turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Azerbaycan Tatarları

Azerbaycan Tatarları, Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yaşayan, bu ülkenin vatandaşı olan Tatar asıllı nüfus. 2009 nüfus sayımına göre Azerbaycan Cumhuriyeti'nde 25.882 Tatar yaşamaktadır. Bu sayı toplam nüfusun %0.29'una denk gelmektedir.
Topluluk
Tatarlar çoğunlukla Azerbaycan'ın büyük şehirlerinde yoğunlaşmıştır: Bakü, Sumgayıt, Gence, Haçmaz, Guba, Gabala ve diğerleri. Tatar topluluğunun %90'ından fazlası Bakü'de bulunmaktadır. 25.171 Tatar başkent Bakü'de yaşamakta. Bakü'nün nüfusu dikkate alındığında Tatarlar, Azerbaycan Türkleri ve Ruslar'dan sonra en büyük üçüncü etnik gruptur. Azerbaycan'da yaşayan Tatarların bölgelere göre konumu:
Din ve dil
Tatarlar çoğunlukla Müslümandır. İslam'ın Hanefi mezhebine mensuptur.
Toplum
Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Tatar toplulukları:
Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Tatarların "Tugan Tel" Derneği
Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Tatarların "Yaşlek (Gençlik)" Derneği (Bakü)
Bayramlar
Azerbaycan'da yaşayan Tatarlar, Azerbaycanlılarla birlikte Nevruz, Yeni Yıl, Kurban Bayramı ve Ramazan'ı ve milli bayramları olan Sabantoy'u kutlamaktadır.
Tanınmış Kişiler
Tacuddin Mustafin, Kafkas Müslümanlarının ve ayrıca Azerbaycan'ın (1832-1840) ilk müftüsüydü.
Süleyman bey Sulkeviç - Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Ordusu Genelkurmay Başkanı.
Eldar Gasimov - Azeri şarkıcı ve müzisyen. Büyük büyükannesi, Astrakhan Tatar Dram Tiyatrosu sahnesinde oynayan Marziya Davudova'dır.
Marziya Davudova - Tatar kökenli Azerbaycan ve Sovyet tiyatro ve sinema oyuncusu, SSCB ve Azerbaycan Halk Sanatçısı
Firangiz Sharifova - Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı
Aliya Garayeva - Tatar kökenli Azerbaycan ritmik jimnastikçi.
Zemfira Meftahatdinova - bağımsız Azerbaycan'ın ilk Olimpiyat şampiyonu (çekim).
Dinara Gimatova, Tatar kökenli Azerbaycanlı ritmik jimnastikçidir.
Ramis Alimov - 20 Ocak Şehit, onursal unvan "Özgürlük Savaşçısı" (1992) ve "20 Ocak Şehidi" (1998)
Fargat Tukhtamishev - 20 Ocak Şehidi, "Özgürlük Savaşçısı" (1992) ve "20 Ocak Şehidi" (1998) onursal unvanı.
Hatice Gayıbova - ilk kadın piyanist.
Farid Khairulin, Azerbaycanlı bir foto muhabiridir.
Hanafi Teregulov - Azerbaycan opera sanatçısı, bariton, tiyatro figürü ve halk figürü, Azerbaycan'da opera korosunun kurucularından biri.
Aziz Gubaydullin - profesör, yazar, tarihçi, baskı kurbanı
Papa Stour Uçak Pisti

Papa Stour Uçak Pisti; Papa Stour, Shetland, İskoçya'da bulunan Biggings köyündeki küçük bir uçak pistidir.
Tarihçe
Papa Stour Uçak Pisti, adalıların ana karayla bağlantı sağlayabilmesi için Aralık 1969'da açıldı.
Tesisler
Papa Stour Uçak Pisti, çakıllı bir pist ve küçük bir ahşap kulübeden oluşmaktadır. Pist, Biggings köyündeki kısa bir yolun sonunda yer almaktadır.
Havayolları ve varış noktaları
Nisan 2021 itibarıyla pist hizmet vermemektedir, daha önce Shetland Adaları Konseyi adına Directflight şirketi Tingwall'a PSO uçuşları yapılmaktaydı.
Aberporth Havalimanı

Aberporth Havalimanı ; Aberporth, Ceredigion, Galler'in güneybatısında yer almaktadır. Havaalanı iç hat uçuşları için Batı Galler Havalimanı olarak geliştirilmektedir. Aynı zamanda 'drone' olarak bilinen sivil ve askeri insansız hava araçlarının (İHA) konuşlandırılması için bir merkez olarak geliştirilmektedir. Havalimanı, 2008 yılında pist uzunluğunu 945 metreden 1.257 metreye (3.100 ila 4.124 ft) uzatan büyük iyileştirilmelerden geçti.
Tarihçe
Aşağıda listelenen askeri birlikler bir noktada buraya gönderildi:
1 Nolu Uçaksavar İşbirliği Birimi RAF'ın 'B' Uçuşu (1 AACU)
1 AACU'nun 'L' Uçuşu
1 AACU'nun 'O' Uçuşu
1 AACU'nun 'Q' Uçuşu
1 AACU'nun 'X' Uçuşu
No. 6 Uçaksavar İşbirliği Birimi RAF
No. 6 Nolu Hava Gözlemcileri Okulu RAF
No. 7 Uçaksavar İşbirliği Birimi RAF
No. 7 Bakım Ünitesi RAF
No. 595 Filo RAF
No. 636 Gönüllü Planör Filosu RAF
No. 1608 (Uçaksavar İşbirliği) Uçuş RAF
No. 1609 (Uçaksavar İşbirliği) Uçuş RAF
No. 1621 (Uçaksavar İşbirliği) Uçuş RAF
No. 2758 Filosu RAF Alayı
Birleşik Hizmetler Mermi Geliştirme Tesisi
Galler Hava Filosu Üniversitesi
Mevcut kullanım
Yakındaki menzil, Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı Aberporth, İngiliz ordusu tarafından roketleri test etmek ve ayrıca atmosferik araştırmalar için sivil roketleri fırlatmak için kullanılmaktadır. Alan şu anda QinetiQ tarafından yönetilmektedir.
Aberporth Havalimanı, lisans sahibi tarafından yetkilendirildiği şekilde yolcuların toplu taşıma veya uçuş eğitimi gibi uçuşlara izin veren bir CAA Genel Kullanım Havalimanı Lisansına (P859) sahiptir. Havaalanı gece kullanımı için lisanslı değildir.
Havalimanı, Cardigan Körfezi üzerinde Thales Watchkeeper WK450 askeri insansız hava aracı (İHA) denemeleri için bir üs olarak kullanılmaktadır. 13 Haziran 2018'de bir İHA, havaalanının yakınındaki bir çite çarptı; kazada yaralanan olmadı.
Coll Havalimanı

Coll Havalimanı ; Arinagour'un güneybatısında İç Hebridler'deki Coll adasında yer almaktadır. İlk olarak Oban rotasını işleten Highland Airways, 2010 yılında havalimanının yönetimine geçmiştir ancak yeni bir işletmeci olan Hebridean Air Services, şimdi Britten-Norman Islander uçaklarını kullanarak Oban ve Tiree'ye yaptığı uçuşlarla bir PSO (Kamu hizmeti yükümlülüğü) kapsamında işletmektedir.
Havayolları ve varış noktaları
Azerbaycan'daki etnik azınlıklar

Bu madde Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki etnik azınlıklara odaklanmaktadır. Ülkede yaklaşık 30 farklı etnik gruba sahip azınlıklar yaşamaktadır.
Demografi
2009 nüfus sayımına göre, Azerbaycan'daki etnik azınlıklar, Lezgiler (nüfusun %2,0'sini oluşturan en büyük azınlık grubu), Ruslar (%1.3) ve Talışlar, Tatlar (Müslümanlar ve Dağ Yahudileri), Avarlar, Gürcüler, Aşkenaz Yahudileri gibi etnik gruplar toplam nüfusun %8,9'unu temsil etmektedir.
Auguste George Havalimanı

Auguste George Havalimanı, Britanya Virjin Adaları'nın en kuzeydeki adası Anegada'da bulunan havalimanıdır. Havalimanının adı Kaptan Auguste George'dan gelir.
Havayolları ve varış noktaları
Britanya Virjin Adaları ve St. Thomas ABD Virjin Adaları'nı Anegada'ya tarifeli olarak bağlayan sadece bir şirket vardır. Ayrıca adaya hizmet veren bir avuç uçak kiralama şirketi vardır. Island Birds Air Charter ve Fly BVI Ltd, Beef Adası (Tortola), Virgin Gorda, St. Thomas, San Juan, Antigua ve St. Maarten'den Anegada'daki havalimanına doğrudan talep üzerine uçak kiralama hizmeti sunmaktadır.
Colonsay Havalimanı

Colonsay Havalimanı ; İskoçya'nın Colonsay adasında, Argyll ve Bute'de yer almaktadır. Scalasaig'in batısında yer alan, Hebridean Air Services tarafından her salı ve perşembe Oban Havalimanı'na 25 dakikalık uçuşlar düzenleyen küçük bir havalimanıdır. Düzenli hizmetler, çim pistin asfalta dönüştürülmesinden sonra 2006 yılında başlamıştır.
Havayolları ve varış noktaları
Haverfordwest Havalimanı

Haverfordwest Havalimanı (Galce: Maes Awyr Hwlffordd) diğer adıyla Withybush Havalimanı; Haverfordwest, Pembrokeshire'ın kuzeyinde bulunmaktadır. 1943 ve 1945 yılları arasında faaliyet gösteren eski Haverfordwest RAF'ın bulunduğu yerdir. Pembrokeshire County Council, alanı 1950'lerde satın aldı ve o zamandan beri bir dizi başka kuruluşlar tarafından da işletilen bir sivil havalimanı oldu.
Haverfordwest Havalimanı, lisans sahibi (Pembrokeshire County Council) tarafından yetkilendirildiği şekilde, yolcuların toplu taşıma veya uçuş eğitimi gibi uçuşlara izin veren bir CAA Genel Kullanım Havalimanı Lisansına (P595) sahiptir. CAA lisanslı çalışma saatleri dışında, Haverfordwest lisanssız çalışır.
Tingwall Havalimanı

Tingwall Havalimanı ya da Lerwick/Tingwall Havaalanı; Gott köyü yakınlarında, Tingwall vadisinde ve Lerwick'in kuzeybatısında yer almaktadır. Lerwick'e en yakın havalimanı olmasına rağmen, Sumburgh'daki Shetland'in ana havalimanı değildir. Shetland içindeki adalar arası uçuşlar için en çok kullanılan havalimanıdır.
Tingwall Havalimanı, lisans sahibi (Shetland Adaları Konseyi) tarafından yetkilendirildiği şekilde, yolcuların toplu taşıma veya uçuş eğitimi gibi uçuşlara izin veren bir CAA Genel Kullanım Havalimanı Lisansına (P614) sahiptir.
1976 yılında açılmıştır.
Havayolları ve varış noktaları
İstatistikler
Kazalar ve olaylar
1996 yılında, bir hava ambulansı şiddetli ve sert rüzgarların etkisiyle Pist 2'ye son yaklaşımından dönerken irtifa kaybetti ve pistin 1,5 km uzağına düştü. Pilot hayatını kaybederken, yolcu kabinindeki doktor ve hemşire de yaralandı. (Hastalar Inverness'e teslim edilmişti.) Gece inişi sırasında yeterli zemin aydınlatmasının veya diğer görsel ipuçlarının olmaması kazaya sebebiyet vermiştir.
Stornoway Havalimanı

Stornoway Havalimanı İskoçya'daki Lewis Adası'ndaki Stornoway kasabasının doğusunda yer alan bir havalimanıdır. Havalimanı 1937'de açıldı ve daha sonra esas olarak askeri amaçlar için kullanıldı. Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin, İkinci Dünya Savaşı sırasında ve ayrıca 1972'den 1998'e kadar NATO ileri harekat üssü olarak kullandığı bir hava üssü vardı. Soğuk Savaş sırasında, 1960'tan 1983'e kadar havalimanı, 112 Stornoway Sinyal Birimi'nin (RAF) üssüydü. NATO uçakları, havalimanını Kuzey Atlantik üzerindeki görevler için, Grönland ve Amerika Birleşik Devletleri'ne yapılan uçuşlarda mola yeri olarak kullandı.
Stornoway Havalimanı, İskoç Hükumeti'ne bağlı bir şirket olan HIAL'e aittir.
Günümüzde havalimanı ağırlıklı olarak iç hat yolcu hizmetleri için kullanılmaktadır. Royal Mail'in günlük posta uçuşu vardır. Bristow Helikopterleri gibi, Sahil Güvenlik adına arama ve kurtarma için donatılmış helikopterler bulunmaktadır. Havalimanında bulunan özel sektöre ait hafif uçaklar da vardır.
Havayolları ve varış noktaları
Yolcu
Kargo
İstatistikler
Kaza ve olaylar
8 Aralık 1983'te, bir Cessna Citation I (G-UESS) Stornoway Havalimanı'na yaklaşırken denize düştü, 10 yolcu ve mürettebatın tümü yaşamını yitirdi.
Campbeltown Havalimanı

Campbeltown Havaalanı (İskoçça: Port-adhair Cheann Loch Chille Chiarain) Machrihanish'te, Campbeltown'un batısında ve İskoçya'nın batı kıyısındaki Argyll ve Bute'deki Kintyre yarımadasının ucuna yakın bir konumda yer almaktadır. Havalimanı eskiden RAF Machrihanish olarak bilinmekteydi. Havalimanı İrlanda Denizi yakınında stratejik bir noktada bulunmaktadır. Havalimanı ayrıca, ABD nükleer denizaltılarının Holy, Loch'ta konuşlandığı ve Kraliyet Donanması Trident füze denizaltılarının konuşlandığı HMNB Clyde'deki (Faslane Deniz Üssü) Clyde Körfezi'nin girişini korumak için kullanıldı.
Birleşik Devletler Donanması, 1960'tan bu yana NATO tesisi olarak hizmetinin sona erdiğini işaret ederek, 30 Haziran 1995'te havalimanını Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı'na geri verdi. Hava üssü Mayıs 2012'de Machrihanish Airbase Community Company'ye (MACC) satıldı ve pistin üçte ikisi Campbeltown Havalimanı için Highlands and Islands Airports şirketine kiralandı.
boyutundaki Campbeltown Havalimanı'ndaki orijinal 11/29 pisti, İskoçya'daki herhangi bir kamu havalimanının pistlerinin en uzunudur. 1960 ve 1962 yılları arasında, havalimanının NATO tarafından kullanılmak üzere inşa edildi.
Campbeltown Havalimanı, lisans sahibi (Highlands & Islands Airports Ltd) tarafından yetkilendirildiği şekilde yolcuların toplu taşıma veya uçuş eğitimi gibi uçuşlara izin veren bir CAA Genel Kullanım Havalimanı Lisansına sahiptir.
Havayolları ve varış noktaları
İstatistikler
Olaylar ve kazalar
15 Mart 2005'te, sisler içinde Campbeltown'a yaklaşmak üzere uçan Britten-Norman Islander tipi hava ambulansı, Campbeltown Havalimanı'ndan 7,7 mil uzakta denize düştü, hem yolcuları hem pilotu hem de sağlık görevlisi kazada yaşamını yitirdi. Hava ambulansı, bir hastayı ameliyat için Glasgow'a nakletmek üzere Campbeltown'a gönderilmişti.
Eday Havalimanı

Eday Havalimanı Eday, Orkney, İskoçya konumunda bulunmaktadır. Londra Körfezi'ne yakın olduğu için yerel olarak Londra Havalimanı olarak da bilinir.
Eday Havalimanı, lisans sahibi (Orkney Adaları Konseyi) tarafından yetkilendirildiği şekilde, yolcuların toplu taşıma veya uçuş eğitimi gibi uçuşlarına izin veren bir CAA Genel Kullanım Havalimanı Lisansına (P573) sahiptir. Havaalanı gece uçuşları için lisanslı değildir.
Havayolu ve varış noktaları
Jimmy Smits

Jimmy L. Smits, (d. 9 Temmuz 1955) Amerikan bir aktördür. En çok 1980'ler draması L. A. Lawdaki avukat Victor Sifuentes, 1990'lar polis draması NYPD Bluedaki NYPD detektifi Bobby Simone, politik drama The West Wingdeki Matt Santos rolleri ve Switch (1991), My Family (1995) ve Dexterda görünmesiyle tanınır. Smits ayrıca Star Wars ön üçleme ve Rogue One: Bir Star Wars Hikayesinde Bail Organa'yı canlandırdı. Kendisi NBC drama dizisi Bluff City Lawda Elijah Strait'i de canlandırmıştı.
Filmografi
Film
Televizyon
Video oyunları
Ödüller ve adaylıklar
Smits ayrıca "Latin ailelere çift dilli ve kültürlü akıl sağlığı ve sosyal hizmet desteği" çalışmalarından dolayı Ackerman Liderlik Ödülü de kazandı.
Tariyel Valiyev

Vəliyev Tariyel Təyyar oğlu, Azeri televizyon yönetmeni, Azerbaycan Devlet Televizyonu "edebi-drama programları" baş yönetmeni, Azerbaycan Cumhuriyeti emektar sanat işçisi Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nin "Televizyon yönetmeni" bölüm başkanı, profesör.
Hayatı
Tariyel Valiyev 24 Şubat 1944'te İmişli rayonunda doğdu. Orta öğrenimini Bakü'de 172 sayılı okulda, yüksek öğrenimini Azerbaycan Devlet Kültür ve Güzel Sanatlar Üniversitesi ve LDTMK Akademisi'nde aldı. 1967'de Azerbaycan Devlet Televizyon ve Radyo Yayıncılığı Komitesi'nde radyo yönetmeni olarak çalışmaya başladı ve 1972'den ömrünün sonuna kadar televizyon yönetmeni olarak çalıştı. Yıllar boyunca birçok televizyon programı, belgesel, devlet etkinliği ve tatil programının yönetmenliğini yaptı. Azerbaycan televizyon alanındaki ilk seri olan Aslan Qəhrəmanovun "Səni axtarıram", "Bağışla", "Səndən xəbərsiz" üçlemesinin yapımcısıdır. Yönetmen başlangıçta sadece ilk filmi yapmayı planlamıştı, ancak "Səni axtarıram"un yayınlanmasından sonra birçok izleyici AzTV'ye aralıksız mektuplar yazdı ve böylece ikinci bölüm "Bağışla" çekildi. Aynı şey tekrar oldu ve seyirciler Elçinlə (Yaşar Nuri) Gülnarın (Firəngiz Mütəllimova) ile yeniden bir araya gelmek istedi. Böylece üçüncü bölüm "Səndən xəbəriz" çekildi. Arka arkaya Bir-birinin ardınca İsi Məlikzadənin "Qaranquş yuvası", Seyid Hüseynin "Gənclik macərası", ezizə ehmədovanın "Pəncərədə işıq", İlyas efəndiyevin "Sən həmişə mənimləsən", Mar Bayciyevin "Duel", Anarın "Ötən ilin son gecəsi", "Evləri köndələn yar", Vaqif Səmədoğlunun "Yaşıl eynəkli adam-1" dizilerini çekti. Ayrıca Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in iktidara gelişinin 30. yıldönümüne özel "Xalqa həsr olunmuş ömür" televizyon yayınının, Kurtuluş Günü'ne adanmış "Kurtuluş Günü" ve "Heydər eliyev-75", "ebədiyyət" programlarının, "Ata" klibi (müziği ve icrası Niyamaddin Musayev, sözleri Fikret Goja'ya ait), Yeni Yıl ve Novruz tatil programlarının yönetmeniydi.
1988'den beri pedagojik faaliyetlerde bulundu, Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nde öğretmen olarak çalıştı ve daha sonra "Sinematografi" bölümünün başkanı olarak çalıştı. Daha sonra üniversitede "Televizyon Yönetmenliği" bölümü kuruldu. 2007 yılından itibaren Tariyel Valiyev daire başkanlığına atanmıştır. Hayatının son günlerine kadar bu bölümde çalıştı ve profesördü. Tariyel Valiyev, yüksek kültüre sahip bir hocaydı. Yetiştirdiği öğrenciler günümüzde Azerbaycan'da çeşitli kanallarda yönetmen, kameraman, sunucu, baş yönetmen gibi pozisyonlarda çalışmaktadır.
Tariyel Valiyev 24 Nisan 2012'de Bakü'de öldü.
Filmografi
Islay Havalimanı

Islay Havaalanı (Glenegedale Havaalanı olarak da bilinir) İskoçya'nın batı kıyılarındaki Argyll ve Bute'deki Islay adasında yer alan Port Ellen'in kuzey-kuzeybatısında yer alır. Highlands and Islands Airports Limited'in sahibi olduğu ve bakımını yaptığı küçük bir yerel havalimanıdır. Bugün havalimanı, İskoç ana karasına tarifeli hizmetler ve hava ambulansları için kullanılmaktadır.
Tarihçe
İlk havalimanları 1930'larda Islay'da inşa edildi ancak bunlar sadece çim pistlerdi. 1940 yılında, İkinci Dünya Savaşı sırasında, Başbakan Winston Churchill, hem İskoç ana karasına yapılacak bir Alman saldırısına karşı savunmak hem de keşif uçaklarının kullanabilmesi için İskoçya'nın batı adalarında askeri havalimanlarının inşa edilmesini emretti. Mevcut Islay Havalimanı 1940'ta RAF Port Ellen olarak inşa edildi ve 1942'de beton bir pist yapıldı. Dünya Savaşı sırasında, 1.500'den fazla Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) personeli RAF Port Ellen'da konuşlandırıldı.
29 Haziran 1994'te Galler Prensi Charles, RAF'ın 32 No'lu (Kraliyet) Filosu'na ait BAe 146'yı havalimanının pistine indirirken pistin dışına çıktı. Hiç kimse yaralanmadı ancak uçak ağır hasar gördü.
Havayolları ve varış noktaları
İstatistik
Rufat Hasanov

Rufat Hasanov (Azerbaycan Türkçesi: Rüfət Rauf oğlu Həsənov) (24 Nisan 1987 doğumlu) Azerbaycanlı bir film yönetmeni ve senaristi, Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı'nın da Sinematografi Dairesi başkanıdır.
Hayatı
Rufat Hasanov, 24 Nisan 1987'de Bakü şehrinde doğdu. O 2009 yılında Bates College mezunu oldu. 2012 yılında UDKI'nin yönetmenler ve senaristler için olan yüksek öğrenim kurslarını bitirdi.
Faaliyetleri
Vbs. tv New York İnternet TV kanalı için çalıştı. Bir süre "Dojd" televizyon kanalında tanıtım yönetmeni olarak çalıştı. 2013 yılındaElvin Adıgözəl'le çekdiği uzun metrajlı filmi "Bukalemun" Uluslararası Locarno Festivali programına dahil edildi. 2013'ten 2017'ye kadar Vilnius şehrindeki yapım şirketi Lupa Q'da yönetmen ve Rusya'nın Moskova kentindeki Lemon Films stüdyosunda kurgu yönetmeni olarak çalıştı. 14-21 Ağustos tarihlerinde düzenlenen 26. Saraybosna Film Festivali'nde "En İyi Yönetmen" ödülünü kazandı.
Filmografi
Force Majeure (2010)
O, Sortie! (2010)
Buqələmun (2013)
Kədərim nurludur (2014)
Kədərim (film, 2015) (kısa metrajlı film) (senarist, yapımcı, editör, rol)
Yoxdur belə söhbət (2017)
Daxildəki ada (2020)
Naftalan yağı

Naftalan yağı, nörolojik, jinekolojik, ürolojik ve cilt hastalıklarının yanı sıra karaciğer hastalıkları, eklemler ve kas-iskelet sisteminin eklem dışı yumuşak dokularının tedavisi için kullanılan ilaçlardan biridir. Adını bulunduğu yer olan Azerbaycan'ın Naftalan kentinden almıştır. Alternatif tıptaki kullanımları ile bilinir.
Azerbaycan'da bu Naftalan yağı kullananlar genellikle banyolarda oturur ve kendilerini boyunlarına kadar yağla kaplarlar. Naftalan şehrinde çok sayıda Naftalan yağı kaplıcası bulunmaktadır.
Tarihi
Naftalan yağı kelime öbeği ilk kez Azerbaycanlı şair ve düşünür Nizami Ganjavi'nin (1141-1201) eserlerinde geçmektedir.
1887'de Yeqer soyadında bir Alman mühendis Almanya'da Naftalan merhemi üretmeye başladı. Bu merhem dünyanın birçok ülkesine ihraç edildi. Rus-Japon Savaşı sırasında, Japon askerleri çantalarında küçük kaplarda Naftalan merhemi taşırlardı. Kavanozların üzerinde kısa ama çok cesaret verici bir yazı vardı: "Bu merhem kimde varsa, hiçbir yaradan korkmasın."
20. yüzyılın başındaki petrol patlamasından sonra Bakü naftalanı daha yüksek hacimlerde çıkarılmaya ve Almanya'ya ihraç edilmeye başlandı. 1917 Rus Devrimi'nin ardından sınırlar kapatıldıktan sonra batıda unutulmaya yüz tutmuştur. Azerbaycan Tıp Üniversitesi 1933'te küçük bir sağlık tesisi açtığında, Sovyetler Birliği'nde hala biraz ilgi gördü.
Tarihi Rivayet
Eski bir efsaneye göre, Medea adında bir cadı, antik Yunan destanının kahramanı Yason'a garip bir merhem verdi. Bu merhem onu ateşten ve yanığından korur ve vücuduna yanmazlık özelliği verir. Antik çağda Asya'nın farklı köşelerinden ve uzak Hindistan'dan Azərbaycan'a çeşitli hastalıklardan kurtulmak için gelen binlerce insan Naftalan yağını ana vatanlarına götürür ve tedavi görürlerdi. Yağ şişeleriyle dolu deve kervanları Azerbaycan'dan doğu ülkelerine gönderilirdi.
Naftalan merhemi
Naftalan merhemi (yunanca: náphtha neft), Naftalan yağı ile (70 %) parafin (18 %) ve petrolatyum (12 %). Ana aktif bileşen Naftalan yağıdır. Cilde uygulandığında merhem yumuşatıcı, dezenfektan ve ağrı kesici etkiye sahiptir. Deri, kas ve sinir hastalıklarında kullanılır.
Nadire

Mahlarayim (Özbekçe Mohlaroyim, }; 17921842), daha çok Nadire mahlasıyla bilinen bir Özbek şair ve devlet kadını. 1822'den itibaren oğlunun yaşça küçük olduğu dönemde Kokand Hanlığı naibi olarak görev yaptı.
Nadire genellikle en seçkin Özbek şairlerinden biri olarak kabul edilir. Özbekçe, Farsça ve Tacikçe şiirler yazmıştır. Nadire ayrıca Kamile ve Maknune gibi başka mahlaslar da kullandı. Çoğu divanı hayatta kaldı ve 10.000'den fazla şiir satırından oluşuyor.
Biyografi
Kocasının ölümünün ardından Nadire, oğlu Muhammed Ali Han henüz gençken Han unvanıyla tahta çıktığında Kokand'ın fiili hükümdarı oldu. Saltanatı boyunca Han'ın naibi ve danışmanı olarak hizmet etmeye devam etti.
Nadire'nin oğluna daha liberal sosyal değerleri aşılama girişimlerine rağmen, eşi Madali Han, rakibi Buhara Emirliği ile savaşa yol açan yayılmacı politikalar izlemeye başladı. Şiiri ve güzelliği ulema tarafından "uygunsuz" olarak yorumlandı, yazıları genellikle tabu konuları gündeme getiriyordu ve İslam'da ve Orta Asya'da kadınların çektiği acılardan bahsediyordu.
Buhara Emiri Nasrullah Han'ın kişisel emriyle Nisan 1842'de Hokand-Buhara savaşları sırasında oğullarıyla birlikte asıldı. Nasrullah'ın onunla evlenmeyi reddettiği için öfkeli olduğu ve Müslüman bir kadın olmasına rağmen topluma açık bir hayat sürmesinden nefret ettiği biliniyordu.
Kaynaklar
1792 doğumlular
Özbek şairler
1842 yılında ölenler
Mükerrem Turgunbaeva

Mükarrem Turgunbaeva (19131978) Sovyetler döneminin Özbek koreografı ve dansçısıydı.
Andican iline bağlı Shakhrikhan'da doğan Turgunbaeva, küçük yaşta yetim kaldı ve amcasıyla aynı ailede büyüdü. Büyükannesinin ajansı aracılığıyla dansa ilgi duymaya başladı ve daha sonra Semerkant'taki deneysel tiyatroda oyuncu olarak çalıştı. Performanslarında geleneksel Özbek dansı ve Klasik Batı dansını birleştirerek bunları yan yana sunmuştur. Tanovar dansları gibi birçok geleneksel dans için ürettiği koreografi, diğer performansların değerlendirildiği standart olmaya devam ediyor. 1939'da Özbekistan'daki ilk müzikal tiyatro olan Muqimi'nin kuruluşunda yer aldı ve daha önce 1933'te orada Pakhta (Pamuk) balesinin koreografisini yaptı; ayrıca 1938'de Basmacı Hareketi'ne karşı verilen savaş hakkında Shakhida adlı eseri üzerinde çalıştı. 1957'de Bahor Ensemble'ı kurdu; çağdaş Özbekistan'da hala saygın bir performans sergileyen grup, onu repertuvar eserlerinin çoğunun koreografı olarak görüyor. Çalışmaları sayesinde Özbekistan SSC Halk Sanatçısı olarak adlandırıldı. Taşkent'te Turgunbaeva ve eserlerine adanmış bir müze bulunmaktadır. Koleksiyonları 1920'lerde ve 1930'larda dansa odaklanr ve sergileri, kostümler, posterler ve diğer hatıraların yanı sıra Özbek halk müziği kayıtlarından oluşan bir koleksiyon sunar.
SSCB'nin birçok şehrine ve yurtdışına seyahat etmiştir. Seyahat ettiği ülkeler şunlardır: İran (1942), Çin (1950), Hindistan, Arnavutluk, İtalya, Avusturya (tümü - 1955), Kamboçya, Tayland, Kuzey Kore, Afganistan (tümü - 1956), Libya, Sudan, Fas, Cezayir, Mısır, Tunus (tümü - 1965), Pakistan, Singapur, Malezya, Macaristan (tümü - 1967), Doğu Almanya, Batı Almanya (her ikisi de - 1971), Polonya, Çekoslovakya (her ikisi de - 1972), Bulgaristan (1973), İsveç (1975), Laos, Angola (her ikisi de 1976), Finlandiya, Malta (her ikisi de 1978).
1934-1957'de Özbek Cumhuriyet Bale Okulu'nun öğretmeniydi (1947'den - Özbek Koreografi Okulu, şimdi - Taşkent Devlet Ulusal Dans ve Koreografi Yüksek Okulu). Öğrencileri arasında; G. Izmailova, K. Mirkarimova, Gulnara Mavaeva, Rano Nizamova, Valentina Romanova, Tamara Yunusova, Ravshana Sharipova, Mamur Ergashev, Nasib Madrakhimova, Ugiloy Mukhamedova gibi isimler bulunur.
1953'ten sonra SBKP üyesi olmuştur. Turgunbayeva, Özbek SSC Yüksek Sovyeti'nin üçüncü ila beşinci döneminde vekil olarak görev yaptı.