VN se Raamwerkkonvensie oor Klimaatsverandering (UNFCCC)
Konferensies van die partye (COP)
UNFCCC Konferensie van die partye (COP)
UNFCCC 2015: COP 21 in Parys
CO2.Earth 2015: COP 21 in Parys
Die mensdom se reaksie op klimaatsverandering en verwante wêreldwye omgewingsprobleme betrek baie deelnemers en baie soorte deelnemers. En daar is baie onderling verbonde dele aan die antwoord. CO2.Earth deel die dele in agt trappe saam. Die doel is om individue 'n toegangspunt te gee om die wêreldwye skaal van die mensdom se respons te begryp.
Die aanbieding van die stukke as agt stappe dui op 'n stap-vir-stap ry. Sommige volgorde bestaan, maar die werklikheid is nie so eenvoudig nie. Daar is 'n baie herhaling terug en spring voorlê. Jy mag vind dat sommige aspekte van die mensdom se reaksie word vermis. Dit is net 'n eenvoudige beskrywing wat maak dit makliker om die tipes elemente wat make-up reaksie mensdom se verstaan. Die stappe word hieronder gelys.
Aksie is nie genoeg nie. Om nuttig te wees, moet aksies die energie- en hulpbronstelsels in die wêreld help om op kort en lang termyn 'n oorgang na volhoubaarheid te maak. Om te weet wat help en wat nie, leer oor aardstelsels en toestande lei tot 'n stabilisering van CO2 in die atmosfeer. Leer open nuwe perspektiewe en weë vir transformasie. Dit is 'n praktiese en krities belangrike stap wat individue kan neem in reaksie op klimaatsverandering.
Hierdie kort webblad bevat 'n klein aantal idees en konsepte wat gekies is, sodat hulle kan leer om die aardstelsel te leer, CO2 stabilisering en verwante aangeleenthede. Ongeag watter bronne van leer en transformasie u die meeste inspireer, oorweeg dit om 'n doelbewuste besluit te neem om te leer oor stelsels en stabilisering.
In 2010 het BIll Gates 'n TED Talk aangebied, 'Innovating to Zero.' In die praatjie erken hy advies wat hy van wetenskaplikes ontvang het oor die onvermydelike behoefte aan wêreldwye CO2 emissies te daal tot nul. En dit erken die noodsaaklikheid om globale klimaatsverandering te beëindig ten einde humanitêre vooruitgang wat op baie ander terreine gesien word, te bewaar.
Gates se praatjie dui op 'n bepaalde reaksie: 4th generasie kernenergie. Die praatjie is nie gepos word aan hierdie enkele voorskrif te bevorder. Dit is nie om te bevorder tegnologie as 'n selfstandige reaksie op globale omgewingsprobleme. Die doel is om die idee te bevorder dat mense en samelewings die vermoë het om menslike vindingrykheid en innovasie te bevorder om tot nul-emissies te kom. Ongeag u gedagtes oor die voorskrif wat Bill Gates aanbied, beskou sy bespreking as 'n goeie voorbeeld van myixing-doel en innovasie om weë na uitkomstes so moeilik soos 'nul' te ontwikkel CO2 emissies.' Per slot van rekening onthul innovasie baie weë, waaronder paadjies wat vandag ondenkbaar lyk.
Geld praat. Geldsake. Individue en groepe kan beïnvloed verandering deur doelbewuste beleggingsbesluite. Moving geld uit fossielbrandstof infrastruktuur om alternatiewe, koolstof-vrye energie spreek boekdele. Jy kan sê dat dit help spuit wysheid en intelligensie in die mark stelsel. En dit is 'n goeie ding, reg?
Ongeveer 90% van die wêreldwye CO2 emissies kom van verbranding van fossielbrandstowwe. As die mensdom nul moet bereik CO2 uitstoot en 'n toekoms sonder nie-hernubare fossielbrandstowwe skep, is die globale energiestelsel transformasie nodig. Energie-infrastruktuur moet vervang word met infrastruktuur vir hernubare energie.
Stygende CO2 en ander globale omgewing uitdagings behels komplekse aarde en menslike stelsels. Om die uitdagings en effektiewe response te begryp, dit help om te dink in stelsels. Baie skole, onderwysers en hulpbronne beskikbaar is om mense te help terwyl die leer oor stelsels. 'N baie kort, inleidende lys van hulpbronne word hieronder aangebied. Dit is seker om te groei met verloop van tyd.
Universiteit van Oslo Transformasie 2013 Konferensie Video & Verrigtinge
Rome is nie in een dag gebou. Die ontwikkeling van 'n nuwe stelsel neem tyd. Daar is so baie besonderhede, is dit onmoontlik om al die besluite te neem by voorbaat. In hierdie komplekse situasies, 'n duidelike rigting verhoog doeltreffendheid. Definisie van 'n pad in staat stel om 'n gedeelde sin van hoe vooruitgang gemaak. Klimaat reaksie paaie word algemeen bespreek, en baie opsies bestaan.
Die DDPP is 'n gesamentlike inisiatief om te verstaan ​​en aan te toon hoe die individuele lande kan oorgang na 'n lae-koolstof-ekonomie. Dit wys dat die wêreld kan voldoen aan die internasionaal ooreengekome teiken van die beperking van die globale gemiddelde oppervlaktemperatuur minder as 2 ° C. Vermy die drumpel beteken globale netto KHG-vrystellings moet benader nul deur die tweede helfte van die eeu. Dit sal 'n diepgaande transformasie van energie stelsels te neem tussen nou en 2050 deur steil afname in koolstof-intensiteit gedink die ekonomie. Die navorsers noem dit transmortation "diep decarbonization."
Die DDPP publiseer paaie vir die wêreld en 15 lande. Die onderstaande enkele skakel neem jou na die DDPP webwerf en gasheer van publikasies en gereedskap vir die ontwerp van 'n tranformative pad na decarbonization.
Watter omgewingstoestande moet bestaan ​​om die klimaatstelsel van die aarde te stabiliseer? CO2.earth bied 'n paar basiese konsepte vir die verstaan ​​van klimaatstabilisering in 'n aardstelselkonteks. Beskou die skakels hier by Stap 3 as 'n moontlike beginpunt. Dit is ver van omvattend of afgehandel.
"Ons het 'n duideliker prentjie van toekomstige klimaat veranderings op 'n globale skaal as van die plaaslike gevolge wat verband hou met 'n globale verwarming. En ons weet hoekom nie."
Plaaslike data is meer veranderlike en potensieel in stryd met die algehele wêreldwye tendense. Dit kan ons vertel 'n baie, maar globale data kan 'n planeet tendens wat duideliker en meer betroubaar as die plaaslike seine kan wees sein.
Die IPCC gepubliseer 'n 'Algemene vrae' in 2007 wat die veranderinge in atmosferiese stabilisering vir verskillende kweekhuisgasvrye kwantifiseer volgens die persentasie besnoeiings wat in wêreldwye emissies van menslike bronne gemaak is. Die verhouding tussen veranderinge in grootliks op daardie bron gebaseer CO2 emissies en veranderinge in die atmosfeer CO2 word hieronder opgesom.
Om te verstaan ​​waarom die uitlaatgasse in die helfte gesny moet word om atmosferiese stabilisering te bewerkstellig, leer u die lugvloeiselfraksie vir CO2 emissies van menslike bronne. Kyk na die volgende oortjie vir 'n inleiding tot hierdie konsep.
Een daarvan is die vraag of dit nie wil stabilisering te bereik. Die handtekeninge van 195 lande die goedkeuring van die VN se Raamwerkkonvensie oor Klimaatsverandering, Artikel 2 in die besonder, dui daarop dat die mensdom gemaak dat die keuse in die 1990s. Ons instellings gekies om stabilisering te bereik.
GRL 2008 Matthews & Caldeira | Stabiliseer klimaat requrieds naby-nul emissies [pdf]
IPCC. (2014). Klimaatsverandering 2014: Sintese verslag. Bydrae van werkgroepe I, II en III van die verslag vyfde assessering van die Interregeringspaneel oor Klimaatsverandering. (Core Skryf span, RK Pachauri, & LA Meyer Eds.). Genève, Switserland: IPCC. [web + pdf + Chinese + Koreaanse]
Meehl, GA, Stocker, TF, Collins, WD, Friedlingstein, P., Gaye, AT, Gregory, JM,. . . Zhao, Z.-C. (2007). Die globale klimaat projeksies. Algemene vrae 10.3: As die vrystelling van kweekhuisgasse verminder word, hoe vinnig nie hul konsentrasies in die atmosfeer te verminder? In S. Salomo, D. Qin, M. Manning, Z. Chen, M. Marquis, KB Averyt, M. Tignor, & HL Miller (Eds.), Klimaatsverandering 2007: Die Fisiese Wetenskap basis. Bydrae van Working Group I van die Vierde Assessering Verslag van die Interregeringspaneel oor Klimaatsverandering (pp. 824-825). Cambridge, Verenigde Koninkryk en New York, VSA: Cambridge University Press.
Traagheid in die klimaat stelsel beteken dat klimaatsverandering en klimaat impak verandering sal voortgaan vir dekades eeue na bron faktore wat verantwoordelik is vir die veranderinge verwyder. Drie tipes traagheid wat die klimaat stelsel word hieronder voorgestel, saam met die masking effek van aerosols.
Selfs al is die mensdom daartoe verbind om die mens-oorsaak byna uit te skakel CO2 emissies, energie en vervoerinfrastruktuur het lang lewensduur wat aansienlik is CO2 uitstootverpligtinge vir die volgende 50 jaar (Davis et al., 2010). Hierdie infrastruktuur traagheid "kan die belangrikste bydraer lewer tot die totale toekomstige verwarmingsverbintenis" (p. 330).
In 'n hipotetiese voorbeeld waar toekoms CO2 emissies is beperk tot CO2Ondersoek skat dat emissies wat nou bestaan, reken dat die emissies (van 2010 na 2060) 'n stabilisering van die atmosfeer moontlik sal maak CO2 onder 430 ppm en 'n gemiddelde opwarming om ongeveer 1.3 ° C bo die pre-industriële vlakke te bereik. Ter vergelyking, scenario's wat dit toelaat CO2-Mitterende infrastruktuur om uit te brei het gelei tot die verhitting van 2.4 ° C tot 4.6 ° C deur 2100 en atmosferies CO2 van meer as 600 ppm.
Die navorsers merk daarop dat CO2-Inhibeerende infrastruktuur wat in 2010 bestaan ​​het, was nie genoeg om atmosferies te stoot nie CO2 en aardverwarming bo die teiken van 450 ppm CO2 en 2 ° C. Hulle waarsku dat dit die CO2- Daar is nog nie 'n infrastuktuur voortgebring nie wat die wêreld blootstel aan die dreigendste klimaatsimpakte. Die vermyding van hierdie scenario verg buitengewone pogings om alternatiewe te ontwikkel (Davis et al., 2010).
'N Aantal van die klimaat studies gebruik modelle om simulasies wat identifiseer hardloop en kwantifiseer vertraagde klimaatsverandering en impak in hipotetiese stabilisering scenario's. Hierdie studies in staat stel wetenskaplikes om te leer hoe die aarde verwag kan word om te reageer op 'n staking van KHG-vrystellings wat die klimaat stelsel warm, en spuitbussen dat sommige van die GHG verwarming masker. Hulle wys dat die grootste traagheid (vertraag reaksie) is gevind dat die oseane, en dat sommige traagheid gevind globale temperatuur vlakke.
Byvoorbeeld, Meehl en sy mede-navorsers (2006) het 'n hipotetiese scenario waar kweekhuisgasse konsentrasies in 2000 dieselfde vir die volgende jaar 100 gebly. Die meervoudige simulasies hulle geloop het getoon dat "ons reeds verbind tot ° C meer aardverwarming 0.4 deur die jaar 2100 vergelyking met 0.6 ° C waargeneem verwarming besef teen die einde van die twintigste eeu" (p. 2603). Verdere, temperatuur toon tekens van afplatting 100 jaar na atmosferiese GHG vlakke te stabiliseer.
Seevlak toon groter traagheid as globale temperatuur. Seevlak styg het meer as dubbel waargenome toename in die 100 jare voor (1901 om 2000). Deur 2100, die 'Meehl simulasies' wys 'n voortdurende opwaartse neiging.
As die wêreld op 1 Januarie volgende jaar skielik ophou om fossielbrandstowwe te verbrand, is dit atmosferies CO2 sou vinnig stabiliseer. Die temperatuur en seevlak sou egter steeds styg lank daarna. Wetenskaplikes noem hierdie vertraagde stabilisering van temperatuur en ander klimaatsimpakte as 'klimaatverbintenis'.
was sterk negatief oor 'n volgehoue ​​tydperk. Sien IPCC AR5, Ch 12, p. 1033.
Gillett, NP, Arora, VK, Zickfeld, K., Marshall, SJ, & Merryfield, WJ (2011). Deurlopende klimaatsverandering aanleiding van 'n volledige beëindiging van die koolstofdioksied emissies. Nature Geoscience, 4 (2), 83-87. doi: 10.1038 / ngeo1047
Mensdom het 'n uiteindelike doel om sy reaksie op klimaatsverandering te lei. Die Verenigde Nasies se Raamwerkkonvensie oor Klimaatsverandering in werking getree het op Maart 21, 1994 (UNFCCC). Die 195 lande wat die UNFCCC bekragtig partye by die Konvensie. Deur die bekragtiging van die UNFCCC, hulle mekaar aangeneem 'n uiteindelike doelwit wat in artikel 2 uiteengesit word:
Die uiteindelike doel van hierdie Konvensie en enige verwante regsinstrumente dat die konferensie van die partye mag neem is om te bereik, In ooreenstemming met die toepaslike bepalings van die Konvensie, stabilisering van kweekhuisgasse konsentrasies in die atmosfeer op 'n vlak wat gevaarlik antropogeniese inmenging met die klimaat stelsel sal verhoed. So 'n vlak bereik moet word binne 'n tyd-raam voldoende te laat ekosisteme om natuurlik te pas by klimaatsverandering, om te verseker dat voedselproduksie nie bedreig word nie en om ekonomiese ontwikkeling in staat stel om voort te gaan in 'n volhoubare wyse.
Die wêreld het 'n uiteindelike doel nie, maar is dit duidelik wat nodig is? Die eenvoudige gevolgtrekking is dat 195 lande het ooreengekom om die konsentrasie van kweekhuisgasse te stabiliseer op 'n sekere punt. Maar wat is gevaarlik inmenging met die klimaat stelsel?
Die Internasionale Paneel oor Klimaatsverandering aangespreek hierdie vraag in 2007 wanneer dit gepubliseer sy 4th Evalueringsverslag. Hulle kyk na die bevindinge van groepe kundige wat uppper grense van risiko op globale gemiddelde temperatuur van tussen 1ºC en 2ºC en greehouse gas konsentrasies so hoog as 550 dele per miljoen CO asssociate2-equivalent. Die IPCC se AR4 fokus op die sleutel kwesbaarhede wat verband hou met Artikel 2: biologiese sisteme, sosiale stelsels, geofisiese stelsels, uiterste gebeure en plaaslike stelsels. Die IPCC artikel, Wat is gevaarlik inmenging met die klimaat stelsel?, Bespreek die compleixities van hierdie vraag in meer detail.
Sedert 2007 het sommige wetenskaplikes 350 geïdentifiseer ppm CO2 as 'n boonste grens, hoewel verhoogde stralingsdwinging van 1 watt per vierkante meter van die aarde meer omvattend is omdat dit ander kweekhuisgasse en alle ander faktore wat deur die mens veroorsaak word, insluit (Hansen et al., 2008; Rockström et al., 2009; Steffen et al., 2015).
Bron VN Photo | Michos Tzavaros
Die 1992 Verenigde Nasies se Konferensie oor die Omgewing en Ontwikkeling (UNCED) - algemeen bekend as die Aardeberaad - "was 'n waterskeiding in die geskiedenis van internasionale onderhandelinge, lê, soos dit gedoen het, het die grondslag gelê vir 'n nuwe globale vennootskap om volhoubare bereik ontwikkeling vir al die wêreld se mense "(Cicin-Sain, 1996, p. 123). Die konferensie het gelei tot vyf groot ooreenkomste:
Hierdie ooreenkomste uiteengesit 'n visie vir 'n meer volhoubare en billike globale samelewing. Hulle het ook in die rigting van 'n padkaart vir die kry daar. Dit is, gekombineer hulle wetlike verpligtinge vir die nasies in die twee konvensies met 'n verskeidenheid van soft law beginsels, riglyne en voorskrifte nasie-state en ander lei op 'n wye verskeidenheid van die omgewing en ontwikkeling kwessies.
In die dekades sedert die 1992 Aardeberaad in Rio de Janerio, opvolgaksies en ooreenkoms gewissel. As ons kyk na die huidige landskap en toekomstige optrede, kan dit nuttig wees om vroeër perspektiewe en kontekste wat gelei het tot meganismes soos die VN se Raamwerkkonvensie oor Klimaatsverandering oorweeg. Dit is hy is binne hierdie groter konteks dat lande het die uiteindelike doel verwoord in artikel 2 van die UNFCCC.
"As jy nie weet hoe om dit op te los nie, stop asseblief breek nie!"
Op September 25, 2015, 193 lidlande van die Verenigde Nasies eenparig die nuwe Sustainabe Ontwikkeling Agenda (2030 Agenda) aangeneem. In sy kern, hierdie nuwe ooreenkoms 17 volhoubare ontwikkeling doelwitte.
SDG 'Goal 13' leen ondersteuning vir werk wat onderneem deur die UNFCCC deur in te stem SDG13 sit die volgende teikens "dringende stappe doen om klimaatsverandering en die impak daarvan te bekamp *.":
13.1 Versterk veerkragtigheid en aanpassingsvermoë gevare klimaat verwante en natuurrampe in alle lande
13.2 klimaatsverandering maatreëls Integreer in die nasionale beleid, strategieë en beplanning
13.3 Verbeter opvoeding, bewusmaking en menslike en institusionele kapasiteit oor klimaatsverandering versagting, aanpassing, impak vermindering en vroeë waarskuwing
13.a Implementeer die verbintenis wat deur ontwikkelde land partye tot die Verenigde Nasies se Raamwerkkonvensie oor Klimaatsverandering om 'n doel mobiliseer gesamentlik $ 100 miljard jaarliks ​​deur 2020 uit alle bronne om die behoeftes van die ontwikkelende lande aan te spreek in die konteks van betekenisvolle versagtende aksies en deursigtigheid op die implementering en ten volle in bedryf die Groen Climate Fonds deur sy kapitalisasie so gou as moontlik
13.b meganismes Bevorder vir die verhoging van kapasiteit vir effektiewe klimaatsverandering verband beplanning en bestuur van die minste ontwikkel lande en klein eilandjies as ontwikkelende state, insluitend die fokus op vroue, die jeug en plaaslike en gemarginaliseerde gemeenskappe
Planetêre grense navorsing sluit kweekhuisgasse konsentrasies en hul temperatuur effekte. En dit voeg 8 ander grense om 'n meer holistiese stel voorgestel omgewing merkers aan te bied vir die mensdom om te ontwikkel binne of risiko rampspoedige gevolge en irriversible omgewing verandering wat nadelig vir menslike ontwikkeling kan wees.
Dit is 'n navorsingsraamwerk, nie 'n beleidsraamwerk wat deur die VN se lidlande aanvaar. Die gebruik van hierdie raamwerk impliseer 'n objektiewe dat menslike aktiwiteite te verminder druk op die aarde stelsel in orde vir menslike ontwikkeling volhoubaar moet wees op die planeet vlak vir die lang termyn.
Navorsers erken dat jarelange onsekerheid bestaan ​​vir die kwantifisering grense en die identifisering van die implact een oortree grens op ander aarde stelsel grense. Die navorsing appraoch is omsigtigheidsaankondiging in sy metodes en bied vooraf waarskuwings waar menslike druk sit menslike ontwikkeling in gevaar.
Wetenskaplikes het die "planeet grense" konsep as 'n navorsingsraamwerk te help identifiseer en te kwantifiseer 'n veilige sone of bediening ruimte waarin die mensdom kan floreer vir geslag na geslag. Johan Rockström en ander vooraanstaande akademici (2009) die eerste keer voorgestel nege styf-verweef biofisiese drempels wat, as gekruis, "kon sien menslike aktiwiteite stoot die aarde stelsel buite die stabiele omgewing toestand van die Holoseen, met gevolge wat nadelig of selfs katastrofiese vir groot is dele van die wêreld "(p. 472). Tentatief, het voorgestel dat hulle gekwantifiseer merkers vir sewe van die grense as "die beste eerste raai."
Vir een van die grense, klimaatsverandering, stel hulle 'n alternatief vir die 2 ° C armleuning benadering en grense consisent stel met 'n vroeëre bevinding deur James Hansen en kollegas (2008). Dit is, hulle stel, atmosferiese CO2 konsentrasies behoort nie meer as 350 dele per miljoen en stralingsforsering moet nie meer as 1 watt per vierkante meter bo die pre-industriële vlakke (in 1750). Hulle waarsku dat die meeste klimaat modelle nie langtermyn-terugvoer prosesse wat temperature veel hoër as geprojekteer kan stoot (dws om 6 ° C waar 3 ° C is geprojekteer). "Dit," het hulle geskryf, "sal die eological lewe ondersteuning stelsels wat in die laat Kwaternêre omgewing ad ontwikkel dreig sou die lewensvatbaarheid van kontemporêre menslike samelewings erg daag" (Rockström et al., 2009, p. 473).
Deur voor te stel nege grense, die raamwerk bied 'n meer omvattende perspektief vir die leer oor en reageer op globale omgewing uitdagings. Die 2009 papier erken anders as koolstof kweekhuisgasse deur voor te stel 'stralingsforsering' as 'n gekwantifiseerde drumpel - 'n mate beïnvloed deur al kweekhuisgasse.
Opvallend verbreed dit die perspektief om kritieke omgewingsdrempel in te sluit wat direk verband hou met die globale koolstofsiklus (atmosferiese CO2 en versuring van die oseaan) en dié wat minder oorvleuel. Vir laasgenoemde tipe drempels, is voorbeelde stikstof- en fosfor-siklusse wat deur die landbou beïnvloed is, ongekende snelheid van uitsterwing, veranderinge in die gebruik van varswater en die opeenhoping van aanhoudende chemiese besoedeling.
In 2015, Will Steffen en baie van die oorspronklike navorsers (2015) 'n werk na die planeet grense raamwerk gepubliseer. Die update gereageer insette van relevante wetenskaplike gemeenskappe en algemene wetenskaplike vooruitgang. Hulle het 'n twee-vlak benadering dat die signficance van besondere grense identifiseer. Dit is, klimaatsverandering en biosfeer integriteit is geïdentifiseer as die "twee kern grense ... elkeen het die potensiaal op sy eie na die aarde te dryf in 'n nuwe staat moet hulle aansienlik en aanhoudend oortree" (p. 1) .
Die navorsers het gereageer op opgehoopte getuienis wat die 'sone van onsekerheid' verklein het CO2 as 'n merker vir klimaatsverandering. As gevolg hiervan het hulle die omvang vir atmosfeer verminder CO2 vanaf 350-550 ppm na 350-450 ppm. Hulle het die onsekerheidsreeks behou vir stralingsdwinging van tussen + 1.0 en + 1.5 W / m2En daarop gewys dat stralingsforsering was + 2.3 W / m2 in 2011 relatief tot 1750.
Planetêre grense navorsing reageer op 'n gemeenskaplike aanname dat (p. 7) "wêreld ontwikkeling binne die biofisiese perke van 'n stabiele aarde stelsel altyd 'n noodsaaklikheid is." Die navorsers beweer om 'n voorkomende benadering wat onsekerheid in ag neem en "laat ook die samelewing tyd om vroeë waarskuwingstekens dat dit 'n drumpel en gevolglike skielike of riskky verandering kan nader om te reageer" (p. 2) neem. Klem word geplaas op die behoefte om rekening vir traagheid van stadige aarde stelsel prosesse, byvoorbeeld, in die klimaat.
Hansen, J., Kharecha, P., Sato, M., Masson-Delmotte, V., Ackerman, F., Beer Ling, DJ. . . Parmesan, C. (2013). Beoordeling van "gevaarlike klimaatsverandering": Vereiste vermindering van koolstofvrystellings om jong mense, toekomstige geslagte en die natuur te beskerm. PLoS One, 8 (12), 1-26. [skakel]
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, A., Chapin, FS, Lambin, EF. . . Foley, JA (2009). 'N Veilige bediening ruimte vir die mensdom. Natuur, 461 (7263), 472-475. [skakel via NASA Goddard]
Steffen, W., Richardson, K., Rockström, J., Cornell, SE, Fetzer, I., Bennett, EM,. . . SORLIN, S. (2015). Planetêre grense: Rigtinggewende menslike ontwikkeling op 'n veranderende wêreld. Wetenskap. doi: 10.1126 / science.1259855 [aankoop]