Otter-tellers help bewaringsprojek
Met liefde vir Otterjasie...
ENGELA DUVENHAGE van Kaapse Natuurbewaring skryf oor ’n’n’n’n buitengewone bewaringsprojek en die offers van die otter-tellers wat help om dit te verwesenlik...
OM nog voor sonopkoms tussen modder en riete rond te plas, net in die hoop om ’n sagte “biep-biep”-sein te hoor van ’n otter wat iewers in ’n meer ronddryf, is nie almal se idee van pret nie.
Vir Diana Young, ’n self-erkende natuurverslaafde, verskaf dit egter eindelose plesier. Sy kies keer op keer die douvoordag-skof om die groototters van Groenvlei in die Goukamma Natuurreservaat buite Sedgefield te help monitor.
Hier is twee belangrike watermassas – die Goukammarivier, wat by die see naby Buffelsbaai uitmond, en Groenvlei, die enigste varswatermeer langs die Tuinroete.
REGS: Die observasie van Otterjasie... vrywilligers aan die werk.
Groototters skuil gedurende die dag in digte riete. Dié waterdiere is op hul aktiefste rondom sonopkoms en sononder wanneer hulle jag en speel. Dit wéét Diana nou, ’n anderhalf jaar nadat sy aangesluit het by ’n groep vrywilligers wat vir Kaapse Natuurbewaring help om ’n navorsingsprojek voort te sit wat bydra tot die bewaring van die Tuinroete se groototters.
Die projek gebruik opsporingsappaaraat om die bewegings van dié skemerdiere te volg, en om te help om hulle makliker te sien.
Een van haar kosbaarste herinneringe is van die oggend toe ’n otter so naby aan die boot geswem het waarin sy en natuurbewaarder Natalie Baker gesit het, dat sy kenmerkende wit vlekke op sy bruin pels duidelik te siene was. “Dis soveel beter om een in lewende lywe te sien as om maar net heeltyd na sy sein te luister,” verduidelik Diana.
Dit gee haar kans om eerstehands deel te wees van ’n bewaringsprojek. “ ’n Mens se werk lewer resultate op en is nie net deel van ’n langtermyn wetenskaplike projek nie,” glo sy. En natuurlik is daar nog die byvoordele om bietjie voëls te kyk terwyl jy op soek is na ’n otter-sein!
Die vrywilligers wat data insamel oor die otters se verspreiding, sosiale patrone en dieet, wissel van afgetredenes, ’n student wat eintlik navorsing doen oor skilpaaie, ’n avontuursportgids tot organiseerders van ’n plaaslike buitelugmark.
Groototters (Aonyx capensis) is nie bedreigd nie, maar word deur CITES gelys as beskermd. Hul getalle is besig om te daal langs die Tuinroete weens die invloed van ontwikkeling en besoedeling deur afvalwater en gifstowwe op hul habitat, bevolkingsgetalle en verskeidenheid prooi wat beskikbaar is. Sekere boere en gemeenskappe beskou ook die otter as ’n pes, en stel voor die voet strikke.
Die basis van Goukamma se otter-projek lê in die harde werk van ’n vrywilliger, Brian Campbell van George, wat saam met Kaapse Natuurbewaring se Rhett Hiseman die navorsingsprojek gemotiveer het.
“Eers wou ons net met direkte observasies inligting oor die otters insamel, maar het gou besef die digte oewerplante maak dit eenvoudig te moeilik om altyd naby die meer te kom om enigiets te sien,” verduidelik Hiseman.
Danksy befondsing deur Lake Pleasant Hotel en WESSA is opsporingsapparaat aangeskaf. Miniatuur-sendertjies is verlede jaar ingeplant in twee otters, Wesley en Otto, deur die Knysna Veeartsenykliniek. ’n Soortgelyke metode is suksesvol in Amerika gebruik.
“Weens beperkte fondse is die apparaat maar basies, maar dit help ten minste om te weet waar die otters rondbeweeg,” sê Diana, wat soos die ander vrywilligers opleiding ontvang het in die gebruik daarvan.
Die vrywilligers werk in pare saam en samel sowat 40 uur se data in gedurende die dertien skofte elke maand. Hulle word bygestaan deur natuurbewaringstudente en veldwagters van Goukamma. ’n 24-uur skof word elke drie maande gedoen.
As hulle nie rondom die meer hul datalyste aanvul wanneer hulle enige spore of tekens van lêplekke sien nie, waak hulle geduldig in ’n batteryaangedrewe bootjie op Groenvlei in die hoop op ’n sein of miskien ’n swemmende otter. Petrolaangedrewe vaartuie word nie op dié sensitiewe watermassa, wat geen uitloop na die see het nie, toegelaat nie.
“Die tyd wat hulle vrywillig afstaan, is gelyk aan 140 mandae se werk jaarliks, waarsonder ons eenvoudig nie die projek sou kon volhou om kritieke data in te samel nie,” prys Johan Huisamen, projekleier van Kaapse Natuurbewaring.
Een van die otters is onlangs dood aangetref. Daarby kan die huidige projek net vir nog sowat ’n jaar voortduur, aangesien die battery in die oorblywende otter se seintoestel dan pap behoort te raak.
Hopelik sal nog ’n otter binnekort langs die Goukammarivier gemerk word, maar dit is nie sommer so ’n maklike taak nie. Dis fyn beplanning om vanghokke, personeel en veeartse bymekaar te kry – en ook om ’n otter te oortuig om gevang te word!
Volgens Natalie weet hulle reeds baie meer oor die otters se interaksie, en waar hul gunsteling-kuierplekke is. “Hul eetgewoontes verskil nogal van ander groototters, want hul prooi bestaan grootliks uit vis en voëls omdat daar nie varswaterkrappe in die meer is nie.”
Uit die studie blyk dit dat net een paar by Groenvlei bly, wat daar van tyd tot tyd hul kleintjies grootmaak. Twee tot drie kleintjies word ná ’n draperiode van twee maande gebore. In ideale omstandighede kan ’n groototter tot 11 jaar oud word.
Die navorsing sal hopelik klinkklare bewys lewer van ’n ekologiese korridor tussen Groenvlei en Ruigtevlei (ook bekend as Swartvlei), wat deur wildsoorte soos bosbokke en otters gebruik word as ’n migrasieroete. Hierdie “korridor” kruis die N2.
“Gemeet aan die getal diere wat gereeld hier doodgery word, het die bestaande pad reeds ’n groot invloed op die dierepopulasie,” verduidelik Hiseman. “Otters is net ’n deeltjie van hierdie statistiek.” Bewaringslui wil motiveer vir die verskaffing van duikweë onderdeur die snelweg indien planne voortgaan om dié gedeelte van die N2 tot vier verkeersbane te verbreed.
Vir Diana sou die oprigting van waarskuwingsborde oor die ekologies sensitiewe gebied langs die N2, reeds ’n oorwinning wees. “Dan kan motoriste hul spoed daarby aanpas.”
Tot dan, as jy weer vroegoggend die pad tussen Sedgefield en Knysna aandurf, kyk bietjie rond of jy nie Groenvlei se otter-tellers sien nie. En lig jou hoed vir hulle.
Vir navrae of moontlike verdere befondsing van die projek, tree in verbinding met Huisamen by die Goukamma Natuurreservaat by (044) 383-0042 of goukamma@mweb.co.za
Indien jy internet-toegang het, besoek ook die webwerf van