ข้อมูลที่รวบรวมและนำเสนอในรายงานฉบับนี้มาจากหน่วยงานต่างๆ ที่มีการ
จัดเก็บข้อมูลซึ่งได้จำแนกและกำหนดอายุเด็กและเยาวชนในช่วงอายุที่แตกต่างไป
ตามวัตถุประสงค์ของกฎหมายในแต่ละฉบับและตามภารกิจของหน่วยงาน การอธิบาย
ข้อมูลและความหมายช่วงอายุเด็ก วัยรุ่น และเยาวชนในแต่ละประเด็น จึงมีความ
หมายไปตามบริบทของเรื่องนั้นๆ ซึ่งครอบคลุมช่วงอายุตั้งแต่เกิดจนถึง 24 ปี ทั้งนี้
ส่วนใหญ่เป็นช่วงอายุไม่เกิน 18 ปี ที่ตามบริบทประเทศไทยและในหลายประเทศ
เห็นว่าเป็นวัยที่ควรต้องได้รับความคุ้มครองภายใต้กฎหมาย


# การจำแนกอายุเด็ก วัยรุ่น และเยาวชน

องค์การสหประปาชาติ ได้ใช้การจำแนกช่วงอายุเพื่อวัตถุประสงค์ในทางสถิติ และหน่วยงานภายใต้
องค์การสหประชาชาติได้ใช้ตามความหมาย ดังนี้

เด็ก (Children) คือ บุคคลอายุไม่เกิน 14 ปี
วัยรุ่น (Adolescents) คือ บุคคลที่มีอายุระหว่าง 10-19 ปี
เยาวชน (Youth) คือ บุคคลที่มีอายุระหว่าง 15-24 ปี
อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก เด็กหมายถึง บุคคลอายุต่ำกว่า 18 ปี

หลายประเทศกำหนดช่วงอายุเยาวชนตามอายุคนที่ควรได้รับการดูแลอย่างเท่าเทียมภายใต้กฎหมายที่
อายุ 18 ปี และเมื่อพ้นวัยนี้ถือว่าเป็นผู้ใหญ่แล้ว แต่ก็มีกำหนดใช้แตกต่างไปตามบริบทของแต่ละประเทศ

ประเทศไทยมีการกำหนดอายุเด็ก วัยรุ่น และเยาวชนแตกต่างกันไป ดังนี้

· ราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

เยาวชน หมายถึง บุคคลอายุเกิน 15 ปีบริบูรณ์แต่ยังไม่ถึง 18 ปีบริบูรณ์

· พ.ร.บ. คุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546

เด็ก หมายความว่า บุคคลซึ่งมีอายุต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์ แต่ไม่รวมถึงผู้ที่บรรลุนิติภาวะด้วยการสมรส
· พ.ร.บ. ส่งเสริมการพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ พ.ศ. 2550

เด็ก หมายความว่า บุคคลซึ่งมีอายุต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์

เยาวชน หมายความว่า บุคคลซึ่งมีอายุตั้งแต่ 18 ปีบริบูรณ์ถึง 25 ปีบริบูรณ์

· พ.ร.บ. การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559

วัยรุ่น หมายความว่า บุคคลอายุเกิน 10 ปีบริบูรณ์ แต่ยังไม่ถึง 20 ปีบริบูรณ์

· พ.ร.บ. ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 และแก้ไขเพิ่มเติม

เด็ก หมายความว่า บุคคลซึ่งมีอายุเกินกว่าอายุที่กำหนดไว้ตามมาตรา 73 แห่งประมวลกฎหมายอาญา
แต่ยังไม่เกิน 15 ปีบริบูรณ์

เยาวชน หมายความว่า บุคคลอายุเกิน 15 ปีบริบูรณ์ แต่ยังไม่ถึง 18 ปีบริบูรณ์


# ประชากร

ประเทศไทยยังคงเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอายุประชากรที่วัยเด็ก
ลดลงจากอัตราการเกิดที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง และเป็นสังคมผู้สูงอายุที่กำลังเข้าสู่สังคม
ผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (ประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมี
สัดส่วนร้อยละ 20) ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่ร้อยละ 17.8 ของ
ประชากรทั้งประเทศ โดยประชากรของประเทศไทย
ที่มีสถานะทางทะเบียนราษฎรปี 2563 มีจำนวน
66,186,727 คนลดลงจากปีก่อนหน้า 3.7 แสนคน
นับเป็นการลดลงครั้งแรกจากอัตราการเจริญพันธุ์ที่ต่ำ และเมื่อเปรียบเทียบการ
เปลี่ยนแปลงในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมาประชากรวัยเด็กและวัยแรงงานลดลงต่อเนื่องแต่
ผู้สูงอายุมีอัตราเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทั้งจำนวนและสัดส่วน
*ปี 2563 ประชากร
ประเทศไทย ลดลงครั้งแรก
วัยเด็กและวัยแรงงาน
ลดลง ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น
รวดเร็ว"


<table>
<caption>ประชากรประเทศไทยตามทะเบียนราษฎร</caption>
<tr>
<th rowspan="2">อายุ</th>
<th colspan="5">ประชากร (พันคน)</th>
<th>เปรียบเทียบ (%)</th>
<th colspan="2">สัดส่วน (%)</th>
</tr>
<tr>
<th>2559</th>
<th>2560</th>
<th>2561</th>
<th>2562</th>
<th>2563</th>
<th>2563/2559</th>
<th>2559</th>
<th>2563</th>
</tr>
<tr>
<td>ทั้งประเทศ</td>
<td>65,932</td>
<td>66,189</td>
<td>66,414</td>
<td>66,559</td>
<td>66,187</td>
<td>0.4</td>
<td>100.0</td>
<td>100.0</td>
</tr>
<tr>
<td>0-14 ปี</td>
<td>11,843</td>
<td>11,743</td>
<td>11,607</td>
<td>11,401</td>
<td>11,175</td>
<td>-5.6</td>
<td>18.0</td>
<td>16.9</td>
</tr>
<tr>
<td>15-59 ปี</td>
<td>43,929</td>
<td>43,846</td>
<td>43,749</td>
<td>43,610</td>
<td>43,223</td>
<td>-1.6</td>
<td>66.6</td>
<td>65.3</td>
</tr>
<tr>
<td>60 ปีขึ้นไป</td>
<td>10,160</td>
<td>10,599</td>
<td>11,058</td>
<td>11,547</td>
<td>11,789</td>
<td>16.0</td>
<td>15.4</td>
<td>17.8</td>
</tr>
</table>


ประชากรตามกลุ่มอายุ ปี 2563

อัตราการเป็นภาระของวัยเด็ก


<figure>
</figure>


<figure>
</figure>

หมายเหตุ : สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎรทั้งสัญชาติไทย
และไม่ใช่สัญชาติไทย

ที่มา : สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง


2 | สถานการณ์เด็กและเยาวชน
สถานการณ์เด็กและเยาวชน | 3