Dikgosi tsa rona tse di tlotlegang
Naga ya rona, go akaretsa le dinaga tse dingwe tse di mo borwa jwa Aforika ke maloko a ditshaba kopano a a ikamanyang ka bongwe fela jwa pelo le thotloetso ya ditshwanelo tsa bana.
Ditshwanelo tse, di akaretsa go tsena sekolo, go fitlhelela kalafi e e maleba, go phela, go fitlhelela metsi, kgelelo-leswe, motlakase, ntlo le go nna ka fa tlase ga tlhokomelo le tshireletso ya batsadi.
Go timela ga bana le ipolao tsa bona ke selo se tshwenyang thata ga jaana mo nageng le mo porofenseng ya Bokone Bophirima. Se, se bontsha gore tlhokomelo ya bana mo malapeng, botho le mekgwa e e phepa ya go tshela mo setshabeng di ile tlase. Botho bo ile.
Nngwe ya dikgwetlho tse di kgolo ga jaana ke go sia ga bana mo lapeng ka ntlha ya go tlhoka tlhokomelo ya batsadi. Bangwe sia ka ntlha ya go sotlakwa ke batsadi kgotsa mongwe wa lelapa yo o tshabiwang.
Ka dinako dingwe bana ba tlhokofadiwa ke bo-malome. Bangwe ka ntlha ya tlala ba tsiediwa ke borre ba bagolo bao ba bidiwang “Di-Blessers.”
Di-“Blessers” tseo jaaka di bidiwa, ke batho ba ba setseng ba kgotse botshelo. Tlogelang go itiya ka bona. Ba tla lo senyetsa bokamoso.
Fa ba sena go ithwadisa basetsana ba a siya. Ba tlogela basetsana le basadi-bagolo ka morwalo wa go godisa bana ba ba senang borrabona.
Re dira boikuelo mo batsading go tlhokomela bana le go ba tlhalefisa gore ba se tsiediwe ke di- Blessers.
A batsadi ba tlogele go rekisetsa bana ba bona ba basetsana ‘di-Blessers’ ka ntlha ya madi le grocery e di-Blessers di e rekang mo lelapeng.
Selo seo, ke tlolo molao. Lefapha le ke le eteletseng pele jaaka Mokhuduthamaga le na le thata ya go tsaya ngwana le mo fudusetse kwa tulong e e sireletsegileng fa botshelo jwa gagwe bo le mo kotsing kgotsa a sa tshwarwa sentle mo lelapeng.
Re dira boikuelo mo baneng ba santseng ba gola gore ba age bokamoso jwa bona. Puso e beile mananeo a le mantsi a go tlhabolola matshelo a lona. Re nale social work scholarship mo lefapheng.
Go na le letlole la Kgetsi ya Tsie le le thankgolotsweng ke Tonakgolo Rre Mahumapelo go thusa bana ba tsenang sekolo kwa dikolong tse dikgolwane tsa thuto.
Re na le badiredi-loago mo dikolong go lo naya ditirelo le maele a botshelo.
Jaanong go mo go lona banaka gore lo dirise ditshono tse go aga bokamoso jwa lona.
Lo ithute. Lo rutege. Lo kgone go ikemela lo sa itshegetsa ka motho wa monna.
Puso ya rona e dira ka gotlhe gotlhe go beeletsa mo bokong jwa lona ka go lo naya thuto e e sa duelelweng.
Tsenang sekolo bongwanaka. Thuto ke yona fela e kgonang go ntsha motho mo bohumeng.
Re kgaratlhile ka nako ya Apartheid gore lona lo amogele thuto e e maleba. Basha ba le bantsi ka motsi o, ba latlhegetswe ke matshelo a bona gore lona gompieno lo bo lo amogela thuto e e maleba.
Dirisang tshono e, molemong wa lona.
Re dira boikuelo mo barutabaneng le mo batsading, maloko a komiti ya sekolo go bega dikgetse tsa tshotlako ya bana kwa sepodising go sa kgathaletsege gore tshotlako e dirwa ke mang.
Lefatshe ga le a robala bagaetsho.
Ke bua ka melao e ka boripana go lo lemosa gore tshotlakwa ya basadi le bana ke tlolo molao e kgolo.
Tla re direng mmogo re le baagi go aga lefelo le bana le basadi ba tla tsamayang mo mebileng ba sa boife bagateledi.
Re ka fitlhelela se, fa fela re dirisana ga mmogo re le baagi le sepodisi go akaretsa le badiredi loago le batsaya-karolo botlhe fela.
Ke a leboga
Bagolo ba rona ba re leng fa ka bona
Ke lebogela go nna teng ga lona mo kgotha-kgothe ya ngwaga le ngwaga ya bagodi. Re thologetse mo go yona ka nako eo Lefapha la Tlhabololo ya Loago le elang tlhoko kgwedi ya Tlhabololo ya Loago ya Diphalane (Social Development Month).
Se, se a bontsha gore bagodi ba rona ba tlhologanya moono o o reng : Ga go dirwe sepe sa rona re sa akarediwa.
Go itumedisa go bona bagolo ba tsaya karolo mo mananeong le mo pitsong tsa mothale o, gore ba tlhabe puso pudi matseba ka dilo tseo ba eletsang di ka dirwa go fetola matshelo a bona.
Bagolo ba rona, lo tshamekile karolo e e botlhokwa ka nako ya kgaratlho. Bontsi jwa malapa a setse a le nosi, borre ba siile. Bangwe ba ile botshabelo. Bangwe ba lona lo ne lo tlamela balwela-kgololosego. Bangwe lo ba efosa bogale jwa puso ya Tlhaolele ka go ba fitlha gore ba seka ba tshwarwa ke sepodisi sa nako ele.
Ke lona lo neng lo godisa bana. Lo netefatsa gore bana ba tsena dikolo.
Seabe sa lona mo kgololosegong ya naga ya rona ga se se sepotlana. Re itumela go nna le lona jaaka bakaedi le bagakolodi ba rona. Bogolo segolo go nna motswedi wa ngwao le setso sa rona.
Fa re tsaya puso ka 1994, re dirile maikano a gore re tla tlamelo mongwe le mongwe ka ditirelo, re akaretsa le bagolo ba rona.
Ga re ise re fetoge mo maitlhomong ao. Ga re kitla re lapa pelo go fitlhelela re a diragatsa.
Jaanong Moradisi, Ke tla ama dintlha di le malwa tse dingwe tsa tsona ke tse di builweng mo kokoano e e fetileng. Dingwe tsa dintlha tse, e santse e le tlhoba boroko.
Tiriso e e botlhaswa ya diritibatsi
Tiriso e e botlhaswa ya madi a bagolo
Ke a dumela gore tse, ke dingwe tsa dintlha phisegelo tse kopano e, e tla samagana le tsona gore kwa bofelo re nne le ditshwetso tse re tla kgonang go di diragatsa rotlhe go akaretsa le batsaakarolo ba ba leng fa.
Ke motlotlo go nna karolo ya porojeke e, e e dirilweng ke basha ka lenaneo la rona la National Youth Service.
Maikaelelo a rona ke gore, basha ba kgone go iphidisa, le gore bokgoni jwa bone bo ungwelwe metse, metsesetoropo le ditorotswana tse ba tswang mo go tsona.
Mo masepaleng ono, re katisitse basha ba le 25 gore ba kgone go aga matlo jaaka ba dirile jaana.
Gompieno re tlile kwano go abela baungwelwa matlo a, a a agilweng ke basha ba rona morago ga go tsenela ikatiso e, e e botlhokwa.
Re santse re tla boa gape go putsa basha ba ba ileng ba itshokela ikatiso e, go fitlhelela ba e konosetsa.
Se, ke nngwe ya maikano le thomo ya rona re le barongwa-pusong ba Mokgatlho o o busang wa ANC go lwantsa bohuma le go tlhabolola matshelo a basha ka go ba naya bokgoni le go ba kgontsha go tlhola ditiro le go thapa basha ba bangwe.
Go diragatsa maikano a rona re le puso, re kgonne go katisa basha ba lo ba bonang ba, mo dirutweng tsa Building and Civil Construction.
Re solofela fa thupelelo e, e tla thusa basha ba, go iphedisa ka go tlhama di cooperatives le NGO’s, le gore ba tlhole ditiro le go thapa basha ba bangwe ba ba sa direng ga jaana.
Dipalopalo di bontsha gore basha, ke bona setlhopa se se amilweng thata ke botlhoka tiro, bosinyi le tiriso e e botlhaswa ya diritibatsi.
Fa ke digela, re lebogisa ba lelapa ka ntlo e ba e amogelang gompieno. Ka kopo, tlhokomelang ntlo e. Lo godisetse bana mo go yona. Lo seka lwa e fetola go nna shop ya batswa-ntle. Lo e tlhokomele go bontsha tebogo ya lona mo matsapeng a puso e a tsayang go lo abela ditirelo.
Lo seka lwa hirisa ntlo e lo bo lo nna jaaka e kete ga lo ise lo ke lo agelwe ntlo.
Go dira jalo go diegisa ditlhabololo le go busetsa matsapa a rona a tsweletso ya baagi kwa morago. Re iphitlhela re dikologa tulo e le nngwe etswa gona puso e dira ka natla go rebolela bagarona ditirelo.
Kwa bokhutlong, ke leboga basha ba, ka go dirisa tshono e puso e ba e neileng go tsenela ikatiso ya tsa kago. Ke lo eleletsa masego le katlego mo maitekong otlhe a lona.
Bagolo ba rona, Batsaya-karolo ba metshameko ya Golden Games
Baagi ba Porofense ya Batho ya Bokone Bophirima
Ke itumelela tshono e ya go nna karolo ya pulo semmuso ya metshameko ya bagolo ya ngwaga wa 2017 e e itsegeng thata jaaka Golden Games.
Metshameko e ya bagolo e tsweletsa meono le mananeo a puso ya Botlhano ya Bokone Bophirma a go rotloetsa bagarona go tshela botshelo jo bo itekanetseng ka go ikatisa le go ja dijo tse di nang le dikotla.
Re ipiletsa go bagarona go tshegetsa bagolo ba rona mo metshamekong e, gore ba tle ba e itumelele le go e rata, mme segolo gore ba itumelele dingwaga tsa bona tsa bogodi.
Ke bona bagolo b aba agisang bana fa ba lwa mo lapeng.
Gape bagolo ba rona ke motswedi kitso ya setso sa rona le dingwao tsa rona.
Bagolo ba rona ba tshamekile karolo e kgolo mo kgololosegong ya naga ya rona. Bangwe ba ne ba godisa bana ba le bosi ka nako ya kgaratlho, bana bagolo ba sietse kwa dinageng tse di mabapi. Bangwe ba bagolo ba rona ba ne ba fitlha balwela-kgololosego mo matlong a bona gore ba seka ba tshwarwa ke sepodisi sa nako ele.
Ga re kitla re nyatsa seabe sa bagolo ba rona mo kgololosegong. Le bona, ba tshwanetse go itumelela kgololosego e ba e sotlegetse pele ga ngwaga wa 1994.
Pele ke digela puo ya me, ke dira boikuelo mo go lona bagolo gore lo tlhokomele bana ba lona, segolo jang ba basetsana gore ba efoge batho ba ba bidiwang di-Blessers. Bagolo ga ba a tshwanela go rekisetsa bana ba bona ba basetsana di-Blessers ka ntlha ya madi le grocery e di-Blessers di e rekang.
Selo seo, ke tlolo molao. Puso e na le thata ya semolao ya go tsaya bana bao e ba isa kwa lefelong la pabalatshego fa ditshwanelo tsa bona di gatakwa. Ka jalo efogang kotsi eo, bagaetsho. Godisang bana ba lona, lo ba rute go ikemela mo botshelong.