2020 Beyrut patlaması

2020 Beyrut patlamaları, 4 Ağustos 2020'de Lübnan'ın başkenti Beyrut'taki Beyrut Limanı'nda gerçekleşen patlamalardır. Genel Güvenlik Genel Müdürlüğü, patlamanın yıllar önce el konulan ve limanda depolanan 2.750 ton amonyum nitrata bağlı olduğunu belirtmiştir.
Arka plan
Lübnan ekonomisi, patlamalardan önce Hükumetin borcunu ödememesi, Lübnan lirasının düşmesi ve %50'nin üzerine yükselen yoksulluk oranıyla bir kriz halindeydi. Buna ek olarak Lübnan'daki COVID-19 salgınında birçok hastane, mali kriz nedeniyle personel maaşları ödenemediği için kapanmıştı.
Beyrut Limanı, Lübnan'a ana deniz giriş noktası ve kıt mal ithal etmek için hayati önem taşıyan bir altyapı görevi görmektedir. Lübnan Hükumetine ait olan liman dört havza, 16 rıhtım ve 12 depodan oluşuyordu. Ülke için stratejik bir tahıl rezervi olarak hizmet eden bir tahıl silosunu barındırıyordu.
MV Rhosus
2013 yılında Batum'dan Mozambik'e doğru hareket eden Moldova bandıralı, Rusya doğumlu iş insanı İgor Greşukine ait olan "MV Rhosus" adlı gemi teknik aksaklıklar nedeniyle Beyrut Limanı'na uğradı. Limanda denetim sırasında gemide amonyum nitrat taşındığı fark edildi. Daha sonra gemiye el konuldu.
2014 yılında Rusya Denizciler Sendikası, geminin Beyrut Limanı'nda durduğunu ve gemi sahibinin mürettebatı kaderine terk ettiğini duyurdu.
Lübnan Gümrük Genel Müdürü patlayıcı maddelerin limandan çıkartılmasını talep ettiklerini ancak karşılık bulamadıklarını ve yargıya başvurduklarını ifade etti.
Patlamalar
Yerel saatle 18.00'den kısa bir süre sonra (UTC+03.00), itfaiyeciler Beyrut Limanı'ndaki bir depo yangını söndürmek için gönderildi. İlk patlama, yangınların üzerinde bir duman bulutu ve havai fişeğe benzediği söylenen bir ışık parlaması oluşturdu. İkinci patlama çok daha önemliydi ve yerel saatle 18.08'de meydana geldi. Bu patlama Beyrut'un merkezini salladı ve gökyüzünde kırmızı-turuncu bir bulut oluşturdu. Patlamanın gerçekleştiği alanda 140 metre genişliğinde krater oluştu. Patlamadan sonra oluşan şok dalgası limandan 9 km uzaklıktaki Beyrut Havalimanı yolcu terminalindeki pencereleri patlattı. Ayrıca patlama İsrail'de ve 240 kilometre uzaklıktaki Kıbrıs Adası'nda hissedildi.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu, patlamanın 3,3 yerel büyüklükte bir deprem olarak ölçüldüğünü, Ürdün Sismolojik Gözlemevi ise, 4,5 yerel büyüklüğünde bir depremle eş değer olduğunu bildirdi.
Hasar
Sosyal medyada paylaşılan içeriklerde, arabaların devrildiği ve çelik çerçeveli binaların kaplamalarından parçalandığı gözüktü. Bir açıklamada, Beyrut'taki Kıbrıs Büyükelçiliği personeli, binanın ve büyükelçinin ikametgahının patlamadan zarar gördüğünü söyledi, Kazakistan Dışişleri Bakanlığı ise Beyrut'taki Kazakistan Büyükelçiliğinin de hasar gördüğünü bildirdi. Bir Lübnan gazetesi olan The Daily Star'ın genel merkezinin, patlamanın etkisiyle çatının bir kısmının çöktüğünü, pencereler ve mobilyaların hasar gördüğünü bildirdi. Tanıklar, 10 kilometre uzaklıktaki evlerin patlamadan zarar gördüğünü söyledi. Ortaya çıkan yangını söndürmek için ise helikopterler kullanıldı.
Şehrin en büyük ikinci tahıl asansörü yıkıldı, COVID-19 pandemisinin neden olduğu gıda kıtlığı daha da şiddetlendi.
Vali Marvan Abboud, doğrudan veya dolaylı zararın toplam 10 ila 15 milyar dolara çıkabileceğini söyledi.
Kayıplar
Patlamaların ardından yüzlerce kişi yaralandı. Görgü tanıkları, Lübnan Uluslararası Yayın Kurumu'na, "onlarca kişinin yaralandığı ve hastanelerin yaralı insanlarla dolu olduğunu" söyledi. Beyrut Valisi Mervan Abbud, olay yerinde patlamadan önce çıkan yangınla mücadele eden itfaiyecileri aramak için olay yerine geldiğini söyledi.
Ketaib Partisi genel sekreteri Nazar Najarian hayatını kaybetti. Avustralyalı bir vatandaşın hayatını kaybedenler arasında olduğu doğrulandı. Fransız mimar Jean-Marc Bonfils de hayatını kaybetti. Hayırsever Sursock Ailesi'nin reisi 98 yaşındaki Layd Cochrane Sursock da patlamada öldü. Ayrıca patlamalarda en az 108 Bangladeş vatandaşı yaralandı ve en çok etkilenen yabancı topluluk oldu.
Devlete ait elektrik şirketi başkanı Kamal Hayek'in durumunun kritik olduğu belirtildi. Patlama sonucu en az 150 kişi kalıcı olarak sakat kaldı.
Soruşturma
Lübnan Cumhurbaşkanı Aun, soruşturmanın şeffaf bir şekilde yapılacağının ifade etti.
Lübnanlı yetkililer, patlamalarla ilgili soruşturma açılıncaya kadar, depolama ve güvenlikten sorumlu Beyrut liman yetkilileri, Lübnan Silahlı Kuvvetleri tarafından denetlenen ev hapsine alındı.
Paris Savcılığı tarafından patlamada yaralanan Fransa vatandaşları ile ilgili "kasıtsız yaralama" soruşturması açtı.
Eski başbakanlar Saad el-Hariri, Necib Mikati, Fuad Sinyora, Temmam Selam ve
İlerlemeci Sosyalist Partisi lideri Velid Canbolat, uluslararası soruşturma açılması talebinde bulundu.
Tepkiler
Lübnan
Lübnan Başbakanı Hassan Diyab, 5 Ağustos 2020'de ulusal yas ilan edildiğini açıkladı. Başkan Aoun, Hükumetin yerinden olmuş kişilere destek sağlayacağını ve Sağlık Bakanlığının yaralılara yönelik tedavi masraflarını karşılayacağını belirtti. Beyrut Valisi Mervan Abbud, televizyonda gözyaşlarına boğuldu ve patlamayı "ulusal bir felaket" olarak nitelendirdi. Hizbullah, herhangi bir şekilde hedef alınmadıklarını, silah depolarının vurulmadığını açıkladı. Lübnan Yüksek Savunma Konseyi, Beyrut'u afet bölgesi ilan etti ve kabineden olağanüstü hal ilan etmesini istedi. Daha sonra Beyrut'ta iki hafta süreyle olağanüstü hal ilan edildi. Lübnan Parlamentosunda Hizbullah'ın Başkanı Muhammed Raad da felaketin nedenlerini tespit etmek ve adaleti sağlamak için "pozitif iş birliği" çağrısında bulundu.
Uluslararası
Bazı ülkelerin temsilcileri destek ve taziyeler sunarken, bazıları yardım teklifinde bulundu. Bu ülkeler arasında Azerbaycan, Avustralya, Kıbrıs Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Fransa, Yunanistan, İsrail, Filistin, Rusya, Türkiye, İngiltere Amerika Birleşik Devletleri, Irak, Mısır, Ürdün ve İran yer almaktadır.
- Savunma Bakanı Beni Gantz ve Dışişleri Bakanı Gabi Aşkenazi, İsrail Devleti adına, Lübnan Hükumetine uluslararası aracılar aracılığıyla tıbbi ve insani yardımın yanı sıra acil yardım teklif etti. Patlamanın ardından İsrail medyasına konuşan İsrailli bir yetkili; patlama ile hiçbir ilgilerinin olmadığını, patlamanın kaza olduğunu düşündüklerini söyledi. Zehut Partisi Başkanı Moşe Feiglin, "Beyrut Limanı'nda muhteşem bir havai fişek gösterisi seyrettik. Bu cehennemin bize roket olarak düşeceğini biliyor muydun? " ifadelerini kullandı.
- Başkan Donald Trump olayla ilgili olarak "Korkunç bir saldırıya benziyor." ifadelerini kullandı. Savunma Bakanlığı yetkilileri saldırı olduğuna dair bir belirti olmadığını söyledi.
- Dışişleri Bakanlığı; ilaç ve tıbbi malzeme gönderildiğini, sahra hastanesi kurmayı planladıklarını ifade etti.
- Sağlık ve kurtarma ekibi ile 25 ton yardım malzemesi taşıyan üç uçak gönderdi. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Beyrut'u ziyaret etti ve yetkililerle yeni bir siyasi anlaşma yapmak istediğini belirtti.
- Yapılan açıklamada Lübnan'a 1 milyon dolar yardım yapılacağı ifade edildi.