Viyana Beyannamesi ve Eylem Programı

Viyana Beyannamesi ve Eylem Programı ya da VDPA, Avusturya'nın Viyana kentinde 25 Haziran 1993 tarihinde Dünya İnsan Hakları Konferansı'nda oybirliği ile kabul edilen bir insan hakları bildirgesidir. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği pozisyonu bu beyanname ile tavsiye edilmiş ve ardından 48/121 sayılı Birleşmiş Milletler Genel Kurul Kararı ile oluşturulmuştur.
Viyana'da gerçekleştirilen Dünya İnsan Hakları Konferansı, soğuk savaş sonrası İnsan Hakları üzerine gerçekleştirilmiş olan ilk konferanstır. Daha önceki konferans Tahran'da 1968 yılında gerçekleştirilmişti. Bu konferansta Viyana Beyannamesi ve Eylem Programı bildirgesi yayınlanmıştır. Bu bildirgenin önsözünde, insan haklarının geliştirilmesi ve korunmasının uluslararası toplumun öncelik verdiği bir konu olduğu tekrar vurgulanmıştır. Bu alandaki mevcut uluslararası mekanizmalar tekrar gözden geçirilmiştir.
İçerik
VDPA, insan haklarını evrensel bir standart olarak yeniden onaylamayı amaçlamaktadır. Giriş bölümünde şu ifade yer almaktadır: "Tüm halklar ve tüm uluslar için ortak bir başarı standardı oluşturan İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ilham kaynağıdır."
"VDPA, Hükümetleri, Birleşmiş Milletleri ve diğer uluslararası kuruluşları, öğretim ve eğitim, halkın katılımı ve sivil toplum yoluyla insan hakları bilincini güçlendirmek için insan hakları programına ayrılan kaynakları artırmaya davet etmektedir."
Beş bölümden oluşan bu bildirge 100'den fazla madde içermektedir. Birçok İnsan hakları ve temel özgürlük konularını kapsayarak, devletlere ve bu alanda çalışan kuruluşlara tavsiyelerde bulunmaktadır.
Beyannamenin ana başlıkları şunlardır:
Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan hakları konusunda artan koordinasyon
Kaynaklar
İnsan hakları merkezi
Irkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve diğer hoşgörüsüzlük biçimleri
Ulusal veya etnik, dini ve dilsel azınlıklara mensup kişiler
Yerli halk
Göçmen işçiler
Kadınların eşit statüsü ve insan hakları
Çocuk hakları
İşkence görmeme özgürlüğü
Zorla kaybetmeler
Engellilerin hakları
İnsan haklarının işbirliği, geliştirilmesi ve güçlendirilmesi
Uygulama ve izleme yöntemleri
Dünya İnsan Hakları Konferansı'nda alınan kararların takibi
Sonuçları
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin pozisyonu kurulmuştur.
25 Haziran 1993'te 171 devletin mutabakatıyla kabul edilen Viyana Beyannamesi ve Eylem Programı, soğuk savaş sonrası 1990'ların başında insan hakları konusunda bir fikir birliğini temsil ediyordu. VDPA, Soğuk Savaş sona ererken insan hakları için bir dönüm noktası oluşturuyordu.
Bu beyanname uluslararası topluma insan haklarını teşvik etmek için bütünsel bir yaklaşımı mümkün kılacak yeni bir "planlama, diyalog ve işbirliği çerçevesi" sağlamıştır.
Viyana Beyannamesi ve Eylem Programı ayrıca, 1948'den kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi temeli üzerine titizlikle inşa edilmiş olan insan hakları belgelerini güçlendirmek ve daha fazla uygulamak için yenilenmiş bir çabanın başlangıcı oldu. 1948'de kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde insan hakları herhangi bir sınıflandırmaya tabi tutulmaksızın bir bütün olarak ele alınmıştır. Bu bütüncül yaklaşım Viyana Beyannamesi ve Eylem Programı ile de pekiştirilmiştir.