Van Kuşatması (1633)

Kuskunkıran Muharebesi, 1623-1639 Osmanlı-Safevi Savaşı'nda evre.
Safevi ordusu Başkomutanı Rüstem Han'ın Van'ı ele geçirmek amacıyla 4 Eylül-15 Ekim 1633 arasında icra ettiği kuşatma, Diyarbakır Beylerbeyi Murtaza Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun Van Kalesinin yardımına gelmesi ve Kuskunkıran Muharebesi'nde Safevi ordusunu mağlup etmesi üzerine başarısızlığa uğradı.
Kuşatma öncesi
1632 yılında Osmanlı başkenti hararetli bir dönemden geçip IV. Murad konumunu pekiştirirken Safevi Devleti de Gürcü Kartli ve Kaheti Krallıklarını tekrar nüfuzu altına aldı.
1633 yılında ise Safevi Devleti yeniden Osmanlı topraklarını hedefledi. Bu hedeflerden Van daha ön plana çıktı. Zira, Van Beylerbeyi ile kaledeki Osmanlı garnizonu arasındaki anlaşmazlık, Yeniçeri ocak ağalarından Ahmed Ağa ve İsmail Ağa (1623 yılında Bağdat'taki Bekir Subaşı Hadisesi'nde olduğu gibi) bağımsızlık beklentisiyle Safevilerle temas kurmalarına kadar gitti. Van'daki bu çekişmenin kaleyi savunmasız bir hale getirdiğini düşünen Hakkari Emiri Zekeriya Bey'in oğlu Şeref Han, Kazvin'de kışlayan Safevi Şahı Safi'ye elçi gönderip rakibi İmadeddin Han'a karşı yardım istedi ve Safevi ordusunu Van'a saldırmaya kışkırttı
Bağdat gibi Van'ı da savaşsız ele geçirmek için bir fırsat olabileceğini düşünen Şah Safi Şeref Han'ın teklifini kabul etti ve Başkomutan Rüstem Han komutasındaki Safevi ordusunu Şeref Han'a "Van'ı ele geçirdikten sonra birlikte Hakkari'nin de ele geçirileceği" vaadiyle Van'a gönderdi. Safevi ordusu Van'ın iskelesini ele geçirip kalesini kuşattı.
Kuşatma
Rüstem Han 4 Eylül 1633'te Van Kalesini kuşattı. Şah Safi ise Rüstem Han'ın yardıma ihtiyacı olabileceğini düşünerek Kazvin'den Erdebil'e, oradan da 21 Eylül'de Tebriz'e geçti. Ardından ise Osmanlıların olası bir takviye ordusuna karşı ikmal hatlarını tahrip etmek amacıyla Irak ve Gürcistan bölgelerinden asker getirtti. Kaçarlı Kelb Ali Han ve Erdelan Hakimi Ahmed Han yaklaşık 10.000 kişilik bir orduyla Musul, İmadiye ve Cizre'yi, Hüsrev Mirza komutasındaki 10.000 kişilik ikinci bir ordu ise Ahıska, Ardahan, Kars ve Erzurum taraflarını yağmaladı.
Bununla birlikte, Van kalesini kuşatan Safevi ordusu kayıplar vermeye devam ettiği gibi, Osmanlı başkentinden karşı harekat için izin isteyen, ancak kendisine Safevilerin hamlesini beklemesi emredilen Diyarbakır Beylerbeyi Murtaza Paşa, tehlikenin büyüklüğü karşısında bu emri dikkate almayarak Van'a hareket etti ve Erzurum Beylerbeyi Demirkazık Halil Paşa'yı yardıma çağırdı (15 Ağustos).
Murtaza Paşa ile Halil Paşa komutasındaki eyalet orduları Erciş'te buluştu ve 13 Ekim'de Van'a ulaştı. Buradaki Harp Meclisinde 40 gündür kuşatma altındaki Van'ın kurtarılması için Rüstem Han komutasındaki Safevi ordusuyla doğrudan savaşa girmeye karar verildi. 15 Ekim 1633 tarihindeki Kuskunkıran Muharebesi'nde Osmanlı ordusu kendinden sayıca üstün Safevi ordusuna karşı kaydadeğer bir zafer kazandı. 15-16 Ekim gecesi Rüstem Han'ın ordusunun geri kalanıyla çekilmesi üzerine Van da 4 Eylül'den beri süren Safevi kuşatmasından kurtuldu.
Kuşatma sonrası
Murtaza Paşa, Safevi ordusu çekildikten sonra yaklaşık 1.100 Yeniçerinin de mevcudiyetiyle Osmanlı garnizonu tarafından 42 gün boyunca başarıyla savunulan Van kalesine girdi ve İranlıların kale çevresinde açtıkları 62 hendeği doldurtup kale surlarını onarttı.
Murtaza Paşa, ardından Safevi ordusunu Van'a ve Hakkari'ye davet eden Şeref Hana karşı İmadeddin Bey'i Hakkari Emiri olarak atadı ve ordusuyla Diyarbakır'a döndü. Vana gelerek takviye alan İmadeddin Bey de 1633 sonunda Çölemerik kalesini kuşatarak ele geçirdi ve Şeref Han'ı öldürdü.
Safevilerin Van kuşatması, Osmanlıların Revan Seferine karar vermelerine neden oldu. IV. Murad Sadrazam Tabanıyassı Mehmed Paşa'yı Şark Seraskeri olarak atayarak bölgeye gönderdi. 17 Kasım 1633te Halepe ulaşan Sadrazam, 1633-1634 kışında yeni bir kuşatma olasılığına karşı Van'da büyük çaplı zahire depolattı. 18 Mayıs 1634'te ise Diyarbakır'a geçerek Revan Seferinin hazırlıklarını yapmaya başladı.