Tuğluk Hanedanı

Tuğluk Hanedanı (Farsça: Soltanat-e Tughluq), Hindistan'daki Delhi Sultanlığı'nı yöneten Türk kökenli hanedan.
Tuğluklular, Hindistanda, 1320-88 arasında Delhi Sultanlığını yöneten hanedandır. Tuğluklular döneminde sultanlığın toprakları en geniş sınırlarına ulaşmış, ama daha sonra hızlı yayılmanın ve merkezi otoritenin zayıflamasının doğurduğu sorunlar yüzünden gücü iyice azalmıştır.
Tuğlukluların ilk hükümdarı Gıyaseddin Tuğluk önce Telinganayı ele geçirdikten (1323) sonra Cacnagara sefer düzenledi. Ardından Bengali yeniden sultanlığa bağladı. Gıyaseddin Tuğlukun ölümü üzerine tahta çıkan Muhammed bin Tuğluk döneminde sultanlık hem altın çağını yaşadı, hem de gerileme dönemine girdi. O dönemde yaşamış bir tarihçiye göre yeni sultanın ilk dönemlerinde sultanlığa bağlı il sayısı 23e yükselmiş ve Hindistan Yarımadasında sultanlık otoritesine tehdit oluşturabilecek çok az il kalmıştı.
Önceki hanedan Halaciler'in yaptığı gibi Güney Hindistanda vergi veren Hindu devletlerine dokunmama politikasını terk eden Muhammed bin Tuğluk, henüz bir emirken bu devletlerden ikisini doğrudan sultanlığa bağlamıştı; 1326-27 arasında da üçüncüsünü (Kampili) topraklarına kattı. Daha sonra güneydeki Müslüman emirleri yatıştırmak ve denetim altında tutmak amacıyla 1327de Devletabadı (Devagiri) ikinci başkent yaptı; Delhideki hoşnutsuz kitlelerin önemli bir bölümünü zor kullanarak buraya göç ettirdi. Bundan kısa süre sonra Kuzey Hindistanda karışıklık çıktı. Batı sınırında Kişlu Hanın, Bengalde ise Nasıreddinin başlattığı ayaklanmalar 1327-28de bastırıldı. Ama bunun ardından gelen Moğol istilası durdurulamadı ve Delhi kapı-lanna dayanan Moğollara ağır vergiler ödendi. 1335e gelindiğinde sultanlığın Güney Hindistanı elinde tutma çabasının sonuç veremeyeceği belli olmuştu. Sırasıyla Mabar (1334-35), Vicayanagar, Gulbarga (1339), Varangal (1345-46) ve Devletabad daki (1347) ayaklanmaların amacına ulaşmasıyla Güney Hindistanda sultanlığa bağlı toprak kalmadı.
Muhammed bin Tuğlukun ölümünden sonra yerine yeğeni Firuz Şah Tuğluk (hd 1351-88) geçti. Ortaçağ vakayinamelerinde ülkesine barış ve zenginlik getiren dindar bir hükümdar olarak anılan Firuz Şah Bengal (1353-54 ve 1359), Orissa (1360), Nagarkot (1361), Sind (1362, 1366-67), Etava (1377) ve Katehre (1380) seferler düzenledi. Bu çabalarına karşın Bengali ele geçiremedi, Sindi de ancak vergi ödeyen bir vasal durumuna getirebildi.
Firuz Şah Tuğlukun vakayinamelerinde övücü sözlerle anılmasının başlıca nedeni dönemin iki büyük Müslüman gücüne, Müslüman din önderleri ile emirlere karşı uzlaşmacı bir tutum takınmasıydı. Mutasavvıflara ve öbür din önderlerine büyük mali destek sağlayan ve önemli kararlan onlara danışarak alan Firuz Şah emirlere de geniş özerklik tanıdı. Ama Hint Müslümanlarla Hinduizmden Müslümanlığa geçenlerin önemli mevkilere yükselmesi olanağını kısıtlayınca değişen siyasal koşullara ayak uydurmayı kolaylaştıran önemli bir denge öğesini yitirmiş oldu. Firuz Şah ayrıca subaylara (görevlilere) peşin para ödeme yerine toprak geliri tahsis etme yöntemini getirdi, kimi mevkilerin babadan oğula geçmesini sağladı ve irat çiftçiliği sistemini genişletti. Son 50 yılın güçlü hükümdarlarının merkeziyetçi politikalarını tersine çeviren bu önlemler sonucunda sultanlığın emirlerle gelirler sistemi üzerindeki denetimi zayıflamaya başladı. Firuz Şahın ölümünden sonra ise Müslüman emirlerce desteklenen varisler arasındaki taht kavgaları ve Hindu şeflerin çıkardıktan ayaklanmalar yüzünden Delhi Sultanlığı parçalanmaya başladı.
Sultanlar
I. Giyaseddin Tuğluk Şah (1321 - 1325)
Muhammed bin Tuğluk (II. Muhammed Şah) (1325 - 1351)
Mahmud bin Muhammed (Mart 1351)
Firuz Şah Tuğluk (1351 - 1388)
II. Giyaseddin Tuğluk (1388 - 1389)
Ebubekir (1389 - 1390)
III. Nasreddin Muhammed Şah (1390 - 1393)
I. İskender Şah (Mart- Nisan 1393)
Mahmud Nasreddin (II. Mahmud (Delhi)) (1393 - 1394)
Nusret Şah Firuzabad'da saltanat sürmüştür (1394 - 1398)
Delhi Sultanlığı
Asya tarihindeki devletler