Cumhurbaşkanlığı Külliyesi

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi, ya da kamuoyundaki yaygın adıyla Cumhurbaşkanlığı Sarayı veya Beştepe Sarayı, Türkiye'nin başkenti Ankara'daki Atatürk Orman Çiftliği'nin içerisinde bulunan ve Türkiye cumhurbaşkanı tarafından 2014'ten itibaren kullanılan yerleşke. İçinde Cumhurbaşkanlığı Sarayı, Millet Camii, Millet Kütüphanesi ve 15 Temmuz Şehitler Anıtı'nın yer aldığı külliyedeki yapılardan ilk olarak sarayın inşası tamamlanmıştır. Saray, resmi olarak 29 Ekim 2014'te Türkiye'nin 91. kuruluş yıldönümünü anmak için düzenlenen Cumhuriyet Bayramı resepsiyonda açılışının yapılacağı açıklanmışsa da Ermenek maden kazasının gerçekleşmesi nedeniyle açılış resepsiyonu iptal edildi.
Yerleşke hizmete girdiğinde adı "Cumhurbaşkanlığı Sarayı" olarak açıklanmıştır. Daha sonra Temmuz 2015 tarihinde yerleşkeye resmi olarak "Cumhurbaşkanlığı Külliyesi" ismi verilmiştir.
Tarihi
2011 yılında Atatürk Orman Çiftliği'nin "Doğal ve Tarihi Sit Alanı" statüsü 1. dereceden 3. dereceye düşürüldü ve "Tarihi Sit" statüsü kaldırıldı. Aynı yıl çıkarılan kanun hükmünde kararname ile arazinin bir kısmının ya da tamamının Bakanlar Kurulunca belirlenecek kamu hizmetlerinde kullanılması için bedelsiz bir şekilde hazineye devredilebilmesinin önü açıldı.
2012 yılında Bakanlar Kurulu, Başbakanlık Hizmet Binası'nın yapımı amacıyla, Gazi Yerleşkesi arazisini "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" ilan etti. Ardından da Ankara Büyükşehir Belediyesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, TOKİ, Orman Genel Müdürlüğü ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun iş birliğiyle "Ak Saray" adıyla Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nin inşaatına başlandı.
AOÇdaki söz konusu arazi ve projeyle ilgili iki kez durdurma kararı verildi. Önce Ankara 11. İdare Mahkemesi AOÇdaki yedi hektarlık alanı sit statüsünden çıkaran kararın yürütmesini durdurdu. Daha sonra Ankara 5. İdare Mahkemesi, AOÇdaki 33.500 dekarlık alanda yapılan imar planını durdurdu.
Recep Tayyip Erdoğan'ın 2014 yılında cumhurbaşkanı olarak seçilmesinden sonra yerleşke cumhurbaşkanlığına tahsis edildi. Sarayın açılış töreninin 29 Ekim 2014'te Cumhuriyet Bayramı resepsiyonunda yapılacağı açıklandı ancak Ermenek maden kazası nedeniyle açılış resepsiyonu iptal edildi.
Temmuz 2015'te yerleşkenin adı "Cumhurbaşkanlığı Külliyesi" olarak değiştirildi.
Atatürk Orman Çiftliği arazisi üzerinde inşa edilen Külliye'nin yapımına temel oluşturan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararının yürütmesi, Şubat 2022'de Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından durduruldu.
Külliyedeki yapılar
Saray
Sarayın başlangıçta ülkenin başbakanları için yeni bir merkez olarak tasarlandığı bildirildi. Ancak 10 Ağustos 2014'te Recep Tayyip Erdoğan'ın cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından binanın cumhurbaşkanlığına tahsis edileceği duyuruldu. Çankaya, ülke kurulduğundan bu yana cumhurbaşkanları için sembolik bir merkez olduğu için bu olay tarihi bir değişiklik olarak görüldü. Kasım 2014'te binaların maliyeti 1.370.000.000 Türk lirası (yaklaşık 612,7 milyon dolar) olarak açıklandı.
Beştepe Millet Camii
Cumhurbaşkanlığı külliyesi içinde bulunan cami 3 Temmuz 2015 tarihinde Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla ibadete açılmıştır. Cami yaklaşık 3 bin kişinin ibadet etme kapasitesine sahiptir. Caminin çevresi ve kapladığı alan toplam 5 bin 177 metrekaredir. 4 minare mevcuttur ve her minarenin yüksekliği 59.30 metredir. Türk ve Osmanlı mimarisini yansıtmaktadır.
Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi
Külliye içerisinde bulunan Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi, Türkiye'nin en büyük kütüphanesi olup açılışı 20 Şubat 2020 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılmıştır. Halka açık olan bu kütüphanede 5 milyon cilt kitabın bulunacağı belirtilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Konutu
Külliyenin içerisinde bulunan Cumhurbaşkanlığı Konutu, Türkiye Cumhurbaşkanı'nın ikamet ettiği yapıdır. Yapı tamamlanmadan önce cumhurbaşkanları konut olarak Çankaya Köşkü'nü kullanıyordu.
15 Temmuz Şehitler Anıtı
Külliyenin karşısında bulunan anıt 15 Temmuz darbe girişiminin simgelemek amacıyla Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılmıştır. Anıt 16 Temmuz 2017 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla açılmıştır. Anıtın yüksekliği 31 metre ve toplam kapladığı alan 2.500 metrekaredir. Tek Bayrak, Tek Devlet, Tek Millet ve Tek Vatan olmak üzere toplam 4 bölümden oluşmaktadır. Tek Bayrak bölümünde Türk bayrağının mermer rölyef uygulaması bulunmaktadır. Tek Devlet bölümünde cumhurbaşkanlığı forsu ve Türk devletlerinin yıldızları bulunmaktadır. Tek Millet bölümünde Kurtuluş Savaşı'nı temsilen insan silüetleri yer almaktadır. Tek Vatan bölümünde Türkiye haritası ve 81 ilin ismi yer almaktadır. Anıtın tam üstünde ay yıldız taşıyan 7 insan figürü mevcuttur. İnsanlar 15 Temmuz günü sokağa çıkan vatandaşları, 7 tane olmaları ise Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesini temsil etmektedir.
Popüler kültürde
Gökçe Bolat, Tezcan Karakuş Candan ve Ali Hakkan Kaçak Saray adını verdikleri kitapta sarayın inşa aşamasını, tartışmalı noktalarını ele almıştır.
Galeri