Bessie Smith

Bessie Smith (15 Nisan 1894 - 26 Eylül 1937) Caz Çağı'nda çok tanınan Amerikalı bir blues şarkıcısıydı. "Blues İmparatoriçesi " lakaplı, 1920'lerin ve 1930'ların en popüler kadın blues şarkıcısıdır. Genellikle döneminin en büyük şarkıcılarından biri olarak kabul edilir ve hem blues şarkıcıları hem de caz vokalistleri üzerinde büyük bir etkisi olmuştur.
Chattanooga, Tennessee'de doğan Smith, ebeveynleri öldüğünde küçüktü. Kendisi ve kardeşleri sokak köşelerinde performans göstererek hayatta kaldı. Turneye başladı ve Ma Rainey'in de dahil olduğu bir grup ile sahne aldı, sonrasında kariyerine solo devam etti. Columbia Records ile başarılı kayıt kariyeri 1920'lerde başladı, ancak performans kariyeri, 43 yaşında onu öldüren bir araba kazası nedeniyle yarıda kaldı.
Erken dönem
1900 nüfus sayımı, ailesinin Bessie Smith'in Chattanooga, Tennessee'de 15 Nisan 1894'te doğduğunu bildirirken, 1910 nüfus sayımı Smith'in 16 yaşında ve doğum tarihinin ve sonraki belgelerde görünen ve Smith ailesi tarafından doğum günü olarak belirtilen 15 Nisan 1894 doğum tarihini verir.1870 ve 1880 nüfus sayımları üç büyük üvey kardeşi olduğunu bildirdi, ancak daha sonra Smith'in ailesi ve akranları ile yapılan görüşmelerde, kardeşleri olarak onlardan hiç bahsetmiyor.
Bessie, bir işçi ve yarı zamanlı Baptist vaiz olan Laura ve William Smith'in kızıydı (1870 nüfus sayımında Moulton, Lawrence County, Alabama'da " müjde bakanı" olarak listelendi). Kızı onu hatırlayamayacak kadar küçükken öldü. Bessie dokuz yaşına geldiğinde annesi ve bir erkek kardeşi de ölmüştü. Ablası Viola kardeşlerine bakma sorumluluğunu üstlendi. Sonuç olarak, Bessie, ailesi ölümünden ve ablasının bakımını üstlenmesinden dolayı eğitimini alamadı.
Ebeveynlerinin ölümü ve yoksulluğu nedeniyle Bessie "sefil bir çocukluk" yaşadı. Yoksul ailelerine para kazanmak için Bessie ve erkek kardeşi Andrew, Chattanooga sokaklarında dolaşırlar. Bessie erkek kardeşi gitar çalarken şarkı söyler ve dans ederdi. Sık sık "bozuk para karşılığı sokak köşelerinde" performans sergilediler ve alışıldık konumları, şehrin Afrikalı-Amerikalı topluluğunun kalbindeki On üçüncü ve Elm sokaklarındaki Beyaz Fil Salonunun önü idi.
1904'te en büyük erkek kardeşi Clarence evden ayrıldı ve Moses Stokes'in sahibi olduğu küçük bir gezici gruba katıldı. Clarence'in dul eşi Maud, "Bessie yeterince yaşlı olsaydı, onunla birlikte giderdi" dedi. "Bu yüzden ona söylemeden gitti, ama Clarence bana o zaman bile hazır olduğunu söyledi. Tabii ki, o sadece bir çocuktu. "
Clarence, 1912'de Stokes grubuyla Chattanooga'ya döndü ve grup yöneticileri Lonnie ve Cora Fisher ile kız kardeşi için bir seçme düzenledi. Şirket zaten popüler şarkıcı Ma Rainey'i içerdiği için Bessie vokalistten çok dansçı olarak işe alındı. Çağdaş hesaplar, Ma Rainey'nin Smith'e şarkı söylemeyi öğretmese de, muhtemelen bir sahnede varlığını geliştirmesine yardım ettiğini gösteriyor. Smith sonunda koro dizilerinde performans sergiledi ve Atlanta'daki "81" Tiyatrosunu ana üssü yaptı. Ayrıca siyahlara ait Theatre Owners Booking Association (TOBA) devresindeki gösterilerde performans sergiledi ve en önemli cazibe merkezlerinden biri olacaktı.
Kariyeri
Smith, 1913 civarında Atlanta'nın "81" Tiyatrosunda kendi oyununu oluşturmaya başladı. 1920'ye gelindiğinde Güney'de ve Doğu Kıyısı boyunca bir itibar kazanmıştı. O zamanlar, şarkıcı Mamie Smith tarafından Okeh Records için kaydedilen 100.000'den fazla "Crazy Blues" kopyasının satışı (ilişkisiz) yeni bir pazara işaret ediyordu. Kayıt endüstrisi, ürününü siyahlara yöneltmemişti, ancak plağın başarısı kadın blues şarkıcılarının aranmasına yol açtı.
Bu yeni piyasadan yararlanmak umuduyla Smith, kayıt kariyerine 1923'te başladı. Bessie Smith, 1923'te Columbia Records'a, onun yıllar önce performans sergilediğini görmüş olan yetenek ajanı Frank Walker tarafından imzalandı. Columbia ile 15 Şubat 1923'teki ilk oturumu Dan Hornsby tarafından tasarlandı. 1923'ün çoğunda kayıtları Columbia'nın normal A serisinde yayınlandı. Şirket bir " yarış kayıtları " serisi oluşturduğunda, Smith'in "Cemetery Blues" (26 Eylül 1923) şarkısı ilk yayınlandı. İlk albümü "Gulf Coast Blues" ile desteklenen "Downhearted Blues " un her iki tarafı da hit olmuştu (ortak yazarı Alberta Hunter'ın "Downhearted Blues" un önceki bir kaydı Paramount Records tarafından yayınlanmıştı).
Smith popülerliği arttıkça, Theatre Owners Booking Association (TOBA)'da başrol oyuncusu oldu ve TOBA, 1920'lerde en çok ilgi çeken yer haline geldi. Kışın yoğun bir tiyatro programında çalışan ve yılın geri kalanında çadır gösterilerinde sahne alan Smith, kendi zamanının en yüksek maaşlı siyahi şovmeni oldu ve 72 fit uzunluğundaki kendine ait demiryolu arabasıyla seyahat etmeye başladı. Columbia'nın tanıtım departmanı ona "Blues Kraliçesi" unvanını verdi, ancak ulusal basın kısa süre sonra Smith'in unvanını "Blues İmparatoriçesi" olarak yükseltti. Smith'in müziği, işçi sınıfından kadınların saygıya layık olmak için davranışlarını değiştirmek zorunda olmadıklarını dolaylı yoldan savunarak bağımsızlık, korkusuzluk ve cinsel özgürlüğü vurguladı.
Başarısına rağmen ne kendisi ne de müziği tüm çevrelerde kabul görmedi. Bir zamanlar Black Swan Records için seçmelere katılmıştı (WEB Du Bois yönetim kurulundaydı) ve çok sert ve kaba görüldüğü için kabul görmedi. Black Swan Records ile uğraşan işadamları, Bessie Smith'in stilinin Mamie Smith'ten daha sert ve kaba olmasından ötürü kendisinin en başarılı diva olmasına oldukça şaşırdılar. Beyaz ve siyah hayranları bile onu "kaba" bir kadın olarak görüyordu (yani, işçi sınıfı ve hatta " düşük sınıf ").
Smith, kayıtlar akustik olarak yapılırken alınan ilk seanstan itibaren güçlü bir kontralto sesine sahipti. Elektriksel kaydın keşfedilişi, sesinin gücünü daha da belirgin hale getirdi. İlk elektrik kaydı 5 Mayıs 1925'te kaydedilen "Cake Walking Babies [From Home]" idi. Smith ayrıca ayrılmış Güney'deki istasyonlarda bile yeni radyo yayın teknolojisinden yararlandı. Örneğin, Ekim 1923'te Memphis, Tennessee'de bir tiyatroda sadece beyazlardan oluşan bir seyirciye konser verdikten sonra, radyo dinleyicileri tarafından iyi karşılanan WMC istasyonunda gece geç saatlerde bir konser verdi. Danny Barker ve Thomas Dorsey gibi müzisyenler ve besteciler, dinleyicisini etkileme ve hareket ettirme yeteneği nedeniyle Smith'in varlığını ve sunumunu bir vaizle karşılaştırdı.
Columbia için 160 kayıt yaptı ve buna gününün en başarılı müzisyenleri, özellikle Louis Armstrong, Coleman Hawkins, Fletcher Henderson, James P. Johnson, Joe Smith ve Charlie Green de eşlik etti. 1927'de Dorsey Brothers orkestrası ile "Alexander's Ragtime Band " gibi Smith'in bir dizi kaydı, kısa bir süre içinde kendi çıkış yıllarının en çok satan kayıtları arasında yer aldı.
Broadway
Smith'in kariyeri, kayıt endüstrisini neredeyse işsiz bırakan Büyük Buhran ve vodvilin sonunu getiren filmde sesin ortaya çıkışı nedeniyle kısa kesildi. Ancak performans göstermeyi asla bırakmadı. Ayrıntılı vodvil gösterilerinin günleri sona ermişti, ancak Smith turneye devam etti ve ara sıra kulüplerde şarkı söyledi. 1929'da bir Broadway müzikali olan Pansy'de yer aldı. Oyun bir fiyaskoydu; en iyi eleştirmenler Smith'in müzikalin tek varlığı olduğunu söyledi.
St. Louis Blues
Kasım 1929'da Smith, besteci WC Handy'nin aynı adı taşıyan şarkısına dayanan St. Louis Blues isimli, başrol olarak oynadığı tek filmde boy gösterdi. Dudley Murphy'nin yönettiği ve Queens, Astoria'da çekilen filmde, başlık şarkısını Fletcher Henderson'un orkestrası, Hall Johnson Korosu, piyanist James P. ile kaydetti ve bu kayıt kendisinin önceki kayıtlarından çok farklıydı.
Swing dönemi
1933'te, Smith'in yanında ayrıca Billie Holiday'e de akıl hocalığı yapan John Henry Hammond, Smith'ten Okeh için dört kısım kaydetmesini istedi (1925'te Columbia Records tarafından satın alındı). Onu, "Philadelphia'daki Ridge Bulvarı'ndaki bir konuşma evinde hostes olarak çalışarak" yarı belirsiz bir ortamda bulduğunu iddia etti. Smith, Ridge Caddesi'ndeki Art's Cafe'de çalıştı, ancak ne bir hostes olarak ne de 1936 yazına kadar çalıştı. 1933'te Okeh kısımlarını yaptığında hala turneye çıkıyordu. Hammond, seçici hafızası ve karşılıksız süslemeleriyle biliniyordu.
Smith, son kayıtları olan bu Okeh kısımlarındaki her parça için 37.50 $ 'lık telifsiz bir ücret ödedi. 24 Kasım 1933'te yapılan bu albümler, blues sanatını swing çağına uygun bir şeye kaydırırken performanslarında yaptığı dönüşümün de bir ipucu olarak görülür. Nispeten modern olan eşlik dikkat çekicidir. Grupta tromboncu Jack Teagarden, trompetçi Frankie Newton, tenor saksafoncu Chu Berry, piyanist Buck Washington, gitarist Bobby Johnson ve basçı Billy Taylor gibi swing dönemi müzisyenleri vardı. Bitişikteki stüdyoda Ethel Waters ile kayıt yapan Benny Goodman uğradı ve kendisinin kaydı bir kısımda zar zor duyuluyordu. Hammond sonuçlardan tamamen memnun değildi ve Smith'in eski blues sesini yeniden kullanmasını tercih etti. Wesley Wilson tarafından yazılan "Take Me for a Buggy Ride" ve "Gimme a Pigfoot (And a Bottle of Beer)" en popüler kayıtları arasındaydı.
Ölüm
Otomobil Kazası
26 Eylül 1937'de Smith, Memphis, Tennessee ve Clarksdale, Mississippi arasında US Route 61'de bir araba kazasında ağır yaralandı. Sevgilisi Richard Morgan araba kullanıyordu ve önünde yavaş giden bir kamyonun hızını yanlış değerlendirdi. Olay yerindeki patinaj izleri, Morgan'ın kamyonun sol tarafında sürerek kaçmaya çalıştığını, ancak kamyonun arkasına yüksek hızda yan yana çarptığını gösterdi. Kamyonun bagaj kapısı Smith'in eski Packard aracının ahşap tavanını kesmişti. Yolcu koltuğunda oturan Smith, muhtemelen sağ kolu veya dirseği camdan dışarıdayken, darbenin tüm ağırlığını aldı. Morgan yaralanmadan kurtuldu.
Olay yerindeki ilk kişi bir Memphis cerrahı olan Dr. Hugh Smith'di (ilişkisi yok). 1970'lerin başında Hugh Smith, Bessie'nin biyografi yazarı Chris Albertson'a deneyiminin ayrıntılı bir açıklamasını verdi. Bu, onun ölümünü çevreleyen olaylarla ilgili en güvenilir görgü tanığının ifadesidir.
Hugh Smith olay yerine vardığında yolun ortasında belirgin ağır yaralarla yatan Smith'i inceledi. Yarım litre kan kaybettiğini tahmin etti ve hemen büyük bir travmatik yaralanma olduğunu fark etti: Sağ kolu dirseğinden neredeyse tamamen kesilmişti. Bu yaralanmanın tek başına onun ölümüne neden olmadığını belirtti. Işık zayıf olmasına rağmen, sadece küçük kafa yaralanmaları gözlemledi. Ölümünü, yandan silkeleyerek çarpışmayla bağlantılı olarak vücudunun tüm sağ tarafındaki geniş ve şiddetli ezilme yaralanmalarına bağladı.
Dr. Smith'in bir balıkçı ortağı olan Henry Broughton, Bessie Smith'i yolun kenarına taşımasına yardım etti. Dr. Smith, kolundaki yarayı temiz bir mendille sardı ve Broughton'dan ambulans çağırmak için yoldan yaklaşık 150 metre uzakta bir eve gitmesini istedi. Yaklaşık 25 dakika sonra Broughton geri döndüğünde, Bessie Smith şoktaydı.
İkinci Kaza
Zaman, ambulans belirtisi olmadan geçti, bu yüzden Hugh Smith, Bessie'yi arabasıyla Clarksdale'e götürmelerini önerdi. Hugh Smith ve Broughton, yüksek hızda yaklaşan bir arabanın sesini duyduklarında arka koltuğu temizlemeyi neredeyse bitirmişlerdi. Smith uyarmak için ışıklarını yaktı, ancak karşıdan gelen araba yavaşlayamadı ve kendi arabasına tam hızda girdi. Arabasını, Bessie Smith'in devrilmesine neden olan Packard'ı tamamen mahvetti. Karşıdan gelen araba, Hugh Smith'in arabasından sağdaki hendeğe doğru sekerek Broughton ve Bessie Smith'i zar zor kurtardı.
Hızla giden arabadaki genç çift, hayati tehlike oluşturan yaralanmalara maruz kaldı. Daha sonra Clarksdale'den iki ambulans geldi - biri siyah hastaneden, Broughton tarafından çağrıldı, ikincisi beyaz hastaneden, kaza kurbanlarını görmemiş olan kamyon şoförünün raporuna göre hareket edildi.
Bessie Smith, <span typeof="mw:Entity" id="mw6Q"> </span>Sağ kolunun kesildiği Clarksdale'deki G. T. Thomas Afro-Amerikan Hastanesi 'ne götürüldü. O sabah bilinci yerine gelemeden öldü. Ölümünden sonra, Clarksdale'deki sadece beyazların tedavi edildiği bir hastane onu kabul etmeyi reddettiği için öldüğüne dair sık sık tekrarlanan fakat şimdi önemini yitirmiş bir hikaye ortaya çıktı. Caz yazarı ve yapımcısı John Hammond, DownBeat dergisinin Kasım 1937 sayısında bir makalede bu açıklamayı verdi. Smith'in ölümünün koşulları ve Hammond tarafından bildirilen söylenti, Edward Albee'nin 1959 tarihli tek perdelik oyunu The Death of Bessie Smith'in temelini oluşturdu.
Hugh Smith, Albertson'a "Bessie Smith'in içinde bulunduğu ambulans beyaz bir hastaneye gitmezdi; bunu unutabilirsiniz" dedi. " Derin Güney Pamuk Kemerinde, hiçbir ambulans şoförü ya da beyaz şoför, beyazlar için bir hastaneye siyah bir kişiyi götürmeyi bile düşünmezdi."
Smith'in cenazesi bir haftadan biraz daha sonra, 4 Ekim 1937'de Philadelphia'da düzenlendi. Başlangıçta, vücudu Upshur'un cenaze evine götürüldü. Onun ölüm haberi Philadelphia'daki siyah toplulukta yayılırken, vücudu 3 Ekim Pazar günü tabutunun önünden geçen tahmini 10.000 yaslıyı barındırmak için OV Catto Elks'e taşındı. Çağdaş gazeteler cenazesine yaklaşık yedi bin kişinin katıldığını bildirdi. Sharon Hill'deki Mount Lawn Mezarlığı'ndaki cenaze törenine çok daha az sayıda kişi katıldı. Jack Gee, görüşmediği karısı için bir mezar taşı satın alma çabalarını engelledi, bu amaçla toplanan parayı bir veya iki kez cebe indirdi.
İşaretsiz mezar
Smith'in mezarı, çocukken Smith için ev işi yapan şarkıcı Janis Joplin ve Juanita Green tarafından ödenen ve 7 Ağustos 1970'te bir mezar taşı dikilene kadar işaretsiz kaldı. Dory Previn, Mythical Kings and Iguanas albümü için Joplin ve mezar taşı hakkında "Stone for Bessie Smith" adlı bir şarkı yazdı. Afro-Amerikan Hastanesi (şimdi Riverside Oteli ), Mississippi Blues Patikası üzerindeki dördüncü tarihi işaretin adandığı yerdi.
Kişisel hayat
Smith, 1923'te Philadelphia'da yaşıyordu. 7 Haziran 1923'te ilk plağı yayınlanırken evlendiği güvenlik görevlisi Jack Gee ile tanıştı. Smith, evlilik sırasında günün en yüksek maaşlı siyahi şovmeni oldu, bazen 40'a varan kumpanyanın yer aldığı kendi şovlarını yönetti ve kendi özel yapım demiryolu vagonunda turneye çıktı. Evlilikleri, Bessie için çok sayıda kadın seks partneri de dahil olmak üzere, her iki tarafta da sadakatsizlikle doludu. Gee paradan etkilendi, ancak iş hayatını veya Smith'in biseksüelliğini göstermesine asla alışmadı. Smith 1929'da, Gee'nin başka bir şarkıcı olan Gertrude Saunders ile olan ilişkisini öğrendiğinde, ikisi de boşanmak istemese de ilişkiyi bitirdi.
Smith daha sonra Lionel Hampton'ın amcası olan ve eski bir arkadaşı olan Richard Morgan ile nikahlı bir evlilik yaptı. Ölümüne kadar onunla kaldı.
Müzikal temalar
"Jail House Blues", "Work House Blues", "Prison Blues", "Sing Sing Prison Blues" ve "Send Me to the 'Lectric Chair" gibi şarkılar, zincir çeteler, hükümlü, kira sistemi ve idam cezası gibi gününün sosyal meselelerini eleştirel bir şekilde ele aldı. . "Poor Man's Blues" ve "Washwoman's Blues", bilim adamları tarafından Afro-Amerikan protesto müziğinin erken bir biçimi olarak görülüyor.
Onun müziğini dinledikten ve sözlerini inceledikten sonra, Smith'in Afro-Amerikan işçi sınıfı içinde bir alt kültürü vurguladığı ve kanalize ettiği ortaya çıkmıştır. Ek olarak, Smith şarkı sözlerine yoksulluk, ırk içi çatışma ve kadın cinselliği gibi sosyal konular üzerine yorumlar eklemişti. Onun lirik samimiyeti ve kamusal davranışları, Afrikalı-Amerikalı kadınlar için uygun ifadeler olarak geniş çapta kabul görmedi; bu nedenle çalışmaları, Afro-Amerikan deneyiminin doğru bir temsili olarak değil, genellikle tatsız veya yakışıksız olarak belirtiliyordu.
Smith'in çalışması, işçi sınıfından kadınları günlük yaşamlarındaki stres ve memnuniyetsizlikle başa çıkmanın bir yolu olarak içki içme, parti yapma ve cinsel ihtiyaçlarını karşılama haklarını benimsemeye teşvik ederek elitist normlara meydan okudu. Smith Afrikalı-Amerikalıların daha geniş bir vizyon için savunduğu kadınlık ötesinde evcimenlik, dindarlık ve uygunluk ; bağımsızlık, küstahlık ve cinsel özgürlük yoluyla güçlenmeyi ve mutluluğu aradı. Smith birçok azınlık grubunun sesi ve zamanının en yetenekli blues sanatçılarından biri olmasına rağmen, müziğindeki temalar erken gelişmişti ve bu da birçok kişinin çalışmasının ciddi bir şekilde tanınmayı hak etmediğine inanmasına neden oldu.
Hit Kayıtları
ABD'de 1936'ya kadar resmi bir ulusal kayıt tablosu yoktu. Aşağıdaki kavramsal pozisyonlar sonradan Joel Whitburn tarafından formüle edilmiştir.78 RPM Teklileri - Columbia Records'''
Ödülleri ve Onurları
Grammy Onur Listesi
Smith tarafından alınan üç kayıt, en az 25 yaşında olan ve "niteliksel veya tarihsel önemi" olan kayıtları onurlandırmak için 1973'te verilen bir ödül olan Grammy Onur Listesi'ne alındı.
Ulusal Kayıt Tescili
2002 yılında, Smith'in " Downhearted Blues " kaydı, Kongre Kütüphanesi Ulusal Kayıt Koruma Kurulu tarafından Ulusal Kayıt Siciline dahil edildi. Yönetim kurulu yıllık olarak "kültürel, tarihsel veya estetik açıdan önemli" kayıtları seçer.
"Downhearted Blues", 2001 yılında Recording Industry of America ve National Endowment for the Arts tarafından Yüzyılın Şarkıları listesine dahil edildi. Rock 'n' roll'u şekillendiren 500 şarkıdan biri olarak Rock and Roll Hall of Fame'de bulunmaktadır.
Endüksiyonlar
1984'te Smith, Ulusal Kadınlar Onur Listesi'ne alındı.
ABD Posta Pulu
ABD Posta Servisi, 1994'te Smith'i onurlandıran 29 sentlik bir hatıra pulu çıkardı.
Dijital Yeniden Düzenleme
Orijinal gramofon kayıtlarının çoğundaki teknik hatalar (özellikle sesinin görünen perdesini artıran veya azaltan kayıt hızındaki farklılıklar), onun cümle, yorum ve sunumunun "ışığı ve gölgesini" yanlış temsil ediyordu. Performanslarının oktavını değiştirdiler (bazen yarım ton kadar yükseltildi veya alçaltıldı). Bazı ana kayıtlardaki "merkez delik", ana diskin gerçek ortasında olmamıştı, bu nedenle ticari olarak piyasaya sürülen kayıtlar iş mili etrafında dönerken tonda, perdede, tuşta ve ifadede geniş farklılıklar vardı.
Bu tarihsel sınırlamalar göz önüne alındığında, çalışmasının dijital olarak yeniden düzenlenmiş mevcut sürümleri, Smith'in performanslarının ses kalitesinde önemli iyileştirmeler sağlıyor. Bazı eleştirmenler, American Columbia Records kompakt disk sürümlerinin, son dönem John RT Davies tarafından Frog Records için yapılan sonraki transferlerden biraz daha düşük olduğuna inanıyor.
Popüler Kültürde
JD Salinger'ın 1948 tarihli kısa öyküsü " Blue Melody " ve Edward Albee'nin 1959 tarihli "Bessie Smith'in Ölümü" adlı oyunu Smith'in yaşamı ve ölümüne dayanıyor, ancak şiirsel ruhsat her iki yazar tarafından da üstlerine alındı; örneğin, Albee'nin oyunu, ölümünden önce tıbbi tedavisinin koşullarını ya da yokluğunu bozuyor ve bunu ırkçı tıp pratisyenlerine atfediyor. Hem Salinger hem de Albee ile ilgili koşullar, Smith'in biyografi yazarı tarafından daha sonraki bir tarihte çürütülene kadar geniş çapta yayıldı. HBO, 16 Mayıs 2015'te Queen Latifah'ın oynadığı Smith, Bessie hakkında bir film yayınladı
Her Haziran, Chattanooga'daki Bessie Smith Kültür Merkezi, şehrin Riverbend Festivali kapsamında Bessie Smith Strut'a sponsorluk yapıyor.
Jackie Kay'in, Şubat 2021'de yeniden yayınlanan ve BBC Radio 4'te Haftanın Kitabı olarak yer alan'', yazar tarafından kısaltılmış bir versiyonda okunan 1997 biyografisine konu oldu.