Rüçhan Çamay

Fatma Rüçhan Çamay (d. 30 Mayıs 1931, İstanbul), Türk ses ve sahne sanatçısı ve sinema oyuncusu.
Türkiye'nin ilk caz şarkıcılarındandır. 1960'lı yıllarda Türkçe pop müzik plakları ile tanındı. Türkiye'de henüz televizyonun olmadığı dönemde ABD'de CBS televizyon kanalından bir programa katılarak televizyon ekranına çıkan Türkiye'nin ilk sanatçısı oldu. 1976 yılında çıkardığı "Para Parra Parrra" adlı plağı, o dönemin çok satılan plakları arasına girdi.
Yaşamı
1931 yılında İstanbul'da doğdu. Annesi Mebrure Hanım (Hasekin), babası Asım Bey'dir (Çamay). Annesi ve babası o henüz bir yaşındayken ayrıldı. Çocukluğunda bir süre İstanbul'da yaşadıktan sonra, Ankara Radyosu'nda Türkiye'nin ilk kadın spikerlerinden biri olarak çalışan annesi tarafından Ankara'da büyütüldü. İlkokul ikinci sınıftan itibaren Maarif Koleji'nde yatılı olarak eğitim gördü. Müzik yeteneğini, müzik öğretmeni Celal İnce fark etti. Ankara Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nın Piyano ve Şan Bölümlerinde eğitim aldı. 12 yaşında konservatuvar öğrencisi iken Ankara Radyosu Çocuk Kulübü'nde Nedim Otyam'ın yönetimindeki koroda yer aldı. Caz müziğe ilgisi öğrencilik yıllarında başladı ve Ankara Radyosu'nda caz söyledi.
Sahneye ilk kez 1947 yılında İstanbul'da çıktı. Konservatuvar eğitimini yarıda bırakarak İstanbul'a yerleşti. Taksim Belediye Gazinosu'nda bir Belçikalı kimliğinde şarkı söylemeye başladı; "Fransız vedeti (şarkıcı) Rüşan" adını kullandı; Türk olduğu anlaşılınca Taksim Belediye Gazinosu'nun gece kulübü bölümünde orkestra şarkıcısı olarak devam etti. Aynı yıl Kani Kıpçak'ın yönettiği, baş rolünde Cahide Sonku'nun oynadığı Yuvamı Yıkamazsın adlı filmde rol aldı.
1950'de İstanbul Radyosu'nda Şerif Yüzbaşıoğlu orkestrası eşliğinde Rüçhan Çamay ve Arkadaşları adıyla caz programları yapmaya başladı. Mehmet Muhtar'ın yönettiği İstanbul Geceleri adlı komedi filminde rol aldı, şarkı söyledi. 1953'te şov artisti olarak çalıştı. Aynı yıl film yapımcısı ve yönetmeni Turgut Demirağ ile evlendi. 1954'te Muhteşem, 1956'da film yıldızı ve şarkıcı olan kızı Melike dünyaya geldi. 1953 yılında ABD'li sanat ajanı William Morris'ten aldığı davet üzerine ABD'ye gitti. 2,5 ay kaldığı New York'ta Mezonette adlı kulüpte çalıştı; çok sayıda radyo programına katıldı. CBS televizyon kanalının bir programına davet edildi ve konuk olduğu Art Link Letter Show adlı programda Türk Halk Müziği seslendirdi. Çamay, bu programa katılarak Türk sanat dünyasından "televizyonda şarkı söyleyen ilk şarkıcı" oldu. 1969 yılında ise Alman televizyonunda Studio Europa adlı programda Helmut Zacharias orkestrası eşliğinde Samanyolu şarkısını ve modernize edilmiş bir Azeri türküsünü seslendirdi.
Çamay, 1962 ve 1964 yıllarında iki filmde daha rol aldı.1960'lı yıllarda Türkiye'de Türkçe şarkı talebi artınca "Gölgen Yeter Bana" adlı parçasını 45'lik plak yaparak ilk Türkçe sözlü plağını çıkardı. 1966'da Moskova Film Festivali'nde konserler verdi. Milliyet Liseler arası Müzik Yarışmasında, Ayla Dikmen, Erkin Koray, Bedri Koraman ve Dario Moreno ile birlikte jüri üyesi olarak yer aldı. Rüçhan Çamay, 1967'de bir kez daha ABD'ne giderek burada çalışmalar yaptı.
Sanatçı, 1972 ve 1974 yıllarında iki plak kaydetti. 1974 yılında kızı Melike Demirağ'ın başrollerinden birini oynadığı Arkadaş filmi ve aynı isimli şarkısıyla yaptığı çıkışın ardından Rüçhan Çamay, 1975 yılında bir yüzünde, Cabaret müzikalindeki Money Money şarkısından esinlenerek oluşturulan "Para Parra Parrra" adlı şarkının, diğer yüzünde Şanar Yurdatapan-Atilla Özdemiroğlu'nun Çocukluğum adlı şarkısının yer aldığı plağı kaydetti. Bu plak çok kısa sürede en çok satanlar listesine girdi. 1980 yılında şarkıcı Leyla Sayar ile beraber bir grup tarafından fidye için kaçırıldı. 9 Ağustos 1981 tarihinde Fenerbahçe'de bir gazinoda jübile yaparak sanat çalışmalarını bıraktı. 2003 yılında, intihar sonucu oğlu Muhteşem Demirağ'ı kaybetti.
Sanatçı, 2007 yılında İKSV Caz Festivali'nin Yaşam Boyu Onur Ödülü'ne değer görüldü. Hayatı, 2021 yılında gazeteci Dilek Yaraş tarafından Kayıp Diva - Rüçhan Çamay'ın Hayatı adıyla kitaplaştırıldı.
Filmografisi
1964 Aşk ve Kin (Nikah Şahidi)
1962 Zorla Evlendik
1950 İstanbul Geceleri
1947 Yuvamı Yıkamazsın
Plakları
1968 Rüzgarlı Bir Akşam Üstü & Gölgen Yeter Bana
1968 İncinen Hatıralar & O Adam
1968 Babam Gibi & Yaşanmaz Aynı Evde (Tanju Okan ile düet)
1974 Tanrım İnsaf Et & Lililoy
1975 Para Parra Parrra & Çocukluğum
1976 Ne Haber & Yavaş Yavaş
1977 Televizyon & Daha Dur
1977 Gönlüm Çok Zengin & Sorma Gitsin
1978 Yeter & Sevgiden On Almalıyız