Leyla Pamir

Rabia Leyla Pamir (28 Mayıs 1930, İstanbul - 14 Ekim 2023, İstanbul), Türk müzikolog, piyanist, yazar.
"Müzik ve Edebiyat", "Müzikte Geniş Soluklar", "Ayşenin Müzik Kitabı" eserleri ve gazete yazıları ile Türkiye'de derin müzik analizi ve nitelikli müzik eğitiminin yaygınlaşması konusunda önemli katkılar sağlamıştır.
Yaşamı
1930 yılında İstanbul'da doğdu. Babası, jeoloji profesörü Hamit Nafiz Pamir'dir. Çocukluğu Cağaloğlunda, İstanbul Erkek Lisesinin karşısındaki bahçeli bir evde geçti. Küçük yaştan itibaren kendisini büyüten Alman bir dadısından Almanca öğrendi. Babasının teşviki ile piyano dersleri aldı. Ferdi Ştatzer ve Madame Vosko'yla piyano çalıştı. Ortaöğrenimini Alman Lisesinde, lise öğrenimini Arnavutköy Amerikan Kız Kolejinde tamamladı.
Lise öğreniminin tamamladıktan sonra Faruk Erdener ile evlendi. Bu evliliği kısa bir süre sonra boşanma ile sonlandı. Almanya'ya gidip özel dersler alarak konservatuvara hazırlanmaya başladı. Paul Badura Skoda'nın Hamburg'daki piyano kursundan sertifika aldı. 1952 yılında Eminönü Halkevi'nde verdiği bir konserle müzik kariyeri başladı.
Bir edebiyat matinesinde tanıştığı yazar Haldun Taner ile 1954 yılında evlendi. Çift, iki yıl Viyana'da yaşadıktan sonra Türkiye'ye döndü. Leyla Hanım, Belediye Konservatuvarı'nın mezuniyet sınavına hazırlık yaptı; yılda üç defa TRT konserlerinde çalma hakkı etti ve bu konserler gelişmesinde faydalı oldu. Bu dönemde geçirdiği önemli bir ameliyat nedeniyle sınavı geçemedi. Piyano konusunda okuyarak kendisini yetiştirdi. 1968'de Haldun Taner'den ayrıldı ve öğrenimini tamamlamak üzere yeniden Almanya'ya gitti.
Heidelberg Devlet Konservatuvarının yüksek bölümü piyano ve piyano pedagojisi sınıflarından 1969da mezun oldu. 1969- 1972 arasında Heidelberg Konservatuvarında piyano öğretmenliği yaptı. 1979'da yurda döndü ve parmakları ile ilgili sağlık sorunu nedeniyle konser piyanistliğini bıraktı; kuramsal çalışmalara odaklandı.
Dergilerde inceleme yazıları yazdı; Schönberg, Liszt ve Skryabin üstüne konferanslar verdi. Müzik eğitimi ve müzik analizi üzerine kitaplar yazdı. 1984 yılında yayımlanan Çağdaş Piyano Eğitimi adlı kitabı ile piyano ve piyano dersi ile ilgili olan herkese seslendi. 1989'da yazdığı '"Müzikte Geniş Soluklar'' ile okura ileri düzeyde müzikolojik incelemeler sundu. ''Ayşe'nin Müzik Kitabı''nda müzikle ilgili temel gereç ihtiyacı içinde olan genç ve başlangıç seviyesinde okurlara yöneldi. Amerikan Koleji'nde müzik öğretmenliği yaptı.
18 yıl alzheimer hastalığı tedavisi gören Pamir, 2023 yılında İstanbul'da öldü.
Etkisi
1989da yayımlanan ''Müzikte Geniş Soluklar'' adlı kitabı, Türkiye müzikoloji hayatında bir dönüm noktası kabul edilir. Yazar bu eserde, klasik batı müziğinin klasik ve romantik dönemlerinden Mozart, Beethoven, Schubert, Chopin, Mendelssohn, Schumann, Berlioz, Liszt ve Wagnere dek yaratıcıları çok ayrıntılı ve yer yer ileri derecede teknik ve düşünsel analizlerle incelemiş, Richard Strausstan Mahler, Webern, Schönberg ve Stravinskye uzanan bir kapsamda modernizmi mercek altına almıştır.
Pamir, klasik müziğe bir başlangıç yapmak isteyenlerden ziyade, bu sanat dalının derinliklerini merak edenlere, kendine özgü yoğun düşünsel üslubu içinde, tarihsel, armonik, kontrpuntal ve biyografik çözümlemeler yapmıştır.