2010 Çaylı çatışmaları

2010 Çaylı çatışmaları ya da Mardakert çatışmaları, Dağlık Karabağ Savaşı ateşkesinin bir dizi ihlaliydi. Azerbaycan'ı ve tanınmayan ancak de facto bağımsız Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin etnik Ermeni askeri güçlerini ayıran temas hattının ötesinde gerçekleşti. Her iki taraf da diğerini ateşkes rejimini ihlal etmekle suçladı. Bunlar, 1994'ten beri yürürlükte olan ateşkesin iki yıldaki en kötü ihlalleriydi ve Mart 2008'deki Mardakert çarpışmalarından bu yana Ermeni güçlerinin en ağır kayıpları yaşadığı süreç oldu.
Haziran olayları
Olay, 18-19 Haziran tarihlerinde Dağlık Karabağın Mardakert/Terter iline bağlı Çaylı köyü yakınlarında meydana geldi. Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı'na göre, 18 Haziran günü saat 23.30'da, temas hattındaki Ermeni kuvvetleri 20 kişilik bir Azerbaycan keşif veya sabotaj birliğinin sürpriz saldırısına uğradı. Azeri güçleri dört Ermeni askerini öldürdü ve bir Azeri emir subayı öldürüldü ve biri kritik makamda bulunan dört Ermeni yaralandı. Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı'na göre, Azerbaycan Emir Subayı Mübariz İbrahimov'un cesedi, biriminin geri kalanı geri çekilirken temas hattının Ermeni tarafında kaldı. Ermeni güçleri ertesi gün 20-21 Haziran'da Füzuli yakınlarında bir saldırı düzenledi ve bir Azerbaycanlı askeri öldürerek misilleme yaptı. Azeri güçleri saldırıyı püskürttüğünü iddia etti ve Ermenilere daha fazla zayiat verdirdi.
Askeri analiz
Ermeni Ulusal ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi Müdürü ve Jane's'in eski bir savunma analisti olan Richard Giragosian, saldırıyı "ya Ermeni tepkisi üzerine bir test ya da Azerbaycan ordusunda komuta ve disiplin eksikliğinin bir işareti" olarak nitelendirdi. Bunu "daha önceki bu tür saldırılardan daha profesyonel ve daha ölümcül" olarak nitelendirdi ve günler önceden planlandığını ifade etti. Saldırının bir Azerbaycanlı keskin nişancının bir Ermeni askerinin başından ölümcül bir darbe almasını gerçekleştirerek başlamasının da bunun bir kanıtı olduğunu söyledi.
Tepkiler
Ermenistan
Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, mevkidaşı İlham Aliyev ile Dağlık Karabağ sorununun çözümüne ilişkin barış görüşmeleri için görüşmesinden saatler sonra meydana gelen çatışmayı "Azeri provokasyonu" olarak nitelendirdi.
Azerbaycan
Azerbaycan'daki yetkililer Ermenilerin iddiasını reddetti. Azerbaycan Savunma Bakanlığı, kuvvetlerine otomatik tüfek ve makineli tüfek kullanarak ateş edenlerin Ermeniler olduğunu söyledi. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İhan Polukov, çatışmanın "Ermenistan'ın işgal altındaki Azerbaycan topraklarından çekilememesinin doğrudan bir sonucu" olduğunu söyledi.
Olaydan kısa bir süre sonra, 22 Temmuz'da Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermeni kuvvetlerinin saldırılarına direnirken devlete yaptığı hizmetlerden dolayı Asteğmen İbrahimov'a Azerbaycan Milli Kahramanı unvanını verdi. Azerbaycan kaynakları o zaman İbrahimov'un Ermeni askerlerinin dördünü öldürmek ve diğer beşini yaralamaktan tek başına sorumlu olduğunu iddia etti. Eylemlerinin gönüllü olduğunu ve kişisel düşmandan intikam alma arzusunun bir sonucu olduğunu iddia ettiler.
Dünyadan tepkiler
Temmuz 2010'da ABD'nin Azerbaycan büyükelçisi olarak yaptığı teyit duruşmalarında Matthew Bryza, saldırının Azerbaycan tarafı tarafından başlatıldığını doğrulayarak, "Temas hattında bir Azerbaycan hareketi oldu, Ermenistan cevap verdi ve ölümlerle sonuçlandı" dedi.
AGİT Minsk Grubu Eşbaşkanları çatışmayı kınadı ve bunun "1994 Ateşkes Anlaşması'nın kabul edilemez bir ihlali olduğunu ve... tarafların güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinden kaçınmaya yönelik belirtilen taahhüdünün aksine" olduğunu belirtti. Bu noktada askeri güç kullanımı "ancak barış sürecine zarar verme girişimi olarak görülebilir." denildi.
Eylül olayları
1 Eylül 2010 tarihinde, Dmitry Medvedev'in Azerbaycan ziyareti arifesinde, Jraberd, Mardakert/Terter Rayonu yakınlarında bir çatışma daha gerçekleşti. Azerbaycan, iki Azeri ve üç Ermeni'nin öldürüldüğünü açıklarken, Ermenistan bir yaralıları olduğunu, 4-7 Azeriyi öldürdüklerini iddia etti. Öldürülen Azerilerden biri, Azerbaycan'a göre vücudu cephe hatlarının Ermeni tarafında kalan Farid Ahmedov'du. Her iki taraf da saldırıyı başlattığı için diğerini suçladı. Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin Bakü bürosu, hem İbrahimov hem de Ahmedov'un cesetlerinin iade edilmesi için yardım talebinde bulunan Ermeni tarafına başvurdu. 6 Ekim'de çıkarılan AKPM kararı ayrıca Ermeni tarafını her iki askerin cenazesini iade etmeye çağırdı.
Dağlık Karabağ'ın askeri makamları, İbrahimov ve Ahmedov'un cesetlerini 6 Kasım 2010'da Azerbaycan'a teslim etti.