Tahir Taner (1883 doğumlu hukukçu)

Mehmet Tahir Taner (28 Mart 1883, Eskişehir 12 Eylül 1962, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğunun son dönemi ve Türkiye Cumhuriyetinde önemli görevler üstlenmiş bürokrat, hukukçu, akademisyen.
Hayatı
Eskişehirli tüccar Habip Hakkı Bey ve Ayşe Hanımın oğlu olarak 28 Mart 1883 tarihinde Eskişehirde doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini Eskişehirde tamamlamış, lise öğrenimini Mekteb-i Sultanide devam ettirmiş, buradan mezuniyetinin ardından Darülfünun Hukuk Fakültesine başlamış ve buradan da 1905 yılında mezun olmuştur.
Mezuniyetinin ardından İstanbul Barosuna kaydolarak avukatlık yapmaya başlamıştır. Bu görevinin yanı sıra Numune-i Terakki Mektebinde Fransızca dersi muallimliğine devam etmiştir. Burada muallimlik görevine devam ederken 1906 yılında Düyun-ı Umumiye Merkez İdaresi Umur-ı Hukukiye Müdürlüğünde müsevvid olarak memuriyet hayatına başlamıştır.
II. Meşrutiyet sonrasında başlatılan politika gereğince görevinde başarılı olan kişiler Adliye Nezaretince bir sınava tabi tutulmuş ve Mehmed Tahir Bey sınavı birincilikle kazanarak 1909 yılında Parise gönderilmiştir. Paris yıllarında ikinci defa hukuk öğrenimine başlamış ve 1912 yılında Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur. Mezuniyetinin ardından Fransa Cezaevleri İdare-i Umumiyesi" ile Paris savcılık dairelerinde ve mahkemelerde staj yapmıştır.
1913 yılında Paristen dönerek Adliye Nezareti Teftiş Heyeti Reisi olarak göreve başlamış, aynı sene Adliye Nezareti Umur-ı Cezaiye Müdürü olarak tayin edilmiştir. 8 yıl süren bu görevi boyunca, çeşitli kanun teklifleri ile tadillerini hazırlayan birçok komisyonun çalışmalarına ve bunların Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan ile diğer Umumi Heyetlerdeki müzakerelerine Hükümet namına iştirak etmiş, bundan hariç Fransa ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki mevcut ihtilaflı meselelerin halli için akdolunan Tahkimname gereğince kurulmuş olan Muhtelit Komisyonda Osmanlı Hükümetini temsil etmiştir.
1918 yılında Darülfünun Hukuk Fakültesi Hukuk-ı Ceza müderrisliğine tayin edilmiş ve bu görevi yaş haddinden emekli olduğu 1955 yılına kadar sürdürmüştür. Darülfünun Hukuk Fakültesindeki derslerinin yanı sıra Mekteb-i Mülkiyede de dersler vermiş, daha sonra Dersaadet İstinaf Mahkemesi müddeiumumiliğine tayin edilmiştir.
1921 yılında Ankara Hükumeti tarafından davet edilmiş ve Adliye Vekaleti müsteşarlığı görevi tevdi edilmiştir. Daha sonra, 11 Kasım 192224 Temmuz 1923 tarihleri arasında süren Lozan Barış Konferansında müşavir olarak bulunmuştur.
Lozan Barış Konferansından sonra Adliye Vekaleti müsteşarlığı görevinden istifa etmiş ve Darülfünun Hukuk Fakültesindeki Hukuk-ı Ceza müderrisliğine devam etmiştir. Cumhuriyetin ilanı ile yoğunlaşan kanunlaştırma çalışmaları sırasında Ceza Muhakemeleri Kanunu Komisyonu Başkanlığı görevini sürdürmüştür. 1927 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığına seçilmiş ve bu görevini 1934e kadar sürdürmüştür.
1934 yılında dekanlıktan istifa etmesinin ardından ilmi çalışmalarına devam etmiştir. 1944 yılında İstanbul Üniversitesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Enstitüsünü kurmuş ve emekli olduğu 1955 yılına kadar bu Enstitünün müdürlüğünü üstlenmiştir.
İyi derecede Fransızca bilen Tahir Taner, 12 Eylül 1962 tarihinde ölmüştür. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığına defnedilmiştir.