Mehmed Asaf Belge

Mehmed Asaf Belge (1870, İstanbul - 25 Ocak 1955), Osmanlı bürokratı.
20. yüzyıl başlarında Osmanlı Devletinin politik kaos alanında yer alan Yafa Kazası ve Cebelibereket Sancağı'nda görev yaptı. Yafa'da Yahudi Purim kutlamaları öncesinde çıkan olay nedeniyle görevinden alınan Asaf Bey, Cebelibereket Sancağı'nda görev yaptığı sırada çıkan Adana Olayları sırasında olayların büyümesine meydan vermekle suçlanarak cezalandırıldı.
Yaşamı
1870 yılında İstanbulda doğdu. Babası, Mehmed Esat Efendi; annesi, Emine Nahile Hanımdır. Babası Mehmed Esat Efendi, Meşrutiyet dönemlerinin önde gelen aydınlarından ve gazetecilerinden birisi idi. Ali Suavinin ihtilal teşebbüsünde parmağı olduğu iddiasıyla gözaltına alınıp sorgulanmış ve 1878de Divan-ı Harb kararıyla Şama sürgün edilmiş; orada reji müdürü olmuştu.
Mehmet Asaf Bey, ilköğrenimini İstanbul'da Mektebi İbtidai'de, ortaöğrenimini ise Şamdaki Fransız Cizvit Mektebi ile Beyruttaki Sultaniye Medresesinde tamamladı. Bir yıl özel Medresei Süleymaniye Mektebinde, ardından Mektebi Mülkiyei Şahanede öğrenim gördü. Arapça, Türkçe, Farsça, Fransızca ve İngilizce öğrendi.
18 Ağustos 1893te Mektebi- Mülkiye'den mezun olduktan sonra bir yıl Suriye Vilayeti meclis idare kısmında aylıksız memur olarak kimya ve tarih öğretmenliği yaptı. 1896da Suriye Vilayeti vali maiyyeti ve İttihad Posta Muayene memurluğu görevlerinde bulunduktan sonra 22 Aralık 1897 Erzurum Vilayetinde Tercan kazası kaymakamlığına tayin edildi ve burada ilk defa yöneticilik görevinde bulundu. Ardından sırasıyla Tortum kaymakamlığına (13 Ekim 1898); Suriye Vilayetinde Hamidiye kaymakamlığına (27 Ekim 1898), Vadiülacem Kazası kaymakamlığına (13 Kasım 1898), Selimiye Kazası kaymakamlığına (15 Şubat 1319) tayin edildi. Beni Sav Kazası kaymakamlığına (25 Temmuz 1904te), ardından da Kudüsü Şerif Sancağı'ndaki Birus sebi (Beerşeba) Kazası kaymakamlığına (11 Eylül 1905) tayin oldu. Kazanın eğitim, bayındırlık ve iletişimde önemli katkıları oldu. Modern bir belediye binasının hizmete girmesi; okul, posta ofisi ve telgraf istasyonu açılması, bir un fabrikası ile ünlü Bedevi pazarının kurulması ve görkemli bir cami inşası onun kaymakamlığı döneminde gerçekleşti.
1907'de Yafa kaymakamı oldu. O dönemde Rus Yahudilerin göç ettirilmesiyle belirgin bir Yahudi nüfusuna sahip olan Yafa kazasında yerleşik Arap, Hristiyan ve Yahudilerin huzurunu bozulmuş ve arbedeler yaşanmasına neden olan bu durum sonucu bölgede güvenlik sorunu baş göstermişti. Bu sırada Yahudi Purim kutlamaları öncesinde çıkan bir olay nedeniyle Asaf Bey açığa alındı. Söz konusu olayda Rus asıllı Yahudilerin başlattığı bir yaralama olayının ardından asker, memur ve halkın üzerine silahla rastgele ateş açılmış; meydana gelen kargaşa ve kaos sonucu 1 Müslüman, 3 jandarma ile polis ve 13 Yahudinin yaralanmıştı. Olayın sorumluluğunun Yafa kaymakamı Asaf Beyde olduğu, Yahudi düşmanı duygulara sahip olduğu iddia edilmiş ve Dahiliye Nezareti, Asaf Beyi bu hadisede basiretsizlik gösterdiği gerekçesiyle görevden el çektirilmiştir. Asaf Bey, görevinden alınması üzerine savunma niteliğinde bir rapor kaleme aldı. Raporunda Yahudi göçlerinin halihazırda meydana getirdiği sorunlara ve önlem alınması gereğine dair görüşleri ve çözüm önerileri Şurayı Devlet Danışma Odasında incelenmiş ve kayda değer bulunmuştur.
Asaf Bey bir süre sonra birinci sınıf kaymakam olarak mutasarrıflığa yükseltildi ve 10 Eylül 1908 tarihinde Adana vilayetine bağlı, Ermeniler'in iskan ettiği Cebelibereket Sancağı'na mutasarrıf olarak tayin edildi. Bu bölgede 1878 Berlin Antlaşmasından sonra Ermeniler ihtilal hareketleri başlatmışlardı. Asaf Bey, bölgede bir Ermeni devleti kurmak için başlatılan olayları engellemeye çalıştı. 14 Nisan 1909 günü Adana şehir merkezinde patlak veren ve Mayıs 1909 başına kadar süren, binlerce sivilin hayatını kaybettiği Adana Olayları sebebiyle Erzin Divanıharbinde yargılandı ve beraat etti. Ancak Ermeni çevreleri, Mehmed Asaf Beyi ağır şekilde suçlamaya devam etti. Sadaret makamı beraatına karar verilmesinin iptalini ve yeniden yargılanmasını isteyince Adana'da kurulan ikinci Divanıharpte yargılandı. Bu yargılama sonucunda, olaylar sırasında telaşa kapılarak, olayları ve halkı yatıştırmayıp, olayların büyümesine meydan vermekten suçlu bulundu. 4 yıl memuriyetten uzaklaştırılması ve sonrasında da idari görevlerde istihdam edilmemesi cezasına çarptırıldı.
Memuriyetten uzak olduğu dönemde İstanbul'da hukuk öğrenimi gördü. 1915 tarihinde Çankırı mutasarrıflığına tayin edildi. Daha sonra Kerek, Çatalca ve Mardin mutasarrıflıkları görevinde bulundu. 1918 yılında yeniden görevden alındı; 1920de kendi isteğiyle emekli oldu. 1934 yılında Soyadı Kanunu çıktığında Belge soyadını aldı. 1950'ye kadar avukatlık yaptı. 25 Ocak 1955'te öldü.
Emine Rana Hanım ile evlenmiştir. Burhan (Belge), Ayşe Leman (Karaosmanoğlu) ve Esad (Daybelge) isimli üç çocuğu vardır.