Kartal İstimbotu

Kartal İstimbotu, 13 Kasım 1918'de Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul Boğazı'ndaki işgal kuvvetlerine ait savaş gemileri için Geldikleri gibi giderler sözünü güvertesinde söylemesi ve böylece Kurtuluş Savaşı'nın ilk işaretinin vermesi sebebiyle tarihsel önem taşıyan gemi.
Türkiye'de I. Dünya Savaşı'ndan sonra başlayan Milli Mücadele'nin sembollerinden birisi kabul edilir. İstanbul Tersanesinde korunmaktadır. Anıt Gemi statüsündedir.
Geçmişi
İnşa edilmesi ve I. Dünya Savaşı yılları
1911 yılında Hollanda'da Rotterdam yakınlarındaki Slikkerveerdeki Wed. C. Boyle & Zonen Tersanesinde Fransız bir firma için Enterprise ismi ile inşa edildi. 24 metre boyundaki 84 tonluk tekneye, I. Dünya Savaşının sonuna doğru 1917 yılının Nisan ayında Fransız Deniz Kuvvetleri tarafından el koyuldu. Tekne, Ege ve Doğu Akdeniz bölgesinde kullanıldı. Tarihi kimliğini, ileride Kurtuluş Savaşı'nın önderi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu olacak Mustafa Kemal'i 13 Kasım 1918'de Haydarpaşadan Galataya taşıması ile kazandı.
Tarihi kimliğini kazanması
Birinci Dünya Savaşını kaybeden Osmanlı İmparatorluğunun emri ile Yıldırım ordularının dağıtılmasından sonra Adana'dan trenle İstanbul'a gelen Mirliva Mustafa Kemal, 13 Kasım 1918de Haydarpaşa Garına vardığında, iskelede bekleyen Enterprise istimbotuna binmişti. O sırada Haydarpaşa önünden geçerek demir yerlerine intikal etmekte olan işgal donanması gemileri nedeniyle Boğaziçi'nde deniz trafiği durduğundan yaveri Cevat Abbas ile birlikte birkaç saat beklemişlerdi. Bu bekleyişin ardından istimbota bindiklerinde Cevat Abbas, işgal donanmasının geçişini görmenin üzüntüsü içinde ağlayınca Mustafa Kemal onu "Ağlama çocuk, geldikleri gibi giderler." sözü ile teselli etti. Bu söz, Kurtuluş Savaşı'nın ilk işareti kabul edilir. İstimbot, bu tarihi anın yaşandığı yer olması sebebiyle Türk Kurtuluş Savaşı tarihinde önem kazanmıştır.
I. Dünya Savaşı'ndan sonra
Enterprise, 1920'de Française de Remorquage, de Pilotage & de Sauvetage S. A, isimli firmaya iade edildi. Milli Mücadele'nin Türk kuvvetleri tarafından kazanılmasından sonra gemi 1923te Seyr-i Sefain idaresince satın alındı ve Kartal adıyla hizmet verdi. 1933'te İstanbul Liman İşletmesi'ne, 1939'da Devlet Demiryollarına, 1952'de Denizcilik Bankası İstanbul Liman İşletmesi'ne devredildi. 14 Temmuz 1942'de Çanakkale'de batan Atılay denizaltısının aranmasında kullanıldı. Haliç Tersanesinde birkaç kez büyük onarıma girdi ve tadilat geçirdi; o esnada şekli değişti.
1974 yılında özel sektöre geçti; Kartal II adını aldı. 2015e kadar gemi kurtarma ve yedekleme işlerinde kulanıldıktan sonra metalurjik ömrünü tamamladığı için Tuzlada çürümeye terk edildi. 5 Kasım 2016da gazeteci Gökhan Karakaş ve denizci Arif Ertik tarafından Tuzlada Güzelyalı Koyu'nda yarı batık halde bulundu.
Restorasyonu
Geminin geçmişi, arşiv çalışmaları sonucunda 2016'da ortaya çıkarıldı. 3 Haziran 2017 tarihinde bilgier kamuoyu ile paylaşıldı ve emekli amiral Cem Gürdeniz başkanlığında Kasım 2017de kurulan Kartal İstimbotunu Kurtarma ve Yaşatma Platformu adlı sivil oluşum, Kartal İstimbotu'nun statik bir gemiye dönüştürülüp sergilenmesi için harekete geçti.
Mustafa Kemalin Samsuna çıkışının 100. yıldönümünde izleyiciler ile buluşması planlanan 1919 adllı belgesel filmin yapımcı 49/51 Film tarafından hurda fiyatına mal sahibinden alınan gemi, Çiçek Tersanesi'nde restore edildi. Bir yıllık restorasyon sürecinin ardından, Atatürk'ün "Geldikleri gibi giderler" sözünü söylemesinin 100. yılında İstanbul Deniz Müzesi'nde sergilenmek üzere Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na teslim edildi.
Geminin bulunması ve restorasyon faaliyetleri de belgesel olarak çekilmiştir.
Teknik özelikler
İmalat yılı-1911
Restorasyon yılı- 2018
Tam Boy- 24 metre
Su Hattı Boyu- 23,30 metre
Küpeşte genişliği- 5,80 metre
Ağırlık- 84 ton