Dibego tša Tempeleng Mehleng ya Jesu, le go Nepa ga Mongwadi wa Beibele e Lego Luka | Na o be o Tseba?
Mehleng ya Jesu, meneelo ya tempeleng e be e dirwa bjang?
Bobolokelo bja tempeleng bo be bo le Lapeng la Basadi. Puku ya The Temple—Its Ministry and Services e re: “[Tempele] e be e dikologilwe ke mathudi a dikokwane, gomme ka gare ga yona, go bapa le leboto, go be go na le mabolokelo a lesometharo, goba ‘diphalafala,’ [moo] go bego go tsenywa meneelo.”
Mabolokelo a a be a bitšwa diphalafala ka gobane e be e le a masesane ka godimo gomme e le a magolo ka tlase. Bobolokelo bjo bongwe le bjo bongwe bo be bo ngwadilwe leina la sebego se se fapanego, gomme tšhelete yeo e bego e tsenywa e be e dirišetšwa seo se bontšhitšwego go ona. Jesu o be a le Lapeng la Basadi ge a be a bona batho ba bantši ba neela, go akaretša le mohlologadi wa mohloki.—Luka 21:1, 2.
Mabolokelo a mabedi a be a beetšwe lekgetho la tempeleng bakeng sa ngwaga woo le wo o fetilego. Bobolokelo bja boraro go ya go bja bošupa e be e le bja go kgoboketša tšhelete ya maebakgorwana, maeba, dikgong, diorelo le dibjana tša gauta ka go latelelana ga tšona. Ge e ba yo a neelago a tlišitše tšhelete e fetago yeo e beetšwego sehlabelo, o be a tšhela tšhelete e šetšego go a mangwe a mabolokelo ao. Bobolokelo bja seswai e be e le bja tšhelete yeo e šetšego ya dibego tša sebe. Mabolokelo a go tloga ka la 9 go fihla ka la bo-12 a be a swara tšhelete yeo e šetšego ya dibego tša molato, ya dinonyana tša dihlabelo, ya sebego sa Banasari le ya sebego sa balephera. Bobolokelo bja bo-13 e be e le bja meneelo ya boithatelo.
Na mongwadi wa Beibele e lego Luka e be e le radihistori yo a nepago ditaba?
Luka o ngwadile Ebangedi yeo e bitšwago ka leina la gagwe gotee le Ditiro tša Baapostola. Luka o re o “latišišitše dilo ka moka go tloga mathomong ka mo go nepagetšego,” eupša diithuti tše dingwe di ile tša belaela pego ya gagwe ya ditiragalo. (Luka 1:3) Ka gona, dipego tša gagwe di be di nepagetše gakaaka’ng?
Luka o bolela le ka dintlha tša histori tšeo di ka kgonthišetšwago. Ka mohlala, o diriša direto tše dintši tšeo di utegilego tša bahlankedi ba setšhaba ba Baroma, tše bjalo ka bomaseterata ba setšhaba kua Filipi; babuši ba motse ba Thesalonika; le banna ba etelelago pele ba Efeso. (Ditiro 16:20, Kingdom Interlinear; 17:6; 19:31) Luka o bitša Heroda Antipase mmuši wa selete, gomme Seregio Paulose o mmitša molaodi wa selete wa Tsipero.—Ditiro 13:1, 7.
Go diriša ga Luka direto ka tsela e nepagetšego go bohlokwa ka gobane ge boemo bja tikologo yeo e bego e bušwa ke Roma bo be bo fetoga, go ile gwa fetoga le sereto sa molaodi wa yona. Lega go le bjalo, seithuti sa Beibele e lego Bruce Metzge se re “nako le nako ditšhupetšo tše di lego go Ditiro di itlhatsela e le tše nepagetšego ge e le mabapi le lefelo le nako tšeo go bolelwago ka tšona.” Seithuti William Ramsay se bitša Luka “radihistori wa maemo a godimodimo.”
Na o be o Tseba?—January 2014