Paris Anlaşması tarafları listesi

Paris Anlaşması, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC-BMİDÇS) kapsamında sera gazı emisyonlarının azaltılması, düzenlenmesi ve finansmanı ile ilgili 2020 yılından itibaren başlayan bir anlaşmadır. Anlaşma, küresel iklim değişikliği tehdidine yanıt vermek üzere bu yüzyılın küresel sıcaklık artışını sanayileşme öncesi seviyelerin 2 santigrat derecenin altında tutup bu artışı 1,5 santigrat derece ile sınırlamaya yönelik çabaları sürdürmeyi amaçlar.
Tarihçe
Anlaşmanın dili, Paris'teki 2015 Birleşmiş Milletler iklim değişikliği konferansının (21. Taraflar konferansıdır,) 197 taraf temsilcisi müzakeresi sonucu, 12 Aralık 2015 tarihinde oy birliği ile kabul edilmiştir. Anlaşma, 22 Nisan 2016 - 21 Nisan 2017 tarihleri arasında New York'taki BM Genel Merkezi'nde BMİDÇS'ye (Sözleşmeye) Taraf Devletlerin ve bölgesel ekonomik entegrasyon örgütlerinin imzasına açıldı. Anlaşmayla, ancak dünya sera gazı emisyonlarının (2015'te üretilen bir listeye göre) en az %55'ini üreten 55 ülkenin resmi onaması, kabul etmesi, onaylaması veya katılması halinde yürürlüğe gireceğini (ve böylece tamamen geçerli olacağı) kabul edildi. 1 Nisan 2016'da, ikisi birlikte küresel emisyonların neredeyse %40'ını temsil eden ABD ve Çin, her iki ülkenin de Paris İklim Anlaşması'nı imzalayacağını doğrulayan ortak bir bildiri yayınladı. 175 Taraf (174 ülke ve Avrupa Birliği) anlaşmayı imzaya açıldığı ilk gün, Yüksek Düzeyli İmza Töreninde imzaladı. Aynı gün, 20'den fazla ülke, mümkün olan en kısa sürede katılma niyetlerini, 2016'da katılmak amacıyla açıkladı. Avrupa Birliği tarafından da remi olarak onaylanan Anlaşma, 4 Kasım 2016 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek yeterli sayıda taraf elde etti.
Taraflar
Şubat 2021 itibarıyla 194 ülke ve Avrupa Birliği Anlaşmayı imzaladı. 191 devlet ve AB, küresel sera gazı emisyonlarının % 97'sine yaklaşan temsiliyetle onayladı ve böylece BMİDÇS üyeleri arasında ilk iki büyük CO2 emisyonları olan ülkeler olan Çin ve ABD de anlaşmaya katılmış oldular. 197 BMİDÇS üyesinin tamamı Paris Anlaşmasını ya imzalamış ya da kabul etmiştir.
Avrupa Birliği ve üye ülkeleri
Hem Avrupa Birliği (AB) hem de üye devletler Paris Anlaşması'nın onaylanmasından ayrı ayrı sorumludur. AB ve 28 üye devletleri, ne AB'nin ne de üye devletlerinin, kesinlikle diğerine ait olan yükümlülükleri yerine getirmekle uğraşmamalarını sağlamak için onay belgelerini aynı anda tevdi etmeleri yönünde karar aldı. AB ayrıca her bir üye devletin AB çapındaki azaltma hedefindeki payı üzerindeki anlaşmazlığın yanı sıra İngiltere'nin AB'den ayrılma oylamasının Paris paktını geciktirebileceğinden korkuyor. Bununla birlikte, Avrupa Parlamentosu 4 Ekim 2016'da Paris Anlaşması'nın resmen onayladı, ve AB, birkaç AB üye ülkesiyle birlikte onay belgelerini 5 Ekim 2016'da tevdi etti.
Anlaşmadan Çekilme
Anlaşmanın 28. Maddesi, tarafların Birleşmiş Milletlere anlaşmadan çekilme bildirimi gönderdikten sonra çekilmelerine izin verir, ancak anlaşmanın ülke içinde yürürlüğe girmesinden sonra ise üç yıl içinde bildirimde bulunulamaz. Çekilme, bildirildikten bir yıl sonra yürürlüğe girer. Alternatif olarak Anlaşma, Paris Anlaşması'nın kabul edildiği BMİDÇS'den çekilmenin, devleti Paris Anlaşması'ndan da geri çekeceğini öngörmektedir. BMİDÇS'den çekilme koşulları, Paris Anlaşması ile aynıdır. Anlaşmada uyumsuzluk için herhangi bir hüküm belirtilmemiştir.
1 Haziran 2017'de dönemin ABD Başkanı Donald Trump, ABD'nin anlaşmadan çekileceğini duyurdu. 28. Madde uyarınca, anlaşma Amerika Birleşik Devletleri'nde 4 Kasım 2016'da yürürlüğe girdiğinden, Amerika Birleşik Devletleri için mümkün olan en erken geçerli geri çekilme tarihi 4 Kasım 2020 idi. 4 Ağustos 2017'de Trump yönetimi, Birleşmiş Milletler'e ABD'nin yasal olarak uygun olduğu anda Paris Anlaşması'ndan çekilmeyi planladığına dair resmi bir bildirimde bulundu. Anlaşma, 2019'da ABD için 3 yıl süreyle yürürlükte kalana dek resmi geri çekilme bildirimi, başvurusu sunulamazdı.
HuffPost'un ulaştığı ve ABD Dışişleri Bakanlığı hukuk bürosu tarafından yazıldığına inanılan bir nota göre, "yukarıda açıklanan geri çekilme hükümlerinin dışında Paris Anlaşması'ndan çekilme girişimleri uluslararası hukuka aykırı olacak ve uluslararası düzeyde kabul edilmeyecekti."
4 Kasım 2019'da Amerika Birleşik Devletleri, bu tarihten tam bir yıl sonra geçerli olmak üzere anlaşmadan çekildiğini bildirdi. İlk icra eylemlerinden birinde, Başkan Joe Biden, Amerika Birleşik Devletleri'nin anlaşmaya yeniden katılmasını sağlayacak bir emir imzaladı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından "Paris Anlaşması'na tekrar hoş geldiniz!" denilerek karşılandı.
İmza sahipleri
Beş devlet Paris Anlaşması'nı imzalamış ancak resmen onaylamamıştır.
İmzalamayanlar
Paris Anlaşması hükümlerine göre, yalnızca BMİDÇS üye ülkeleri Paris Anlaşmasına taraf olma hakkına sahiptir. Vatikan, BMİDÇS'nin gözlemci bir devletidir ve BMİDÇS'ye ilk kez katılması halinde Paris Anlaşması'na katılabilir.