Go hlagiša poelo kgwebotemo e swanetše go tšweletša ditšweletšwa tšeo bareki ba di nyakago. Go latela moo taolo ya kgwebotemo e swanetše go kaonafatšwa ka go se kgaotše ka go ya ga nako ge motšweletši a nyaka gore poelo yeo e swarelele.
Go tloga tlholegong ya motho o be a hloka tša go iphediša. Go tloga yona nako yeo dijo e be e le senyakwa sa motheo, gammogo le diaparo le tšhireletšo. Mathomong motho o ile a iphediša ka go tsoma, go buna tša go ja dimeleng tša naga, go ithokela diaparo le go itšhireletša magageng.
Ka go tšwela pele ga motho dinyakwa tša gagwe le tšona di ile tša gola go fihlela maemong a godimo a lehono. Go feta fao motho o ile a thoma go reka tšeo a di hlokago bakeng sa go itirela goba go ikhweletša tšona. Ka bophara re ka re lefaseng la sebjalebjale kgwebo e tšweletša tšohle tšeo motho a di hlokago tšeo a ka di rekago ka tšhelete.
Ka fao lehono re hloka tšhelete ya go reka tšohle tšeo re di nyakago. Bjalo ka batho re kgona go hwetša tšhelete fela ka go šoma gore re hlagiše ditseno. O ka itšhomela goba o ka šomela motho ya mongwe. Ge o kgethile go itšhomela go swana le go sepediša kgwebotemo, kgwebo ya gago e swanetše go atlega mabapi le letlotlo. Temongtheo se se kgonega fela ge kgwebo ya gago e tšweletša setšweletšwa seo batho ba se hlokago gore wena mong o hwetše ditseno.
Mong wa kgwebo o kgona go hwetša ditseno (moputso) fela ge kgwebo ya gagwe e hlagiša poelo. Ge go na le tahlego, mong wa kgwebo a ka se hwetše ditseno.
"Dinyakwa" tše di hlagišwago ke dikgwebo di "rekišetšwa" bareki. Tšhelete yeo e amogelwago ka go "rekiša dinyakwa" ke ditseno tša kgwebo.
Tshepelong ya go tšweletša le/goba go fihliša dinyakwa, kgwebo e hlagelwa ke ditshenyegelo tše di itšego.
Ditshenyegelotšweletšo - peu, monontšha, dibolayasenyi, dihlare, puno le papatšo.
Ditshenyegelokakaretšo (overhead costs) - ditefelopanka, ditefelo tša ofisi, sešupatlotlo - le ditshenyegelo mabapi le dinamelwa.
Ditshenyegelotii (fixed costs) - dilaesense tša dinamelwa, meputso ya bašomediruri, konalo (depreciation) le ditshenyegelo mabapi le inšorense.
Ditshenyegelo mabapi le dintlha di šele (foreign factor costs) - tswalo ya dikadimo, meputso ya molaodi le rente ya naga ye e hirwago.
Palomoka ya ditshenyegelo ke tlhakano ya ditshenyegelo tša ka godimo.
Poelo e ba gona ge ditseno di feta palomoka ya ditshenyegelo.
Tshepelong ya tšweletšo ya motheo batšweletši ke batšei ba theko/thekišo mabapi le ditseno le ge e le ditshenyegelo (se se ra gore batšweletši ka bobona ga ba kgone go huetša ditheko/dithekišo tša diphahlo le ditšweletšwa). Ditseno gammogo le ditshenyegelo di golela godimo ka go ya ga nako. Le ge go le bjalo, se se diragala ka go fapana. Se se bontšhwa ke J. Willemse yo a ngwadilego kgatišobakeng ya Landbouweekblad ya 26 Matšhe 2010 gore ge go lebelelwa intasteri ya temo ka botlalo mabapi le ngwaga wa 2009, ditseno di oketšegile ka 2,6% fela, mola ditshenyegelo tšona di oketšegile ka 8%. Diphesente tše di fapana ngwaga le ngwaga, eupša di hlagiša seo se bitšwago "cost-price squeeze". Seswantšho sa 1 se bontšha ka moo se se hlagilego lebakeng la mengwaga ye mmalwa. (Mothopo: Willemse, J. 2010, Resessie sweepslag knyp Landbou. Landbouweekblad: 26 Maart 2010).
Ge dilo di dirwa ka go swana polaseng ngwaga le ngwaga, phapano gare ga ditseno le ditshenyegelo e tla nyenyefala mme gwa ba boima go ya pele go hlagiša poelo. Ka fao go bohlokwa gore taolo ya kgwebotemo e dule e kaonafatšwe go tiiša katlego mabapi le letlotlo.
Se se ka phethagatšwa ka go ela kaonafatšo ya dikarolo tšohle tša taolo ya kgwebotemo hloko, ka boineelo le gona ka go se kgaotše. Nepo e swanetše go ba go kgonthiša gore ditseno di feta ditshenyegelo ka go ya ga nako, bjalo ka ge go bontšhwa Seswantšhong sa 2.
Mošomo wo ga se wo bonolo go molaodi wa polasa ge go lebelelwa dintlha tšohle tšeo di sa laolegego tšeo di huetšago kgwebo. Ka fao mošomo wo ke tlhohlo ya go feta tšohle go mong/molaodi wa kgwebotemo. Ka mokgwa wa tirišo motšweletši o swanetše go dula a akanya khuetšo ya letlotlo mabapi le ditseno le ditshenyegelo ye e hlolwago ke tšeo di dirwago goba di sa dirwego kgwebong ya gagwe.
Re ka ruma ka go re ge kgwebotemo e nyaka go hlagiša poelo, sa mathomo e swanetše go tšweletša ditšweletšwa tšeo bareki ba di nyakago. Morago ga fao, gore poelo e swarelele, taolo ya kgwebotemo e swanetše go kaonafatšwa ka go se kgaotše ge nako e ntše e eya.