Ek weet ook nie wat die rektor bedoel met die woorde dat die US nie “aangevuur” moet wees deur “ideologie” nie. (Ek dink onwillekeurig aan die gesegde: “Jou ideologie is soos jou asem; jy kan dit nie ruik nie.”)
Hoe lyk ’n universiteit sonder ’n ideologie? Wil die rektor daarmee sê dat ’n buur-universiteit soos die UK nie ook aangevuur is deur ’n ideologie nie? In die US se Eeufees-gedenkboek skryf Bill Nasson, ’n gevierde historikus wat aan sowel die US as die UK verbonde was, dat die UK nooit werklik gedrewe was deur ’n aandrang op rasse-integrasie nie, maar eerder deur ’n “anti-Nationalist feeling” wat hom in staat gestel het om hom by die sogenaamde “besieged anti-apartheid front” te posisioneer.
Wat my die meeste verbaas van die rektor se oorsig van die US se eerste eeu, is dat daar geen enkele woord is oor wat beskou kan word as die US se grootste prestasie in sy eerste eeu nie, naamlik sy teenstand teen die Britse imperiale ideologie deur die opbou van ’n eie, inheemse intellektuele tradisie.
Eerder as om ’n “volksuniversiteit” te wees wat kultuuroordrag as ’n belangrike funksie beskou, wil die rektor, in sy eie woorde, van die US ’n “wêreldklas-universiteit” maak. Die dolle strewe om op die wêreldranglyste te klim is een van die belangrikste redes waarom die US so vinnig verengels het. Dosente is by hul aanstelling onder geen verpligting geplaas om in Afrikaans vaardig te word nie.
Die poging om op die ranglyste te styg het futiel geblyk te wees. Die internasionale Sentrum vir Wêrelduniversiteitsrangordes, wat rangordes vir 1 000 universiteite aandui, toon dat die US van 330ste (derde in Suid-Afrika) in 2017 na 448ste (vyfde in Suid-Afrika) in 2018 gedaal het.
Die Afrikaanssprekende gemeenskap in die Wes-Kaap, wat meer as die helfte van die mense in die provinsie vorm, benodig ’n universiteit waarin studente opgelei word in die taal waarin hulle eendag hierdie gemeenskap kan bedien. Dit geld veral vir die opleiding van onderwysers en regspraktisyns.
Die US se Bestuur en Raad het hierdie beroep geïgnoreer en verbreek daarmee eensydig ’n kontrak van ’n eeu oud om ’n bepaalde diens te lewer.
Daar is ook ’n ander woord vir die US se optrede waarmee ek my volkome vereenselwig. Dit is die woord van Koos Bekker, nou voorsitter van Naspers, wat op 26 Oktober 2005 in Die Burger geskryf het: “As Stellenbosch sou verengels, kies die universiteit die pad van papbroekigheid.”
Baie dankie vir 'n oorwoë, gekontekstualiseerde meningsartikel. 'n Mens sou regtig verwag dat akademici wat beleidsbesluite moet neem, hul sou vergewis van die groot aanbod oor die belang van moedertaalonderrig en die positiewe opvoedkundige resultate daarvan wat to die doel is van uitkomsgebaseerde onderrig. Wat 'n tragedie dat dit nie gebeur nie.