Volgens Nietzsche skuil in elkeen van ons ’n onblusbare drang na mag en daarom wil ons mense by ons eksegese en Skrifversaan laat inpas. Volgens Marx bepaal jou sosio-ekonomiese plek in die samelewing hoe jy die Skrif gaan lees en dit is waarom armes die Bybel anders as gegoede of ryk mense lees. Elke lees en uitleg van ’n teks is ook die produk van ’n bepaalde tyd en konteks. Anders gesê: elke preek of teologie dra dus die merke van sy tyd en die betrokke persone se konteks. Ten slotte het Freud gesê daar is in ons onderbewuste dinge waarvan ons nie eers bewus is nie, maar wat ons lees van die Bybel ingrypend bepaal (soos byvoorbeeld ’n skuldgevoel).
Die Franse filosoof, Michel Foucault, het ons baie gehelp om tydperke te verstaan en te verwoord. Volgens hom het elke eeu sy eie ‘episteme’ gehad. Dit was iets soos ’n intellektuele ondergrond wat in elke eeu en tydperk aan die werk was en mense die woorde, die idees, die denke gegee het om te sê wat hulle wou sê. So ’n intellektuele onderbou het bepaal hoe mense hulle self, die lewe en die wêreld sou sien en beskryf, en almal is onbewustelik daardeur gevorm en geslyp. En die hermeneutiek moet ons help om hierdie ‘episteme’ of intellektuele ondergrond van elke era raak te sien, te verstaan en te vertel.
Origenes (185-254) is in die derde eeu radikaal deur sy konteks gevorm. Sy wêreld was Aleksandrië, slim Grieke, Philo se vergeesteliking van tekste en sy voorganger Klemens se allegoriese verstaan van die Skrif. Origenes was onherroeplik deel hiervan en hy sou sy leefwêreld nooit kon ontsnap nie. Hy sou in dieselfde voetspore van sy tydgenote loop en ’n voorkeur vir die vergeesteliking van die teks ontwikkel. Dit kon eintlik ook nie anders nie.
Dit was egter nie al nie. Ewe skerpsinnig was sy ‘drievoudige Skrifsin’. Volgens hom bestaan ’n mens uit liggaam, gees en siel, en só ook die Ou Testament. Daar was die somatiese of die letterlike, die psigiese of morele, en dan die pneumatiese of allegoriese en mistieke aspekte van die teks waaraan die eksegeet baie aandag moes gee. Eers moes op die letterlike, die woorde in die teks en hulle ‘woordeboek-betekenisse’, gelet word. En die Hexapla was ’n wonderlike hulpmiddel om hierdie uiterlike woorde op die teks se oppervlakte te verstaan.
Geen eksegeet moes egter by die liggaamlike, die fisiese, die fisiese woorde stilstaan nie. Hy moes verder, dieper gaan en die morele en geestelike betekenis van die Bybel ontsluit. In en deur die vergeesteliking van die teks is die eintlike betekenis van die teks oopgemaak en die diepte van die Skrif ontsluit.
Origenes kon eintlik nie anders nie. Sy tyd, sy plek, sy leefwêreld het hom so gevorm. Sy ‘episteme’, sy intellektuele ondergrond het hom die Bybel laat vergeestelik.
Theodorus is ook radikaal deur sy tydsgees gevorm en daarom was ’n historiese lees vir hom belangrik. Sy manier van doen moes egter lank wag om tot volle wasdom te groei. Eers in die negentiende eeu het die intellektuele ondergrond so ontwikkel dat verstaan aan geskiedenis (en die ontstaan en groei van tekste) gekoppel is.