Muhammed İhsan Oğuz

Muhammed İhsan Oğuz, Türk İslam alimi, mutasavvıf ve mütefekkirdir.
Büyük bir alim, mutasavvıf ve mütefekkir olan Muhammed İhsan Oğuz; 27 Ramazan 1304 Hicri, 19 Haziran 1887 Miladi tarihinde Kastamonu'da dünyaya gelmiştir. Babasının adı Ataullah, annesinin adı Hacer'dir. Baba cihetinden dedesi Hacı Hafız Ahmed ve büyük dedesi Hacı Mehmed, Kastamonuda Küçük Hattat ve Büyük Hattat diye tanınmışlardır. Bu sebeple ailelerine Hattatzadeler - Hattatoğulları denilmiştir.
İlmi hayatı
İlk öğrenimini Deveci Sultan, Yarabcı Hoca mahalle mektepleriyle İdadinin İlk Mektep ve İhzari (Orta Öğrenime Hazırlık) kısımlarında tamamlamış; orta öğrenimini, devletin önemli kurumlarından olan Kastamonu Askeri Rüşdiyesinde yapmıştır. İdadi (Lise) dengi eğitim veren bu beş yıllık Askeri Rüşdiyelerin, zamanının en önemli ve disiplinli okullarından olduğu bilinmekte ve kabul edilmektedir. Yüksek öğrenimini Kastamonudaki Ziyaiyye Medresesinde yapmış, müderris olan eniştesi değerli alim Ahmed Ziyaeddin Efendiden de özel dersler almıştır. İlim hayatı öğrenim ve öğretim halinde senelerce süren Muhammed İhsan Oğuz, hocasının genç yaşta ölümünden sonra da okuma ve araştırmalarına devam etmiş, kendisini gerçek bir ilim ve irfan ehli olarak yetiştirmiştir. O zamanki Medrese icazetlerinin, Üniversite İlahiyat Fakültesi diplomalarına denk olduğuna ilişkin bir Hükumet kararı vardır.
Çalışma hayatı
Geçimini sağlamak için, on beş yaşında Posta Telgraf İdaresine girerek devlet memuru olmuştur. Burada işe Muhabere Memurluğu ile başlayıp çeşitli kademelerde çalışarak Baş Müdürlük Mesul Muhasipliği, Baş Müdür Yardımcılığı ve nihayet o zamanlarda altı vilayeti kapsayan ve yönetim merkezi Kastamonu olan Baş Müdürlük görevlerini başarılı bir şekilde yürütmüştür. Bu arada, (İdadi adıyla açılmış olup Cumhuriyet döneminde Lise adını alan) Kastamonu Mekteb-i Sultanisinin Umumi Katipliği ile Askeri Rüşdiyede (açılan sınavı kazanarak) Türkçe Öğretmenliği görevlerinde bulunmuştur. Mekteb-i Sultanideki görevi, Birinci Dünya Harbinin başlaması üzerine kadroların kısıtlanması; Askeri Rüşdiyedeki öğretmenliği ise, çoğu subay olan hocaları orduya alındığı için okulun kapanması sebebiyle kısa sürmüştür. İstiklal Harbi sırasında da haberleşme ile ilgili önemli görevler üstlenmiş; otuz üç yıllık devlet hizmetinden 1 Ocak 1938 tarihinde emekliye ayrılmıştır.
Manevi hayatı
Küçük yaştan itibaren Allah dostlarına büyük bir ilgi ve sevgi duyan Muhammed İhsan Oğuz, Kastamonuda Hace Muhammed Evliya diye tanınan Nakşibendiyye Şeyhlerinden Ziyaiyye Medresesi Müderrisi Muhammed Hulusiye 12 yaşında intisab etmiştir. İkinci intisabı, Bursa'nın Orhangazi İlçesi civarındaki Elma Alan - Reşadiye köyünde oturan (Dağıstan muhacirlerinden) Şerefüddin Efendiye; üçüncü intisabı da, Ganizade diye bilinen Şeyh Mehmed Sadık Tosyeviyedir. Dördüncü olarak bağlandığı zat ise, rüyasında görerek haberdar olduğu Seyyid Ahmed el-Kürdi (Çapakçuri)dir. Manevi Cihad‛ adlı eserinde, 1336/1917 yılının Veladet-i Muhammediyye (Muhammedin doğum yıldönümü) gecesi kendisine Seyyid Ahmed Kürdi yazılı bir levha gösterilerek Bu isim, Mürşid ve İnsan-ı Kamil ismidir diye seslenildiğini; ardından da ismin sahibini gördüğünü kaydeder. Muhammed İhsan Oğuz, araştırmaları neticesinde kutbul-aktab olarak bildirilen bu zatın aslen Bağdatlı olup Çapakçurun (şimdiki adıyla Bingölün) Kür köyünde doğduğu için Çapakçuri‛ ve Kürdi‛ denildiğini; Hüseyin soyundan geldiği için de Hüseyni‛ lakabıyla anıldığını ve Harputta yaşadığını öğrenir. Araştırmalarında Posta Telgraf İdaresi mensubu olmasının faydasını görmüştür. Harput Ulu Camii imamı Hacı Tevfik Efendi aracılığıyla gönderdiği bir mektupla söz konusu rüyayı anlatarak bağlılık talebini arz eder. Yazdığı mektubun cevabı tam bir yıl sonra 11 Mayıs 1919da gelir ve Seyyid Ahmed Çapakçuriye bağlılığı şekli ve manevi açıdan gerçekleşir. Muhammed İhsan Oğuz bu tarihten itibaren Çapakçuriyle, öldüğü 1921 yılına kadar mektuplaşır. Seyyid Ahmed Çapakçuri, Muhammed İhsan Oğuzun seyr-u sülukünü yazdığı dokuz mektupla (yüz yüze hiç görüşmeden) tamamlatır ve irşad icazetnamesini son mektubunda gönderir. Beşinci olarak bağlandığı zat, Seyyid Muhammed Mestur el-Üveysidir. Seyyid Ahmed Çapakçurinin ölümünden birkaç yıl sonra, Seyyid Muhammed Mestur el-Üveysi ile buluşur. Sohbetlerinden istifade ederek kısa zamanda hilafet gerçekleşir. Altıncı olarak bağlandığı zat, İmam-ı Rabbani soyundan Şeyh Muhammed Masum Müceddi-didir. Üveysiyyet yoluyla feyz alarak onun bütün manevi birikimini tevarüs etmiş ve bu zatın Es-Sebul-Esrar Fi Medaricil-Ahyar isimli eserini Türkçeye çevirmiştir. Yedinci olarak Mürşid edindiği zat, Habib-i Ekrem (Sallallahü Aleyhi Vesellem)dir. 1941 senesinde Muhammedin manevi irşad ve terbiyesine mazhar olduğunu söyleyen Muhammed İhsan Oğuz; Peygamberin fethi olarak ifade ettiği ve Ahseniyye adını verdiği yeni bir ibadet, Allaha yakınlık, Allahı bilme ve kazanım yolunu tebliğ etmiştir. Bu yolda asıl olanın, Muhammede rabıta olduğunu; kendine güvenen her Müslümanın, sorumluluklarını kavrayarak ve üstlenerek, başka bir mürşit ve rehber aramaksızın, gereğince bu Has Yolun, Ahseniyye Yolunun vazifelerini yapmaya başlayabileceğini, böyle bir azim sahibinin elinden Muhammed Sallallahu Aleyhi ve Sellemin Yüce Ruhaniyetinin tutacağını ve başkalarına muhtaç bırakmayacağını ifade etmiştir.
Tasavvuf anlayışı
Muhammed İhsan Oğuz, eser ve sohbetlerinde kamil iman, faydalı ilim, iyi amel, faziletli ahlak ve tam ihlasın İslam Dininin temelleri olduğunu ve bu yolda bunlarsız yürünemeyeceğini; Allahın yakınlığına, marifet ve rızasına ancak bunlarla erişileceğini dile getirmiş; Kuran ayetlerine ve Muhammedin hadislerine dayandırdığı bu tasavvuf anlayışını, Allah'a has kulluk, Peygamber'e has ümmetlik cümlelerinde özetlemiştir. Nurul-İzah isimli eserindeki şu önemli açıklaması da, bu anlayışın gerekçesi gibidir: Her kim Kitab ve Sünneti, Şeriatın hüküm ve esaslarını iyi bilip (nefsinin ve boş arzularının engellemelerine rağmen) bunlarla bildiği kadar amel ederse; başka hiçbir şeyin kılavuzluğuna gerek kalmaksızın tarikat çiçeklerini açtırır, hakikat meyvelerini elde etmeyi başarır; Allahın en asli yakınlık ve marifetine ulaşır. Nitekim; sonradan ortaya konmuş bulunan bugünkü şekli tarikatlar yok iken Kitab ve Sünnete kemal üzere uyan ashabın seçkinleri, onlara yetişenlerin ve yetişenlere yetişmiş olanların büyükleri, müctehid imamlar, bildikleriyle amel eden alimler ve salih müminler; sırf Kitab ve Sünnete tam uymaları sebebiyle Hak Tealanın yakınlık ve marifeti derecelerinin (kendi mertebelerine göre) en yükseğine erişmişler; hayır ve fazilet bakımından kendilerinden sonra gelen veya kendileri gibi manevi ilerleme gösteremeyenlerin yukarısında bulunmuşlardır.
Mezhep anlayışı
Selefiyye Mezhebi üzere olduğunu söyleyen Muhammed İhsan Oğuz, Selefiyye Mezhebi (İlk Müslümanları Örnek Alma Yolu) isimli eserinde bu yolun Kuran Yolu olduğunu; İmam-ı Azam Ebu Hanife başta olmak üzere birçok müctehid alimin ve müttaki müminin bu yolda bulunduğunu yazmıştır. Herhangi bir mezhepçilikle alakası olmayan ve İslamı arı-duru yaşamayı amaçlayan bu Selefilik anlayışı: Peygamber Aleyhisselamın ve Onun izinde giden seçkin sahabilerle onları izleyen ihlaslı müminlerin sade ve ifratsız yaşayışlarını örnek almak; çözümü zor olan ve çatışmaya yol açan meselelerle uğraşmamak, Müslümanların birlik ve kardeşliğine zarar verecek düşünce ve davranışlardan kaçınmak demektir. Kitap ve Sünnette açık bir delil bulunmayan bazı meseleler hakkındaki farklı görüşlerle ilgili bir soruya verdiği: Biz, Allah katındaki hakikati ne ise ona iman eder, keyfiyyeti (nasıl ve niçini) ile meşgul olmayız cevabı, bu anlayışın bir ifadesidir. Tarafsız ve ilmi bir yaklaşımla bakıldığında; insan hakları, demokrasi, şeffaflık, hoşgörü ve düşünce özgürlüğü gibi temel insani değerlerin Peygamber çağında en güzel şekilde yaşanmış olduğu görülecektir. İşte Muhammed İhsan Oğuzun dile getirdiği Selefiyye Mezhebi üzere olmak, ya da başka bir ifade ile Gerçek Selefilik; bu hakikati görmek, düşünce ve davranış olarak benimsemektir.
Önem verdiği konular
Yine eserlerinde, kaza ve kader konusunu Kuran ve Sünnet delilleriyle en isabetli şekilde açıklayıp özgür irade ve güç yetirebilmenin önemini vurgulamış; hak ve sorumluluğun, ceza ve mükafatın buna dayandığını ortaya koymuştur. Kitabul-Kaza vel-Kader (Kaza ve Kader Kitabı) eseri ile bu konuya ilişkin diğer eserlerinde önemli ve doyurucu bilgi ve açıklamalar vardır. İnsanın iradesini hiçe sayan bir inanış ve anlayışın akla ve Allahın Kitabına uymadığı; Cumhuriyet ve Demokrasinin, Kuran ve Sünnette bildirilen adalet, liyakat ve istişare ilkelerine en uygun yönetim tarzı olduğu ve geliştirilmesi gerektiği de Onun dile getirdiği ve önem verdiği konulardandır. Bu eserlerinden başka, Nakşibendiyye Silsilesi ve bazı tasavvuf büyüklerinin biyografilerini içeren eserleri; birtakım ilmi ve tasavvufi meselelere cevap teşkil eden risale ve makaleleri vardır.
Vakıf faaliyetleri ve eserleri
Muhammed İhsan Oğuzun eserlerinden birçoğu yeni harflere aktarılıp sadeleştirilerek yayımlanmış olup bu faaliyet, ölümünden önce izinleri alınarak kurulan Muhammed İhsan Oğuz Vakfı tarafından yürütülmektedir. Saadet Anahtarı, Kaza ve Kader Kitabı; Seçebilme, Dileyebilme, Güç Yetirebilme, Arifler Silsilesi, Muhammed İhsan Oğuzdan Mektuplar, Tasavvufun Öncüleri 12 Büyük Veli, İslam Düşüncesinde 7 önemli Konu, Şeriat-Tarikat Kavramları Zikir ve Ta-savvuf Yolları (Nurul-izah), Dünya ve Ahiret Hayatı, İslamda Mübarek Günler ve Geceler, Mezheb-i Selef / Selefiyye Mezhebi : İlk Müslümanları Örnek Alma Yolu, Beş Soru, Beş Cevap, Vesiletünnecat (İslam İlmihali), eserlerinden bazılarıdır.
Bir asrı aşan hayatını "Allah'a has kul ve Peygamber'e has ümmet" olmaya, bu hakikatin bilinmesi ve yaşanmasına adayan Muhammed İhsan Oğuz, 2 Ağustos 1991 (21 Muharrem 1412) Cuma gününü Cumartesiye bağlayan gece saat 2.15'te ebedi ahiret yurduna göçmüş, özleminde olduğu Allah ve Resulü'ne kavuşmuştur. Allah'ın sonsuz rahmeti O'nun üzerine olsun...
Muhammed İhsan Oğuz Uygulama ve Araştırma Merkezi
Bugün Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bünyesinde bulunan 12 Temmuz 2018 tarihli Resmi Gazetede yönetmeliği yayınlanan Muhammed İhsan Oğuz Uygulama ve Araştırma Merkezi şahsiyetini ve yazdığı yüzü aşkın kıymetli eserini ilmi çalışmalarında kullanmak ve çalışma yapmak isteyenlere imkan sağlamaktadır.
Tez Yarışması
İlki 2019 yılında yapılan MUHAMMED İHSAN OĞUZ İLAHİYAT ARAŞTIRMA ÖDÜLLERİ isimli yüksek lisans ve doktora tez yarışması her yıl yapılarak geleneksel hale getirilecektir.