Turan Pamuk

Turan (Pamuk) Batuhan (15 Ocak 1914, İzmir 16 Mart 1996, Büyükada) Türk felsefeci, yazar, eğitimci, çevirmen. Vefatından sonra eşi Hüseyin Batuhanın bulduğu günlükleri ve bunlara dayanarak yazdığı üç ciltlik biyografiyle kültür tarihine geçmiştir.
Yaşamı
Turan Pamuk, 15 Ocak 1914'te İzmirde doğdu.
Ailesi Manisa'nın Gördes ilçesi kökenliydi. Lise mezunu olan babası Abdullah Bey, İttihat ve Terakki Partisi üyeliği nedeniyle Sultan Abdülhamitin hışmına uğramaktan çekinip 1908de ABDye kaçmış, sultanın tahttan indirilmesinden sonra Türkiyeye dönüp ticarete atılmıştı. Kardeşi mühendis ve müteahhit Şevket Beyle çalışmıştı. Ankara-Sivas demiryolunun müteahhiti, yazar Orhan Pamukun dedesi Şevket Bey, Keten ve Kendir A. Ş fabrikasını kurduktan kısa süre sonra, 1934 yılında lösemiden ölünce firmanın yönetimi kardeşine kalmıştı.
Abdullah ve Şevket kardeşler, iki kızkardeşle evlenmişti. Abdullah Pamukun ikisi kız, üç çocuğu oldu. İlk kızı Turana çocukluğunda Fransız mürebbiye tutarak dil dersi almasını sağladı. Eğitimine İzmirde Sainte Pulcheriede başlayan Turan, ailesinin 1930'da İstanbula yerleşmesinden sonra eğitimine Amerikan Kız Kolejinde devam etti. İlkokul yıllarından itibaren çok sevdiği sınıf arkadaşlarına uzun mektup yazma alışkanlığı kazandı. 14 yaşında annesini kaybetmenin acısıyla günlük tutmaya başladı. Hayatı boyunca günlük yazmayı sürdürdü. Türkçe, Fransızca, İngilizce ve Almanca tuttuğu günlüklerinde ağırlıklı olarak dostluklarını sorguladı.
Amerikan Kız Koleji'ndeki öğretmenlerinden Nermin Muvaffak Hanım'dan derinden etkilendi. Öğretmenine dört yıl boyunca insan ilişkilerini irdeleyen çok sayıda İngilizce mektup yazdı. Nermin Muvaffak Hanım, Nazım Hikmetin şiirlerini İngilizceye tercüme edip New York'ta yayımlanan The Bookman dergisinde yazdığı makaleyle şairin isminin ilk kez dünya basınında geçmesini sağlayan kişiydi.
Turan Pamuk, 1930ların başında yabancı dille eğitim yapılan okullarda öğrencilerin dil becerilerini artırmak, dünyaya açılmalarını sağlamak amacıyla başlatılan mektup arkadaşlığı sistemine katıldı. 22 ülkeden 87 kişiyle İngilizce ve Fransızca yazıştı. Sadece Hollandalı Johan Marie Langeweg'e 1933-1940 arasında gönderdiği 130 mektubun toplam sayfa sayısı 1500'e ulaşıyordu. Kimi dostluklarını ömür boyu sürdürdü.
1936 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümüne girdi. Nazi zulmünden kaçıp Türkiyeye sığınan Hans Reichenbachın gözde öğrencisi olarak, Friedrich Nietzche üzerine yazdığı tezle, 1940ta sınıf birinciliğiyle eğitimini tamamladı. Aynı okulda kütüphane memuru olarak çalıştı. 1945-1955 arasında Edebiyat Fakültesinde Fransızca dersleri verdi. Aynı dönemde Cemal Reşit Reyden piyano dersi aldı.
Genç yaştaki annesini kaybetmenin acısını üzerinden atamayan Turan Pamuk, 19 Şubat 1943te babasının da hastalık sonucu vefat etmesi üzerine buhran geçirdi. Üç gün sonra yüksek dozda ilaçla intihara teşebbüs etti. Ailesinin erken fark etmesi sonucunda kurtarıldı.
Mazhar Şevket İpşiroğlunun asistanlığına hazırlandığı günlerde Hüseyin Batuhanla tanıştı. 1943te evlenen çift 1954te doktora çalışması amacıyla sağlanan bursla Almanyanın Heidelberg kentine gitti. Karl Löwith ve Hans-Georg Gadamerin derslerine devam etti.
Eşine Soren Kierkegaardı tanıtıp doktora konusu seçmesini sağlayan Turan Pamuk, daha sonra Varoluşçuluk akımına ilgi duydu. 1958 yılında doktora çalışmasından vaz geçerek Türkiyeye döndü.
1936 yılında kaleme aldığı günlüğünde Yazmak arzusuyla yanıp tutuşuyorum. İyi de ne yazacağım? Roman, hikaye, günlük, herhangi bir sanat, özyaşamım, artık ne olursa diyen Pamuk ömrü boyunca tutkulu bir mektup yazarı olarak kalmayı tercih etti. Aynı evi paylaştığı eşine kimi zaman uzunluğu 30 sayfayı bulan üç dilde mektuplar yazdı. Kimi zaman günde dört mektup kaleme aldı. Mektuplarında bir roman kahramanından esinlenerek eşine "Nathanael" ismiyle hitap etti. Sanatı doğallıktan uzak ve yapmacık bulduğunu belirterek edebiyat alanında okurluğu seçti. Sadece mektuplarında zaman zaman Fransızca, İngilizce şiirlerine yer verdi. Andre Roussinin Am-Stram-Gram oyununu Ne Ondadır ne Bunda ismiyle Türkçeye çevirdi.
Ölümü
80 yaşına yaklaşırken duyma yeteneğinin azalması ve çevresiyle iletişim kurmakta zorlanması sonucunda içine dönen, hayata küsen Turan Batuhan kendisini açlığa mahkum etmek suretiyle güçsüz düşüp 1996 baharında kaldırıldığı Heybeliada Sanatoryumu'nda hayatını kaybetti. Eşiyle yaşadığı Heybeliadada toprağa verildi.
Biyografisi
Eşinin vefatından bir süre sonra dolabında 200 civarında defter bulan Hüseyin Batuhan, bunları okuduğunda Turan Batuhanın hayatının bilmediği ayrıntılarını keşfetti. Onu anlatmak üzere bir dizi kitap yazmaya karar verdi. Biyografide neye gerek olduğunu, neye olmadığını bilmeden yazılan ilk iki kitap 2001'de Türkiye İş Bankası Kültür Yayınlarınca Bir Zamanlar Turan Vardı adıyla tek ciltte yayımlandı. Kitap kamuoyunda ilgiyle karşılandı. Haberlere, köşe yazılarına konu oldu. Bir yıl sonra Bulut Yayınlarından Turanın En Mutlu Yılları 1942-1948 adlı üçüncü cilt piyasaya çıktı. Hüseyin Batuhan'ın son 38 yılı yazarken hastalanması üzerine kitap yarım kaldı.
Vefatından sonra Hüseyin Batuhanın Heybeliadadaki evi, evlatlık edindiği yardımcısı tarafından boşaltıldı. Hüseyin Batuhanın kitap taslağıyla birlikte Turan Batuhanın günceleri, binlerce sayfayı bulan mektupları yok oldu.