Timali ta Tiko to tlhandlekela leti hlengeletiweke hi swifundzhankulu kumbe vamhasipala a ti fanelanga ku susiwa eka nkavelo wa vona wa mali ya tiko leyi hlengeletiweke tiko hinkwaro, kumbe ku suka eka minkavelo yin'wana va nyikiweke yona ku huma eka mali ya tiko ya mfumo wa rixaka. Hi ndlela yeleyo, ku hava xiboho ehenhla ka mfumo wa rixaka xo ririsa swifundzhankulu kumbe vamhasipala lava va nga hlengeleteki mali ya tiko ku ringanana na ku fambisana na matimba ya tona yo kota ku kondletela no kuma timali ta nkwama na mali ya swibalo. Ti huma eka "Ririmi ra Manana" hi N.B. Mkhari na J.M. Tiyisisa leswaku vanhu lava nga dyondzangiki a va vi xiphemu xa endlelo. Leswi swi nga fikeleriwa hi tindlela to tala leti nga laveki ku hlaya no tsala swo fana na Xiendleko xa Dyondzo yo Nghenelela kumbe ku Pimanisiwa ka ku Nghenelela ka Vaaki va le Makaya. Vacopi a va akile e Bileni, exikarhi ka Libombo na Nyembane. Vatswa va ka Sono vona a va akile e N’walungwini wa Nkolwana-Benjana, ku ya fika e Nkumeni. Loko va ka Maluleke va hambana na va ka Makwakwa, va ka Maluleke va lulame na Vhembe kusuhi na Limpopo River, va hlota tindlopfu, va fika amahlanganeni ya Vhembe na Rivubye. Va aka kona, e N’walungwini laha va nga akelana na va ka Mbhombhi na Valozyi (Valoyi/Baloyi), kutani va fuma tiko leri nga exikarhi ka Xingwedzi, Xirindzi, Vhembe, Nadaje, na Valdezia.