Satureja

Satureja diğer Türkçe bilinen adı ile Geyik otu diğer adıyla Yalancı kekik, Lamiaceae (Ballıbabagiller) familyasına bağlı bir bitki cinsidir. Biberiye ve kekik ile akraba bir türdür. Kuzey Afrika, güney ve güneydoğu Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya'ya özgüdür. Birkaç Yeni Dünya'daki tür daha önce Satureja ailesine dahil edilmişti, ancak hepsi başka cinslere taşınmıştır. Bazı türler, yalancı kekik, kekik, geyik otu olarak adlandırılan mutfak bitkileri olarak yetiştirilmektedir ve birkaç yerde vahşi doğada yerleşik hale gelmiştir. Türkiye'de sıklıkla kokusu ve yapraklarının andırması aynı şekilde kullanımı nedeniyle akrabası Thymus yani kekik cinsleri ile özellikle Thymus vulgaris ile karıştırılmaktadır.
Tanımlaması
Satureja türleri tek yıllık veya çok yıllık olabilir. 1550 cm (5,9-19,7 inç) yüksekliğe ulaşan, kısa boylu otlar ve çalılardır. Yapraklar 13 cm (0,391,18 inç) uzunluğundadır ve gövdede beyazdan uçuk pembeden-mora kadar sarmallar halinde çiçekler oluşur.
Ekolojisi ve Çoğaltılması
Satureja (Geyik otu) nun bazı türleri, bazı Lepidoptera (kelebek) türlerinin larvası için besin bitkileridir.
Geyik otu sadece süs bitkisi olarak yetiştirilebilir; ancak bu cinsin üyeleri güneşe ve iyi drene edilmiş toprağa ihtiyaç duyar.
Kullanım Alanları
Kurutulmuş yaprakları hem yaz geyik otu (Mercimek Otu -Satureja hortensis) hem de kış geyik otu (Satureja montana) yemeklere tat vermek için kullanılır. İlki aşçılar tarafından tercih edilir, ancak yaz geyik otu (mercimek otu) yıllık olarak sadece yaz aylarında kullanılabilir; kış geyik otu ise, yaprak dökmeyen çok yıllık bir bitkidir. Ermeni, Gürcü, Bulgar ve İtalyan mutfağında, özellikle fasulye pişirirken geyik otu, önemli bir rol oynar. Ayrıca fricot olarak bilinen geleneksel Acadian güvecini baharatlamak için de kullanılır. Geyik otu, geleneksel Romen mutfağında yer alan lahana dolması yemeği olan sarmale'nin de önemli bir bileşenidir. Modern baharat karışımı Herbes de Provence'ın, ana bileşenlerden biri olarak lezzetlidir. Azerbaycan'da geyik otu, genellikle siyah çaya tatlandırıcı olarak dahil edilir.
TaksonomiSatureja cinsine bağlı türler (2022):
Satureja adamovicii Silic Balkanlar
Satureja aintabensis P. H. Davis Türkiye
Satureja amani P. H. Davis Türkiye
Satureja atropatana Bunge İran
Satureja avromanica Maroofi İran
Satureja bachtiarica Bunge İran
Satureja boissieri Hausskn. ex Boiss. Türkiye, Iran
Satureja bzybica Woronow Kafkaslar
Satureja caroli-paui G. López İspanya (S. innota S. montana) Satureja cilicica P. H. Davis Türkiye
Satureja coerulea Janka Bulgaristan, Romanya, Türkiye
Satureja cuneifolia Ten İspanya, İtalya, Yunanistan, Arnavutluk, Yugoslavya, Irak
Satureja delpozoi Sánchez-Gómez, J. F. Jiménez & R. Morales Spain (S. cuneifolia S. intricata var. gracilis) Satureja edmondii Briq. İran
Yakın zamanda yapılan bir araştırma, Satureja edmondiinin uçucu yağlarının antimikrobiyal özelliklere sahip olduğunu ve gıdaları S. aureusdan koruyabildiğini tespit etti. Test ticari çorba ürünleri üzerinde yapıldı.
Satureja exspectata G. López İspanya (S. intricata var. gracilis S. montana)
Satureja fukarekii Silic Yugoslavya
Satureja hellenica Halácsy Yunanistan
Satureja hortensis L. Yaz Geyikotu, Yaz Kekiği, Mercimek otu İtalya, Bulgaristan, Arnavutluk, Yugoslavya, Kırım, Kafkaslar, Altay Cumhuriyeti, Kazakistan, Doğu Uygur Bölgesi- Sincan Eyaleti/Çin, Batı Himalayalar; Batı Akdeniz Doğal vatanı, Basra Körfezi Şeyhlikleri, Küba, Dominik Cumhuriyeti, ABD'de çeşitli yerler
Satureja hortensis L. esans yağının sudaki heterojen karışımı, doğal bir herbisit (yabani ot engelleyici) görevi görür. Bu karışımın eklenmesi tarlada yabancı otların kök uzamasını engeller ve bu da otun kök-sürgün oranını azaltır. Bu durum da otun hücre bölünmesini daha da azaltır ve çimlenmesini, büyümesini ve fizyolojik süreçlerini engeller.
Satureja horvatii Silic Yunanistan, Yugoslavya
Satureja icarica P. H. Davis Yunan Adaları
Satureja innota (Pau) Font Quer İspanya
Satureja intermedia C. A. Mey. İran, Kafkaslar
Satureja intricata Lange İspanya
Satureja isophylla Rech. f. İran
Satureja kallarica Jamzad İran
Satureja kermanshahensis Jamzad İran
Satureja khuzistanica Jamzad İran
"Satureja khuzistanica"nın uçucu yağlarının, tıbbi tedavilerde faydalı olabilecek anti-inflamatuar özelliklere sahip olduğu yönünde araştırmalar mevcuttur. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, "Satureja khuzistanica" esansiyel yağlarının daha yüksek konsantrasyonlarının, sıçanlarda travmatik beyin yaralanmalarının olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olduğunu buldu.
Satureja kitaibelii Wierzb. ex Heuff. Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya
Satureja laxiflora K. Koch İran, Irak, Türkiye, Kafkaslar
Satureja linearifolia (Brullo & Furnari) Greuter Libya'nın Sirenya bölgesi
Satureja macrantha C. A. Mey. İran, Irak, Türkiye, Kafkaslar
Satureja metastasiantha Rech. f. Irak
Satureja montana L. winter savory Güney Avrupa, Türkiye, Suriye
Satureja mutica Fisch. & C. A. Mey. Kafkaslar, İran, Türkmenistan
Satureja nabateorum Danin & Hedge Ürdün
Satureja orjenii Silic Yugoslavya (S. horvatii S. montana)
Satureja pallaryi J. Thiébaut Suriye
Satureja parnassica Heldr. & Sart. ex Boiss. Yunanistan, Türkiye
Satureja pilosa Velen. İtalya, Yunanistan, Bulgaristan
Satureja rumelica Velen. Bulgaristan
Satureja sahendica Bornm. İran
Satureja salzmannii (Kuntze) P. W. Ball Fas, İspanya
Satureja spicigera (K. Koch) Boiss. Türkiye, İran, Kafkaslar
Satureja spinosa L. Türkiye, Girit dahil Yunan adaları
Satureja subspicata Bartl. ex Vis. Avusturya, Yugoslavya, Arnavutluk, Bulgaristan, İtalya
Satureja taurica Velen. Kırım
Satureja thymbra L. Libya, Sardunya'dan Türkiye'ye kadar Güneydoğu Avrupa;Kıbrıs, Lübnan, Filistin
Satureja thymbrifolia Hedge & Feinbrun İsrail, Suudi Arabistan
Satureja visianii Silic. Yugoslavya
Satureja wiedemanniana (Avé-Lall.) Velen. Türkiye
==Satureja'''nın Eski Adları===
Browne's savory (Browne Kekiği), Clinopodium brownei (Satureja brownei)
San Miguel Savory, (San Miguel Kekiği) Clinopodium chandleri (Satureja chandleri)
Large-flowered calamint, (Kaba Fesleğen) Calamintha grandiflora (Satureja grandiflora)
Stone mint, (Taş nane) Cunila mariana (Satureja origanoides)Satureja acinos (L.) Scheele = Clinopodium acinos (L.) Kuntze
Satureja alpina (L.) Scheele = Clinopodium alpinum (L.) Kuntze
Satureja biflora (Buch.-Ham. ex D. Don) Benth = Micromeria biflora (Buch.-Ham. ex D. Don) Benth
Satureja gillesii (Graham) Briq. = Clinopodium chilense (Benth.) Govaerts
Satureja mexicana (Benth.) Briq. = Clinopodium mexicanum (Benth.) Govaerts
Satureja multiflora (Ruiz & Pav.) Briq. Chilean shrub mint = Clinopodium multiflorum (Ruiz & Pav.) Kuntze
Satureja palmeri (A. Gray) Briq. (soyu tükenmiş sanılıyordu; 2001'de tekrar keşfedildi) = Clinopodium palmeri (A. Gray) Kuntze
Satureja paradoxa (Vatke) Engl. ex Seybold = Clinopodium paradoxum (Vatke) Ryding
Satureja robusta (Hook. f) Brenan = Clinopodium robustum (Hook. f) Ryding
Satureja viminea L. serpentine savory = Clinopodium vimineum (L.) Kuntze
Satureja vulgaris (L.) Fritschl = Clinopodium vulgare L.
Satureja vernayana Brenan = Clinopodium vernayanum (Brenan) Ryding
Satureja douglasii (Benth.) Briq. yerba buena (syn. S. chamissonis'') Micromeria douglasii Benth