Minister erken korrupsie deur SA spioeneMinister Dipuo Letsatsi-Duba. Foto: Flickr/GovernmentZA Die minister van staatsveiligheid, Dipuo Letsatsi-Duba, het erken dat die land se spioenasienetwerk ŉ korrupsieprobleem het, maar was vaag oor hoe sy beplan om dit te takel. Letsatsi-Duba het Vrydag haar departement se begroting by die parlement ingedien – die enigste blik wat Suid-Afrikaners jaarliks het op die beplanning van hoe belastinggeld aan die land se spioene, wat onder die Staatsekerheidsagentskap (SSA) val, bestee gaan word. Tans is daar wesenlik net vier oorsigmaatreëls oor die spioene, naamlik die begrotingsdebat, die parlement se gesamentlike staande komitee oor intelligensie (wat agter geslote deure vergader en waarvan die vergaderings se inhoud nie bespreek mag word nie), die inspekteur-generaal van intelligensie (wat gewoonlik uit die intelligensiegemeenskap kom en wie se oorsigverslae as geheim hanteer word) en die ouditeur-generaal (wie se verslae telkens as geheim hanteer word). Letsatsi-Duba het met klaarblyklike verwysing na die ongewoon openbare onlangse botsing tussen die voormalige direkteur-generaal van die SSA, Arthur Fraser, en die inspekteur-generaal van intelligensie, Setlhomamaru Dintwe, toegegee dat daar tans baie kommer is oor die bestuur en gehalte van die land se spioenasiedienste. Fraser is intussen aangestel as direkteur-generaal van korrektiewe dienste. Die minister het aan die Nasionale Vergadering gesê daar is sistemiese en bestuursprobleme in die SSA, maar nie daaroor uitgebrei nie. Sy het wel die “verrotting” toegeskryf aan die “onlangse veranderinge” by die SSA. Daar is ŉ hersieningspaneel aangestel om die SSA se doeltreffendheid te bestudeer, maar die raamwerk en samestelling van die hersieningspaneel is nog nie bekend gemaak nie. Letsatsi-Duba het belowe dat die SSA se geld beter bestee sal word, maar geen besonderhede bekend gemaak nie. Sy het beter opleiding beloof, maar was eweneens stil oor die besonderhede. Die minister het toegegee dat die kantoor van die inspekteur-generaal versterk moet word, maar geen voorstelle gemaak oor hoe dit moet gebeur nie. Sy het ook erken dat daar wantroue tussen die regering en die landsburgers is en dat die SSA daaraan aandadig is, maar nie uitgebrei oor hoe dit oorkom kan word nie. Letsatsi-Duba het gesê hoewel onluste en protes in die land voorkom, is Suid-Afrika relatief stabiel. Sy het wel kommer uitgespreek oor die huidige veiligheidsituasie in Noordwes en KwaZulu-Natal, maar met geen voorstelle ter verbetering vorendag gekom nie. Die minister meen strenger keuringsmaatreëls vir sekerheidsklaring is nodig, maar het nie verwys na die agterstand wat reeds in terme van die huidige maatreëls ervaar word omdat dit soms lank neem om af te handel nie. In reaksie het die EFF-LP dr. Mbuyiseni Ndlozi daarop aangedring dat skakeling tussen die SSA en die parlementêre oorsigkomitee meer gereeld in die openbaar moet plaasvind. Die burgerregtegroep Right2Know het gesê dit help niks die minister gee ondernemings, maar dit is onmoontlik om te sien of sy dit gestand doen nie. R2K dring aan dat spioenasie op aktiviste, joernaliste en diegene wat korrupsie openbaar maak, dadelik gestaak word, asook dat die begroting van die SSA deursigtig hanteer word, verslae van die inspekteur-generaal bekend gemaak word, die parlementêre staande komitee oor intelligensie se vergaderings oopgestel word en spioene wat die wet oortree in die openbaar strafregtelik aangekla word.