Halil Sami Bey

Halil Sami Paşa (1866 1925) Türk asker. Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi'ndeki 9. Tümen komutanlığı göreviyle bilinir. 1866 yılında İstanbulda doğmuştur. Kuleli Askeri Lisesinde eğitim görmüş, 17 Temmuz 1886 tarihinde girdiği Harbiye Mektebinden 28 Mayıs 1889da teğmen rütbesiyle mezun olmuştur.
Yaşamı
İsmail Hakkı Beyin oğlu olarak 1886 yılında İstanbulda doğan Halil Sami Bey, Harbiyeden mezun olmasının ardından, Osmanlı ordusunda pek çok kıta görevinde bulunmuştur. II. Abdülhamit döneminde öncelikle askeri sahada başlayan, daha sonra da iktisadi-mali alanlarda da giderek artan Türk-Alman ilişkileri çerçevesinde Türk ordusunun geleceğine hükmedecek pek çok subay, yurtdışı eğitimi için Almanyaya gönderilmiştir. bu kapsamda Halil Sami Bey de 19 Eylül 1889da eğitim için Almanyaya gönderilenler arasında yer almıştır. Almanyadaki eğitimin ardından tekrar İstanbula dönmüş, çeşitli birliklerde görev yapmıştır. Halil Sami Bey, Trablusgarpta Redif Teşkilatı kurmak üzere ocak 1901de Binbaşı rütbesi ile görevlendirilmiş; daha sonra 21 Kasım 1901de Selanike 3. Ordu Numune Talim Taburu öğretmenliği görevine atanmıştır. 6 Şubat 1909da İstanbulda Harbiye Mektebi Piyade Talimi öğretmenliğine atanan Halil Sami Bey, 16 Ağustos 1909da Küçük Zabit Mektebi (Astsubay Okulu) komutanlığına getirilmiştir. 23 Eylül 1912de 5. Kolordu 5. Nişancı Alayı Komutanlığına atanmış, 5 Ekim 1912de ise İzmir Redif Alayı Komutanlığına getirilmiştir. 20 Kasım 1913de 1. Ordu 1. Nişancı Alayı Komutanlığına atanmış, 12 Nisan 1914de ise 3. Tümen Komutanlığına atanmıştır. 31 Ocak 1895te Mülazım-ı evvel (üsteğmen), 8 Nisan 1898de Yüzbaşı, 18 Ocak 1899da Sağ Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı), 18 Ocak 1901'de Binbaşı, 19 Mayıs 1907de Kaymakam (Yarbay), 1909daki Tasfiye-i Rütbe Kanunuyla bütün subaylarda olduğu gibi onun da rütbesi düşürülmüş, son olarak 1 Haziran 1914te Miralay (Albay) rütbesine terfi etmiştir. 28 Mayıs 1899da 1. Ordu, 4. Alay, 1. Tabur, 2. Bölük komutanlığı görevine atanmıştır. 13 Temmuz 1899da bu defa 1. Alay, 1. Tabur, 2. Bölük komutanlığına görevlendirilmiştir. 1912-1913'te Balkan Savaşı'na katılmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasının ve 2 Ağustos 1914'te seferberliğin ilan edilmesinin ardından, Eylül 1914te Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı'na bağlı bulunan ve Gelibolu Yarımadası'nın savunulmasından sorumlu olan 9. Tümen'in komutanlığına getirilmiştir. Çanakkale kara muharebelerinin başladığı 25 Nisan 1915 tarihinde, 9. Tümen komutanı olarak Arıburnu ve Seddülbahir bölgesindeki çarpışmalara katılmış, Arıburnu çatışmalarının sevk ve idaresinde 19. Tümen komutanı Yarbay Mustafa Kemal Bey ile birlikte birçok çatışmalarda bulunmuşlardır. 5. Ordu Komutanı Müşir Liman Von Sanders ile anlaşamadığından dolayı, 13 Haziran 1915 tarihinde görevden el çektirilmesine yönelik girişimler üzerine muharebe sahasından ayrılmış, İstanbula dönmüştür. Yerine, Alman komutan Kanen Giesser atanmıştır. Liman Von Sandersin, sağlık sorunlarını gerekçe göstererek ordu komutanlığından ayrıldıktan sonra, Halil Sami Bey daha sonra depo birlikleri müfettiş muavinliğine atanmıştır. Özlük dosyasında her ne kadar 2 Eylül 1915te emekli olduğuna dair kayıt yer alıyorsa da, 26 Ekim 1915de 5. Kolordu Askerlik Dairesi Başkanlığı görevine getirilmiştir. Daha sonra, 5. Kolordu Komutan Vekilliği, Ordu Dairesi Teftiş Kurulu Başkanlığı ve son olarak da Genç Dernekleri Genel Müfettiş Muavinliğine tayin edilmiştir. Çanakkale Cephesi'nden ayrıldıktan sonra emekliliğine kadar çeşitli geri hizmet görevlerinde bulunmuştur. Savaş sonrası hastalanan Albay Halil Sami Bey, Türk Kurtuluş Savaşına katılamadı. Albay Halil Sami Bey, 1925 yılında vefat etmiştir.