Benedikt Kuripeçiç

Benedikt Kuripeçiç ya da Benedikt Kuripesiç (Almanca: Benedict Curipeschitz von Oberburg, d. ca.1490 ö. ca.1531), Habsburg Hanedanı uyruğunda Slovenyalı XVI. yüzyıl diplomatı ve yazarıdır. Kutsal Roma Germen İmparatoru I. Ferdinand tarafından Kanuniye gönderilen elçilik heyetine çevirmen niteliğiyle katılmış ve yolculuğun öyküsünü kaleme almıştır.
Hayatı
Hayatı konusunda bilgiler çok sınırlıdır. B. Kuripeçiç, Kutsal Roma İmparatorluğunun günümüzde Slovenya sınırları içinde bulunan Gornji Grad (Tarihi Almanca adı Oberburg; bazı kaynaklarda Obernburg) yerleşiminde doğmuştur. Doğum ve ölüm tarihleri kesin değildir. Klasik diller eğitimi almış ve Habsburg Hanedanının hizmetinde Moskovada ve Kostantiniyyede görev yapmıştır. Yolculuktan döndüğü yıl ya da bir yıl sonra 40lı yaşlarının başında ölmüştür.
Eseri
Önemli eseri 1530 yılında Viyanadan başlayıp Sırbistandan geçerek İstanbula varan bir elçi heyeti yolculuğunun 1531de yayımlanan Orta Almanca anlatısıdır: Itinerarium Wegrayß. Kü. May. potschafft gen Constantinopel zů dem Türckischen Kayser Soleyman. Anno xxx. (Güzergah - [15]30 yılında Yüce Kral tarafından Kostantiniyyede Türk Sultanı Süleyman nezdine gönderilen Elçilik Heyetinin Günlüğü) Bu yolculukta Kuripeçiç, Kutsal Roma-Germen İmparatoru I. Ferdinandın temsilcileri olarak İstanbula yollanan Joseph von Lamberg ile Niclas Jurisiçin Latince çevirmeniydi.
Eser, 1910'da Innsbruck'ta Wagner Üniversite Kitabevi tarafından basılan nüshadan, Özdemir Nutku tarafından, 1530 yılında, Bosna, Sırbistan ve Bulgaristan üzerinden İstanbula giden Joseph von Lamberg ile Niclas Jurischitz'in Elçilik Günlüğü başlığı altında Türkçeye çevrilmiştir. Dış kapakta Yolculuk Günlüğü başlığını taşır.
Eserde yolculuk gün be gün tarihlendirilerek, izlenen güzergah ayrıntılı topografik bilgilerle ve kalınan köyler ve kaleler adlandırılarak aktarılır. O arada Kuripeçiç, yerel yetkililer tarafından nasıl ağırlandıklarını, rastladıkları Hristiyan topluluklar hakkında gözlemlerini ve onlar için dileklerini anlatır. Genel olarak Hristiyanlığa bağlı kalmalarını, Acıması olmayan bir zorba, Hristiyanlık dininin baş düşmanı arka arkaya bütün Hristiyanlığı, özellikle Alman ulusunu egemenliği altına almaya çalışan dehşet verici ve kan dökücü ulus olarak nitelediği Osmanlılara direnmelerini öğütler ve baskıdan kurtulmalarını temenni ve hayal eder. Nitekim amacını da şöyle açıklıyor: Tanrının gazabına uğramamak, [Hristiyan] herkesin kendini yetiştirmesi ve Türklerin bugüne dek duyulmayan kıyıcılıklarına daha çok dikkat edip bunu yüreklerinde duymaları için bu çağdaş yolculuk notları yazılmıştır. Bakışı, Rönesans Dönemi Avrupasının Osmanlıya egemen bakışıyla uyum içindedir. Öte yandan Kuripeçiç tarihi gerçeklerle, halk arasında dolaşan söylenceleri birbirinden ayırmaz: Bu çerçevede örneğin Sultan Murat Hüdavendigarın, Kosova Savaşı öncesinde Şövalye Kobilovitz tarafından öldürüldüğünü ve bunun üzerine Türklerin kaçmaya başladıklarını yazar.
İstanbuldaki temasları
Heyet 21 Ağustos 1530 da Laibachtan (Bugünkü Ljubliana) yola çıkar ve 17 Ekimde İstanbula varır. 22 Aralık 1530 günü İstanbuldan ayrılır ve 9 Şubat 1531 tarihinde Laibacha döner. Böylece İstanbulda iki aydan fazla kalmış oluyor. Heyet bu süre içinde o dönemde Çemberlitaşta bulunan Elçi Hanında ikamet eder ve Vezir-i Azam İbrahim Paşa (üç defa) ve Kanuni Sultan Süleyman tarafından (iki defa) kabul edilir.
Yolculuğa çıkılmazdan önce Elçiler von Lamberg ve Niclas Jurisiç, Bosna Sancakbeyi Gazi Sultanzade Hüsrev Beyden nereden geçmeleri ve hangi sınırlar içinde kalmaları gerektiği konusunda talimat alırlar. Böylece güzergahın çeşitli noktalarında Osmanlı görevlileri tarafından, karşılanır ve korunurlar.
İstanbulda 25 Ekim Salı günü İbrahim Paşa Sarayında Vezir-i Azamla ilk kez görüşürler. Ardından 30 Ekimde ve 9 Kasımda yeniden Vezir-i Azam, 7 Kasım ve 14 Kasım pazartesi günleriyse Padişah tarafında kabul edilirler. Padişahın kabullerinde Vezir-i Azam da hazır bulunur. İkinci kabulde heyete Padişah tarafından, kendisinin bulunmadığı ama dört paşanın o arada İbrahim Paşanın da katıldığı bir ziyafet verilir. Ayrıca Padişah heyete ihsanlarda bulunur. Latince çevirmeninin payına da 2000 akçeyle kırmızı Şam ipeğinden bir hilat (metinde elbise deniliyor) düşer. Eserde bu temasların içeriğine değinilmez, fakat teşrifata ilişkin ayrıntılar boldur ve renklidir.
Elçilik heyetinin ziyaretinin sonuçları Kral Ferdinandın beklentilerine uygun olmamıştır.