Beteken dit dat kultuur en politiek niks vir mekaar te sê het nie? Te midde van ’n ekonomiese depressie en ’n verwoestende droogte, beskryf Van der Merwe Afrikaanse kultuur as “die hoogste intellektuele bate” van ’n volk. Vir Van der Merwe het die kultuurwêreld die verantwoordelikheid om meta-politieke idees te ontwikkel en die kulturele kapitaal daarvan eietyds te ontsluit. Om dié rede definieer hy Afrikaners se kultuurstryd as “’n stryd om homself te wees en sy eie selfstandigheid te handhaaf.” Die grootste taak van die FAK was vir hom om Afrikaners van alle politieke partye in die gemeenskaplike kultuurstrewe te verenig met die oortuiging dat die gemeenskaplike kulturele denkraamwerk mettertyd ook sy weg na die staatslewe sou vind.
Kultuurorganisasies moet ’n veilige ruimte bied vir vrye toekomsgerigte denke en debatte. Van der Merwe beskryf die ruimte as die Afrikaner se “geestelike vryheid”. Hennie Aucamp sluit by die gedagte aan as hy skryf: “In krisistye is kultuur geen luukse nie, maar die hoogste vorm van selfbehoud. Kultuur staan vir interne orde en interne orde is die fondament vir alle beskawing.” Deur middel van die interne orde wat ’n ryk kultuurlewe bring, word stabiliteit en kontinuïteit tussen hede, verlede en toekoms geskep. Deur Afrikaanse musiek, letterkunde, poësie, kuns en ander vorme van kulturele uitlewing, neem kultuurorganisasies Afrikaners se “geestelike vryheid” en “interne orde” in beskerming en ontwikkel dit verder. ’n Lewenskragtige kultuurlewe was vir Van der Merwe “meer werd as vryheid en politieke onafhanklikheid”, omdat Afrikaners staatkundig en ekonomies vry kan wees, “maar in sy siel onderdanig en verkneg”. Politiese vryheid sonder geestelike vryheid het geen waarde nie. Kultuur gee aan Afrikaners die noodsaaklike “geestelike of kulturele kapitaal” waarmee hulle in krisistye kan woeker om hul ideale en strewes aan die volgende geslag oor te dra. Hy waarsku dat indien die partypolitiek ’n houvas op die kultuurlewe kry, sal Afrikaners se “geestelike vryheid” kort voor lank verstik deur twis en verdeeldheid, en sal die kultuur sy inherente vermoë verloor om rigtinggewende ideële leiding aan Afrikaners te bied.
Na die politieke oorgang van 1994 het Afrikanerkultuur homself langsamerhand losgewikkel van die versmorende omhelsing van die partypolitieke establishment. Dit is makliker gemaak deur die verdwyning van die Nasionale en Konserwatiewe Party van die Suid-Afrikaanse politieke toneel. Afrikanerkultuurorganisasies wat die groot getalle platval oorleef het, het stadig maar seker hul kultuurvoete in ’n nuwe Suid-Afrika gevind.