2023 Hamas-İsrail Savaşı

7 Ekim 2023 tarihinde paramiliter örgüt olan Hamas'ın silahlı kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları tarafından Aksa Tufanı Operasyonu (Arapça: ) yapılarak İsrail geneline geniş çaplı bir saldırı düzenlendi. Saldırı sonrası İsrail, Hamas için savaş ilanı kararı almış ve çıkan çatışmalarda en az 1.400 İsrailli ve 3.800 Filistinli olmak üzere 5.200'den fazla kişi ölmüş, 18.000'den fazla kişi yaralanmıştır. 1 milyon Gazzeli ve 500.000 İsrail'li yerinden edilmiştir. İsrail Yom Kippur Savaşı'ndan bu yana ilk defa savaş ilanı kararı almış, Gazze'ye büyük bir bombardıman yapılmıştır.
Saldırılar öncelikle Gazze'den İsrail'e atılan 5.000 roketle başladı. İsrail İstihbaratı'nın güvenlik zafiyeti nedeniyle Kassam Tugayları sınırları geçerek sivil yerleşim yerlerine girmeyi başardı. Pek çok İsrailli sivil ve asker öldürüldü veya esir alındı. Bazı askeri üsler ele geçirildi. Çatışmalardan sonra İsrail ülke genelinde olağanüstü hal ilan etti. 8 Ekim gecesi itibarıyla İsrail ordusu işgal edilen tüm toprakların kontrolünü yeniden ele geçirdiklerini ve artık Gazze'yi hedef alacaklarını duyursada Hamas bazı İsrail bölgelerine tekrar tekrar sızmaya başlamıştır.
Saldırıya katılan örgütler arasında Hamas ve İslami Cihad yer aldı. İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın komutanı Muhammed Deif, saldırının "Mescid-i Aksa'nın kirletilmesi"ne yanıt olarak gerçekleştirildiğini, İsrail'in bu yıl yüzlerce Filistinliyi öldürmesi ve yaralamasının etkisiyle gerçekleştiğini söyledi. Deif, Filistinlilere ve Arap kökenli İsraillilere, "işgalcileri kovun ve duvarları yıkın" çağrısında bulundu. Saldırıların başlamasından kısa bir süre sonra Batı Şeria'da acil bir toplantı düzenleyen Filistin Otoritesi Başkanı Mahmud Abbas, Gazze saldırılarını destekleyerek Filistinlilerin "İsrail işgaline" karşı kendilerini savunma hakkına sahip olduklarını vurguladı. İsrail'de tüm muhalefet partileri, terör saldırılarına karşı ulusal birlik hükumeti oluşturulmasını savundu.
Gazze Şeridi'nden daha sonra en az 2.200 roket ateşlendi, Hamas militanları sınırı aştı ve İsrail'e girdi, en az 300 İsrailliyi öldürdü ve İsrail hükumetinin olağanüstü hal ilan etmesine neden oldu; İsrail başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırıların başlamasının ardından ulusa sesleniş konuşmasında İsrail'in "savaşta olduğunu" ifade etti. İsrail'e sızmış olan militanlar, Gazze Şeridi'ne yakın birçok şehre girdi. Hamas tarafından yönetilen Gazze'deki Sağlık Bakanlığı, İsrail'in çatışmalarda ve hava saldırılarında en az 300 Filistinliyi, aralarında sivillerin ve 20 çocuğun da bulunduğu, öldürdüğünü bildirdi; İSK ise 400'den fazla "teröristi" öldürdüğünü açıkladı. Hem Filistinli hem de İsrailli medya kaynakları, militanlar tarafından İsrailli sivillerin ve askerlerin, çocukların da dahil olduğu şekilde rehin alındığını raporladılar. Bu rehinelerin birkaçı iddialara göre o zamandan beri Gazze Şeridi'ne kaçırılmıştır. İsrailli kadınlara yönelik şiddet olaylarının ve İsrailli sivillere yönelik artan katliam vakalarının sayısı, militanların saldırılarının başlamasından bu yana bildirilmiştir.
Atlantik ülkeleri, Arjantin, Brezilya ve Hindistan, Hamas'ı şiddetli bir biçimde kınamış ve yapılan fiilleri terör olarak tanımlamış, bazı Arap ve Müslüman ülkeler ise İsrail'in işgal girişimlerini ve Filistin'in bağımsızlığının kabul edilmemesini saldırıların temel nedeni olarak görmüştür. Çoğu ülke çatışmaların sona erdirilmesini talep etmiştir.
Çok sayıda yetkili Hamas'ın ilk taarruzunu "İsrail'in 11 Eylül'ü" olarak tanımladı.
Arka plan
Gazze Şeridi ve İsrail, İsrail'in 2005'te Gazze Şeridi'nden çekilmesi, 2006'daki seçimlerin ardından Hamas'ın Gazze Şeridi'nin kontrolünü ele geçirmesi ve 2007'de El Fetih'le yaşanan iç savaştan bu yana çatışma halindedir. Gazze Şeridi 2007'den bu yana İsrail ve Mısır ablukası altında olduğu için İnsan Hakları İzleme Örgütü Gazze Şeridi'ni senelerce "açık hava hapishanesi" olarak adlandırmasına neden oldu. Ayrıca Gazze, dünyanın geri kalanına kapalıdır ve gıda, su ve elektrik gibi kaynaklara erişim neredeyse tamamen İsrail tarafından kontrol edilmektedir. Abluka Filistinliler üzerinde ciddi ekonomik sıkıntılara yol açtığından, yaşanan saldırılar Hamas'ın saldırı nedenlerinden biri olarak gösterildi.
Filistinli militan gruplar, saldırılarına El Aksa Tufanı adını verirken, İsrail, Kılıç Operasyonu adı verilen bir karşı saldırı başlattıklarını duyurdu. Filistin saldırısının başlangıcı, 1973 Arap-İsrail Savaşı'nın patlak vermesinin 50. yıldönümüne denk geldi. Çeşitli haber ajansları ve gözlemciler devam eden çatışmayı Üçüncü İntifada olarak tanımladı.
Saldırı, Yahudi bayramı Simchat Tora ve Şabat sırasında ve yine sürpriz bir saldırıyla başlayan Yom Kippur Savaşı'nın 50. yıldönümünden bir gün sonra gerçekleşti. Saldırı, İsrail-Gazze ayrım çitinde üç haftadır devam eden şiddet olaylarının ardından geldi. Hamas ve İsrail yakın zamanda 29 Eylül'de Katar, Mısır ve Birleşmiş Milletler'in arabuluculuğunda bir ateşkes müzakeresi yapmıştı. Saldırıdan önce, her iki taraftaki savaşçılar ve siviller de dahil olmak üzere, 2023 yılında İsrail güçleri tarafından en az 247 Filistinli öldürülürken, Filistin saldırılarında 32 İsrailli ve iki yabancı uyruklu kişi öldürülmüştü.
İzzeddin El Kassam Tugayları komutanı Muhammed Deif, kayıtlı bir mesajında, saldırının "Mescid-i Aksa'ya yapılan saygısızlığa" ve İsrail'in bu yıl yüzlerce Filistinliyi öldürüp yaralamasına yanıt olarak yapıldığını söyledi ve Filistinlilere ve İsrailli Araplara "işgalcileri kovmaya ve duvarları yıkmaya" çağrısında bulundu. Hamas lideri Salih el Aruri, operasyonun "işgalin suçlarına" bir tepki olduğunu söyleyerek, savaşçıların Mescid-i Aksa'yı ve İsrail tarafından tutulan binlerce Filistinli tutsağı savunduklarını söyledi. Ayrıca Filistin İslami Cihadının bir sözcüsü, İsrail vatandaşlarını sivil olarak görmediklerini belirterek, "Biz sivilleri öldürmüyoruz. Burası askeri bir toplum. Hükumetlerini seçenler onlardır." dedi.
İnsan Hakları İzleme Örgütü, doğrulanmış video ve şahitlerin ifadelerine dayanarak, İsrail kuvvetlerinin sırasıyla 10 ve 11 Ekim de Lübnan ve Gazze'deki askeri operasyonlarda Beyaz fosfor kullandığını tespit etti. Videolarda Gazze Şehri limanı ve İsrail-Lübnan sınırındaki iki kırsal bölge üzerinde top atışlarıyla atılan çok sayıda beyaz fosfor patlaması görülüyor.
Filistinli mahkumlar
1967'den beri İsrail'in 800.000'den fazla Filistinliyi tutukladığı tahmin ediliyor. Filistinli erkeklerin yüzde 40'ı hayatlarının bir döneminde İsrail hapishanelerindeydi. 2023 yılı itibarıyla İsrail hapishanelerinde 170'i çocuk olmak üzere tahminen 4.499 ila 5.200 Filistinli bulunmaktadır. Bu mahkumlardan bazıları İsrail terör mahkemelerinde hüküm giymiştir. Mahkumlar meselesi hem İsrailliler hem de Filistinliler açısından duygusal olarak değerlendiriliyor ve Filistinlilerin kahraman olarak gördüğü birçok mahkum, İsrailliler tarafından terörist olarak görülüyor.
2006 yılında ise Hamas, Gilad Şalit'i ele geçirdi ve İsrail'i, bir kısmı İsrail tarafından terör suçundan hüküm giymiş olan 1.000 Filistinliyi serbest bırakmaya zorladı. Şimdiki zamanda ise Hamas, Filistinli mahkumların özgürlüğünü güvence altına almak için İsraillileri kaçırdığını açıkladı.
İsrail Siyaseti
İsrail hükümet sistemi parlamenter demokrasiye dayanmaktadır. İsrail siyaseti, tarihsel olarak, kuruluşundan 2000'lerin başına kadar Filistinlilerle bir barış süreci oluşturmak için önemli çabalar gösteren "barış kampı"ndaki sosyal demokrat, laik partilerin hakimiyetinde olmuştur. Filistin Ulusal Otoritesi'nin 2000-2005 İkinci İntifada sırasında İsrail'e savaş ilan etmesinden sonra nüfuzları önemli ölçüde azaldı. Filistinlilerin gerçekleştirdiği intihar saldırıları, çatışmaların öne çıkan bir özelliğiydi ve daha az şiddet içeren Birinci İntifada'nın aksine, doğrudan İsrailli sivilleri hedef alıyordu ve bu durum da çatışmayı müzakere yoluyla çözmeye yönelik girişimleri azaltıyordu. New York Times bu konu hakkında şöyle yazmıştır: "Barış süreci girişimlerinin zayıflaması, 2000'li yıllarda, Filistinlilerin uyguladığı şiddet dalgasının birçok İsrailli tarafından, İsrail-Filistin çatışması'nı barışçıl bir şekilde çözme çabalarının Filistinliler tarafından reddedilmesi olarak yorumlanmasıyla başladı. Bu, İsrail'de daha fazla Filistin egemenliği yönündeki önceki çabaların itibarını sarstı ve İsrail'in kalıcı bir barış müzakeresi konusunda Filistinlilere güvenemeyeceği yönündeki anlatıyı güçlendirdi."
Binyamin Netanyahu, İsrail'in en uzun süre görevde kalan lideri olup rekor sayıda altı kez görevde kaldı. Netanyahu ilk kez 1996 İsrail genel seçimlerinde başbakan oldu. 1999'da kaybetti ancak yirmi yıl sonra 2009'da Knesset, Netanyahu'nun yeniden başbakan olarak atanmasını onayladı ve Netanyahu 2013, 2015, 2019 ve 2020'de yeniden seçildi. 2021'de Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğinde bir koalisyon hükumeti kuruldu ancak Netanyahu'nun 2022 seçimlerini kazanması ve 29 Aralık 2022'de yeniden başbakan olmasıyla bu hükümet dağıldı. Netanyahu liderliğindeki sağcı hükümetin göreve gelmesinin ardından hükümet, İsrail işgali altındaki Batı Şeria'da yerleşim inşaatlarını hızlandırdı. Netanyahu 2023'te İsrail tarihindeki en sağcı hükümeti yönetti ve bu, büyük yargı reformlarına karşı yaygın protestolar da dahil olmak üzere siyasi kaosa yol açtı.
Zaman çizelgesi
Savaşın ilk günü Hamas, İsrail'e roket saldırısı yaptığı sırada eş zamanlı olarak Filistinli militanlar, kamyonlar, kamyonetler, motosikletler, buldozerler ve yamaç paraşütleri kullanarak Gazze'den İsrail'e sızdılar. Militanlar ilk önce Sderot'da görüldü ve orada onlarca asker ile sivil öldürüldü. Saldırılar sürpriz bir şekilde gerçekleştiği için İsrail Ordusu anında müdahale edemedi. Bir İsrail askeri sözcüsü, Gazze'den gelen militanların ülkenin 7 farklı yerinden girdiğini ve 4 küçük yerleşim yerini, sınır şehri Sderot'u ve hem karadan hem de denizden iki askeri üssü işgal ettiğini belirtti.
Çok sayıda Filistinli grup operasyona desteklerini dile getirdi. Sosyalist Filistin Kurtuluş Demokratik Cephesi'nin (DFLP) silahlı kanadı Ulusal Direniş Tugayları, askeri sözcüleri Ebu Halid aracılığıyla operasyona katıldıklarını doğruladı. 7 Ekim'de İsrail Savunma Kuvvetleri (İSK) ile çatışmada üç savaşçıyı kaybettiklerini ve 8 Ekim'de Kfar Azza, Be'eri ve Kissufim'de İsrail güçleriyle çatışmaya girdiklerini iddia ettiler. Bir başka Filistinli sosyalist militan grup olan FHKC ve Lions Dengrup, operasyona desteklerini dile getirdi ve birlikleri arasında maksimum uyanıklık ve genel seferberlik ilan etti. Ebu Ali Mustafa Tugayları (FHKC'nin silahlı kanadı) İsrail gözetleme kulelerine saldırının videolarını yayınladı.
İsrail medyası aralarında büyük yerleşim yerlerininde olduğu 7 topluluk yerinin Hamas'a geçtiğini doğruladı. Ayrıca İsrail Polisi 21 farklı yerde çatışmaların devam ettiğini bildirdi. İsrail eski başbakanı ve muhalefet lideri Yair Lapid, Ulusal Birlik başkanı Benny Gantz, İsrail Evimiz lideri Avigdor Liberman ve İsrail İşçi Partisi lideri Merav Michaeli, İSK'ye tam destek verdiklerini ve hükümetle birliğini ifade eden ortak bir bildiri yayınladılar.
Yerel saatle 06:30 civarında Hamas, Gazze Şeridi'nden 5.000'den fazla roket ateşlediğini belirterek "El-Aksa Tufanı Operasyonu" adını verdiği operasyonun başladığını duyurdu. İsrail medyası Gazze'den en az 2.200 merminin fırlatıldığını bildirdi. Roket saldırılarında en az beş kişi hayatını kaybetti.
Hamas, üst düzey askeri komutan Muhammed Deif'in "Her yerdeki Müslümanlara saldırı başlatması" çağrısında bulunarak silahlanma çağrısı yaptı. Filistinli militanlar Gazze Şeridi açıklarında İsrail teknelerine de ateş açarken, Gazze çevre çitinin doğu kesiminde Filistinliler ile İSK arasında çatışmalar çıktı. Akşam vakti Hamas İsrail'e yaklaşık 150 roketlik bir roket saldırısı daha başlattı ve Yavne'de patlamalar olduğu bildirildi. Bunu 8 Ekim sabahı başka bir roket bombardımanı izledi ve bir roket Aşkelon'daki bir hastaneye çarptı. Ayrıca Sderot'a 100 roket ateşledi.
İsrail saldırıların gecesi Gazze Şeridi'nde 426 hedefi vurdu. Beyt Hanun kasabası hava saldırılarıyla büyük ölçüde yerle bir edildi, ve El Emin Muhammed Camii yıkıldı. Hedefler arasında ayrıca çeşitli konut blokları, tüneller, Hamas yetkililerinin evleri ve bölgedeki internet sağlayıcıları için bir merkez görevi gören Watan Kulesi de vardı. Bir İsrail hava saldırısında aynı aileden (kadınlar ve çocuklar dahil) 19 kişi öldü.
Güvenlik Kabinesi, 1973 Yom Kippur Savaşı'ndan bu yana ilk kez ülkeyi resmi olarak savaş durumuna soktu. İSK, iki rehine durumunun "çözüldüğünü" belirtti. İSK ayrıca 22 konumu Filistin güçlerinden aldığını ancak Sderot ve Kfar Aza da dahil olmak üzere diğer sekiz konumu temizlemeye çalıştığını da söyledi. Bir toplulukta yaklaşık 50 rehine kurtarıldı. Çalıntı bir arabaya binen çok sayıda Filistinli silahlı kişi, İsrail güçleri tarafından Aşkelon yakınlarında ana yoldaki çatışmanın ardından öldürüldü. İsrail güçleri ayrıca Sderot polis karakolunu da geri alarak on militanı öldürdü. Aynı zamanda, 70 Filistinli takviye kuvveti Be'eri'ye ulaşırken, daha fazla Filistinli savaşçının Magen'e girdiği bildirildi.
İsrail, Gazze Şeridi yakınında yaşayan sakinlerin tahliyesi emri verildi ve Netanyahu, eski Tuğgeneral Gal Hirsch'i hükümetin kayıp ve kaçırılan vatandaşlarla ilgili sorumlusu olarak atadı. İSK, 300.000'e kadar yedek askeri çağırdığını ve Hamas'ın askeri yeteneklerini ortadan kaldırmayı ve Gazze Şeridi üzerindeki hakimiyetini devirmeyi hedeflediğini söyledi.
İSK'nin, yoğun nüfuslu Cibaliye mülteci kampı da dahil olmak üzere Gazze Şeridi'nde bir gecede 500 hedefi vurduğu ve aralarında çocukların da bulunduğu "düzinelerce" can kaybına neden olduğu bildirildi. İSK, Gazze çevre çiti çevresindeki İsrail kasabaları üzerinde tam kontrol sağladığını belirtti. Sderot'ta militanlara yönelik operasyonlar devam etti. Hamas, İsrail'in "sivil evleri önceden uyarıda bulunmadan" bombalamaya devam etmesi halinde İsrailli rehineleri infaz edeceğini söyledi.
Savunma Bakanı Yoav Gallant, Gazze Şeridi'ne elektriği kesecek, yiyecek ve yakıt girişini engelleyecek "topyekün" abluka uygulanacağını duyurdu ve şunu ekledi: " İnsan hayvanlarla savaşıyoruz ve buna göre hareket ediyoruz." Bu sözler "iğrenç" olarak nitelendirildi ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne "savaş suçu işlemeye yönelik bu çağrıyı dikkate alması" çağrısında bulunuldu. İSK, Gazze Şeridi çevresindeki 15 topluluğun tahliye edildiğini de söyledi.
Husi lideri Abdulmelik el-Husi, Amerika Birleşik Devletleri'nin Gazze'ye yapacağı herhangi bir müdahalenin Husi müdahalesiyle sonuçlanacağını duyurdu. Avrupa Birliği ise 10 Ekim tarihinde Hamas'ı terör örgütü ilan etti.
Husi lideri Abdulmelik el-Husi, Amerika Birleşik Devletleri'nin Gazze'ye yapacağı herhangi bir müdahalenin Husi müdahalesiyle sonuçlanacağını duyurdu. Avrupa Birliği ise Hamas'ı terör örgütü ilan etti. İsrail güçleri Kfar Aza'yı geri aldı ve ölüleri toplamaya başladı, kurbanların cesetlerinin parçalanmış, evlerinde kadın ve bebekleri kafaları kesilmiş halde bulduğunu bildirdi. En az 100 sivil kurban olarak tanımlananlardan 40 bebek ve küçük çocuğun cesedi sedyelerle çıkarıldı. İsrailli bir yetkili CNN'e, hükümetin "Hamas saldırganlarının şok saldırıları sırasında bebeklerin kafalarını kestikleri iddiasını doğrulamadığını" söyledi Bu açıklama Başbakanlık'ın daha önce yaptığı basın açıklamasıyla çelişti.
İSK, 360.000 kadar yedek askeri harekete geçirdiğini ve Gazze'deki el-Daraj ve el-Furkan mahallelerinin yanı sıra Gazze Limanı'na hava saldırıları düzenlediğini söyledi. Ayrıca Hamas yönetimindeki hükümetin bakanlıklarına, üniversitelere, medya kuruluşlarına ve yardım kuruluşlarına ev sahipliği yapan Gazze Şehri'nin El Karama ve Rimal mahalleleri de büyük ölçüde yok edildi. İsrail savaş uçakları ayrıca Gazze ile Mısır'ı birbirine bağlayan Refah sınır kapısını da vurarak Filistin tarafındaki bir koridora zarar verdi ve kapının kapanmasına yol açtı. İsrail, kuşatma altındaki Gazze'de insani yardımların sivillere ulaşmasını engellemek için Gazze-Mısır arasındaki Refah sınır kapısını bir kez daha vurdu. Muhammed Deif'in Han Yunus'taki aile konutu da vurularak babası, erkek kardeşi ve en az iki akrabası öldürüldü.
Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, bakanlığın özellikle sınır toplulukları, Yahudi-Arap karışık şehirleri ve Batı Şeria yerleşimlerindeki sivil güvenlik ekiplerini silahlandırmak için 10.000 tüfek satın alacağını duyurdu. Yerli bir üreticiden 4.000 saldırı tüfeğinin yanı sıra kask ve kurşun geçirmez yeleklerin de temin edildiğini ve derhal dağıtılması gerektiğini sözlerine ekledi.
11 Ekim'de İsrail savaş uçakları Gazze İslam Üniversitesi'nin birçok bölümünü vurarak yıktı.
İsrail Devleti, Başbakanı Benjamin Netanyahu, Savunma Bakanı Yoav Gallant olduğu ve eski Savunma Bakanı Benny Gantz'ın Gadi Eizenkot ve Ron Dermer'in gözlemci olduğu bir bir acil savaş hükumeti kurdu.
İsrail Devleti'nin Batı Şeria'nın tamamını tecrit altına aldı.
Gazze Şeridi'nin tek elektrik santralinin yakıtı, Gazze'ye topyekun ablukanın uygulanmasından yaklaşık bir gün sonra tükendi. Bu da tüm gaz ve diğer yakıt türlerinin kesilmesine neden oldu.
İsrail, Hamas'ın elit Nukhba güçlerinin, komuta karargahlarını ve üst düzey bir Hamas deniz personelinin, adı belirtilmeyen silahları depolamak için kullandığı bir evi bombaladığını söyledi. İki küçük militan grubun komutanlarının da hava saldırılarında öldürüldüğü bildirildi.
Suriye devlet televizyonu, İsrail'in hem Şam hem de Halep'teki uluslararası havalimanlarına saldırılar düzenlediğini iddia etti.
İsrail Ordusu, 13 Ekim tarihinde Filistinlilerden Gazze Şeridi'nin kuzeyini boşaltmalarını ve güneye geçmelerini istedi. 1,1 milyon insanın tahliyesi için 24 saat süre verirken Birleşmiş Milletler kararın iptalini talep etti. Kuzeydeki Filistinliler evlerini tahliye etmeye başladı. Kuzey Gazze'nin tahliyesi, BM tarafından imkansız kabul edildi ve BM, yaptığı açıklamada "yıkıcı insani sonuçlar" doğurabileceği konusunda uyarıda bulundu. "
Tahliye emirlerinin yayınlanmasından kısa bir süre sonra, UNRWA dahil BM tesislerine tahliye edilmesi talimatı verildi. Hamas Mülteci İşleri Dairesi, kuzey Gazze sakinlerine "evlerinde kalmalarını ve işgal tarafından yürütülen bu iğrenç psikolojik savaş karşısında sağlam kalmalarını" söyleyerek yanıt verdi.
İnsani durum
Gazze'de
Gazze'deki insani durum "kriz" ve "felaket" olarak adlandırılmaktadır. İsrail'in kuşatması sonucunda Gazze'de yakıt, gıda, ilaç, su ve tıbbi malzeme sıkıntısı yaşanmaktadır. Kuşatma, elektriğin %90 oranında azalmasına, hastane güç kaynaklarının, kanalizasyon tesislerinin etkilenmesine ve içme suyu sağlayan tuzdan arındırma tesislerinin kapanmasına neden oldu. 13 Ekim'de UNRWA komisyon üyesi Philippe Lazzarini "Ortaya çıkan insani krizin boyutu ve hızı tüyler ürpertici" dedi.
İsrailli Tümgeneral (emekli) Giora Eiland, İsrail'in Gazze'yi "yaşanması imkansız" bir yer haline getirmekten başka "seçeneği olmadığını" belirtti. Eiland "ciddi bir insani krizin" gerekli olduğunu ve İsrail ordusunun Gazze'yi "hiçbir insanın var olamayacağı bir yer" haline getirmesi gerektiğini savundu.
16 Ekim'de doktorlar, hastanelerin aşırı kalabalık olması ve gömülmemiş cesetler nedeniyle hastalık salgını uyarısında bulundu. 18 Ekim'de ABD'nin BM temsilcisi Linda Thomas-Greenfield Gazze'ye insani yardım çağrısında bulunan bir BM Güvenlik Konseyi kararını veto etti. Dünya Sağlık Örgütü durumun "kontrolden çıktığını" belirtti.
20 Ekim'de Sınır Tanımayan Doktorlar "şu anda Gazze'deki herkesin kaderi için derin endişe duyduğunu" belirtti. 21 Ekim'de UNICEF, WHO, UNDP, UNFPA ve WFP tarafından yapılan ortak açıklamada Gazze için "dünyanın daha fazlasını yapması gerektiği" belirtildi. 26 Ekim'de Dünya Örgütü Gazze'deki insani ve sağlık krizinin "felaket boyutlarına ulaştığını" belirtti.
27 Ekim'de Gazze'de tam bir iletişim kesintisi yaşandı. Buna cevaben ActionAid, insanların acil durum hizmetlerini aramasının veya almasının artık "neredeyse imkansız" olduğunu belirterek, "tüm Gazze halkı" için "ciddi endişe" duyduklarını belirtti. 28 Ekim'de Red Cross başkanı Mirjana Spoljaric Egger "insanların çektiği acının dayanılmaz düzeyi karşısında şoke olduğunu" ifade etmiştir."
Gıda
18 Ekim'de Dünya Gıda Programı sözcüsü Alia Zaki "insanların açlık riski altında olduğunu" belirtti. Aynı gün, bir İsrail hava saldırısı Nuseirat Kampı'ndaki bir fırını yerle bir etti ve dört fırıncı öldü. Gazeteci Refaat Alareer X'de fırının Gazze Şeridi'nin orta ve güneyindeki son fırınlardan biri olduğunu yazdı. 19 Ekim'de birkaç fırının İsrail hava saldırıları tarafından vurulduğu ve bölge sakinlerinin yiyecek bulmasının daha da zorlaştığı bildirildi. 21 Ekim'de BM gıda stoklarının "neredeyse tükendiğini" belirten bir açıklama yaptı. BM Dünya Gıda Programı İcra Direktörü Cindy McCain, insanların "biz konuşurken kelimenin tam anlamıyla açlıktan öldüğünü" belirtti. 24 Ekim itibarıyla, Birçok fırının kapandığı, hala açık olanlarda ise saatler süren kuyruklar oluştuğu bildirildi. 27 Ekim'de Dünya Gıda Programı sözcüsü gıda ve diğer temel malzemelerin "tükenmekte olduğunu" belirtti. 28 Ekim itibariyle İsrail hava saldırıları Şerit'te faaliyet gösteren fırınların beşte birini yok etmişti.
Sağlık
Fiziksel sağlık ve hastalık
Halk sağlığı uzmanları Gazze'de hastalıkların patlak vermesi ve yayılması konusunda uyarıda bulundu. Oxfam ve Birleşmiş Milletler'e göre, Gazze'de temiz su ve sanitasyon eksikliği kolera ve diğer ölümcül bulaşıcı hastalıklar artışını tetikleyecektir. Oxfam, Gazze'deki kanalizasyon pompalama istasyonları ve atık su arıtma tesisleri'nin faaliyetlerini durdurduğunu, bu nedenle katı atık birikiminin ve gömülmemiş cesetler'in muhtemelen hastalık vektörleri olduğunu belirtti. temiz içme suyu eksikliği nedeniyle Gazze sakinleri bir diğer önemli hastalık kaynağı olan kanalizasyon, deniz suyu ve çiftlik suyu ile kirlenmiş su içiyordu. Dünya Sağlık Örgütü bölgesel acil durum direktörü Richard Brennan, "Koşullar bir dizi ishal ve cilt hastalığının yayılması için olgunlaşmış durumda" dedi.
Doktorlar ayrıca okul ve hastanelerdeki aşırı kalabalık koşullar konusunda da uyarıda bulundu. Dr. Nahed Abu Taaema aşırı kalabalık barınakların "hastalıkların yayılması için birincil üreme alanı" olduğunu belirtti. Abu Taaema döküntülerde, akciğer enfeksiyonlarında ve mide sorunlarında artış olduğunu bildirdi. 24 Ekim'de Gazze Sağlık Bakanlığı, çoğu çocuklar arasında olmak üzere kirlenmiş sur içme kaynaklı 3.150 hastalık vakası kaydetti. Tıbbi malzeme eksikliği, Dünya Sağlık Örgütü'nün hastanelerde bir sanitasyon krizi olduğunu ve bazılarının cerrahi ekipman sterilize etmekte zorlandığını bildirdiği bir başka sorundu. Dr. Iyad Issa Abu Zaher, "Hastalık salgını kaçınılmaz" dedi. Tahminen 600.000 Gazzelinin barındığı UNRWA okullarında uyuz ve su çiçeği salgınlarının yanı sıra adet gören kadınlar için temel hijyen eksikliği rapor edildi.
Psikolojik sağlık
Haftalardır devam eden hava saldırıları ve patlamalar Gazze'deki çocukların psikolojik travma yaşamasına katkıda bulunmuştur. 16 gün süren bombardımanın ardından çocuklarda kasılma, saldırganlık, altını ıslatma ve sinirlilik gibi belirtilerle birlikte ciddi travmalar ortaya çıkmıştır. Gazze'deki çocuk hastanelerinde yatan çocukların %90'ı anksiyete belirtileri göstermiş ya da bildirmiş, çoğunluğu travma sonrası stres belirtileri göstermiş ve %82'si yakın ölüm korkusu yaşadığını bildirmiştir.
Hava Saldırıları
İsrail sadece bir hafta içinde Gazze'ye 6.000'den fazla bomba attı. İsrail'in hava saldırıları halı bombardımanı ve "ayrım gözetmeyen" olarak nitelendirildi. 16 Ekim'e kadar, hava saldırıları 700'den fazlası çocuk olmak üzere 2,750 kişiyi öldürdü ve yaklaşık 10,000 kişiyi yaraladı. Enkaz altında 1.000 kişi daha kayıptı. 16 Ekim'de İsrail hava saldırıları UNRWA'ya ait bir insani yardım deposunu yerle bir etti. Aynı gün, hava saldırıları yangınla mücadele ve arama ve kurtarma dahil olmak üzere acil müdahale hizmetleri'nden sorumlu kurum olan Filistin Sivil Savunma'nın merkezini yerle bir etti.
17 Ekim'de İsrail, Gazze'nin güneyinde halka sığınmalarını söylediği bölgelere yoğun hava saldırıları düzenledi. UNRWA okulu'na düzenlenen hava saldırısında en az altı kişi öldü. 18 Ekim'de Han Yunus'taki Ahmed Abdülaziz Okulu vuruldu. Aynı gün Gazze'deki ölü sayısı 3.478'e yükselmişti. 19 Ekim'de İsrail Hava Kuvvetleri, 500 kişinin barındığı Church of Saint Porphyrius'u vurdu. İsrail'in Gazze'nin güneyinde "güvenli bölge" ilan ettiği alanları "vurması" bölge sakinleri arasında hiçbir yerin güvenli olmadığı korkusuna yol açtı. 19 Ekim'de ABD'li yetkililer, İsrail'in Gazze harekatı için Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası atılmasını tarihsel karşılaştırma olarak kullanmasının ardından, İsrail'in "sivil kayıpların kaçınılmazlığı" hakkındaki yorumlarından endişe duyduklarını bildirdi.
20 Ekim'de İsrail Gazze'nin güneyini bombalamaya devam etti. IDF sözcüsü Nir Dinar, "Güvenli bölge yok" dedi. 21 Ekim'de İsrail, beklenen İşgal/Kara işgali öncesinde hava saldırılarını yoğunlaştırdı. 22 Ekim, İsrail uçakları, çatışmanın şimdiye kadarki "en kanlı" gecesi olarak tanımlanan gecede Al Shifa ve Al Quds hastanelerinin çevresini bombaladı. 23 Ekim'de, hava saldırıları El Şati kampı ve güney Han Yunus'ta sadece bir gecede 436 kişiyi öldürdü. 26 Ekim'de İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu İsrail'in "binlerce teröristi zaten ortadan kaldırdığını ve bunun sadece başlangıç olduğunu" belirtti. 27 Ekim'de BM sağlık ajansı temsilcisi 1.000'den fazla kimliği belirsiz kişinin enkaz altında olduğunu belirtti.
28 Ekim'e gelindiğinde, İsrail Hava Kuvvetleri önceden herhangi bir uyarıda bulunmadan konutları bombaladı ve saatte tahmini 50 kişinin ölümüne neden oldu. 29 Ekim'de IDF, Al-Quds hastanesinin etrafındaki bölgeyi bombaladı. Norveçli doktor Mads Gilbert, İsrail'in Gazze hastanelerinin altında gizli askeri kompleksler olduğu iddialarının "yalan, insanları korkutmak, sindirmek ve hastaneleri bombalamak için bahane" olduğunu söyledi.
Su temini
Savaştan önce Gazze, suyunun küçük bir kısmını İsrail'den satın alıyordu (2021'de %6). İsrail'in su boru hatlarına uyguladığı abluka, zaten içmeye elverişli akiferler bulunmayan Filistin Devleti'nde su temini ve sanitasyon/Gazze Şeridi'nde su temini sorunları'nı daha da kötüleştirdi. 12 Ekim'de Birleşmiş Milletler, İsrail'in eylemlerinin 650.000 kişiyi etkileyen su kıtlığına neden olduğunu söyledi. 14 Ekim'de UNRWA Gazze'nin artık temiz içme suyuna sahip olmadığını ve iki milyon insanın ölüm riski altında olduğunu duyurdu.
15 Ekim'de İsrail su tedarikini yeniden başlatmayı kabul etti, ancak sadece güney Gazze'de. Gazze'nin su pompaları elektrik gerektirdiğinden, anlaşma yenilenmiş su erişimini garanti etmedi. 16 Ekim'de Enerji Bakanı Israel Katz güney Khan Younis yakınlarında su bulunduğunu söyledi, ancak Gazze İçişleri Bakanlığı bunu yalanladı. 16 Ekim itibariyle Gazze sakinleri deniz suyu ve çiftlik kuyularından acı su içerek su kaynaklı hastalıklar korkusunu artırdı. Doktorlar ve hastane personeli IV solution içti.
BM, 17 Ekim itibariyle Gazze'deki son deniz suyu arıtma tesisi'nin kapandığını kaydetti. The Guardian, insanların susuzluktan ölmeye başladığına dair korkuların arttığını belirtti. 18 Ekim'de İsrail Gazze'ye yakıt girişine izin vermeyeceğini açıkladı. UNRWA su pompası operasyonlarının yeniden başlaması için yakıta ihtiyaç olduğunu belirtti. Bazı Gazzeliler suyu güneş paneli ile arıtan özel satıcılardan satın aldı. 19 Ekim'de BM, Gazzelilerin günde ortalama üç litre suyla hayatta kaldıklarını bildirdi. Dünya Sağlık Örgütü günde en az 50 ila 100 litre önermektedir. 22 Ekim'de BM, Gazzelilerin kirli su içmeye başvurduğunu belirtti. 25 Ekim'de Oxfam Gazze'de suyun "neredeyse tükendiğini" duyurdu. 29 Ekim'de Filistin Su İdaresi Başkanı Mazen Ghoneim, İsrail'in ikinci bir su boru hattını yeniden açmasıyla su sıkıntısının hafifleyeceğini belirtti.
Yer Değiştirme
10 Ekim'de Birleşmiş Milletler, çatışmaların 423.000'den fazla Filistinliyi yerinden ettiğini, İsrail hava saldırılarının ise 1.000 evi yıktığını ve 560 konutu oturulamaz hale getirdiğini açıkladı. 15 Ekim itibariyle, Gazze'de tahminen 1 milyon kişi yerinden edilmişti ve bunların çoğu İsrail'in Kuzey Gazze Şeridi'nin boşaltılması talimatının ardından kuzey Gazze'den kaçmıştı. Gazze'nin güneyinde devam eden ağır İsrail bombardımanı nedeniyle, bazı kuzey Gazzeli mülteciler Gazze Şehrine geri döndü. 19 Ekim'de Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi, 98.000 evin, yani Gazze'deki her 4 evden 1'inin İsrail bombardımanları nedeniyle yıkıldığını kaydetti. 21 Ekim'de UNRWA 500,000 kişinin BM tesislerinde barındığını ve koşulların "savunulamaz" hale geldiğini belirtti. Birçoğu da hastanelere sığındı. 22 Ekim itibariyle, BM İnsani İşler Ofisi Gazze'deki evlerin %42'sinin yıkıldığını belirtti. 23 Ekim itibariyle Gazze'de tahminen 1,4 milyon kişi evsiz kalmıştı. 30 Ekim'de Kızıl Haç yıkılan evlerin ve altyapının yeniden inşasının yıllar alacağını belirtti.
İletişim
27 Ekim'de, Paltel'in iletişim kuleleri İsrail saldırısında yok edildikten sonra Gazze'de neredeyse tamamen iletişim kesintisi yaşandı. Bu durum Gazze'yi herhangi bir telefon veya internet hizmetinden mahrum bıraktı. Sonuç olarak, UNICEF, WHO, Filistin Kızılay Derneği, Sınır Tanımayan Doktorlar, American Friends Service Committee, Filistinliler için Tıbbi Yardım ve ActionAid dahil olmak üzere insani yardım grupları personeliyle tüm iletişimini kaybetti. Filistin Kızılay Derneği yaralıların artık ambulans için Gazze'nin acil durum numarası'nı arayamayacağını belirtti. Kızılay, sağlık görevlilerinin bakım sağlama kabiliyeti konusunda "derin endişe" duyduğunu belirterek, Gazze'deki operasyon odası ve personeliyle tüm iletişimini kaybettiğini kaydetti. 28 Ekim'de Elon Musk insani yardım gruplarına Starlink erişimi sağlamayı teklif etti, ancak Shlomo Karhi İsrail'in elindeki her türlü araçla buna karşı koyacağını belirtti."
BM Filistin İnsani Yardım Koordinatörü Lynn Hastings, hastanelerin ve yardım operasyonlarının telefon hatları veya internet olmadan çalışamayacağını belirtti. Gazetecileri Koruma Komitesi dünyanın Gazze'deki durumun "gerçekliğine açılan bir pencereyi kaybettiği" uyarısında bulundu. Eski bir BM raportörü olan Michael Lynk, internet kesintisinin bir amacının da "dünyanın neler olup bittiğini görmesini engellemek" olduğunu belirtti. DSÖ Genel Sekreteri Tedros Ghebreyesus, hastalar ve DSÖ personelinin güvenliği için oluşturduğu "acil sağlık riskleri" nedeniyle kesintiden "ciddi endişe duyduğunu" belirtti. ActionAid, X üzerinden yaptığı bir paylaşımda, kesintinin insanların yardım aramasını "neredeyse imkansız" hale getireceğini yazdı ve "tüm Gazze halkı" için "ciddi endişe" duyduklarını belirtti.
28 Ekim'de Netblocks Gazze'nin telefon ve internet iletişiminin yavaş yavaş geri döndüğünü belirtti.
İnsani yardım
9 Ekim'de İsrail, Gazze'ye tam abluka uygulayarak herhangi bir insani yardımın girişini engelledi. Mısır, sivillerin kaçışını önlemek için sınırını kapattı, ancak sınırından yardım ulaştırılmasına izin vereceğini söyledi. Sina Yarımadası'ndaki El Ariş Uluslararası Havalimanı'nı uluslararası insani yardım için bir merkez olarak belirledi. 12 Ekim'de Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres yakıt, gıda ve temiz su gibi hayat kurtaran malzemelerin hızlı ve engelsiz bir şekilde ulaştırılması çağrısında bulundu.
16 Ekim'e kadar, İsrail ablukasının uygulanmasından bu yana Gazze'ye hiçbir yardım girmemişti. İsrail, Mısırlı yetkililer sivil yardım konvoylarına yönelik hava saldırılarını durduracağına dair güvence vermeyi reddettiği için IDF Refah geçişini bombalamaya devam etti. İsrail'de, Gazze'ye yardımın Netanyahu'nun müttefiki aşırı sağcı politikacılar tarafından engellendiği bildirildi. 17 Ekim'de UNRWA şu anda "Gazze'de su veya elektrik olmadığını" belirtti. Yakında gıda ve ilaç da olmayacak" açıklamasında bulundu.
18 Ekim'de İsrail, Gazze'nin güneyindeki Han Yunus'un batısında Birleşmiş Milletler tarafından dağıtılan "güvenli bölgeye" gıda, su ve ilaç ulaştırılmasına izin vereceğini açıkladı. Aynı günün ilerleyen saatlerinde ABD Başkanı Joe Biden Mısır'ın 20 Ekim'e kadar yardım taşıyan 20 kamyonun Gazze'ye girmesine izin vermeyi kabul ettiğini açıkladı. 100'den fazla yardım kamyonu Gazze'ye girmek için Refah sınır kapısında bekliyordu. İnsan Hakları İzleme Örgütü yaptığı açıklamada, elektrik ve yakıt olmadan sağlanan yardımın "Gazze nüfusunun ihtiyaçlarını karşılamada" başarısız olacağını belirtti. 19 Ekim'de ABD Özel Temsilcisi David M. Satterfield ABD'nin Gazze'ye "sürekli" yardım istediğini belirtti. Aynı gün, Oxfam sözcüsü Gazze'de yardım dağıtımının "büyük bir zorluk" olacağını belirtti ve BM günde en az 100 kamyon yardıma ihtiyaç olduğunu bildirdi. 21 Ekim'de 20 kamyon yardım Gazze'ye girdi. Antonio Guterres "insani felaketi" önlemek için yeterli olmadığını belirtti. Martin Griffiths BM'nin "geniş çaplı bir operasyon" geliştirmek için çalıştığını söyledi. 22 Ekim'de, ikinci kamyon teslimatının ardından, Biden ve Netanyahu yardımların Gazze'ye girmesine izin verilmeye devam edileceğini belirtti.
27 Ekim'de BM'nin Filistin için insani yardım koordinatörü Lynn Hastings, İsrail'in kuzey Gazze'ye insani yardım ulaştırılmasına karşı çıktığını belirtti. Sonuç olarak, bu tür bir yardımın ihtiyacı olan insanlar için "hayat kurtarıcı" olacağına karar verilmesi halinde BM personelinin kendi hayatlarını riske atmaları gerekecektir. Philippe Lazzarini İsrail'in ablukası nedeniyle "yakında çok daha fazlasının öleceğini" belirtti. 28 Ekim'de Mısır Dışişleri Bakanı Sameh Shoukry "İsrail engellerinin" insani yardımın ulaştırılmasını engellediğini belirtti. Birleşmiş Milletler, iletişim kesintisinin yardım teslimatını "tamamen durma noktasına" getirdiğini duyurdu. 29 Ekim'de Khan Younis bölgesinde bir insani yardim bölgesi ilan edildi ve yardım kamyonlarının "önemli ölçüde" artacağı iddia edildi.
Sağlık Hizmetleri
Gazze'deki sağlık sistemi çatışmanın bir sonucu olarak çeşitli insani krizlerle karşı karşıya kaldı. İsrail'in kuşatması nedeniyle hastaneler yakıt sıkıntısı çekti ve savaşın ilk iki haftası boyunca yedek jeneratörlere bel bağladı. Ancak 23 Ekim'de Endonezya Hastanesi'nin yakıtı bitti ve tamamen kapandı. Gazze'deki hastaneler de yakında tamamen elektriksiz kalacakları ve bunun da NICU'larda 140 prematüre bebek'in ölümüne yol açacağı uyarısında bulundu. Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail hava saldırılarında 60'tan fazla sağlık personelinin yanı sıra ambulansların, sağlık kuruluşlarının, genel merkezinin, Rimal Kliniği'nin ve Uluslararası Göz Merkezi'nin öldürüldüğünü belirtti. Medecins Sans Frontieres, 18 ambulansın tahrip edildiğini ve sekiz tıbbi tesisin yıkıldığını veya hasar gördüğünü söyledi. 24 Ekim'de bir Sağlık Bakanlığı sözcüsü sağlık sisteminin "tamamen çöktüğünü" açıkladı.
11-18 Ekim
Gazze Şeridi'ndeki elektrik santralinin 11 Ekim'de kapatılmasının ardından, Gazze'deki hastanelerin jeneratörlere güç sağlamak için mevcut yakıtlarının yakında tükeneceği bildirildi. 14 Ekim'de El-Ehli Arap Hastanesi'nın Kanser Teşhis Tedavi Merkezi İsrail roket ateşiyle kısmen tahrip edildi. 15 Ekim'de yaptığı açıklamada Dünya Sağlık Örgütü, İsrail hava saldırıları tarafından hedef alınan dört hastanenin artık çalışmadığını belirtti. 15 Ekim'de sağlık çalışanları, hastane tesislerinin jeneratörlerinin durması halinde hastaların elektrik kesildiğinde ölebileceği uyarısında bulundu.
14 Ekim'de İsrail, Gazze'nin kuzeyindeki 22 hastanenin boşaltılması emrini verdi. Dünya Sağlık Örgütü bu emri hasta ve yaralılar için bir "ölüm cezası" olarak nitelendirdi. Kuzey Gazze'deki doktorlar, ICU'daki yeni doğanlar da dahil olmak üzere hastaları öleceği için İsrail'in tahliye emrine uyamayacaklarını belirtti. 16 Ekim'de Sınır Tanımayan Doktorlar başkanı Christos Christou Gazze'deki durumun "korkunç ve felaket" olduğunu yazdı. ... Elektrik yok, tıbbi malzeme yok. Al-Shifa hastanesindeki cerrahlar şu anda ağrı kesiciler olmadan ameliyat yapıyor." 17 Ekim'de, geniş çapta kınanan explosion in the al-Ahli courtyard patlaması önemli ölümlere yol açtı. 18 Ekim'de Sınır Tanımayan Doktorlar, sağlık sistemi çöktüğü için ağır yaralı hastaların öleceğini belirtti.
19-26 Ekim
19 Ekim'de Gazze Sağlık Bakanlığı hastane jeneratörlerine güç vermeye devam etmek için litre yakıt bağışı istedi ve Gazze'nin tek kanser hastanesi kalan yakıt seviyelerinin "tehlikeli derecede düşük" olduğunu duyurdu. Doktorlar, temiz su eksikliği nedeniyle çocuk hastalarda gastroenterit enfeksiyonları geliştiğini kaydetti. Hava saldırıları el-Kuds Hastanesi çevresindeki bölgeyi vurdu. Kızılhaç Komitesi, Gazze'nin tüm sağlık sisteminin "diz çökmüş" olduğunu belirtti. 20 Ekim'de Sınır Tanımayan Doktorlar binlerce insanın "saatler içinde" ölme riski altında olduğunu, çünkü onlara tıbbi yardım sağlamanın "imkansız" olduğunu belirtti. al-Quds Hospital ve Palestine Red Crescent doktorları İsrail ordusundan hastaneyi boşaltmaları ya da "sonuçlarına katlanmaları" yönünde bir çağrı aldıklarını bildirdi.
21 Ekim'de Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail'in 69 sağlık tesisine ve 24 ambulansa saldırdığını, 7 hastaneyi hizmet dışı bıraktığını ve 37 sağlık personelini öldürdüğünü belirtti. Filistinliler için Tıbbi Yardım ve UNICEF, Gazze hastanelerine yakında yakıt ulaşmazsa 130 prematüre bebek öleceği konusunda "acil bir uyarı" yayınladı. BM Nüfus Fonu'na göre Gazze'de 50.000 hamile kadın var. Beş ana dal tarafından imzalanan bir BM bildirisi, ölümlerin yakında hastalık ve "sağlık hizmeti eksikliği" nedeniyle "fırlayabileceğini" belirtti.
23 Ekim'de Endonezya Hastanesi'nin yakıtı bitti ve elektrik tamamen kesildi. 24 Ekim'de bir Sağlık Bakanlığı sözcüsü sağlık sisteminin "tamamen çöktüğünü", 65 sağlık görevlisinin öldürüldüğünü, 25 ambulansın tahrip edildiğini ve birçok hastanenin yakıt yetersizliği nedeniyle kısa süre içinde kapanacağını duyurdu. Dünya Sağlık Örgütü Gazze'deki 72 sağlık tesisinden 46'sının çalışmadığı uyarısında bulundu. El Aksa Şehitleri Hastanesi, yüzlerce kişinin sadece 24 diyaliz makinesini paylaştığı bir diyaliz kriziyle karşı karşıya kaldı. 25 Ekim'de Sağlık Bakanlığı'ndan Dr. Eşref El Kudra, sağlık sisteminin "tamamen hizmet dışı" olduğunu belirtti. Sağlık Bakanlığı hastanelerde toplam 7,000 hasta ve yaralının ölümle karşı karşıya olduğunu belirtti.
27 Ekim'den beri
27 Ekim'de bir Uluslararası Kızılhaç Komitesi/Kızılhaç sağlık ekibi Gazze'ye ulaşarak tıbbi malzeme, bir savaş cerrahisi ekibi ve bir silah kirliliği uzmanı getirdi. Aynı gün, Khan Younis'teki Al Nasser Hastanesi'ne antiseptik, enjeksiyonlar ve tıbbi şilteler de dahil olmak üzere bir tıbbi malzeme teslimatı yapıldı ve "önümüzdeki günlerde" daha fazlasının alınabileceği umutları arttı. IDF askeri operasyonların Al-Shifa Hastanesi'nin altında gizlendiğini iddia etti. Buna karşılık, eski BM raportörü Michael Lynk IDF'nin "kamuoyunu gelecek saldırılara" hazırladığını belirtti. 28 Ekim'de, iletişim kesintisi yaralı sivillerin acil servisleri arayamayacağı anlamına geliyordu. Ambulanslar daha sonra "yaralılara daha hızlı erişim" sağlamak için coğrafi olarak eşit bir şekilde dağıtıldı.
29 Ekim'de Filistin Kızılayı, İsrailli yetkililerden Gazze Şeridi'ndeki El-Quds Hastanesi'nin "bombalanacağı" için derhal boşaltılması yönünde uyarılar aldığını bildirdi. O gün, bir İsrail hava saldırısı hastanenin 20 metre (65 feet) yakınına düştü. Dr. Ghassan Abu Sitta X sitesinden "kendine özgü fosfor yanıkları" olan hastaları giderek daha fazla tedavi ettiğini yazdı." 30 Ekim'de, Türk-Filistin Dostluk Hastanesi bir İsrail hava saldırısı sonucu ağır hasar gördü. DSÖ, yüksek risk seviyeleri nedeniyle el-Şifa ve el-Kuds hastanelerine artık ikmal yapamayacağını duyurdu.
Gazze mültecilerini kabul etmeye hazır ülkeler
İskoçya Birinci Bakanı Hamza Yusuf, uluslararası toplumu Gazze'deki şiddetten kaçanlar için bir mülteci programı oluşturmaya çağırdı. İskoçya, Birleşik Krallık'a gelen mültecilere sığınak sunmaya hazır. Yousaf, Birleşik Krallık hükümetini Gazzeliler için bir yeniden yerleştirme programı oluşturmaya çağırdı ve İsrail'den toplu cezalandırmaya başvurmamasını istedi. Yousaf ayrıca yaralı siviller için tıbbi tahliye desteğine duyulan ihtiyacı da vurguladı. Yousaf'ın Gazze ile kişisel bağları ve orada yaşayan aile üyeleri var. İskoçya'daki tüm topluluklar için birlik ve güvenliği vurguladı. Birleşik Krallık'tan bu konuda resmi bir yanıt gelmedi. İskoçya, özerk yönetimiyle Birleşik Krallık'ın bir parçası olmaya devam etmektedir. Avrupa ülkeleri, son dönemde yaşanan Filistin yanlısı protestolar nedeniyle mülteci akınına karşı temkinli yaklaşıyor.
Hem Ürdün hem de Mısır çatışma sırasında Filistinli mültecileri kabul etme konusunda isteksiz olduklarını ifade etmişlerdir. Ürdün Kralı II. Abdullah Filistinlilerin Ürdün'e sığınmaya zorlanmaması konusunda uyarıda bulunarak Gazze ve Batı Şeria'daki insani durumun ele alınması gerektiğini vurguladı.
Amerika Birleşik Devletleri'nde Gazze'den mülteci kabulü konusunda bir bölünme söz konusu; eski Başkan Donald Trump ve Vali Rob DeSantis buna karşı çıkarken pek çok Amerikalı Gazzeli sivillere yardım edilmesini destekliyor. Aralarında Temsilci Ocasio-Cortez ve Temsilci Bowman'ın da bulunduğu bazı Demokrat Partili milletvekilleri, ABD'nin mülteci kabulü konusundaki tarihsel rolüne vurgu yaparak Hamas'la bağlantısı olmayan Filistinli mültecileri kabul etmeye hazır olduklarını belirtiyor. Başkan Biden İsrail ziyareti sırasında Gazze'deki siviller için 100 milyon dolarlık bir yardım paketi açıklayarak uluslararası gerilimlerin ortasında ABD'nin desteğini gösterdi.
İsrail'de
Bir Magen David Adom ambulansının Filistinli militanlar tarafından 7 Ekim'deki saldırıları sırasında Gazze'ye götürüldüğü bildirildi. Aşkelon'daki Barzilai Tıp Merkezi 8 Ekim'de ve 11 Ekim'de Gazze'den atılan roketlerle vuruldu.
17 Ekim itibariyle, hem güney hem de kuzey İsrail'den yaklaşık 120.000 İsrailli sivil ülke içinde yerinden edilmiş durumdaydı, Sderot'un neredeyse tüm 30.000 sakini ve Gazze sınırına dört kilometre mesafedeki toplulukların sakinleri dahil. Sınırdan dört ila yedi kilometre uzaklıktaki topluluklarda yaşayanların tahliyesi devam ediyordu. İsrail'in kuzeyinde yaşayan bilinmeyen sayıda kişi Lübnan ile ikinci bir cephenin açılmasından korkarak ülkenin merkezine doğru hareket etti. 22 Ekim itibariyle bu rakam 200,000'e yükseltilmiştir.
Savaş suçları
Uluslararası Ceza Mahkemesi, 10 Ekim'de bir açıklama yayınlayarak Haziran 2014'ten bu yana Filistin Devleti'nde işlendiği iddia edilen savaş suçlarını soruşturma yetkisinin mevcut çatışmayı da kapsadığını teyit etti. ICC savcısı Karim Ahmad Khan Refah sınır kapısını ziyaret etti ve "ICC'nin İsrail'deki olaylar ve Filistin vatandaşlarının da suç işlediği iddiaları dahil olmak üzere Filistin'deki durumu bağımsız olarak incelediğini" söyledi. " BM İnsan Hakları Konseyi her iki tarafın da savaş suçu işlediğine dair "açık kanıtlar" olduğunu söyledi. Bir İsrail-Filistin çatışmasına ilişkin BM Komisyonu "İsrail ve Gazze'deki son şiddet patlamasında savaş suçlarının işlenmiş olabileceğine dair açık kanıtlar olduğunu ve uluslararası hukuku ihlal eden ve sivilleri hedef alan herkesin sorumlu tutulması gerektiğini" söyledi.
12 Ekim'de Hamas'ın İsrail'deki saldırılarını kınayan bir ön hukuki değerlendirmede bulunan uluslararası insancıl hukuk uzmanı ve Cornell Hukuk Fakültesi Dekanı Jens David Ohlin kanıtların Hamas'ın "öldürme ve kaçırma eylemlerinin" Roma Statüsü'nün 6-8. Maddelerinin yanı sıra Soykırım Sözleşmesi'ni de potansiyel olarak ihlal ettiğini ve "insanlığa karşı suç" olduğunu gösterdiğini söyledi. 15 Ekim'de TWAILR 800'den fazla hukukçunun imzaladığı ve "İsrail güçleri tarafından Gazze Şeridi'ndeki Filistinlilere karşı soykırım suçu işlenmesi ihtimalinden duyulan endişeyi" dile getiren bir bildiri yayınladı.
İsrail'in Gazze'ye gıda, yakıt ve suyun engelleneceği "tam bir kuşatma" uygulama emri, insan hakları örgütleri tarafından bariz bir savaş suçu olarak eleştirildi, ile Tufts Üniversitesi Fletcher Okulu Uluslararası Hukuk ve Yönetişim Merkezi eş direktörü Tom Dannenbaum, emrin "bir savaş yöntemi olarak sivillerin aç bırakılmasını emrettiğini, bunun da uluslararası insancıl hukukun ihlali ve bir savaş suçu olduğunu" yazdı." Oxfam bir açıklama yayınlayarak İsrail'i açlığı bir savaş silahı olarak kullanmakla suçladı ve "Uluslararası İnsancıl Hukuk (IHL) açlığın bir savaş yöntemi olarak kullanılmasını kesinlikle yasaklamaktadır ve Gazze'deki işgalci güç olarak İsrail, IHL yükümlülükleri uyarınca Gazze nüfusunun ihtiyaçlarını karşılamak ve onları korumakla yükümlüdür" dedi.
Bağımsız Birleşmiş Milletler uzmanları, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin Gazze'deki eylemlerini kınayarak İsrail'in "ayrım gözetmeyen askeri saldırılara" ve "toplu cezalandırmaya" başvurduğunu söyledi. İsrailli yetkililer, hava saldırılarının genellikle yerleşim alanlarına ve sivil kuruluşlara yakın inşa edilen askeri altyapıyı bozmayı amaçladığını söyledi. Ayrıca Hamas tarafından "masum sivillerin kasıtlı ve yaygın bir şekilde öldürülmesi ve rehin alınmasını" kınayarak bunları "uluslararası hukukun iğrenç ihlalleri ve uluslararası suçlar" olarak nitelendirdiler. İsrail'in Kuzey Gazze'nin zorla boşaltılması da uluslararası kınamaya yol açtı. 13 Ekim'de, BM ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin insan hakları Özel Raportörü Paula Gaviria Betancur, bunu "insanlığa karşı suç" olarak nitelendirdi. 14 Ekim'de, Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları Özel Raportörü Francesca Albanese, İsrailli kamu görevlilerinin yeni bir Nakba'yı açıkça savunduklarına dikkat çekerek olayı "1948 Nakba'nın tekrarı" olarak nitelendirdi.
Müzakereler ve diplomasi
Ateşkes
Destek olarak
27 Ekim'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu acil ateşkes çağrısında bulunan karar için oylama yaptı. 120 lehte ve 45 çekimser oy aldı; İsrail, ABD dahil 14 ülke hayır oyu verdi, Avusturya, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Fiji, Guatemala, Macaristan, Marshall Adaları, Mikronezya, Nauru, Papua Yeni Gine, Paraguay ve Tonga.
Çok sayıda devlet başkanı, hükümet yetkilisi ve uluslararası kuruluş ateşkes çağrısında bulundu. 8 Ekim'de Afrika Birliği Başkanı Moussa Faki Mahamat, çatışmanın sona erdirilmesi ve bir Filistin devletinin kurulması çağrısında bulundu. 11 Ekim'de Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva "İsrailli ve Filistinli çocukları savunmak için acilen ateşkese ihtiyaç olduğunu" belirterek ateşkes çağrısında bulundu. 15 Ekim'de Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro acil ateşkes çağrısında bulundu. 16 Ekim'de Pakistan Başbakanı Anwar ul Haq Kakar acil ateşkes ve Gazze ablukasının sona erdirilmesi çağrısında bulundu. 18 Ekim'de Dáil Eireann ateşkes çağrısında bulunan bir kararı kabul etti. 19 Ekim'de Çin Devlet Başkanı Xi Jinping "Şu anda en önemli öncelik mümkün olan en kısa sürede ateşkes sağlanmasıdır" dedi ve bir Filistin devleti kurulması çağrısında bulundu.
20 Ekim'de Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'in Gazze'ye saldırısının soykırım anlamına geldiğini belirterek ateşkes çağrısında bulundu. 21 Ekim'de Mısır Cumhurbaşkanı Abdel Fattah al-Sisi ateşkes için bir plan sundu. Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa "Güney Afrikalılar olarak Filistinlilerin başına gelenleri anlayabiliyoruz" diyerek ateşkes çağrısında bulundu. Irak Başbakanı Mohammed Shia' Al Sudani Kahire Barış Zirvesinde ateşkes çağrısında bulundu. 24 Ekim'de Suudi Veliaht Prens Mohammed bin Salman ateşkes çağrısında bulundu. Malezya Başbakanı Anwar Ibrahim ateşkes ve Filistinlilere "insan gibi davranılması" çağrısında bulundu. 25 Ekim'de Ürdün Kralı II. Abdullah, savaşı sona erdirmenin "mutlak bir gereklilik" olduğunu söyledi. Hamza Yusuf, İskoçya Başbakanı, ateşkes çağrısında bulundu ve kendi kayınvalidesinin Gazze'de sıkışıp kaldığını belirtti.
19 Ekim'de Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez Parrilla, savaşın "Filistin halkının devredilemez haklarının ihlali "nin bir sonucu olduğunu belirterek ateşkes çağrısında bulundu. Ürdün Dışişleri Bakanı Ayman Safadi 22 Ekim'de ateşkes çağrısında bulundu. 25 Ekim'de Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf bombardımanın derhal durdurulması çağrısında bulundu. Retno Marsudi, Endonezya Dışişleri Bakanı, acil ateşkes çağrısında bulundu. 26 Ekim tarihinde, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Bahreyn, Suudi Arabistan, Umman, Katar, Kuveyt, Mısır ve Fas olmak üzere dokuz Arap ülkesinin Dışişleri Bakanları acil ateşkes çağrısında bulunan ortak bir bildiri imzaladı.
Çeşitli büyükelçiler ve ileri gelenler de ateşkesi destekledi. Birleşik Arap Emirlikleri Büyükelçisi Lana Zaki Nusseibeh 18 Ekim'de ülkesinin "tam bir insani ateşkesten daha azını desteklemediğini" belirtti. 21 Ekim'de ve 24 Ekim'deki BM Güvenlik Konseyi toplantısı sırasında BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ateşkes çağrısında bulundu. Rusya'nın BM Büyükelçisi Vassily Nebenzia "tüm dünyanın" BM'den ateşkes çağrısı yapmasını beklediğini ifade etmiştir. 29 Ekim'de Papa Francis ateşkes ve rehinelerin serbest bırakılması çağrısında bulundu. 31 Ekim'de Filippo Grandi ateşkes çağrısında bulundu.
Muhalefette
Hem İsrail hem de Amerika Birleşik Devletleri ateşkes çağrılarını reddetti. 24 Ekim'de ABD Başkanı Joe Biden "Rehineleri serbest bırakmalıyız, sonra konuşabiliriz" dedi. 30 Ekim'de, Benjamin Netanyahu İsrail'in ateşkesi kabul etmeyeceğini belirterek, "Kutsal Kitap barış için bir zaman ve savaş için bir zaman olduğunu söyler" dedi. 25 Ekim'de İngiltere Başbakanı Rishi Sunak da ateşkes çağrısını reddetti.
Hostaj görüşmeleri
9 Ekim'de Reuters Katar'ın, İsrail'in 36 Filistinli kadın ve çocuğu serbest bırakması karşılığında İsrailli kadın rehinelerin serbest bırakılmasını sağlamak için İsrail ve Hamas arasında arabuluculuk yaptığını bildirdi. İsrail bu tür görüşmelerin yapıldığını yalanladı. Mısırlı bir yetkili AP'e İsrail'in Filistinli militanların elindeki rehinelerin güvenliğini sağlamak için Mısır'dan yardım istediğini ve Mısır istihbarat şefinin bilgi almak için Hamas ve İslami Cihad ile temasa geçtiğini söyledi. Mısırlı yetkililerin, Filistinli militanlar tarafından yakalanan İsrailli kadınlar karşılığında İsrail hapishanelerindeki Filistinli kadınların serbest bırakılmasına aracılık ettiği bildirildi.
Birleşmiş Milletler
8 Ekim'de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi çatışmayla ilgili olarak 90 dakika süren kapalı bir toplantı yaptı. Toplantı, ortak bir açıklama yapılması için gereken oybirliği sağlanamadan sona erdi.
İsrail'in savaş sonrası için bir planı olmadığından endişe duyan ve insani krizi sınırlamak ve savaşın bölgesel genişlemesini önlemek isteyen diplomatlar, Gazze'ye yönelik tam ölçekli bir kara harekatının ertelenmesi çağrısında bulunuyor. Rusya 15 Ekim'de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden insani ateşkes çağrısı yapan bir karar taslağının oylanmasını talep etti. Rusya'nın taslağı reddedilirken Brezilya'nın karar taslağı üzerinde müzakereler devam etti. 18 Ekim'de, ABD vetoed a UN resolution "Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısını kınayan, sivillere hayat kurtarıcı yardımların ulaştırılabilmesi için tüm saldırılara insani ara verilmesi çağrısında bulunan ve İsrail'in sivillerin Gazze Şeridi'nin kuzey kesimini boşaltması yönündeki talimatını geri çekmesi çağrısında bulunan" BM kararını veto etti.
Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisini veto etti. Brezilya tarafından desteklenen ve 15 Konsey üyesinden 12'si tarafından desteklenen, Gazzeli sivillere yardım ulaştırmak için "insani duraklama" çağrısında bulunan BM Güvenlik Konseyi kararını veto etti. İngiltere ve Rusya çekimser kaldı. İnsan Hakları İzleme Örgütü'nden Louis Charbonneau, ABD'nin yine "İsrail ve Filistin'e karşı eşi benzeri görülmemiş bir katliam sırasında BM Güvenlik Konseyi'nin harekete geçmesini önlemek için vetolarını alaycı bir şekilde kullandığını" söyledi. ABD'nin BM Büyükelçisi Linda Thomas-Greenfield, ABD'nin sahadaki diplomasisinin "meyve vermesi" için daha fazla zaman istediğini söyledi ve metinde İsrail'in BM Şartı uyarınca meşru müdafaa hakkından bahsedilmemesini eleştirdi - bu görüş İngiltere'nin BM Büyükelçisi Barbara Woodward tarafından da yankılandı. Ardından 25 Ekim'de Çin ve Rusya ABD'nin karar tasarısını veto ederken, Rusya'nın karar tasarısı da İngiltere ve ABD tarafından veto edildi.
27 Ekim'de BM Genel Kurulu, "derhal ve sürekli" bir insani ateşkes ve düşmanlıkların durdurulması çağrısında bulunan ve "tüm terör eylemleri ve ayrım gözetmeyen saldırılar dahil olmak üzere Filistinli ve İsrailli sivillere yönelik tüm şiddet eylemlerini" kınayan bir resolution kabul etti. 7 Ekim "terör saldırılarının" kınanmasını ve rehinelerin derhal serbest bırakılmasını talep eden bir değişiklik önergesi reddedildi.
Büyükelçi geri çağırılıyor
31 Ekim'de, İsrail Hava Kuvvetleri Jabalia mülteci kampını bombaladıktan birkaç saat sonra, Başkan Gabriel Boric Şili'nin İsrail'deki büyükelçisini geri çağıracağını açıkladı. Boric açıklamasında İsrail'in "Filistinli sivil nüfusu toplu olarak cezalandırmasını" kınadı. Kısa bir süre sonra Devlet Başkanı Gustavo Petro Kolombiya'nın İsrail Büyükelçisini geri çağırdığını duyurdu. Arce yönetiminde bir bakan olan María Nela Prada, Bolivya'nın İsrail ile tüm diplomatik bağlarını kopardığını açıkladı.
İsrail'e yapılan askeri yardım
Hamas'ın saldırısından saatler sonra ABD Başkanı Joe Biden İsrail'e "kaya gibi sağlam ve sarsılmaz" destek sözü verdi. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken
, ABC News ile yaptığı bir röportajda Hamas'ın "büyük terör saldırısını" kınadı ve "İsrailli ortaklarımız ve müttefiklerimizle derhal temasa geçtik" dedi. Başkan Joe Biden dün erken saatlerde Başbakan Benjamin Netanyahu ile telefonda görüşerek kendisine tam desteğimizi iletti." Time'a göre, İsrail Gazze'ye olası bir kara harekatı başlatmaya hazırlanırken, Biden yönetimi ve önde gelen Kongre üyeleri İsrail'i desteklemek için ABD'den yaklaşık 2 milyar dolarlık ek fon içeren bir yardım paketi hazırlıyor. Blinken, 12 Ekim'de İsrail'e gitti ve Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Ürdün Kralı Abdullah II ile yapılacak görüşmeleri de içeren bir ziyaretin parçası olarak liderlerle bir araya geldi.
Almanya İsrail'e iki Heron TP insansız hava aracı gönderdi. 15 Ekim'de ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, çeşitli savunma yetkililerine göre İsrail'e olası konuşlandırma için yaklaşık 2.000 askerin hazırlanması emrini verdi.
19 Ekim'de, yabancı ülkelere silah transferlerini denetleyen büroda 11 yıldan fazla bir süre kongre ve halkla ilişkiler direktörü olarak görev yapan ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Josh Paul, ABD hükümetinin İsrail'e silah gönderme kararını protesto etmek için istifa etti.
Kayıplar
İsrail
İsrail başta bir kadın olmak üzere roket saldırıları sonucu en az 16 kişinin yaralandığını söyledi. Yetkili birimler daha sonrasında ölü sayısını 40 ve yaralı sayısını 540 olarak açıkladı. Saldırılar sonrası özellikle Gazze şeridine çok sayıda ambulans sevk edildi. Bir bölge konseyi başkanı çıkan çatışmalarda öldürüldü ve Aşkelon'da en az 68 ölü bildirildi.
Ayrıca Hamas, en az 38 İsrailli esiri alıp ellerinde tuttuklarını iddia etti. Nepal'in İsrail büyükelçisi Kanta Rijal, saldırılarda ülkedeki en az yedi vatandaşının yaralandığını ve onların diğer on kişiyle birlikte Alumim'deki bir tarım çiftliğinde Hamas tarafından esir tutulduğunu söyledi.
Hamas, 53 İsrailli sivili ele geçirdiğini ve onları Gazze Şeridi'ne taşıdığını iddia etti. En az dört kişinin Kfar Aza'dan alındığı bildirildi. İsrailli Tümgeneral Nimrod Aloni'nin Filistinliler tarafından esir alındığını gösteriyor gibi görünen bir fotoğraf yayınlandı; İSK tarafından X (eski adıyla Twitter) üzerinde paylaşılan Farsça bir mesaj, Tasnim Haber Ajansı'ndan Aloni'nin ele geçirilmesi hakkındaki bir mesajı alıntılayarak "Tasnim: IRGC'nin sahte haber dağıtıcıları" yazdı, Aloni'nin ele geçirilmesini ne doğrulayan ne de reddeden bir açıklama yapıldı. Ayrıca, Gazze'den gelen videolar, ele geçirilen kişileri gösteriyor gibi görünüyor, militanların ölü cesetleri taşıyan kamyonlara tezahürat yaptığı görülüyor.
Filistin
İsrail'in karşılık olarak düzenlediği hava saldırılarının ardından Gazze'deki Filistin Sağlık Bakanlığı, "çok sayıda vatandaş" arasında belirtilmeyen sayıda yaralanma olduğunu bildirdi. Daha sonrasında ise 198 Filistinlinin öldürdüğünü açıkladı. Filistin Eğitim Bakanlığı Gazze Şeridi'ndeki okulların bir sonraki duyuruya kadar kapatıldığını söyledi. Filistin Sağlık Bakanlığı kan bağışı çağrısında bulundu.
Sonrası
İlk dalga saldırılarından sonra pek çok Hamas militanı İsrail sokaklarında insanları esir aldı. Gazze şeridinde bulunan İsrail tankları ele geçirildi veya yok edildi. Hamas saldırıların sonucu olarak, "İsrail'in ihlallerine karşı bir çizgi çekme kararı aldık, İsrail'e karşı Aksa Tufanı Operasyonu'nu başlattık." dedi. İsrail Savunma Bakanlığı, hem İsrail içinde hembde dışında 17 Hamas hedefini vurdu. Ayrıca Katar Dışişleri Bakanlığı, yaşanan olayları, İsrail'in bugüne kadar yaptığı suçların bir sonucu olarak değerlendirdi ve suçlunun İsrail olduğunu söyledi. İran devleti ise saldırıları desteklediklerini bildirirken, İsrail ise buna karşı olarak "İran bizimle açıkça savaş başlattı ve ağır bir intikam alacağız. dedi.
İsrail saldırılara karşılık için Gazze'de bulunan 14 katlı Filistin binasını bombalayarak yıktı. Ayrıca tüm Gazze genelinde akşam saatlerinde elektrikler kesildi. Amerikanın mevcut başkanı Biden, "Başbakan Netanyahu'ya, İsrail Hükumetine ve halkına her türlü uygun desteği sunmaya hazır olduğumuzu açıkça ifade ettim. Terör asla meşrulaştırılamaz. İsrail'in kendisini ve halkını savunma hakkı vardır." diyerek İsrail'e her türlü yardımı sonuna kadar vereceklerini bildirdi.
İsrail Başbakanı Netanyahu, "uzun ve zorlu bir savaşa başlıyoruz" diyerek Gazze için saldırı sinyali verirken İsrail ordusu Gazze'ye giden tüm yolları kapattı ve ağır bir hava bombardıman saldırısı başlattı. Hizbullah Suriye ve Lübnan'da savaş alarmına geçerken Filistin ise Arap Birliğini acil toplantıya çağırdı.
Amerika Birleşik Devletleri, İsrail'e ek yardım ve yanlarında olduklarını göstermek için Doğu Akdeniz'e uçak gemisi gönderme kararı aldı. Savunma Bakanı Lloyd J. Austin ise, Bölgedeki ABD Hava Kuvvetleri'nin F-35, F-15, F-16 ve A-10 savaş uçağı filolarını artırmak için de adımlar attık. ABD, gerekirse bu caydırıcılık duruşunu daha da güçlendirmek için küresel olarak hazır kuvvetlerini bulunduruyor dedi.
Hamas 9 Ekim 2023 tarihinde İsrail'in Gazzeye yönelik saldırılarının bitmemesi halinde, her bir binanın vurulması için bir tane esirin infaz edileceğini ve bunu canlı video olarak yayınlayacaklarını duyurdu. İsrail radyosu ise "sivillere zarar gelse bile" harekatın sona ermeyeceğini söyledi.
İsrail'in karşı tepkileri
Saldırılardan hemen sonra Demir Kubbe hava sistemleri devreye girse de, saldırılar yaşanırken hava savunma sistemi füzeleri durduramadı. Başbakan Benjamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yoav Gallant, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (İSK) Tel Aviv'deki karargahında güvenlik değerlendirmeleri gerçekleştirdi. Gallant daha sonra on binlerce yedek askerin seferber edilmesini onayladı. Ayrıca Hamas'ın saldırıyı başlatırken "büyük bir hata yaptığını" söyledi ve "İsrail'in kazanacağına" söz verdi. Gazze Şeridi çevresindeki bölgelerde yaşayanlardan içeride kalmaları istenirken, güney ve orta İsrail'deki sivillerin "barınakların yanında kalmaları" istendi.
Saldırının ardından İsrail, olası bir çatışmaya karşı hazırlık durumunun artırıldığını ilan etti. İSK savaşa hazırlık durumunu ilan etti ve başbakan Binyamin Netanyahu güvenlik yetkililerini acil bir toplantıya çağırdı. İSK ayrıca Gazze Şeridi'nde "Demir Kılıç Operasyonu" olarak adlandırdığı hedefli eylemler başlattıklarını da bildirdi. Ayrıca İsrail'in güney bölgesinin tamamının "sivil harekete" kapatıldığını ve bölgeye terörle mücadele biriminin konuşlandırıldığını duyurdu. İSK'nin başsözcüsü Tuğamiral Daniel Hagari, bölgeye önceden var olan 31 taburun eklenmesiyle dört tümenin konuşlandırıldığını söyledi.
İsrail, saldırılardan 1 gün sonra savaş durumuna geçti ve İsrail kabinesi de bunu onayladı. Kabine açıklamasında, "İsrail Devleti'ne Gazze Şeridi'nden yapılan ölümcül terör saldırısıyla başlayan savaş, 7 Ekim 2023 saat 06.00 itibariyle başlamıştır" dedi. Bu şekilde İsrail 1973'teki Yom Kippur Savaşı'ndan bu yana ilk kez resmi olarak savaş ilan etmiş oldu.
İsrail anlık olarak tam 21 gündür Gazze'yi aralıksız bombalamaktadır.
Tepkiler
İsrail'deki tepkiler
Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısının ardından, protesto grubu Kaplan Force, 7 Ekim'de İsrail yargı reformu karşıtı protesto planını iptal ederek kriz ortamında IDF'ye destek verdi. Forum 555 ve Brothers in Arms gibi diğer protesto grupları da yedek askerleri çağrılmaları halinde hizmet etmeye çağırdı.
İsrail'de yaşayan Filistinlileri savunan bir hukuk grubu olan Adalah, İsrail'deki akademik kurumlarda eğitim gören 50 Filistinlinin sosyal medyada Hamas'a destek verdikleri gerekçesiyle disiplin kurullarına çağrıldığını ve bazılarının eğitimlerinin askıya alındığını söyledi. Yeni oluşturulan Arap Toplumunda Acil Durumlar için Sivil Toplum Koalisyonu, 30 Filistinli İsrail vatandaşının aynı nedenle işlerini kaybettiğini söylüyor. Kudüs Belediyesi'ndeki bir dizi şantiyeye, üst düzey yöneticiler de dahil olmak üzere İsrailli Arapların girmesi yasaklanmış, sadece Yahudilere ve yabancı işçilere izin verildiği belirtilmiştir. İsrail doğumlu Filistinli şarkıcı Dalal Abu Amneh, sosyal medyada Filistin bayrağının bir görüntüsüyle birlikte Arapça "Allah'tan başka galip yoktur" ifadesini paylaştığı için İsrail güçleri tarafından tutuklandı. 18 Ekim'de serbest bırakıldı ve beş gün boyunca ev hapsinde tutuldu. Adalah, Gazze'deki Filistinlileri destekleyen paylaşımları nedeniyle 100 İsraillinin tutuklandığını ve 18 Ekim itibariyle 70'inin gözaltında olduğunu açıkladı. İsrail polisi savaşın başından bu yana en az 170 Filistinlinin (tamamı İsrail vatandaşı ya da Kudüs'te ikamet eden) sosyal medya paylaşımları nedeniyle tutuklandığını ya da sorgulanmak üzere getirildiğini açıkladı. Adalah'a göre bu, 20 yıldır bu kadar kısa bir süre içinde gerçekleşen en yüksek tutuklama oranı. Bu tutuklamalara yol açan içerikler arasında Kur'an'dan alıntılar, barış için dualar ve İsrail'in askeri eylemlerinin siyasi analizleri yer alıyor. Adalah'a göre, bir kişi Hamas'ın saldırdığı gün bir aile kutlaması hakkında paylaşımda bulunduğu için okulundan disiplin cezası aldı.
Filistin ve İsrail
İsrail eski başbakanı ve muhalefet lideri Yair Lapid, Ulusal Birlik başkanı Benny Gantz, Yisrael Beiteinu Partisi lideri Avigdor Liberman ve İşçi Partisi lideri Merav Michaeli, İSK'ye tam destek verdiklerini ve hükümetle birliğini ifade eden ortak bir bildiri yayınladılar.
Filistin Eğitim Bakanlığı Gazze Şeridi'ndeki okulların bir sonraki duyuruya kadar kapatıldığını söyledi. Filistin Sağlık Bakanlığı kan bağışı çağrısında bulundu.
Uluslarası
İsrail'i destekleyenler
Almanya şansölyesi Olaf Scholz, "Gazze'den yapılan füze atışları ve artan şiddet bizi sarsıyor. Almanya, Hamas'ın bu saldırılarını kınıyor ve İsrail'in yanında duruyor." dedi.
: Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü, ABD'nin Hamas'ın İsrailli sivillere yönelik saldırılarını "kesin bir dille kınadığını" ve İsrail hükümeti ve halkının yanında olduğunu söyledi.
ABD Savunma bakanı Lloyd Austin'in yaptığı bir açıklamada, Hamas'ın başlattığı saldırılarda İsrail'e yardıma hazır olması amacıyla uçak gemi filosunu Doğu Akdeniz'e gönderme talimatı verildiği belirtilmiştir.
Arjantin Dışişleri Bakanlığı, "Hamas'ın İsrail topraklarına yönelik terörist eylemlerinden" "üzüntü duyduğunu" belirterek, İsrail halkıyla dayanışmasını daha da ifade ederek etkilenenlere başsağlığı diledi.
saldırıları, "sivillere yönelik terör eylemleri" olarak nitelendirdi ve saldırıları kınayarak İsrail ile dayanışmasını ifade etti. Dışişleri Bakanı Gordan Grlić-Radman da saldırıyı kınadı ve İsrail ile dayanışma içinde olduğunu ifade etti.
başbakanı Narendra Modi ise "İsrail'deki terör saldırıları haberiyle derinden sarsıldım. Düşüncelerimiz ve dualarımız masum kurbanlar ve aileleriyle birlikte. Bu zor zamanda İsrail'le dayanışma içindeyiz." yorumunu paylaştı.
Tarafsızlar
: Pakistan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan basın açıklamasında, "Uluslararası toplumu düşmanlıkların durdurulması, sivillerin korunması ve Ortadoğu'da kalıcı barış için bir araya gelmeye çağırıyoruz." denildi.
cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Türkiye olarak bu sabah İsrail'de meydana gelen hadiseler ışığında tüm tarafları itidalle hareket etmeye, gerilimi daha da tırmandıracak fevri adımlardan uzak durmaya çağırıyoruz." dedi.
Dışişleri Bakanlığı, yaptığı yazılı açıklamada, bölgedeki gelişmelerle ilgili endişesini ifade ederek, tüm taraflara gerginliği sona erdirme, sükuneti sağlama ve azami şekilde itidalli olma çağrısında bulundu.
: "Bir dizi Filistinli grup ile İsrail işgal güçleri arasında yaşanan ve birçok cephede yüksek düzeyde şiddete yol açan benzeri görülmemiş gelişmeleri takip ediyoruz." dedi.
: Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şukrinin Filistin ile İsrail arasındaki gerilimin düşürülmesi için uluslararası yetkililerle yoğun temaslarda bulunduğu bildirildi.
: Kırgızistan Dışişleri Bakanlığı, Ortadoğu'da barışın sağlanması ve istikrarın sağlanması için taraflara bir an önce düşmanlıkları durdurmaları ve diplomatik diyaloğa başlamaları çağrısında bulunuyor.
: Milli Meclis'in Azerbaycan-İsrail parlamentolar arası ilişkileriyle ilgili çalışma grubu, yayınladığı bir açıklamada Gazze Şeridi topraklarından İsrail'e yönelik bugünkü saldırılara, sivil nesneleri, yerleşim yerlerini ve bireyleri kasten hedef alan roket saldırılarının eşlik ettiği saldırılar şiddetle kınadı. Dışişleri Bakanlığı, "İsrail-Filistin çatışma bölgesinde sivillere yönelik şiddeti" kınadı ve "tarafları gerginliği azaltmaya çağırıyoruz" çağrısında bulundu.
Filistin'i destekleyenler
: Afganistan Dışişleri Bakanlığı, Afganistan İslam Emirliği'nin "Gazze Şeridi'ndeki son olayları dikkatle izlediğini" ve "bu tür olayların meydana gelmesini İsrailli Siyonistlerin ezilen Filistin halkının haklarını ayaklar altına almasının bir sonucu olarak değerlendirdiğini" söyledi.
: İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, Gazze'den İsrail'e yönelik başlatılan "Aksa Tufanı" saldırısının, "işgal altındaki topraklarda İsrail'e karşı silahlı mücadelede yeni bir sayfa açtığını" söyledi.
: Irak Hükümet Sözcüsü Basim el-Avadi, Filistinli gruplarca İsrail'e düzenlenen saldırıya dair "Filistinlilerin bu sabah başlattıkları operasyonlar yıllardır uğradıkları haksızlığın bir sonucudur dedi.
Amerika Birleşik Devletleri
ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, uçak gemisi USS Gerald R. Ford'un liderlik ettiği ve USS Normandy kruvazörü ile USS Thomas Hudner, USS Ramage, USS Carney ve USS Roosevelt muhripleri tarafından desteklenen Birleşik Devletler Donanması Taşıyıcı Saldırı Grubu 12'nin Doğu Akdeniz'e konuşlandırılması emrini verdi. Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri bölgedeki F-35, F-15, F-16 ve A-10 avcı filolarını artırdı, bildirildiğine göre diğer aktörleri çatışmaya girmekten caydırmak için.
15 Ekim'de uçak gemisi USS Dwight D. Eisenhower, güdümlü füze kruvazörü USS Philippine Sea ve güdümlü füze destroyerleri USS Laboon, USS Mason ve USS Gravely'den oluşan bir ABD deniz saldırı grubunun Doğu Akdeniz'e konuşlandırıldığı bildirildi.
19 Ekim'de Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı USS Carney'in Kızıldeniz üzerinde kuzeye giden üç seyir füzesi ve sekiz insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. Füzelerin Yemen'deki Husi isyancılar tarafından ateşlendiği ve İsrail hedeflerine gidiyor olabileceği belirtildi.
Irak'ta ABD askerlerinin bulunduğu askeri üslere yapılan çok sayıda insansız hava aracı ve roket saldırısının ardından ABD, 22 Ekim'de acil durum personeli olmayan tüm personelin Bağdat'taki büyükelçiliğini ve Erbil'deki konsolosluğunu terk etmesini emretti. Birkaç gün önce, El-Esad Hava Üssü'ndeki yanlış bir alarm, sivil bir müteahhidin kalp durması nedeniyle ölümüne neden oldu. Dışişleri Bakanı, İranlılara saldırılarına müsamaha gösterilmeyeceği tehdidinde bulundu.
Başkan Joe Biden, Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırılarının kısmen ABD'nin müttefiki Suudi Arabistan ile ilişkilerinin potansiyel normalleşmesini engellemeye yönelik olduğunu söyledi. Hamas saldırılarının İsrail-Suudi Arabistan anlaşmasını durdurmayı amaçladığını belirtti.
Ekonomik
Analizler
Daniel Byman ve Alexander Palmer'a göre, saldırılar Filistin Kurtuluş Örgütü'nün gerilemesini ve Hamas'ın Filistin siyasetindeki ana güç merkezi olarak yükselmesine neden oldu. Eğer mevcut durum devam ederse, FKÖ'nün gücünün daha fazla gerilemesini öngörüyorlar.
İsrailli analist Seth Frantzman'a göre, saldırı, İsrail ve Hamas arasındaki devam eden çatışmada dikkate değer bir gerilimi işaret ediyordu. Hem roket saldırılarını hem de Gazze'deki sınır saldırılarını içeren geniş çaplı ve etkili bir şekilde gerçekleştirilen bu saldırı, genellikle gerginliğin kademeli olarak arttığı bir aşamalı ilerleme izleyen önceki çatışmalardan önemli bir sapmayı temsil etti. Bu olay, 11 Eylül saldırıları ile karşılaştırıldı.
İsrail istihbaratının başarısızlığı
Politik gazeteci Peter Beaumont, saldırıyı İsrail hükümetinin tarihin en büyük istihbarat başarısızlığı olarak tanımladı. Benzer şekilde, Jewish News Syndicate, bu durumu bir "hayal gücü eksikliği" olarak değerlendirdi. BBC raporu, istihbarat başarısızlığı sorusunu ele aldı ve İsrail'in bölgedeki en kapsamlı ve en iyi finanse edilen istihbarat ajansına sahip olduğunu, militan gruplar içindeki muhbirler ve ajanlar ağına sahip olduğunu, ancak bu tırmanışı öngöremediğini iddia etti. Ayrıca, "Hamas'ın olağanüstü operasyonel güvenlik düzeyine sahip olması gerektiğini" ekledi. ABD yetkilileri, İsrail istihbaratının Hamas'ın herhangi bir hazırlığını farkında olmadığına şaşkınlıklarını ifade etti. İsrail'in askeri olarak Gazze Bölgesi'nin eski yardımcı komutanı olan Amir Avivi, saldırıların ülkenin istihbarat servislerine olan güveni sarstığını bildiren Financial Times'a şunları söyledi: "Bu, Yom Kippur Savaşı'ndan daha küçük olmayan bir başarısızlıktır."
İsrail-Suudi normalleşmesine etkisi
Times of Israel'in analizine göre, gazete "Hamas, dünyanın gözlerini şiddetle tekrar Filistinlilere çevirdi ve İsrail ile Suudi Arabistan arasında bir dönüm noktası olan ABD arabuluculuğundaki anlaşmanın sağlanması için olan ivmeye ciddi bir darbe vurdu" dedi. New York Times, İsrail ve Suudi Arabistan'ın normalleşme olasılıklarının daha zayıf göründüğünü bildirdi ve Suudi Arabistan'ın ülkenin sürekli işgal, Filistin halkının ve yasal haklarının mahrum bırakılması ve kutsallıklarına karşı sistematik tahriklerin tekrarlanması tehlikeleri konusunda defalarca uyarıda bulunduğunu belirttiği bir açıklamaya atıfta bulundu. The Economist'de eski bir yazar olan Andreas Kluth, Bloomberg köşesinde Hamas'ın "Orta Doğu'yu yeniden şekillendirmek için Biden'ın anlaşmasını sabote ettiğini" yazdı ve Suudi Arabistan, İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri arasında tartışılan anlaşmanın Filistinlileri soğukta bırakacağını savundu, bu nedenle grup "her şeyi patlatmaya karar verdi." Gazze'den bakıldığında, Netanyahu'nun çatı ortaklarının durumun sadece daha da kötüye gideceğini düşündüğünü ekledi. Bu çatı ortaklar, çatışma için iki devletli çözümü desteklemeyen ve ülkeyi bir apartıt devletine dönüştürme maliyetine rağmen Batı Şeria'nın tamamını ilhak etmeyi tercih eden kişilerdir.