Sokolluzade Hasan Paşa

Sokulluzade Hasan Paşa, (? 1602), sancakbeyi, beylerbeyi ve vezirlik görevlerinde bulunmuş Osmanlı devlet adamıdır. Sadrazam Sokollu Mehmed Paşanın en büyük oğludur.
Hayatı
İlk görevleri
Dergah-ı ali müteferrikası görevindeyken 9 Kasım 1571de Bosna sancakbeyi olmuştur. 22 Şubat 1572de Halep, 31 Ocak 1573de Diyarbekir beylerbeyi olmuştur. Özdemiroğlu Osman Paşanın 2 Haziran 1576da göreve atanmasına kadar Diyarbekir beylerbeyi görevinde bulunmuştur. 1577 yılında Şam beylerbeyi olarak görülmektedir.
Osmanlı-Safevi Savaşı Dönemi
Hasan Paşa, Şam beylerbeyliği esnasında 1579 yılında Osmanlı-Safevi Savaşına katılarak Kars ve Tiflis savunmalarına destek sağlamış ve kışın başlamasıyla Şama dönmüştür. Bu sırada sadrazam olan babası Sokollu Mehmed Paşa 11 Ekim 1579da uğradığı suikast sonucu öldürülmüştür. İran cephesi serdarı Koca Sinan Paşanın yanında yeniden sefere katılmış, sefer sırasında 18 Ekim 1580de Diyarbekir beylerbeyi görevine getirilse de kısa süre sonra saraydan gelen yazıyla Şam beylerbeyi görevinde kalmıştır. Sefer dönüşü 14 Kasım 1580de Bağdat beylerbeyi görevine getirilse de kısa süre sonra yeniden Şam beylerbeyi olmuştur. 1583te İran cephesine gitmiş ve Revanın fethinde görev almış, Gürcistan üzerine akınlarda bulunmuştur. 6 Ocak 1584te ikinci defa Halep beylerbeyi olmuştur. İran cephesinde görev almaya devam eden Hasan Paşa, Gürcistandaki Tomanis Boğazı olarak adlandırılan yerde inşa edilmiş kalenin muhafazasıyla görevlendirilmiştir. 1585 yılında seferdeyken Erzurum beylerbeyi görevine getirilmiştir. Bu görevi sırasında Osmanlı hakimiyetindeki Gürcistan topraklarında yağma faaliyetlerinde bulunan isyancılarla mücadele etmiştir. Sadrazam Özdemiroğlu Osman Paşanın yanında İran Seferine katılmış ve Tebrizin fethinde görev almıştır. Tebriz'in bir banliyösü olan Şenb-i Gazan'da bulunan ordugaha saldıran Safevi veliahdı Hamza Mirza ile yapılan ve Osmanlı galibiyetiyle sonuçlanan Şenbigazan Muharebesinde görev almıştır. Gürcü beylerinden Simonun, Tomanis Kalesini kuşatması üzerine 1585 yılı sonu-1586 yılı başı gibi düzenlenen harekata katılmış ve kalenin kuşatmadan kurtulmasında görev almıştır. 1587 yılında da asi Gürcü beyleri Simon ve Menuçihri cezalandırmak üzere harekatta bulunmuştur.
1588-1593 yılları arasındaki görevleri
İran seferi serdarı Ferhad Paşa'nın Revan ve Nahçıvan dolaylarına sefer düzenlemesi emrine karşı gelince görevinden alınmıştır. İstanbul'a gelip padişahtan af dileyip görevine dönme talebi önce reddedilmiş ancak kısa süre sonra yeniden Şam beylerbeyi olmuştur. 1588 yılı Ağustos ayından önce Şam beylerbeyi olan Hasan Paşa, bir süre sonrada Anadolu beylerbeyi olmuştur. 19 Ocak 1590da Anadolu beylerbeyi olarak görülen Hasan Paşa, Karadeniz ile İzmit körfezinin bir kanalla birleştirilmesi projesinde mübaşir olarak görevlendirilmiştir. 1591 yılı Mayıs ayında Rumeli beylerbeyi olduktan sonra 15-24 Ocak 1593 tarihinde vezirlikle Budin beylerbeyi olmuştur.
1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşı ve Eflak Voyvodasıyla mücadelesi
1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşının başlaması üzerine Sadrazam Koca Sinan Paşanın yanında sefere katılarak Vesprim ve Várpalotanın ele geçirilmende yer almıştır. Kasım ayında İstolni Belgradın Avusturyalılarca kuşatılması üzerine buraya yardıma gitmiş ancak yaralanarak geri çekilmiştir. Yaşanan mağlubiyetten sorumlu tutularak başarısız bulunmuştur. Hatvanın kuşatılması üzerine yardıma gitse de 2 Mayıs 1594de yaşanan ve başarısızlıkla sonuçlanan muharebede yaralanarak Budine dönmüştür. Temmuz-Eylül aylarında Yanıkkale Kuşatmasında görev almış ve kuşatma esnasında 27 Ağustos 1594de Rumeli beylerbeyi olmuştur. Yanıkkalenin ele geçirilmesinden sonra Komarom kuşatmasına katılmıştır. İsyan eden Eflak Voyvodası Mihai Viteazula karşı 28 Şubat 1595de Eflak serdarı olarak Vidinin korunmasıyla görevlendirilmiştir. 11 Martta vezirlikle birlikte bir kez daha Rumeli beylerbeyi olmuştur. 8-17 Temmuz 1595de Vidini kuşatmaya çalışan Eflak ve Macar kuvvetlerini yenilgiye uğratarak Rusçukta bulunan Sadrazam Serdar Ferhat Paşanın yanına gitmiştir. Perhad Paşanın görevden alınıp yerine Koca Sinan Paşanın gelmesiyle onun maiyetinde sefere devam etmiş ve Bükreşin fethinde görev almıştır. Sefer dönüşünde 23 Ağustosta Mihai Viteazulun saldırısıyla yaşanan Călugăreni Muharebesinde Osmanlı ordusu taktiksel olarak yenilgiye uğramışsa da Hasan Paşa ağır kayıpların verilmesini önlemiştir. Padişah III. Mehmedin başında bulunduğu Eğri Seferine katılarak Eğri Kalesinin 12 Ekim 1596da ele geçirilmesinde yararlılık göstermiştir. Ancak yerine yeniçeri ağası Veli Paşa getirilmiştir. Bu durum fazla uzun sürmemiş, 22 Ekimde Veli Paşanın verilen görevi yerine getirmeyip Osmanlı güçlerinin yenilgiye uğramasına sebep olmasından dolayı görevden alınmasıyla yeniden Rumeli beylerbeyi olmuş ve Haçova Muharebeside önemli rol üstlenmiştir. 1596 yılı Aralık ayı başında Sadrazam Yusuf Sinan Paşanın desteğiyle dördüncü vezir yapılarak Belgrad serdarı olmuştur. Ancak Yusuf Sinan Paşanın görevden alınıp Damat İbrahim Paşanın sadrazamlığa getirilmesiyle 1597de görevden alınarak yerine Satırcı Mehmed Paşa getirilmiş, Mehmed Paşanın hakkındaki şikayeti üzerine de Ağustos ayında İstanbula çağrılmıştır. Önce Malkaraya sürgün edilmesine karar verilse de sonrasında bu karardan vazgeçilerek İstanbulda kalmasına izin verilmiştir. Bir süre sonra affedilerek 22-31 Ekim 1597de kendisine vezirlik verilmiştir. 29 Ocak - 6 Şubat 1598 tarihleri arasında serdar olması istenmiş ancak bu görev için istediği talepler Sadrazam Hadım Hasan Paşa ile arasını bozmuştur.
Bağdat beylerbeyliği, Celali İsyanlarıyla mücadele ve ölümü
Bağdat beylerbeyi Elvendzade Ali Paşanın ölümü üzerine onun yerine bu göreve getirilmiştir. Kendisi bu görevi istemese de hapse atılacağı tehdidiyle görevi kabul etmiş ve 8 Mart 1598de padişahın huzuruna çıktıktan sonra Bağdata yola çıkmıştır. Buradaki görevinde eyaletteki düzeni sağlamaya çalışırken Celali isyanları elebaşlarından Karayazıcı üzerine harekete geçerek 12 Ağustos 1601de Elbistan dolaylarında onu yenmiştir. Karayazıcının yaralı olarak Canik Dağlarına çekilmesiyle isyancıları takip ederek Tokata gelmiştir. Karayazıcının ölmesi üzerine kardeşi Deli Hasan etrafında Celalileri toplayarak önce Hasan Paşanın mallarını taşıyan kervanı yağmalamış sonrasında da Hasan Paşanın bulunduğu Tokat üzerine harekete geçmiştir. Şehir Celaliler tarafından yağmalanırken, Hasan Paşada kaleye çekilmiştir. Kuşatma sürerken kaleden kaçan birisi Celalilere katılmış ve Hasan Paşanın sabah rutini hakkında isyancılara bilgi vermiştir. 20 Nisan 1602de pusu kuran Celaliler tarafından tüfek atışıyla öldürülmüştür.
İstanbul Eyüpte babası tarafından yaptırılan Sokullu Mehmed Paşa Türbesinde gömülmüştür.
Hasan Paşa'nın, 1575 yılında Diyarbakırda inşa ettirdiği Hasan Paşa Hanı bulunmaktadır.