Hebreërs 5:1-10 (Chris Jones)
Ander tekste: Job 38:1-7, 34-41; Psalm 104:1-9, 24, 35; Markus 10:35-45.
Jesus se priesterskap en ons priesterlike roeping
Die betekenis van priesterskap – die priesterskap van Christus en die implikasies daarvan vir gelowiges in hul alledaagse lewe, kom hier na vore.
Die belangrikste eienskap van 'n priester is om offergawes aan God te bring, veral deur lyding heen. Soos Christus gehoorsaamheid deur lyding geleer het, so moet ook ons. Uiteraard is dit baie moeilik, menslik onmoontlik, maar deur sy verlossing is dit vir die mens tog moontlik om hom/haar hierin aan Christus te onderwerp. Die mens het egter van nature eer in gedagte en nie diens en opoffering nie. Dit staan teenoor die weg wat Jesus volgens Hebreërs 5 bewandel het.
Ons sien ook in die boek Job dat hy nie 'n marionet in God se hande was nie, maar 'n definitiewe invloed in die skeppingsgebeure moes uitoefen. God gebruik die godvresende persoon, die integriteitsmens in situasies van lyding om die chaos in sy/haar lewe en in die skepping te beheer! Deur lyding heen ontdek 'n mens maar net telkens dat God se weë hoër as ons s'n is. Dat Hy nie sondaars uitwis nie, maar hulle juis deur beproewing met Hom wil versoen. As ons dit verstaan, begin ons iets van ons priesterlike roeping begryp en kan ons sodoende medeskeppers van God op aarde word.
Die doel van die Hebreërbrief is om gelowiges, wat as gevolg van lyding en versoekings in hulle geloof wou verslap weer in die geloof aan te moedig. Dit word gedoen deur die klem op die hoëpriester-christologie te laat val. Die aardse lyding van Jesus en die betekenis daarvan help nie net die gelowiges om soos Hy te volhard nie, maar dien ook as bemoediging in die sin dat Hy nou in 'n posisie is van waar Hy hulle kan en wil help. Hy is nou die Bewerker van hul saligheid, die Leidsman en Voleinder van hul geloof. Die hart van die brief lê in Hebreërs 4: 14-5:10 met 5:7-9 van besondere belang.
In die gelese gedeelte (Heb 5 : 1-10) gebruik die skrywer 'n verskeidenheid Ou-Testamentiese materiaal om die superioriteit van Jesus Christus ten opsigte van die Levitiese priesters uit te wys.
Hy verwys dan ook na Melgisedek wat die kultiese priesterorde van Israel voordateer en voorrang bo die priesterorde van Aaron geniet. In dié sin funksioneer hy as 'n uitnemende priester-voorbeeld vir Christus. Dis interessant om te let hoe die skrywer volgens 'n eerste-eeuse Mediterreense wyse redeneer. Hy neem 'n historiese figuur, vestig 'n bepaalde patroon of standaard en vergelyk dan 'n latere persoon (in hierdie geval Jesus Christus) daarmee waardeur hierdie latere persoon se werklike bydrae dan na vore kom.
In hierdie gedeelte gaan dit kortom oor die betekenis van 'n hoëpriester, hoe Christus gekom het om 'n hoëpriester te wees, sy ervaringe en wat Hy in dié opsig bereik het.
Hier word drie wesenlik belangrike eienskappe van 'n priester genoem. Eerstens word 'n priester uit mense geneem en aangewys om sekere dinge rakende God aan mense deur te gee. In oud-Israel moes die priester die sondes van die volk na God bring – daardie sondes wat die verhouding tussen God en mens versteur het. Hierdie intree by God deur gawes en offers te bring vir sondes, moes weer die verhouding tussen God en volk herstel. Die priester se bestaan was gefokus om die weg vir die sondaar terug na God voor te berei, solank hy/sy natuurlik wou terugkeer.
Tweedens moes die priester ook iemand wees wat "een" met mense was. Hy moes ervaar het wat mense ervaar het. Hy moes simpatie/meegevoel met hulle gehad het.
Derdens word 'n priester ook deur God geroep. Dit is nie 'n kantoor wat beman moet word nie, maar 'n voorreg waartoe hy deur God geroep word. Dit is met ander woorde nie 'n werk nie, maar 'n roeping.
Nou gaan die skrywer van die Hebreërbrief voort om te sê hoe Jesus Christus as hoëpriester opgetree het. Hoe Hy by uitnemendheid aan hierdie wesenlik belangrike eienskappe voldoen het.
Hy het nie hierdie taak self gekies nie, maar God het Hom daarvoor uitgekies/bestem. Christus het ook waarlik mens geword. Hy was "een" met die mens sodat Hy ons sondes op Hom kon neem. In hierdie opsig was Christus by uitstek 'n hoëpriester, superieur ten opsigte van enige aardse hoëpriester. Ons lees hoe Hy vir Homself, soos 'n hoëpriester, gebid het. Hy het uiteraard nie gebid vir sy sonde nie, want Hy was sondeloos, maar dat God Hom van die dood moes red. Terwyl Hy die dood in die gesig gestaar het en Hom in dié opsig tot God gewend het, het Hy deur alles wat Hy gely het, geleer wat perfekte gehoorsaamheid is. Alhoewel hierdie gedeelte moeilik is om te verstaan, wil die skrywer, so lyk dit, iets sê van hoe Jesus die menslike swakheid oorwin het, selfs deur die ergste teenspoed heen, deur volkome toewyding aan God. Deur al sy ervarings het Christus volmaaktheid bereik. Hiermee is nie net na die abstrakte verwys nie, maar juis na bogenoemde funksie wat Hy kom vervul het. Die feit dat Christus hierdie funksie so goed vervul het, het Hom die ware Verlosser van die mensdom gemaak. En hierdie verlossing wat Christus gebring het, is 'n ewige verlossing vir hulle wat aan die Here gehoorsaam is.
Hierdie gedeelte wat ons saamgelees het, gaan oor die priesterskap van Christus en die implikasies daarvan vir gelowiges in hul alledaagse lewe, met ander woorde ons priesterlike roeping.
Om hierdie roeping reg te verstaan, moet ons gaan kyk wat hierdie priesterskap behels. Om dit heel eenvoudig te stel, 'n priester is iemand wat hom/haarself aan God offer. Dit kan vir sommige mense revolusionêr wees, omdat hul nie graag offer en diens lewer nie, maar van nature gedien en geëer wil word. Ons kry hiervan 'n treffende voorbeeld in die gesprek tussen Jakobus en Johannes, die seuns van Sebedeus, met Jesus (Mark 10: 35-45). Hulle vra vir 'n ereplek in die koninkryk van God. Omdat hulle die (toekomstige) lyding en kruisgebeure van Christus glad nie verstaan het nie, kon hulle dit waag om hierdie selfsugtige, self-vererende versoek tot Jesus te rig. Wat Hy in sy antwoord vir hulle wou leer, is dat 'n mens net 'n ware dissipel van Hom kan wees as jy Hom volg in selflose diens en opoffering, selfs deur lyding heen – hierin het Hy natuurlik vir ons die perfekte voorbeeld gestel. In hierdie gesprek keer Jesus die wêreldstandaard en norme op hul kop. Grootheid, soos deur God gesien, het te doen met opoffering, diens en vrygewigheid en nie met posisies, mag en voorregte soos deur die wêreldling beskou nie. Hoe moeilik is dit nie soms vir ons om dit te verstaan nie.
Christen-wees, kerk-wees, gaan nie oor wat ek kan ontvang nie, maar oor wat ek kan offer of kan doen, selfs en veral deur lyding, swaarkry en teenspoed heen. Wanneer Jesus jou roep om sy dissipel te wees, nooi Hy jou nie op een of ander eksotiese reis na 'n wonderlike plek waar jy van vanoggend tot vanaand op vyfster wyse bedien gaan word nie. Nee, wanneer Christus ons roep om sy dissipels te word, sê Hy: Kom, kom sterf! (Mark 8 : 34-36). En dit geld vir elkeen wat Hom wil volg.
In Hebreërs 5 : 8 lees ons: "Hoewel Hy (Jesus) die Seun was, het Hy deur alles wat Hy gely het, geleer wat gehoorsaamheid is." Natuurlik is dit 'n vreemde sinsnede, maar wat ons hieruit moet leer, is dat gehoorsaamheid vir die Seun van God nie outomaties gekom het nie, maar Hy moes dit deur swaarkry, lyding en beproewing leer. Soveel te meer geld dit vir ons gewone sondaarmense. Gehoorsaamheid aan God kom nie vanself nie, dit moet geleer word!
Is dit dalk die rede waarom slegte goed soms met goeie Christene gebeur? So dikwels sien 'n mens hoe sekere omstandighede van hierdie wêreld gelowiges voor die bors gryp en platdruk op die grond. Soms is dit siekte of die dood van 'n geliefde. Ander kere is dit bankrotskap, 'n kind wat jou teleurstel, 'n egskeiding of miskien ambisies en ideale wat jy nie bereik het nie. Diesulkes staan dan in die stortreën van die lewe en elke hoofbedekking is van hulle weggeneem. In sulke tye word die bladsye van die Bybel so nat dat hulle dit nie meer kan omblaai nie! Ja, dan onthou jy 'n paar teksverse, maar jy twyfel aan die betekenis daarvan. Jy is vuisvoos geslaan deur die aanslae van die lewe. Jou kruis, nie die een om jou nek nie, maar op jou skouers, het so swaar geword dat geen Bybelteks eintlik meer verstaanbaar is nie. Jy mis die teenwoordigheid, die stem van God.
Dis sulke tye dat 'n mens soos Maltatuli wil uitroep: "Het God nie 'n kwade wil naas sy goeie wil nie?" Dit is sulke tye dat 'n mens vir God kru en hardhandig wil aanvat soos 'n Job van ouds as hy sê: "Selfs al sou ek roep, glo ek nie dat God na my stem sal luister nie. Ook al was ek onskuldig, sou die Here se mond my tog skuldig vind..."
Ons lees hoe Job as gevolg van sy onskuldige beproewings sy geboortedag gevloek het, en ons ervaar iets van die angs waarmee hy geleef het omdat hy gedink het God het hom verlaat.
In die lewensverhaal van Job kom daar hoofsaaklik drie perspektiewe rakende die verstaanbaarheid of verklaarbaarheid van lydingsituasies na vore. Dit sal goed wees as ons kortliks daarna kyk. Eerstens kry ons Job se vriende se antwoord, dan Job se eie opinie en dan God se optrede.
Job se vriende sê lyding en swaarkry ontstaan nie sommer nie. Alles werk met oorsaak en gevolg (Job 4 : 7-8; 5 : 6.) Daarom kan Elifas sê dat net 'n skuldige of slegte mens ten gronde gaan. Iemand wie se verhouding met God reg is, kry nie die wind van voor nie. Dan gebruik hy die bekende spreuk: Wat jy saai, sal jy maai. Eintlik kyk hulle baie eenvoudig na lyding. Volgens hulle beskouing beloon God altyd die goeie dade en straf Hy altyd die sonde.
In Job se geval is sy vriende verkeerd. Natuurlik werk sommige situasies met oorsaak en gevolg, maar die lewe is nie so eenvoudig dat 'n mens sonder meer kan sê dat alles maar net aan oorsaak en gevolg toegeskryf kan word nie. Dit is die tweede perspektief wat na vore kom. In Job se situasie werk dit nie so nie, want ons lees hy was 'n goeie, vroom en opregte persoon. Hy het net goed gedoen in sy lewe en nou sit hy op die ashoop, terwyl dit met die goddelose mense rondom hom goed gaan (Job 1: 1; 9 : 21-22; 10 : 1-3). U sien, die lewe met sy swaarkry en lyding kan volgens Job nie altyd volgens oorsaak en gevolg verklaar word nie.
Maar Job se uitval met God, sy vingerwysing van opstandigheid na God, was volgens die derde perspektief nie sonder wins nie. In sy krete en vloeke was hy opsoek na die Godsgeheim. Sy geestelike behoud het daarin gelê dat hy op God bly vertrou het. Dat hy tog aan God bly vasklou het ook in die donker tye toe hy nie kon sien waarheen dinge gaan nie. Hy het gepleit en met God geworstel. Hy was op sy knieë met sy lyf vol sere. En dan lees ons hoe God die stilte verbreek (Job 38: 1-11; 39: 34-38; 42: 8, 10). In hierdie teofanie, in hierdie verskyning van God aan Job, praat Hy nie oor Homself of oor die goddelike motief vir Job se onskuldige lyding nie. Wat God vir Job en vir ons wil leer is dat ons die goddelike motief moet vertrou en moet bid vir God se teenwoordigheid ook deur onskuldige lyding heen. Ons kan leef sonder rasionele antwoorde. Ons moet nie bid vir 'n oplossing nie, maar vir verlossing.
In God se reaksie teenoor Job (Job 38: 1-11) kom twee baie interessante aspekte na vore. In verse 4-7 van Job 38 kry ons met prysenswaardige elemente rakende die aarde te doen, en in verse 8-11 met die meer sinistere aspekte van die see. Ons het hier as 't ware met die strukturele teenstrydigheid in Gods skepping te make. Aan die een kant is die aarde perfek geskep en afgemeet, aan die ander kant moet die onheilspellende en skrikwekkende see in toom en onder beheer gehou word. God wil in sy verskyning aan Job vir hom iets na aanleiding hiervan sê. Gegewe hierdie strukturele teenstrydigheid in die skepping, word die integriteit of goedheid van Job al belangriker. Hy is nie bloot 'n marionet in God se hande nie, maar hy moet 'n definitiewe invloed op die skeppingsgebeure uitoefen. In Job se lewe is daar die goeie, maar hy is deel van 'n gebroke en sondige wêreld as gevolg van die bose. Daar is die skrikwekkende en onheilspellende gebeure waaroor hy nie beheer het nie. Gelukkig het God daaroor beheer en wil Hy juis die godvresende persoon, die goeie mens met integriteit wat op Hom vertrou ten spyte van sy omstandighede, gebruik om hierdie chaos te help beheer. Wat God dus vir Job en vir ons wil leer, is dat die integriteit van die godvresende persoon in 'n situasie van onskuldige lyding een van die mees primêre maniere is waarvolgens hy/sy vir God help om die chaos in die skepping in toom te hou!
Soms voel dit of dinge in ons lewe hand-uit ruk, maar genadiglik nooit Hand-uit nie. Noordmans sê dit iewers so mooi: God dink die kwaad ten goede! Die goeie mens, die integriteitsmens, word gebruik om die skrikwekkende of onheilspellende van hierdie wêreld te deurkruis. Om die onheil in heil te verander. Hierdie positiewe, instrumentele gebruik van die mens deur God in situasies van lyding, maak nie net die lyding meer hanteerbaar nie, maar deurkruis dit sodat die minus op die ou end 'n plus word.
En dis juis in hierdie deurKRUISing waarin Christus as hoëpriester vir ons 'n uitnemende voorbeeld kom stel het. Hy het dit vir ons moontlik kom maak om ons kruis te dra, om die chaos in hierdie wêreld te help beheer, deur sy lyding en kruis dood. Deur die verlossing wat Hy aan die kruis vir ons bewerkstellig het, kan ons as priesters ook deur lyding en beproewing heen staande bly en al meer gehoorsaam aan God word. Die wonder wat 'n moeë geloof weer kan laat opvlam, is om oë te kry vir Jesus en sy lyding.
Dis natuurlik makliker gesê as gedoen. Maar alleen as ons by hierdie punt gekom het in ons lydingsituasies, word ons soos Job van ons angs verlos. En hier pas 'n loflied! 'n Loflied wat God se grootheid en kreatiewe mag verheerlik (Ps 104). En wanneer ons weer vir God kan begin verheerlik ten spyte van swaarkry en lyding, word ons geestelike karakters gevorm. Ons ontdek weer wie ons is. Ons kan as gelowiges ons identiteit vier deur saam die brood te eet en die wyn te drink. So begin ons ons priesterlike roeping nakom want dan begin ons sekere sentrale waarhede rakende die werk en persoon van Jesus Christus kommunikeer.
Ons ontdek dat God se weë hoër as ons s'n is. Dat Hy sondaars wat swaarkry en daarom soms twyfel, nie uitwis nie, maar juis met Hom versoen om medeskeppers van Hom hier op aarde te word. Hy wil deur lyding die mens al meer, dieper en inniger met sy wil verenig. Daar ontstaan weer hoop. Ons word bewus van sy beloftes naamlik dat daar aan sy liefde geen einde is nie en dat niks ons kan skei van God se liefde wat daar in Jesus Christus vir ons is nie. En dat die heerlikheid op grond hiervan wat God vir sy kinders weggebêre het, en waarna ons uitsien, nie opweeg teen die lyding en teenspoed van hierdie wêreld nie (Rom 8: 18-39).
Bruce, F.F. The New International Commentary on the New Testament, The Epistle to the Hebrews, pp. 88-106. De Klerk, P.J.S. Kommentaar op die Bybel, Nuwe Testament, Die Brief aan die Hebreërs, pp. 88-95. Fensham, F.C. Die Brief aan die Hebreërs, pp. 43-48. Grosheide, F.W. Korte Verklaring der Heilige Schrift, Hebreeën, pp. 56-63. Smit, D. Woord teen die Lig, pp. 200-206. Soards, M., Dozeman, T., Kendall, M. Preaching the Revised Common Lectionary, pp. 92-102. Van Oyen, H. De Brief aan de Hebreeën, pp. 75-83.