Ja, tienergeheime is normaalArgieffoto (Foto: Ana Krach/Pixabay) Het jy as ouer ook al gewonder of dit normaal is vir jou tiener om iets vir jou weg te steek of nie die volle waarheid te deel nie? Maroela Media het met twee kenners, Lourindi Nel en Mauritz Zietsman, hieroor gesels en albei is dit eens dat die meeste tienergeheime nie rede tot kommer hoef te wees nie. Volgens Nel, ŉ berader wat haar op kinder- en volwasse berading toespits, is daar ŉ verskil tussen geheimhouding en die behoefte aan privaatheid, en nie alle geheime is uit die staanspoor iets om oor bekommerd te wees nie. Goeie geheime gaan niemand seer of ongelukkig maak as dit uitkom nie, soos om ŉ verrassingspartytjie vir iemand te reël. Daarteenoor is daar slegte geheime wat nadelige gevolge inhou of iemand anders kan seermaak. “Oopheid rondom geheime is iets waaroor ouers en kinders moet praat voordat die tienerfase aanbreek. Nie net help dit om riglyne vas te lê nie, maar dit dra ook by tot die vorming van ŉ hegte ouer-kind-verhouding,” verduidelik sy. “Ouers wat eers in die tienerfase besef dat die verhouding nie so sterk is nie, het ŉ moeiliker taak op hande. Kweek dus vroegtydig ŉ vertrouensverhouding met jou kind.” Tieners en hul geheime is ŉ noodsaaklike deel van onafhanklikwording, sê Nel verder. “Jy moet besef dat jou kind die heeltyd besig is om te groei en te ontwikkel. In hierdie fase is tieners besig om al hoe meer hulle eie opinies en gedagtes te vorm.” Dit bring ons by die punt van privaatheid. “Dit hang af hoe oud jou kind is, wat toelaatbaar is en die mate van vryheid wat aan hulle gegee word. “Om byvoorbeeld jou kind se dagboek te lees, is ŉ skending van privaatheid. As jou tiener agterna uitvind dat jy dit sonder toestemming gelees het, kan dit ŉ negatiewe uitwerking op jul verhouding hê.” “Tieners weet die meeste van die tyd presies watter situasies of besluite nie hul ouers se goedkeuring wegdra nie,” sê Zietsman, ŉ jeugleraar by Every Nation-kerk se gemeente in Highveld, Centurion. “Wat tieners dikwels weerhou om eerlik te wees, is wanneer hulle nie weet hoe hul ouers gaan reageer nie en bang is vir die gevolge. Sommige ouers vaar uit en is ooglopend teleurgesteld, terwyl ander ouers net regtig nie weet hoe om die situasie te hanteer nie.” Uit sy ervaring is tieners ook soms geneig om goed vir hulself te hou, veral wanneer ouers nie konsekwent in hul optrede is nie. “Dubbel standaarde, soos wanneer ouers op ŉ teenoorgestelde manier in die publiek as by die huis optree, beïnvloed ook tieners se gedrag.” Argieffoto (Foto: GH Cassel/ Pixabay) Zietsman sê daar is ŉ paar goed wat tieners kan oorweeg wanneer hulle nie weet hoe om ŉ geheim of iets wat hulle verkeerd gedoen het, met hulle ouers te deel nie. Daar is in die eerste plek altyd ŉ tydfaktor betrokke, sê hy. “Jou ouers het dalk ŉ moeilike dag by die werk gehad, en dan sal dit dalk nie beste tyd wees om hierdie gesprek te hê sodra hulle by die huis kom nie. “Maar aan die ander kant, hoe langer jy wag om met jou ouers te praat en nie daarmee deal nie, hoe groter raak die gevolge. Daar gaan altyd teleurstelling wees, so moenie uitstel nie en vertel die volle waarheid, want halwe waarhede het ook gevolge.” Sy raad aan tieners is om die regte geleentheid en ŉ neutrale plek te soek waar hulle rustig met een of albei ouers kan gesels. “Vra vir hulle of julle een of ander tyd kan gaan koffie drink. Speel oop kaarte en begin dalk die gesprek met iets soos: ‘Daar is ŉ rede waarom ons hierdie gesprek het, want ek het iets op die hart en ek wil graag 100% eerlik wees’.” Op daardie manier kommunikeer tieners met hulle ouers dat hulle die waarheid wil vertel en dat die ouer-kind-verhouding vir hulle belangrik is. As ouers vermoed dat hulle tieners iets wegsteek, stel Nel voor dat ouers sover as moontlik kalm bly, nie emosioneel reageer nie en toeganklik is om op verskeie maniere te kommunikeer. Die sleutelwoord hier is “geduld”. Ja, die versoeking is dalk groot om in jou tiener se kamer rond te snuffel wanneer hulle nie by die huis is nie. Maar om hulle vertroue te verbreek of hulle spreekwoordelik in ŉ hoek te probeer druk wanneer jy weet dat hulle iets vir jou wegsteek, is nie van die beste maniere om so situasie te hanteer nie. “As jy een keer probeer om jou tiener in ŉ hoek in te druk, gaan hulle dit waarskynlik volgende keer net beter probeer wegsteek,” sê Zietsman. Nel moedig ouers aan om te begin deur ŉ omgewing te skep waar tieners veilig en gemaklik voel om te praat. “Hou die kommunikasiekanale oop sodat jou tiener die vrymoedigheid het om te praat. Jy kan vir jou tiener sê: ‘Praat met my op ŉ manier wat vir jou werk’. Dit kan dan in die vorm van ŉ teksboodskap, ŉ briefie op jou kussing of ŉ gesprek wees.” Op hierdie manier volg ouers ŉ roete wat nie indringerig is nie en hulle gee tieners die vryheid om as individue te groei. (Argieffoto) Zietsman sluit hierby aan deur te wys op die belang van gesonde huishoudings. “Sommige geheime of probleme is geslagspesifiek. Daar is sekere goed waaroor seuns nie met hulle ma’s gaan praat nie, en wat dogters nie met hulle pa’s wil deel nie.” Wanneer tieners wel die moed bymekaar geskraap het om geheime met hulle ouers te deel, is daar ŉ paar goed wat ouers in gedagte moet hou. “Dit is belangrik dat ouers versigtig is,” is Nel se raad. “Moet glad nie daarop aandring om elke detail te weet nie en stel eerder vrae as om aannames te maak.” Zietsman meen ook dit is beter om te vra, want so help ouers hul tieners om die situasie beter te verstaan, veral waar die tiener verkeerd opgetree het. “Deur stellings te maak, jou tiener in die rede te val of verkeerde gedrag uit te wys, neem jy hulle direk na die gevolge toe, en dan vind daar nie ŉ gedagtegang plaas nie. “Tieners moet verstaan waarom hulle optrede verkeerd was, en dit is ŉ proses. Lei hulle daardeur met vrae soos of hulle dink die daad of besluit eer hulle verhouding met die Here,” sê Zietsman. Gevalle waar tieners nie iets wil sê nie, is waarskynlik die moeilikste, maar volgens Nel wen ouers meer deur hulle tieners te respekteer en geduldig te wag totdat hulle moed het om geheime te deel. As daar egter ooglopende risiko’s is of jy is bekommerd oor jou kind se veiligheid, dan sal dit dalk nodig wees om in te gryp al het jou tiener nie iets gesê nie. “Dit is tyd-sensitiewe en gevaarlike situasies soos tekens van depressie, eetversteurings, onverklaarbare en/of gevaarlike gedrag wat die kind nie wil bespreek nie, vriende se geheime oor selfmoordneigings, of selfbesering,” sê Nel. As alternatief kan ouers vir hulle tieners die geleentheid skep om vertroulik met ŉ ander verantwoordelike volwassene te praat, soos ŉ dominee, pastoor, jeugwerker of enige ander professionele persoon.