Afrikaans is vanjaar 90 jaar jonk! | Maroela Media
Afrikaans vier hierdie jaar sy negentigste erkenning as amptelike taal in Suid-Afrika. Die Parlement van die eertydse Unie van Suid-Afrika het Afrikaans op 8 Mei 1925 as amptelike landstaal erken. Afrikaans is een van net vier tale wat in die vorige eeu suksesvol in alle taalfunksies moderniseer het. Omdat Afrikaans die jongste taal is, kan ons met reg sê dat Afrikaans vanjaar amptelik 90 jaar jonk is, hoewel die taal al baie langer geskryf en veral gepraat is. Die keuse vir Afrikaans in 1925 is later as ŉ besondere geloofsdaad deur NP van Wyk Louw beskryf. Hy het gesê dat dit ŉ groot waagstuk was om Hollands as ŉ gevestigde taal te laat vaar, en die stryd teen Engels met ŉ jong ongevormde taal sonder literatuur of status aan te knoop.
Afrikaans het gou die simbool van Afrikaners se kollektiewe identiteit geword. Die taal is reeds in die dertigerjare gestandaardiseer, en die grootste deel van die woordeskat en spelling is vandag steeds dieselfde. Daarby het verskeie uitmuntende digters begin bou aan ŉ letterkundige skat, soos Van Wyk Louw, Dirk Opperman, Elisabeth Eybers en Totius. Terselfdertyd het al hoe meer dramas, romans, kortverhale en letterkunde verskyn wat respek vir Afrikaans as taal afgedwing het.
Prof. Hermann Giliomee het gesê “die groei van Afrikaans as volle funksionele taal is een van die merkwaardigste kulturele verskynsels van Suid-Afrika”. Sy stelling word onderstreep deur die feit dat Afrikaans in die 1990’s die sterkste literêre taal in die land was indien produksie in Suid-Afrika as maatstaf gebruik is.
Afrikaans is ŉ moderne wêreldklastaal, en sy sprekers het in Afrikaans wêreldklasprestasies behaal, vanaf die split van die atoom tot hartoorplantings, vanaf die opbou van wêreldklassakeryke tot ŉ nóg ryker letterkunde.
Prof. Jaap Steyn se biografie van Afrikaans, “Ons gaan ŉ taal maak”, kry sy titel by die woorde van ŉ vroeë taalstryder, Izak van Heerden, wat hierdie leuse in 1905 bo-aan ŉ brief aan Gustav Preller geskryf het. En het daardie geslag toe nie inderdaad ŉ taal gemaak nie!
Afrikaans word vandag bedreig deur staatsbenadeling, Engelsgedrewe globalisering, die keuse vír Engels in meertalige gebiede, en verwaarlosing deur Afrikaanssprekendes. Die grondwetlike erkenning van 11 amptelike tale, beteken in praktyk dat Engels die landstaal word sonder dat dit lyk of die staat taalmoord pleeg. Die onderliggende verwagting is dat die sprekers van die ander 10 tale ook Engels aanvaar en self taalselfmoord pleeg. Maar om Afrikaans te beskerm hoef ons nie van voor af te begin nie, ons het ŉ hoogs ontwikkelde taal van ons ouers af gekry. Ons taak is bloot om dit te bewaar, te bevorder en in ŉ beter toestand aan te volgende geslag na te laat.
2015 as Taaljaar
ŉ Taal word nie bevorder deur die heeltyd die bedreigings te beklemtoon nie, maar deur opwindende planne aan te pak wat sy sprekers se verbeelding aangryp. Daarom behoort alle Afrikaanssprekendes 2015 as Taaljaar te verklaar, en die amptelike erkenning van Afrikaans met dieselfde wilskrag en daadkrag vier waarmee ons taal opgebou is. ŉ Taal en sy mense se voortbestaan berus immers nie op abstrakte regte nie, maar op praktiese dade waarmee hy daagliks sy bestaansreg bevestig.
Dis ons taal, dis ons toekoms. Kom ons vier Afrikaans op elke manier denkbaar! Kom laat ons almal saam – soos Van Wyk Louw dit so onvergeetlik stel – die skat van Afrikaans veilig deur die skare dra.
Deel van: Meningsvormers, Projekte, Toetentaal
Topmatrieks: Kaapstad-tweeling ryg 12 onderskeidings in
Waar gaan ons dit vier.