Ku nyuma - ku twa u ri xihlekiso/ ku va na tingana. Ku pambulela - ku teka swilo swo karhi u nyika un'wana kutani u sala na swin'wana. 1. Dyondza leyi nyikiweke hi n’wana wa Xikwembu i ya nkoka na le ka vutomi bya mina na wena. Matimba u tshame esofeni leri a ri langutane na tata wakwe. Tibuku leti a a ti vona ti lo vhe ti n'wi hlevela vuloyi lebyi a a ta pumbiwa hi byona. Nhlamuselo ya Makungu ya Nhluvukiso lowu Hlanganeke no Hlayiseka wa Tindhawu ta le Makaya (ISRDS) i ku cinca tindhawu ta le makaya ta Afrika-Dzonga ku fikelela xiyimo xa nkoka lexi tshamisekeke eka nhlayiso ni ku va xiphemu lexi hoxaka xandla xa nkoka eka GDP ya rixaka. Hikwalaho ISRDS yi ta vuyerisa eka vurimi ni ka xiphemu hinkwaxo xa le makaya. Hi kuya hi Michael Yao, nhloko ya ndzawulo ya mintirho ya xihantla ya nhlangano wa swa rihanyo wa misava (WHO) e tikweni nkulu ra Afrika, ku hlahluva na tsumbula vuvabyi bya ha sungula, i swa nkoka swinene hi kwalaho ka xiyimo xa tindzawulo ta swa rihanyo e matikweni ya Afrika le xi komba ntsikelelo hikwalaho ka mavabyi na mintungu leyi nga ntsamelo-maxelo. Vatsundzuxi va vula leswaku kungu leri sekeriweke eka kuhlahluva no tsumbula vuvabyi bya ha sungula ri nga pfuna matiko leswaku ma papalata xilaveko xo pfala tiko na ikhonomi, leswi vangaka ntshikelelo wo kulu swonghasi eka va aka tiko lava va hanyaka hi muholo wa siku na siku leswaku va wundla mindyangu ya vona. Nhlangano wa matiko, wu vula leswaku kuta va na xilavelo xa swihlahluvi swa vuvabyi swa kwalomu ka 74 watimiliyoni ku hlanganisa na 30, 000 ya michini yo hefemurisa vavabyi eka tiko-nkulu leri ringalo ni tshiki hi va aka tiko va kwalomu ka 1.3 watibhiliyoni hi lembe ra 2020. Ntsengo wa lava suleriweke hi vuvabyi wu tlule miliyoni hi ti 6 ta Mhawuri, laha nhlayo yo tala yi kumekeke eka nthlanu wa matiko lamanga: Afrika Dzonga, Algeriya, Ghibita, Ghana, na Nayjeriya. Hambiswiritano, switikomba onge ku na matiko yo tala ma tsandzeka ku kandziyisa mintsengo yo tiya, ngopfu-ngopfu matiko lama ngana vusweti. nhlayo ya mafu e tikweni nkulu ra Afrika yile hansi loko yi ringanisiwa na mafu ya tiko-nkulu ra Yuropa, hikwalaho ka leswi ntalo wa va aka tiko va tiko-nkulu ra Yuropa vanga vanhu lava dyuhaleke.