Boekresensie: ’n Omstrede moet-lees vir vandag se konserwatiewes - FAK
James Kalb lewer prikkelende kritiek op die liberalisme in sy nuwe boek, The Tyranny of Liberalism. Hy ontbloot én kap die patologieë van die liberale oorheersing van die politiek en samelewing. Hy vra dat ons eerder terugkyk na tradisies om weer sin van die wêreld te maak. Hy praat hieroor met die Intercollegiate Studies Institute in ’n onlangse onderhoud.
Liberalisme en wat om daaraan te doen.
Liberalisme het ’n oorweldigende oorwinning gehad. Dit oorheers alle openbare besprekings en alle waardige instellings. Om liberalisme vandag te verwerp is om jou rug te keer op dit wat as rasioneel en moreel geag word. Daar is skynbaar geen ander uitweg nie. Dit beteken konserwatisme het geen idee wat dit is of wat dit moet doen nie. Dit beteken ook dat die liberalisme alle waarskynlikhede gekaap het.
Klink effens na die einde van die geskiedenis. Wat is die probleem?
Die probleem is dat liberalisme, as dit net so toegepas word, nie regtig werk nie en vernietig wat wel werk. Dit is nie moontlik om maatskaplike orde te handhaaf as jy vryheid en gelykheid die hoogste beginsels maak nie. Hul eise vermeerder sonder perke en hulle vernietig ander goed wat nodig is vir ’n uitstaanbare lewenswyse of selfs een met die minimum funksies. Hoe meer dominant liberalisme word, hoe kleiner raak die moontlikheid om die gevolge van sy basies teenstrydighede te versag. Die enigste ernstige politieke vraag vandag is hoe om verby dit te kom. Ons moet almal weer gaan besin en hierdie boek is bedoel om die proses te laat versnel.
Wat bedoel jy met liberalisme? Konserwatisme?
Liberalisme is die geloof dat die tevredestelling van voorkeure die hoogste sosiale prys is en dat die doel van die politiek en moraliteit is om die wêreld te omskep in ’n soort masjien wat daardie prys bereik. Konserwatisme is die weerstand teen daardie siening en die aanhang van ander goedere wat tradisioneel waardeer word: God, jou land, gesin, tradisionele sosiale bande en moraliteit. Moderne denke het geen goeie middele om sin te maak van hierdie goedere nie. Dus om aan te dring op die uitlewing daarvan, word nou as irrasioneel, hardkoppig en selfs kwaadwillig beskou.
As liberalisme afgeskaf word, wat gaan dit vervang?
Die erkenning dat regering nie regstreeks op duidelike konsepte, wat oral en altyd geldig is, gegrond kan word nie. Dit moet ook aanvaar word dat mense verskil op maniere wat saak maak en dat keuses desnoods gemaak moet word. Eweneens moet daar erken word dat ’n sekere begrip van die mens se natuur en die edele lewe die grondslag van elke maatskaplike en politieke orde vorm.
En dit beteken …
Die erkenning dat gekies moet word, beteken dat daar van vryheid en gelykheid afstand gedoen moet word. Aanvaarding van diversiteit beteken desentralisering, plaaslike inisiatiewe en minder pogings om met diskriminasie weg te doen. Om universele beginsels te onderbeklemtoon, behels ’n fokus en afhanklikheid van wysheid, gevestigde praktyke, bepaalde onderhandelde skikkings en algemene beginsels wat ons nie heeltemal begryp nie. Erkenning dat regering altyd gegrond is op ’n spesifieke konsep van die ‘goeie’, beteken om te erken dat die regering nie neutraal oor basiese morele en godsdienstige aangeleenthede kan wees nie.
So jy verwerp vryheid, gelykheid en verdraagsaamheid?
Nee. Hulle is grotendeels goeie konsepte. Waar hulle werk en mense van hulle hou, moet hulle bestaan. Die punt is dat hulle nie die hoogste beginsels kan wees nie. Vryheid maak byvoorbeeld sin as jy weet watter doel dit dien. Dit vereis ten minste enige soort idee van wat goed in die lewe is.
Wat dan van geregtigheid en rasionaliteit?
Geregtigheid en rasionaliteit is nie suiwer nie. Hulle het ook ’n bepaalde ligging. As jy probeer om hulle abstrak en inhoud-neutraal te maak, sodat hulle altyd ewe aanvaarbaar vir almal is, ongeag wat hulle onderskeie sieninge en lewenswyses, raak hulle heeltemal waansinnig. Ons het tradisie nodig om te weet watter betekenis sekere goed het sodat ’n mens oor hulle kan redeneer en behoorlik met hulle kan omgaan.
Wat is spesiaal omtrent hierdie boek?
Dit vermy partydebatte en handel oor basiese kwessies soos tradisie en wetenskap en die aard van kennis en rasionaliteit. Dit neem ook die liberalisme ernstig op en vra wat dit is, waarom dit so magtig is en wat regtig daarmee verkeerd is. Dit is boonop gewillig om die wese van liberale heilighede te verwerp.