SARS Home > Types of Tax > Unemployment Insurance Fund > UIF Sesotho
​LETLOLE LA INSHORENSE LA HO SE SEBETSE (UIF)
Letlole la Inshorense la ho se sebetse (UIF) le thusa basebetsi nakwana nakong eo ba hlokang mosebetsi ka yona kapa ba sa kgone ho sebetsa ka lebaka la ho pepa, ho inkela ngwana, kapa bokudi. Le boela le thusa ba neng ba una molemo ha ya neng a sebetsa ha a ile boyabatho.
Mokgwatshebetso wa inshorense ya ho sebetse Afrika Borwa o laolwa ke melao e latelang:
Molao wa Inshorense ya ho se sebetse, wa 2001 (the UI Act)
Molao wa Dikabelo tsa Inshorense, wa 2002 (the UIC Act)
Melao ena e etsa hore ho be le boemo ba melemo, moo dikabelo di dumellwang mmoho le boitlamo ba pokello ho UIF, ho ya ka ho fapana mme e qadile ho sebetsa ka la 1 Mmesa 2002.
Se etsetswa bomang?
Basebetsi bohle mmoho le beng ba bona ba mesebetsi, ba jara boikarabelo ba dikabelo tsa UIF. Le ha ho le jwalo, basebetsi ba ka qhelelwa ka thoko ho beng le kabelo ho UIF ebang -
Ba hirilwe ke mongamosebetsi nako e sa feteng dihora tse 24 ka kgwedi
Ba fumana moputso tlasa kontraka ya khiro ho ya ka moo ho lohothwang ka teng karolong ya 18(2) ya Molao wa Ntshetsopele ya Boitsebelo, wa 1998 (Molao wa nomoro ya 97 wa 1998.
Motho a hirilwe jwalo ka ofisiri kapa mosebetsi boemong ba naha kapa provense Mmusong
Motho a kene Rephablikeng ka sepheo sa ho fana ka tshebeletso e seng kontrakeng, thuto ya mosebetsi o itseng kapa boithuto mosebetsing ka hara Rephablike. Ha mosebetsi o fela, mongamosebetsi o lokela hore ka molao kapa ka kontraka ya tshebeletso, thuto ya mosebetsi kapa boithuto mosebetsing, kapa ka tlasa tumello kapa boitlamo bofe kapa bofe, a romele motho eo lapeng ebang motho eo a lokela ho tsamaya mona Rephablikeng
Presidente, Motlatsapresidente, Letona, Motlatsaletona, setho sa Seboka sa Naha, morumuwa wa ka nako tsohle Lekgotleng la Naha la Diprovense, Tonakgolo, setho sa Lekgotla la Phethahatso kapa setho sa Lekgotla la Ketsamelao provenseng kapa
Setho sa lekgotla la masepala, moetapele wa setso, setho sa Ntlo ya Baetapele ba Setso provenseng mmoho le setho sa Lekgotla la Baetapele ba Setso.
Ke tlameha ho nka mehato efe?
Mongamosebetsi ofe kapa ofe ya ingodisitseng le SARS bakeng la Lekgetho la Basebetsi, o boela a hloka ho ingodisetsa ho lefa dikabelo tsa UIF.
Beng ba mesebetsi ba latelang ba tlameha ho ingodisa ofising ya Khomeshenara ya UI molemong wa hore ba lefe dikabelo tsa UIF, mongamosebetsi:
Ha a hloke ho ingodisa le SARS bakeng la Lekgetho la Basebetsi
Ha a sa ithaopela ho ingodisa le SARS jwalo ka mongamosebetsi
Ha a lefa kapa a lokela ho lefa mosebetsi moputso, o tlameha ho ba le kabelo ya kgwedi ka nngwe Letloleng la UIF.
O lokela ho lefa bokae?
Bokaalo ba kabelo ya mosebetsi bo tlameha ho ba 1% ya moputso o leshwang ke mongamosebetsi ho mosebetsi.
Mongamosebetsi o tlameha ho lefa kabelo ya paloyohle ya 2% (1% e le kabelo ya mosebetsi le 1% ya kabelo ya mongamosebetsi) ho latela nako e behilweng.
Ka kopo hlokomela: Ho tloha ka la 1 Mphalane 2012, moedi o hodimo wa moputso o behilweng ke R14 872 ka kgwedi kapa R178 464 ka selemo. Ho basebetsi ba kgolang bokaalo bo fetang bona, kabelo ya bona e sebetswa ho latela moedi wa moputso o hodimo. Ka hoo kabelo e hodimo e ka hulwang ho basebetsi ba kgolang R14 872 ka kgwedi, ke R148.72 ka kgwedi.
Bokaalo bo bong bo se kenyeletswe e le moputso kapa bo nang le ditjeo tse ding ha ho sebetswana le dikabelo tsaf UIF.
Bokaalo bo hutsweng kapa bo tshwerweng bo tlameha ho lefuwa SARS kgwedi ka nngwe ke mongamosebetsi ka ho tlatsa Tsebahatso ya Mongamosebetsi ya kgwedi ka nngwe (EMP201). EMP201 ke tefo ya tsebahatso moo mongamosebetsi a bontshang payohle kaofela ha yona mmoho le dikabelo tsa PAYE, SDL, UIF le/kapa Lekgetho la Kgothatso ya Khiro (ETI), ebang ho hlokeha.
Nomoro e ikgethang ya Referense ya Tefo (PRN) e tla be e se e kentswe ho EMP201, mme e tla sebediswa ho hokahanya tefo ya nnete le EMP201 e amehang ya tsebahatso ya tefo.
E lokela ho leshwa jwang, neng?
E tlameha ho ba matsatsing a supileng ka mora ho fela ha kgwedi eo bokaalo boo bo ileng ba hulwa ka yona. Ebang letsatsi la ho qetela la tefo le wela letsatsing la phomolo kapa mafelong a beke, tefo e tlameha ho etswa ka letsatsi la ho qetela la kgwebo pele ho letsatsi leo la phomolo kapa mafelo ao a beke.
Ho na le mefuta e latelang ya tefo:
Ditefo tsa elektronike ka inthanete (EFT)
Lekaleng kapa ho e nngwe ya dibanka tse dumelletsweng. Ditefo ka tjheke ha di a lokela ho feta R50 000. Moedi ona o dula o sebetsa ho sa natswe palo ya dinako tsa lekgetho tse lefellwang, kapa ho sa natswe hore ho etswa ditefo ka ditjheke tse ngata.
Ha o etsa ditefo lekaleng la SARS, ditefo tsa ditjheke ha di a lokela ho feta R50 000. Moedi ona o dula o sebetsa ho sa natswe palo ya dinako tsa lekgetho tse lefellwang, kapa ho sa natswe hore ho etswa ditefo ka ditjheke tse ngata.
Kgaolo ya 17 ya Molao wa Tsamaiso ya Lekgetho, wa 2011 o shebane le ditlolo tse entsweng tlasa Molao wa Lekgetho, o bileng o sebetsa ho Molao wa UIC.
Tlolo e ba teng ha motho a etsa tsena:
Ha a hloleha:
Ho kgutlisa ditokomane tsa SARS kapa
A hloleha ho nehelana ka tokomane mothong ho ya ka moo ho hlokehang ka teng.
Ha a hloleha kapa a sa natse:
Ho ingodisa kapa ho tsebisa SARS ka phetoho ya dintlha tsa hae tse ngodisitsweng kapa
Ho boloka direkoto ho ya ka moo ho hlokehang ka teng.
Ho nehelana ka setifikeiti kapa setlankana se fosahetseng.
Ho hana kapa ho se natse ho ikana kapa ho etsa botlamo ba kano.
Motho ya fumanweng a le molato wa ditlolo tsena a ka fumantshwa kotlo kapa a lebe teronkong nako e sa feteng dilemo tse pedi.
O hloka thuso?
Letsetsa SARS Contact Centre ho 0800 00 SARS (7277)
Etela lekala la hao le haufi la SARS;
O ka boela o ba le seabo ho e nngwe ya diwekshopo tsa lekgetho kapa o etele lekala la hao le haufi la yuniti e tsamayang ya SARS.
Last Updated: 28/06/2016 4:48 PM ​