I. Ladislaus (Macaristan)

I. Ladislaus ( ; ; 1040 29 Temmuz 1095), 1077'ten itibaren Macaristan, 1091'den itibaren Hırvatistan kralıdır. I. Béla'nın ikinci oğludur.
Kral olmasından önceki hayatı
Babası I. Béla, annesi ise Polonya Kralı II. Miezkonun kızı Richezadır. 1040 yılı sonrasında babasının sürgün hayatı yaşadığı Polonyada ailesinin ikinci erkek çocuğu olarak dünyaya geldi. Polonyada doğması ve babasının da Polonyadan etkilenmesi nedeniyle adı Slavca Vladislavdan türeyen Ladislav konulmuştur.
Amcası Kral I. Andrew, Kutsal Roma İmparatorluğunun krallığı üzerindeki etkisini kırmak amacıyla 1048 yılında babası I. Bélayı ülkesine kardeşi davet ederek ona Nitra ve Bihar bölgelerinin içerisinde olduğu krallığın üçte birini Dük sıfatıyla geniş yönetici ayrıcalıklarıyla yönetme hakkını verdiğinde, Ladislavda bu dönemde babasıyla birlikte Macaristana gelmişti. Babasının Kral Andrewden sonra tahta geçmesi gerekirken 1053 yılında I. Andrewin oğlu Solomonun dünyaya gelmesi, 1057 yılında da I. Andrewin oğlu Solomona taç giydirerek varisi olarak ilan etmesi sonucu babasıyla amcasının arası bozulmuştu. Babası 1059 yılında öldürülme endişesiyle Polonyaya giderken ailesini de yanında götürdüğünde Ladislavda ona katıldı. Babası, Polonya Kralı II. Boleslawdan aldığı askeri destekle Macaristana dönmesi akabinde yaşanan iç savaş neticesinde 1060 yılında Macaristan Kralı oldu.
1063 yılı yazında Mainzde Kutsal Roma İmparatorluğu prenslerinin katılımıyla gerçekleşen İmparatorluk Diyeti (Meclisi)nde Bélaya karşı harekete geçilerek Macar tahtına Solomonun oturtulması kararlaştırmıştı. Kral I. Béla, Alman ilerleyişine karşı hazırlık yaptığı sırada malikanesinde yaşadığı bir kaza sonucunda ağır yaralandı ve kısa süre sonra da 11 Eylül 1063de hayatını kaybetti. Babalarının ölümü üzerine Ladislavda, abisi Geza ve Lampert ile birlikte Polonyaya kaçmak zorunda kaldı. Almanların Solomonu kral ilan edip çekilmesinden sonra abisi Geza önderliğinde Polonya Kralı II. Boleslawdan aldıkları takviye güçlerle Macaristana geri döndüler. Krallıkta yıkıcı bir iç savaşın çıkmasını önlemek üzere Macar asilleri ve kilisenin devreye girmesiyle kardeşleri ile Solomon arasında 1064 yılı başlarında Győrde gerçekleştirilen barış görüşmeleri sonucu yapılan antlaşmaya göre kardeşleri ile birlikte babalarının Nitra ve Bihar bölgelerinin içerisinde olduğu krallığın üçte birini geniş yönetici ayrıcalıklarıyla Dük sıfatıyla yönetmesi haklarına sahip olurken, Solomonun da krallığı konusunda anlaşıldı. Aynı yılın Paskalya ayında Pécsde düzenlenen törende abisi Dük Gezada eliyle krallık tacını Solomona giydirdi.
Abisi Geza, Nitra bölgesini Dük sıfatıyla yönetirken kendisi de Bihar bölgesinin Dükü olarak hüküm sürmekteydi. 1064-1071 yılları arasında abisi Geza ile birlikte Kral Solomon ile iyi ilişkiler kurdu. 1068 yılında doğudan gelerek Karpatlar üzerinden Transilvanya topraklarını yağmalayıp yıkan muhtemelen Peçenekler ya da Kumanların üzerine düzenlenen seferde Kral Solomonun yanında abisiyle birlikte yer aldı. Günümüz Romanyasının kuzeyinde yer alan Lechința köyü yakınlarında yapılan Kerlés (Cserhalom) savaşında istilacıların ağır bir yenilgiye uğratılmasında önemli rol oynadı.
1071 yılında Bizansın elindeki Belgradın kuşatılmasında abisiyle birlikte katıldı. 1072de Bizansın Belgradı geri alması üzerine Solomon yeni bir sefer hazırlıklarına başladığında kendisine katılma emri verdiğinde, abisi Geza bu emre olumlu yanıt verirken kendisi bu sefere katılmayarak Solomonun abisine karşı yapabileceği olası bir komploya karşı ordusuyla Szabolcs-Szatmár-Bereg bölgesinde hazırda bekledi. Sefer sonunda abisi Geza ile Solomonun arası tamamen bozuldu. Her ikisi de yaklaşmakta olduğu görülen savaş için dış destek arayışına girdiğinden 11 Kasım 1073 ile 24 Nisan 1074 arasında Hristiyan Azizlere adanmış Martin ve Aziz Yorgi Günleri arasında saldırmazlığı içeren barış yapmıştı. Ancak Solomon, Alman birliklerinin yardıma gelmesiyle harekete geçerek 26 Şubat 1074de günümüz Jász-Nagykun-Szolnok vilayetindeki Kemejde yaşanan çatışmada abisini yenilgiye uğrattı. Abisi Gezanın yardım talebine kız kardeşinin kocası Olomouc Dükü I. Otto ile birlikte olumlu yanıt verdi. 14 Mart 1074de Mogyoródda yapılan savaşta yenilgiye uğrayan Solomon Kutsal Roma İmparatoru IV. Heinriche sığınırken abisi de yeni Macar kralı oldu.
Abisinin krallığı döneminde Ladislav babasına ait olan dukalığı idare etmeye başladı. Solomon tahttan indirilmiş olmakla birlikte Bratislava ile Mosonda dar bir yerde hakimiyetini sürdürebildi. Bununla da yetinmeyip IV. Heinrichi verdiği birçok taviz karşılığında Gezanın üzerine sefer düzenlemeye ikna etti. Gezanın Alman ilerleyişini durdurmasında ona yardımcı oldu.
Macaristan ve Hırvatistan kralı olması
25 Nisan 1077de abisi Geza aniden hayatını kaybetti. Gezanın çocukları Coloman (Macaristan) ve Álmosun küçük yaşta olması nedeniyle destekçileri tarafından Macaristan kralı ilan edildi.
IV. Heinriche karşı Kutsal Roma İmparatorluğu ile Papalık arasındaki çekişmede Papa VII. Gregoriusu destekledi. Yine IV. Heinrich e karşı, Kutsal Roma İmparatorluğu için mücadelede bulunan Svabya Prensi (Dükü) Rheinfeldenli Rudolfu destekledi. Onunla olan iyi ilişkisinin nişanesi olarak da 1078 ya da 1079 yılında Rudolfun kızı Adelaide ile evlendi. Krallık topraklarında hala Solomonun egemenliğinde olan Moson ile Pozsonyi ele geçirmeye çalıştı. Kutsal Roma İmparatorluğundaki iç savaştan faydalanarak 1079da Mosonu ele geçirmiş ancak Pozsonyi ele geçirememiştir.
IV. Heinrichin iç savaşı sonlandırmasıyla yeniden Macaristanın batı sınırına saldırıya geçti. Bunun üzerine Bratislavada hakimiyet gösteren Solomon ile barış görüşmelerine başladı. Görüşmeler sonucu yapılan antlaşma uyarınca Solomon, bir kralın masraflarını karşılamaya yetecek gelir karşılığında 1080 ya da 1081 yılında Ladislaus lehine tahttan feragat etti. Ancak Solomonun krallık tacı için gizli emellerinin olduğunu düşünen Ladislaus, kendisine karşı düzenlenen başarısız bir komplo nedeniyle Solomonu tutuklatarak Vişegradda hapsettirdi.
Ladislavın Papalık ile iyi ilişkileri neticesinde 1083 yılı Ağustosunda büyük babası Vazulu kör ederek ölümüne sebep olmasına rağmen, Macaristan Krallığının kurucusu ve ilk Hristiyan hükümdarı I. Istvan ve oğlu Emerikin azizlik mertebesine yükseltilmesini sağladı. Bu günün hatırına tutukladığı Solomonu da serbest bıraktı. Esaretten kurtulduktan sonra Solomon, Almanyada bir dizi faaliyetten sonra Karpatlar üzerinden Aşağı Tuna Bölgesinde Kumanlar ile irtibata geçti. Burada Kuman önderi Kutesk ile anlaşarak onlarla birlikte 1085 yılında Yukarı Tisa boyunca birçok yeri ele geçirdi. Ancak Ladislaus hızlı hareket ederek onları Macar topraklarından kovmayı başardı. 1087de Solomonun ölümüyle de krallığına tamamen hakim olabildi.
Kutsal Roma İmparatorluğu ile güç mücadelesinde IV. Heinrich desteğiyle papa ilan edildiğinden Antipapa olarak tanınan Clement yerine Papa III. Viktoru destekledi.
Ladislav, kızkardeşi Helenanın kocası Hırvatistan Kralı Demetrius Zvonimirin 1089da ölmesiyle Hırvatistan topraklarıyla ilgilenmeye başlamıştı. Ondan sonra yaşlı ve hasta olan II. Stephenin yeni Hırvatistan kralı seçilmesi ve kısa süre sonra 1091de ölmesiyle kız kardeşi tarafından Hırvatistan krallığı için aday gösterildi. Hırvat soyluların kendi aralarındaki yeni kralı seçmedeki anlaşmazlıktan yararlanarak ve bu sırada kendine sığınan bazı Hırvat asillerinin de iknasıyla harekete geçen Ladislav, Drava Nehri boyunca tüm Slavonyayı ele geçirdi. Ancak Karlovac yakınlarında Petrova Gora Dağı civarında Hırvatlarca yeni kral seçilen Petar Svačić tarafından durduruldu. Ladislav, Hırvatistanı tamamen ele geçiremese de büyük bölümde hakimiyet kurduğundan 1091 yılından ölümüne kadar Hırvatistan Kralı unvanını aldı. Ayrıca krallığa kattığı bu yeni toprakların idaresini de Dük sıfatıyla yeğeni Álmosa bıraktı.
Ladislav esasen Hırvatistanın deniz kıyısındaki topraklarını da ele geçirmek istiyordu. Ancak doğudan gelen Kuman saldırısı nedeniyle ilerleyişini durdurarak Kumanlara karşı harekete geçmek zorunda kalmıştı. 1091 ya da 1092 yılında Bizans ya da Kiev Knezliğinin kışkırtmasıyla başbuğları Kopulch önderliğindeki Kumanlar, Karpatları muhtemelen güney Moldovya üzerinden aşarak saldırıya geçtiler. Kumanlar, Transilvanyanın tamamında ve Macaristan taraflarında da sırasıyla Bihor, Tisa, Timiş Nehri ve Tunaya kadar uzanan topraklarda büyük yıkıma sebep oldular. Ladislav karşı saldırıya geçerek Kumanları yenilgiye uğratarak krallığını bu beladan kurtardı. Macar kroniklerine göre Kumanların, Kiev Knezliği vasalı Rutenler tarafından kışkırtılması nedeniyle Ladislav tarafından Galiçyaya misilleme saldırısı düzenlenmiştir.
Tüm bunlar yaşanırken Papalık ile mücadele içinde olan IV. Henry, İtalya seferine destek olması için Ladislav ile ittifak arayışına girmişti. IV. Henry 1084 yılında Romaya girerek Papa VII. Gregoriusu görevden alarak yerine Antipapa olarak tanınan Clementi papa olarak ilan etse de İtalyada hala Gregoriusa bağlı kaleler bulunmaktaydı. Papalık fiilen ikiye bölünmüş durumdayken, İtalyada IV. Henry ile İtalyadaki bazı devletler arasında çatışmalar eksik olmuyordu. 1092 yılı Noelinde IV. Henry tarafından konferansa davet edilse de Bavyera Düklüğü de yapmış olan Welf hanesinden IV. Welf tarafından gidiş yolları kapatıldığından bu toplantı gerçekleştirilememiştir.
Ladislav 1095 yılına gelindiğinde, bir süredir Bohemyaya da yaşanan iç savaşa, yeğenleri o dönemde Olomouc Prensi olan ve ileride Bohemya Dükü olacak Svatopluk ile Ottoya yardım için müdahil olmaya karar verdi. Ancak sefer başladığında hastalanan Ladislav, Bohemya sınırındaki Nitrada 29 Temmuz 1095de hayatını kaybetti. 27 Haziran 1192de Papa III. Celestine tarafından aziz ilan edildi.