YO TENDELANIWAHO NGA 2 LUHUHI 2000 DATUMU YA U THOMA U SHUMA: 16 FULWI 2003 (Nga nnḓa ha musi zwo sumbedzwa nga iṅwe n.ila) (.i.walwa. a Tshiisimane.
Mulayo wa u. u.uwedza Ndinganyiso na u thivhela Khethululo i songo teaho wa vhu 52 wa 2002 Mulayo wa Khwiniso ya Vhuvhili ya zwa khaṱhulo wa vhu 55 wa 2003 Mulayo wa Khwiniso ya zwa Kha.
MULAYO U ita uri khethekanyo 9 yo vhalwaho na tshiteṅwa 23 tsha shedulu 6 kha Ndayotewa ya Riphabuliki ya Afrika Tshipembe, ya 1996 zwi shume, u itela u thivhela na u iledza khethululo i songo teaho na u tambudza; u. u.uwedza ndinganyiso na u fhelisa khethululo i songo teaho; u thivhela na u iledza zwipitshi zwa vengo; na u. etshedza mafhungo a elanaho na zwenezwo. Marangaphan.
khwaṱhisedzo ya demokirasi kha shango. ashu i. o.a u fheliswa ha u sa eḓana ha zwa matshilisano na zwa ikonomi, nga maanḓa zwa sis.emetiki, zwo bvaho kha. ivhazwakale yashu nga vhukoloni, khethano nga lukanda na maanḓa a vhanna, zwine zwa. isa vhu.
Naho ho vha na mvelaphanḓa yavhuḓi kha u vusuludza na u shandukisa tshitshavha tshashu na zwiimiswa zwa hone, u sa eḓana ha dzisisitemetiki na khethululo i songo teaho zwi kha. i vha hone kha zwiimiswa kana madzangano a tshitshavha, nyito na vhuḓipfi, hu tshi khou dzhielwa fhasi zwine demokirasi ya ndayotewa ya. o.
Mutheo wa u bvela phanḓa na u lugisa idzi nyimele u kha Ndayotewayo ine, vhukati ha zwiṅwe, ya tikedza kana u dzhiela nṱha ndeme ya pfanelo dza vhuthu, ndinganyiso, mbofholowo na vhulamukanyi ha tshitshavha nga pfano, hu si na tshiṱalula na khethululo nga muvhala na nga mbeu kha tshitshavha hune zwo.
Afrika Tshipembe na. one. i na mbofho dza dzitshaka nga fhasi ha thendelano dzine dza vhofha na mulayo wa tshithu wa dzitshaka kha sia. a zwa pfanelo dza vhuthu zwine zwa. u.uwedza ndinganyiso na u iledza khethululo i songo teaho. Kha mbofho idzo hu na dzo sumbedzwaho kha Buthano. a u Fheliswa ha nḓila dzoṱhe dza u Khethulula Vhafumakadzi na Buthano. a u Fhelisa nḓila Dzo.
Khethekanyo 9 ya Ndayotewa i tikedza u phasiswa ha mulayo wa lushaka u thivhela kana u iledza khethululo i songo teaho na u. u.
Izwi zwi amba u bveledziswa, nga maga a lwa mulayo a tshipentshela na maṅwe, ha vhathu vhe kale vha vha vho thudzelwa kule, zwitshavha na zwigwada zwa vhathu vhe vha vha vho dzhielwa mavu na tshomedzo dzavho, vhe vha vha vha sa. etshedzwi tshirunzi tsha vhuthu tsho vha teaho, nahone vhane vha khou bvela phanḓa na u kon.
Uyu Mulayo u khou lingedza u. u.uwedza tshanduko kha tshitshavha tsha demokirasi, tshine tsha vha tshithu tshithihi kha u fhambana hatsho, tshine tsha vha na vhathu vhane vha. hogomela na u vha na lufuno, na u tshila u ya nga milayo ya ndinganyiso, u tea, ndingano, mvelaphan.
Milayo ya u sumbedza n.
U iledza tshipitshi tsha vengo 11 U iledza maga a u tambudza 12 U iledza u phaḓaladzwa na u an.
SONGO TEAHO 13 vhuḓifhinduleli ha zwa vhuṱanzi 14 U kona u vhona uri zwithu zwo tea kana a zwo ngo tea 15 Zwipitshi zwa vengo na u tambudza zwi sa elaniho na vhuḓifhinduleli ha u kona u vhona zwo teaho na zwi songo teaho.
NDIMA YA VHU 4 KHOTHE DZA NDINGANYISO 16 Khothe dza ndinganyiso na vhaofisiri vha u tshimbidza milandu [Khethekanyo 16 yo imelwaho nga khethekanyo. hukhu 1 ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.] 17 Vhomabalane vha khothe ya ndinganyiso 18 Dzi.
Tshiimiswa tsha matshimbidzele u ya nga kana nga fhasi ha Mulayo 21 Maan.
vhuḓifhinduleli nga u angaredza ha u. u.uwedza ndinganyiso 25 Mushumo wa Muvhuso wa u bveledza ndinganyiso 26 vhuḓifhinduleli ha vhathu vhane vha shuma kha tshitshavha ha u. u.uwedza ndinganyiso 27 Vhu.inekedzeli kha zwa matshilisano nga vhathu vhoṱhe kha u. u.uwedza ndinganyiso 28 Maga a tshipentshela kha u. u.uwedza ndinganyiso u ya nga lushaka, mbeu / na vhuholefhali 29 Mutevhe wa u sumbedza nyito dza u sa farwa zwavhuḓi kha dzi.
Khethekanyo. 31 yo imelwa nga khethekanyo 3 ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.
TSEDZULUSO YA MULAYO,. HOHO. HUKHU NA U THOMA U SHUMA 32 U thomiwa ha Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso 33 Maan.
Maga a tsumbanḓila kha HIV/AIDS, kha lushaka, zwiimo zwa zwa matshilisano na zwa ikonomi na vhuḓifhinduleli ha mi.
Kha hoyu Mulayo, nga nnḓa ha musi zwi re nga ngomu zwi tshi sumbedza nga iṅwe n.
mi.waha' zwi katela nyimele ya vhuvhi kana zwithu zwi si zwavhuḓi na u sa kona u. itsireledza ha vhathu vho tambulaho ho sedzwa miṅwaha yavho, nga maanḓa vha mi.
mabalane wa khothe ya ndinganyiso' zwi amba mabalane wa khothe ya ndinganyiso o tholiwaho kana o nangiwaho u ya nga khethekanyo 17, yo vhalwaho na khethekanyo 31, yo katela na zwi.
muvhigi wa mulandu/muvhilaeli' zwi amba muthu muṅwe na mu.
Ndayotewa' zwi amba Ndayotewa ya Riphabu.
tshiimiswa tsha ndayotewa' zwi amba tshiṅwe na tshi.
khethululo' zwi amba iṅwe nyito kana u siiwa nnḓa, ho katelwa na pho.
u vhanga thaidzo, dzimbofho kana zwithu zwi si zwavhuḓi ; kana u sa. ekedza mbuelo kana ifa, zwithu zwavhuḓi kana zwivhuya u bva kha muthu muṅwe na mu.
ndinganyiso' zwi katela u. iphi.a nga vhuḓalo na nga u e.
khothe ya ndinganyiso' zwi amba khothe yo sumbedzwaho kha khethekanyo 16, yo vhalwaho na khethekanyo 31, na uri i katela na zwi.
tshiimo tsha mu.a' hu katelwa na Vhuraḓo kha mu.
u tambudza' zwi amba nyito dzi sa. o.eiho dzine dza bvela phanḓa kana dzo kalulaho na dzine dza tsitsa tshirunzi tsha muthu, na u bveledza vhupo vha si havhuḓi vhu shushaho kana dzine dza u.uwedza vhu.inekedzeli nga n.
zwa vhudzekani, mbeu kana nyito ya vhudzekani, kana Vhuraḓo ha muthu onoyo kana Vhuraḓo ha tshigwada vhune ha khou humbulelwa tsho nangiwaho u ya a vha kana muraḓo muhumbulelwa wa tshigwada tsho sumbedzwaho nga muṅwe kana vhanzhi vha tshigwada tsho iledzwaho kana vhu.
tshiimo tsha u vha na vhudzimu ha tshinna na ha tshisadzi (intersex)' zwi amba u vha na vhudzimu ho fhambanaho nga khathihi zwe muthu a bebwa nazwo zwi songo.
halutshedzo ya ' tshiimo tsha u vha na vhudzimu ha tshinna na ha tshisadzi' yo dzheniswaho nga khethekanyo. hukhu 16 (a) ya Mulayo wa vhu 22 wa 2005.
tshiimo tsha mbingano' zwi katela tshiimo kana nyimele ya u vha muthu a re eṱhe, vho malwa, vho. aliwa, vho lovhelwa kana vhe kha vhushaka, hu si na ndavha uri ndi ha mbeu nthihi kana ha mbeu dzo fhambanaho, ho katelwa na vhuḓiimiseli ha u un.
Minisi.a' zwi amba Minisi.
lushaka' zwi katela vhubvo ha lushaka na nyito i elanaho na vengo. a vhabvannḓa na dziṅwe nyito dza khethululo fhedzi dzi katelaho pfanelo na milayo i elanaho na vhudzulapo; 'muthu' zwi katela muḓivhi wa mulayo, na vha sa. ivhiho mulayo, tshigwada kana khethekanyo ya vhathu; 'vhuimana' zwi katela nyimele iṅwe na iṅwe i elanaho na vhuimana, vhuimana ho pulaniwaho, u vha na maan.
lushaka, mbeu, vhudzekani, vhuimana, tshiimo tsha mbingano, vhubvo, muvhala, nyito ya vhudzekani, murole kana vhukale, vhuholefhali, vhurereli, lutendo, mvelele, luvalo, luambo na mabebo; kana hu.
u dzhiela fhasi tshirunzi tsha muthu; kana iii zwi kwamaho u. iphi.a nga u eḓana ha pfanelo dza muthu na mbofholowo nga nḓila yo fhelelaho lune zwa nga vhambedzwa na khethululo kha phara (a); 'ndaulo' zwi amba ndaulo u ya nga hoyu Mulayo; 'muhwelelwa' zwi amba muthu muṅwe na muṅwe ane matshimbidzele a thomiwa malugana na ene u ya nga hoyu Mulayo; 'sekithara' zwi amba sekithara iṅwe na i.
vhudzekani' vhu katela tshiimo tsha u vha na vhudzimu ha tshinna na ha tshisadzi; Ṱhalutshedzo ya ''vhudzekani' yo dzheniswaho nga khethekanyo. hukhu 16 (b) ya Mulayo wa vhu22 wa 2005.
tshiimo tsha ikonomi na zwa matshilisano' hu katelwa nyimele ya zwa matshilisano zwa muthu ane a vha kha tshiimo tshi si tshavhu.
muhasho muṅwe na mu.
mushumi muṅwe na muṅwe kana tshiimiswa tshiṅwe na tshi.
i shumisa maanḓa kana u ita mushumo u ya nga Ndayotewa kana ndayotewa ya dzingu; kana ii shumisa maanḓa a tshitshavha kana u ita mushumo wa tshitshavha u ya nga mulayo muṅwe na muṅwe kana nga fhasi ha mulayo wa tshithu kana wa tshitshavha; 'Mulayo hoyu ' hu katelwa ndaulo dziṅwe na dziṅwe dzo itwaho u ya nga hoyu Mulayo.
u phasisa mulayo u. o.
u iledza. hu.
u. etshedza maga a u. u.uwedza kana u thusa u fheliswa ha tshiṱalula tshi songo teaho, tshipitshi tsha vengo na u tambudza, nga maan.
u. etshedza maga a u kona u vhona nyimele dzine tshi.
u. etshedza maga a u funza tshitshavha na u vha. ivhadza kana u vha tsivhudza nga ha ndeme ya u phuromotha kana u. u.
u vhea maga a u khwinisa vhathu vhane vha vha kha tshiimo tshi si tshavhu.
u ita uri hu vhe na u tevhedzelwa ha mbofho dza mulayo dza dzitshaka hu tshi katelwa na mbofho dza thendelano u ya nga, vhukati ha zwiṅwe, muṱangano nga ha u Fheliswa ha nḓila dzoṱhe dza Khethululo u ya nga Lushaka na muṱangano nga ha u Fhelisa N.
dzoṱhe dza Khethululo kha Vhafumakadzi.
uvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo 2: 1 Khubvumedzi 2000.
Ndayotewa, dzimbetshelwa zwine zwa katela u. u.uwedza ndinganyiso nga kha mulayo na ma.
Mvulatswinga, ndivho na tsumbanḓila dza uyu Mulayo, dzine ngadzo ha fushwa muya, ndivho na zwipikwa zwa uyu Mulayo.
mulayo muṅwe na mu.
mulayo wa dzitshaka, nga maan.
mulayo wa nnḓa u vhambedzeaho. Muthu muṅwe na muṅwe a shumisaho kana a. alutshedzaho uyu Mulayo u fanela u dzhiela nṱha zwi re ngomu ha khanedzano na ndivho ya uyu Mulayo. ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo 3: 1 Khubvumedzi 2000.
Kha matshimbidzele maṅwe na ma.
U tshimbidza milandu nga nḓila i si ya fomala nahone nga u. avhanya na nga vhukoni, zwine zwa. u.
u swikelela vhulamukanyi nga vhathu vhoṱhe kha foramu dza khaṱhulo dzo teaho na dzi.
U shumiswa ha milayo ya maga kana nḓila dzine dza tea u tevhelwa u ya nga khethekanyo 19 na nḓila dza u. u.
U shumiswa ha maga a ndulamiso khathihi na maga a u thivhela u ita zwi.
Mveledziso ya zwikili zwa tshipentshela na vhukoni ha vhathu vhane vha shumisa uyu Mulayo u itela uri hu vhe na tshumiso na ndaulo yavhuḓi yawo.
Kha u shumiswa ha hoyu Mulayo, zwi tevhelaho zwi fanela u dzhielwa nṱha na u.
a U vha hone ha Sisiṱeme ya khethululo na u sa eḓana, nga maanḓa ho lavheleswa lushaka, mbeu na vhuholefhali kha masia oṱhe a vhutshilo sa zwo vhangwaho nga khethululo ya zwino na ya tshifhinga tsho fhiraho, zwo vhangwa nga kholonializimu, Sisiṱeme ya khethululo nga lukanda na maanḓa a vhanna; na b. ho.ea ya u dzhia maga kha masia oṱhe a u fhelisa khethululo na u sa eḓana. ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo. hukhu 2: 1 Khubvumedzi 2000.
Hoyu Mulayo u vhofha vhoṱhe Muvhuso na vhathu.
Arali ha nga vha na dziṅwe khuḓano dzi elanaho na mafhungo a re kha hoyu Mulayo vhukati ha hoyu Mulayo na mbetshelwa dza mulayo muṅwe na muṅwe, nga nnḓa ha Ndayotewa kana Mulayo wa Phalamennde une wa. o.a u khwinisa hoyu Mulayo, mbetshelwa dza uyu Mulayo dzi fanela u. anganedzwa.
Hoyu Mulayo a u shumi kha muthu muṅwe na mu.
Ndinganyiso kha u Thola wa 1998 (mulayo wa vhu 55 wa vhu 1998) wa shuma ngayo. ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo 5: 1 Khubvumedzi 2000.
A hu na Muvhuso kana muṅwe muthu ane a nga khethulula muṅwe muthu lu songo teaho.
U ya nga khethekanyo 6, a hu na muthu ane a tea u khethulula mu.
U phaḓaladzwa ha mafhungo kana muhumbulo, zwine zwa bvisela khagala u dzhielwa nṱha kana fhasi ha lushaka lwa muṅwe muthu, hu tshi katelwa na. hu.huwedzo kha, kana u. idzhenisa kha , kana dzi.
U. idzhenisa kha nyito iṅwe na iṅwe ine ndivho yayo ya vha u. u.uwedza, kana ine ya vha na khonadzeo ya u. u.
U siiwa nnḓa ha vhathu vha tshigwada tsha luṅwe lushaka nga fhasi ha mulayo muṅwe na muṅwe kana nyito ine ya vhonala i mulayoni fhedzi ine ndivho yayo ha vha fhedzi sa o tendelwaho lwa mulayo fhedzi zwine ndivho yazwo ha vha ndaulo ya u sa katela nga tshi.
etshedzo kana. etshedzo ine ya bvela phanḓa ya tshumelo dza fhasi kha tshigwada tshiṅwe na tshiṅwe tsha lushaka; i tshi vhambedzwa na ya tshi.
U hanela vhathu u swikelela zwikhala, hu tshi katelwa na u swikelelwa ha dzitshumelo kana zwikhala zwa thendelano malugana na u. etshedza tshumelo dza u dzhiela nṱha kana u. anganedza, kana u kundelwa u dzhia vhukando malugana na u. etshedza vhathu vhenevho. ho.ea dzavho.
U ya nga khethekanyo 6, a hu na muthu o teaho u khethulula mu.
nyito ya u thivhela vhafumakadzi u wana ndaka kana ifa. a mu.
nyito iṅwe na i.
phoḽisi iṅwe na iṅwe kana maitele ane a thivhela zwi songo tea vhafumakadzi u swikelela pfanelo dza mavu, masheleni, na dzi.
u hanelwa na tswikelelo kha zwikhala, ho katelwa tswikelelo kha tshumelo kana zwikhala zwa thendelano dza u. etshedza tshumelo, kana u kundwa u dzhia vhukando malugana na u dzhiela nṱha. ho.
u sa lingana na ha sisitemetiki kha tswikelelo ya zwikhala nga vhafumakadzi nga mulandu wa u khethekanywa ha vhashumi u ya nga mbeu.
U ya nga khethekanyo 6, a hu na muthu o teaho u khethulula mu.
u thivhela kana u bvisa kha muthu muṅwe na muṅwe a re na vhuholefhali, thikhedzo we na i.
u kundelwa u fhelisa zwikhukhulisi zwine zwa thivhela zwi songo tea vhathu vho holefhalaho kha u. iphina u lingana na vhaṅwe nga nyimele kana zwikhala kana u kundelwa u dzhia vhukando malugana na u dzhiela nṱha. ho.ea dza vhathu vhenevho.
U ya nga mbetshelwa kha khethekanyo 12, a hu na muthu ane a nga anḓadza, u phaḓaladza, u tikedza kana u amba maipfi o livhiswaho kha tshiitisi tshithihi kana zwinzhi zwo iledzwaho , kha muthu muṅwe n a muṅwe, zwine zwi nga vha zwi tshi sumbedza vhu.
Hu si na u khakhisa dzindulamiso dza vhadzulapo fhasi ha hoyu Mulayo, u ya nga khethekanyo 21 (n) nahone hune zwa vha zwo tea, khothe i nga rumela mulandu muṅwe na muṅwe une wa kwamana na zwa nyanḓadzo, nyengedzedzo, mafhungo kana vhudavhidzani ha zwipitshi zwa vengo sa zwo sumbedzwaho kha khethekanyo. hukhu , kha Mulangi wa Vhutshutshisi ha Tshitshavha ane a vha na maanḓa a u thoma matshimbidzele a mulandu wa zwa vhugevhenga u ya nga mulayo wo. oweleaho kana wa tshithu kana mulayo wo teaho.
A hu na muthu o tendelwaho u tambudza muthu ufhio kana ufhio.
Nyiledzo ya u phaḓaladzwa na u an.
b anḓadza kana u. ana khunguwedzo iṅwe na iṅwe kana nḓivhadzo, Zwine zwa. o ita uri hu vhe na ngoho kana zwi pfesesee kha u bvisela khagala ndivho ya khethululo i so ngo teaho kha muṅwe muthu: hu so ngo sedzwa nzunzanyo dza 'bona fide' dza vhukuma kana dza lwa mulayo kha mpho ya vhutsila, ya zwa pfunzo na. ho.isiso dza zwa saintsi, u vhiga nga nḓila yo teaho hu tshi khou itelwa tshitshavha kana nya.adzo ya maṅwe mafhungo, khunguwedzo, kana nḓivhadzo u ya nga khethekanyo 16 ya Ndayotewa, a zwo ngo dzheniswa kha hei khethekanyo.
Vhuleme ha u wana vhu.
muhwelewa u fanela u. ea vhuṱanzi, phanḓa ha khothe, uri khethululo a yo ngo itea sa zwo bulwaho; kana muhwelelwa u fanela u. ea vhuṱanzi ha uri zwe a ita a zwo ngo livhiswa kha tshiitisi tshithihi kana zwinzhi zwa zwo iledzwaho.
ho sedzwa tshiitisi tshi re kha phara (a) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho', ngauralo a yo ngo tea, nga nnḓa ha m usi muhwelelwa o. ea vhu.
ho sedzwa tshiitisi tshi re kha phara (b) ya.
arali nyimele nthihi kana nnzhi dzo sumbedzwaho kha phara (b) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho; na ii nga nnḓa arali muhwelelwa o. ea vhuṱanzi ha uri khethululo yo tea.
A si khethululo i songo teaho u dzhia maga o itelwaho u tsireledza kana u khwinisa vhathu kana zwigwada zwa vhathu vha re kha tshiimo tshi si tshavhuḓi zwo itiswa nga khethululo i songo teaho kana miraḓo ya zwigwada zwenezwo kana zwigwada zwa vhenevho vhathu.
Kha u wana uri muhwelelwa o. ea vhuṱanzi ha uri khethululo yo tea, zwi tevhelaho zwi fanela u dzhielwa n.
zwivhangi zwo sumbedzwaho kha khethekanyo.
arali khethululo i tshi fhambanyisa zwi pfeseseaho vhathu u ya nga maga o vhewaho o teaho, ane a vha a ndeme kha nyito yeneyo.
zwivhangi zwo sumbedzwaho kha khethekanyo.
vhuimo ha muvhigi wa mulandu kha tshitshavha na u vhona arali e kha vhu.
u vhona arali khethululo i ya sisi.
u vhona arali hu na nḓila, hukhu kana dzi si dzavhu.
thasulula u dzhielwa fhasi zwo bvaho kha kana zwi elanaho na tshithihi kana zwinzhi zwa zwiitisi zwo iledzwaho; kana ii u. anganedza u fhambana.
Malugana na tshipitshi tsha vengo na u tambudza, khethekanyo 14 a i shumi.
Khothe Khulwane iṅwe na iṅwe ndi khothe ya ndinganyiso kha sia. ine ya vha na maanḓa kha.
u ta mikano ya hune khothe ya ndinganyiso iṅwe na iṅwe ya. o vha na maanḓa hone, hune i nga vha yo vhumbiwa nga nomboro iṅwe na iṅwe ya zwiṱiriki, zwiṱiriki zwiṱuku kana huṅwe fhethu hune a vha na maanḓa khaho ho bveledzwaho u ya nga khethekanyo 2 ya Mulayo wa Khothe dza Madzhisi.ara.
u engedzedza kana u fhungudza fhethu hune khothe ya ndinganyiso ya vha na maan.
u nanga fhethu huthihi kana hunzhi hune ha vha nga fhasi ha ndaulo ya khothe ya ndinganyiso iṅwe na i.
v U bvisa kana u fhambanyisa nḓivhadzo iṅwe na iṅwe nga fhasi ha iyi phara: Arali maṅwe matshimbidzele a sa athu khunyeledzwa kha khothe ya ndinganyiso nga tshenetsho tshifhinga tsha nyanḓadzo ya nḓivhadzo kha Gazette sa zwo sumbedzwaho kha hei phara, a fanela u khunyeledzwa nga yeneyo khothe, u tou nga nḓivhadzo yeneyo a yo ngo vhuya ya an.adzwa; na.
Phara. (c) yo imelwaho nga s 28 ya Mulayo wa vhu 55 wa 2003.
Nahone ane dzina. awe. a vha. o dzheniswa kha mutevhe wo sumbedzwaho kha khethekanyo. hukhu (a), a nga. angiwa sa zwenezwo u ya nga khethekanyo. hukhu ya.
Muhulwane wa vhahaṱuli na.
u dzhia maga a pfalaho kha zwishumiswa zwi re hone kha u. anga muofisiri wa u tshimbidza wa khothe ya ndinganyiso kha sia. ine a vha na maanḓa kha.o; na hu si na u lenga, kha vha. ivhadze Mulangi- Dzhenera.a wa Muhasho nga Muhaṱuli muṅwe na muṅwe, madzhisi.irata kana madzhisiṱiraṱa muṅwe o fhedzaho khoso ya vhugudisi sa zwo sumbedzwaho kha khethekanyo 31 na kana o. angiwaho u ya nga khethekanyo. hukhu ya.
fhedzaho khoso ya vhugudisi sa zwo sumbedzwaho kha khethekanyo 31 na ; kana angiwaho sa muofisiri wa u tshimbidza wa khothe ya ndinganyiso u ya nga khethekanyo. hukhu ya.
Muofisiri wa u tshimbidza u fanela u ita mishumo na u shumisa maanḓa e a. ewa nga fhasi ha hoyu Mulayo kana mulayo muṅwe na muṅwe. Khethekanyo 16 yo imelwa nga khethekanyo 1 ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.
Mabalane wa khothe ya ndinganyiso a U ya nga khethekanyo. hukhu ya 2 na milayo ine ya laula tshumelo ya tshitshavha, Mulangi-Dzhenera.a wa Muhasho a nga, kha khothe iṅwe na iṅwe ya ndinganyiso, thola kana u. anga muofisiri muthihi kana vhanzhi kha Muhasho, kana u thola muthu muthihi kana vhanzhi nga nḓila yo sumbedzwaho na kha nyimele dzo sumbedzwaho, sa vhomabalane vha khothe ya ndinganyiso, vhane vha. o tea u thusa khothe nga u angaredza ine vha shuma khayo nga u ita mishumo nahone vhane vha. o ita mishumo sa zwe zwa sumbedziswa zwone. Phara. (a) yo imelwa nga khethekanyo 2 (a) ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.
Arali mabalane wa khothe ya ndinganyiso hu na tshiitisi a kundelwa u ita ngauralo kana arali hu si na mabalane o tholiwaho kha khothe iṅwe na iṅwe ya ndinganyiso nga fhasi ha phara (a), muofisiri o teaho wa u tshimbidza a nga, hu sa khou dzhielwa nṱha khethekanyo. hukhu ya ,. anga muofisiri o. alifhaho kha Muhasho u shuma sa mabalane arali mabalane o ambiwaho a tshi khou kundelwa u ita mushumo kana u swika mabalane a tshi tholiwa kana u nangiwa nga fhasi ha phara (a), u ya nga hune zwi nga vha zwi ngaho. Phara. (b) yo imelwa nga khethekanyo 2 (a) ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.
Ndi muofisiri fhedzi kana muthu o sumbedzwaho kha khethekanyo.
phanḓa ha murahu ha datumu ya u thoma u shuma ya khethekanyo 31; kana sa zwo sumbedzwaho kha khethekanyo 31 , nahone dzina. awe. i vhe. o dzheniswa kha mutevhe wo sumbedzwaho kha khethekanyo , a nga tholwa kana u nangiwa ngauralo nga fhasi ha khethekanyo. hukhu ya (a).
Khethekanyo. hukhu ya. yo engedzwaho nga khethekanyo 2 (b) ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.
Mulangi-Dzhenera.a wa Muhasho u fanela u dzudzanya na u vha na mutevhe wa muofisiri muṅwe na mu.
Khethekanyo. hukhu ya yo engedzwa nga khethekanyo. 2 (b) ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.
a fhedzaho khoso ya vhugudisi sa zwo sumbedzwaho kha khethekanyo 31 6; kana b. angiwaho kana u tholiwa sa mabalane wa khothe ya ndinganyiso u ya nga khethekanyo hukhu ya (a).
Khethekanyo. hukhu ya yo engedzwa nga khethekanyo 29 ya Mulayo wa vhu 55 wa 2003.
U ya kana u dzhenela ha Dziṱhanzi na mbadelo ya tshelede ya. hanzi kha milandu yo bvaho kha tshumiso ya hoyu Mulayo zwi fanela u tiwa nga Minisiṱa nga nḓila yo sumbedzwaho kana yo randelwaho.
Nga nnḓa ha musi zwo. etshedzwa nga iṅwe nḓila kha hoyu Mulayo, mbetshelwa dza Mulayo wa Khothe dza madzhisiṱiraṱa, wa 1944 Mulayo wa vhu 32 wa 1944, na dza Mulayo wa Khothe Khulwane, wa 1959 Mulayo wa vhu 59 wa 1959, na dzo itwaho nga fhasi ha milayo yeneyo na dzo itwaho nga fhasi ha Rules Board for Courts of Law Act, wa 1985 Mulayo wa vhu 107 wa 1985, dzi shuma na tshanduko dzo teaho dzine dza. o.
u. ea ndaṱiso malugana na u sa tevhedzela ndaela dza khothe, u itela u thivhela u. ea khaṱhulo kana dzindaela, na u sa.
maanḓa, u ya nga khethekanyo. hukhu ya , na uri u swika zwino a hu na mbetshelwa yo itwaho kha ndaulo nga fhasi ha khethekanyo 30 ya hoyu Mulayo.
Matshimbidzele oṱhe ane a itwa phanḓa ha khothe a fanela u itwa kha khothe i re khagala , nga nnḓa ha musi khothe i tshi nga laela nga iṅwe nḓila malugana na ndaulo ya vhulamukanyi.
a U ya nga phara b, a hu na na tshithihi tshi re kha hoyu Mulayo tshine tsha nga thivhela dzulo. a khothe ya madzhisiṱiraṱa sa kha khothe ya ndinganyiso kha u ita ndaela yo sumbedzwaho kha khethekanyo 21 2,. ine. a fhirisa tshelede yo. etshedzwaho khothe ya madzhisiṱiraṱa, hune ndaela ya tea u rumelwa nga nḓila yo randelwaho kha Muhaṱuli wa Khothe Khulwane a re na maanḓa a u khwaṱhisedza,
U shumiswa ha phara (a), malugana na u khwaṱhisedzwa ha ndaela, ho imiswa u swika aphiḽi yo sumbedzwaho kha khethekanyo 23 i tshi khunyeledzwa.
muthu muṅwe na muṅwe o imelaho mu.
muthu muṅwe na muṅwe ane a vha muraḓo wa, kana o imelaho tshigwada kana ki.
Muthu a re na lutamo lwa u thoma matshimbidzele u ya nga kana nga fhasi ha hoyu Mulayo u fanela u, nga nḓila yo sumbedzwaho, vhudza mabalane wa khothe ya ndinganyiso nga ndivho yavho ya u ita zwenezwo.
a Mabalane wa khothe ya ndinganyiso u fanela u, kha tshifhinga tsho vhewaho tsha u wana nḓivhadzo, isa mafhungo kha muofisiri wa khothe ya ndinganyiso yeneyo, ane a fanela, kha tshifhinga tsho sumbedzwaho kana tsho randelwaho, dzhia tsheo arali mulandu u tshi nga thetsheleswa kha khothe ya ndinganyiso kana arali u tshi nga rumelwa kha tshiṅwe tshiimiswa tsho teaho, dzangano, khothe, komiti ya u haṱula kana iṅwe foramu (hafha i dzhiiwa sa foramu ya thungo) ine, u ya nga muofisiri wa u tshimbidza, ya nga shumana zwavhuḓi na mafhungo kana mulandu u ya nga maanḓa na mishumo ya foramu ya thungo.
b Arali muofisiri wa u tshimbidza a nga dzhia tsheo ya uri mulandu u tea u thetsheleswa kha khothe ya ndinganyiso, muofisiri wa u tshimbidza u fanela u isa mafhungo kana mulandu kha mabalane wa khothe ya ndinganyiso ane nga tshifhinga tsho sumbedzwaho tsha u rumela uyo mulandu a fanela u vhea datumu ya u thetsheleswa ha mulandu wonoyo.
Muofisiri wa u tshimbidza, musi a saathu u dzhia tsheo ya u isa kana u rumela mulandu sa zwe zwa sumbedziswa zwone kha khethekanyo. hukhu ya , u fanela u dzhiela nṱha nyimele dzo.
nyimele dza muthu dza mahoro, nga maan.
ho.ea na lutamo zwa mahoro nga maan.
zwine matshimbidzele a. o vha ngaho arali mvelelo ya matshimbidzele i tshi nga u.uwedza u vha hone ha. ho.ea dzine dza. a nga murahu ha khaṱhulo na Sisiṱeme ya mulayo kha iḽi sia.
e mihumbulo ya muofisiri yo teaho kha foramu ya thungo iṅwe na iṅwe yo sumbedzwaho.
a Arali muofisiri wa u tshimbidza a dzhia tsheo ya uri mulandu u tea u iswa kha foramu ya thungo u fanela u, nga nḓila yo sumbedzwaho kana yo randelwaho, ita ndaela, a vhudza mabalane wa khothe ya ndinganyiso uri a pfukisele mafhungo kha foramu ya thungo yo bulwaho kha ndaela.
Musi a tshi ita ndaela yo sumbedzwaho kha phara (a), muofisiri wa u tshimbidza a nga nambatedza mahumbulwa ane a vhona e a ndeme ane a tea u dzhielwa nṱha nga foramu ya thungo.
Musi a tshi. anganedza ndaela yo sumbedzwaho kha khethekanyo. hukhu ya 5, mabalane wa khothe ya ndinganyiso u fanela u pfukisa mulandu na u. ivhadza mahoro nga ha u pfukiswa ha mulandu nga nḓila ya sumbedzwaho kana yo randelwaho.
Musi i tshi. anganedza mulandu kana mafhungo o pfukuselwaho khayo, foramu ya thungo i fanela u shumana na mafhungo nga u. avhanya u ya nga maanḓa na mishumo yayo.
Arali foramu ya thungo yo sumbedzwaho kha khethekanyo.
ya kundelwa u shumana na mafhungo kana mulandu nga tshifhinga tsho teaho kha nyimele; kana i tshi khou kundelwa u thasulula mulandu kana mafhungo nga nḓila ine zwa fusha. ihoro ithihi kana mahoro oṱhe nga nḓila ye zwa humbelwa ngayo, foramu ya thungo i fanela u, nga nḓila yo sumbedzwaho kana yo randelwaho, humisele mafhungo kana mulandu murahu kha khothe ya ndinganyiso he wa pfukiselwa u tshi bva hone, u ita khaṱhulo, nga kha tshifhinga tsho sumbedzwaho u bva nga datumu ye mulandu wa humiselwa murahu ngayo kha khothe ya ndinganyiso.
Muvhuso na zwiimiswa zwa ndayotewa zwi fanela u , nga hune zwa konadzea, thusa muthu muṅwe na muṅwe ane a tama u vhiga mulandu u ya nga kana nga fhasi ha Mulayo, vhukati ha zwiṅwe, nga u khwaṱhisedza uri muthu u rumelwa kha tshumelo yo teaho u itela u dzhia maga o teaho kha u isa phanda mafhungo kana mulandu wonoyo.
Khothe ya ndinganyiso nga murahu ha musi matshimbidzele o thomiwa u ya nga kana nga fhasi ha hoyu Mulayo i fanela u. o.isisa nga nḓila yo randelwaho na u wanisisa arali khethululo i songo tea, tshipitshi tsha vengo kana u tambudzwa, zwi tshi bva kha nyimele, arali zwo vha hone, nga nḓila ine zwa khou humbulelwa ngayo.
Musi vho ita. ho.
ndaela ya u.
ndaela ya mbadelo ya tshinyalelo ho sedzwa vhuṱanzi vhuṅwe na vhuṅwe ha ndozwo ya masheleni, ho katelwa na ndozwo dzi kha. i. aho, kana malugana na u tsitswa ha tshirunzi, u pfiswa vhu.
musi vho no pfa mihumbulo ya mahoro kana, muhumbulelwa a si ho, mihumbulo ya muhweleli wa mafhungo haya, ndaela ya u badela tshinyalelo sa pfufho kha dzangano.
ndaela ya u ita uri zwikhala na pfanelo zwe vha hanelwa nazwo zwi songo tea, zwi waniwe kana u.
ndaela ine ya khou laela uri tshigwada kana kiḽasi ya vhathu vha.
ndaela ya u humbela pfarelo hu si na ma.
ndaela ine ya. o.a uri muhwelelwa a ite odithi kana tsedzuluso dza pho.
ndaela yo teaho ine ya thivhela, ho katelwa na themendelo kha vho teaho vha re na maanḓa, u imisa kana u fhelisa.
ndaela i. o.aho muhwelelwa a tshi dzulela u isa muvhigo wa mvelaphan.
ndaela ine ya laela mabalane wa khothe ya ndinganyiso u rumela mafhungo kana mulandu kha Mulangi - Dzhenera.a wa Vhutshutshisi ha Tshitshavha ane a vha na maanḓa a u thoma matshimbidzele a mulandu wa vhugevhenga u ya nga mulayo wa tshithu kana wo.
ndaela yo teaho ya mbadelo kana mitengo malugana na. ihoro. iṅwe na. i.
ndaela ya u tevhedzela mbetshelwa iṅwe na iṅwe ya Mulayo.
Ndaela yo itiwaho nga khothe ya ndinganyiso u ya nga kana nga fhasi ha hoyu Mulayo i a kwama ndaela ya khothe yo buliwaho kha nyito ya tshitshavha, hune zwa vha zwo tea.
Khothe i nga, nga tshifhinga kana nga murahu ha. ho.
mbilaelo dzayo kha matshimbidzele maṅwe na maṅwe phanḓa hayo, nga maanḓa hune u pfuka kana u sa tevhedzela ha khou bvela phanḓa malugana na mbetshelwa dza uyu Mulayo kana kha khethululo i songo teaho ya Sisiṱeme, tshipitshi tsha vengo kana u tambudza kha tshiimiswa tshiṅwe na tshiṅwe tsho teaho tsha ndayotewa u itela u bvela phanḓa ha. ho.
Matshimbidzele maṅwe na maṅwe phanḓa hayo kha tshiimiswa tshiṅwe na tshiṅwe tsho teaho tsha ndayotewa kana dzangano. o teaho. a vhupfumedzanyi na nyambedzano.
Khothe i na maanḓa oṱhe a u tikedza o teaho kana ane a tshimbilelana na kushumele kwa mishumo na u shumisa maanḓa ayo, ho katelwa na maanḓa a u. ea ndaela ya nyambedzano na ndaela ya nyiledzo.
Kha matshimbidzele maṅwe na maṅwe u ya nga ha kana nga fhasi ha hoyu Mulayo, khothe i nga, nga kha khumbelo ya. iṅwe. ihoro, kana u ya nga. one. ine arali muofisiri wa u tshimbidza a tshi vhona zwo tea kha vhulamukanyi, vhidza muthu muthihi kana vhavhili vho teaho nahone vhane vha vha hone nahone vhane vha vha na dzangalelo. a u dzula na u shuma sa vhaasesi uri vha thuse.
Vhaasesi vho tholiwaho u ya nga khethekanyo. hukhu ya vha, u ya nga khethekanyo. hukhu ya ,. o dzhiiwa sa miraḓo ya khothe u itela ndivho dza hoyu Mulayo.
Mafhungo maṅwe na maṅwe a mulayo o bvaho kha tsheo kha matshimbidzele eneo na mbudziso iṅwe na iṅwe i ambaho uri mafhungo ndi a mbuno kana a vhukuma kana mafhungo a mulayo a fanela u dzhielwa tsheo nga muofisiri wa u tshimbidza nga nḓila yo randelwaho.
Kha mafhungo maṅwe na maṅwe a mbuno, mawanwa kana tsheo ya vhunzhi ha miraḓo ya khothe ndi mawanwa kana tsheo ya khothe, nahone hune muasesi a vha a muthihi, hu. o dzhielwa nṱha mawanwa kana tsheo ya khothe.
a Arali muasesi a lovha, kana u ya nga kuhumbulele kwa muofisiri wa u tshimbidza a vha a tshi khou kundelwa u shuma sa muasesi, kana a vha a siho hu si na zwiitisi, kana o. ewa ndaela ya u mu pandela kana o. ipandela, tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe phanḓa ha musi matshimbidzele a tshi khunyeledzwa, muofisiri wa u tshimbidza a nga, a tshi itela vhulamukanyi na nga murahu ha u dzhielwa n.
Muofisiri wa u tshimbidza u fanela u. etshedza zwiitisi zwa ndaela iṅwe na iṅwe yo sumbedzwaho kha phara. hukhu ya (i) kana (ii).
a Muofisiri wa u tshimbidza ane a thusiwa nga vhaasesi kha. ho.isiso hune. ihoro. a matshimbidzele. a ita uri a.
arali. ihoro. eneḽo kha matshimbidzele. i songo thusiwa nga muimeleli wa mulayo; na ii arali muofisiri wa u tshimbidza e na muhumbulo wa uri muasesi onoyo o. etshedza mawanwa a si one.
Mabalane wa khothe ya ndinganyiso nga u. avhanya nga hune zwa konadzea, u fanela u rumela zwiitisi zwenezwo na rekhodo kha khothe ya aphiḽi yeneyo uri zwi sedzuluswe nga nḓila yo randelwaho.
c Khothe ya aphiḽi i na maanḓa a u khwaṱhisedza mawanwa o ambiwaho kana u ita ndaela yo fanelaho u ya nga mawanwa eneo, u ya nga kuhumbulele kwa khothe ya aphiḽi zwi fanela u vha zwo itwa u ya nga nyimele.
Muthu muṅwe na muṅwe o sinyusiwaho nga ndaela yo itwaho nga khothe ya ndinganyiso u ya nga kana nga fhasi ha hoyu Mulayo a nga, kha tshifhinga tshenetsho na nga nḓila yo randelwaho, o ita aphiḽi malugana na ndaela yeneyo kha Khothe Khulwane i re na maan.
aphiḽi, sa zwine zwi nga vha zwi zwone.
Kha aphiḽi, Khothe Khulwane kana Khothe Khulwane ya aphiḽi, zwi tshi bva kha nyimele, a nga ita ndaela yeneyo kha mafhungo eneo arali a tshi vhona zwo tea.
Hu sa dzhielwi nṱha khethekanyo. hukhu ya 1, muthu muṅwe na muṅwe o sinyuswaho nga ndaela yo itwaho nga khothe ya ndinganyiso a nga, u ya nga milayo ya Khothe ya Ndayotewa, ita aphiḽi thwii kha Khothe ya Ndayotewa.
Musi hu na khuḓano ya tsheo dzo dzhiiwaho nga muofisiri wa u tshimbidza kha mafhungo u ya nga phara b ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho', Minisiṱa a nga isa mulandu wonoyo kha Khothe Khulwane ya aphiḽi kana kha Khothe ya Ndayotewa uri i sedzuluswe.
a Arali muofisiri wa u tshimbidza mulandu kha khothe ya madzhisiṱiraṱa o dzhia tsheo kha zwithu zwi elanaho na khethululo yo sumbedzwaho kha phara (b) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho', tsheo i fanela u, nga murahu ha musi matshimbidzele o khunyeledzwa nga nḓila yo teaho, iswa kha Khothe Khulwane i re na maanḓa a u ita tsedzuluso.
Khothe Khulwane yeneyo i fanela u, musi yo no lavhelesa mafhungo kana mulandu, dzhia tsheo u ya nga tshiitisi tsho sumbedzwaho kha khethekanyo. hukhu ya (a) nga murahu a nga ita iṅwe ndaela u ya nga hoyu Mulayo sa zwo fanelaho.
U shumiswa ha khethekanyo. hukhu ya (a) ho imiswa u swikela aphiḽi i re kha khethekanyo hei i tshi khunyeledzwa.
Vhathu vhoṱhe vha na vhuḓifhinduleli ha u. u.uwedza ndinganyiso.
dzhia maga a u bveledza na u shumisa mbekanyamushumo u itela u. u.
u bveledza pulani dza nyito u itela u fhelisa tshi.
u ita kana u phasisa mulayo une wa. o.ou u. u.uwedza kana u isa phan.
u bveledza khoudu dza tshumiso sa zwe dza sumbedziswa zwone kha uyu Mulayo u itela u. u.
u bveledza nḓila dza nga ngomu dzo teaho dza u shumana na dzimbilaelo dza tshi.
u ita mafulo a mafhungo malugana na u ita uri uyu Mulayo u. ivhee.
Khomishini ya Pfanelo dza Vhuthu ya Afrika Tshipembe na zwiṅwe zwiimiswa zwa ndayotewa zwi nga, hu tshi khou. adziswa kha mbofho ifhio kana ifhio, u ya nga Ndayotewa kana mulayo muṅwe na muṅwe, ita khumbelo ya tshipiḓa tshiṅwe na tshiṅwe tshine tsha katelwa kha. halutshedzo ya Muvhuso kana muthu muṅwe na muṅwe u. etshedza mafhungo nga ha maga maṅwe na maṅwe a malugana na tswikelelo ya ndinganyiso, hune zwa vha zwo tea, kha nyito dza mulayo na dza vhalangi vhahulwane na u tevhedzela mulayo, hu tshi katelwa khoudu dza nyito na dzimbekanyamushumo.
Nga nnḓa ha maan.
thusa vhavhilaeli kha u vhiga thoma matshimbidzele kha khothe ya ndinganyiso, nga maanḓa vhavhilaeli vhane vha si dzhielwe n.
ita. ho.isiso kha milandu na dzithemendelo hu ndaela ya khothe malugana na u bvela phanḓa na u pfuka uyu Mulayo kana milandu ya tshi.
ita khumbelo kha Muhasho, nga nḓila yo randelwaho, ya mivhigo ya tshifhinga tshoṱhe ya malugana na tshivhalo tsha milandu na lushaka lwayo na mvelelo dzayo.
Minisiṱa dzoṱhe dzi tea u shumisa maga ane a wanala kha tshomedzo dzi re hone ane ndivho yao ha vha u swikelela ndinganyiso kha masia avho a vhu.
u fhelisa tshiṱalula kana khethululo iṅwe na iṅwe i songo teaho kana ine ya khou bvela phanḓa ya u sa lingana kha mulayo muṅwe na muṅwe, phoḽisi kana nyito dzine Minisiṱa dza vha na vhuḓifhinduleli khadzo; na u dzudzanya na u thoma u shumisa pulani dza ndinganyiso nga nḓila yo randelwaho, lune zwi re ngomu hadzo zwa tea u katela tshifhinga tsho vhewaho tsha u thoma u shumisa pulani dzenedzo, dzo itwaho nga tshumisano na Minisiṱa wa zwa Gwama.
a Pulani dza ndinganyiso , kha miṅwaha mivhili ya u thoma u shuma ha uyu Mulayo, dzi tea u rumelwa kha Khomishini ya Pfanelo dza Vhuthu ya Afrika Tshipembe uri hu shumaniwe nadzo nga nḓila yo randelwaho.
Ndinganyiso ya Mbeu musi vha tshi bveledza pulani dzo bulwaho kha phara ya (a). ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo 25:. i kha. i. o. ivhadzwa lwa tshiofisi.
vhuḓifhinduleli ha vhathu vhane vha khou shuma kha tshitshavha malugana na u isa phanḓa kana u. u.uwedza ndinganyiso Ndi vhuḓifhinduleli ha muthu muṅwe na muṅwe zwo livhana kana zwi songo livhana u tendelana na Muvhuso kana u shumisa maanḓa a tshitshavha u isa phanḓa kana u. u.
shumisa pulani dzo teaho dza ndinganyiso, dzikhoudu, nḓila dza u langula na maṅwe maga o teaho a u kona u. u.uwedza zwavhu.
khwaṱhisedza na u lavhelesa u kombetshedzwa ha pulani dza ndinganyiso, dzikhoudu na nḓila dza u langula dzo bveledzwaho ngavho; na u itela vhalavhelesi vho teaho kana zwiimiswa mivhigo yo teaho sa zwine zwi nga vha zwo sumbedziswa zwone kha ndaulo, hune zwa vha zwo tea. ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo:. i kha. i. o. ivhadzwa lwa tshiofisi.
Vhu.inekedzeli kha zwa matshilisano nga vhathu vhoṱhe u itela u. u.
U ya nga khethekanyo 26, vhathu vhoṱhe, madzangano a si a muvhuso, madzangano a tshitshavha na zwiimiswa zwa sialala vha tea u isa phanḓa kana u. u.uwedza ndinganyiso kha vhushaka havho na maṅwe madzangano na kha mishumo yavho ya tshitshavha.
Minisiṱa u tea u bveledza dzindaulo malugana na uyu Mulayo nahone dziṅwe Dziminisiṱa vha nga bveledza dziṅwe ndaulo malugana na Milayo ine ya. o.a dzikhamphani, khamphani dza vhathu vha sa fhiri fumi, vhushumisani, dzikilabu, madzangano a zwipotso, zwiimiswa zwa mabindu na madzangano, hune zwa vha zwo tea, zwi tshi tshimbilelana na saizi kana vhuhulwane, zwiko na. hu.huwedzo, u dzudzanya pulani kana u tevhedzela khoudu dzo randelwaho kushumele kana u vhiga kha tshiimiswa kana dzangano nga ha maga a u. u.uwedza ndinganyiso.
Maga a tshipentshela a u. u.
Arali ha vha hu na vhuṱanzi ha uri kha vhutshutshisi ha mulandu muṅwe na muṅwe wa tshiṱalula kana khethululo i songo teaho zwi tshi itiswa nga lushaka, mbeu kana vhuholefhali zwo vha na hu.huwedzo kha mulandu, izwi zwi tea u dzhiiwa sa nyimele ya u. u.uwedza kana u nanisa tshigwevho.
Khomishini ya Pfanelo dza Vhuthu ya Afrika Tshipembe, kha muvhigo wayo wo bulwaho kha khethekanyo 15 ya Mulayo wa Khomishini ya Pfanelo dza Vhuthu, wa 1994 (Mulayo wa vhu 54 wa 1994), i tea u katela asesimennde malugana na nga nḓila ine tshiṱalula kana khethululo i songo teaho ya vha ngayo u ya nga lushaka, mbeu na vhuholefhali kha Riphabuḽiki, mvelelo dza zwenezwo na dzithemendelo malugana na uri hu nga shumiswa nḓila-ḓe dza khwine malugana na u thasulula dzithaidzo.
a Muvhuso, zwiimiswa zwine zwa ita mishumo ya nnyi na nnyi na vhathu vhoṱhe vhane vha vha na vhuḓifhinduleli na mushumo, nga maan.
Kha u ita mishumo na vhuḓifhinduleli zwo bulwaho kha phara (a), Muvhuso, zwiimiswa zwine zwa ita mishumo ya nnyi na nnyi na, hune zwa vha zwo tea, zwiimiswa zwa zwa mulayo na zwi si zwa mulayo zwi tea u oditha milayo, dziphoḽisi na kuitele kwa zwithu hu tshi itelwa u fhelisa zwithu zwo.
u phasisa milayo yo teaho, u bveledza phoḽisi dzavhu.
u shumisa pulani dza nyito dzi konadzeaho dza u. u.uwedza kana u isa phanḓa na u swikelela ndinganyiso malugana na lushaka, mbeu na vhuholefhali, na iv u thoma nga u fhelisa khethululo i songo teaho na u. u.uwedza kana u isa phanḓa ndinganyiso malugana na lushaka, mbeu na vhuholefhali.
Mutevhe wa tsumbo dza nyito dzi songo teaho kha dzi.
Nga nnḓa ha u dzhiela fhasi mbetshelwa dza uyu Mulayo, ndivho ya Shedulu ya uyu Mulayo ndi u sumbedza na u khwaṱhisedza dziṅwe nyito dzine dza vha kana dzine dzi nga vha dzi songo tea, dzo. an.avhuwaho dzine dza tea u thasululwa kana u shumaniwa nadzo.
Minisiṱa, nga themendelo ya Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso, u tea u bvela phanḓa na u asesa u tea ha nyito dzine dza wanala kha Shedulu hu tshi itelwa u. an.avhudza, u shandukisa, u fhambanya kana u shandukisa mutevhe wa nyito kha Shedulu. ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo. hukhu. : 1 Khubvumedzi 2000.
Inwe ndivho ya Shedulu ndi u.
thasulula na u fhelisa idzi nyito; na thusa vhathu kha u pfesesa tshenzhemo dzavho na nyito. ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo. hukhu : 1 Khubvumedzi 2000.
Mutevhe wa tsumbo dza nyito kha Shedulu u a vhilaedzisanyana fhedzi u tea u. anganedzwa na u bvela phanḓa na u sedzuluswa nga Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso.
Minisiṱa a nga, hune zwa. o.
a matshimbidzele kana maitele ane a tea u tevhedzelwa kha kana malugana na. ho.isiso u ya nga kana nga fhasi ha uyu Mulayo, hu tshi katelwa na nga n.
u bvelela ha vhathu phanḓa ha khothe ho imelwa zwigwada, zwine zwi nga katela vhathu vho teaho nga nnḓa ha vhoramilayo kana maaxenn.
u tholiwa, maan.
u ya khothe ha Dziṱhanzi kha milandu yo bvaho kha u shumiswa ha uyu Mulayo na mbadelo ya mbadelo dza.
u khwaṱhisedzwa ha ndaela dza khothe dzi bvaho kha madzulo a khothe dza madzhisi.ara.
maitele kana nḓila ine ya. o tevhelwa, na maga ane a. o shumiswa malugana na, u tholiwa na u. waliswa ha vhathu u bva kha tshitshavha vho teaho nahone vhane vha. o kona u shuma sa vhaasesi kha khothe iṅwe na i.
nḓila ine ya. o shumiswa malugana na u.
zwithu zwine zwa tea u dzhielwa n.
khoudu ya vhuḓifari ya vhaasesi vhenevho, na nḓila dza u kombetshedza khoudu ya vhuḓifari, hu tshi katelwa na vhuḓifhinduleli ha muasesi arali iṅwe ya mbetshelwa dza khoudu ya vhu.
u thoma nḓila ya u shumana na tshililo tshiṅwe na tshiṅwe kana mbilaelo iṅwe na i.
zwiṅwe na zwi.
nḓila kana maitele ane a tea u tevhelwa kha kana malugana na dziaphi.
u fhindulelwa ha uyu Mulayo kha nyambo dza tshiofisi na u.
zwiṅwe na zwiṅwe zwine zwa. o.
zwiṅwe na zwiṅwe zwo teaho u randelwa u itela u swikelela ndivho dza uyu Mulayo.
Ndaulo dziṅwe na dziṅwe dzo itwaho nga fhasi ha iyi khethekanyo ine ya. o ita uri hu shumiswe masheleni a Muvhuso i tea u itwa na Minisiṱa wa zwa Gwama.
Ndaulo yo itwaho nga fhasi ha iyi khethekanyo i nga bula uri muthu muṅwe na muṅwe ane a pfuka iyi mbetshelwa kana a kundelwa u i tevhedzela u na mulandu wa vhutshinyi nahone musi o fariwa u. o fainiwa kana a valelwa dzhele lwa miṅwedzi i sa fhiriho 12.
a Ndaulo iṅwe na iṅwe yo itwaho nga fhasi ha iyi khethekanyo i tea u ambedzanwa nga hayo Phalamenndeni maḓuvha a 30 phanḓa ha musi i tshi anḓadzwa kha Gazette, arali Phalamennde i songo vala kana i tshi khou shuma.
b Arali Phalamennde i songo vala kana i tshi khou shuma sa zwe zwa buliswa zwone kha phara ya a, ndaulo dzi tea u rumelwa kha Tshiambi tsha Phalamennde, maḓuvha a 30 phanḓa ha musi dzi tshi anḓadzwa kha Gazette.
Ndaulo dzo itwaho u ya nga iyi khethekanyo, nga maan.esa khethekanyo. hukhu ya 1 a malugana na nḓila kana maitele a. ho.isiso, i tea, nga hune zwa konadzea, u khwaṱhisedza uri u shumisa Mulayo zwi a leluwa, zwo tea nahone zwi a swikelelea.
Hu sa dzhielwi nṱha khethekanyo 16 1 a hu na matshimbidzele ane a. o thomiwa kha khothe ifhio kana ifhio nga nnḓa ha musi hu na muofisiri wa u tshimbidza na mabalane muthihi kana u fhira.
Malugana na uri uyu Mulayo u shumiswe nga vhu.
b Minisiṱa u tea u ita uri Mulayo u vhe nga nyambo dzoṱhe dza tshiofisi nga nḓila yo randelwaho kana yo tewaho kha miṅwaha mivhili nga murahu ha musi Mulayo wo thoma u shuma.
Mulanguli-Dzhenera.a wa Muhasho u tea u dzhia maga o teaho kha tshomedzo dza Muhasho dzine dza vha hone u khwaṱhisedza uri hu vha na mabalane kha khothe iṅwe na iṅwe ya Riphabuḽiki,
Mulamukanyi Muhulwane, a tshi khou shumisana na Khomishini ya Tshumelo dza zwa vhuhaṱuli na Khomishini ya Vhomadzhisi.ara.a, u tea u bveledza zwine zwa. o wanala kha khoso dza vhugudisi u itela u fhaṱa kana u bveledza vhaofisiri vha u tshimbidza vha re na tshenzhemo, vhu.inekedzeli nahone vho gudiswaho, u itela u tshimbidza khothe matshimbidzele sa zwe zwa buliswa zwone kha uyu Mulayo, nga u.
vhugudisi ha zwa matshilisano kha vhaofisrii vha u tshimbidza; na milayo, maimo na maitele kana kutshimbidzele zwi fanaho kha vhaofisiri vha u tshimbidza zwine vha tea u zwi tevhedzela musi vha tshi ita mishumo yavho na musi vha tshi shumisa maanḓa avho.
Mulamukanyi Muhulwane, a tshi khou shumisana na Khomishini ya Tshumelo dza zwa Vhutshutshisi, Vhomadzhisi.ara.a na Minisiṱa, vha tea u shumisa khoso dza vhugudisi dzo bulwaho kha khethekanyo. hukhu ya.
Mulanguli-Dzhenera.a wa Muhasho u tea u bveledza na u thoma u shumisa khoso dza vhugudisi dza vhomabalane vha khothe dza ndinganyiso u itela u bveledza vhomabalane vho inekedzelaho nahone vhane vha vha na tshenzhemo, u itela u shuma mishumo yavho nga nḓila ye zwa buliswa zwone kha uyu Mulayo, nga u.
vhugudisi ha zwa matshilisano ha vhomabalane;na milayo, maimo na nḓila kana kuitele zwi fanaho zwine vha tea u zwi tevhedzela musi vha tshi ita mishumo yavho.
Minisiṱa vha tea u isa muvhigo Phalamenndeni, sa zwo randelwaho, malugana na zwi re ngomu ha khoso dza vhugudisi dzo bulwaho kha khethekanyo. hukhu ya na . Khethekanyo. 31 yo imelwa nga khethekanyo 3 ya Mulayo wa vhu 52 wa 2002.
muḓivhi kana makone kha sia. a zwa pfanelo dza vhuthu, nga maan.
muraḓo wa Buthano.
muraḓo wa Khoro ya Lushaka ya Mavunḓu;
uvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo 32: 1 Khubvumedzi 2000.
i tea u eletshedza Minisi.
i tea u eletshedza Minisi.
i tea u rumela mivhigo tshifhinga tshoṱhe kha Minisiṱa ya nga ha kushumele kwa Mulayo, i tshi khou amba nga ha uri naa ndivho dza Mulayo na Ndayotewa dzo swikelelwa naa na u ita themendelo dza tshandukiso dziṅwe na dzi.
u vha na maṅwe maanḓa na mishumo sa zwo randelwaho.
Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso i nga ita mushumo na maitele kha miṱangano yayo arali i tshi vhona zwo tea.
miraḓo ya Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso yo bulwaho kha khethekanyo 32 a, d na yo nangiwa lwa tshifhinga tsha miṅwaha miṱanu nahone vha nga kha. i dovha vha nangiwa musi theme kana tshifhinga tsha u shuma tsha ofisi tshi tshi fhela.
miṅwe milayo ya u thola miraḓo ya Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso i nga nḓila ye ya randelwa ngayo.
Vhaofisiri vho tholwaho nga Mulanguli-Dzhenera.a wa Muhasho vha tea u ita mishumo yoṱhe ya u tshimbidza na mishumo ya Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso.
miraḓo ya Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso yo tea u wana dzia.awentsi na dziṅwe mbuelo sa zwine dza. o vha dzo vheiswa zwone nga Minisiṱa a tshi khou shumisana na Minisi.
Gwama. ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo 33: 1 Khubvumedzi 2000.
Mulayo wa ndaela nga ha HIV/AIDS, Vhuraḓo ha lushaka, tshiimo tsha zwa ikonomi na zwa matshilisano na vhuḓifhinduleli ha mu.
Musi ri tshi sedza vhuṱanzi vhuhulwane, mvelelo kha tshitshavha na vhushaka kha zwiimo zwi si zwavhuḓi na khethululo u ya nga tshiimo tsha HIV/AIDS, tshiimo tsha ikonomi na matshilisano, lushaka, vhuḓifhinduleli ha muṱa na tshiimo tsha mu.
hu fanela u vha na u dzhielwa nṱha ha tshipentshela malugana na u dzheniswa ha izwi zwiitisi kha phara ya (a) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho' nga Minisi.
Komiti ya Tsedzuluso ya Ndinganyiso, kha. waha muthihi, i tea u. o.isisa na u ita themendelo dzo teaho kha Minisiṱa, ḓuvha. a u thoma u shuma ha khethekanyo. hukhu : 1 Khubvumedzi 2000.
u thivhela khothe u dzhia tsheo ya uri tshiṅwe na tshiṅwe tsha izwi zwiitisi ndi zwiitisi u ya nga phara ya (b) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho' kana zwo katelwa kha tshithihi kana zwinzhi zwo. etshedzwaho kha phara ya (a) ya. halutshedzo ya 'zwiitisi zwo iledzwaho'.
Uyu Mulayo u vhidzwa Mulayo wa u. u.uwedza Ndinganyiso na u Thivhela Khethululo i songo teaho, wa 2000, nahone u. o thoma u shuma nga datumu yo vhewaho nga Phuresidennde nga nḓivhadzo kha Gazette.
Datumu dzo fhambanaho dzi nga vhewa malugana na mbetshelwa dzo fhambanaho dza uyu Mulayo.
U vhea zwikhukhulisi kana zwikundisi zwi si zwa tsiko kha u swikelela nga u lingana mishumo nga u shumisa iṅwe nḓila ya u thola na maitele kana nḓila dza u nanguludza.
U shumisa tshomedzo dza zwa vhashumi, mveledziso, u. u.uwedza na u ita uri vhashumi vha songo. uwa zwine zwa. alula vhathu kha zwigwada nga kha zwiitisi zwo iledzwaho.
U kundelwa u. honifha kana u tevhedzela mulayo wa muholo wa u lingana wa mushumo u linganaho kana u fanaho.
U. u.uwedza u fhambana ha miholo zwi tshi khou itiswa nga khethululo i songo teaho ya tshifhinga tsho fhiraho.
U khethulula kana u sa katela vhagudi kha zwiimiswa zwa pfunzo, hu tshi katelwa vhagudi vha. ho.ea dza tshipentshela.
U sa. ea vhagudi u bva kha zwigwada zwo tiwaho zwikolashiphi, dzibasari, kana thuso ya tshivhumbeo tshiṅwe na tshiṅwe zwi tshi khou itiswa nga zwiitisi zwo iledzwaho.
U kundelwa u angaredza tshakha dzo fhambanaho kha pfunzo.
U rumela vhathu kha zwiperimennde zwa dzilafho nga nnḓa ha thendelo yavho vhone vhane..
U hanela zwi songo tea muthu muṅwe na muṅwe u wana tshumelo ya zwa mutakalo kana u kundelwa u ita uri muthu muṅwe na muṅwe a kone u wana tshumelo ya zwa mutakalo.
U hana u. etshedza dzilafho. a shishi kha vhathu vha tshiṅwe tshigwada zwi tshi khou itiswa nga tshiitisi tshithihi kana zwiitisi zwinzhi zwo iledzwaho.
U pfuluswa kana u bviswa ha vhathu hu songo teaho zwi tshi khou itiswa nga tshiitisi kana zwiitisi zwo iledzwaho.
Khethululo' u ya nga lushaka na tshiimo tsha zwa matshilisano.
Khethululo kana tshiṱalula tshi songo teaho kha u. etshedzwa ha bondo dza dzinnḓu, dzikhadzimiso kana thuso ya masheleni u ya nga lushaka, mbeu kana zwiṅwe zwiitisi zwo iledzwaho.
U kundelwa u katela zwo tea. ho.ea dza tshipentshela dza vhaaluwa.
U hana zwi songo tea zwi tshi itiswa nga tshiitisi kana zwiitisi zwo iledzwaho u. etshedza kana u ita uri muthu muṅwe na muṅwe a kone u vha na phoḽisi ya ndindakhombo.
Khethululo zwi songo tea kha u. etshedza dzimbuelo, dzitshomedzo dzine dza tshimbilelana na ndindakhombo.
U vhea muthu kana vhathu kha tshiimo tshi si tshavhuḓi, hu tshi katelwa u hana u etshedza vhathu tshumelo zwi songo tea zwi tshi itiswa nga tshiimo tshavho tsha HIV/AIDS.
Dziphesheni/mindende a U hanela zwi songo tea muthu muṅwe na muṅwe kha Vhuraḓo ha tshikwama tsha u notha kana kha u wana mbuelo u bva kha tshikwama zwi tshi khou itiswa nga tshiitisi kana zwiitisi zwo iledzwaho.
b U khethulula kana u. alula zwi songo tea miraḓo kana vhaḽaifa vha tshikwama tsha u notha.
U nanga kana u ta nga nḓila ya khethululo i songo teaho muthu ane a tea u vha mushumisani kha vhushumisani ho sumbedzwaho.
U vhea milayo i songo teaho nahone ine ya khethulula ine ya shumiswa musi hu tshi nangiwa muthu uri a vhe muraḓo kana musi o tenda uri u. o vha muraḓo.
U vhea milayo ine ya. o iledza kana u hanela vhathu vha zwigwada zwe zwa vha zwo thudzelwa kule kale u dzhena kha phurofesheni.
U iledza kana u hanela miraḓo zwi songo tea u swikelela kana u wana dzimbuelo na dzitshomedzo u ya nga tshiitisi tsho iledzwaho.
Netshedzo ya thundu, dzitshumelo na dzitshomedzo a U hana kana u kundelwa u. etshedza thundu kana dzitshumelo kana dzitshomedzo dzine dza vha hone kha muthu muṅwe na muṅwe kana tshigwada tshiṅwe na tshiṅwe zwi songo tea u ya nga zwiitisi zwo iledzwaho.
U vhea milayo kana nyito dzine dza. u.uwedza mvelelo dza khethululo i songo teaho ya tshifhinga tsho fhiraho kana u sa katelwa malugana na u swikelela tshomedzo dza zwa masheleni.
U hana u. anganedza khumbelo ya muthu ya Vhuraḓo ha dzangano kana kilabu zwi songo tea u ya nga zwiitisi zwiṅwe na zwiṅwe zwo iledzwaho.
U hanela muraḓo u wana kana u mu kalela u wana mbuelo dzine dza. etshedzwa nga dzangano kana kilabu.