Dzo isiwa nga maanḓa Afrika Tshipembe kha zwipiḓa zwa Eastern Cape, KwaZulu Natal, Mpumalanga na fhethu hune ha vha uri a ho ngo ḓala sa north-eastern Free State na Swaziland. Adzi wanalesi Eastern Caprivi ya Namibia na northern kha zwipida zwa Botswana. ṋekana nga zwidodombedzwa zwa sisiteme ya zwa mulayo ya iḽo shango. Zwidodombedzwa zwi nga katela; thuso ya zwa mulayo na vhutshutshisi, mutevhe wa vhoramilayo u fhiriselwa phanḓa ha tsengo, beiḽi na zwi itwaho musi hu tshi humbelwa beiḽi, Idzwi zwi itwa ndivho hu itela uri mufarwa a pfesese pfanelo dzawe na zwine zwa itwa shangoni iḽo. Vha nga hanedzana na tsheo ya u hanelwa u vha rasaintsi nga u ya phan ḓ a ha Komiti ya Phurofeshini ya Saintsi dza Mupo ya Afrika Tshipembe arali khumbelo yavho ya u ḓ i ṅ walisa sa rasaintsi wa zwa mupo i songo bvelela, kana arali u nwaliswa havho ho thuthiswa nga Khoro. Hu songo fhela ma ḓuvha a 30 vha saathu ita khanedzo kha tsheo yo dzhiwaho. Vha tea u badela mbadelo yo teaho.