Hizbullah'ın dış ilişkileri

Hizbullah'ın bir Dış İlişkiler Birimi bulunmaktadır (Arapça: romanize: Wahdat al-Ilāqāt al-khārijiyya) ve bir dizi yabancı ülke ve kuruluşla ilişkiler sürdürmektedir. Bunlar bilhassa Şii devletler ve Filistin davasına bağlı olan Sünni gruplardır. Ancak grubun Orta Doğu dışında Latin Amerika ve Kuzey Kore gibi yerlerde de operasyonları olduğu öne sürülüyor.
Hizbullah'ın özellikle İran'la, Suriye'deki Alevi liderliğiyle, özellikle de Başkan Hafız Esad (2000'deki ölümüne kadar) ve oğlu Beşar Esad ile yakın ilişkileri vardır ve Suriye İç Savaşı'nda Esad'a destek olmak için bölgeye savaşçılar göndermiştir. Hizbullah, şu an sona ermiş olan El-Aksa İntifadası'na destek vermiştir.
Hizbullah'ın El Kaide ile devam eden teması veya iş birliğine dair çok az kanıt vardır. Hizbullah'ın liderleri, şimdiki veya geçmişteki El Kaide ile olan bağlantılarını reddetmektedir. Irak'taki eski El Kaide lideri Ebu Musab el-Zerkavi gibi El Kaide liderleri, çoğu Hizbullah üyesi olan Şiileri, bugün selefi-cihatçılar gibi mürted olarak görmektedir.
Ancak 11 Eylül Komisyon Raporu, birkaç El Kaide ajanının ve üst düzey askeri komutanının 1994 yılında Lübnan'daki Hizbullah eğitim kamplarına gönderildiğini ortaya çıkarmıştır.
BM'nin konumu
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1559 sayılı kararı, Lübnan İç Savaşı'nı sona erdiren Taif Anlaşması'nı yineleyerek "tüm Lübnanlı ve Lübnanlı olmayan milis güçlerin dağıtılması ve silahsızlandırılması" çağrısında bulunuyor ancak bu karar Hizbullah'ı açıkça kapsamıyor. Bu yorumu Kofi Annan geliştirdi. Lübnan hükümeti ve Hizbullah, bu kararın Hizbullah'a uygulanmasına itiraz etmekte ve Hizbullah'ı bir milis değil, bir "direniş hareketi" olarak nitelendirmektedir. İsrail, Hizbullah'ın eylemleri hakkında BM'ye şikayette bulunmuştur.
BM Genel Sekreter Yardımcısı Mark Malloch Brown, Lübnan milislerinin El Kaide kalıbına girmiş bir terör örgütü olarak nitelendirilmesine karşı çıkmaktadır. "Hizbullah'ın terör taktikleri kullandığını" kabul ederken ona terör örgütü demenin faydasız olduğunu söylüyor; ona göre ABD ve uluslararası toplum ona meşru bir siyasi parti olarak saygı duysa iyi eder. Diğer yandan Birleşmiş Milletler'de, Hizbullah'ın sivillere yönelik askeri faaliyetlerinin doğası gereği terörist olduğunu inkar edenler de var.
İran
Akademisyen Fred Halliday, 20 Temmuz 2006 tarihli bir makalesinde Hizbullah'ın Şeyh Hassan Nasrallah liderliğindeki yardımcısı Şeyh Naim Qassem'in kendisine Hizbullah'ın prensip olarak İran'ın liderliğini takip ettiğini söylediğini yazmıştır.
Suriye
Hizbullah'ın eski Genel Sekreteri Subhi al-Tufayli, Dubai'de Al-Arabiya TV'ye verdiği bir röportajda Hizbullah'ın Suriyeliler ile ilişkilerini kesinlikle geliştirdiğini ancak Hizbullah'ın gerçek liderliğinin 'hukukçuların yönetimi' olduğunu söyledi. Hizbullah'ın Suriye'deki varlığı 2012'den önce sınırlı olsa da Şam, İran'ın gruba verdiği desteğin en önemli kolaylaştırıcısıydı ve 2000'lerde kendi başına maddi ve siyasi yardım sağlayıcı olarak giderek daha aktif hale geldi.
2012 yılından bu yana Hizbullah, Suriye İç Savaşı süresince hükümete isyancılara karşı yürüttüğü mücadelede yardımcı olmaktadır. Hizbullah, bunu Suriye ile İsrail'e karşı olan ittifakını yok etmeyi amaçlayan Vahhabi-Siyonist bir komplo olarak tanımlamıştır.
Diğer İslami hareketlerle olan ilişkiler
Hamas
İsrailli yazar Ehud Yaari'ye göre, Hizbullah'ın Lübnan'daki varlığı ve stratejisi askeri, siyasi ve medya operasyonları açısından Hamas için bir modeldir. İki grup ortak taktikleri ve ortak hedefleri paylaşmaktadır. İsrailli askeri analistlere göre Hizbullah, Hamas'a "[daha fazla] öldürücü bomba" üretmesinde yardım etti. Hizbullah'ın lideri Nasrallah, 28 Eylül 2000 tarihinde El-Aksa İntifadası'nın başlamasından sonra örgütünün FKÖ, Hamas, İslami Cihat ve diğer örgütler tarafından desteklenen intifadaya desteğini ilan etti. Ayrıca Hizbullah, el-Manar televizyon kanalında Filistinlilerin evlerine "sürekli" İsrail karşıtı propaganda yayınlamaya başladı. Bu taktik, Hizbullah kanalının Filistinlilerin evlerinde geniş çapta izlenmesine yol açtı.
2013 yılında Hizbullah'ın Hamas'a, Hamas'ın Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın yönetimine karşı savaşan güçleri desteklemesi nedeniyle Lübnan'ı terk etmesi talimatını verdiği bildirildi. Hem Hamas hem de Lübnan İslami Cihat örgütü bu haberleri yalanladı.
El Kaide ile olan ilişki iddiası
Hizbullah'ın El Kaide ile teması veya iş birliğine dair somut bir kanıt bulunmamaktadır. ABD ve İsrail terörle mücadele yetkilileri, Hizbullah'ın El Kaide ile bağlantıları olduğunu (veya olduğunu) iddia etse de Hizbullah'ın liderleri bu iddiaları reddetmektedir. Ayrıca ABD istihbarat yetkilileri Hizbullah ile Afganistan'dan Lübnan'a kaçan alt düzey El Kaide üyeleri arasında bir temas olduğunu düşünmektedir. Ali Mohamed, Hizbullah'ın El Kaide görevlilerine patlayıcıların nasıl kullanılacağı konusunda eğitim verdiğini ifade etti. Ayrıca Hizbullah ve El-Kaide; para aklama, kaçakçılık ve belge sahteciliği yoluyla iş birliği yapmaktadır. Bazı Amerikan gazeteleri, Hizbullah; El-Kaide ve İran Devrim Muhafızları arasında daha geniş bir ittifak olabileceğini öne sürmüştür.
Irak'taki El Kaide liderleri, Ebu Musab el-Zerkavi gibi, çoğu Hizbullah üyesi olan Şiileri, bugün selefi-cihatçılar'ın yaptığı gibi mürted olarak görmektedir.
Öte yandan diğerleri, El Kaide'nin Sünni ideolojisinin Hizbullah'ın görece daha liberal Şii İslam anlayışıyla temelden bağdaşmadığına işaret etmektedir. Aslında bazı Vahhabi liderler ve El Kaide üyeleri Hizbullah'ı mürted olarak görmekte. Suudi Arabistan Kıdemli Ulema Konseyi'nin eski bir üyesi olan Abdullah İbn Cibreen tarafından birkaç yıl önce yayınlanan ve Hizbullah'ı bazı Sünni fanatikler tarafından Şiiler için aşağılayıcı bir terim olan " rafızi " olarak tanımlayan bir fetva bulunmaktadır. Fetva, 2006 İsrail-Lübnan çatışması sırasında radikal bazı Sünni Müslüman alimler ve İslamcı web sitelerinde yazan diğer kişiler tarafından da alıntılandı.
El Kaide, Irak'ta Şiilere karşı olan hoşnutsuzluğunu Şii sivil hedeflere yönelik yaptığı intihar saldırılarıyla göstermiştir. Hizbullah, El Kaide ile herhangi bir bağı olduğunu kabul etmemektedir ve El Kaide lideri Ebu Musab el-Zerkavi, Hizbullah'ı "Sünnilerin düşmanı" olarak nitelendirdiği bir ses kaydı yayınlamıştır. Saint Petersburg Times, ABC News ve MSNBC, Hizbullah ile El Kaide arasında bir bağlantı olduğuna dair hiçbir kanıt olmadığını bildirmiştir. Nasrallah, 2002 yılında verdiği bir röportajda iki grubun farklı alanlarda çalıştığını ve farklı düşmanlarla karşı karşıya olduğunu belirterek ne şimdi ne de geçmiş zamanda El Kaide ile bağlantıları olmadığını söylemiştir. Hizbullah'ın amacı İsrail'le yüzleşmek ve nihayetinde İsrail'i yok etmek iken bin Ladin, Afganistan, Bosna ve eski Yugoslavya'ya odaklanmıştır.
Aynı zamanda Hizbullah lideri Nasrallah, 9/11 saldırılarını, El Kaide'yi ve eski liderleri Usame bin Ladin'in yöntemlerini kınadı. Görüşlerini bir röportajda "İki Dünya Ticaret Merkezi kulesinde çalışan binlerce kadın ve erkek çalışanın Orta Doğu'daki savaşla ne ilgisi var? ... Bu nedenle bu eylemi kınadık - ve benzeri eylemleri de kınıyoruz. ... Pentagon hakkında hiçbir şey söylemedim, yani sessiz kalıyoruz. Ne destekledik ne de karşı çıktık... Tabii ki, Usame bin Ladin'in yöntemi ve tarzı, onları onaylamıyoruz. Ve yaptıkları birçok operasyonu açıkça kınadık." şeklinde ifade etti.
Lübnan'ın eski enformasyon bakanı Michel Samaha, Hizbullah'ın terörist gruplara karşı olan mücadelede hükümetin önemli bir müttefiki olduğunu söyledi ve Amerika'nın Hizbullah'ı El Kaide'ye bağlama girişimini "şaşırtıcı" olarak nitelendirdi.
2006 İsrail-Lübnan çatışması sırasında Hizbullah'a yönelik artan mezhep içi destek dalgasının bir parçası olarak El-Kaide'nin yardımcı lideri Eymen ez-Zevahiri, Müslümanları Siyonistlere karşı kutsal bir savaşta ayaklanmaya ve Lübnan'daki çatışmaya katılmaya çağırdı.
Hizbullah ayrıca Suriye İç Savaşı'nda, daha sonra Tahrir el-Şam adını alan El-Kaide bağlantılı El-Nusra Cephesi'ne karşı mücadele etmektedir. Bu mücadelede Esad'ın hükümet yanlısı güçleriyle aynı tarafta yer almaktadır.
Mehdi Ordusu
Hizbullah, savaşçılarının Irak'a girişini herhangi bir nedenle yasakladığını ve hiçbir Hizbullah biriminin veya bireysel savaşçısının ABD'ye karşı savaşan herhangi bir Iraklı grubu desteklemek için Irak'a girmediğini iddia etmektedir. 2 Nisan 2004 tarihinde Iraklı din adamı ve Mehdi Ordusu'nun kurucusu Mukteda el-Sadr, Irak'ta Hizbullah ve Hamas'ın şubelerini kurma niyetini açıkladı ve Mehdi Ordusu'nun kıdemli üyesi Ebu Mujtaba, Lübnan'a gitmek için 1.500 savaşçı seçtiklerini iddia etti.
Filistin İslami Cihat Hareketi
Hizbullah'ın Sünni Filistinli militan grup Filistin İslami Cihat Hareketi ile ortak operasyonlar yürüttüğüne dair Amerikan iddiaları bulunmaktadır. İslami Cihat Hareketi, Lübnan'ın Güneyindeki İslami direniş olan Hizbullah'daki kardeşlere teşekkürlerini iletti. Özellikle duruşu; mali, askeri ve manevi destekleri için Hassan Nasrallah'a,
Diğer devlet olmayan müttefikler
Ebu el-Fadl el-Abbas Tugayı
El-Kudüs Tugayı
Şehitler Komutanı Taburları
Hizbullah Tugayları
Hazali Ağı
Nujaba Hareketi
Fatimiyyun Tugayı
Zülfikar Tugayı
Bakır Tugayı
Polisario Cephesi (İddia) (Hizbullah tarafından reddedildi)
Tawantinsuyo Çokuluslu Yedek Subaylar Derneği
Avrupa
Avrupa Birliği
Temmuz 2013'te Avrupa Birliği, Hizbullah'ın silahlı kanadını terör örgütü olarak tanıdı. 28 AB ülkesinin dışişleri bakanları, Hizbullah'ın 2012 Burgaz otobüs saldırsındaki rolü ve örgütün Suriye iç savaşına Baas hükümetini destekleyerek karışması konusundaki endişelere dayanan kararı kabul etti.
AB üye devletlerinden birkaçı Hizbullah'a kısmen veya tamamen yasaklamalar getirdi. Hollanda örgütü tamamen yasaklarken Birleşik Krallık Hizbullah'ın paramiliter Dış Güvenlik Örgütü'nü yasakladı ancak örgütün siyasi kanadını yasaklamadı. 25 Şubat 2019'da Birleşik Krallık parlamentosu, Birleşik Krallık yetkilileri artık grubun askeri ve siyasi kanatları arasında ayrım yapamadıklarını söylediklerinden Hizbullah'ı bütünüyle bir terör örgütü olarak sınıflandırmak için yeni kurallar getireceğini duyurdu. 2018 yılında yapılan bir araştırmada insiyatif, Almanya'da Hizbullah ile illegal faaliyetler arasında güçlü bağlantılar buldu. Bu durum Alman halkından ciddi bir tepki aldı ve Hizbullah'ın siyasi kanunun da kınanmasını talep etti. Almanya 30 Nisan 2020'de Hizbullah'ı tamamen yasakladı.
İsviçre
İsviçre, İsviçre'nin tarafsızlığına atıfta bulunarak Hizbullah'ı terör örgütü olarak görmemektedir. İsviçre hükümeti yalnızca Birleşmiş Milletler tarafından sağlanan Yaptırım Listesi'ni kullanmaktadır.
İsrail'in Hizbullah'a karşı tutumu
İsrail'in BM temsilcisi Dan Gillerman, Hizbullah'ın ortadan kaldırılması gereken "kanserli bir büyüme'' olduğunu söyledi.
İsrail hükümeti, Lübnan'da askeri gücün kullanılmasını Hizbullah'ı izole etmek için meşru bir yöntem olarak değerlendirmektedir.
Diğer ülke ve kuruluşlarla olan ilişkiler
Hizbullah, Irak Savaşı sırasında Iraklı isyancıları ABD birliklerine saldırmaları için eğitmekle suçlandı. İran ve Suriye'nin yanı sıra Hizbullah'ın Venezuela ile de bağlantıları bulunmaktadır ve Latin Amerika'nın diğer bölgelerinde faaliyetlerini genişletme konusunda büyük bir ilgi gösterdiği görülmüştür. Hizbullah, Doğu Avrupalıları, özellikle Rusya, Bosna ve Slovakya'dakileri, askere almak ve eğitmekle tanınmıştır.
Kuzey Kore'nin de Hizbullah ile bağları olduğu bilinmektedir.
İngiliz hükümeti, Geçici İrlanda Cumhuriyet Ordusu'nun (IRA), Hizbullah ile ilişkileri olduğunu iddia etmiş ve IRA'nın, İngiliz güçlerine karşı Irak'ta kullanılan teknolojiyi bu gruba sağladığını belirtmiştir.
Fas, İran'ın Polisario Cephesi'ne Hizbullah aracılığıyla destek ve yardım sağlaması nedeniyle İran ile ilişkilerini kesti. Bu destek, Cezayir'deki İran büyükelçiliği aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, Üçlü Sınır'ın bir parçası olan Arjantin ve Paraguay'ın ardından Hizbullah'ı terör örgütü olarak tanımayı düşünmüştür.
Amerika Birleşik Devletleri
Amerika Birleşik Devletleri, Hizbullah'ın terörizmle bağlantılı bir örgüt olduğuna inanmaktadır. ABD, resmi olarak İsrail'in barışçıl bir şekilde yeniden yapılanmasını ve Filistin bölgeleriyle (Batı Şeri) ve Gazze Şeridi) uzlaşmasını desteklemektedir. Terör faaliyetleri nedeniyle ne Hizbullah ne de Hamas, Amerika Birleşik Devletleri tarafından yönetilen herhangi bir barış sürecine davet edilmiştir.
Adalet İçin Ödül Programı, Hizbullah'ın mali mekanizmalarını bozmaya yönelik bilgi sağlayanlar için Adham Husayn Tabaja, Mohammad Ibrahim Bazzi ve Ali Youssef Charara gibi belirli kişilere kadar olan bilgiler için 10 milyon dolara kadar ödül teklif etti. Bununla birlikte Adalet İçin Ödül Programı, şu kişileri de içerir: Ali Atwa, Mohammed Ali Hammadi, Talal Hamiyah, Khalil Yusif Harb, Fuad Shukr ve Haytham 'Ali Tabataba'i.
Aralık 2019'da Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanlığı, Nazem Said Ahmad, Saleh Assi ve Tony Saab gibi finansörlere yaptırım uyguladı.
Mayıs 2022'de ABD Hazine Bakanlığı, Hizbullah ile ilgili Lübnanlı bir iş adamı olan ve İran destekli grubun mali kolaylaştırıcısı olarak bilinen Ahmad Jalal Reda Abdallah ile onun şirketlerini de içeren yeni yaptırımları duyurdu. .
Arap Ligi
11 Mart 2016 tarihinde Arap Birliği, Mısır'ın başkenti Kahire'deki Arap Birliği dışişleri bakanları toplantısında Hizbullah'ı terör örgütü olarak tanıdı. Kararla ilgili "çekincelerini" dile getiren Lübnan, Suriye, Cezayir ve Irak dışında 22 Arap Birliği üyesinin neredeyse tamamı kararı destekledi.
Terör örgütü ilan edilmesi
Aşağıdaki kuruluşlar Hizbullah örgütünü külliyeten bir terör örgütü olarak listeledi:
Aşağıdaki kuruluşlar Hizbullah'ın yalnızca belirli kısımlarını terör örgütü olarak listeledi:
Aşağıdaki ülkeler Hizbullah'ı terör örgütü olarak görmemektedir: