WOORDE WAT WEEG: Daniel Hugo - Takelwerk (2015)
Daniel Hugo - Takelwerk. Human & Rousseau, 2015. ISBN 9780798169257
Ná die publikasie van Hanekraai (2012) by Protea, verskyn Takelwerk by Human & Rousseau, die digter se 14de digbundel. Die digkuns van Daniel Hugo kan ten beste opgesom word as ’n bemoeienis met die woord. Elke woord is goed gekies wat rym en klank betref en in die gedig word elke woord afgeweeg. Die invloed van die digter D.J. Opperman is opmerklik, maar nie steurend nie. Die titel aktiveer immers reeds die klassieke Opperman-gedig “Digter”:
op ’n Ceylon verban
na ’n verlore vaderland
Hugo is ’n vakman. Hiervan getuig die behendige hantering van rym- en klankpatrone. Daar is ook genoeglike woordspel aanwesig en dit doen nooit geforseerd aan nie; die teken van ’n suksesvolle digter.
Hy spreek die liefde en veral godsdiens aan. Die nostalgiese herinnering is daar en alles word verbind aan die tematiek van bome (ingegee deur die voorblad). Siekte, dood (onder meer oor J.C. Kannemeyer) is eweneens bekende Hugo-temas wat ’n sterk outobiografiese element dra. ’n Mens dink onder meer aan die aangrypende lykdig oor sy broer, George.
Die soeke na geluk en vervulling (’n uiting van die carpe diem-gedagte) teenoor die Calvinistiese jeug is ander merkers in hierdie bundel.
Daar is ook humor aanwesig; die digter is immers ’n liefhebber van die speelse vers. Hiervan getuig die gedig oor Tom Gouws, “Sy paaie en sy pyn”:
Tom die Rymer het ’n hemelse Tom-Tom
hy ontwyk al die breë weë brom-brom
en as hy – sowaar - met ompaaie aankom
is die Hekke toe en die Interkom stom
Vir my is die vers “Literatuurgeskiedenis” oor Kannemeyer uiters wrang. Dit word ’n komplekse verslag van ’n verloopte mentorskap, maar ook ’n analise van hoe broos die menslike bestaan is; selfs al was die persoon ’n versamelaar van boeke en optekenaar. Die digter loop in ’n tweedehandse boekwinkel ’n boek uit Kannemeyer se “verstrooide nalatenskap” raak. Só eindig die gedig:
versamelaars van ’n taal se ellende.
Daar is kort haikoeagtige verse soos “Prins Albert”; gedigte met netjiese slotte; kwatryne soos “Karoonagte”:
die peperboom registreer
wat die noordewind komponeer
in die toonaard – ’n mineur –
wat die uil sugtend suggeer
Daar is verder verse oor die grammatika van liefhê en die netjies afgewerkte gedigte is vir die poësieliefhebber ’n plesier om te lees.
’n Sentrale vers in die bundel is ­“Hospitale” (30) met die toespelings op Eugène Marais, waar die dood telkens op verskillende maniere gepersonifieer word. Die digter gee hom dikwels oor aan die “diep en ongerymde dinge”, te wete die transgressiewe en die niepoëtiese soos verwoord in “Klinies”. Hierom waarskynlik ’n gedig soos “Die rymwoord pyn”:
sy kwaste staan in terpentyn
sy organe week in wyn
met sy inspirasie aan die kwyn
word bestaan vir hom venyn
al sy sinne rou geskryn
drink hy die terpentyn
In hierdie bundel is daar nie alleen ’n gesprek met Opperman aanwesig nie, maar waarskynlik ook een met Ina Rousseau en haar Eden-gedig. Hugo het haar gebloemlees en die verskillende boom­gedigte soos “Die eik en die plataan”, “Plataan” en die reeks “Stellenberg se eik” kan as die sterkste in die bundel beskou word.
Dit praat saam met die voorblad, geskoei op ’n foto, wat die takelwerk van ’n liefdesverbintenis voorstel: hoe mense in mekaar íngroei.
Daar is inderdaad versreëls wat kweel en kwetter in hierdie bundel.
Posted by Johann de Lange at 7:46 AM
Labels: 2015, Daniel Hugo, Human en Rousseau, Joan Hambidge, Rapport, Takelwerk