39 Basamak (oyun)

39 Basamak (İngilizce: The 39 Steps), John Buchan'ın aynı adlı romanından uyarlanan tiyatro oyunu. İlk versiyonu Simon Corble ve Nobby Dimon tarafından yazılan oyun, 2005 yılında İngiliz oyun yazarı ve yönetmen Patrick Barlow tarafından yeniden kaleme alınır. Oyunun bu versiyonunun içeriği 1935 yılında çekilen, Alfred Hitchcock'un yönettiği 39 Basamak filmini temel almıştır. 39 ülkede sahnelenen oyunu 3 milyon kişinin izlediği tahmin edilmektedir.
Sahnelenme tarihi
Simon Corble ve Nobby Dimon tarafından yazılan ilk versiyonun prömiyeri 1995 yılında İngiltere'de, Gürcü Kraliyet Tiyatrosu'nda, 90 kişilik seyirci kitlesi önünde yapılır. 2005 tarihli Patrick Barlow uyarlaması olan ikinci versiyon da aynı konsepti temel alsa da, burada mizah biraz daha ön plana çıkarılmıştır. Gerilim ve macera dolu bir casusluk serüvenini konu alan oyun, sadece dört kişilik bir oyuncu kadrosuyla seyirciye aktarılıyor. Bir oyuncu baş kahraman Richard Hannay, başka bir oyuncu Annabella Schmidt, Pamela, Margaret, diğer iki oyuncu ise geriye kalan tüm rolleri canlandırıyor. Bu rollere içinde erkek, kadın, yaşlı ve cansız nesneler de dahildir.
İlk kez 17 Haziran 2005 tarihinde İngiltere'nin Leeds kentindeki West Yorkshire Playhouse tiyatrosunda, Fiona Buffini yönetmenliğinde sahnelendi. Oyunda Robert Whitelock, Lisa Jackson, Simon Gregor ve Mark Hadfield rol aldı.
10 Ağustos 2006'da Tricycle Tiyatro sahnesinde, Maria Aitken yönetiminde yapılan Londra prömiyerinde ise Rupert Degas, Charles Edwards, Simon Gregor ve Catherine McCormack sahneye çıktı. Aynı yıl Eylül ayında yine Londra'da, Criterion Theatre yapımcılığında West End tiyatrosunda sahnelenen oyun, 5 Eylül 2015 tarihine kadar oynanarak, West End tarihinin en uzun soluklu beşinci oyunu oldu. Bu kez oyuncu kadrosunda Daniel Llewelyn-Williams, Kelly Hotten, Gary Sefton, Darryl Clark yer aldı. Oyun 2007 yılında Laurence Olivier Ödüllerinde En İyi Komedi ödülünü kazandı. 2008 yılı Tony Ödüllerinde ise En İyi Oyun, En İyi Yönetmen, En İyi Sahne Tasarımı ve En İyi Köstüm Tasarımı olmakla dört dalda aday gösterildi.
Türkiye'de sahnelenmesi
Kent Oyuncuları
39 Basamak, Türkiye'de ilk kez 24 Ocak 2008 tarihinde Mehmet Ergen'in çevirisi ve Mehmet Birkiye'nin yönetmenliğinde Kent Oyuncuları tiyatrosunda sahnelendi. Oyunda Hakan Gerçek Richard Hannay, Demet Evgar Annabella Schmidt, Pamela, Margaret, Okan Yalabık ve Bülent Şakrak ise diğer rolleri canlandırdılar. Okan Yalabık bu oyundaki performansıyla Sadri Alışık Ödüllerinde Tiyatro En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü kazandı.
Konya Devlet Tiyatrosu
2013 Konya Devlet Tiyatrosu'nda Nafiz Sami Gürcüali yönetiminde sahnelenen oyunda Yiğit
Gümüşada, Ebru Erbaş, Ferdi Dalkılıç, Yaşar Özboz ve Ahmet Çökmez rol aldı.
Müşterek
Oyun 2016'da Tiyatro İn ve Pangar'ın katılımlarıya Müşterek tiyatro topluluğu tarafından sergilendi. Mehmet Birkiye'nin yönettiği oyunun oyuncu kadrosunda bu kez Hakan Gerçek'in yerini Engin Hepileri aldı. Prömiyeri 18 Şubat'ta Zorlu Performans Sanatları Merkezi'nde yapılan oyun
, hala sahnelenmeye devam ediyor.
Oyun 2017 yılı Mart ayında Galatasaray Üniversitesi tarafından düzenlenen 11. EN Ödül Töreni'nde ve Yeditepe Üniversitesi Hayalimi Paylaş Topluluğu tarafından düzenlenen 5. Dilek Ödülleri'nde Yılın En İyi Tiyatro Oyunu ödülüne layık görüldü.
Teknik kadro
Dekor tasarım - Efter Tunç
Kostüm tasarım - Ayşegül Alev
Işık tasarım - Cem Yılmazer
Hareket düzeni - Alpaslan Karaduman
Kukla tasarım - Candan Seda Balaban
Yapım koordinatörü - Zeynep Balkan
Reji asistanları - Hakan Yeni, Seval İşgören
Oyun asistanları - Dilay Ekmekçioğlu, İdil Özaydın, Musa Can Pekcan, Doğa Halis
Teknik asistanlar - Ömer Güneş, Yasin Gültepe
Sivas Devlet Tiyatrosu
2016'da Sivas Devlet Tiyatrosu'nda Volkan Gündüz'ün rejisiyle sahnelenen oyunun oyuncu kadrosunda, Ufuk Bostancı, M. İnanç Keteci, Serkan Yanar ve Burak Fındıkçı yer alıyor. 29 Aralık'ta prömiyer yapan oyun sahnelenmeye devam ediyor.
Teknik kadro
Dekor tasarım - Candan Günay
Kostüm tasarım - Sevgi Türkay
Işık tasarım - Çetin Atay
Yönetmen yardımcısı - Selçuk Veysel Zurnazanlı
Müzik - Yusup Metin
Sahne amiri - Sevinç Aral Çakal
Koreograf - Yener Turan
Eskişehir Şehir Tiyatrosu
2017'de Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları'nda Oğuz Utku Güneş'in yönetmenliğinde sahnelenmeye başlanan oyun 17 Mayıs'ta prömiyer yapmıştır. 2017-18 sezonunda da oynanmaya devam eden oyun, 28 - 29 Mart tarihlerinde Devlet Tiyatroları Sabancı Uluslararası Tiyatro Festivali kapsamında seyirciyle buluştu.
Oyuncular
Gonca Yakut
Ali Eyidoğan
Hakkı Kuş
Mehmet Alp Sunaoğlu
Teknik kadro
Çeviren - Mehmet Ergen
Yönetmen - Oğuz Utku Güneş
Işık tasarımı - Ayşe Ayter
Kostüm tasarımı - Tülay Kale
Koreograf - Ezgi Coşkun
Ses Tasarımı - Ali Eyidoğan
Dekor tasarımı - Oğuz Utku Güneş
Yönetmen yardımcısı - Gamze Demirer
Reji asistanı: İpek Sözen
Sahnelenme bilgisi
2005 - Leeds, West Yorkshire Playhouse
2006 - London, Tricycle Tiyatrosu
2006 - London West End - Criterion Theatre
2007 - Boston, Huntington Tiyatrosu
2008 - İstanbul, Kent Oyuncuları
2008 - New York Broadway tiyatroları, Amerikan Havayolları Tiyatrosu, Helen Hayes Tiyatrosu, Cort Tiyatrosu
2008 - Melbourne, Melbourne Tiyatro Topluluğu
2008 - Aachen Grenzlandttheater
2008 - Tel Aviv, Habima Tiyatrosu
2008 - Hong Kong, Lyric Tiyatrosu
2008 - Meksiko, Ramiro Jiménez Tiyatrosu
2008 - Athens, Knossos Tiyatrosu
2008 - Madrid, Maravillas Tiyatrosu
2008 - Turku, Turku İsveç Tiyatrosu
2008 - Tampere, Komedi Tiyatrosu
2009 - Paris, Paris Labruyere Tiyatrosu
2009 - Güney Kore - Sejong Kültür Merkezi
2009 - Wellington, Circa Tiyatrosu
2009 - Varşova, Komedi Tiyatrosu
2009 - Ontario, Thousand Islands Playhouse
2010 - Buenos Aires, Piccadilly Tiyatrosu
2010 - São Paulo, Frei Caneca Tiyatrosu
2011 - Makati
2011 - Montevideo, Gran Teatro Metro
2011 - Barselona, Capitol Tigatrosu
2012 - Şangay, Şangay Amerikan Okulu
2012 - Dubai, Backstage Tiyatro Grubu
2013 - Stockholm, Intiman Tiyatrosu
2013 - Nürnberg
2015 - Halifax, Neptun Tiyatrosu
2015 - Ontario, Bluewater Summer Playhouse
Ödülleri
2007 - Laurence Olivier Ödülleri En İyi Yeni Komedi
2008 - Drama Desk Ödülleri, En İyi Işık Tasarımı (Kevin Adams)
2008 - Drama Desk Ödülleri, Benzersiz Tiyatro Deneyimi
2008 - En İyi Işık Tasarımı Tony Ödülü (Kevin Adams)
2008 - En İyi Ses Tasarımı Tony Ödülü
2009 - Molière Fransa En İyi Komedi Ödülü