'Ons moet ons weer verbeel ons kan saamstaan' | Netwerk24
Deur Nelis Janse van Rensburg 31 Maart 2017 11:02
Ons het nou weer nuwe verbeelding nodig, ’n groot verbeelding, soos toe mense in 1994 amper mal gedink het ons kan dit saam laat werk, skryf Nelis Janse van Rensburg.
Nelis Janse van RensburgFoto: Nelius Rademan
In 1994 is ons verbeelding aangegryp deur die moontlikhede van ’n nasie wat in vrede kan saamleef. Toe skryf ons ’n Grondwet. ’n Vriend van my – diep uit die “struggle-gemeenskap” – het pas ’n doktorale tesis geskyf oor die vraag wat ’n Grondwet laat werk. Hy vertel Grondwet beteken eintlik “om saam te staan”. Die Grondwet verklaar dus: “Ons staan saam op hierdie gronde.”
Ek en my vriend kom uit heeltemal verskillende agtergronde. Ons behoort eintlik nie veel vir mekaar te sê te hê nie. Maar ons het ons begin verbeel dat ons tog die saamstaan-ding moet kan doen. Toe toets ons dit in ’n indringende gesprek. Ons het goed na mekaar geluister en algaande mekaar se menslikheid ontdek, ten spyte van die vermeende diep verskille. Ons het ontdek ons deel dieselfde vrese en drome. En toe dat ons voorkeure en voorliefdes ook in talle gevalle verbasend ooreenstem. En ons ontdek ook dat ons gedeelde drome vir ons kinders en hul vooruitgang is. En ons ontdek dat ons dit graag vir mekaar moontlik wil maak om saam op die grondjie van ons nasionale Grondwet te staan. Hoekom?
Die ongeluk is dat baie mense uitgesluit voel van die nasionale gronde vir saamstaan. Hulle het nie werk nie. Hulle het nie geleenthede om deel van die hoofstroom-ekonomie te word nie. Hulle het nie toegang tot goeie skole en universiteite nie. Hulle het ook nie toegang tot grond of eiendom nie. Hulle het baie min kapasiteit om vir hulself te beding.
Ons moet op die grond gaan staan van Sy deernis vir randfigure en verstotenes.
Dit alles laat hulle ten diepste voel dat hul menslikheid geminag word. Dit maak hulle seer. Dis soos hulle dit sien. Hulle vind dit gevolglik baie moeilik om die saamstaan-ding te beoefen. Vir hulle is diegene wat op die saamstaangrondjie tuisvoel, die rykes en die suksesvolles en die geleerdes en die maghebbers.
Hulle skaar hulle by elke #MustFall-veldtog. Hulle laat alle simbole brand en val, wat dui op hul uitsluiting. Hulle is seergemaak en kwaad, baie seer en baie kwaad.
My vriend sê ons staan op ’n kruispad. Hy het nog nooit gesien dat mense so kwaad is nie. Dit maak hom baie bang. Hulle is lankal nie net meer kwaad vir die wit mense nie. Hulle is ook kwaad vir die regering wat baie mooi woorde het oor hul menslikheid terwyl die vermorsing van geld deur wanbesteding en korrupsie voortduur. Elke berig hieroor versterk hul gevoel van minagting en vernedering, en vuur hul woede aan. So sê my vriend wie se menslikheid ek ontdek het.
Ek dink ons het nou weer nuwe verbeelding nodig, ’n groot verbeelding, soos toe mense in 1994 amper mal gedink het dat ons dit saam kan maak. Ons, die gelowiges van Suid-Afrika, moet ons verbeel, groot verbeel, ons kan die land gesond maak.
Ons moet nou inisiatief neem en die gemeenskaplike gronde van ons geloof as ruimte benut om mekaar se menslikheid te ontdek. Ons moet so luister dat mense wat kwaad is, nuwe ervarings kan kry van respek en deernis. Ons verbeelding moet vrye teuels kry sodat ons in elke stad en dorp die onwaarskynlikste mense byeen sal kry om na mekaar te luister. Ons moet die seerkry en die woede uithoor. Ons moet die gemeenskaplike grond betrek van God se genade en vryspraak, van sy onvoorwaardelike liefde en insig in menslike pyn.
Ons moet op die grond gaan staan van Sy deernis vir randfigure en verstotenes. Sê nou maar net ons doen dit en ons ontdek mekaar se menslikheid – sal ons nie dan ook die grond van die nasionale Grondwet saam kan betrek en as ’n nasie in vrede kan saamleef nie?
Ons het inderdaad meer as ’n Grondwet nodig. Ons kort die Drywer van versoening en vrede om ons te laat gesigte sien en drome droom van ’n nuwe wêreld vol liefde en goedheid.
* Janse van Rensburg is die voorsitter van die moderamen van die NG Kerk.
Dit was die jaar van die groot ‘néé’