WysigLees in 'n ander taalNederlandHierdie artikel handel oor die land in Europa, wat deel uitmaak van die Koninkryk van die Nederlande, vir ander gelyknamige state, sien gerus Nederland (dubbelsinnig).
Nasionale leuse: Je Maintiendrai (Frans)Ik zal handhaven (Nederlands)("Ek sal handhaaf")
konstitusionele monargieWillem-AlexanderMark Rutte
van die Spaanse Ryk26 Julie 158130 Januarie 164816 Januarie 179516 Maart 181515 Desember 1954
41 543 km2 (135ste)
16 039 myl2
16 819 595 (63ste)
405,2 / km2 (24ste)
1 049,5 / myl2
2013-skatting$696,308 miljard (23ste)
$41 447 (12de)
2013-skatting$800,535 miljard (18de)
$47 651 (14de)
0,921 (4de) – baie hoog
25,8(111de) – laag
Nederland ([ˈneːdə(r)lɑnt] of [ˈneɪ̯də(r)lɑnt]), Wes-Fries: Nederlân, is 'n land in die noordweste van die Europese vasteland. Dit word begrens deur die Noordsee in die noorde en weste, België in die suide en Duitsland in die ooste. Die hoofstad is Amsterdam en die regeringsetel is Den Haag. Die Karibiese eilande Bonaire, Saba en Sint Eustatius is maak ook deel van Nederland uit. Saam met die Karibiese eilande Aruba, Curaçao en Sint Maarten vorm Nederland die Koninkryk van die Nederlande.
Mense verwys dikwels na Nederland as Holland — die naam van die ou provinsie Holland en die gesamentlike naam van die twee huidige provinsies Noord- en Suid-Holland, maar Holland is net 'n deel van Nederland, soos Engeland net 'n deel van die Verenigde Koninkryk is.
Die republiek verwerp die feodale stelsel en het 'n kapitalistiese struktuur gekry. Dit het gelei tot sterk vooruitgang in die ekonomie en wetenskap. Die windmeule word ontwikkel en maak industrie en ook, heel belangrik, inpoldering van land moontlik waardeur gebiede onder die seespieël vinnig drooggemaak kan word. Ontwikkeling in die skeepsboukuns maak handel moontlik met veraf lande; kolonies word gestig in Noord-Amerika, die Karibiese eilande, Suid-Afrika en Asië. Die internasionale mag van Nederland neem so snel toe dat die Engelse besorg raak en in 1652 breek die eerste van die vier Engels-Nederlandse oorloë uit, wat die Nederlanders in die tweede hulle kolonie Nieu-Amsterdam kos.
Ontstaan van die koninkryk en die 20e eeuWysig
Nederland is 'n konstitusionele monargie met 'n parlementêre stelsel. Die setel van die Tweede Kamer en de regering is in Den Haag. Die staatshoof is koning Willem-Alexander en die eerste minister Mark Rutte (die Rutte II-kabinet bestaan sedert 5 November 2012). Die parlement bestaan uit twee kamers, naamlik die Tweede Kamer, wat regstreeks deur die volk verkies word, en die Eerste Kamer, wat deur die provinsiale state gekies word. Laasgenoemde word op sy beurt ook weer regstreeks deur die volk verkies. Die Tweede Kamer bestaan uit 150 parlementslede, die Eerste Kamer uit 75 parlementslede. Die Nederlandse parlement word gekenmerk deur 'n veelvoud klein politieke partye. 'n Koalisie tussen sodanige partye is altyd noodsaaklik ten einde 'n regering te kan vorm. Demokrasie leef dus by uitstek in Nederland, maar 'n nadeel van so baie partye is dat die koalisie-regerings wat na 'n verkiesing gevorm word, dikwels onstabiel is. As so 'n koalisie tot 'n val kom, moet 'n nuwe verkiesing uitgeroep word, met die gevolg dat Nederland in die verlede verskeie kere vervroegde verkiesings moes hou.
Hoofartikel: Nederlandse monargie.
Hoofartikel: Provinsies van Nederland.
Nederland is verdeel in 12 provinsies en 391 munisipaliteite (2017). Die laaste provinsiale wysiging was in 1986 waarby Flevoland, waarvan die drooglegging voltooi is in 1968, sy eie bestuur gekry het.
Die grootste stede:
Nederland se ekonomie is een van die suksesvolstes en doeltreffendstes wêreldwyd. Ondanks sy relatief klein bevolking en oppervlakte het die land tot een van die wêreld se tien grootste uitvoerders en een van die welvarendste nasies ontwikkel. Die bruto finansiële bates van Nederlandse huishoudings beloop 292 persent van die bruto geografiese produk, terwyl die ekonomie tussen 1990 en 2009 met byna 50 persent gegroei het.
Die Nederlandse ekonomie is 'n tipiese dienste-ekonomie, ongeveer 73% van die bevolking werk in die dienstesektor (met vervoer, logistiek en finansiële dienste as die belangrikste bedrywe), 25% in die industrie en 2% in die landbou. Soos in baie westerse lande vind 'n proses van deïndustrialisasie plaas, waarby tegnologies laagwaardige industrieë verhuis na lae-lonelande in Oos-Europa en Asië. Die Nederlandse ekonomie is baie internasionaal, belangrike uitvoervennote is Duitsland, Frankryk, die Verenigde Koninkryk, Italië en die Verenigde State. Belangrike invoervennote is Duitsland, die Verenigde State, België, Sjina, Frankryk en die Verenigde Koninkryk. 4% van die Suid-Afrikaanse uitvoer gaan na Nederland, maar dit speel op die Nederlandse invoerbalans slegs 'n klein rol.
Nederland beskik oor 'n digte snelwegnetwerk. Die hoofare is die A1 van Amsterdam na die Duitse grens by Hengelo, die A2 van Maastricht na Amsterdam, die A4 van Delft na Amsterdam, die A12 van Den Haag na die Duitse grens by Emmerik, die A13 van Rotterdam na Den Haag en die A50 van Emmeloord na Eindhoven. Die hoeveelheid verkeer in die Randstad is 'n groot probleem, 'n dag waarop meer as 500 km aan verkeersknope ontstaan is geen uitsondering nie.
Die amptelike taal van Nederland is Nederlands. In die provinsie Friesland is Wes-Fries 'n amptelike taal, naas Nederlands. Nedersaksies en Limburgs geniet erkenning as streekstale. Fries word gepraat in die provinsie Friesland, dit word deur so te sê iedereen in die provinsie verstaan en ongeveer 'n derde van die bevolking daar as primêre omgangstaal gebruik. Die oorgangsgebied tussen die Nederlandse en Nedersaksiese taalgebied begin oostelik van die provinsie Utrecht, maar Nedersaksies word eintlik net in die mees oostelike dele van die land algemeen gepraat. Limburgs word veral in die provinsie Limburg gepraat waarby dit in die suidelike deel van die provinsie sterk van Nederlands begin afwyk. Hoewel die bespreking van of Limburgs 'n taal of 'n dialek is nog voltrek moet word, is die gebruik van Limburgs baie sterk – in Limburg word dit gewoonlik as primêre omgangstaal gebruik. Vrywel die gehele Nederlandse bevolking praat Nederlands op moedertaalvlak.
Bekende skrywers uit die verlede is Pieter Corneliszoon Hooft (1581-1641), Louis Couperus, Multatuli en die digters Joost van den Vondel, Willem Kloos en Frederik van Eeden.
Nederland het baie bekende skilders, bekende meesters is onder meer Rembrandt van Rijn (1606-1669), Salomon van Ruysdael (1602-1670), Frans Hals, Johannes Vermeer, Judith Leyster, Jan Steen en Vincent van Gogh. Bekende kunstenaars uit die onlangse tydperk is Piet Mondriaan en Maurits Escher en die kunsvervalser Han Van Meegeren.
Nederlanders vier Paasfees oor twee dae.
Koningsdag word gevier op die verjaardag van die koning, Willem-Alexander.
Herdenking vir die Dooies
Herdenking vir die mense wat gesneuwel het in die Tweede Wêreldoorlog en in andere oorloë.
Viering van die oorwinning oor Duitse magte in 1945 tydens die Tweede Wêreldoorlog.
40 dae ná Paasfees
7 weke ná Paasfees
Nederlanders vier Pinkster oor twee dae.
Sinterklaas, 'n voorganger van Vader Kersfees gee geskenke vir kinders.
25 Desember, 26 Desember
Nederlanders vier Kersfees oor twee dae.
↑ (en) “Population and population dynamics; month, quarter and year”. Centraal Bureau voor de Statistiek. URL besoek op 23 Februarie 2014.
↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 (en) “Nederland”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 23 Februarie 2014.
↑ (en) “Human Development Report 2013”. Verenigde Nasies: 2013. URL besoek op 23 Februarie 2014.
↑ (en) “Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)”. Eurostat Data Explorer. URL besoek op 23 Februarie 2014.
“Nederland”. BBC. URL besoek op 2007-06-20.
Amptelike webwerf van die Nederlandse owerheid
CBS (EN) of CBS (NL) - Nederlandse buro van statistiek
Reisgids van Nederland
CIA Fact Book about Netherlands
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Nederland&oldid=1522592"
Laas gewysig op 4 Januarie 2017 om 18:35