Haai-aktiwiteit by Plett ondersoekGrootwithaai (Foto: Terry Goss via Wikimedia Commons) Die Bitou-munisipaliteit in Plettenbergbaai het ’n studie van stapel gestuur om vas te stel of die haai-aktiwiteit in die omgewing verhoog het en watter maatreëls ingestel kan word om nóg haai-aanvalle te verhoed. Volgens Andile Namntu, woordvoerder van die munisipaliteit, wil hulle met die studie ook die gedrag van die haaie probeer begryp en faktore ondersoek wat tot haai-aanvalle bydra. Twee grootwithaai-aanvalle is die afgelope drie maande in Plettenbergbaai aangemeld, met die mees onlangse aanval Sondag naby die Sentraalstrand, wat die lewe van die Kaapse vrou Kimon Bisogno (39) geëis het. Bruce Wolov van Johannesburg het einde Junie gesterf nadat hy by die Sanctuary-strand aan Robberg se kant deur ’n haai aangeval is. Verhoogde haai-aktiwiteit dié tyd van die jaar aan die Suidkus is nie ’n ongewone verskynsel nie, maar twee haai-aanvalle so kort ná mekaar is nie algemeen nie, sê kenners. Bruce Noble, een van die stigterslede van die Plett White Shark Research Project, wat ook ’n plaaslike haainavorser is, sê haai-aktiwiteit is tussen April en September op sy hoogste omdat hierdie diere dan hul natuurlike prooi, onder andere robbe en vis, langs die kus vang. Die haaie word ook meer gereeld tydens die verandering van seisoene gewaar – soos die seisoen wat nou van lente na somer verander. “Dit is omdat kos naby die kus beskikbaar is vir hulle om te vang. Die haaie beweeg daar waar hulle kos is,” sê Noble. Volgens Noble is ’n haai-aanval egter ’n ongewone verskynsel en is dit kommerwekkend dat daar reeds twee in ’n baie kort tydperk by Plettenbergbaai plaasgevind het. “Dit is wel moeilik om ŉ rede vir die toename in aanvalle te gee omdat die natuur soms onvoorspelbaar is.” Volgens statistiek van die Florida Museum, sterf daar jaarliks gemiddeld tussen ses tot agt mense wêreldwyd in ’n haai-aanval. Die afgelope jaar is 73 aanvalle aangemeld, waarin nege mense gesterf het. In altesaam 39 van die 73 aanvalle, het die mens op een of ander manier interaksie met ’n haai uitgelok. “Die meeste van die haaie hou geen bedreiging vir mense in nie en sal nie sommer ’n mens opeet nie, maar net byt, wat ernstige beserings of selfs die dood kan veroorsaak. Die mens vorm ook nie deel van ’n haai se dieet nie – wat bestaan uit kosse met ’n hoër vetinhoud, soos die vleis van ’n rob of vis,” sê Noble. “Soms kan die haai ’n mens se identiteit met dié van ’n ander prooi verwar, sonder om werklik te weet wat voor hom is. ’n Groot aantal byte vind plaas wanneer water troebel is, wat kan aandui dat faktore soos swak sigbaarheid of die geraas van hoë branders dit moeiliker maak om prooi van nie-prooi te onderskei. Boonop kan haaie mense in sommige gevalle as kompetisie beskou, veral wanneer vis en ander prooi naby is.” Noble weet van sowat vyf grootwithaaie wat sedert 2004 jaarliks tussen April en September langs die kus van Plettenbergbaai gewaar is. Data oor of daar vanjaar ’n toename in die aantal haaie langs die kus van Plettenbergbaai kan wees, is nog nie beskikbaar nie. Hy sê indien daar wel ’n toename is, kan dit dalk toegeskryf word aan grootwithaaie wat van Mosselbaai af na Plettenbergbaai oorgeswem het weens orkawalvisse wat hierdie haaie aangeval het. “Tussen 20 tot 30 grootwithaaie het in Mei van Mosselbaai gevlug en ná 51 dae weer teruggekeer. Daar was einde Julie weer aanvalle wat veroorsaak het dat die grootwithaaie spore maak. Ons kan dit nog nie bevestig nie, maar dit kan wees dat van hierdie haaie nie teruggekeer het na Mosselbaai nie en hulself iewers anders gaan tuismaak het.” Die munisipaliteit se beoogde studie is onlangs goedgekeur en ’n haaikomitee is gestig om saam met ervare personeel van die private sektor te werk om die nodige navorsing vir die studie te doen. Namntu sê daar is ook reeds haaigroepe wat sedert die laaste aanval onverpoos werk om die risiko van nog ’n aanval te verhoed en strandgangers veilig te hou. Van die maatreëls wat tot dusver ingestel is om verdere aanvalle te bekamp, sluit in die ontplooiing van meer lewensredders en oprig van waarskuwingsborde op die strande. Die haai-opsporingsprogram, wat gebruik word om haaie in die gebied deur middel van ŉ hommeltuig te kontroleer, word ook bevorder en die munisipaliteit oorweeg die gebruik van nette om die haaie weg te keer.