Nikos Ksiluris

Nikos Ksiluris (Yunanca: Νίκος Ξυλούρης; d. 7 Temmuz 1936 ö. 8 Şubat 1980) ya da bilinen diğer bir adıyla Psaronikos (Yunanca: Ψαρονίκος), Yunan besteci ve şarkıcı. Giritin Anogeia kasabasında doğdu. Diğer ikisi de Girit müziğinin büyük müzisyenleri Antonis Ksiluris ya da lakabıyla Psarantonis ile Yannis Ksiluris ya da lakabıyla Psaroyannis olan üç kardeşten en büyüğüydü. Müziği, Yunan ruhunu yakaladığı için kendisine Giritin Başmeleği dendi.
Hayatı ve isminin kökeni
İnsanlara yaşanan olaylardan yola çıkarak isim takmak, Anogeialılar arasında da adanın ve ülkenin geri kalanında olduğu gibi yaygındır. Ksilurisin lakabı ise dedesi Psarantonis olarak bilinen Antonisten gelmektedir: Girit'in bağımsızlığı, Yunanistan'ın kuruluşundan sonraya denk geldiği için ada, Ksilurisin dedesinin zamanında hala Osmanlı kontrolündeydi. Antonis, Türkleri soyan bir grupla arkadaşlık ediyordu ve ne zaman Türklerle karşılaşacak olsalar, en hızlıları olarak anında dağılan grubun geri kalanını sanki balık yakalarmış gibi çabucak toplayıp bir araya getiriyordu. Bu nedenle kendisine Yunanca balık ve Türk kelimelerinin birleşimi olan Psarotourkos denmeye başladı ve bu isim zamanla Psarantonise dönüştü. Böylece ailenin kendisinden sonraki erkek üyelerinin isimleri, başlarına Psaro eki eklenerek kullanılmaya başlandı.
İlk yılları ve II. Dünya Savaşı
Ksilurisin ilk yılları, adada cesaretiyle ün salmış Anogeiaya karşı, ergenliğinde Mihver Devletlerine karşı verilen savaşın kargaşasında test edilecek olan bir vatan sevgisiyle doluydu. 1941de Girit Savaşı sırasında Alman paraşüt birlikleri, adaya indiğinde dört yaşındaydı. Üç sene sonra Almanlar, halk ve yöneticilerin İngilizlerle Girit direniş güçlerine yardım ve yataklık ettiği gerekçesiyle Anogeiayı yerle bir ettiler. Ksiluris ve ailesi Giritin başka bir kasabasına kaçtılar ve ancak Almanlar teslim olduktan sonra Anogeiaya geri döndüler. Bir dönem kendisi de Anogeiada saklanan Patrick Leigh Fermor, Ksilurisin "Filedem" şarkısını o kadar çok seviyor ve söylüyordu ki savaştan sonra yakın çevresi kendisini bu şekilde çağırmaya başladılar.
Müzik kariyeri
İlk lirini on iki yaşında aldı ve liriyle birlikte Girit müziği icra etmede büyük bir potansiyel gösterdi. Müziğinden etkilendiği ünlü lirist Leonidas Kladosun yanında iki sene boyunca lir öğrendi. Kasaba düğünleri, vaftiz törenleri ve Giritin farklı yerlerindeki diğer çeşitli etkinliklerde çaldı. On yedi yaşında, Herakliondaki folk ve Girit müziği icra edilen bir restoran olan Kastroda çalmaya başladı.
1958de yaptığı kayıt kariyerinde dönüm noktası oldu. Dinleyiciler sesine hayran kaldılar ve bu yükselen yıldızdan daha fazlasını duymak istediler. Yurt dışında ilk olarak 1966da konser verdi ve San Remo Müzik Festivalinde birincilik ödülü aldı. Ertesi yıl Heraklionda Erotokritos adıyla Giritin ilk gazinosunu açtı. Bunu, Anyfantounun 1969daki büyük ses getiren kaydı takip etti. Çok geçmeden Atinadaki Folk Müzik Gazinosunda sahne almaya başladı. Böylece kariyerini Atinada sürdürmeye başladı.
Siyasi kargaşa
70lerin başında Ksilurisin sesi yalnızca Girit müziğiyle değil, aynı zamanda darbenin ardından başa geçen Yunan askeri güçlerine karşı ayaklanan gençlerle de özdeşleşmişti. Ksiluris, mantinada tekniğiyle müziğine ünlü şairlerin şiirlerini de dahil ederek yeni bir folk müzik tarzı oluşturdu. Bu tarzı diğer birçok müzisyen tarafından da benimsendi.
Özel hayatı
Ksiluris, Herakliondan zengin bir aileden gelen Giritli olan Urania Melabianakis ile evlendi. Biri kız diğeri oğlan olmak üzere iki çocukları oldu.
Ölümü
Nikos Ksiluris, 8 Şubat 1980de beyne metastaz yapan akciğer kanseri nedeniyle öldü. Mezarı Atina Birinci Mezarlığındadır.
Diskografi
Mia mavrofora pou perna Μια μαυροφόρα που περνά (1958)
Anyfantou Ανυφαντού (1969)
O Psaronikos Ο Ψαρονίκος (1970)
Mantinades kai Chori Μαντινάδες και χοροί (1970)
Chroniko Χρονικό (1970)
Rizitika Ριζίτικα (1971)
Dialeima ιάλειμμα (1972)
Ithagenia Ιαγένεια (1972)
Dionise kalokairi mas ιόνυσε καλοκαίρι μας (1972)
O tropikos tis parthenou Ο τροπικός της Παρένου (1973)
O Xylouris tragouda yia tin Kriti Ο Ξυλούρης τραγουδά για την Κρήτη (1973)
O Stratis Thalassinos anamesa stous Agapanthous Ο Στρατής Θαλασσινός ανάμεσα στους Αγάπανους (1973)
Perifani ratsa Περήφανη ράτσα (1973)
Akoluthia Ακολουία (1974)
To megalo mas tsirko Το μεγάλο μας τσίρκο (1974)
Parastaseis Παραστάσεις (1975)
Anexartita Ανεξάρτητα (1975)
Komentia, i pali chorikon kai vasiliadon Κομέντια, η πάλη χρικών και βασιλιάδν (1975)
Kapnismeno tsoukali Καπνισμένο τσουκάλι (1975)
Ta pou theemoumai tragoudia Τα που υμούμαι τραγουδώ (1975)
Kiklos Seferis Κύκλος Σεφέρη (1976)
Erotokritos Ερτόκριτος (1976)
I simfonia tis Gialtas kai tis pikris agapis Η συμφνία της Γιάλτας και της πικρής αγάπης (1976)
I eleftheri poliorkimeni Οι ελεύεροι πολιορκημένοι (1977)
Ta erotika Τα ερτικά (1977)
Ta Xylourika Τα Ξυλουρέικα (1978)
Ta antipolemika Τα αντιπολεμικά (1978)
Salpisma Σάλπισμα (1978)
14 Krises epitichies 14 χρυσές επιτυχίες (1978)
Ölümünden sonrası
Teleftaia ora Kriti Τελευταία ώρα Κρήτη (1981)
Nikos Xylouris Νίκος Ξυλούρης (1982)
Pantermi Kriti Πάντερμη Κρήτη (1983)
O Deipnos o mistikos Ο είπνος ο μυστικός (1984)
Stavros Xarchakos: Theatrika Σταύρος Ξαρχάκος:Θεατρικά (1985)
O Yiannis Markopoulos ston ellinikon kinematografo Ο Γιάννης Μαρκόπουλος στον ελληνικό κινηματογράφο (1988)
I synavlia sto Irodeo 1976 (1990) Η συναυλία στο Ηρώδειο 1976 (1990)
To chroniko tou Nikou Xylouri Το χρονικό του Νίκου Ξυλούρη (1996)
Nikos Xylouris Νίκος Ξυλούρης (2000)
I psichi tis Kritis Η ψυχή της Κρήτης(2002)
Itane mia fora... Ήτανε μια φορά...(2005)
Tou Chronou Ta Girismata Του Χρόνου Τα Γυρίσματα (2005)
Itane Mia Fora... Ke Emine Gia Panta! Ήτανε Μια Φορά... Και Έμεινε Για Πάντα! (2017)