Devletin Alkol Politikalarını İzleme Platformu

Devletin Alkol Politikalarını İzleme Platformu, Türkiyede alkollü içkilere yönelik kamu politikalarını izleyen; alkollü içkilere dair üretilen kamu politikalarının kısıtlayıcı doğasına karşı özgürlükçü bir bakış açısıyla kamuoyunu bilgilendiren ve farkındalık artırmaya çalışan sosyal bir girişimdir.
Türkiyede alkollü içki politikaları ve bu politikaların etkinliği üzerine çalışan ilk sivil girişim olan Devletin Alkol Politikalarını İzleme Platformu, merkezi Ankarada bulunan Freedom Research Associationın bir projesidir. Türkiyede son yıllarda artan kısıtlayıcı alkollü içki politikaları ile alkollü içkilerden alınan astronomik vergiler, kaçak içki tüketimindeki artış ve sahte içki kaynaklı ölümler arasındaki ilişkiyi inceleyerek kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Alkolpolitikaları. org adresinde 2021 yılında yayına başlamıştır. Kurucusu İsrafil Özkandır.
Geçmiş
Platformu kurma fikri Dünya Sağlık Örgütünün bir halk sağlığı önceliği olarak aşırı alkol tüketiminin önlenmesine yönelik küresel stratejisini etkin bir şekilde uygulamak için hazırladığı eylem planında (2022-2030) yer alması öngörülen tedbirlere yönelik itirazların sonucunda ortaya çıkmıştır. DSÖ bu eylem planında üye devletlere alkollü içkiler üzerindeki vergilerin artırılmasını, gerekli başka fiyat yükseltici tedbirlerin alınmasını ve alkollü içki reklamlarının tamamen yasaklanmasını tavsiye etmektedir. Sadece aşırı alkol tüketiminin değil, tüm dünyada alkol tüketimin azaltılmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Vergilendirme de dahil piyasaya yönelik yapılacak tüm bu devlet müdahalelerinin alkollü içki karaborsası üzerinde yaratacağı etkilere ise değinilmemektedir.
Covid-19 pandemisi ile birlikte Türkiyede çeşitli şekillerde uygulanan alkol satış yasakları döneminde bu yasaklara karşı yürütülen ulusal sosyal medya kampanyasının liderliğini üstlenen Platform, düzenli olarak yayınladıkları kayıt dışı alkol tüketim verileri ile adından sıkça söz ettirmiştir.
Yöntem
Devletin Alkol Politikalarını İzleme Platformu, Sağlık Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sayıştay gibi kamu kurumları ile alkollü içki üreticisi özel şirketler, yeme içme ve mutfak kültürüne yönelik içerik üreten kuruluşların uzmanlık alanına giren farklı verileri tek bir çatı altında toplamıştır. Platform kendine özgü verileri hazırlamak için ise yıl boyunca yerel ve ulusal basından 500ü aşkın gazete ve internet sitesine yansıyan haberleri analiz etmektedir. Bünyesinde bulundurduğu uzmanlarla bu verileri esas alarak yorumlar ve politika metinleri hazırlamaktadır.
Hazırlanan veriler Üç Aylık Kayıt Dışı Alkol Tüketim Verileri ve Yıllık Kayıt Dışı Alkol Tüketim Verileri adıyla paylaşılmaktadır. Hazırlanan grafiklerde şu verilere yer verilmektedir:
- Alkolden Alınan Vergi Miktarı (Avrupa) Sıralaması,
- Kişi Başı Tüketilen Alkol Miktarı (Avrupa) Sıralaması,
- Türkiyede En Çok Tüketilen Alkollü İçki,
- Alkollü İçkilerden Alınan Vergi Oranı (70 cclik rakı),
- Toplam Kayıt Dışı Alkol Operasyonu Sayısı,
- Ele Geçirilen Kayıt Dışı Alkol Miktarı,
- Hakkında Adli İşlem Başlatılan Kişi Sayısı,
- Alkol Dışında En Çok Ele Geçirilen Ürünler,
- Kayıt dışı Alkol Kaynaklı Can Kaybı Sayısı,
- İllere Göre Operasyon Sayısı,