Mevdud bin Altuntegin

Mevdud bin Altuntegin, () Büyük Selçukluların Musul valisi, Türk kumandan.
Hayatı
Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar tarafından 1108 yılında Çavlının yerine Musul valisi tayin edilmiştir. Bundan önceki hayatı hakkında bir kayır yoktur. Mevdud, valiliğinin ilk iki yılında şehirde ve bölgede düzeni sağlamakla meşgul olmuştur. Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan, Emir Çavlı Sakavu ve Hille Arap Emiri Seyfüddevle Sadaka b. Mansur ile meselelerini halledip ülkede istikrarı sağlayan Muhammed Tapar, Aralık 1109'da Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Suriye, Filistin bölgelerini işgal eden Haçlılara karşı sefere çıkacağını etraftaki hükümdarlara duyurdu. Bunun üzerine harekete geçen Mevdud, Sökmen el-Kutbi ile Cizrede buluştu. Artuklu Beyi İlgazi Beyin ve diğer kuvvetlerin kendisine katılmasından sonra Haçlılara karşı Urfa'ya yürüdü. Mayıs 1110'de Urfayı kuşatma altına aldı. Urfa Kontu II. Baudouin, Mevdudun hareketinden haberdar olunca Kudüs Kralı I. Baudouini yardıma çağırdı. Kudüs kralı da Trablus Kontu Bertrand ile birlikte onun yardımına geldi. Çok sayıda Haçlı kuvvetinin yaklaştığını öğrenen Mevdud kuşatmayı kaldırarak Temmuz 1110'da Harrana doğru geri çekildi.
Urfa önüne gelen Kudüs kralı, Urfa kontu ile dargın olan Antakya Prensi Tancredi yanına çağırıp onları barıştırdı ve Tancred 1500 kişilik atlı birliğiyle Haçlı kuvvetlerine katıldı. Haçlı cephesindeki bu birleşme üzerine Şam Atabegi Tuğtekin hemen Mevdudun yardımına geldi. Birleşik Haçlı ordusu Mevdudu takibe giriştiyse de Tuğteginin gelişiyle güçlenen Müslümanlar ile karşılaşmaktan vazgeçerek geri dönerek Samsata doğru çekildi. Ancak Mevdud Haçlıların peşini bırakmadı, onları Fıratı geçerken bastırdı. Nehrin doğusunda kalanları kılıçtan geçirdiği gibi bütün ağırlıklarını ganimet olarak aldı. Daha sonra Urfayı kısa bir süre kuşattı ve ardından Harran üzerinden Musula döndü. Mevdud bu sefer sırasında Urfayı ele geçirememekle beraber Haçlılara ağır bir darbe indirmiş ve Urfa Kontluğunu sarsmıştır.
Mevdud, Sultan Muhammed Taparın emriyle 1111'de Urfa bölgesine ikinci seferini düzenledi. Müslüman ordusu Fıratı geçip 28 Temmuz 1111 günü Joselin'in lord olduğu Tilbaşar önünde kamp kurdu. Bu arada Halep Meliki Rıdvan bin Tutuş ile Şayzar Emiri Sultan İbn Ali, Mevduda haber gönderip müttefik Müslüman ordusunun kendilerine yardımda bulunmasını istediler. Bunun üzerine Mevdud yirmi altı gün süren Tilbaşar kuşatmasını kaldırarak 22 Ağustos 1111 günü Halepe doğru ilerledi, daha sonra güneye Şayzare indi. Kral I. Baudouinin etrafında toplanan Haçlılarla Müslümanlar arasında ciddi bir çatışma gerçekleşmedi. Mevdud sonbaharda Musula geri döndü.
Mevdud bir kere daha, fakat bu defa yalnız kendi kuvvetleriyle ve muhtemelen Urfa halkından bazıları ile anlaşmış olarak ani bir darbeyle şehri ele geçirmek üzere Mayıs 1112'de şehrin önüne geldi. Yerli halktan yirmi kadar Ermeni ile anlaştıktan sonra kuşatmayı kaldırdığı izlenimini verip oradan uzaklaştı. Bu arada Ermenilerin şehri teslim edeceğini haber alan Tilbaşar lordu Joselin hemen Urfaya geldi. Ancak o geldiğinde doğu tarafında bulunan surlardaki en yüksek kule Mevdudun adamlarının eline geçmişti. Baudouin ve Joselin askerleriyle surlara henüz çıkabilmiş olan çok az sayıdaki Müslüman askerin üzerine saldırdılar; şiddetli bir çarpışma neticesinde Müslümanların şehri ele geçirmesini önlediler. Bu olayın ardından Baudouin ihanete adı karışan pek çok kişiyi öldürttü. Mevdud, Ermenilerin sindirilmesinden sonra kuşatmayı kaldırıp Temmuz 1112'de Musula döndü.
Mevdud, Tuğteginin yardım isteği üzerine ordusuyla birlikte güneye doğru Kudüs Krallığına karşı sefere çıktı. Tuğtegin, Mevdudun ordusu ile buluşmak üzere Haziran 1113'de Şam'dan hareket etti. Bütün Müslüman kuvvetleri Selemiyede birleşti. Civardan katılan askerlerle birlikte Banyas üzerinden güneye ilerleyen Mevdud, Kuhvanede kamp kurdu. Öte yandan Joselin ve Antakya Prensliği naibi Ruggero di Salerno ile Mevdudun ordusu henüz güneye ulaşmadan Şam bölgesine akınlar yapmayı sürdüren Kral Baudouin, daha sonra Mevdudla savaşa hazırlanmak maksadıyla El-Sinabra Köprüsünün batısında mevzilendi. Mevdudun askerlerinden bir kısmı yiyecek bulmak üzere kamptan uzaklaştığında köprünün diğer tarafında Haçlıların savaşa hazırlanmakta olduğunu gördü. 28 Haziran 1113 günü birbirinden habersiz iki taraf beklenmedik bir şekilde muharebeye başladılar. Türkler, Haçlı ordusunu bozup 2000 kişiyi öldürerek önemli bir zafer kazandılar. Kudüs Kralı Baudouin de bu arada esir düştü, ancak tanınmadığı için kaçıp kurtuldu. Antakya Prinkepsi Ruggero ve Trablus Kontu Ponsun birlikleri her şey olup bittikten sonra savaş alanına ulaştılar. Tiberya yakınında kamp kuran bu yeni kuvvetler ertesi gün Türk birliklerinin yaklaşması üzerine dağlara çekilip kendilerini savunmaya çalıştılar. Türkler bunları takip etmek istedilerse de atlı ve yaya kuvvetlerinin dağlık arazide savaşmasının güç olduğunu görerek bundan vazgeçtiler.
Suriyede kalıp hem düşmanın hareketlerini izlemeye hem de Sultan Muhammed Tapardan gelecek yeni emirleri buradan uygulamaya karar veren Mevdud, Tuğtegin ile birlikte 5 Eylül 1113 günü Şam'a döndü. Mevdudun düzenlediği seferler siyasi bakımdan olduğu kadar ekonomik açıdan da Haçlılar üzerinde yıkıcı etkiler yapmıştır. Şam Emevi Camii'nde bir batıni tarafından 2 Ekim 1113 günü öldürülmüştür. Mevdudun yerine Aksungur el-Porsuki valisi atanmıştır.