Sommige spreekwoorde is aan oeroue fabels ontleen: die sieke dra die gesonde (uit Esopus se fabel van Jakkals wat vir Wolf met sy seer lyf oorreed om hom na ’n nooi te abba); suur druiwe (na Esopus se verhaal van Jakkals wat die druiwe bo sy kop nie kan bykom nie en sy teleurstelling verberg deur te sê dis te suur); vir iemand sy/haar kastaiings uit die vuur krap (uit die fabel van die aap wat dit met die poot van ’n slapende hond gedoen het).
Uit die tyd toe ons voorgeslagte nog na aan die natuur geleef het, kom uitdrukkings soos die hasepad kies (vinnig weghardloop/padgee; vlug soos ’n haas); so doof wees soos ’n kwartel (glad niks kan hoor nie; na aanleiding van boere wat eens geglo het dat kwartels, wat eerder grondlangs skarrel, doof is, omdat gevaar wat dreig, hulle nie dadelik laat opvlieg nie); so taai soos ’n ratel (’n dier bekend vir sy krag en uithouvermoë).
’n Klomp Afrikaanse uitdrukkings kan na die seevaart, en die lewe van matrose ter see, teruggevoer word: iemand van bakboord na stuurboord stuur (hom/haar dan hiernatoe, dan daarnatoe stuur; ontleen aan die bakboord, die linkerkant van ’n skip, en die stuurboord, die regterkant, as ’n mens na die stewe, die voorste gedeelte, van die vaartuig kyk); iets oor ’n ander boeg gooi (iets op ’n ander manier doen; ’n saak op ’n ander manier benader/aanpak; na aanleiding van die verandering van die seile wat ’n skip op ’n ander sy laat draai om van rigting te verander); iets van stapel stuur of laat loop (daarmee begin; waar die stapel die stellasie is waarop ’n skip gebou of herstel word, waarvandaan dit uit die skeepswerf te water gelaat word).
By baie van die uitdrukkings hier bo kan ons die verband tussen die figuurlike betekenis en die oorspronklike, letterlike betekenis nog sien. Ander uitdrukkings – wat in moderne Afrikaans nog gereeld gebruik word – bevat woorde waarvan die oorspronklike betekenis reeds in die vergetelheid verdwyn het. Vergelyk byvoorbeeld iets op die lappe bring, op die lappe kom. Lappe? Die oorspronklike betekenis van dié “lappe” was “skoensole”. Wanneer ’n mens iets op die lappe gebring het, het jy opgestaan, op jou voete gekom om die saak onder jou toehoorders se aandag te bring.