Ukbe bin Amir

Ebu Hammad Ukbe b. Amir b. Abs El-Cüheyni ( d. ? - 678), Ashab-ı Suffa, Mısır valisi.
Pek çok künyesi bulunmakla beraber arasındaki en meşhuru Ebu Hammaddır. Müslüman olmadan önce Mekke'de, çölde, koyun çobanlığı yapardı. Muhammedin hicret ettiğini duyunca doğruca Mekke'den Medineye gitti. İrade tercihi kendisine bırakıldığı halde bedeviler gibi sadece bağlılık yeminiyle kalmayıp bir muhacir gibi hicret biadı etti. Kısa bir süre Mekke'ye geri döndüyse de arkasından Ashab-ı Suffa arasına katıldı ve dini bilgisini büyük ölçüde ilerletti.
Ashab-ı Suffa'nın pek çok üyesinden biri olmakla beraber naklettiği 55 hadis bulunmaktadır. Ayrıca kendisinin askeri alanda birikimli olduğu ve ok talimi yaptığı hakkında bilgiler bulunmaktadır. Kaynaklarda kendi el yazması olan bir Kur'an olduğu belirtilmektedir.
Hayatı
Üsdü'l Gabe'de hayatı hakkında şu bilgiler geçmektedir: "Ukbe bir koyun çobanıydı. Medine otlaklarında koyun güderdi. Peygamberin Mekke'den Medineye hicret ettiğini de dağdayken haber almıştı. Artık orada yerinde duramazdı. Gidecek ve o Peygamberi bizzat görecekti. Koyunlarını Mekke civarlarında bıraktı ve doğruca Medinenin yolunu tuttu. Geldi, Peygamber'i sordu. Kendisinin misafir kaldığı evi öğrendiği gibi doğruca kendisini Peygamber'in karşısında buldu.
Fahr-i Alem'i karşısında görünce çok sevindi, birden dünyası genişledi, yüreği aydınlandı. Havalanacak gibiydi, içi içine sığmıyordu. O dönemlere kadar böyle bir heyecan hiç yaşamamış ve hayatında hiç bu kadar sevinmemişti. Yüreğinde ve ruhundaki değişikliklere kendisi de inanamıyordu.
Resul-i Ekrem hakikat nurlarından bir bir inciler saçtı önüne, o dinin esaslarını ve hakikatini öğretti. Ukbe, en ufak bir tereddüt bile göstermedi, müminler arasında yer almakta hiç gecikmedi. Ukbe, artık Peygamber'in sahabisiydi. Hem de Suffe Ashabı'nın içinde yer alan..."
Müslüman oluşu
"İnsanlardan uzak, çöllerde küçük sürülerinin peşinde hayatımı geçiriyordu. Mekke'de yeni dinin ve son Peygamberin geldiğini daha sonra Medine'ye hicret edeceğini öğrendi. Kısa bir zaman sonra da Medine'ye hicret ettiği haberini aldı. Bütün Medineli müslümanların sevinç haberleri geliyordu. Doğruca sürülerini Mekke'de bırakıp Medine'ye doğru yol aldı. Misafir kaldığı evde huzuruna vardı ve: "Ya Resulallah! Ben size bey'at edeceğim" dedim. Peygamber: "Sen kimsin?" dedi. Ben de: "Ukbe Bin Amir el-Cuheni'yim" dedim. Bana: "Sence hangisi daha iyi. Bedevi bey'atı mı, yoksa hicret bey'atı mı?" dedi. Ben de: "Hicret bey'atı yapmak istiyorum. Yani, Medine'de kalmak üzere bey'at ediyorum dedim." Daha sonra Muhacirlerle beraber yanında bir gece kaldı. Ertesi gün küçük sürüsünün yanına döndü."
Yaşamı
Muhammed döneminde gazvelere iştirak etti ve zekat toplama göreviyle çeşitli kabilelere gönderildi. Muhammedin ölümünden sonra da fetihlere katıldı. Dımaşkın fethedildiği haberini Medinede olan Ömere haber vermek için Medine'ye gönderildi. Dımaşkın doğu tarafında Sinan Köprüsü civarında Tuma (Thomas) Kapısına yakın bir yerde kendisine ev edindi. Ardından Mısırın fethinde yer edindi. Halife Osman zamanında bir süre Mısır Valisi Abdullah b. Sadın yerine vekalet ettiği kaydedilmektedir. Sıffin Savaşında Muaviyenin yanında yer aldı. Hicri 44. (664) yılında Muaviye tarafından Mısır valiliğine tayin edildi. Üç yıl sonra (667) Rodos adasına gönderilen donanmada görevlendirildi, ancak Rodos yolunda iken valilik görevinden azledildiğini öğrendi. Görevden alınmış olması onu
fazlasıyla gücendirdi ve Mısıra yerleşti. Ebu Eyyub el-Ensari ile birlikte İstanbul kuşatmasında yer aldı. Mısırda ölen Ukbe b. Amir, Mukattam Mezarlığına defnedildi. 1066 (1655) yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Mısır valisi Silahdar Mehmed Paşa, Ukbenin kabrinin yanında onun yine onun adını taşıyan küçük bir mescid inşa ettirdi. Kabri bugün de ziyaret edilmeye devam edilmektedir.