Swi le ka ma-Afrika Dzonga hinkwawo, lava tirhaka eka mfumo, lava nga le ka minhlangano ya mafambiselo ya mati na vatirhisi hinkwavo va mati, leswaku va hoxa xandla eka kungu ra rixaka. Hikokwalaho, n'wangulo wa wena eka Tirhelo leri nga ringanyetiwa I wa nkoka swinene. Ntivo-vuhleketi (kusuka eka Xigriki , philosophia, leswi vulaka "Kurhandza vuthlarhi") i tidyondzo ta mintlimbo leyi yelanaka na vutomi, vutivi, miehleketo na tindzimi. Rito leri ringava risimekiwe hi Pythagoras (c. 570–495 BCE). Maendlele ya Filosofi mahlanganisa kuvutisa, kuvulavurisana loku enteke, minjekanjekiswano yo vulavula na mavekele ya timhaka hi ku ololoka. Swivutiso swa Filosofi swakhale swi hlanganisa: Xana swakoteka ku tiva nchumu wokarhi uthlela usekela vutivi byebyo? Incini lexi ngakona hakunene? Hambi swiritano, vafilosofa vanga ha vutisa swivutiso lesw khomekaka swofana na: Xana hiyona ndlela leyi nene yo hanya? Xana swa antswa ku lulama kumbe ku homboloka? Xana vanhu vana kuti langela loku ntsuxekeke? Tirhisa misava ya vurimi ku tlhelela eka mfumo ku ya hi varimi lava kolotaka leswaku yi phakeriwa hi ku lombisa swa nkarhi wo leha (xik. ku lombisa eka malembe ya 99) exikarhika swin?