Dawie Roodt: ‘Nog werkverlies ons voorland’Dawie Roodt, hoofekonoom van die Efficient Group. Foto: Reint Dykema. Solank sakelui nie sekerheid het oor eiendomsreg in Suid-Afrika nie, sal die land aanhou werkgeleenthede verloor, sê Dawie Roodt, hoofekonoom van die Efficient-groep. Hy sê die tweede kwartaal se indiensnemingsyfers wat Statistieke Suid-Afrika Woensdag bekendgemaak het, lyk dalk onbelangrik omdat die formele sektor “net” 70 000 werkgeleenthede verloor het, maar dis betekenisvol omdat die syfers in die middel van die jaar eintlik bestendig behoort te wees. Roodt sê sulke “ontwrigting” is veronderstel om in die eerste en laaste kwartaal te gebeur omdat dit is wanneer baie mense van werk verander of vakansiewerk doen. Gevra of hy meen pres. Cyril Ramaphosa se veelbesproke aansporingspakket kan werkverlies teenwerk en die ekonomie laat groei, sê Roodt hy het geen vertroue in die pakket nie. “Eerstens is die staat al jare lank met ŉ stimuluspakket besig, want hulle bestee baie meer as wat hulle inkry. “Niemand moet dink die staat was nié tot dusver stimulerend nie.” Die plan is dus niks nuuts nie. Hy sê die tweede belangrike punt is dat die pakket uit twee aspekte bestaan: “Die ekonomiese goed en die sosiaal-politieke goed, wat niks vir die ekonomie beteken nie. Dit gaan niks regkry nie.” Roodt gee toe Ramaphosa het “hier en daar positiewe goedjies” genoem, maar die feit bly die staat het nie geld beskikbaar om werklik die ekonomie aan die gang te kry nie. “Hy probeer die ekonomie stimuleer sonder om geld te bestee.” Wat hom veral teleurgestel het, is dat die president geen melding gemaak het van sake wat Roodt meen dringend aandag moet kry nie. “Wat van die gemors van staatsbeheerde instellings? Hoe gaan hy dit regkry?” Hy sê as Ramaphosa erns wil maak met ekonomiese herstel, sal hy mense moet kwaad maak. “Betaal staatsamptenare wat hulle werd is en nie wat hulle jou deur Cosatu dwing om hulle te betaal nie.” Ongelukkig bestaan die opvatting in die staatsektor steeds “dat jy kan dreig en goeters breek as jy nie jou sin kry nie”. Roodt sê hieroor het die president nie ŉ woord gerep nie. Ook die voorneme wat Ramaphosa het om werkgeleenthede in die landbousektor te skep en meer mense aan die boer te kry, beskryf hy as “politieke geluide wat niks beteken nie”. “Wêreldwyd is die neiging minder boere op groter plase. Jy gaan nie meer boere kry nie; kry dit in jou kop.” Hy voorspel werkloosheid sal aanhou toeneem solank die ekonomiese groeikoers laer as die bevolkingsgroei is. “Dis so eenvoudig.” Roodt sê die grootste stok in die speke van ekonomiese groei is die onsekerheid oor eiendomsreg. “Dit werk ongetwyfeld stremmend in op die ekonomie, maar dis duidelik die ANC is [vir Ramaphosa] belangriker as die land.” Hy vertel sakelui het weens die sprake van onteiening sonder vergoeding die laaste tyd prontuit vir hom gesê hulle sal nie nog ŉ sent in Suid-Afrika belê nie. Dit maak vir hom sin, want “jy kan nie in ŉ land belê waar die staat jou goed gaan afvat nie”. Sakelui het positiewe geluide oor die “stimuluspakket” gemaak, sê Roodt, omdat hulle “nie hier is om games te speel nie”. Hulle betaal belasting, maar wil nie ŉ beroering maak nie. “Hulle wil net geld maak. As hulle nie kan nie, waai hulle [landuit] en gaan maak dit op ŉ ander plek.”