Goli otok

Goli otok ( ) (Türkçe: çorak ada) Kıraç, üzerinde yerleşim bulunmayan, Hırvatistan Yugoslavya'nın parçası iken siyasi mahkumlar için hapishane olarak kullanılan ada. Hapishane, 1949 - 1989 yılları arasında faal olarak kullanıldı. Adriyatik Denizi'nin kuzeyinde, Hırvatistan'ın Primorje-Gorski Kotar kıyılarına yakın bir yerde bulunan ada, yaklaşık olarak 4 km2 büyüklüğündedir.
Goli otok hapishanesi
Bölgedeki hayvan besicileri için oldukça uzun süredir bir otlama alanı olmasına rağmen, hiçbir zaman sürekli yerleşim yeri olmamıştır. Ada, I. Dünya Savaşı'nda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından Doğu Cephesi'nde esir düşen Rus askerleri için hapishane olarak kullanıldı.
1949 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti tarafından ada, yüksek güvenlikli bir hapishane ve çalışma kampı haline getirildi. Komşu adalardan bir olan Sveti Grgur Adası da aynı şekilde kadın mahkumların kaldığı bir hapishane haline döndürülmüştü. Tüm İnformbiro dönemi boyunca, 1956 yılına kadar bu ada siyasi mahkumların tutulduğu bir hapishane olarak kullanıldı. Stalinci olduğu iddia edilenlerin yanı sıra bazı Komünist Parti üyeleri, hatta parti üyesi olmayan kimi kişiler de Sovyetler Birliği sempatizanı olmakla suçlanarak burada hapsedildi. Ayrıca pek çok anti-komünist Sırp, Hırvat, Makedon, Arnavut milliyetçi de bu adadaki hapishaneye kapatılmıştı. Hatta kimi adi suçlular da, cezalarını çekmek üzere buraya gönderilmişti. Bu mahkumların bir kısmı idam cezasına çarptırılmıştı. Cezalarını çekmek üzere adaya gönderilen yaklaşık 16,000 siyasi mahkumdan 400 ya da 600 kadarı adada yaşamını yitirdi.
Mahkumlar kışın aşırı soğuk rüzgarlar altında, yazın ise sıcaklıkta taş ocaklarında ya da ahşap ve seramik atölyelerinde çalışmaya zorlanıyorlardı. Mahkumlar ağır iş koşullarının yanı sıra, gardiyanların ya da diğer mahkumların kötü muamelelerine ve kaba dayaklarına maruz kalıyorlardı. Gardiyanları mahkumların canına kast etmemekle birlikte, mahkumların birbirlerini öldürmelerinin önüne geçmiyorlardı.
Yugoslavya-SSCB ilişkileri normale döndükten sonra, Goli otok hapishanesi Hırvatistan SSC'ye devredildi. Goli otok, çok uzun süre Yugoslavya'da konuşulması yasak konulardan birisiydi. Antonije Isaković 1979 yılında Tren (Lahza) adında bir roman yazmakla birlikte, yayınlamak için Tito'nun ölümünü beklemek zorunda kaldı. Kitap yayınlanır yayınlanmaz çok satanlar listesine girdi.
Hapishane 30 Aralık 1988 tarihinde kapatıldı. 1989 yılında tamamen boşaltıldı. Hapishane o günden bu yana boş olarak çürümeye terk edilmiştir. Günümüzde turistler için adaya tekne seferleri düzenlenmektedir. Rab Adası'ndan gelen çobanlar da burada sürülerini otlatmaktadırlar. Adanın Hırvet ve Sırp mahkumları kendi ülkelernde bir araya gelerek dernekler kurmuşlardır.
Adayla ilgili pek çok edebi eser yazılmış, birçok televizyon, sinema filmi ve belgesel yayınlanmıştır.
Ünlü mahkumlar
Notable prisoners
Nikola Kljusev- Makedonya eski başbakanı
Adem Demaçi ‒ Kosova Arnavutu politikacı ve yazar
Saban Bajramović ‒ Sırp müzisyen
Panko Brashnarov ‒ Makedonyalı Bulgar politikacı
Vlado Dapčević ‒ Karadağlı devrimci partizan
Teki Dervishi ‒ Arnavut yazar
Vlado Dijak ‒ Boşnak yazar
Tine Logar ‒ Slovenyalı dil bilimci
Venko Markovski ‒ Bulgar ve Makedon yazar
Dragoljub Mićunović ‒ Sırp partizan, politikacı
Dragoslav Mihailović ‒ Sırp yazar
Alfred Pal Hırvat ressam ve grafik sanatçısı
Dobroslav Paraga ‒ Hırvat politikacı
Igor Torkar Sloven yazar
Savo Zlatić ‒ Hırvat fizikçi ve politikacı