’n Blik op Hongkong se betogingsOnlustepolisie trek met traangas los op betogers wat in openbare parke en pleine in verskillende dele van Hongkong byeengekom het ná ŉ algemene staking. Betogers het daarop aangedring dat die semi-outonome leier van dié Chinese stad moet bedank. (Foto: Kin Cheung, AP) Die Chinese outonome stad Hongkong word nou al vir geruime tyd deur ’n vlaag betogings geteister. Dit het onlangs ’n nuwe hoogtepunt bereik met die tydelike besetting van die internasionale lughawe. Die oorsaak van die betogings gaan terug na Februarie vanjaar, maar veral in Junie het dinge weer vlam gevat en sedertdien hou dit aan, met honderde duisende, selfs miljoene betogers en ’n stad wat grootliks verenig agter die betogers staan. Die betogings het begin as reaksie op ’n wetsvoorstel van die regering van Hongkong om die uitlewering van voortvlugtiges aan buurlande, ook kommunistiese China, moontlik te maak. Die vrees is dat Hongkong se outonomie en relatiewe vryheid teenoor kommunistiese China daardeur ondermyn sal word. Alhoewel die regeerder van Hongkong, mev. Carrie Lam, as reaksie op die betogings, die wetsvoorstel op die lange baan geskuif het, hou die proteste aan, want dit gaan oor veel meer: oor demokratiese selfbeskikking vir Hongkong. Die grootskaalse proteste is merkwaardig vir China, wat sedert 1989 geen noemenswaardige verset teen die heersende bewind meer gesien het nie, en waar alles onder totalitêre beheer is. Vir die mense van Hongkong is die mate van vryheid wat hulle het, kosbaar, en hulle wil dit nie verloor nie. Al is hulle etniese Chinese, het die lang jare onder Westerse invloed aan hulle ’n ander identiteit en politieke kultuur gegee – iets wat China natuurlik probeer ontken en ongedaan wil maak. Dit is nie die eerste keer dat China probeer om Hongkong se vryheid aan bande te lê nie, en ook nie die eerste keer dat Hongkong se mense in verset daarteen kom nie. Ook in 2014 was daar grootskaalse betogings, toe China probeer het om aan Hongkong se kieswet te peuter deur kandidate self aan te wys. Vir Hongkong gaan dit nie oor afskeiding nie, maar oor die beginsel van “een land, twee stelsels” wat eerbiedig word, naamlik die voortbestaan van ’n redelik demokratiese Hongkong met vryheid van spraak en ’n vrye markekonomie binne kommunistiese China. Net soos met die geelbaadjieproteste in Frankryk is die protesbeweging van Hongkong deel van die nuwe verskynsel van die internet-era: vinnig mobiliseerbaar danksy die internet en slimfone, veral deur jongmense gedra, sonder duidelike leiers en daarom ook moeilik onderdrukbaar, maar ook moeilik vatbaar en beheerbaar, wat ook die risiko vir die beweging inhou om teen homself te draai en vinnig stoom te verloor. Dit is ook ’n interne aangeleentheid van Hongkong, wat oor ’n groot mate van outonomie beskik en sy eie parlement en veiligheidsdienste het. Tans word Chinese troepe op Hongkong se grens ontplooi en oefeninge gedoen as waarskuwing aan die betogers om te onthou wie die mag het. ’n Bloedige militêre onderdrukking kan nie uitgesluit word nie, soos met die Tianmenplein in 1989, maar dit is ander tye en China is afhanklik van die wêreldmarkte en ’n goeie internasionale klimaat. Die Chinese regering sal eerder deur middel van propaganda en ondermyning die protesbeweging probeer diskrediteer en die Hongkongse polisie ondersteun om die opstande te onderdruk. Hongkong is anders as die res van China omdat dit vir meer as honderd en vyftig jaar ŉ Britse besitting was en die Britse politieke kultuur die stad en sy mense diep beïnvloed het. Met die onderhandelinge oor die oorgawe aan China in 1997 kon Brittanje outonomie vir sy kolonie beding, wat die stad in talle opsigte anders as die res van China maak: Hongkong het sy eie parlement en regering, sy eie grondwet, self sy eie polisie, grens- en toelatingsbeheer en ’n vryemarkekonomie. Hongkong is wel geen soewereine land en ook geen volwaardige demokrasie nie. China se wette geld gedeeltelik vir Hongkong ook, die uitvoerende gesag word deur China aangewys en die land is ook vir Hongkong se verdediging verantwoordelik en kan in gevalle soos nou militêr inmeng. Daar is gedurig spanning tussen die parlement wat prodemokraties is, en die uitvoerende gesag, wat pro-China is. Juis daarom is die proteste teen die wet oor uitlewering ook so hewig, omdat die vrees bestaan dat Hongkong se mense hul wetlike beskerming verloor en aan kommunistiese willekeur uitgelewer word.