Cemil Sıdkı ez-Zahavi

Cemil Sıtkı el-Zahavi, ( 18 Haziran 1863 Şubat 1936) Irakl'ı Kürt düşünür, şair, edip ve yazardır.
Hayatı
1 Muharrem 1280 (18 Haziran 1863) tarihinde Irakın Süleymaniye şehrinde doğmuştur. Kürt Baban aşireti'nin yönetici sülalesine mensuptur. Dedesi Molla Ahmed kardeşiyle ihtilafa düşerek İranın Kirmanşah şehrine bağlı Zehav kasabasına göç etmiş, emirin oğluna hocalık yapmış, hasta olan bu gencin ölümü üzerine onun nişanlısıyla evlendirilmiş, bu evlilikten Zehavinin babası Muhammed Feyzi dünyaya gelmiştir. Süleymaniyeye dönen baba ile oğul ve ardından gelen aile fertleri Zahavi lakabıyla anılmıştır. Muhammed Feyzi Efendi, Şafii olmasına rağmen 1853 yılından öldüğü 1890 yılına kadar Bağdatta Hanefi müftülüğü yapmıştır.
Zahavi mahalle mektebindeki ilk eğitiminden sonra sarf, nahiv, mantık ve belagat dersleri almış, babasından Beyzavi tefsiri, Şerḥul-Mevaḳıf ve Mütenebbinin divanını okumuştur. Arapça, Farsça, Türkçe ve Kürtçeye vakıf olan Zahavi düzenli bir yüksek öğrenim görmemiştir; babasının teşvikiyle edebiyat ve felsefe eserleri okumaya yönelmiştir. Arap şiirinin klasiklerinden başka Ömer Hayyam, Firdevsi, Hafız-ı Şirazi gibi büyük İran şairlerinin eserlerini okumuştur. Bu öğreniminin ardından icazet alan Zehavi, Bağdatta bulunan Süleymaniyye Medresesine 1884 yılında müderris tayin edilmiştir. İki yıl sonra Bağdat Vilayeti maarif meclisine üyeliğine seçilmiştir. Ardından Bağdat vilayet matbaası ile Midhat Paşanın kurduğu ez-Zevra gazetesinin Arapça kısmının yazı işleri müdürlüğünü yapmıştır.
1890da Bağdat İstinaf Mahkemesi üyeliğine getirilmiştir. 1896da bu görevinden ayrılıp İstanbula gitmek üzere Kahireye gitmiştir. 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'nda Osmanlıların zaferi ve II. Abdülhamid için el-Fethul-Hamidi adıyla bir kaside yazmış, bunun üzerine Yemene 1897 yılında genel vaiz olarak gönderilmiştir. Bir yıl sonra da İstanbula çağrılıp Yemendeki başarılı hizmetlerinden dolayı madalya ile taltif edilmiştir. Ancak Hür Türkler tarafından Abdülhamid yönetimine karşı oluşturulan, şair ve yazar İsmail Safanın başkanlığını yaptığı el-Halayes-sırriyye (gizli hücreler) adlı teşkilatın üyesi olan Zahavi, burada okuduğu Hatta me tağfülü? (Ne zamana kadar gaflet edeceksin?) başlıklı kasidesi yüzünden Bağdata 1899 yılında sürüldü.
II. Meşrutiyetin ilanından sonra İstanbula dönünce Mekteb-i Mülkiyede İslam felsefesi, Darülfünunda Arap edebiyatı dersleri vermiştir. Kahirede çıkan el-Muḳaṭṭam dergisinde 31 Mart Vakasını eleştiren bir makale yazmıştır. 1910da rahatsızlanarak Bağdata dönmüştür. Bağdat Hukuk Mektebinde Mecelletü ahkamil-adliyye okutmuştur. Aynı yılın Ağustos ayında el-Müʾeyyed gazetesinde çıkan yazısında kadın haklarını savunmuş, peçeye karşı çıkmıştır. Bunun üzerine din ve tasavvuf erbabının eleştirilerine hedef olmuş, zındıklık ve kafirlikle itham edilmiştir. Bağdat Valisi Nazım Paşa tarafından Hukuk Mektebindeki görevinden alındıysa da yeni vali Cemal Paşa kendisini görevine iade etmiştir.
Zahavi, 1912 seçimlerinde Meclis-i Mebusan Basra Vilayeti Müntefik sancağı; 1914 seçimlerinde ise Bağdat mebusu seçilmiştir.
1917de Irak İngilizlerin işgalinde iken maarif meclisi üyesi seçilmiştir. 1920de Hukuk Mektebinde Arap dili müderrisliği ve ardından Adalet Bakanlığında Osmanlı kanunlarını Arapçaya çevirme komisyonuna başkanlık yapmıştır. Irak'ın 1921'deki bağımsızlığından sonra, iki kez parlamentoya seçildi ve 1925 ile 1929 yılları arasında sanatör atanmıştır. 1934te Zahavi başkanlığında Nadil-kalemil-Irakī kurulmuştur. Mibaḥ gazetesinde şiirleri yayımlanmıştır. Şubat 1936 tarihinde ölen Zahavi, Ebu Hanifenin kabrinin yanına defnedilmiştir. Tek eşi olan Türk asıllı Zekiye Hanımdan çocuğu olmamıştır.