Nuride Ateşi Gadirova

Nuride Ateşi Gadirova Azeri yazar, çevirmen, tarihçi ve arkeologdur.
Yaşamı
22 Ağustos 1965 tarihinde, Azerbaycanın Oğuz İlçesine bağlı Haçmaz köyünde doğdu. 1995 yılından beri Almanyanın başkenti Berlin kentinde yaşamaktadır.6 diploma sahibi, 20 kitap yazarı, 7 yabancı dil, 300-den fazla uluslararası bilimsel, kültürel makallerin yazarıdır.
Fikri ve edebi kişiliği
Nuride Ateşi, 9 yaşında şiir yazmaya başlamış, ilk şiiri 1993 yılında Edebiyat gazetesinde yayınlanmıştır. Günümüz Azerbaycan şiirine getirdi kadın duyarlığı, dünyaya ve çevresine eleştirel bakış belli çevrelerce hazmedilmediği için 10 yıl şiirlerinin yayınlanmasına Sovyetler Birliği dönemi Azerbaycanında izin verilmemiştir. Şaire kendisi için Ateşi mahlasını seçmiş, bundan sonraki şiirlerini bu mahlas altında yazmak zorunda kalmıştır. Azerbaycanın tanınmış bestecisi Faik Süceddinov, Nuride Ateşinin şiirlerindeki sözlere besteler yapmıştır. Yine Azerbaycanın ünlü ses sanatçılarından İlhame Guliyeva, şairenin Neylersen adlı şiirinden bestelenen şarkıyı seslendirmiş ve bu Azerbaycan ezgisi, Azerbaycanda, Türkiyede ve İranda çok beğeni toplayarak dillerde dolaşmıştır. Şairenin şiirlerinden birçok bestecinin bestelediği yüze yakın Azerbaycan şarkıları üretilmiş, bu şarkılar Azerbaycanın en popüler sanatçılarından Brillant Dadaşova, Semed Semedov, Almas Elesgerova, Zöhre Abudullayeva, Zaur Rzayev ve daha birçok sanatçı tarafından seslendirilmiştir.
1982-1984 yılları arasında Bakü Medeni Maarif Teknikomunu (Bakı Humanitar Kollec) üstün not diploması ile bitirmiş, 1984-1989 yılları arasında ise E. Hüseyinzade adına Azerbaycan Devlet-Medeniyet ve İncesenet Üniversitesinin Medeniyyetşinaslık fakültesinde öğrenim görmüştür. Şaire bundan başka 1995 yılına kadar da Baküdeki Azerbaycan Devlet Güzel Sanatlar Müzesi nde çalışmıştır.
1995 yılında Almanyanın başkenti Berlin kentine taşınan Nuride Ateşi, kendisini bir sanatçı gibi, özellikle de şiir dünyasının bir şairesi olarak geliştirmeyi başardı. Alman şiirine, Kafkas coğrafyasının sıcaklığını, Doğu edebiyatının klasik gizemini ve arı -duru özgün görüşlerini getirdi. Nuride Ateşi sanatçılık kimliği ve etkinliklerinin yanında, moderatör olarak da birçok televizyon ve radyoda kültür -sanat programları yaparak kitlelere iletti. 1996 ve 1997 yıllarında, Berlin TD-1 Alman -Türk televizyonunda, "Berlin 'den Asya 'ya Köprü" ve "Sevgi Dünyası " adlı programları başlattı. Aynı zamanda programların moderasyonluğu görevini de üstlendi. 1997 yılından 2005 yılına kadar, Berlin Hitit Yayınevi 'nde çalıştı.
Nuride Gadirova Ateşi, akademik çalışmalarının ve bilimsel araştırmalarının yanında, gazetecilik mesleğini de yıllardır sürdürmektedir. O aynı zamanda Azerbaycan 'da yayınlanan birçok gazeteye (Ayna/ Zerkalo) de makaleler ve çeşitli konularda yazılar yazmaktadır.
Nuride Ateşinin edebi yaratıcılığı, epik şiir, çeviri ve toplumsal alanları kapsamaktadır. Onun şiirlerindeki sözlere, Alman, Türk ve Azerbaycan bestecilerinin besteledikleri yüze yakın şarkı, birçok ülkede tanınmakta ve sevilerek dinlenmektedir. Şiirleri, İngilizceye, Fransızcaya, Farsçaya ve Rusçaya çevrilerek bu ülkelerde çeşitle basın ve yayın organlarında yayınlanmıştır. Şairenin etkinlikleri arasında çevirmenlik de vardır. 1996-2004 yılları arasında, Berlinin Hitit yayınlarında Alman ve Türk dillerinin çevirmeni olarak çalışan Nuride Ateşi, Alman şairlerinin şiirlerini de tercüme ederek, onları Orijinalden Tercümeler adlı kitabında toplamış, Azerbaycan şair ve yazarlarının çeşitli eserlerini de Almancaya çevirmiştir. 2003 yılında Azerbaycan 'da yayınlanan "Yaşanmamış Kadınlık "adlı kitabı, edebiyat dünyasında olağanüstü yankı yarattı. 2008 yılında Alman şairi Jan Veinard ile birlikte, Pervane ve Şam: Azerbaycanın Min İllik Mehebbet Poeziyası adlı antolojisinde, Azerbaycanın Nizami, Fizuli, Nesimi, Mehseti ve birçok klasik şairlerinin eserlerini Almancaya çevirerek, Almanyanın ünlü Mattes & Setz yayın organında yayınlamıştır. Altın Kalem ödülünü de kazanan Nuride Gadirova -Ateşi, ayrıca 20 kitabın da yazarıdır. Şaire 2011 yılından PEN (Uluslararası Yazarlar Merkezi) in de üyesi bulunmaktadır. Şairenin şimdiye kadar edebi ve Kafkas tarihine, uygarlığına ve arkeolojisine ait Almanya ve Azerbaycanda (Azerbaycan, Türk, Rus İngiliz, ve Alman dillerinde) 20 edebi publisistik ve bilimsel kitabı, 300 den fazla makalesi, yayınlanmış, eserleri Almanyanın Dresden ve Leipzig kentleriyle Azerbaycan devlet Arşivi, Ahundov adına Devlet Kütüphanesinde katalog haline getirilmiştir.
Nuride Gadirova Ateşi aynı zamanda "Kafkas Amazonu" lakabı ile de tanınmaktadır.
Bilimsel araştırmalar
Nuride Gadirova-Ateşi, 2003 yılında Moskova Medeniyet ve İncesenet Üniversitesinde, Almanyanın Toplumsal Yapısında Bedensel Yönden Hasta Çocukların Rehabilitasyonu konusunda pedagoji alanında doktorluğa adaylık eğitimini tamamlamıştır (PhD) . 2005-2011 yılları arasında Mehemmed Esed Beyin (Kurban Seid) incelemeleriyle uğraşmış, Onun arşiv belgelerini Almanya, Avusturya, Fransa, İtalya, İsviçre, Gürcüstan v. b. ülkelerden toplayarak, bu belgelerin ilk kez yayınlanmasını sağlamıştır (Esed Bey, yüzyılın Şiirleri, Nurlan, Bakü-2007). Bundan sonra uzmanlık alanını arkeoloji bilimine yöneltmiş, Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi'nde, Arkeoloji ve Etnoğrafya Enstitüsü doktorandı olarak Azerbaycan savaş tarihinde kadının rolü konusunda doktorluk tezi üzerinde çalışmaya başlamıştır. (2011-2016). 2013 yılında Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi'nde (ANAS) Tarih Enstitüsünde Devlet Komisyonu tarafından uzmanlık değişim sınavı 5 puanla (en yüksek) değerlendirilmiş ve tarihçi olarak resmi uzmanlık unvanı onaylanmıştır. 2015 yılından Azerbaycan Hazar Üniversitesi doçenti, 2015 yılında Berlinde Kafkas Tetkikatlar Enstitüsünün direktörlüğü görevini üstlenmiştir. Arkeolojik araştırmalarına Kafkas Amazonlarının araştırılması ile başlayan araştırmacı, şimdi Hocalı-Gedebey kültürünün araştırılması ile meşguldür. O, Kafkas ve Avrupa muzelerinde Kafkas arkeolojik koleksiyonlarını Rusya, Almanya, Fransa ve Avusturya müzelerinde toplamış, araştırmış, Kafkas arkeolojisinin araştırma tarihini ve tarihşinaslığını araştırarak, arşiv belgeleri ve yeni ortaya çıkardığı koleksiyonlar temelinde 3 monografi ve bir ders kitabı yazmıştır. 2016 yılında Nuride Ateşi- Gadirova Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi'nde (ANAS) Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü'ndeki ilkin savunmasını büyük bir başarı ile sonuçlasa da, eski Sovyet arkeologlarının ve bir sıra milletçi arkeologların yanlışlıklarını tankit ettigine göre savunmasına Azerbaycanda izn verilmedi. Nuride Ateşi, 9 Ekim 2018'de Fransa'daki Lyon Lumire 2 Üniversitesi'nde arkeoloji üzerine tezini (Kafkasya'nın Son Tunç- Erken Demir Çağı Hocali Gedebey Kültürü Bağlamında: Yayılma Alanı ve Krolonojisi Üzerine Öneriler.) savunarak Avrupa bilimindeki en yüksek diploma olan "L'habilitation à diriger des recherches" diploması aldı. İlmi danışmanı Prof. Doktor Michèle Casanova oldu.
Kitaplar
Sensiz yaşıyorum sen ola-ola. Kitab P8latası, Bakı 1995.
Neylersin bana gören. Hitit Berlin 1995.
Karabağımız-Karabağrımız. Hitit, Berlin 1996.
Avından kaçan avcı.(türk dilində). Hitit, Berlin 1997.
Jäger auf der Flucht vor seiner Beute (alman dilinde), Wagemann, Berlin 2002.
Yaşanmamış kadınlık Tehsil, Bakı 2003.
Şimdi Ben varım! Hitit, Berlin 2004.
Schreie erstickter Gefühle (alman dilində). Hitit, Berlin 2006.
Orijinaldan tercümeler. Nurlan, Bakı 2006.
Gəl günaha batalım. Nurlan, Bakı 2006.
Tenha savaşçı (hayat və yaradıcılığı haqqında). Hitit-Verlag, Berlin 2005.
Kampf um Berg-Karabach (Deutsch - Sachbuch) Gencevi Institut für aserbaidschanische Kultur Berlin 2007
Esed Bey -Yüzyılın sırları. Nurlan, Bakı 2007.
Pervane və şam. Azerbaycanın bin yıllık muhabbet tarihi. Mattes& Setz, Berlin 2008 15. Feuertochter(Od qızı). Şerlər. K. Fişer nəşriyyatı. Aachen 2009.
Kafkas amazonları. AMEA. Almaniya 2011.
Azerbaycan Hocalı-Gedebey Medeniyetinin kolleksiyonları Avrupa Müzelerinde. (Son Tunc- Erkən Demir Dövrü) Elm ve tehsil, Bakı, 2015
Avrupa Müzelerinde Kafkas Arkoloji Kolleksiyonları. OL npkt, Bakı, 2016
: " ("Kafkaz arkeolojisinin tarihi: Arkeoloji və nezeri tatkikatlar) Hazar Universiteti nəşriyyatı, 2017, Bakı.
Hocalı-Gedebey Kültürünün maddi irsi: İlk kompleks yayını və tehlili. Azpoliqraf, Bakı,2019.