Pista Muharebesi

Birinci Balkan Savaşı Muharebeleri arasındadır. Yunan Zaferi ile sonuçlanan bu muharebe akabinde Yanya Kolordusu Yanya Müstahdem Mevkii'ne çekilmek zorunda kalmış ve Yanya'yı doğrudan ele geçirmek için Yunan saldırıları ve kuşatması başlamıştır.
Arka Plan
Osmanlı 8. Kolordusu ve Selanik'teki birliklerinin aksine Yanya Kolordusu Yunanları Osmanlı topraklarını ele geçirmek için karış karış savaşmaya zorlamıştır. Komçiyadis Muharebesinde başarılı olan Yanya Kolordusu Gribova ve Beşpınar Muharebelerini kaybetmiştir. İlave olarak stratejik denizden kolorduya destek limanlarından biri olan Preveze şehri Yunanların (Nicopolis Muharebesi) eline geçmiştir. Yunanlar denizden de rahatça kuvvet gönderir ve İtalya'dan vs dış ülkelerden yardım alabilir hale gelmiştir. Buda yetmezmiş gibi Himara bölgesine çıkarma yapan Yunanlar burada Rumlara isyan çıkartıp bölgeyi ele geçirmiştir. Ancak Yanya dışındaki çatışmaların bir yararı Osmanlı'nın Esad Paşa'nın Yanya İstihkamlarını tahkim ve çalışır hale getirmesi için vakit kazanmasıdır. Yine bu muharebeden hemen önce Driskos Muharebesi ile Garibaldinleri ve Yunan Metsovo müfrezesini yenilgiye uğratan Yanya Kolordusu birlikleri ve Esad Paşa, Yanya Bölgesi dışında Driskos ve Pista köyü boyunca bir savunma hattı oluşturma çabasındadır.
Ancak başkaca zorluklar kendilerini beklemektedir. Zira durum Yanya Kolordusu açısından hiç iyi değildir. Yunanlar 9 Kasım 1912'de Selanik'i ele geçirir. Sırplar ise Vardar ordusunun art arda kaybettiği Kumanova Muharebesi, Pirlepe Muharebesi ve Manastır Muharebesi akabinde Manastır'ı ele geçirmiştir. İşkodra kuzeyde Karadağ ve Sırp Ordusunca kuşatma altındadır. Kısacası Yanya Kolordusu karadan denizden takviye alamaz hale gelmiştir. Üstüne üstlük Selanik'i ele geçirip doğu'da hedeflediği yerleri ele geçiren ve artık doğu tarafında ciddi bir Osmanlı birliği kalmayan Yunan Teselya Ordusu artık serbest kalıp Yanya kolordusunu doğu tarafından kuşatmaya ve Epir Ordusuna da serbest kalan birliklerini yollamaya başlamıştır. İlk yolladığı tümende 2. tümen olmuştur. Bunun ardından muharebeler boyunca 2 tümen daha Selanik'ten Epir ordusuna gönderilecektir.
Diğer bir sorunda Yanya Kolordusu'nun eksik mevcutlu eğitimsiz apar topar harbe katılan birlikleridir. Nizami birliklerden çok redif birlikleri aniden patlak veren Balkan Savaşı ile birlikte askere alınmakla yeterli eğitime sahip değildirler öte yandan Esat Paşa dahil Yanya ordusunun çoğunluğu Arnavut kökenlilerden oluşan bir komuta kademesine sahip olsa da özellikle Kosova'nın Kumanova Muharebesi ve Manastır Muharebesi ile kaybı Sırpların, Karadağlıların ve Yunanların baskısı altında Arnavutlardan Osmanlı'nın savaşı kaybetmesi akabinde topraklarının paylaştırılacağı endişesi taşıyanlar iyice çoğalmış ve tek çarenin Osmanlıya karşı bağımsızlık ilanı ve bağımsız bir Arnavut ordusu olduğunu düşünenlerde çıkmıştır. Arnavutluk 28 Kasım 1912'de Osmanlıya karşı bağımsızlık ilan etmiştir. Avlonyalı İsmail Kemal Bey Osmanlı Ordusunda çarpışan Arnavut askerlerini Sırp, Karadağ ve Yunanlara karşı kendi saflarında çarpışmaya çağırmıştır buda Yanya Ordusu için kötü olmuştur birliklerden firar eden Arnavut askerlerin sayısı iyice artmıştır. Çevredeki Arnavutlardan takviye alabilmekte zorlaşmıştır. Buna rağmen 11 Aralık'ta Küçük Cavid Paşa komutasında sadece Anadolu askerlerinden oluşan 2.000 kişilik bir birlik Yanya kolordusuna takviye olarak geldi.
Muharebe
Yunan Ordusu takviye olarak gelen 12 Aralık günü sabah 7'de 2. tümende dahil yaklaşık on dört tabur piyade ve dört batarya ile Pista'daki Osmanlı mevziilerine 3 koldan saldırıya geçer. Bölge Yanya Redif Alayı ve 23. Piyade Tümenince korunmaktadır. Yunan ordusu 2 kuvvete bölünük kanattan saldırmaktadır. 13 Aralık gününe kadar çatışmalar aralıksız olarak sürer.
13 Aralık gecesinde Esad Paşa'nın askerleri merkezi elde tutmaktadır ve önemli yedek kuvvete sahiptir. Ancak Yunan ordusu Osmanlı kanatlarına sarkmış ve kuşatma ile tehdit eder hale gelmiştir. Yine Osmanlı ordusuna büyük kayıplar verdirmiştir. Esat Paşa karanlığın bastırması ile ordunun Yanya Müstahdem Mevkiine çekilmesi emrini verir. Aynı şekilde Driskos tepesindeki Driskos Muharebesini kazanan birliklerde kuşatılma tehlikesi altında olduğundan geri çekilme emri verilir. Ordu moral bozukluğu içinde emri yerine getirir. Artık bundan sonraki muharebeler Yanya Müstahdem Mevkii için ve Yanya'yı korumak için yapılacaktır.
Yunan Ordusu Yanya'yı güneyden doğu ve batıdan kuşatır duruma gelmiş ve sadece Kuzey hattından Yanya'ya yardım gelebilecek durumdadır.
Sonuç
Bu muharebe Yanya Kolordusunun Yanya Müstahdem Bölgesi dışındaki son muharebesidir. Bundan sonraki muharebeler artık Yanya'nın savunulması ve alınması üzerine yapılacaktır. Bu muharebelerin Osmanlı için tek kazancı Yanya Müstahdem Mevkii'nin Yunan saldırılarına karşı koyacak hale gelmesi için zaman kazandırmasıdır. Ancak Osmanlı takviyelerinin azalması ve pek çok etken neticesi Yanya Kolordusunun büyük direnişine karşın Yanya yaklaşık 4 ay sonra Yunan Ordusunun eline geçecektir.