turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
İndüklenmiş koma

İndüklenmiş komatıbbi olarak indüklenen koma (MIC), barbitüratın neden olduğu koma veya ilaca bağlı koma olarak da bilinirgenellikle pentobarbital veya tiyopental gibi bir barbitüratın kontrollü dozuyla ortaya çıkan geçici bir komadır (derin bilinç kaybı). Midazolam veya propofol gibi diğer intravenöz anestezik ilaçlar kullanılabilir.
İlaca bağlı komalar, beyin cerrahisi sırasında beyni korumak için, diğer tedavilere yanıt vermeyen bazı status epileptikus vakalarında ve travmatik beyin hasarını takiben dirençli intrakraniyal hipertansiyonda son tedavi seçeneği olarak kullanılır.
İndüklenen koma genellikle önemli sistemik olumsuz etkilere neden olur. Hastanın solunum dürtüsünü tamamen kaybetmesi ve mekanik ventilasyona ihtiyaç duyması muhtemeldir; bağırsak hareketliliği azalır; hipotansiyon serebral perfüzyon basıncını sürdürme çabalarını zorlaştırabilir ve sıklıkla vazopressör ilaçların kullanımını gerektirir. Hipokalemi sıklıkla ortaya çıkar. Tamamen hareketsiz olan hastada yatak yarası ve kateter enfeksiyon riski artar.
Endotrakeal tüpün varlığı ve mekanik ventilasyon tek başına sürekli sedasyon ve koma belirtisi değildir. Sadece kafa içi hipertansiyon, dirençli status epileptikleri, hareketle oksijenlenememe gibi belirli durumlar, tıbbi kaynaklı komaların yüksek risklerini haklı çıkarmaktadır.
Kısıtlayıcı kardiyomiyopati

Kısıtlayıcı kardiyomiyopati (RCM), kalp duvarlarının sert olduğu (ancak kalınlaşmadığı) bir kardiyomiyopati şeklidir. Böylece kalbin esnemesi ve kanla düzgün bir şekilde dolması kısıtlanır. Kardiyomiyopatinin üç orijinal alt tipi arasında en az görülenidir: hipertrofik, dilate ve kısıtlayıcı.
Benzer şekilde ortaya çıkan ancak tedavi ve prognozu çok farklı bir hastalık olan konstriktif perikardit ile karıştırılmamalıdır.
Belirti ve bulgular
Tedavi edilmeyen RCM'li kalpler sıklıkla aşağıdaki özellikleri geliştirir:
RA'nın invaziv hemodinamik basınç takibinde M veya W konfigürasyonu
LV'nin invaziv hemodinamik basınç takibinin bir kısmının karekök işareti
Biatriyal genişleme
Kalınlaştırılmış LV duvarları (normal oda boyutunda)
Kalınlaştırılmış RV içermeyen duvar (normal oda boyutunda)
Sağ atriyal basınçta artış (>12mmHg),
Orta derecede pulmoner hipertansiyon,
Normal sistolik fonksiyon,
Kötü diyastolik fonksiyon, tipik olarak Derece III - IV Diyastolik kalp yetmezliği
Magnezyum eksikliği

Magnezyum eksikliği, vücutta düşük düzeyde magnezyum bulunan bir elektrolit bozukluğudur. Birden fazla semptomla sonuçlanabilir. Semptomlar arasında titreme, zayıf koordinasyon, kas spazmları, iştah kaybı, kişilik değişiklikleri ve nistagmus yer alır. Komplikasyonlar, nöbetleri veya torsade de pointes gibi kalp durmasını içerebilir. Magnezyumu düşük olanlar genellikle düşük potasyuma sahiptir.
Tedavi magnezyum ile ağız yoluyla veya intravenöz olarak yapılır. Şiddetli semptomları olanlarda intravenöz magnezyum sülfat kullanılabilir. İlişkili düşük potasyum veya düşük kalsiyum da tedavi edilmelidir. Bu durum hastanelerdeki insanlar arasında nispeten yaygındır.
Azelaik asit

Azelaik asit (AzA), HOOC(CH2)7COOH formülüne sahip organik bir bileşiktir. Bu doymuş dikarboksilik asit beyaz bir toz halinde bulunur. Buğday, çavdar ve arpada bulunur. Polimerler ve plastikleştiriciler de dahil olmak üzere çeşitli endüstriyel ürünlerin öncüsüdür ve aynı zamanda birçok saç ve cilt bakım ürününün bir bileşenidir. AzA tirozinazı inhibe eder.
Uygulamalar
Polimerler ve ilgili malzemeler
Bu dikarboksilik asidin esterleri yağlama ve plastikleştiricilerde uygulama alanı bulur. Yağlayıcı endüstrilerinde lityum kompleks greslerde koyulaştırıcı madde olarak kullanılır. Hekzametilendiamin ile azelaik asit, plastik olarak özel kullanım alanları bulan Naylon -6,9'u oluşturur.
Tıbbi
Azelaik asit, hem komedonal akne hem de inflamatuar akne olmak üzere hafif ila orta dereceli akneyi tedavi etmek için kullanılır. Dikarboksilik asitler adı verilen bir ilaç sınıfına aittir. Cilt gözeneklerini enfekte eden sivilce bakterilerini öldürerek çalışır. Ayrıca büyümeyi destekleyen doğal bir madde olan keratin üretimini de azaltır. Azelaik asit ayrıca iltihabı azaltma kabiliyeti nedeniyle rosacea için topikal jel tedavisi olarak da kullanılır. Rozaseanın neden olduğu şişlik ve şişlikleri temizler. Etki mekanizmasının, katelisidin'i antimikrobiyal cilt peptidi LL-37'ye dönüştüren hiperaktif proteaz aktivitesinin inhibisyonu yoluyla olduğu düşünülmektedir.
Simvastatin

Simvastatin, bir tür lipit düşürücü ilaç olan bir statindir. Yüksek lipit düzeylerini azaltmak için egzersiz, diyet ve kilo kaybıyla birlikte kullanılır. Ayrıca yüksek risk altındaki kişilerde kalp sorunları riskini azaltmak için de kullanılır. Ağız yoluyla alınır.
Yaygın yan etkiler arasında kabızlık, baş ağrısı ve mide bulantısı bulunur. Ciddi yan etkiler arasında kas yıkımı, karaciğer sorunları ve kan şekeri düzeylerinde artış sayılabilir. Böbrek sorunu olan kişilerde daha düşük bir doza ihtiyaç duyulabilir. Hamilelik sırasında alındığında gelişmekte olan bebeğe zarar verdiğine dair kanıtlar vardır. Emziren anneler tarafından kullanılmamalıdır. Statin ilaç sınıfındadır ve karaciğerin kolesterol üretimini azaltarak çalışır.
Simvastatin Aspergillus terreus mantarından yapılır. 1980 yılında Merck tarafından patenti alınmış ve 1992 yılında tıbbi kullanıma girmiştir. Simvastatin jenerik ilaç olarak mevcuttur ve Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
Esentai Nehri

Esentai (), Rusça'da Vesnovka olarak da bilinir (), Malaya Almatinka (Kazakça: Kishi Almaty, Küçük Almatı) nehrinin sol koludur. Nehir, Almatı şehrin içinden akar.
Nehir yolu
Malaya Almatinka geçidinin çıkışında Gornaya Caddesinin batısından, Malaya Almatinka nehrinden ayrılır. Kabaca kuzeye doğru yönelir. Nehrin uzunluğu yaklaşık 43 km olup şehri neredeyse ikiye bölmektedir. Almatı şehrinde kıyılar ve nehir yatakları basamaklı şekilde betonla kaplanmıştır.
Şehrin Jetisu semtinde, Pavlodar ve North Ring caddeleri arasında, nehrin kanalı tümüyle kapatılmıştır. Pervomaika köyü civarında nehir tekrar yüzeye çıkar. Burada nehir kollara ayrılır ve bir kısmı sulama kanallarına yönlendirilir.
Nehrin ana kanalı sağa döner ve daha sonra doğrudan Küçük Almatı Nehri'ne akan Karasu-Türksib Nehri'ne katılır.
Ekonomi
Almatı bölgesinde, nehir kıyısı boyunca bir yaya yolu vardır ve rekreasyon alanları arasında Al-Farabi Üniversitesi kompleksinde bir park, "Fantezi Dünyası" adlı bir eğlence parkı ve Auezov Tiyatrosu yakınında bir park meydanı bulunmaktadır. Su ayrıca evsel ve sulama amaçlı olarak da kullanılmaktadır.
Galeri
Zonguldak'ta 1934 Türkiye yerel seçimleri

1934 Türkiye yerel seçimleri'nde Zonguldak Belediyesi ile 4 ilçenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapıldı. Zonguldak il genelinde bulunan 16.431 seçmenden 10.019'u oy kullandı. İl merkezinde seçimi kazanan Cumhuriyet Halk Fırkası üyeleri, Zonguldak Belediye Başkanlığına Muhittin Reşit Tankut'u seçti.
Zonguldak'ın ilçe ve beldelerindeki katılım aşağıdaki gibi gerçekleşti:
Yozgat'ta 1934 Türkiye yerel seçimleri

1934 Türkiye yerel seçimleri'nde Yozgat Belediyesi ile 3 ilçenin ve 2 beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapıldı. Yozgat il genelinde bulunan 10.475 seçmenden 6.494'ü oy kullandı. İl merkezinde seçimi kazanan Cumhuriyet Halk Fırkası üyeleri, Yozgat Belediye Başkanlığına Yusuf Karslıoğlu'nu seçti.
Yozgat'ın ilçe ve beldelerindeki katılım aşağıdaki gibi gerçekleşti:
Urfa'da 1934 Türkiye yerel seçimleri

1934 Türkiye yerel seçimleri'nde Urfa Belediyesi ile 7 ilçenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapıldı. Urfa il genelinde bulunan 22.801 seçmenden 13.195'i oy kullandı. İl merkezinde seçimi kazanan Cumhuriyet Halk Fırkası üyeleri, Urfa Belediye Başkanlığına Ömer Alay'ı seçti.
Urfa'nın ilçelerindeki katılım aşağıdaki gibi gerçekleşti:
Trabzon'da 1934 Türkiye yerel seçimleri

1934 Türkiye yerel seçimleri'nde Trabzon Belediyesi ile 4 ilçenin ve 2 beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapıldı. Trabzon il genelinde bulunan 12.761 seçmenden 7.539'u oy kullandı. İl merkezinde seçimi kazanan Cumhuriyet Halk Fırkası üyeleri, Trabzon Belediye Başkanlığına Kadri Mes'ut Evren'i seçti.
Trabzon'un ilçelerindeki katılım aşağıdaki gibi gerçekleşti:
Tokat'ta 1934 Türkiye yerel seçimleri

1934 Türkiye yerel seçimleri'nde Tokat Belediyesi ile 5 ilçenin ve bir beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapıldı. Tokat il genelinde bulunan 22.633 seçmenden 13.139'u oy kullandı. İl merkezinde seçimi kazanan Cumhuriyet Halk Fırkası üyeleri, Tokat Belediye Başkanlığına Mustafa Latifoğlu'nu seçti.
Tokat'ın ilçelerindeki katılım aşağıdaki gibi gerçekleşti:
PICO-8

PICO-8, Lexaloffle tarafından geliştirilmiş bir sanal makine ve oyun motoru. 1980'lerin 8-bit sistemlerinin grafik ve ses sınırlamalarını taklit eden bir fantezi konsoludur. Bu kısıtlamaların amacı, geliştiricileri sınırlayarak yaratıcılık ve becerilerini sınırlı bir ortamda ortaya çıkarmalarını sağlamaktır. Bu sınırlamalar ayrıca çoğu PICO-8 oyununun benzer görünüş ve hissiyata sahip olmasına sebep olur.
PICO-8 üzerinde kodlama, kullanıcıların grafik, harita ve müzik işlerini GUI ile yaptığı Lua tabanlı bir geliştirme ortamında gerçekleşir.
Kullanıcılar yaptıkları oyunları ve programları PICO-8'in kendi formatında kartuş olarak dışa aktarabildiği gibi HTML5 tabanlı uygulamalar olarak da dışarıya aktarabilir veya Lexaloffle'ın resmi BBS'ine yükleyebilirler. PICO-8 programları ayrıca Windows ve Linux dağıtımlarına uyumlu çalıştırılabilir dosyalar olarak dışa aktarılabilmektedir.
Sistem ile yapılan kayda değer oyunlardan biri, bir game jam sırasında geliştirilen Celeste'dir.
Muhammed el-Fayed

Muhamed El-Fayed (Arapça: ; doğum adı: Muhamed Fayed; 27 Ocak 1929, İskenderiye ö. 30 Ağustos 2023, Londra, İngiltere), Mısırlı iş adamı ve girişimci.
Hayatı
El-Fayed, 27 Ocak 1929'da İskenderiye, Mısır'da doğdu. 1997'de Paris'te eski İngiltere tahtının varisi Leydi Diana ile birlikte trafik kazasında ölen iş adamı Dodi el-Fayed'in babasıydı. 1960'lı yıllarda yerleştiği İngiltere'de gayrimenkul ve ticari yatırımlar yaparak büyüdü. Paris Ritz Oteli'nin sahibiydi. Aynı zamanda öncesinde sahibi olduğu Harrods mağazasını Mayıs 2010'da Katar Holdingi'ne ve Fulham Futbol Kulübü'nü ise 2013'te Pakistan asıllı Amerikalı iş adamı Şahid Kan'a satmıştır. Ayrıca iş adamının adı çok sayıda kadına cinsel taciz ve saldırı suçlamasıyla anılmıştır.
Özel yaşamı ve ölümü
İlk evliliğini 1954'te ünlü zengin Suudi Kaşıkçı Ailesi'nden Samira Kaşıkçı ile yapmış bu evliliğinden tek çocuğu 1997'de Paris'te Leydi Diana ile birlikte trafik kazasında ölen iş adamı Dodi el-Fayed doğmuş çift ise 1956'da ayrılmıştır. İkinci evliliğini ise uzun yıllar sonra 1985'te Finlandiyalı soylu ve eski model olan Heini Wathén ile yapan El-Fayed'in bu evliliktende diğer oğlu iş adamı Ömer Fayed dahil dört çocuğu daha olmuştur.
El-Fayed, 30 Ağustos 2023'te yaşamını sürdürdüğü Londra, İngiltere'de doğal nedenlerden 94 yaşında ölmüş cenazesi Londra Merkez Camii'nden kaldırılarak uzun yıllardır ikamet ettiği Barrow Yeşil Konut Yerleşkesi'nde (Oxted, Surrey, İngiltere) oğlu Dodi'nin yanında toprağa verilmiştir. El-Fayed'in yaşamı oyuncu Salim Daw'ın iş adamını canlandırmasıyla The Crown adlı TV dizisinin 5. sezonuna konu olmuştur.
Fantezi video oyun konsolu

Fantezi video oyun konsolu (ya da basitçe fantezi konsolu), kurgu bir video oyunu konsolu öykünücüsüdür. Retrogaming deneyiminin gerçek bir sistem veya sistemin öykünücüsü olmadan sağlanmasına ve geliştiricinin kurgusal donanım kısıtlamaları belirlemesine olanak tanır.
Popüler bir fantezi konsol örneği, orijinal Celeste oyununun geliştirilmesinde kullanılan PICO-8'dir. PICO-8 de dahil olmak üzere TIC-80 ve Pixel Vision 8 gibi birçok konsol programlama için Lua dilini kullanır. JavaScript ve Python gibi birçok farklı üst seviye dil de başka konsollar tarafından desteklenir. İki konsol aynı dili kullansa dahi bu onların uyumlu olduğu anlamına gelmez. Konsollar arası programlama sözdizimi ve API uyumsuzluğu olabilmektedir. Farklı konsollarda yazılan programları uyumlu hale getirmeye çalışan yazılımlar vardır ancak tamamen doğru çalıştıklarının garantisi yoktur.
TIC-80

TIC-80, özgür ve açık kaynak kodlu bir fantezi konsoludur. Konsol dahilinde 1980'lerdeki kısıtlı sistemleri taklit eden bir ortamda oyun yapımı, oynanışı ve paylaşımını mümkün kılar.
TIC-80 ile yapılan oyun ve programlar sanal oyun kartuşları olarak dışarıya aktarılabilir ve Android, Linux, MacOS, Windows, Raspberry Pi, Nintendo 3DS, RetroArch ve HTML5 (WebAssembly kullanarak) gibi platformlarda çalıştırılabilir. Konsol JavaScript, MoonScript, Lua, Micropython, Ruby, Wren, Fennel, Squirell ve D gibi dilleri destekler.
TIC-80 genelde daha önce çıkan ve açık kaynak olmayan fantezi konsolu PICO-8 ile karşılaştırılır. İki sistem de klasik ev bilgisayarları ve konsollara ilgi duyan oyun geliştiricileri arasında popülerlik kazandı.
Kapasitesi
Bir fantezi konsolu olarak TIC-80'nin retro-tip oyun hissiyatı vermesi için grafiksel ve işlemsel açıdan bazı sınırlamaları vardır. Bu sınırlamalar 240x136 ekran, 16'lı renk paleti, 256 8x8 imge sınırı ve 4 kanallı ses olarak sıralanabilir. Bu "minik bilgisayarda" gömülü olarak bulunan araçlar geliştiricilerin kod düzenlemesine, çizim yapmasına, müzik bestelemesine ve oyunlar için grafik bir arayüz ile harita/bölüm oluşturmasına olanak tanır.
Özellikleri
Kaset
TIC-80, sıralı bellek alanlarını toplu halde kaset olarak dışarı aktarabilir. Fiziki olan orijinal kasetlerin aksine TIC-80 kasetleri sanaldır ve. tic veya özel tip. png dosya formatlarında saklanırlar. . tic dosyaları save dosyaismi. tic, özel. png dosyaları save dosyaismi. png" komutuyla oluşturulabilir. Bu dosyalar aynı şekilde load" komutu ile yüklenip run ile konsol içinde çalıştırılabilir. TIC-80'nin ayrıca SURF adında BBS benzeri bir kaset tarayıcısı vardır. Lua ile yazılan TIC-80 kasetlerini PICO-8 uyumlu yapmak için betikler var olsa da tam uyumluluk sağlanması zordur.
Kasetlerin. png olarak dışa aktarımında sıralı bellek steganografi ile kaset görseline gömülür. Bu dışa aktarım biçimi. tic formatına göre daha kısıtlı olduğu için (zlib sıkıştırmaya rağmen 256 x 256 piksel, her biri 4 kanal, kanal başına 3 veri birimi, yani 256 256 4 3 bit / 8 = toplamda 98,304 bayt) pratik değildir. . tic böyle bir depolama kısıtlamasına sahip olmadığı için özel. png formatına kıyasla daha yaygın kullanılır.
Renk paleti
Hafif bilişsel bozukluk

Hafif bilişsel bozukluk, bireyin yaşına ve eğitimine göre beklenenin ötesinde, ancak günlük yaşamdaki aktiviteleri engelleyecek kadar önemli olmayan bilişsel bozuklukları içeren nörobilişsel bir hastalıktır. Hafif bilişsel bozukluk, normal yaşlanma ile demans, özellikle Alzheimer hastalığı arasında bir geçiş aşaması olarak ortaya çıkabilir. Hem hafıza hem de hafıza dışı bozuklukları içerir. Bozukluğun nedeni, önlenmesi ve tedavisi hala belirsizliğini korumaktadır; teşhis konulan kişilerin yaklaşık yüzde 50'sinde beş yıl içinde Alzheimer hastalığı gelişir. Tanı aynı zamanda diğer demans türleri için de erken bir gösterge görevi görebilir, ancak HBB stabil kalabilir veya düzelebilir.
Hafif bilişsel bozukluk, DSM-5 ve ICD-11'de hafif nörobilişsel bozukluk olarak yeniden listelenmiştir;
Nedenler
Hafif bilişsel bozukluk, Alzheimer hastalığının veya diğer demans türlerinin erken evrelerinde tetiklenen beyindeki değişikliklerden kaynaklanabilir. HBB'nin kesin nedenleri bilinmemektedir. HBB'nin bir bozukluk olarak tanımlanıp tanımlanmayacağı bile tartışmalıdır.
Hem demans hem de HBB'nin risk faktörleri aynı kabul edilir: bunlar yaşlanma, demansın genetik nedeni ve kardiyovasküler hastalıktır.
HBB'li bireylerin nükleer ve mitokondriyal beyin DNA'larında oksidatif hasar artmıştır.
Teşhis
HBB tanısı ciddi bir klinik karar gerektirir ve klinik gözlem, nörogörüntüleme kan testleri ve nöropsikolojik testleri içeren kapsamlı bir klinik değerlendirme, alternatif bir tanıyı dışlamak için en iyisidir. Aşağıdaki durumlarda HBB tanısı konur:
Hafıza bozukluğunun kanıtı
Genel bilişsel ve işlevsel yeteneklerin korunması
Teşhis edilmiş demansın olmaması
E vitamini eksikliği

E vitamini eksikliği, insanlarda E vitamini açısından düşük bir diyetten ziyade diyetteki yağ emilimi veya metabolizmasındaki anormalliklerin bir sonucu olarak ortaya çıkan çok nadir bir durumdur. Toplu olarak E vitamini ve diğerlerine yönelik EAR'lar, RDA'lar, AI'ler ve UL'ler temel besinlere Diyet Referans Alımları (DRI'ler) adı verilir. E vitamini eksikliği, sinir zarı yapısı ve işlevindeki değişikliklere bağlı olarak sinirler boyunca elektriksel uyarıların zayıf iletimi nedeniyle sinir sorunlarına neden olabilmektedir.
Belirti ve bulgular
E vitamini eksikliğinin belirtileri şunlardır:
Spinoserebellar ataksi ve miyopatiler gibi nöromüsküler problemler ortaya çıkabilir.
Nörolojik problemler dizartriyi, derin tendon reflekslerinin yokluğunu, titreşimi algılama ve vücut parçalarının üç boyutlu uzayda nerede olduğunu tespit etme yeteneğinin kaybını ve pozitif Babinski işaretini içerebilir.
Hemolitik anemi kırmızı kan hücrelerindeki oksidatif hasar oluşumu nedeniyle belirebilir.
Retinopati
Bağışıklık tepkisinin bozulması da E vitamini eksikliğine yol açabilir.
Nedenler
E vitamini eksikliği nadir görülen bir hastalıktır. Bir kişinin diyetinde basit bir E vitamini eksikliğinden kaynaklandığına dair bir kayıt yoktur, ancak fizyolojik anormalliklerden kaynaklanabilir. Aşağıdaki durumlarda kişilerde görülür:
Prematüre, çok düşük doğum ağırlıklı bebekler doğum ağırlığı 1500 gramdan (3,3 pound) az.
Nadir yağ metabolizması bozuklukları Tokoferol transfer proteini genindeki mutasyonların neden olduğu, izole E vitamini eksikliği veya 'E vitamini eksikliği ile izole ataksi' olarak adlandırılan nadir bir genetik durum vardır. Bu bireylerin E vitamini absorbe etme kapasitesi son derece zayıftır ve yüksek dozda E vitamini ile tersine çevrilen nörolojik komplikasyonlar gelişir.
Yağ malabsorbsiyonu : E vitamininin gastrointestinal sistemden emilmesi için bir miktar diyet yağına ihtiyaç vardır. Kistik fibroz tanısı konmuş kişiler, midesinin bir kısmı veya tamamı alınmış kişiler veya gastrik bypass geçirmiş kişiler ve Crohn hastalığı, karaciğer hastalığı veya ekzokrin pankreas yetmezliği gibi malabsorbtif sorunları olan kişiler yağı ememeyebilir. Abetalipoproteinemi, diyet yağının ve E vitamininin zayıf emilimiyle sonuçlanan, nadir görülen kalıtsal bir yağ metabolizması bozukluğudur. Bu hastalıkla ilişkili E vitamini eksikliği, sinir uyarılarının zayıf iletimi ve kas zayıflığı gibi sorunlara neden olur.
Teşhis
ABD Tıp Enstitüsü eksikliği serum konsantrasyonunun 12 μmol/L'den az olması olarak tanımlamaktadır. Semptomlar tanının konması için yeterli olabilir.
Tedavi
Tedavi oral E vitamini takviyesidir.
Retinopati

Retinopati, gözün retinasında görme bozukluğuna neden olabilecek herhangi bir hasardır. Retinopati sıklıkla retinal damar hastalığını veya anormal kan akışının neden olduğu retina hasarını ifade eder. Yaşa bağlı makula dejenerasyonu teknik olarak retinopati şemsiye terimi altında yer alır ancak sıklıkla ayrı bir durum olarak tartışılır. Retinopati veya retinal vasküler hastalık genel olarak proliferatif ve proliferatif olmayan tiplere ayrılabilir. Retinopati sıklıkla diyabet veya hipertansiyonda görüldüğü gibi sistemik hastalığın oküler bir belirtisidir. Diyabet, 2008 yılı itibarıyla ABD'de retinopatinin en yaygın nedenidir. Diyabetik retinopati, çalışma çağındaki kişilerde körlüğün önde gelen nedenidir. Dünya çapındaki körlük vakalarının yaklaşık %5'ini oluşturur ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından öncelikli göz hastalığı olarak belirlenmiştir.
Belirti ve bulgular
Pek çok insanda hastalık seyrinin çok geç dönemlerine kadar sıklıkla semptomlar görülmez. Geri dönüşü olmayan bir hasar oluştuğunda hastalar sıklıkla semptomatik hale gelir. Belirtiler genellikle ağrılı değildir ve şunları içerebilir:
Vitreus kanaması
Yüzen cisimler veya görüş alanı boyunca sürüklenen küçük nesneler
Azalan görme keskinliği
Epidemiyoloji
Retinopatinin en yaygın iki nedeni diyabetik retinopati ve prematüre retinopatisidir. Diyabetik retinopati dünya çapında her yıl yaklaşık 5 milyon kişiyi, prematüre retinopatisi ise her yıl yaklaşık 50.000 prematüre bebeği etkilemektedir. Hipertansif retinopati, diyabetik olmayan yetişkinlerin %3 ila %14'ünü etkileyen ikinci en yaygın nedendir.
Görüş keskinliği

Görüş keskinliği genellikle görüşün netliğini ifade eder, ancak teknik olarak kişinin küçük ayrıntıları hassasiyetle tanıma yeteneğini değerlendirir. Görüş keskinliği optik ve sinirsel faktörlere bağlıdır. Gözün optik faktörleri, retinadaki görüntünün keskinliğini etkiler. Nöral faktörler, retinanın, beyne giden nöral yolların ve beynin yorumlama yeteneğinin sağlığı ve işleyişidir.
En yaygın olarak adlandırılan görüş keskinliği uzak keskinliğidir (örneğin, "20/20 görüş"), kişinin uzak mesafedeki küçük ayrıntıları tanıma yeteneğini tanımlar. Bu beceri, miyopili kişilerde tehlikeye girer. Başka bir görme keskinliği, birinin yakın mesafedeki küçük ayrıntıları tanıma yeteneğini tanımlayan yakın keskinliğidir. Bu beceri, aynı zamanda uzak görüşlülük olarak da bilinen hipermetropisi olan kişilerde tehlikeye girer.
Düşük görme keskinliğinin yaygın bir optik nedeni kırılma hatasıdır (ametropi): ışığın göz küresinde nasıl kırıldığına ilişkin hatalardır. Kırma kusurlarının nedenleri arasında göz küresi veya korneanın şeklindeki anormallikler ve merceğin ışığa odaklanma yeteneğinin azalması vardır. Kornea ve merceğin toplam kırma gücü göz küresinin uzunluğuna göre çok yüksek olduğunda, retinal görüntü retinanın önünde odakta olacak ve retinanın odak dışında kalacak ve miyopiye yol açacaktır. Benzer şekilde kötü odaklanmış bir retina görüntüsü, kornea ve merceğin toplam kırma gücü göz küresinin uzunluğuna göre çok düşük olduğunda, odaklanan görüntünün retinanın arkasında olması ve hipermetrop oluşmasına neden olması durumunda meydana gelir.
Kırma kusurları çoğunlukla optik yöntemlerle (gözlük, kontakt lens, kırma ameliyatı gibi) düzeltilebilir.
Görme keskinliği, görme alanının tam merkezinde küçük ayrıntıların ne kadar iyi çözümlendiğinin bir ölçüsüdür; dolayısıyla daha büyük kalıpların ne kadar tanındığını göstermez. Dolayısıyla görme keskinliği tek başına görme fonksiyonunun genel kalitesini belirleyemez.
Dislipidemi

Dislipidemi, kandaki anormal miktardaki lipitlerdir (örn.trigliseritler, kolesterol ve/veya yağ fosfolipitleri). Dislipidemi, aterosklerotik kardiyovasküler hastalığın (ASCVD) gelişimi için bir risk faktörüdür. ASCVD, koroner arter hastalığını, serebrovasküler hastalığı ve periferik arter hastalığını içerir. Her ne kadar dislipidemi ASCVD için bir risk faktörü olsa da anormal düzeyler lipid düşürücü ajanlara başlanması gerektiği anlamına gelmez. Kardiyovasküler risk değerlendirmesinde dislipideminin yanı sıra komorbid durumlar ve yaşam tarzı gibi diğer faktörler de dikkate alınır. Gelişmiş ülkelerde çoğu dislipidemi hiperlipidemidir ; yani kandaki lipitlerin yükselmesidir. Bu genellikle diyet ve yaşam tarzından kaynaklanmaktadır. İnsülin direncinin uzun süreli yükselmesi de dislipidemiye yol açabilir. Benzer şekilde, artan O-GlcNAc transferaz (OGT) seviyeleri de dislipidemiye neden olabilir.
Capgras delüzyonu

Capgras delüzyonu veya Capgras sendromu, kişinin bir arkadaşının, eşinin, ebeveyninin, başka bir yakın aile üyesinin veya evcil hayvanının aynı sahtekarla değiştirildiği yanılsamasına sahip olduğu bir psikiyatrik bozukluktur. Adını bu bozukluğu ilk kez tanımlayan Fransız psikiyatrist Joseph Capgras'tan (18731950) almıştır.
Capgras delüzyonu, insanların, yerlerin veya nesnelerin yanlış tanımlanmasını içeren bir sanrısal inançlar sınıfı olan sanrısal yanlış tanımlama sendromu olarak sınıflandırılır. Akut, geçici veya kronik formlarda ortaya çıkabilir.
Sanrı en sık şizofreni tanısı alan bireylerde ortaya çıkar ancak aynı zamanda beyin hasarı, Lewy cisimcikli demans, ve diğer demanslarda da görülmüştür. Nörodejeneratif hastalığı olan bireylerde, özellikle ileri yaşlarda sıklıkla ortaya çıkar. Aynı zamanda diyabet, hipotiroidizm ve migren ataklarıyla birlikte ortaya çıktığı da rapor edilmiştir. İzole bir vakada, Capgras delüzyonu sağlıklı bir denekte geçici olarak ketamin ilacı tarafından tetiklenmiştir. Kadınlarda daha sık görülür ve kadın/erkek oranı yaklaşık 3∶2'dir.