Klaus Fuchs

Emil Julius Klaus Fuchs (29 Aralık 1911 28 Ocak 1988) 1950 yılında II. Dünya Savaşı ve kısa bir süre sonrasında Amerikan, İngiliz ve Kanada Manhattan Projesinden elde ettiği bilgileri Sovyetler Birliğine iletmesinden dolayı mahkum edilen Alman teorik fizikçi ve atom casusudur. Los Alamos Laboratuvarında iken Fuchs ilk olarak nükleer silahlarla ilgili birçok teorik hesaplamadan ve sonrasında hidrojen bombası modellerinden sorumluydu.
Fuchs babasının da burada ilahiyat profesörü olduğu ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi (ASDP) ve Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold, ASDPnin yarı askeri kuruluşu, gibi politik öğrenci topluluklarına katıldığı Leipzig Üniversitesine gitti. 1932 yılında ASDPden kovuldu ve Almanya Komünist Partisi (AKP)ne katıldı. 1933 Reichstag yangınından sonra Nevill Mott danışmanlığında doktorasını aldığı Bristol Üniversitesine gitti ve Max Bornun asistanı olarak çalıştığı Edinburgh Üniversitesinden bilim doktorasını aldı.
İkinci Dünya Savaşı Avrupada patlak verdikten sonra Man adası ve sonrasında Kanadada enterne edildi. 1941de İngiltereye döndükten sonra Tüp Alaşımları İngiliz atomik bomba projesi- üzerinde çalışan Rudolf Peirlsin asistanı oldu. Projedeki bilgileri Sovyetler Birliğindeki kod adı Sonai olan Alman komünist ve Sovyet Askeri İstihbarat binbaşısı olarak Richard Sorgenin casus çemberinde birlikte çalıştığı Ruth Kuczyskiye göndermeye başladı. 1943 yılında Fuchs ve Peirels New York Citydeki Kolombiya Üniversitesine Manhattan Projesi üzerinde çalışmak için gittiler. Ağustos 1944tw Fuchs Los Alamos Laboratuvarındaki Teorik Fizikçiler Bölümüne katıldı ve Hans Bethenin komutasında çalıştı. Şefinin uzmanlık alanı plütonyum bombası gelişimi için gerekli olan iç patlama problemleriydi. Savaştan sonra İngiltereye geri döndü ve Teorik Fizikçiler Bölümü başkanı olarak çalıştı.
Ocak 1950de Fuchs casus olduğunu itiraf etti. 14 yıl hüküm yedi ve İngiliz vatandaşlığı elinden alındı. Dokuz yıl hizmet verdikten sonra 1959da serbest bırakıldı ve Doğu Almanyaya göç etti. Burada Bilim Akademisi ve Sosyalist Alman Birliği Partisi merkez topluluğuna seçildi. Rossendorftaki Nükleer Araştırma Enstitüsüne yönetici vekili olarak atandı ve 1979 emekliliğine kadar hizmet verdi.
İlk yılları
Emil Julius Klaus Fuchs 29 Aralık 1911de Rüsselsheim, Hessen Büyük Dükalığıde doğdu. Lutheran papazı olan babası Emil Fuchs ve annesi Else Wagnerin dört çocuğundan üçüncüsüydü. Fuchs hep son ismi olan Klaus ile biliniyordu. Gerhard adında abisi, Elisabeth ablası ve Kristel adında küçük bir kız kardeşi vardı. Aile Eisenacha taşındı ve Fuchs burada gymnasiuma katıldı ve Abiturunu aldı. Okulda Fuchs ve kardeşleri babalarının karşıt politik görüşü yüzünden alay konusu oldular. Kırmızı tilkiler olarak tanınmaya başladılar, tilki kelimesi için Almanca da Fuchs kullanılmaktadır.
Fuchs 1930da Leipzig Üniversitesine başladı. Bu üniversitede babası ilahiyat profesörüydü. Almanya Demokratik Partisi (ADP)ye katılarak öğrenci siyasetinde yer aldı. Bu partiye aynı zamanda 1912 yılında babası da katılmıştı. Daha sonra partinin askeri nitelikli organizasyonu olan Reichsbanner Schwarz-Rot-Goldda boy gösterdi. Babası Kieldeki Pedagojik Akademisinde din profesörü görevine terfi etti ve sonbaharında kız kardeşi Elisabeth, erkek kardeşi Gerhard ile birlikte Kiel Üniversitesine geçiş yaptı ve matematik ile fizik alanındaki çalışmalarına devam etti. Ekim 1931de annesi hidroklorik asit içerek intihar etti ve daha sonra öğrendiler ki anneannesi de intihar etmişti.
Mart 1932de Alman Başbakanlık Seçimlerinde SDP oyların bölünmesi ile Ulusal Sosyalist Alman İşçilerin Partisi (NSDAP) adayı olan Adolf Hitlerin işi alacağından korkarak Paul von Hindenburgü başkan olması için destekledi. Buna rağmen Alman Komünist Partisi (AKP) Ernst Thälmannı aday gösterdiğinde Fuchs onun için bir konuşma teklifinde bulundu ve SDPye katıldı. O yıl Fuchs ve kardeşlerinin üçü de KDPye katıldı. Fuchs ve kardeşi Gerhard toplum buluşmalarında aktif konuşmacı olarak yer aldılar ve ara sıra NSDAPa engel olmaya çalıştılar. Bu toplantılardan birinde Fuchs dövüldü ve nehre atıldı.
Ocak 1933te Hitler Almanya Başbakanı olduğunda Fuchs NSDAPnin çok güçlü olduğu Kielden ayrılma kararı verdi. KPDnin bilindik üyelerindendi ve Berlindeki Fizik Kaiser Wilhelm Enstitüsüne üye oldu. 28 Şubatta KPD toplantısı için Berline tren bileti ayarladı. Trende gazeteden Reichstag yangınını okudu. Fuchs direkt olarak muhalefet partilerinin yangından sorumlu tutulacağını düşündü ve hemen orak ve çekiç rozetini çıkardı.
Berlindeki KPD toplantısı gizli tutuldu. Partiden arkadaşları çalışmalarına başka bir ülkede devam etmesi için onu uyardı. Parti üyesi arkadaşının apartmanında beş ay boyunca saklandı. Ağustos 1933te Henri Barbusse tarafından yönetilen Paristeki antifaşist konferansına katıldı. Burada İngiliz Ronald ve Jessie Gunn çifti ile tanıştı, onlarla birlikte kalması için Clapton, Somersete davet edildi. 1933te Kaiser Wilhelm Enstitüsünden kovuldu.
İngilterede mülteci oluşu
Fuchs 24 Eylül 1933te İngiltereye vardı. Jessie Gunn Wills ailesinin üyesi, emperyal tütünün mirasçısı ve Bristol Üniversitesinin bağışçısıydı. Fuchsun Bristol fizik profesörü Nevill Mott ile buluşmasını ayarladı ve Mott Fuchsu araştırma asistanı olarak işe alımını onayladı. Fuchs burada 1937 yılında doktorasını elde etti. Tek değerli metallerin elastik sabitinin kuantum mekaniği hesaplamaları 1936da Proceedings of the Royal Societyda yayınlandı. Bu zamanda Mott birçok Alman mülteci ile çalışıyordu ve hepsi için pozisyon yokluğu yaşıyordu. Fuchsun bir öğretmene fazla önem vereceğini düşünmedi böylece Fuchs için Max Bornun yetkisi altında Edinburgh Üniversitesinde çalışmak üzere araştırma makamı ayarladı. Fuchs Born ile birlikte Yoğunlaşan Sistemlerin İstatistiksel Mekaniği ve Elektromanyetik radyasyon üzerindeki Dalgalanmalar üzerine Proceedings of the Royal Societyde makale yayınladılar. Ayrıca bilimdeki doktorasını Edinburghte aldı. Fuchs kopyalarını gururla Almanyadaki babasına gönderdi.
Emil Almanyadaki akademik makamından kovulmuştu ve Lutheran Kilisesinin NSDAPyi desteklemesi ile hayal kırıklığına uğradı. 1933 yılında Quaker oldu. Hükumete karşıt konuşmasından dolayı tutuklandı ama sadece bir ay tutuldu. Elisabeth komünist üyelerinden olan Gustav Kittowski ile evlendi ve çocuklarına Klaus adını verdiler. Elisabeth ve Kittowski 1933te tutuklandı ve 18 ay hüküm yediler fakat Christmasta serbest bırakıldılar. Gerhard ve karısı Karin 1934'te tutuklanıp sonraki iki yılı hapiste geçirdiler. Gerhard, Karin, Elisabeth ve Kittowski Berlinde araç kiralama şirketi açtılar.
1933te Emilin tutuklanmasından sonra Kristel Zürihe kaçtı. Burada Zürih Üniversitesine gitti ve psikoloji okudu. 1934'te Berline geri döndü ve o da araç kiralama şirketinde çalıştı. 1936 yılında Emil Quaker arkadaşları ile Kristelin Amerika Birleşik Devletlerindeki Swartmore Kolejine gitmesini ayarladı. Kristel Fuchsü ziyaret ettikten sonra Amerikanın yolunu tutu. Burada Amerikalı komünist Robert Heineman ile Cmabridge, Massachusettste evlendi. Mayıs 1928de Amerika Birleşik Devletlerinde daimi kalma hakkı elde etti. 1936 yılında Kittowski ve Elisabeth tekrar tutuklandı ve kiralık araçlara el kondu. Gerhard ve Karin Çekoslovakyaya kaçtılar. Elisabeth serbest bırakıldığında o da Çekoslovakya yolunu tuttu. Ağustos 1939da Elisabeth genç Klausu yetiştirmesi için Emile bıraktı ve kendini trenin önüne atarak intihar etti.
İkinci Dünya Savaşı
1939 yılının Ağustos ayında Fuchs İngiltere vatandaşı olmaya başvurdu ama başvurusu İkinci Dünya Savaşı Avrupada patlak verene kadar, yani aynı yılın Eylül ayına kadar işleme girmedi. O zamnalar yabancılar düşmandır diye bir sınıflandırma sistemi vardı ama Born Fuchsa referans vererek onun Nazi karşıtı olduğunu ve 1930 ve 1932 yılları arasında SPD üyesi olduğunu söyledi. Orada olaylar 1940 yılına kadar devam etti ve polisler geldiği zaman Fuchsı Man Adasına götürdüler. Temmuz ayında Fuchs Sherbrooke, Quebec, Kanadadaki bir enterne kampına gönderildi ve orada Hans Kahle tarafından yönetilen bir komünist tartışma grubuna katıldı. Kahle, İspanya Sivil Savaşında savaşmış olan bir KPD (Almanya Komünist Partisi) üyesiydi. Ailesiyle birlikte İngiltereye uçtuktan sonra Khale, Jurgen Kuczynskiye İngilterede KPDyi toplaması için yardım etti. Kristel bir arkadaşının eşinin erkek kardeşi olan Israel Halperin ile iletişime geçerek ondan Fuchsa birkaç tane dergi getirmesini istedi. Max Bornda Fuchsun serbest bırakılması için bir görüşme yaptı. 1940 yılının Christmasında İngiltereye geri yollanacak grubun içerisinde Fuchs ve Kahle de vardı.
Ocak ayında Edinburghe geri dönen Fuchs, Born için çalışmaya devam etti. 1940 yılı sırasında Born ve Fuchs dört makale daha yayınladılar; Rölativitedeki Kütle Merkezi, Karşılık, Bölüm 2: Yönsüz Dalga Fonksiyonları, Nükleer Teorideki İstatistiksel Yöntemler. Mayıs 1941de Fuchs Rudolf Peirels tarafından Tüp Alaşımı programı İngiliz atomik bomba projesi- üzerinde çalışması için Birmingham Üniversitesine çağrıldı. Savaş zamanı katılığına rağmen Fuchs 7 Ağustos 1942de İngiliz vatandaşlığı aldı ve Official Secrets Act beyannamesini imzaladı. Savaş zamanı koşullarının korkutucu olmasına rağmen Rudolf ve Genia Peierls ile kaldı. Fuchs ve Peierls izotop ayırma temeli de dahil olmak üzere birlikte birçok önemli iş yaptılar.
Bir süre sonra Fuchs o sırada Londra Ekonomi Okulunda öğretmen olan Jurgen Kuczynski ile irtibata geçti. Kuczynski onu Simon Davidovitch (kod adı: Alexander), GRU (Rusça: ) için çalışmış Sovyetler Birliğinde askeri sekreteri, ile iletişime geçmesini sağladı. Üç buluşma sonrasında Fuchs bir kurye ile takım oldu. Böylece Londraya seyahat etmesini gerektirecek bir bahane bulmak zorunda kalmayacaktı. Kurye Jurgen Kuczynskinin kız kardeşi olan Ruth Kuczynski (kod adı: Sonai) idi. Alman komünist, Sovyet Askeri Birliğinde binbaşı ve Richard Sorgenin Doğudaki casus çemberinde çalışmış deneyimli bir ajandı.
1943 ylının sonlarında Fuchs ( kod adı: Rest; Mayıs 1944te Charles oldu) Manhattan Projesi için gaz hal difüzyonunun uranyum zenginleştirmesinde çalışmak için Peierls ile birlikte Kolombiya Üniversitesi, New York Cityye transfer edildi. Fuchs GRU için İngilterede değerli olmasına rağmen kontrolü NKGB, New Yorka taşındığında Sovyetler Birliği Sivil İstihbarat organizasyonu, (Rusça: K )ye aktarıldı. 1943 Christmasını Kristel ve Kristelin ailesi ile Cambridgete geçirdi. 1944 yılının başlarındaki NKGB ajanı olan Harry Gold (kod adı: Raymond) Fuchs ile irtibata geçti.
1944 yılının Ağustosundan itibaren Fuchs Los Alamos Laboratuvarındaki Hans Bethe yetkisi altında Teorik Fizik Bölümü için çalışmaya başladı. Şefinin uzmanlık alanı plütonyum bombasının bölünebilir çekirdeği iç patlaması problemiydi. Bir noktada Fuchs, Erward Tellerın ilgisini çekmediği için reddettiği hesaplamaları yaptı. Oldukça ani kritik giden bölünebilir asamble hesaplamaları için tekniklerin yazarıydı ve patlama dalgaları üzerindeki raporu hala bir klasik olarak görülmektedir. Daha sonrasında ayrıca John von Neumann ile birlikte termonükleer silahların tetikleme iç patlamasındaki füzyon yöntemini tanımlamadan dolayı patent aldılar. Fuchs Trinity testinde Los Alamos bilim insanları arasında boy gösterenlerden biriydi. Bethe, Fuchs için benim gözümde en değerli adamlardan biri ve sahip olduğumuz en iyi teorik fizikçilerden biri yorumlarında bulundu.
Fuchs, Los Alamosta öğretmenler Evelyn Kline ve Jean Parker il çıkmasından ötürü Klaus yerine Karl olarak tanınıyordu. Richard Feynman ile arkadaş oldu. Fuchs ve Peierls arabası olan tek İngiliz Görevi üyesiydiler ve
Fuchs Buickini Fynmana ödünç verdi. Böylece Feynman Albuquerquede bir hastanede yatmakta ölmek üzere olan karısını ziyarete gidebildi.
Klaus Fuchsün asıl kuryesi Harry Gold idi. The Haunted Wood: Soviet Espionage in America (1999)un yazarı Allen Weinstein NKVD Goldu tecrübeli bir grup yöneticisi olarak seçti. Şeklinde işaretledi.
Gold, Klaus Fuchs ile ilk buluşmasının ardından rapor verdi:
O (Fuchs) açıkça belli ki daha önceden bizim insanlarımızla çalışmış ve ne yaptığının tamamen bilincinde. O bir matematiksel fizikçi oldukça parlak biri ola ki yaşına göre oldukça iyi bir pozisyonu var (30larında gözüküyor). Akşam yemeğinden sonra uzun bir yürüyüş yaptık. direkt olarak U. S. Ordusu komutası altında çalışan İngiliz görevi üyesi çalışma asıl olarak izotopları ayırmayı içeriyor ve nitekim yapılıyor: Elektronik yöntem Berkeley, Kaliforniyada geliştirilmiş ve burada doğuda deneniyor difüzyon yöntemi başarısını kanıtlamalı, bu ayırma işleminde ön basamak olacak, final elektronik yöntem ile tamamlanacak. Elektronik yöntemin 1945 başlarında hazır olmasını umuyorlar ve difüzyon yönteminin Temmuz 1945te ama (Fuchs) sonuncu tahminin optimist olduğunu söylüyor. (Fuchs) İngiltereden birçoğunun alıkoyulduğunu söylüyor. Niels Bohr, ülke içinde Nicholas Baker olarak tanınmaktadır, bile henüz her şeyi anlatmadı.
Savaş Sonrası
Ekim 1945te Robert Oppenheimere Los Alamos Laboratuvarı yöneticisi olarak vekalet veren Norris Bradburynin isteği üzerine Fuchs 1946da Kesişen yollar Operasyonu silahlar testlerini hazırlamada yardım etmek için laboratuvarda kaldı. 1946 US Atom Enerjisi Harekatı (McMahan Act) nükleer araştırmadaki bilgileri aşikar resmi bir otorite olmadan İngiltere de dahil olmak üzere yabancı ülkelere taşınmasını yasakladı. Fuchs oldukça gizli olan US bilgilerini İngilteredeki nükleer bilimcilere ve Sovyet kontaklarına verdi.
İngiltere tarafından oldukça değer gören bir bilim insanıydı. İngilterenin savaş sonrası nükleer silahlar programında çalışması için Birleşik Krallıktan geri dönmesi istendi. 1946 yılının Ağustos ayında geri döndü ve Harwelldeki Atom Enerjisi Araştırma Enstitüsündeki Teorik Fizik Bölümünün başına geçti. 1947 sonlarından mayıs 1949a kadar Alexander Feklisov ile İngiltere ve Amerikada keaydedilmiş gelişmeyi ve hidrojen bombası yapmak için temel teorik taslağı verdi. Feklisov ile altı sefer daha buluşarak Eniwetok Atoll uranyum ve plütonyum bombası testinin sonuçlarını ve uranyum-235 ürününün anahtar verisini verdi.
Fuchs, 1945 yılında Sovyetler Birliğindeki kuryesi Harry Golda projedeki bilgilerin detaylarını aktardığını doğruladı. 1947 yılında Birleşmiş Politika Komitesi (CPC) konferansına katıldı. Komite Amerika Birleşik Devletleri, Büyük Britanya ve Kanada hükumetinin yüksek seviye atomik sırlarını takas etmek için kuruldu. Donald Maclean İngiliz yardımcı sekreteri olarak CPCye katılmış başka bir Sovyet casusuydu.
1949 Eylülünde Venona projesinden bilgiler Fuchsun casus olduğu GCHQya bildirildi ama İngiliz istihbarat servisi bilginin gönderildiği kaynağın farkındaydı. Şubatta Sovyetler onunla irtibatı kesti. Ekim 1949da Fuchs, Harwellin baş güvenliği olan Henry Arnold ile babasının Doğu Almanya Leipsig Üniversitesinde olduğu hakkında konuşmak için buluştu.
Aralık 1945te resmi olmayan bir buluşma ile MI5 memuru William Skardon taradından sorguya çekildi. Ocak 1950de Fuchs, Skardon ile başka bir görüşme ayarladı ve casus olduğunu kendi arzusuyla itiraf etti. Üç gün sonra daha teknik olan durum hakkında Atom Enerjisi kontrol vekili olan Michael Perrina yönlendirme yaptı. Fuchs sorgu görevlilerine NKGBnin Sovyetler Birliğine uranyum-235in elektromanyetik ayrıştırması hakkında 1942 ve öncesinden beri bilgi sızdıran Berkeley, Kaliforniyada bir ajanın olduğunu anlattı. Fuchsun Amerikan ve İngiliz istihbarat ajanlarına anlattıkları Harry Goldu da işin içine soktu. Amerika Birleşik Devletlerinde David Greenglas, Julius ce Ethel Rosenberg kilit görgü tanıklarıydı.
Sovyet Projesinde Fuchsun verilerinin değeri
Hans Bethe bir keresinde Klaus Fuchs için tanıdığı, tarihi değiştiren tek fizikçi olduğunu söyledi. Sovyetler başkanı Lavrenti Beria yabancı istihbaratı direkt olarak bilim insanlarına vermek yerine üçüncü parti kontrolü olarak kullandığı için bilgiye güvenmedi. Fuchsun füzyon bilgilerinin kayda değer etkiler olduğu bilinmemektedir. Sovyet programın temposu ele alınarak üretebildikleri uranyum miktarını öncelik olarak aldığında bilimciler tarafından bunun ne kadar zamanda kurtarıldığını varsaymak zordu.
Fuchsun hidrojen bombası hakkındaki aktardığı bilgilerin kullanışlı olup olmadığı hala tartışma konusudur. Birçok bilimci Hans Bethenin 1952 yılındaki- Fuchsun termonükleer programını sonlandırdığı Sovyetler Birliği tarafından bilginin kullanışlı olması için hidrojen bombası mekaniğinde çok az şey bilinmekte olan değerlendirmesini onayladı. Teller-Ular tasarımı başarılı olmasına rağmen 1951e kadar uygulamaya geçmedi. Daha sonrasında Sovyet fizikçiler Amerikalıların daha önceden yaptığı gibi Fuchs ve Edward Teller tarafından yapılan tasarımın kullanışsız olduğunu görebildiklerini not ettiler.
Fakat Sovyet fizikçi German Goncharovun arşivi Fuchsun önceki işinin Sovyet için doğrudan hidrojen bombasına yardım etmediği, daha önce kimsenin bu zamanda fark etmediği kadar final çözümünün doğruluğuna yakındı önergesini içeriyordu. Fuchsun bomba üzerindeki birçok işinden beri, 1946 silah için model de dahil, halen Amerika Birleşik Devletlerinde gizli tutulmaktadır. Bilimciler için bu sonuçlara ulaşmak oldukça zor olmuştur. Her halükarda kendisinin de açıkça bilmediği için Sovyete hidrojen bombası sırrını verememiştir.
Sonraki yılları
Fuchsun casusluğu 1950de U. S. in Angola-Amerikan planı olan İngiliz-Amerikan yapımı atom bombasını vermesini engelledi. Sör Hartley Shawcross tarafından dava açıldı ve bilgileri potansiyel düşmana verme ile Official Secrets Act kanununu çiğnemesinden dolayı 1 Mart 1950de mahkemeye çıktı. 90 dakikadan az süren duruşma sonrasında Lord Goddard ona 14 yıl hapis, Sovyetler Birliğinin bu zamanda dost olarak değerlendirilmesi nedeni ile casus için maksimum, hükmünde bulundu. Aralık 1950de İngiliz vatandaşlığı elinden alındı. İngiliz H-bombası projesi başkanı William Penney 1952 yılında Fuchsu ziyarete gitti.
Fuchs 23 Temmuz 1959da 9 yıl ve 4 ay hizmet ettikten sonra serbest bırakıldı ve Doğu Almanyaya göç etti. Qian Sanqiang ve diğer Çinli fizikçilere verdiği taslak ilk Çin atom bombası olan the 596yı geliştirmede yardımcı oldu. Bu The Nuclear Express: A Political History of the Bomb and Its Proliferation (2009)ın yazarı Daniel Stillman ve Thomas Reede göre beş yıl sonra test edildi. Nükleer silahlar tarihi tarihçilerinden olan üç isim, Robert S. Norris, Jeremy Bernstein ve Peter D. Zimmerman bu iddiaya kafa tuttular.
1959 yılında Fuchs komünist öğrenci olduğu zamanlardan bir arkadaşı olan Grete (Margarete) Keilson ile evlendi. Bilimsel kariyerine devam etti ve kısmen şöhret denebilecek bir ün elde etti. Bilim Akademisi ve SED merkez komitesine seçildi. Daha sonrasında 1979 emekliliğine kadar hizmet ettiği Rossendorf Nükleer Araştırma Enstitüsüne yönetici vekili olarak atandı. Patriotic Order Madalyası, Order of Karl Marz ve Doğu Almanya Nobel Ödülü aldı. 28 Ocak 1988de Berlinde öldükten sonra yakıldı ve külleri Berlindeki Friedrichsfelde Mezarlığı Sosyalistler Anıtına gömüldü.