Silsiletu’z Zeheb Hadisi

Silsiletuz Zeheb Hadisi (); şiilerin sekizinci imamı olan Ali er-Rıza tarafından nakl edilmiş kudsi hadis. Şii inancına göre, şii imamlar bu hadisi atalarından ve sonra İslam peygamberi olan Muhammed tarafından nakl etmişler. Genel olarak bu hadis tevhit ve şartları hakkındadır.
Ali er-Rıza, bu hadisi, Merve doğru giderken Nişaburda beyan etti.
Hadisin Metni
َ ََ ََُُ ُُ َ إََِ إَِ َُ ِِْ ََْ َََ ِِْ ََِ ِْ ََِ ََ (َََ ََِ ََُِ َََ) َُُِِ َ ََ ِْ َُُِ
Allah-u Teala şöyle buyurmaktadır: "La İlahe İllallah" benim kalemdir; o halde kim kaleme girerse, azabımdan güvende olur. (Ali er-Rızaın merkebi hareket ettiği sırada, Ali er-Rıza yüksek bir sesle şöyle dedi) Bu kaleye girmenin şartları vardır ve ben de o şartlardan biriyim.
Hadisin adı
Bu hadis, İslam peygamberi olan Muhammed'e kadar uzanan ravilerin hepsinin şiilerin masum imamlardan olması ve nihayetinde de Allaha ulaşması sebebiyle Altın Silsile anlamına gelen Silsiletuz Zeheb hadisi olarak meşhur olmuştur.
Genelde hadis ilminde tamamı güvenilir ravilerden meydana gelen isnad için silsiletüz-zeheb (altın zincir), esahhul-esanid, ecellül-esanid (isnadların en üstünü), ecvedül-esanid (isnadların en güzeli), esbetül-esanid (isnadların en sağlamı), akvel-esanid (isnadların en güçlüsü), ercahul-esanid (isnadların en çok tercih edileni), ahfezül-esanid (isnadların en sahihi), ahsenül-esanid (isnadların en güzeli) tabirler ifade edilmektedir.
Hadisin Senet ve yorumları
Bu rivayeti şii alimlerin çoğu eserlerinde zikretmişler. Örneğin Şeyh Saduk bu hadisi et-Tevhid, El-emali, Meani'l Ahbar ve Uyunü aḫbarir-Rıża gibi eserlerinde nakletmiştir. Fetal Nişaburi ise Revzetul- Vaizin'de ve İmadüddin Taberi, Beşaret'ul Mustafa adlı eserinde rivayeti, farklı senetlerle getirmişler.
Kimlere göre rivayetin hicri üçüncü yüzyıldan sonra farklı muhaddisler tarafından nakledildiği için mütevatir hadislerden sayılır.
Bazı kaynaklara göre Silsiletuz Zeheb Hadisi, Ali er-Rıza tarafından nakledildiği zaman yaklaşık yirmi bin kişi onu kaydettiler. Ahmed bin Hanbel, Eba Selt Herevi, Süleyman bin İbrahim Konduzi gibi Sünni alimler de bu rivayeti eserlerinde nakletmişler.
Hadise göre Tevhit'e itikatlı olmak insanı cehennem ateşinden kurtarır. Fakat Ali er-Rıza kendisini bu kurtarmanın şartı olarak beyan etmiştir. Şii alimlere göre, Ali er-Rıza'nın maksadı imamet makamına ve şii imamlara itikatlı olmaktır.
Şeyh Saduk et-Tevhid kitabında İshak b. Rahıveyhin şöyle söylediğini nakletmektedir: Ali er-Rıza Horasan yolunda Nişabur şehrine geldiğinde, oradan çıkıp Memun'un yanına gideceği sırada, o şehirdeki raviler onun yanına gelerek şöyle arz ettiler: Ey Allah Resulü'nün oğlu! Bizim şehrimizden ayrılacakken bize bir hadis buyurmayacak mısınız? Muhaddislerin bu isteği üzerine, Ali er-Rıza oturmuş olduğu tahtırevandan başını çıkararak şöyle buyurdu:
Babam Musa b. Caferden, o da babası Cafer b. Muhammed'den, o da babası Muhammed b. Ali'den, o da babası Ali b. Hüseyin'den, o da babası Hüseyin b. Ali'den, o da babası Ali b. Ebu Talib'den, o da Allah Resulünden şöyle buyurduklarını rivayet etmişlerdir: Cebrail'den Allah-u Tealanın şöyle buyurduğunu duydum: "La İlahe İllallah» benim kalemdir. O halde kim kaleme girerse, azabımdan güvende olur." Ali er-Rızanın merkebi hareket ettiği sırada, Ali er-Rıza yüksek bir sesle şöyle söyledi: Bu kaleye girmenin şartları vardır ve ben de o şartlardan biriyim.