Aşkelon

ASKALAN

Yafanın 60 km. güneybatısında bulunan Askalan Tevratta Aşkelon adıyla geçer. Helenistik, Roma ve Hıristiyanlık devirlerinde dini ve ticari hayatta önemli bir yere sahip olan Filistinin önde gelen şehirlerinden biri idi. Suriyenin gelini (Sponsa Syrine, Arusüş-Şam) lakabıyla meşhur olan Askalan müslümanların en son fethettikleri Filistin şehirlerindendir. Hz. Peygamber de Askalanı iki gelinden biri (diğeri Gazze) olarak tavsif eder (bk. Müsned, III, 225). Hz. Ömer, Kaysariyeyi fetheden Suriye Valisi Muaviyeye yazdığı mektupta Filistinin geri kalan yerlerinin fethine devam etmesini emretmiştir. Bu emir üzerine Muaviye 19 (640) yılında Askalanı fethetti ve oraya askeri birlikler yerleştirdi. Diğer bazı rivayetlerde ise Amr b. Asın daha önce burayı fethetmiş olduğu, ancak Askalan halkının Rumların (Bizanslılar) kendilerine yardım etmeleri üzerine yapılan antlaşmayı bozmuş oldukları ve Muaviyenin burayı Hz. Ömerin vefat ettiği 644 yılında yeniden fethettiği bildirilmektedir. Hz. Ömer ve Hz. Osman Askalanı bazı kimselere ikta etmişlerdi. Rumlar Abdullah b. Zübeyr zamanında Askalanı yıktılar ve halkını da oradan çıkardılar. Abdülmelik b. Mervan halife olunca şehri yeniden inşa ve tahkim etti; ayrıca buraya birçok insan yerleştirerek onlara toprak ikta etti. Abbasi Halifesi Mehdinin 772de burada bir cami ve minare yaptırdığı, kazılarda bulunan kitabelerden anlaşılmaktadır.
Askalan Suriye ile Mısır arasında bir geçit vazifesi gören oldukça büyük ve önemli bir ticaret merkezi idi. Mısıra denizden veya Gazze sahil yolundan kolayca ulaşılması sebebiyle bu ülkeyle olan ticari ilişkileri daha fazla gelişmişti.
Askalan Fatımilerin hakimiyetine geçince ayrı bir önem kazandı ve burada bir darphane ile bir tersane kuruldu. Suriye ve Filistinin diğer sahil şehirlerinin Selçukluların eline geçmesine rağmen Askalan Fatımilere bağlı kaldı. Haçlı ordusu 1099 yılında Kudüsü işgal edince Fatımi kuvvetleri Askalana çekildi. O sırada bu şehrin de Haçlıların eline düşeceği zannedilmişti; ancak Haçlı ordusu içindeki ihtilaflar şehrin müslümanlar elinde kalmasını sağladı. Askalan bir buçuk asır zarfında, Haçlılarla Mısırlı müslümanlar arasında bir sınır şehri ve Haçlılara karşı düzenlenen akınların askeri merkezi oldu. 1153 yılında Kudüs Kralı III. Baudouin, yedi aylık bir kuşatmadan sonra karadan ve denizden yaptığı hücumlarla Askalanı ele geçirdi. Selahaddin-i Eyyubi, 1187de Hittin Savaşından sonra diğer Filistin kaleleri gibi Askalanı da geri aldı. Ancak 1191 yılında Arsuf Savaşındaki mağlubiyeti üzerine, İngiltere Kralı Richardın eline geçmemesi için Askalanın tahrip edilmesini emretti. Müslüman halk Suriye ve Mısıra, yahudilerle hıristiyanlar da Kudüse gittiler. Askalan 1247de yeniden müslümanların eline geçti. Daha sonra Memlük Sultanı I. Baybars, 1270 yılında Haçlıların işgali ihtimaline karşı şehrin bina ve surlarını tamamen yıktırdı ve bir daha iskan edilemeyen şehir zamanımıza kadar bir harabe halinde kaldı. Bugün yahudilerin işgali altında bulunan bu bölgede Tel Aşkelon adıyla yeni bir yerleşim merkezi kurulmuştur.
Askalan eski ve orta çağlarda çınar ve ceviz ağaçları, zeytinlikleri, kınası ve adını buradan alan bir nevi sarımsağıyla (ascalonia cepa) meşhurdu. Belhte de Askalan adlı bir köy vardır.
Aşkelon ( ), İsrail'in Güney bölgesinde bulunan bir sahil şehridir. Tel Aviv'in 50 km güneyinde, Gazze Şeridi'nin 13 km kuzeyinde bulunmaktadır.
Kardeş şehirler
Cote Saint-Luc, Quebec, Kanada
Xinyang, Çin
Iquique, Şili
Aix-en-Provence, Fransa
Vani, Gürcistan
Kutaisi, Gürcistan
Aviano, İtalya
Berlin-Pankow, Almanya
Sopot, Polonya
Entebbe, Uganda
Portland, Oregon, ABD
Baltimore, Maryland, ABD
Sacramento, Kaliforniya, ABD