Sarie Marais, die boerenooi van Mooirivier | Netwerk24
Sarie Marais, die boerenooi van Mooirivier
Deur Annelie Botes 11 Oktober 2016 00:00
Vrydagaand het ek en die gryse gaste gehad vir ’n fondue. Terwyl ons in die kombuis doenig is met spek-en-kersie-rolletjies en filletblokkies, fluit die gryse die lied “My Sarie Marais”. Alhoewel die man nie geseënd is met die noothouvermoë van Luciano Pavarotti nie, hou ek daarvan as hy fluit, want dit beteken hy is gelukkig.
Ná die gaste weg is, google ek die oorsprong van “My Sarie Marais”, want die hele aand het die wysie in my kop getalm. Nooit sou ek kon raai dat seker dié bekendste Afrikaanse lied so ’n ryk geskiedenis het en oor die wêreld heen gesing word nie. Ek het nie eens besef dis geskoei op ’n vrou wat werklik geleef het nie.
Haar ware naam was Susara Margaretha Maré. Vanweë ’n drukfout het Maré later verander in Marais. Sy is in 1869 gebore in die ou Transvaal, in die Mooirivierwyk, wat nou Potchefstroom is. Op die ouderdom van 16 ontmoet sy haar trouman, ene Toerien. Hy was ’n verslaggewer van Di Patriot, onder die skuilnaam Jepete. Sy het geboorte gegee aan 16 kinders, waarvan agt volwasse geword het. Dit laat my glo sy was geplooid, want om agt kinders te begrawe, moet verkrommend wees.
Haar man hoor by Amerikaanse mynwerkers van Transvaal die lied “Sweet Ellie Rhee” en hy vertaal dit as “My Sarie Maré”, tot eer van sy vrou. Ek het “Sweet Ellie Rhee” op YouTube geluister en dit klink nie soos “My Sarie Marais” nie. Skynbaar het die wysie, woorde en versies met die jare verander. Sarie, ook bekend as Tant Mossie, was ’n gelowige en beskeie vrou. Sy het haar nawelstring met die liedjie stil gehou vir die wêreld. Ná haar man se dood in 1920 het sy by haar dogters in Bloemfontein gaan bly.
In die Anglo-Boereoorlog het die Kakies die lied by die Boerekrygers gehoor. En tydens beide Wêreldoorloë het Boeresoldate dit gesing. Dit was so gelief dat die Britse Royal Marines dit aangeneem het as ’n regimentsmars. Die nadraai van die lied eggo tot in Sri Lanka, waar dit die Girl Guides se amptelike lied is. Selfs die Franse Vreemdelinge-legioen gebruik dit tydens marsparades. Soos ek verstaan is dit by die Olimpiese Spele van 1932 in Los Angeles per abuis gespeel as ons volkslied.
Die eerste Afrikaanse praatfliek, geskiet in 1931, was getiteld Sarie Marais. So ook is die eerste Suid-Afrikaanse seiljag Sarie Marais gedoop. Die eerste tydskrif wat op vrouwees gekonsentreer het, Sarie (Sarie Marais) is in 1949 na haar genoem. By die Tempe-pantserkool in Bloemfontein groei ’n pienk roos gedoop Sarie Marais wat deur die Duitsers gekweek is.
Kort voor Kersfees 1939 is Susara Margaretha Maré (Toerien) oorlede op 73, en in armoede weggelê in ’n naamlose graf in die Memoriam-begraafplaas naby die Vrouemonument. Onse nooi van die Mooirivier. Sarie Marais.
Ek staan op aandag en lig my hoed.
Swart pyn en wit pyn lyk nie verskillend nie
Annelie Botes: Dis ’n kuns om ’n verloorder te vertroos
Annelie Botes: ’n Plan om die hongerwolf by die deur te stop