3 Nomade en kamele
5 Die groei van die woestyn
Landskap, flora en faunaWysig
Die plantegroei is hoofsaaklik by die oases gekonsentreer, waar die dadelpalm van lewensbelang is vir die bewoners. In die woestyn bestaan die plantegroei hoofsaaklik uit halofiete (harde grasspesies), struike soos die tamarisk en 'n paar akasiaspesies. Diere word aangetref net by die oases en in gebiede waar daar 'n bietjie plantegroei is. Diere wat die meeste voorkom, is woestynvosse, loopvoëls soos die bronsvlerkloopvoël (Rhinoptilus chalcopterus), lewerikke, sandhoenders, slange, akkedisse en allerlei insektespesies.
Die Sahara is een van die warmste streke op aarde. Die grondoppervlak word partykeer so warm as 77°C. Maar snags daal die hittegraad skerp, by sommige plekke selfs tot onder vriespunt. Hierdie groot uiterstes van temperatuur het daartoe bygedra dat die Sahara 'n woestyn geword het. Die hitte van die dag laat die rotse uitsit, terwyl die skerp daling in temperatuur snags en die gedurige verdamping hulle laat kraak. Sterk winde is ook voortdurend besig om die rotsbrokkies teen mekaar te skuur en mettertyd tot sand te verpoeier.
In 'n groot deel van die Sahara is water baie skaars, hoewel die bergagtige streke gereeld reën kry. Die ander dele kry net een keer elke twee tot vyf jaar reën. Ten spyte hiervan is die woestyn nie net een see van sand nie. Daar is ook plante: die doringagtige tamarisk, die juju-bestruik en akasiabome. Dan is daar ook nog plante met 'n baie kort lewensduur, acheb genoem, wat slegs na die reën verskyn. Waar water aangetref word, is oases. Hier word dadelpalms gekweek, wat die woestynbewoners van hul stapelvoedsel voorsien. In die koel dele van die oase word sitrusvrugte, vye, perskes, appelkose en graan gekweek.
Nomade en kameleWysig
Eeue lank het die nomadiese stamme van die woestyn in die Sahara handel gedryf. Hulle het die woestynbewoners voorsien van graan, wol en vervaardigde goedere, in ruil vir dadels. Groot kameelkaravane belaai met vragte sout het stadig van die een oase na die ander beweeg. Vandag is die kameel nog die belangrikste vervoermiddel van die woestynbewoners, hoewel motorvoertuie al hoe meer gebruik word.
Spoorweë speel nie 'n groot rol nie, en dring nêrens diep in die woestyn in nie, maar baie lugroetes gaan oor die woestyn, en vliegtuie land op afgeleë vliegveldjies om voorrade te bring. Die Sahara strek dwarsoor Noord-Afrika, van die Atlantiese Oseaan in die weste tot aan die Rooi See in die ooste. Dit is omtrent 5 000 km van wes na oos, en 1 700 km van noord na suid, met 'n totale oppervlakte van 7 800 000 km2. Die Sahara kan egter nie duidelik afgebaken word nie.
Plekke met ŉ jaarlikse reënval van minder as 250 mm in die en minder as 400 mm in die suide (waar die verdamping veel hoër is), word as deel van die woestyn beskou. Drie soorte landskap word in die Sahara aan die erg, 'n woestynlandskap met verskuiwende sandduine; die reg, rotsagtige vlaktes; en die hammada, 'n kaal plato.
Duisende jare gelede het die Sahara 'n ryk dierelewe gehad. Maar dit het warmer en droër geword, en die meeste van die diersoorte kon hulle nie by die veranderende omstandighede aanpas nie. Diere wat vandag in die Sahara aangetref word, is onder meer bokke, gaselle, volstruise, jakkalse, vosse, ratels en magotte of Turkse ape. Horingsman-adders, skerpioene en akkedisse kom algemeen voor en ook sprinkane, vlieë en weeluise, wat die lewe vir die mens nog onaangenamer maak. Aasvoëls, en in die suide gompoue, is volop. Skape, bokke en kamele word by die oases aangehou.
Die groei van die woestynWysig
2,5 miljoen mense woon in die Sahara, meeste van hulle in Mauritanië, Marokko en Algerië. Dominante groepe mense is die Toearegs-Berbers, die Sahrawis, More, en verskillende swart Afrika etniese groepe insluitend die Tubu, die Nubiane, die Zaghawa's en die Kanuri. Die grootste stad is Nouakchott, Mauritanië se hoofstad. Ander belangrike stede is Tamanrasset, Algerië; Timboektoe, Mali; Agadez, Niger; Ghat, Libië; en Faya-Largeau, Tsjad.
KENNIS, 1982, ISBN 079810824X, volume 1, bl. 36, 37
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sahara&oldid=2058266"
Last edited on 21 Oktober 2019, at 10:24