Sinan Ateş cinayeti

30 Aralık 2022 tarihinde eski Ülkü Ocakları Başkanı ve akademisyen Sinan Ateş, akrabası Selman Bozkurt ile Çankaya'nın Kızılırmak Mahallesi'ndeki 1456. Sokak'ta, bir aracın arkasına saklanmış Eray Özyağcı'nın silahlı saldırısına uğradı. Özyağcı tarafından sıkılan bir mermi Bozkurt'a, beş mermi ise Ateş'e isabet etti. Bozkurt omzundan yaralandı, Ateş ise ağır yaralandı ve kaldırıldığı hastanede öldü.
Yapılan otopsi raporuna göre, Ateş'e isabet eden beş kurşunun; biri çenesinden girip başının üstünden, biri karnının solundan girip belinden, sol bacağının kasık bölgesinden giren bir kurşunun vücudundan çıkış noktası bulunurken; aynı yerden giren bir diğer kurşunun ve sağ kasığından giren bir kurşunun vücudundan çıkış noktası bulunamadı.
Saldırı, basında; "Sinan Ateş cinayeti", "Sinan Ateş suikastı" veya "Çukurambar cinayeti" olarak anıldı ve Ateş; bazı kişiler tarafından şehit ilan edildi. Ateş; vurulan ikinci, vurulma sonucu ölen ilk Ülkü Ocakları başkanıdır.
Arka plan
15 Mart 2022'de; Eski Mersin Ülkü Ocakları İl Başkanı Çağrı Ünel'e saldırı düzenlendi. Ünel, kendisine saldıran ülkücü Emrullah Kaplan'ı silahla vurarak öldürdü. Ünel'in saldırıdan önce Mersin'deki ülkücülerden, kendisine saldırmalarını istendiği fakat kabul etmediklerini söyledikleri bir telefon aldığı iddia edildi. Olayla ilgilenen savcılık; saldırının, sosyal medyada yaşanan bir tartışma yüzünden gerçekleştiğini ifade etti. Kimi kişiler, Ateş'in görevden alınmasına karşı çıktığı için Ünel'e saldırı düzenlendiğini ve Emrullah Kaplan'ın ölümü üzerine Ateş'e saldırılmış olabileceğini öne sürdü. Milli İstihbarat Teşkilatı; Recep Tayyip Erdoğan'a konuyla ilgili sunduğu özel raporda, bu olaya değindi. İsmail Saymaz; Ünel'e düzenlenen saldırının ardından kaleme aldığı 19 Mart 2022 tarihli yazısında, "Kaplan'ın ölümünün, silahların konuştuğu şiddet dalgasının önünü açabileceğini" ve "Kaplanın intikamı adına başka hayatların heba olabileceğini" yazmıştı.
Bazıları, Ateş'in FETÖ'cü olduğunu iddia etti. Emrullah Kaplan'ın; "FETÖ'cü bir hainin tetikçisi" tarafından öldürüldüğünü ifade eden bazı ülkücülerin, Ateş'i kastettiğini öne sürenler oldu. Milliyetçi Hareket Partili Kürşat Yılmaz, Ateş'in ve katilinin FETÖ ile ilişkisinin olabileceğini söyledi. Kemal Kılıçdaroğlu, Ateş'e FETÖ'cü demenin "adilik" olduğunu belirtti. Ümit Özdağ, Ateş'in ve saldırının FETÖ ile alakasının olmadığı yönünde açıklamada bulundu.
İYİ Parti'ye yakınlaşması yüzünden saldırıya uğradığını söyleyenler oldu. Bazıları, Ateş'in, FETÖ ve İYİ Parti ile olan ilişkileri nedeniyle, Ülkü Ocakları'na girişinin yasaklandığını iddia etti. Kuruluş yıllarında İYİ Parti'ye ilişkin eleştirel bir tavır alan Ateş; 29 Aralık 2022 tarihinde sosyal medya hesabından, İYİ Parti üyesi siyasetçilerle beraber olduğu bir fotoğraf paylaştı. Ateş; ardından, Ülkü Ocakları ve Milliyetçi Hareket Partisi'ne bağlılığını ifade eden bir açıklamada bulundu.
Ateş; saldırıdan iki hafta önce Iğdır'da bulundu ve sosyal medya hesabından; Türkiye'nin en doğusunda bulunduğu dile getirdi. Bu zaman dilimi içinde Iğdır merkezli bir ülkücü kuruluş; mevcut Ülkü Ocakları Genel Başkanı Ahmet Yiğit Yıldırım'ı etiketleyerek, "Sen emret genel başkanım; vatanın en doğusundan binlerce YİĞİTin, bir YILDIRIM gibi tepelerine insin bütün hainlerin" şeklinde bir Instagram hikayesi paylaştı. Iğdır'da bulunduğu zaman dilimi içerisinde Ateş'e eşlik eden Eski Iğdır Ülkü Ocakları İl Başkanı Mutluhan Kaşkar'a; 16 Aralık tarihinde ülkücüler tarafından sopalı saldırı, 21 Aralık tarihinde ise sopalı ve kılıçlı saldırı girişiminde bulunuldu.
Bir yakını; Ateş'in saldırıya uğrayacağını bildiğini, "benim ölüm fermanımı çıkardılar" dediğini aktardı. Fatih Altaylı, Ateş'in yakınları ile görüştü ve Ateş'in; "benim kalemimi kırmışlar" dediğini, "Haberi geldi. Her an bir şey yapabilirler" söyleminde bulunduğunu yazdı. Başka bir yakını, devletten koruma istemeyi "zül" gördüğünü ve saldırı esnasında yanında bulunan Selman Bozkurt ile dolaşmasının nedeninin bu olduğunu söyledi. Ümit Özdağ; Ateş'in, "Devlet Bey benim öldürülmeme izin vermez" dediğini öne sürdü.
Soruşturma
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, saldırıya ilişkin soruşturma başlattı. Soruşturma kapsamında toplam 13 kişi tutuklandı.
Uyuşturucuya karşı yürüyüş yapan Hasan Ferit Gedik isimli öğrenciyi öldürmekten 35 yıl 4 ay hapis cezası alan, 2015'te tahliye olan ve 2018'de hakkında yakalama kararı çıkartılan "Dodo" takma adlı Doğukan Çep, azmettirci olduğu gerekçesiyle tutuklandı. Verdiği ifadede; genel başkanlık döneminde temyiz dosyası için Ateş'ten yardım istediğini, fakat yardımcı olmaması üzerine saldırıyı planladıklarını; amaçlarının öldürmek değil, gözdağı vermek olduğunu söyledi. Saldırının azmettircisini, saldırıyı gerçekleştiren Eray Özyağcı'nın bildiğini iddia etti. Çep ile Özyağcı'nın; saldırıdan iki ay önce, Darıca'daki bir restoranı basıp dört kişiyi yaraladıkları ortaya çıktı.
Saldırı sonrasında Vedat Balkaya tarafından motorsiklet ile Gölbaşı'na ulaştırılan "Papi" takma adlı saldırgan Eray Özyağcı'nın, daha öncesinde Doğukan Çep ile Türkmen Dağı'nda gönüllü olarak YPG ve Suriye Ordusu'na karşı savaştığını ve Ateş'in ölümünden sonra Suriye'ye veya Gürcistan'a kaçtığını iddia edenler oldu. Özyağcı, Yunanistan'a geçiş yapmaya çalıştığı sırada Edirne'de yakalandı.
Özyağcı saldırıyı gerçekleştirirken motorsikleti süren Vedat Balkaya tutuklandı. Özyağcı'nın; kendisine, "husumetlim var, Ankara'ya gidelim" dediğini; saldırı zamanında ise, "küçük bir hesabım var, sen beni ileride bekle" sözlerini sarf ettiğini, ateş seslerini duyunca Özyağcı ile birlikte olay yerinden uzaklaştığını ifade etti.
Suat Kurt, saldırıdan iki gün önce Ankara'ya gelip Ateş'in bulunduğu yerler üzerine keşif yaptığı ve bunları saldırgan Eray Özyağcı'ya bildirdiği gerekçesiyle tutuklandı.
Özyağcı'yı, İstanbul'dan saldırının gerçekleştiği yer olan Ankara'ya, transporter model bir araç eşliğinde Aşkın Mert Gelenbey ve Murat Can Çolak isimli iki özel harekat polisinin getirdiği belirlendi. Polislerden birinin uyuşturucudan suç kaydı bulunduğu ve yolculuk sırasında, polis kimliği kullanılarak bir polis çevirmesinin atlatıldığı tespit edildi. Polisler; eğlence için Ankara'ya gittiklerini ve Özyağcı'nın, ziyarete gideceği bir hastasının bulunduğunu ve "masrafa ortak olacağını" söylemesi üzerine birlikte yola çıktıklarını ifade ettiler. Kendisini farklı bir isimle tanıtan Özyağcı ile saldırıdan on gün önce, yola çıktıkları aracı kiraladıkları otoparkta tanıştıklarını ve Özyağcı'nın gerçek kimliğini, İstanbul'a geri döndükten sonra gözaltına alınmaları sonucu öğrendiklerini öne sürdüler. Doğukan Çep, polislerden biri ile tanışıklığının bulunduğunu ifade etti.
Özyağcı'nın Ankara'ya gittiği transporter model aracın sahibi Mustafa Uzunlar tutuklandı. Çep'in; polis arkadaşlarıyla birlikte Ankara'ya bir düğüne gitmek için aracı istediğini dile getirdi. Özyağcı ve polislerin araca binerken, Çep'in; kendisinin kalacağını, arkadaşlarının gideceğini söylediğini öne sürdü. Aracı 27 Aralık'ta teslim ettiğini ve 28 Aralık'ta otoparka geri bırakıldığını belirtti. Şüphelilerden; Çep, Özyağcı, Saraç ve Köktürk'ü daha önceden tanıdığını ifade etti.
Saldırıdan önce; saldırganları evinde konuk eden Hakan Saraç, olay ile bir alakasının olmadığını ifade etti. İstanbul'daki bir arkadaşından, Ankara'ya gelecek ve kalacak yerleri bulunmayan iki kişinin olduğunu söylediği ve ilgilenip ilgilenemeyeceğini sorduğu bir telefon aldığı için saldırganları evinde ağırladığını öne sürdü.
Çep'e 97 bin lira gönderdiği iddia edilen Milliyetçi Hareket Partisi İstanbul İl Yöneticisi Ufuk Köktürk tutuklandı. Köktürk, 28 Aralık gecesi saat on birde; Çep'in iki günlüğüne acil paraya ihtiyacı olduğunu söylediği bir FaceTime araması yaptığı ve 4 bin lira gönderip gönderemeyeceğini sorduğunu söyledi. Kendisinde ve işlemlerini gerçekleştirdiği eşinin kartında da para bulunmadığını söyleyen Köktürk; Çep'in ısrarı üzerine, yanında bulunan tanıdığından para alarak, eşinin banka kartı üzerinden Çep'e 4 bin lira gönderdiğini dile getirdi. Çep ile daha öncesinde aralarında para transferleri yaşandığı için kendisine gönderilen IBAN'i sorgulamadığını söyledi ve saldırı ile bir bağının olduğuna yönelik suçlamalara itiraz etti. Köktürk'ün; 2013 yılında bir lise öğrencisini öldürmekten yirmi yıl hüküm giyip, yalnızca bir yıl cezaevinde yattığı ortaya çıktı. 2013 yılında Maltepe Cezaevi'nde yattığı sırada, Çep ile aynı koğuşta bulunması yüzünden tanışıklığının var olduğunu öne sürdü. Çep ile Köktürk'ün davasını; aynı Milliyetçi Hareket Parti'li avukatın savunduğu ortaya çıktı.
Balkaya tarafından Gölbaşı'na ulaştırılan Özyağcı'yı, Gölbaşı'dan çıkardığı iddia edilen Ülkü Ocakları'nda yöneticilik görevinde bulunmuş Tolgahan Demirbaş; Eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı ve Milliyetçi Hareket Partisi Mersin Milletvekili Olcay Kılavuz'un evinden gözaltına alındı. Kılavuz'un; Demirbaş'ın gözaltına alınma sürecini engellemeye çalıştığı ve polislere, "siz gidin, sahibiniz gelsin" dediği iddia edildi. Soruşturma savcısı Ayhan Ay'ın yürüttüğü soruşturma dosyasına, daha sonradan atanan yeni savcı Durmuş Ali Kaya tarafından Demirbaş'ın ifadesi alındıktan sonra adli kontrol talebi ile hakimliğe sevk edildi. Adli kontrol şartıyla serbest bırakılan Demirbaş'ın, Gölbaşı'nda bulunduğu polisler tarafından tespit edildi. Demirbaş, Gölbaşı'na gezmeye gittiğini söyledi. Daha sonraki süreçte Tolga Demirbaşın, Olcay Kılavuzun da bulunduğu evden gözaltına alınması sırasında polislerin tuttuğu tutanak kaybolduğu için savcılar tarafından soruşturma dosyasına Kılavuz dahil edilemedi.
Tepkiler
Pek çok kişi ve kuruluş, Ateş'in ölümü üzerine başsağlığı mesajı yayımladı, mezarı ile ailesini ziyaret etti ve olayı yakından takip edeceğini belirtti.
Ahmet Şık, Milliyetçi Hareket Partisi üyelerinin olaydaki rolünün araştırılması için meclise soru önergesi verdi. Ali Babacan; saldırının sorumlusunun, Recep Tayyip Erdoğan olduğunu söyledi. Ahmet Davutoğlu; saldırının, seçim yaklaşırken yapılan kasıtlı bir eylem olup olmadığını sorguladı. Doğu Perinçek; Ateş'i, "MHP'ye zarar vermek isteyenlerin öldürdüğünü" söyledi. İsmail Saymaz; olayın, "Susurluk ile kıyaslanabilecek bir cinayet şebekesini gün yüzüne çıkardığını" dile getirdi. Kemal Kılıçdaroğlu; Bahçeli'nin, "3-5 torbacı ile geçiştiremeyeceğini" ifade etti ve "teslim edeceksin yanındaki çocukları" dedi. Bahçeli'nin, "kanın yerde kalmayacağını bilmesini" söyledi ve "CHP ülkücülerine", adaleti getireceğinin teminatını verdi. Meral Akşener; saldırıyı, "emniyet ve istihbaratı ayağa kaldırması gereken bir olay" şeklinde niteledi. Mustafa Destici, olay yargı aşamasındayken farklı yönlerde açıklama yapanları eleştirdi. Ümit Özdağ, katilin kim olduğunu bildiğini söyledi ve Zafer Partisi il başkanlık binalarına, "BİR TÜRK MİLLİYETÇİSİNİ torbacılara vurdurtan 'yerli ve milli' katil kim?" yazılı bir pankart asılması talimatını verdi. Temel Karamollaoğlu, "işaretlerin belli" olduğunu söyledi.
Milliyetçi Hareket Partisi ve Ülkü Ocakları'nın; başlangıçta olaya ilişkin herhangi bir açıklama yapmaması, tepkilere neden oldu. Bunun üzerine birçok üye, partiden istifa etti. Ateş'in cenaze törenine katılan ülkücüler, "bozkurtlar burada, çakallar nerede?" şeklinde bir slogan ortaya attı. Bazı ülkücüler, Bahçeli'nin açıklama yapmama sebebinin; İslam'daki, fitne zamanı sabredilmesi ve sessiz olunması yönündeki anlayış yüzünden olduğunu; Bahçeli'nin, bir bildiği olduğu için konuşmadığını öne sürdü. Başkaları; diğer Milliyetçi Hareket Parti'lilerin, liderinin emrinde olduğu için açıklama yapmadığını söyledi. Bahçeli; 3 Ocak 2023 tarihli grup toplantısında, saldırıyı Milliyetçi Hareket Partisi ile ilişkilendirenlere tepki gösterdi ve "üç hilali yargılatmayacağız" söyleminde bulundu. 10 Ocak 2023 tarihli grup toplantısında, Milliyetçi Hareket Partisi'ne yönelik bir "siyasi kurgu" yapıldığını dile getirdi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ateş'in eşini arayıp taziyesini iletti ve olayın aydınlatılacağını söyledi. Milli İstihbarat Teşkilatı, Erdoğan'a konuyla ilgili özel bir rapor sundu. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, saldırının özel bir ekip tarafından titizce araştırıldığını ve saldırıyı işleyenler hakkında bir bilinmezliğin bulunmadığını dile getirdi. Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, saldırının aydınlatılacağını ve "karanlıkta kalan bir hiçbir yönünün olmayacağını" ifade etti.
Ölümünün ardından; İYİ Parti yönetimindeki Gökçeada Belediyesi ve CHP yönetimindeki Kırşehir Belediyesi bir sokağa, CHP yönetimindeki Saruhanlı Belediyesi ve Bilecik Belediyesi bir caddeye, CHP yönetimindeki Efeler Belediyesi ise "park, cadde veya sokaklardan birisine" Sinan Ateş'in adını vereceğini açıkladı.
AK Parti yönetimindeki Yalova Belediyesi'ndeki bir sokağa Sinan Ateş'in adının verilmesi için CHP'li üyelerce sunulan teklif, AK Parti ve MHP'li üyelerce reddedildi. MHP yönetimindeki Alanya Belediyesi'ndeki "bir park, cadde veya sokağa" Sinan Ateş'in adının verilmesi için İYİ Parti ve CHP'li üyelerce sunulan teklif, AK Parti ve MHP'li üyelerce reddedildi. AK Parti yönetimindeki Demirci Belediyesi'ndeki bir cadde ya da sokağa Sinan Ateş'in isminin verilmesi için İYİ Parti'li üyelerce sunulan teklifin, Sinan Ateş soruşturması tamamlanana kadar bekletilmesine karar verildi.