Hogan getuig oor Zuma se ‘politieke inmenging’Barbara Hogan, voormalige minister van openbare ondernemings en ANC-veteraan, maak gereed om haar getuienis voor die kommissie van ondersoek na staatskaping te lewer (12 November 2018). Foto: Simphiwe Mbokazi/ANA Barbara Hogan, voormalige minister van openbare ondernemings, het Maandag voor die kommissie van ondersoek na staatskaping vertel hoe sy kort ná haar aanstelling in die pos na Luthuli‑huis ontbied is om te kom verduidelik oor ŉ uitlating wat sy teenoor ŉ verslaggewer gemaak het. Dit was net een van die voorvalle waaroor Hogan getuig het oor inmenging uit die ANC om haar gesag te ondermyn oor die aanstellings by instansies in staatsbesit. Volgens Hogan het ŉ faksie in die regerende party wat lojaal teenoor destydse pres. Jacob Zuma was gereeld probeer om haar gesag as minister van openbare ondernemings te oorskadu. “Ek is in 2009 aangestel, kort na die Polokwane-konferensie [waar Zuma tot ANC-president verkies is] wat bekend was vir sy sterk faksionele invloed. Ongelukkig het die gevegte tussen faksies net die nepotisme en begunstiging in die ANC verder aangemoedig en ingewortel,” het Hogan gesê. “Daar was ook maniere waarop pres. Zuma en sommige kabinetskollegas my pogings om raadsaanstellings goedgekeur te kry in die wiele gery het. Zuma se onverskoonbare inmenging by my verantwoordelikheid as minister het my uitvoerende gesag geërodeer, veral ten opsigte van Eskom,” het sy getuig. Sy vertel selfs die ANC se nasionale werkkomitee het dit “op hulself geneem” om ŉ minister voor te sê wie om in sekere posisies aan te stel. Sy meen dit het twyfel laat ontstaan oor die doeltreffendheid van die ANC se ontplooiingskomitee. “Ek wonder regtig of die ontplooiingskomitee nou ŉ nuttige rol speel. As daardie ontplooiingskomitee gekaap is deur enige magte … dit kan ŉ fundamentele impak op die regering hê.” Hogan het vroeër uitgebrei oor die rol van die minister van openbare ondernemings en die regulasies wat in plek is waarvolgens staatsinstansies bedryf word. Hogan is in Mei 2009 deur Zuma as minister van openbare ondernemings aangestel en Enoch Godongwana was haar adjunk. Zuma het Hogan in 2010 afgedank en vir Malusi Gigaba aangestel om haar te vervang. Barbara Hogan, voormalige minister van openbare ondernemings en ANC-veteraan, arriveer in Parktown, Johannesburg om te getuig voor die kommissie van ondersoek na staatskaping (12 November 2018). Foto: Simphiwe Mbokazi/ANA Hogan het vandag getuig haar eerste “negatiewe ervaring” van die verhouding tussen haar en die party en staat het kort na haar aanstelling aan die lig gekom. Sy is na Luthuli‑huis ontbied om haarself te kom verduidelik na aanleiding van ŉ mediaverslag oor SAL se finansiële probleme. “Soos julle weet het die regerende party enige privatisering van die SAL van die tafel afgehaal, ŉ besluit deur die drieparty-alliansie. Ná my aanstelling het ek besef onder watter finansiële stres die SAL is. Later het ek in ŉ onderhoud met ŉ verslaggewer gesê daar moet ŉ gelyke vennoot wees aangesien die regering nie die nodige hulpbronne het om die tekort te finansier nie. “Die destydse ANC-ringkoppe, die sekretaris-generaal en die adjunk-sekretaris-generaal, het ŉ helse bohaai in die media opgeskop en my in die openbaar na Luthuli‑huis ontbied – vir my en my adjunk. By daardie vergadering het ek verduidelik die SAL het ernstige probleme en ons gaan finansiering nodig hê. Daar is geen mediaverklaring oor daardie vergadering uitgereik nie,” het Hogan getuig. “Na my mening, as daar gevoel is dat ek buite beleid opgetree het, was dit ten opsigte van die regering en moes die president my ontbied het, nie die party nie. Daar was ŉ sterk pro-Zuma‑faksie in die ANC wat hulself as so magtig gesien het dat hulle aan die regering kon voorskryf, tot selfs wie ŉ uitvoerende hoof moet wees of nie.” Sy het aan die kommissie meer vertel oor haar aktivisme-agtergrond wat terugdateer van die 1970’s af. Sy is in 1981 in hegtenis geneem en skuldig bevind aan sameswering om die regering omver te werp. Sy is tot 15 jaar tronkstraf gevonnis. “Ek is net drie dae voor Mandela vrygelaat nadat die verbod op vryheidsbewegings, insluitend die ANC, gelig is.” Sy het daarna in die vroeë 1990’s ŉ ANC-sekretaris in Gauteng geword en in 1994 ŉ lid van die parlement. Adv. Phillip Mokoena, die getuienisleier, het gesê ŉ kennisgewing is in Augustus aan Zuma gestuur om hom in te lig van Hogan se verklaring waarin hy geïmpliseer word, en dat die voormalige president nie enige aansoek of sy weergawe by die kommissie ingedien het nie. Adjunkhoofregter Raymond Zondo, die kommissievoorsitter, het Maandag se verrigtinge begin deur ŉ beroep op die media te doen om hulle daarvan te weerhou om getuies se verklarings en bewyse te publiseer voor die getuies voor die kommissie verskyn het. Popo Molefe, Transnet se raadsvoorsitter, en Cheryl Carolus, voormalige SAL-raadsvoorsitter, was ook by die kommissie teenwoordig.