Om jou kinders vir Afrika groot te maak’n Tyd gelede het ek ’n boek gelees met die sonderlinge titel, “My hart wil Afrika”, deur Tienie Swanepoel. Sonderling, omdat dit klink of iets skort. Hoe kan ’n mens se hart nou “wil Afrika” ? Willie Spies en spruite Jou hart kan wel klop. Dit kan gaan staan. Dit kan liefhê. Maar “Afrika” – dis vreemd. Waarskynlik net so vreemd as om te besluit jy wil jou kinders vir Afrika grootmaak. Ek het al dikwels gehoor mense sê die of daardie persoon maak sy kinders vir die verderf groot – of vir die tronk. Vir baie beteken die woord Afrika soveel negatiewe dinge – donkerte, korrupsie, geweld en hongersnood. Maar mense wat die land verlaat het, vergeet van die korrupsie en die geweld. Al wat wat bly brand is die gemis van die veld, die son, die wild, die braaivleis, die kuier, die grappies en wat nog als. Dis asof Afrika ’n gesplete siel het – mens verpes die donker kant van daardie siel – maar die ligkant kyk jy dikwels mis totdat jy dit nie meer het nie. My skoonouers woon die afgelope sewe jaar in Engeland. Danksy hulle verblyf daar, het Engeland so elke drie jaar vir die Spiese ‘n Junie-vakansie bestemming geword. Na die derde besoek was ons egter geskok om te hoor hoe Engeland vir ons kinders die metafoor van vakansie, skoonheid en ’n goeie lewe geword het. Na ’n kort werksbesoek aan Zimbabwe verlede jaar het ek en my vrou besluit: Van nou af gaan ons kinders die ligkant van Afrika leer ken. Ons gaan ons kinders vir Afrika grootmaak. Op 4 Julie vanjaar het die planne realiteit geword. Met ons Volkswagen Caddy, die Ventertjie met daktent en al het ons die N1 noord aangedurf – op pad na ons nuwe groot trek. Hier in Suid-Afrika is ons nog nie werklik in Afrika nie – dis eers as jy by Louis Trichardt verby is en nogal heel simbolies deur die Hendrik Verwoerd-tonnels ry wat jy besef jy is nou in Afrika. “Dis darem vreemd dat die Liewe Vader alles in Afrika so onderstebo gemaak het”, sê my vrou. “Selfs die bome groei onderstebo”, terwyl sy ’n foto van die soveelste Kremetart neem. Ons kom by die grenspos met sy massas mense in toue. Sy skedonk-karre met sleepwaens wat so hoog gepak is dat mens wonder hoe hulle deur die Verwoerdtonnels gekom het. Na drie ure is ons deur. Die eerste besoek is aan ’n boer wat van sy plaas verjaag is – sy een huiswerker moet nog die Vrydag in die hof verskyn – omdat hy sy werkgewer se kant gekies het en nie die oorlogsveterane bygestaan het om die plaas te gryp nie. “They think I am an old man, but they are wrong. This man has a big heart. I will not be moved”, sê hy met ’n sprankel in die oog wanneer hy vertel van die oorlogsveterane se intimidasietegnieke. In daardie boer en sy lojale huiswerker se bestaan sien ek weer iets van die ligkant van Afrika: gelowige, bedagsame en lojale mense wat hulle nie laat beweeg deur die donker kant van hulle kontinent en sy gewaande leiers nie. Op ’n klein lappie grond wat hy oor gehad het, het die boer weer in ’n kort tyd ’n lushof geskep. Hy het as’t ware die donker met lig verdryf. Toe ons dae later die 80 km sinkplaatpad vol klippe en slaggate getrotseer het en ons daktentjie so 150 meter van die Zambezirivier staan gemaak het, was dit weereens die ligkant van Afrika wat ons begroet. Dis amper asof die hiënas wat saans rondom jou vuurmaakplek kom aas vir oorskiet, die seekoeie wat die wêreld vol is en die olifante wat ongestoord reg langs jou tent verbydrentel , nie weet dat die mens die natuurlike vyand van alle wild is nie. Toe ons dogtertjies na drie dae sonder badwater vir die eerste keer weer gaan stort sê ons jongste dogtertjie “Mamma, ons bad heeltemal te veel by die huis”. Enkele dae later vertrek ons huisboot oor die wye blou horison van die Kariba – Afrika se grootste dam – na ons eerste vasmeerplek. “Pappa, ek dink ons is nou in droomland”, sê ons negejarige dogtertjie kort nadat sy haar eerste Kurper uit die oorvloed van die Kariba se varswatervisbronne gevang het. Op pad terug moet ek ’n band vervang – die lae profiel bande van my Volkswagen Caddy was nie opgewasse teen die sinkplaatpad van Manna Pools nie. Ek betaal 120 Amerikaanse Dollar vir die band wat ingevoer is uit China (soos meeste van die masjinerie en konstruksietoerusting wat oral te sien is). “It is beter now since they changed to US$” sê die werktuigkundige, “but everything is not fine. I tell you, the storm is looming. When it breaks loose, it will be like Libya. The people has suffered enough”. Daar is ’n vasberadenheid by die werktuigkundige – op ’n vreemde manier maak sy onheilspraatjies my opgewonde en ek merk ’n sprankie lig sy donkerbruin oë. Die mense van Zimbabwe het genoeg gely onder die donker tirannie van Robert Mugabe – die man wat hom aanbied as die bevryder van Zimbabwe maar so baie lewens in Matebeleland en elke ander MDC-vesting geneem het. “Is ons nou terug in Suid-Afrika?” vra ons jongste toe ons die grenspos by Beitbrug baie vinniger oorsteek as met die koms. “Kom ons volgende jaar weer? Vra hy opgewonde.” Ons plan het gewerk. Ons kinders wil in Afrika wees! Soveel mense word eensaam oud in Suid-Afrika omdat hulle kinders landuit is. Baie keer is daardie kinders weg as gevolg van die donker kant waarmee hulle daagliks gekonfronteer word. Wanneer hulle weg is, is dit juis die ligkant wat hulle so mis. Ons maak ons kinders dikwels groot om sinies na alles om ons te kyk en dan is ons verbaas as hulle as siniese volwassenes so maklik afskeid neem van alles wat lief en dierbaar is – selfs hulle families. Toe ons terug is by die huis sê Wian ons oudste “Pa, ek gaan emigreer as ek groot is.” Ek raak yskoud. Wat kon so vinnig verkeerd geloop het. Sien ons kind al klaar weer net die donker kant van ons kontinent se siel raak? Maar voor ek kan uitvra gaan hy verder : “Ek gaan Zimbabwe toe emigreer!”