ba­ba, en wat jou die ruim­te gun om te her­stel en te rus. As jy nie hier­die luuks­heid het nie, pro­beer om so rus­tig moont­lik te wees wan­neer jy kan. Slaap wan­neer jou ba­ba slaap. Moe­nie dié kosbare tyd ge­bruik om W­hat­sApps te be­ant­woord of huis­ta­kies te ver­rig nie.
In hier­die tyd leer jy nie net meer oor jou ba­ba nie, maar ook oor jou­self en jou han­te­ring s vaar­dig­he­de.
WEEK 1 BIND MET JOU BA­BA
Die hor­mo­ne pro­lak­tien, ok­si­to­sien (al­bei bors­voed­hor­mo­ne) en rel­ak­sien be­reik net ná ge­boor­te ’n hoog­te­punt in jou lig­gaam en be­vor­der bin­ding. Jy sal ’n groot voor­raad daar­van hê as jy be­sluit om te bors­voed, maar selfs ma’s wat nie bors­voed nie, kry hul do­sis net ná die ge­boor­te in. Dit sal jou help om met jou ba­ba te bind.
As jou ba­ba in die ho­ë­sorg­een­heid is, voel jy dalk jy is van dié ge­leent­heid ont­neem, ver­al as dit lyk of die toe­rus­ting, ver­pleeg­sters en dok­ters jou rol as ver­sor­ger oor­neem. Dit help dan om ge­reeld vel-tot-vel-kon­tak met jou ba­ba te hê. Die mees­te hos­pi­ta­le moe­dig kan­ga­roe moe­ders or­gaan, maar jy sal dalk toe­stem­ming daar­voor moet vra.
In jou ba­ba se eer­ste week het hy el­ke twee tot vier uur voe­ding no­dig, ge­mid­deld dus drie­uur­liks. Dit kan tot ne­ge of 10 voe­dings bin­ne 24 uur be­loop.
Eks­pe­ri­men­teer met ma­nie­re om jou ba­ba vas te hou so­dat dit vir jul­le al­bei ge­mak­lik is.
Jy gaan nie da­de­lik borsmelk hê nie, maar eers ko­los t rum. Hier­die hoë ka­lo­rie­voe­ding is vol­maak vir die be­hoef­tes van pas­ge­bo­re­nes en vroeg­ge­bo­re ba­bas en het ’n hoë voe­dings­waar­de. Ko­los­trum help ook om jou ba­ba se ma­gie te laat werk en me­ko­ni­um (sy eer­ste stoel­gang) uit te skei. Dit dien daar­by as voe­ring vir sy derm­ka­naal en voor­kom melk­al­ler­gieë.
Voor jou melk in­kom, is jou bors­te sag en is dit vir jou ba­ba mak­li­ker om te leer vas­heg. Ná drie dae gaan jou bors­te vol­ler voel en dit kan help om hul­le in warm wa­ter te week voor jy voed.
Maak se­ker dat jou bra ge­mak­lik en on­der­steu­nend is. Pak kool­bla­re op on­ge­mak­li­ke of ver­stop­te bors­te.
SLAAP SOOS ’N BA­BA
Me­la­to­nien is die slaap­hor­moon en om­dat jou ba­ba tot dus­ver net aan die don­ker­te van jou baar­moe­der ge­woond was, het hy baie min daar­van. Daar­om re­gis­treer sy brein nog nie die ver­skil tus­sen dag en nag nie. In hier­die sta­di­um moet jy hom nog e­we­veel ge­du­ren­de die nag as in die dag voed.
Teen ses we­ke oud het ba­bas ge­noeg me­la­to­nien om tus­sen dag en nag te on­der­skei en par­ty kan selfs deur die nag be­gin slaap. Baie ba­bas be­gin eg­ter eers heel­wat la­ter – op ses maan­de of daar­na – deur­slaap. Jou pas­ge­bo­re­ne het 18 tot 20 uur slaap per dag no­dig, maar hy sal dik­wels wak­ker word om te voed – slaap dus maar wan­neer hy slaap.
SÓ LYK BA­BA
Jy is dalk aan­vank­lik be­sorg oor die vorm van jou ba­ba se kop. Die kraam­pro­ses, die vorm van jou bek­ken en jou ba­ba se sag­te ske­del dra al­les by tot hier­die vreem­de vorm, wat met­ter­tyd van­self reg­kom.
Jou ba­ba se vel kan be­dek wees met wit, ro­me­ri­ge ver­nix en sag­te, veer­ag­ti­ge haar­tjies kan sy skou­ers en arms be­dek, ver­al as hy vroeg ge­bo­re is.
Sy kleur sal ook in die eer­ste week ver­an­der. Die mees­te ba­bas se vel het ná die ge­boor­te ’n blou­e­ri­ge on­der­toon, maar dit word vin­nig pienk met die eer­ste huil wan­neer hul lon­ge met lug ge­vul word.
Ba­bas met ’n don­ker vel kan aan­vank­lik baie lig voor­kom tot hul ly­fie ge­noeg me la­nie n( vel ver­kleu­ring s pig­ment) pro­du­seer.
Vol­ter­myn­ba­bas se ge­slags­or­ga­ne kan bui­te ver­band groot en ge­swel lyk, of bui­ten­ge­woon klein in die ge­val van vroeg­ge­bo­ren­heid. Dit word deur jou hor­mo­ne ver­oor­saak en jou dok­ter sal se­ker maak dat al­les in or­de is.
DIE EER­STE VAKSIENE
Jou ba­ba sal in die hos­pi­taal ’n mon­de­lik­se po­li­o­vak­sien as­ook im­mu­ni­sa­sie teen tu­ber­ku­lo­se kry. Die ver­pleeg­ster sal jou ’n im­mu­ni­se­ring s kaart gee waar­op die voor­ge­stel­de da­tums vir sy toe­koms­ti­ge im­mu­ni­se­rings aan­ge­dui is.
MYLPALE IN WEEK 1
Jou ba­ba moet da­de­lik ná sy ge­boor­te leer om self a­sem te haal en on­af­hank­lik te oor­leef. On­be­wus­te re­flek­se help hom om melk te soek en hom aan ’n an­der mens te heg wat hom sal be­skerm. Hy word voor­sien van ’n skrik-, gryp-, suig-, soe­ken loop­re­fleks wat bin­ne die eer­ste jaar ver­dwyn. An­der re­flek­se, soos om oë te knip, te nies en te sluk sal ’n leef­tyd hou.
Voor jy die hos­pi­taal ver­laat, word die klam­pie ver­wy­der wat jou ba­ba se na­el­string vas­ge­klem het. Die koord sal uit­droog en ná se­we tot 10 dae af­val.
Hou dit so droog moont­lik. Laat die na­el­string so­veel lug moont­lik kry en maak se­ker dat die doek weg daar­van ge­vou word so­dat dit nie daar­teen skuur nie. Maak die na­el­string met el­ke doek­rui­ling skoon. Doen dit so:
Doop wat­te in ont­smet­tingsal­ko­hol en tik die na­el­string en die vou­tjies van die na­el­tjie skoon. Die na­el­tjie kan dalk af en toe ’n bie­tjie droë bloed wys, maar dit moet nooit bloei nie. Soek me­die­se hulp as sig uit­loop of die na­el­tjie sleg ruik.
TROOS MY, MAM­MA
Huil is jou ba­ba se e­nig­ste kom­mu­ni­ka­sie­mid­del en ma’s re­a­geer in­stink­tief op hier­die hul­proep. Jou ba­ba sal in die eer­ste paar dae huil wan­neer hy hon­ger is of pyn voel.
Ma’s is dik­wels ont­nug­ter wan­neer hul­le ag­ter­kom dat hul ba­ba by die huis meer huil as in die hos­pi­taal. Dit be­te­ken eg­ter net dat jou ba­ba in die hos­pi­taal ge­leer het om jou te ver­trou om op sy hul­proep te re­a­geer en daar­om voel hy vei­lig om ver­skil­len­de be­hoef­tes aan jou te kom­mu­ni­keer.
Dis mak­lik om ’n pas­ge­bo­re­ne te sus. Jou ba­ba sal po­si­tief re­a­geer op aan­ra­king, ver­al vel-tot-vel-kon­tak en wan­neer jy hom styf vas­hou; en ook wan­neer hy ’n vrien­de­li­ke stem hoor, ver­al sy ma s’n.
Die mees­te hos­pi­ta­le sal jou wys hoe om jou ba­ba te bad. Dit sal help om meer as een keer te kyk hoe die ver­pleeg­per­so­neel dit doen. Hul­le sal jou wys hoe om hom vei­lig vas te hou en hoe om ’n glib­be­ri­ge ba­ba­tjie in die bad te han­teer.
As jy nog nie ge­mak­lik daar­mee voel om jou ba­ba self tuis te bad nie, be­proef die vol­gen­de: • Vra ie­mand om jou te help. • Koop ’n bad­stoel­tjie. Dit sal jou ba­ba vei­lig in die wa­ter hou ter­wyl jy al­bei han­de tot jou be­skik­king het. Jy hoef hom nie da­de­lik te bad nie. Sorg dat sy boud­jies skoon is en dat jy die melk wat in sy nek­voue mors uit­vee, en gun jou ’n paar dae om self­ver­troue te kry voor jy hom die eer­ste keer bad.
Doop wat­te in af­ge­koel­de kook­wa­ter (nie vuur­warm nie) en vee jou ba­ba se o­gies van die bin­ne­hoek af bui­ten­toe. Ge­bruik ’n skoon stuk­kie wat­te vir el­ke oog. Vee die ge­sig sag­gies met wat­te of ’n was­lap af.
Laat hom in ’n po­si­sie lê wat jou toe­laat om mak­lik by die voue van sy nek en on­der sy ken uit te kom en vee dit sag­kens af. Maak hom sag­kens maar deeg­lik droog. Vee ag­ter sy ore af, want die melk wat hy nou en dan op­bring, kan daar ver­sa­mel.
Lig el­ke arm­pie ver­sig­tig en vee sag­kens daar­on­der, want die ve­l­op­per­vlak­ke vryf hier teen me­kaar en kan ge­voe­lig wees.
Was on­der en om jou seun­tjie se ge­slags­or­ga­ne en was jou dog­ter­tjie se boud­jies van die ge­slag na die a­nus toe om in­fek­sie te voor­kom. Maak jou ba­ba deeg­lik droog, wend bou­droom aan en sit sy doek aan.
In die eer­ste dae huil ’n ba­ba ge­woon­lik van hon­ger of wan­neer hy pyn het (soos brand­boud­jies).
WEEK 2 HOE GAAN DIT MET JOU?
Jy het die eer­ste week saam met jou nu­we ba­ba oor­leef en het nou ’n bie­tjie meer self­ver­troue as ’n nu­we ma. Jy raak ge­woond daar­aan om 24 uur van el­ke dag op by­stand te wees vir ’n klein hul­pe­lo­se we­sen­tjie wat ge­heel en al van jou af­hank­lik is. Soms kan dit oor­wel­di­gend wees en som­mi­ge ou­ers voel selfs skul­dig om­dat hul­le nie on­mid­del­lik op hul ba­ba ver­lief is nie. As jy so voel, weet dat jy nie al­leen is nie. Dink na oor jou swan­ger­skap (was dit fi­siek of e­mo­si­o­neel moei­lik?), die ge­boor­te, jou ba­ba se ge­sond­heid, jou on­der­steu­ning snet­werk en an­der span­nin­ge soos jou werk en fi­nan­si­ë­le per­ke. Be­spreek dit met ie­mand met ’n sim­pa­tie­ke oor wat jou sal help om ver­an­de­rings te maak om jou nu­we le­we be­ter te han­teer. Ont­hou, na­ge­boor­te­li­ke de­pres­sie is vir baie ma’s ’n werk­lik­heid.
HOU BA­BA GE­SOND
In hier­die vroeë sta­di­um moet jy be­soe­kers liefs tot on­mid­del­li­ke fa­mi­lie be­perk. Jou ba­ba se im­muun­stel­sel is nog on­der­ont­wik­kel en jy het jou e­ner­gie no­dig om hom dag en nag te ver­sorg.
Jou ba­ba se na­el­string lyk uit­ge­droog en swart en is dié week ge­reed om af te val. Maak dit met el­ke doek­rui­ling mooi skoon.
Jou ba­ba se vel moet aan­pas by ’n nu­we om­ge­wing; kies daar­om geur­lo­se se­pe, was­poei­ers en skoon­maak­mid­dels waar jy kan. Wit pui­sies kan op sy neus en wan­ge uit­slaan. Dis ska­de­loos, word deur ver­stop­te klie­re ver­oor­saak en ver­dwyn van­self. As jou ba­ba geel­sug ge­had het, be­gin dit nou ver­vaag.
As jou ba­ba kor­rek aan­heg en vas­suig, kan jy bors­voe­ding reg­tig ge­niet. Hier is ’n paar stap­pe wat jou daar­mee sal help: • Hou jou ba­ba vas dat hy na jou toe kyk,
ver­kies­lik met vel-tot-vel-kon­tak. • Sti­mu­leer sy soek­re­fleks deur sy wang
en mond met jou te­pel te kie­lie. • Wag tot jou ba­ba sy mond op sy groot­ste oop­maak voor jy vir hom die bors bring. • Wan­neer jou te­pel in jou ba­ba se mond is, sal dit sy suig­re­fleks sti­mu­leer. Sy lip­pe moet aan jou a­re­o­la vas­suig om ’n suig­se­ël te skep. • As jou ba­ba kor­rek heg en vas­suig, voor­kom dit by­kans e­ni­ge bors­voe­dings­pro­bleem soos ge­bars­te of bloei­en­de te­pels, oor­vol bors­te, ’n hon­ger ba­ba en te min melk.
JOU BA­BA SE SLAAP
Pas­ge­bo­re ba­bas ont­wik­kel s­tel­sel­ma­tig ’n slaap­pa­troon. Daar is vyf slaap­sta­di­ums en dis tot jou eie voor­deel om jou ba­ba nie te pla voor hy in ’n diep slaap ver­val nie. In die eer­ste dae sal jou ba­ba vin­nig deur die sta­di­ums tot in ’n diep slaap be­weeg. La­ter duur dit lan­ger, maar die voor­deel is dat hy dan vir lan­ger ruk­ke op ’n slag slaap. Die sta­di­ums is: • Wak­ker staat. Ba­ba se oë is oop en hy
re­a­geer op oog­kon­tak en is wak­ker. • Rus­ti­ge staat. Ba­ba lê rus­tig, maar is steeds waak­saam. Hy kyk na jou uit­druk­kings en luis­ter na jou stem. • Vaak staat. Jou ba­ba be­weeg baie min en knip sy oë sta­dig wan­neer daar ge­raas of sti­mu­la­sie is. • Lig­te slaap. Jou ba­ba slaap met vin­ni­ge oog­be­we­gings (REM) en sal soms rond­be­weeg en suig. ’n Skie­li­ke klank soos ’n deur wat klap, sal hom wak­ker maak. • Diep slaap. ’n Ba­ba wat diep slaap sal swaar in jou arms word om­dat hy heel­te­mal ont­span. Sy oë is styf toe en be­weeg nie, sy a­sem­ha­ling is re­ël­ma­tig en huis­ge­lui­de sal hom nie wak­ker maak nie. Ou­er ba­bas wat suk­kel om hul­le­self tot be­da­ring te bring en wat in hul lig­te slaap ge­steur word, sal vin­nig weer heel­te­mal wak­ker wees en hul slaap sal vir die vol­gen­de paar uur ver­steur wees.
WAT SÊ JOU BA­BA?
Jy leer jou ba­ba nou om jou te ver­trou en as jy op sy ge­huil re­a­geer, s­tel dit hom ge­rus dat jy hom nie in die steek laat of weg­gooi nie. Sy eer­ste be­hoef­te is kos en ba­bas hou nie van hon­ger­py­ne nie. Voor­kom ’n groot ka­baal deur sy vol­gen­de voe­ding be­tyds aan te bied, nog voor hy his­te­ries be­gin huil.
HOE LYK JOU BA­BA NOU
In die twee­de week her­stel jou ba­ba se lyf waar­skyn­lik nog van die ge­boor­te. Die swel­sel om sy kop sak en sy kop­vorm is be­sig om te her­stel. Die brug van sy neus
word meer pro­mi­nent en e­ni­ge kol­le­rig­heid op sy vel be­gin ver­vaag – hy lyk nou baie ou­lik!
Sy han­de kan styf toe­maak en om­dat sy be­ne nog meest­al uit kraak­been be­staan, kan sy lig­gaam in e­ni­ge po­si­sie vou en weer te­rug­vou na die fe­tus­po­si­sie.
Sy ma­gie kan op­ge­blaas lyk weens sy oor­groot le­wer. In teen­stel­ling daar­mee is sy arms en be­ne klein en dun.