Dié sogenaamde Kneg van God het in detail “gesien” waarlangs die Sishen-Saldanha-treinspoor sou loop, tot op die presiese plek waar dit die Soutrivier gaan kruis. En hy’ t glo ook vir ’n vrou gesê sy gaan die trein hoor, maar hom nie sien nie. En jou wrintiewaar – toe daardie trokke járe na sy dood in 1976 begin verby rammel, het die ou tannie hulle hoor aankom, maar sy was al blind.
Le Fleur het ander dinge ook in die toekoms gesien, soos dat die Britse koningsgesin na die Beacon Isle-hotel by Plet gaan vlug, en dat daar ’n dag vir Kaapstad gaan aanbreek wanneer “die perde stangdiep in die bloed loop”. Die tyd sal seker leer... maar in die Sishen- Saldanha-trein se geval kan ons sê: Die Kneg was reg.
“Wil jy saamry?” sal ’n boer jou iewers vra, en dan moet jy nie twee keer dink nie. Agterop ’n boer se bakkie begin alles sin maak. Jy vang ’n bietjie son en stof, begin die plaas rondom jou te ruik en proe. Aan jou voete is ’n opgewonde hond, tong uit en baldadig.
In ’n stadium wys die boer met ’n bruingebrande arm by die venster uit na iets, en jy leun vooroor om te vang wat gesê word deur die oop ruit. Jy knik en kyk, en begin iets verstaan oor hoe die droogte knel, hoe ’n dier lyk wat swaarkry.
Die N7 is die hoofpad wat snel deur die streke waarlangs ons getoer het. Hoewel jy mooi dinge padlangs sien op dié roete, lê die stories dieper in, kantlyn toe, agterpaaie om. Dit het so gebeur dat ons op die regte dag op die regte tyd die Gamoeppad vat.
As jy van Kamieskroon se kant af ry, lei hierdie droom van ’n agterpad jou eers na ’n kokerboomwoud waarvan die individue lyk soos ’n talmende woestynvolk, trekkend op pad na wie weet waar.
Plaaswerkers soos Kannetjie Beukes en Nigel Johnson van die plaas Mesklip kom help noodvoer laai. Ons gesels met van die Boesmanlanders, en die mense het trane in hulle oë, later ons ook. Dis ’n wonderwerk, dit weet jy sommer. En so help mense mekaar in die geheim – sonder trompetgeskal – net omdat hulle vir mekaar omgee.
Die weerkaatsende wit klip maak die grondtemperatuur ’n titsel draagliker, en wanneer mis of ’n bietjie dou die Richtersveld snags kom verkwik, vorm druppeltjies op die kwartsiet (wat vinniger afkoel as die donkerder klip) wat dan op die dankbare halfmens se wortelstelsel afloop. Byna so slim soos ons, dié eeue oue halfmense.
Wie het nog nie jaloers op die strand gestaan en kyk hoe gly ’n branderplankryer skynbaar moeiteloos teen die gladde krul van die see langs nie?
By Elandsbaai het ons ’n surf-les gekry by Gigs Celliers, en hoewel ons meestal ’n uur lank soos geblinddoekte sakke Sandveld-aartappels in die vlak water neergepletter het, kon ons – net vir ’n kwart- sekonde – ook so cool, so vrý, voel soos ’n regte surfer!
Hoeveel keer het jy al met die N7 langs oor die Knersvlakte gery, die vaal laagte betrag en gedink: Hier groei die bôggherol wragtig kniehoogte. Dis ten dele waar – g’n rankerige boskasie aard hier nie, maar grondlangs groei hier báie.
Gaan stap ’n draai saam met ’n kenner soos Christine Wiese van die plaas Quaggaskop en sy wys hulle vir jou uit: bobbejaanvingers, krapogies, knopies, bababoudjies... hierdie vetplantjies is net so ougat soos hulle name, en elkeen op sy manier ’n droogtespesialis: Party vorm skilletjies sodat hulle nie uitdroog nie, ander verkleur van groen na rooi om minder te fotosinteer en sodoende hulle kossies en energie te spaar, sommige bewaar hulle sade toegevou in harde hulse totdat daar eendag weer ’n spoegie reën val, en van hulle gooi sommer self ’n sytak af wat nie regtig nodig is nie!
Visvang is die Weskus se hart en siel, maar as bedryf kry dit swaar, en daarmee saam die gemeenskappe wat op visvang gebou is. Tog is visvang vir die mense van dorpe soos Paternoster, St. Helenabaai, Velddrif, Laaiplek, Doringbaai en Papendorp steeds ’n manier – soms die enigste – om kos op die tafel te sit.
By Papendorp het ons saam met vissers ’n entjie uitgeroei op die Olifantsrivier waar hulle elke dag nette gooi vir harders. By Bessel Afrika, Oubaas Gertse, Vernon Cloete en Patrick Don het ons geleer dat visvang ook ’n manier is om jou rug te draai op die donkerder kant van die lewe, soos die versoeking wat misdaad vir mense in baie arm gemeenskappe is.
Dít het tannie Alida Lochner van Vredenburg ons geleer. Alida was nie altyd ’n “tannie” nie; in haar jong dae was sy ’n rabbedoe van Wallekraal (’n plaasgemeenskap naby Hondeklipbaai) wat boomgeklim het wanneer sy eintlik moes leer sokkies stop.
En al het haar jare intussen aangestap, vonkel haar oë steeds ondeund en vol lewenslus. Tannie Alida se geheim vir ’n lekker lewe is inderdaad om jou minder opstêrs te hou: Maak jou hare los, wees ’n bietjie laf, spot met jouself – jy lewe net een keer en niemand gaan die lewe vír jou opwindend maak nie. Ons het dié wysheid ter harte geneem en besef dat die meeste Weskussers dit ook glo.
En of jy nou elke maand ’n diamant uithaal of jou ganse boerdery aan die droogte verloor het, jy is nog steeds my medemens – jou bankbalans traak my niks. Wat eerder tel, is of jy vanaand saam met my om ’n vuur kom kuier en uit jou maag kan lag.
Die lewe is ook maar ’n sirkus, en in ’n sirkus is daar vir net een ou plek om die sweep te klap. Maar wie word onthou lank nadat die sirkus die dorp verlaat het? Die sirkusbaas? Nee, die hansworse.
Suid-Afrika se dorpe en stede raak al voller, maar dele van die Weskus bied nog ontvlugting vir dié wat op soek is na rus en vrede. Kleinzee, byvoorbeeld, het sy ontstaan te danke aan die diamantbedryf, maar word nou ’n gewilde aftreedorp.
Langs die Weskus kan jy ook geheel en al oor begin, jou verlede iewers oos van die N7 agterlaat om hier waar die Atlantiese Oseaan lyne trek teen die sand jou lewe se toermeter weer op nul te kom stel. Op Hondeklipbaai het die kunstenaars Deon “Villain” Venter en Madeleine Baumgarten hulle harte vir ons oopgemaak.