Die mens kan beskou word as 'n eenheid waarvan daar baie onderdele is wat in verhouding met mekaar funksioneer. Gesonde funksionering verwag 'n vloeibaarheid van die prosesse wat figuur en grond voorstel in die persepsie van die mens. 'n Veronderstelling wat die figuur enof grond gedagte voorafgaan, is dat die individu in staat moet wees om te differensieer tussen meer prominente en minder prominente stimuli in die omgewing ter enige tyd. 'n Persoon moet buigsaam wees in die interaksie met die omgewing. Deur bewus te raak van die innerlike ervaring word die individu bewus van die behoefte van die voorgrond, of figuur teen die agtergrond, van sy of haar totale persoonlikheid. In die gesonde funksionering kan die individu differensieer wat noodsaaklik is en wat nie. Soos wat die behoefte toeneem word die persoon met opwinding gevul. Die opgewondenheid aktiveer die individu om hierdie behoefte te vervul. Geen een behoefte kan die figuur teen die agtergrond word nie. Wanneer die figuur dood en kleurloos bly, is daar weerstand vanaf die omgewing of een of ander behoefte van die persoon wat nie uitgedruk word nie (O'Leary 1992:10, 11).
Die toonbeeld van spontane aandag en konsentrasie is die progressiewe vorming van 'n figuur en/of grond. Die helderheid en die duidelikheid van die figuur is die energie van opgewondenheid wat dit van die agtergrond skei. Die vloei in die verhouding van die figuur en die gronde kan versteur word op twee maniere: (1) die figuur kan so gevestig word dat geen ander perspektief toegelaat word van die gronde nie en (2) die agtergrond kan te veel belangstelling genereer, waar dit onderdruk of geïgnoreer word sodat die figuur nie sigbaar kan word nie. Dit is nodig dat die terapeut definitiewe konteks identifiseer waar daar meer speling moontlik is tussen die figuur en die agtergrond. Dit kan beskou word as die eksperimentele omgewing van die gesprek of die dialoog. Wanneer spontaan aandag gegee word aan die objek, sodat dit op die voorgrond uitstaan, vervaag die agtergrond. Dan word die objek in 'n groter mate beskou as 'n eenheid met detail. Beskou die voorbeeld van 'n skildery. Hoe meer na die skildery gekyk word, hoe meer word 'n mens deel van die konstruktiewe vreugde van die skilder, tot op 'n punt waar 'n mens kontak maak met die skildery: 'n 'AHA'-moment. Dit kan beskou word as 'n uitmekaarhaal en weer-aanmekaar-voeg proses: 'n aggressiewe dekonstruksie en rekonstruksie (Perls, Hefferline & Goodman 1974:85-97).
Perls (1969) was oortuig dat die gesonde individu funksioneer binne 'n bepaalde balans met al sy of haar onderdele. Hierdie balans moet gehandhaaf word en is belangrik vir die oorlewing van die mens. Dit is die beginsel van homeostase. Daar is 'n inherente drang in die mens om hierdie ekwilibrium te behou sodat groei en ontwikkeling kan plaasvind en die individu sy of haar volle potensiaal kan bereik; mense doen dit deur die gevoelens en ervarings wat binne hulle plaasvind te aanvaar. Perls (1969) het genoem dat die mens hierdie balans terugkry deur die behoeftes wat hulle het, te vernietig of na die agtergrond te skuif, of om daaraan vervulling te gee. Die proses noem hy die organismiese self-regulasie. Wanneer 'n aspek van die self waargeneem word, dan is die teenwoordigheid van sy ander (teenoorgestelde) implisiet. Hier word na 'n balans gestreef om hierdie polêre agtergronde met mekaar te kan versoen. Perls (1969) was oortuig daarvan dat die individu ten volle bewus moet word om te kan reageer op hulle behoeftes. Hy het gesê dat bewuswording die enigste basis van kennis en kommunikasie is. Daar bestaan volgens hom drie vorme van bewuswording: bewuswording van die self, bewuswording van die wêreld en bewuswording van die tussen-in. Bewuswording omvat die totale self en fokus op die figuur. Dit stel nie belang in die onderbewussyn nie, maar in die oppervlak - die voor die handliggende. Onafgehandelde sake in die verlede neem die energie van die organisme en strem die motivering om deel te neem aan aktiwiteite. Die hoofdoel van Gestalt terapie kan gesien word as persoonlike verantwoordelikheid en die bereiking van hierdie self-regulasie (O'Leary 1992:12-18).
Introjeksie (beheer deur geïnternaliseerde 'moets' en 'moenies'): Introjeksie kan gesien word as die inisiële meganisme waarmee ons voedsel, gedagtes, denke, idees inneem en beheer van ander in ons direkte omgewing. In die proses kan 'n neurotiese benadering gesien word waar die persoon die integering as normaal beskou terwyl die self die integrasie wil uitspuug.
Projeksie (om in ander te sien wat ek nie in myself wil voorstel nie): Die projektor (persoon) is nie bewus daarvan dat hy of sy ander afkeur nie en glo dat dit ander is wat die projektor afkeur. Projeksie kan baie normaal en gesond gebruik word in konstruktiewe metodes in die terapie. Wanneer daar met projeksie in die terapie gewerk word, word dit beskou as deel van die verbeelding van die persoon.
Egoïsme in Gestalt word gekarakteriseer met die idividu wat buite homself tree en wat 'n waarnemer word of 'n kommentator oor homself en sy verhouding met die omgewing. Die neurotiese beskouing hiervan is dat die persoon bewus is en van alles iets weet, maar wanneer die persoon oor homself moet praat, is dit leeg en niksseggend.
Maturasie is 'n voortdurende proses waar die individu homself of haarself transendeer vanuit die omgewing se afhanklikheid en 'n ontwikkeling van onafhanklikheid, wat 'n toenemende reduksie van die afhanklikheid veroorsaak (Perls, Hefferline & Goodman 1974:9). Wanneer die mens die verantwoordelikheid vir sy of haar lewe neem, is dit die eerste stap na volwassewording van die mens (Prochaska & Norcross 2007:183). In die Gestalt terapie kan maturasie gesien word as die beweging van die omgewingsondersteuning na die selfondersteuning van die organisme. Die manier om dit te bewerkstellig is vir die mens om al meer homself te word. Van de Riet (1980) het verduidelik dat wanneer 'n arend meer en meer poog om soos 'n olifant te wees, byvoorbeeld deur 'n dik vel te ontwikkel en om op te tree soos wat 'n olifant optree, word die arend al minder 'n arend. Wanneer die mens se kontak met die omgewing versteur word, dan ervaar die mens 'n kontak-grensversteuring. Die mens se predisposisie om na 'n spesifieke rigting te beweeg eerder as om rond te val in verskeie rigtings is al voorgestel deur die wet van Pragnanz. Hierdie wet verteenwoordig die menslike organisme wat probeer om terug te keer na 'n gebalanseerde staat wanneer hy van balans af is. Hierdie wanbalans kan gesien word as emosionele stres, geleerdheid behoefte of 'n ander psigologiese effek. Perls het op hierdie wet gefokus om te wys hoedat dit direk op die menslike emosies van toepassing gemaak kan word. In Gestalt terapie kan alles beskou word as proses of in proses. Die rivier verander konstant (Hardy 1991:9-28).
Van die idividu word verwag om ingenieur van die self te word. Basiese veronderstellings behels dat die terapeut die gespreksgenoot help om bewus te raak van hoe hy of sy funksioneer as 'n organisme en 'n persoon. Die Gestalt ontken die onafhanklikheid van die status van gedagtes, liggaam en eksterne wêreld. Self-regulering word van die self verwag en van niemand anders nie. Die probleem lê in die feit dat die mens homself of haarself differensieer in verskeie pole. Die subjek-objek beskouing van die mens kan gemaak word na 'n valse dikotomie. Die gedagte en siening is dat die mens aktief is, en nie passief nie, wanneer dit lewe behels (Perls, Hefferline & Goodman 1974:35-47).
Die teenswoordige tyd word in die Gestalt benadering beklemtoon, wat die moontlikheid daarstel dat die verlede verken kan word by wyse van die skepping van 'n werklikheid en eksistensie in die hede. Daar is 'n aaneenlopende interaksie tussen drie dimensies van tyd: die verlede, die hede en die toekoms. Die verlede word uitgedruk met die ontwikkeling van 'n gegewe responsstyl wat gebaseer is op die toevoeging van verlede ervarings, 'onafgehandelde besigheid', in die teenswoordige tyd van die hede, in die hier en die nou. Die teenswoordige tyd is die arena waarbinne die die interaksie uitgedruk word. Die optrede van die mens word ook buitengewoon beïnvloed word deur 'onbeginde besigheid' wat moontlik kan, of nie kan nie, plaasvind in die toekoms. Die toekoms is deel van die lewe wat nog nie plaasgevind het nie. Die bedreiging van onvoorsiene gebeure wat nie geïntegreer kan word met die hier en nou nie, kan beskou word as faktore waaroor die mens geen beheer het nie; dit lei tot 'n sekere mate van angs in die hede (Serok 2000:4-13). Gestalt terapie soek na die mens se bewuswording in die hede. Bewuswording in die hede kan gesien word as helend juis omdat so 'n bewuswording weer die patroon wat versteur was, kan invul (Ridgway 2007:8). Alhoewel Gestalt terapie in die besonder aandag gee aan die ontwikkeling van bewuswording en wat op die oomblik hier en nou gebeur, beteken dit nie dat die benadering die belangrikheid van die verlede en toekoms agterweë laat nie. Dit stel eenvoudig net dat mense die verlede onthou en die toekoms beplan in die hede (Mackewn 1997:118). Polster (1987) noem dat die verhaal 'n aktiewe organisatoriese agent is; dit selekteer 'n paar gebeure van baie wat gebeur het en gee aan dit koherensie in die teenwoordige tyd (O'Leary 1992:36).
Die mens moet weer leer wat dit beteken om in die teenswoordige tyd te leef. Die mens is altyd besig in die hier en nou, om weer van vooraf te bou en van vooraf te leer en te vorm. Aktualiteit soos wat 'n mens dit ervaar, is sy of haar aktualiteit. 'n Groot vraag in die Gestalt eksperimente gaan oor watter probleme of vertragings die mens ervaar om hierdie bewuswording te beleef. Dit gaan in die Gestalt nie daaroor om soos die kubernetika die robot al meer en meer soos 'n mens te maak, of soos in ander terapieë om die mens al meer en meer soos 'n robot te maak nie, maar eerder oor die optimale funksionering van die mens. Die metode van Gestalt is nie om die ambisie of die gevoel van 'n verlede te koester nie, maar eerder in terme van die bewuswording van hoe die individu nou gestruktureerd is. Die verhouding van die verlede en die toekoms moet deurgaans in die hede geëvalueer word. 'n Betekenisvolle manier is om die situasie waarin jy tans verkeer te beskryf. Wees bewus van die (1) nou en (2) die weerstand wat gebied word deur die individu. Die weerstand van die organisme kan omgeskakel word in die mees betekenisvolle bystand van die organisme. Die mees omstrede optrede kan gesien word as die motivering tot oprede, en commitment, en denke kan beskou word as 'n vorm van optrede. Wat gebeur as die mens twee optredes beskou as twee verskillende pole? Wat ookal die mens is of nie is nie, die mens plaas dit in terme van 'n bewuswording waar albei hierdie pole kan waar wees (Perls, Hefferline & Goodman 1974:60-81).
Alhoewel die twee benaderings tot terapie vanuit verskillende dissiplines ontstaan het, kan die oplettende leser nie anders as om die ooreenkomste van die twee benaderings raak te sien nie. Beide die benaderings kan beskou word as meer as net 'n terapie: eerder as 'n manier hoe die mens sy of haar werklikheid konstrueer. Daar bestaan geen absolute waarheid nie, en die konstruksie van die mens se self word beskou as 'n gesamentlike poging. Die proses is ook gedurig in transitio en albei benaderings het sy unieke verduideliking van rekonstruksie van 'n alternatiewe verhaal of 'n ander Gestalt. Die vasgeloopte verhaal kan in dieselfde lig beskou word as die gevestigde Gestalt. 'n Generatiewe moment word beklemtoon in die narratiewe terapie met die gespreksgenoot, waar die Gestalt dit beskryf in die I-Thou verhouding.
Ek is oortuig daarvan dat hierdie twee benaderings mekaar kan komplimenteer in die pastorale aspekte van Praktiese Teologie. Beide omvat iets van die geheel: In die narratiewe terapie word die mens se verhaal vertel in terme van die Groter verhaal, en in die Gestalt terapie sien ons die belangrikheid van die spirituele bewussyn raak met die figuur teen die agtergrond.