İstanbul'daki Kürtler

İstanbul'daki Kürtler, Türkiye'nin İstanbul ilinde yaşayan Kürtleri tanımlar. İstanbul'daki toplam Kürt sayısının 2 ile 4 milyon arasında olduğu tahmin edilmektedir. Kürtler, Araplar ile birlikte şehirdeki en büyük azınlık gruplarını oluşturmaktadır. İstanbul'da yaşayan Kürtlerin büyük çoğunluğu Türk vatandaşı olup, 20. yüzyılın ortasından itibaren başlamış köyden kente göç olgusunun özellikle 80'li yıllarda hızlanmasıyla İstanbul Kürt nüfusu artmıştır. Doğu illerindeki TSK-PKK çatışması da şehre göçte rol oynamıştır. 2008 yılında İstanbulda yaşayan Kürtlerin %88inin İstanbula dışarıdan gelmiş olduğu, %12sinin ise İstanbul doğumlu olduğu tespit edilmiştir. Tüm Kürt göçleri içerisinde tüm göçlerin üçte birinin İstanbul'a yapıldığı rapor edilmiştir. Ayrıca Suriye İç Savaşı sonucunda İstanbul'a gelen Suriyeliler içerisinde de önemli bir Kürt azınlık bulunmaktadır.
Tarih
İlk Kürt kültürel ve siyasi dernekleri İstanbul'da kuruldu. II. Abdülhamid döneminde (1876-1909) Kürtler, İstanbul'daki Kürtlerin durumu üzerine edebiyat üretmeye başladılar. 1918'de Kürt aydınları İstanbul'da Kürdistan Teali Cemiyetini kurdular.
Anadolu'da Alevilere karşı çeşitli şiddet olayları ve katliamlar yaşanması dolayısıyla Alevi nüfus, ve dolayısıyla Kürt asıllı Aleviler, yaşadıkları bölgelerden göç etmek zorunda kalmışlardır. Bunun sonucunda Ankara ve İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlere Alevi Kürt yerleşimi meydana gelmiştir. Türkiye'de Kürt göçü ikiye ayrılmaktadır. İlk dalga 1980'lerde gönüllü olarak adlandırılabilecek, ekonomik nedenlere dayalı bir şekilde gerçekleşmiş olup, ikinci dalga PKK ile güvenlik güçleri arasında 1980'lerden beri devam etmekte olan çatışmalar sebebiyle 1990lardan itibaren, hem politik hem de ekonomik sebeplerden kaynaklanmıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından PKK ile mücadele amacıyla Kürt köylerinin boşaltılması, Kürt köylüleri zorunlu göçe zorlanmıştır. Bu göçler İstanbul başta olmak üzere Türkiye'nin büyük şehirlerine yapılmıştır. Göç dalgası gecekondulaşmaya yol açmıştır. Mart 1995'te İstanbul'da Kürt ayaklanmaları patlak verdi.
Demografi
Toplam nüfus
1995'te Kürt İnsan Hakları İzleme Örgütü, İstanbul'daki Kürtlerin sayısının yaklaşık olarak 2 milyon olduğunu tahmin ediyordu. 1996'da Servet Mutlu, Kürtlerin genellikle belirtilen 1,5 milyon yerine, İstanbul'un %8,16'sı (594.000) olduğunu tahmin ediyordu. 1998'de Alman Dışişleri Bakanlığı İstanbul'da 3 milyon Kürt olduğunu açıkladı. 1997'de Amerikalı diplomat John Tirman, bir PKK yetkilisinin İstanbul'da 4 milyon Kürt olduğu iddiasını "abartılı" buldu. Başka bir tahmine göre, İstanbul, Ankara, İzmir ve diğer büyük şehirlerdeki ("Kürt illeri" içindekiler hariç) Kürtler, toplam Türkiye Kürt nüfusunun %35'ini oluşturmaktadır.
Topluluklar
Aşağıda Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı mahalle ve semtler listelenmiştir.
Beyoğlu
Hacıahmet
Yenişehir
Tarlabaşı
Çukur, Beyoğlu
Şehitmuhtar
Esenyurt
Gaziosmanpaşa
Karayolları, Kürt çoğunluk
Sultangazi
Gazi Mahallesi, karışık
Fatih
Siyasi tercihler
İstanbul'da Kürtler ağırlıklı olarak Adalet ve Kalkınma Partisi ile 2015 yılından beri Halkların Demokratik Partisi'ne oy vermektedirler. Genellikle dindar Kütler AKP'ye oy verirken, liberal Kürtler HDP'ye oy vermektedir. Alevilerin de CHP ve HDP'ye oy verdikleri rapor edilmiştir. Buna karşın Rawest ve Etki Araştırma İstanbul adlı araştırma şirketlerinin verilerine göre 2019 İstanbul ara yerel seçimlerinde Kürt ağırlıklı mahallelerde yaşayan Kürtlerin CHP'nin adayı Ekrem İmamoğlu'nu %66 oranında desteklediği bulunmuştur.
Kürt oylarının İstanbul siyasetinde pek çok seçimde belirleyici bir rol oynadığı belirtilmiştir. Örneğin 2019 İstanbul ara yerel seçimlerinde AKP'nin adayı Binali Yıldırım Kürt nüfusun ağırlıkta yaşadığı illerde mitingler düzenlemiş, bölgedeki dini liderleri, aşiret ağalarını ve siyasetçileri İstanbul'a getirmiştir. Yıldırım, Diyarbakır'daki bir mitingde PKK'yı en sık telaffuz edildiği biçimi olan "pekaka" yerine "pekeke" şekliyle okuması ve Kürdistan ifadelerini kullanması da Kürt seçmenin oyunu çekmek için bir hamle olarak değerlendirilmiştir.
Organizasyonlar
İstanbul Kürt Enstitüsü