Bokgokaganyi ba khiro ya badiri ke mokgwa oo motho kgotsa khamphani e thapang badiri ba nakwana ka go ba neela mongtiro kgotsa khampani e ba e direlang gore motho yoo a ba kgokaganyang kgotsa khamphani eo e ba kgokanyang e iponele madi e le mokgwa wa tefo. Mokgokaganyi wa khiro ya badiri ke motho kgotsa khamphani e e neelang ka tirelo e.
Bokgokaganyi ba khiro ya badiri bo tshwana fela le se ga jaana se bidiwang Ditirelo tsa Thapo ya Nakwana (TES). Go nnile le kgolo e e bonalang mo seketareng e, naga ka bophara. Nngwe ya dikao tsa bokgokaganyi ba khiro ya tsa badiri le TES di tlhageletse mo temothuong gonne balemirui ba batla badiri ba tlaleletso ka nako ya go kotula.. Ka jalo badiri ba ne ba thapiwa le go kobiwa ke molemirui a ikaegile ka ditlhoko tsa bona tsa ditlha. Moragonyana, bakgokaganyi ba khiro ya badiri ba ne ba tsena go neelana ka ditirelo tsa ditlhopha tsa bakgetlhi kgotsa bakotudi.
Diphetogo tsa ditlha tse di tlhotlholetswang ke topo ya dikuno.
Tlhokego e khutshwane ya badiri ba ba nang le bokgoni jo bo sa bonweng bonolo.
Go na le molao o o amang intaseteri ya bokgokaganyi ba khiro ya badiri. Le fa go se ope yo o ka gapeletswang go dirisa bokgokaganyi ba khiro ya badiri, fela go mo setlwaeding go batho bao ba nang le bokgoni jo bo tlhaelang, jaaka badiri ba dipolaseng ba ba dirang ka ditlha, go ka itemogela mathata a go bona tiro kwa ntle ga go dirisa mokgokaganyi wa khiro ya badiri.
Molao 66 wa 1995 wa Dikamano tsa Badiri.
Molao wa Dikamano tsa Badiri o tlhalosa melawana le maemo a ditirelo tsa thapo ya nakwana. E dira gore go nne le maemo a go tsena mo konterakeng le bakgokaganyi ba khiro ya badiri. Go ya ka Molao o, mokgokaganyi wa khiro ya badiri le moamogedi wa tirelo ka bobedi, ba tshwanetse go dumelana le melao ya tsa badiri. Fela jaaka kgwebo e nngwe le e nngwe, bakgokaganyi ba khiro ya badiri ba ka se kgone go iphaposa mokgwa mongwe le mongwe wa molao wa badiri.
Molao wa Maemo a Thapo ya Motheo (BCEA) o neelana ka bonnye ditlhoko tseo bathapi ba tshwanetseng go di fitlhelela fa ba tsenela konteraka le badiri. Konteraka nngwe le nngwe e e saenilweng magareng ga mothapi le modiri ga e a tshwanela go se obamele BCEA.
Molao wa tlhabololo ya bokgoni o tlhoka motho mongwe le mongwe kgotsa kgwebo, yo o eletsang go neelana ka ditirelo tsa thapo go ka kwadisiwa. Baneedi ka ditirelo tsa thapo sk. bakgokaganyi ba khiro ya badiri, ba ka kwadisiwa fela fa ba kgona go fitlhelela tse di rileng tse di umakilweng mo Molaong.
Go ya ka molao o, badiri ba tshwanetse go phimolwa keledi mabapi le bogole kgotsa kgobalo nngwe le nngwe e ba ka e bonang kgotsa bolwetsi jo ka bo bonang e le ka ntlha ya ditlamorago tsa maikarabelo a ditiro tsa bona. Molao o neelana gape ka phimola keledi e tebang le loso e le ka ntlha ya ditlamorago tsa dikgobalo kgotsa bolwetsi jo bo jalo.
Bakgokaganyi ba khiro ya badiri ba bua fa bona e se bathapi, fela e le baamogedi ba ditirelo ba bona e le bona bathapi sk. balemi. Ka fa letlhakoreng le le lengwe dikhamphani tse di dirisang ditirelo tsa bakgokaganyi ba khiro ya badiri ba bua fa bakgokaganyi e le bona bathapi. Seno se bakile go etsaetsega mo go badiri bao ba iphitlhelang ba le mo gare ga ditlhakantsuke tse.
Badiri ba ba thapiwang ka go dirisa bakgokaganyi ba khiro ya badiri, ba ka iphitlhela ba le mo kotsing e kgolwane fa ba ka gobala mo tirong. Ke mang yo o tla rwalang maikarabelo a dintlha tse di amanang le boitekanelo le pabalesego le phimola keledi ya dintlha tse di amanang le se?
Le fa e le gore bokgokaganyi ba khiro ya badiri bo neelana ka ditšhono tsa tiro go badiri ba nakwana, ditshwanelo tsa tiro ya nakwana di ka tlhola go tlhaela fa di bapiswa le ditshwanelo tse badiri ba leruri ba nang natso jaaka maikhutso, megolo le phenšene.
Badiri ba nakwana ka gale ba lopiwa go saena tumelano ya gore fa o sa dire ga o duelwe mme e na le ditshwanelo tsa tiro tse di tlhaelang go na le tsa badiri ba leruri.
Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Badiri (ILO) le maloko a ona ba tlhamile kakanyo ya ditiro tse di amogelesegang. Maloko a tsenyeletsa dipuso, mekgatlho ya badiri le bathapi. ILO e tshegeditse Lenaneo la Ditiro tse di amogelesegang go tloga ka 1999. Maikaelelo a Lenaneo ke go tsweletsa morero wa tlhabologo le go lwantsha bohuma.
modiri mongwe le mongwe a bone lotseno leo le mo letlang go nna le botshelo jo bo botoka.
tšhono e e lekalekanang ya tlhabololo ya motho.
megatlo ya badiri e tla letlelelwa go latlhela tlhware legonnyana mo mererong ya tsa tiro.
Go tlhama ditiro.
Go lemoga le go sireletsa ditshwanelo kwa tirong.
Go atolosa tshireletso ya loago, k.r.g go banna le basadi ba nne le tiro e e babalesegileng le go duelelwa tiro e ba e dirileng.
Go tsweletsa puisano le tharabololo ya dikgotlhang, k.g.r go dira gore mekgatlho ya badiri e tshameke karolo e e botlhokwa mo go efogeng dikgotlhang tsa mo tirong.
Ke diintaseteri dife tse di amilweng thata ke bokgokaganyi ba khiro ya badiri?
Go ya ka karolo ya Palamente ya go tsamaisa merero e e kwa setlhoeng sa setšhaba, Palamente e ka rata go utlwa dikakanyo tsa baamegi, go tsenyeletsa le mekgatlho ya badiri, setšhaba le bakgokaganyi ba khiro ya badiri ka ga bokgokaganyi ba khiro ya badiri.
Nna karolo ya sona!
Tsenela ditheetso mme o reediwe, kgotsa romela ditshwaelo tsa gago go: The Committee, Albertina Kakaza.
Go aga palamente e nonofileng ya batho, e tsibogelang ditlhoko tsa batho tse di kgweediwang ke maikaelelo a temogo ya botshelo jwa boleng jo bo tokafetseng jwa batho botlhe ba Aforika Borwa.
E tlhagisitswe ke Kantoro ya Thuto ya Setšhaba, Ditirelo tsa Tlhaeletsano tsa Palamente.
Etela webosaete ya Palamente ya rona www.parliament.gov.