Metot oyunculuğu

Metot oyunculuğu birçok tiyatro uygulayıcısı tarafından formüle edilmiş, oyunculukta içtenlik ve duygusal etkileyiciliği ön planda olan performans ortaya koymaya yönelik alıştırma ve tekniklerin genel adıdır. Bu teknik, Rus oyuncu ve yönetmen Konstantin Stanislavskiy'in Bir Aktör Hazırlanıyor, Bir Karakter Yaratmak ve Bir Rol Yaratmak kitaplarında geliştirdiği Stanislavski sistemi'ne dayanmaktadır.
Lee Strasberg, Stella Adler ve Sanford Meisner metot oyunculuğun gelişimine katkıda bulunanlar isimler arasındadır. Ancak üç tiyatrocu da onlara göre başarılı bir performans ortaya koymak için bu yaklaşımın farklı bir yönüne vurgu yapmaktadır: Strasberg bu tekniğin psikolojik yönüne, Adler sosyolojik yönüne ve Meisner de davranışsal yönüne ağırlık vermektedir. Ortaya koydukları bu yaklaşımı New York'ta Group Theatre'ta çalışırken geliştirdiler.
Gelişimi
Metot oyunculuğu, Rus tiyatrocu Konstantin Stanislavski'nin geliştirdiği oyunculuk sistemi üzerinden geliştirildi. Stanislavski 20. yüzyılda hazırlık, alıştırma ve prova tekniklerini sistematik bir yapı haline getirmiştir. Bu sistem (1) Meiningen Ensemble'ın yönetmen merkezli, bütünlüklü estetikli, disiplinli ve kadro yaklaşımını, (2) Maly Tiyatrosu'nun aktör merkezli realizmini, (3) André Antoine'nin natüralist sahnelemesini ve bağımsız tiyatro hareketini bir araya getirmiş ve bunların üzerine geliştirilmiştir.
Sistem, Stanislavski'nin deyimiyle bir "deneyimleme sanatı" yaratmayı amaçlar. Sistem ilk olarak oyuncunun bilinç düzeyindeki düşüncelerini ve istençlerini yani kontrol edebildiği yapılarını harekete geçirir, ardından oyuncunun farkındalık alanı dışında kalan psikolojik süreçlerine yani duygusal deneyimlerine ve bilinçdışı davranışlarına ulaşıp bunları harekete geçirmeye çalışır. Provalar sırasında oyuncunun bunlardan yararlanarak oynadığı karakterin o an içinde olduğu durumda yapması gerekenler için içsel bir kaynak bulması beklenir. Stanislavski sonraki çalışmalarında ise bilişsel yapıya odaklanma yerine sistemini fiziksel merkezli bir yapı haline getirmiştir. Oluşturduğu sistemde onun için önemli olan "aktif analiz" olarak adlandırdığı kavramdır. Bu, oyuncunun kendini bırakıp düşünmeden, bir nevi doğaçlama, her türlü şartta tepkiselliğini ortaya çıkarabilmesi olarak tanımlanabilir.
Psikolojik etkileri
Metot oyunculuğu, oyuncunun kişisel deneyimlerinden faydalanarak performansında gerçek duygular ortaya çıkarmaya hedefler. Oyuncu, performansı sırasında hissettiği duyguları ayrıştırmakta zorlandığında bu durum psişesine zarar verebilir. Oyuncunun role girerken kullandığı duygular haz verici olduğu kadar travmatik de olabilir. Sık rastlanan duygusal çökkünlük gibi psikolojik etkiler, oyuncu bastırılmış ve çözümleyemediği duygularını performansında göstermeye başladığında görülebilir. Çökkünlüğün ve tükenmişliğin yanı sıra oyuncularda korku, kaygı, utanç, uyku bozukluğu, kişilik değişimi ve psikotik bozukluklar görülebilir.
Metot oyuncuları listesi
Christian Bale
Anne Bancroft
Warren Beatty
Paula Beer
Marlon Brando
Adrien Brody
Nicolas Cage
Michael Caine
Jim Carrey
Montgomery Clift
Sacha Baron Cohen
Bryan Cranston
Benedict Cumberbatch
Daniel Day-Lewis
James Dean
Robert De Niro
Johnny Depp
Leonardo DiCaprio
Robert Downey Jr.
Adam Driver
Michael Fassbender
Sally Field
Ralph Fiennes
Jane Fonda
Jamie Foxx
James Franco
Kamal Haasan
Tom Hanks
Ed Harris
Julie Harris
Anne Hathaway
Sally Hawkins
Dustin Hoffman
Philip Seymour Hoffman
Dennis Hopper
Michael Ironside
Jeremy Irvine
Angelina Jolie
Irrfan Khan
Val Kilmer
Dilip Kumar
Shia LaBeouf
Heath Ledger
Jared Leto
Andie MacDowell
Karl Malden
Matthew McConaughey
Choi Min-sik
Marilyn Monroe
Judd Nelson
Paul Newman
Jack Nicholson
Edward Norton
Gary Oldman
David Oyelowo
Al Pacino
Estelle Parsons
Robert Pattinson
Sean Penn
George Peppard
Joaquin Phoenix
Brad Pitt
Sidney Poitier
Mickey Rourke
Peter Sellers
Andy Serkis
Martin Sheen
Nawazuddin Siddiqui
Kevin Spacey
Rod Steiger
Meryl Streep
Hilary Swank
Indira Varma
Eli Wallach
Denzel Washington
Forest Whitaker
Michelle Williams
Kate Winslet
Dipnotlar