u thivhela khothe u dzhia tsheo ya uri tshiṅwe na tshiṅwe tsha izwi zwiitisi ndi zwiitisi u ya nga phara ya (b) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho' kana zwo katelwa kha tshithihi kana zwinzhi zwo. etshedzwaho kha phara ya (a) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho'. Kudzhenele kwashu kha mveledzo ya zwiko zwa vhathu kwo toma midzi kha thodea, ngeno kha tshiwe tshanda, hu tshi sedzwa tshivhalo tsha vhathu u bva kha tshitshavha tshe tsha vha tsho kandeledzwa, vhafumakadzi vhane vha khou dzhenela zwa saintsi vha vha henefho, ngeno kha tshiwe tshanda, u thoma tshitirathedzhi tshine tsha do alusa vhukoni ha ntha u ya kha lifhasi lothe. U pfesesa ha tshitshavha mitevhe ya saintsi zwi do konea nga u engedzedza tshivhalo itshi arali vhaswa vha tshi nga vhona u fushea nga miholo zwi tshi takadza kha mabudo avho. Nga miwaha ya 1970 na 1980 mabudo ayo o vha o dala, zwi tshi ya nga ndivho ya thekhinoodzhi ya misi yeneyo, fhedzi ho sedzwa itsho tshitshavha tshe tsha vha tsho fhiwa dzipfanelo. Naho zwo ralo zwiko zwa vhathu ndi thikho yo tumiwaho na vhutumbuli. U mona na lifhasi tshifhinga tsha u linga ndila ya u bveledza vhorasaintsi vha vhuimo ha ntha vhane vha do kona u fhirisela u bva kha vhukoni uya kha vhawe, ndi u sedza fhedzi kha vhukoni ha ntha. Ndila iwe ya u swikela vhukoni ha ntha ha lushaka ndi u sedza thodea dza fhasisa kha saintsi na kha vhupo vhune ha nga bvelela nga mulandu wa zwiko zwa mupo kana u vha hone ha ndivho. Afrika Tshipembe vhugudi vhu fanaho ha divhanaledzi, human paleontology na ndivho ya mupo. Ndi zwiimiswa zwi re na ndeme kha tshitirathedzhi u bveledza phanda saintsi mutheo wa thodisiso ya lushaka, zwi tshi tumanywa na sekhithara ya pfunzo ya ntha u fhira nga pulane ya lushaka ya pfunzo ya ntha. Naho ho vha na u vhekanyulula ha mishumo kha muvhuso nga 1994 vhudifhinduleli ha vhulanguli na vhudifhinduleli ha zwiimiswa kha sisieme ya lushaka ya vhutumbuli yo vha i sa shumi?