Pançureti

Pançureti (Lazca ve Gürcüce: ; translit.: pançureti), tarihsel Klarceti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesinde yer alır ve adı Pançarlı olarak değiştirilmiştir. Pançarlı köyü daha sonra Demirciler köyünün bir mahallesine dönüştürülmüş ve adı Pancarlı olarak yerleşmiştir.
Köyün adı
Köyün bilinen en eski adı Pançuretidir. Bununla birlikte, Gürcüce ve Lazca bir yer adı olan Pançuretinin ne anlama geldiği bilinmemektedir. Köyün adı Türkçeye Pançuret olarak girmiştir. Nitekim Muvahhid Zekinin 1927de yayımlanan Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye adlı Osmanlıca kitabında köyün adı Pançuret (ە) olarak geçer. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında bölgeyi ele geçiren Ruslar da köyün adını Pançuret () olarak kaydetmiştir. Rus idaresi sırasında, 1890ların başında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze ise, köyün adını, büyük bir olasılıkla sehven Pançereti () biçiminde yazmıştır.
Coğrafi konumu
Eski adı Mamanati olan Demirciler köyünün bir mahallesi olan Pançureti, Borçka kasabasının kuzeybatısında, Hopa-Borçka karayolu kıyısında yer alır. Çhala Deresi vadisindeki yerleşim yerlerinden biridir ve Borçka kasabasına yaklaşık 5 km uzaklıktadır.
Bölgenin Rusların eline geçmesinden bir süre önce, 1874 yılında bölgeyi gezen Gürcü asker ve coğrafyacı Giorgi Kazbegi, Çoruh Nehrine karışan Çhala Deresinin (Çayırsu) Livana ile Lazistan arasında sınır oluşturduğunu yazar. Kazbeginin verdiği bilgiye göre, Pançureti ve diğer köyler dağ yamaçları dibinde, su kenarlarına kurulmuştu. Köylerin etraftaki dağlar sarmaşık bitkilerle kaplıydı. Yamaçlar komar (mor çiçekli ormangülü) çalılıklarıyla doluydu. Ağaç türlerinden ise burada ev yapımında sıklıkla kullanılan kestanenin yanında kızılağaç ve meşe bulunuyordu.
Giorgi Kazbegi'den elli yıl sonra Artvin vilayetini gezmiş olan Muvahhid Zekinin verdiği bilgiye göre Çhala vadisinde (İç Kale) bulunan diğer köyler gibi Balıklı Dağının eteğinde yer alan Pançuretide evlerin çoğu iki katlı ve ahşaptı. Köyün iyi ve saf suları vardı. Köyün ekonomisi tarıma dayanıyordu ve mısır, tütün, buğday, arpa, keten yetiştiriliyordu. Elma, armut, erik ve ceviz gibi meylerin yetiştiği köy demir elma adlı elmasıyla ünlüydü. Çhala vadisinde Pançureti ile "Kostanet", "Çat", "Mamanat", "Makaret", "Zorköy" ve "Başköy" adlı köyler birbirine yaklaşık yarım saatlik mesafede yer alıyordu.
Demografi
Muvahhid Zekinin 1927de yayımlanan Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye adlı kitabında verdiği bilgiye göre, köyün nüfusu Lazlardan oluşuyordu ve köyde Lazca konuşuluyordu. Köyde yaşayan Lazlar eğitimsiz ve son derece mutaasıptı. Bununla birlikte eğitime ve okula büyük ilgileri vardı. Genel olarak Lazlar, Osmanlıların 16. yüzyılda bölgeyi ele geçirmesinden sonra Müslüman olmuşlardır. Bununla birlikte, Klarcetideki pek çok köyün aksine Pançuretide kilise kalıntısı tespit edilmemiştir.
19. yüzyılın son çeyreğinde Rusların bölgeyi ele geçirmesinden sonra, 1886 yılında yapılan nüfus sayımında Pançuretide 51 kişi yaşıyordu ve nüfusun neredeyse tamamı Lazlardan oluşuyordu. Köyde o tarihte sadece iki Gürcü yaşıyordu. Rus idaresi sırasında, 1890ların başında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, Pançuretinin nüfusunu 15 hane olarak verdikten sonra, Osmanlı-Rus savaşının ardından göç edenlerin olduğunu yazmış, ama göç etmiş hane sayısını vermemiştir. Bununla birlikte savaştan önce köyün daha büyük bir nüfusa sahip olduğunu anlaşılmaktadır.
Pançuretide 1922 tarihli nüfus cetveline göre 4 hanede 12 Müslüman Laz yaşıyordu. Rus idaresi sırasında daha fazla nüfusa sahip olan köyün nüfusunun dörtte üç oranında azalmış olması, I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı-Rus çatışmalarına sahne olan bölgeden yeni göçün olduğunu göstermektedir. 1925 yılında adı Pançarlı (sonra Pancarlı) olarak değiştirilen köyde, 1926 tarihli nüfus tahririne göre 9 hanede 41 kişi yaşıyordu. Bu sayısının 20si erkek, 21i kadındı. O tarihte köyde dördü erkek ve beşi kadın olmak üzere 9 yabancı vardı. Hane başına ortalama 4,5 kişinin düşmesi, ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. Bugün Pançureti ve Kostaneti köylerinin de içinde yer aldığı Demirciler köyünün nüfusu 803 kişiden oluşmaktadır.
Tarihçe
Tarihsel Tao-Klarcetinin Klarceti kesiminde yer alan Pançureti, antik çağda Kolheti Krallığı sınırları içinde yer alıyordu. Erken ve geç ortaçağda Gürcü krallıkları ve prenslikleri yönetiminde kaldı. 16. yüzyılın sonlarında da Osmanlıların egemenliğine girdi.
Pançureti, uzun süre Osmanlı yönetiminde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında Çarlık Rusyasının eline geçti. Bu savaştan yaklaşık sekiz yıl sonra 1886 yılında Rusların yaptığı nüfus sayımına göre Pançureti, Rus idaresinde Batum oblastı içinde yer alan Batum sancağının (okrug) Gonio kazasına (uçastok) bağlı bir köydü.
Pançureti, I. Dünya Savaşının sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından, 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan sınırları içinde yer aldı. 1921de Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Türk birlikleri Ardahan, Artvin ve Batum bölgelerini ele geçirdi, ama Batum'da tutunamadı. Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya'yla imzaladığı Moskova Antlaşmasıyla Pançuretinin de içinde yer aldığı Artvin ve Ardahan Türkiyeye bırakıldı.
Pançureti, Türkiye sınırları içinde kaldıktan hemen sonra, 1922 tarihli nüfus cetveline göre Borçka kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Köyün adının 1925te Pançarlı olarak değiştirilmesinden sonra, Borçkanın Artvin vilayetinin merkez kazasına bağlı bir nahiye olduğu dönemde de Borçka nahiyesi sınırları içinde yer aldı. 1928 tarihli Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı Osmanlıca yayında adı Pançarlı olarak geçen köy, Borçka kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Dahiliye Vekaletinin 1933te yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta Pançuret adıyla Çoruh vilayetinin Borçka kazasına bağlı bir köy olarak geçer. Pançureti, 1933 yılından bir süre sonra köy statüsü kaldırılıp Demircilere bağlı bir mahalleye dönüştürülmüştür.