Alitretinoin

Alitretinoin veya 9-cis-retinoik asit, A vitamini vitameridir. Ayrıca, ilaç olarak Ligand Pharmaceuticals tarafından geliştirilen bir antineoplastik (anti-kanser) ajan olarak kullanılır. Birinci nesil retinoiddir. Ligand firması, 1999 yılının şubat ayında alitretinoin için Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) onayı aldı.
Sentez
Alitretinoin (9-cis-retinoik asit), all-trans retinoik asitten paladyum katalizörleri ile elde edilebilir:
Tıbbi kullanımı
Kaposi sarkomu
Amerika Birleşik Devletleri'nde, AIDS ile ilişkili Kaposi sarkomunda deri lezyonlarının tedavisi için topikal alitretinoin (jel biçiminde Panretin markası) endikedir. Kaposi sarkomuna karşı sistemik tedavi gerektiğinde alitretinoin endike değildir. Bu endikasyon için EMA (11 Ekim 2000) ve FDA (2 Mart 1999) onayını almıştır.
Kronik el egzeması
Toctino (GSK tarafından pazarlanır, UK) ticari adı altında, İngiltere'de (08/09/2008) kronik el egzemasında oral kullanımı için reçete hakları verilmiştir. Mayıs 2009'da Ulusal Sağlık ve Klinik Mükemmellik Enstitüsü (NICE) erişkinlerde şiddetli kronik el ekzemasının tedavisi için Alitretinoin kullanımına ilişkin ön kılavuz yayınladı. Bu öneri, potent topikal kortikosteroidlere, oral immünsüpresanlara veya fototerapiye yanıt vermeyen şiddetli kronik el ekzeması olan hastaların ilacı alması gerektiğini belirtmiştir.
Etki mekanizması
Alitretinoinin, retinoid X reseptörü için endojen ligand (doğal olarak vücutta bu reseptörü aktive eden bir madde) olduğuna inanılmaktadır, fakat aynı zamanda retinoik asit reseptörünü de aktive etmektedir.
Yan etkiler
Sıklıklarına göre yan etkiler
Sistemik kullanım, kronik el egzaması tedavisinde
Çok yaygın (>10%):
Baş ağrısı
Hipertrigliseridemi
Yüksek dansiteli lipoprotein düşmesi
Hiperkolesterolemi
Yaygın (1-10%):
Anemi
Artan demir bağlama kapasitesi
Monositlerde azalma
Trombositlerde artma
TSHda azalma
Serbest T4 düşüklüğü
Kızarıklıklar
Konjonktivit
Kuru göz
Göz tahrişi
Transaminaz yüksekliği
Kuru cilt
Kuru dudaklar
Egzama
Dermatit
Eritema
Saç dökülmesi
Eklem ağrısı
Kas ağrıları
Kanda kreatin fosfokinaz artması
Yaygın olmayan (0.1-1%):
Bulanık görme
Katarakt
Burun kanaması
Kaşıntı
İsilik
Cilt soyulması
Asteatotik egzama
Exostosis
Ankilozan spondilit
Seyrek (<0.1%):
Benign intrakranial hipertansiyon
Vaskülit
Bilinmeyen:
Anafilaktik reaksiyonlar
Aşırı duyarlılık
Depresyon
Ruh hali değişiklikleri
İntihar düşüncesi
Düşük gece görüşü
Topikal kullanımında, kaposi sarkomu tedavisinde
Çok yaygın (>10%):
Döküntü (% 77)
Ağrı (% 34)
Kaşıntı (% 11)
Yaygın (1-10%):
Eksfoliyatif dermatit
Ödem
Deri değişimi
Parestezi
Kontrendikasyonlar
Hamilelik, diğer A vitamini ürünlerinin çoğunda olduğu gibi mutlak bir kontrendikasyon olup, doğurganlık potansiyeli olan ve hamileliği önlemek için önlem almayan kadınlarda sistemik kullanımından kaçınılmalıdır. Toctino (alitretinoinin oral kapsül formülasyonu) soya yağı ve sorbitol içerir. Yer fıstığı, soya alerjisi veya nadir kalıtsal fruktoz intoleransı olan hastalar bu ilacı almamalıdır. Ayrıca emziren annelerde de kontrendikedir. Alitretinoinin oral formülasyonu şu hastalarda kontrendikedir:
Karaciğer yetmezliği
Şiddetli böbrek yetmezliği
Kontrolsüz hiperkolesterolemi
Kontrolsüz hipertrigliseridemi
Kontrolsüz hipotiroidizm
Hipervitaminoz A
Alitretinoindeki herhangi bir yardımcı maddeye karşı aşırı duyarlılığı bulunanlar
İlaç etkileşimleri
Bu ilaç bir CYP3A4 substratıdır ve dolayısıyla bu enzimin herhangi bir inhibitörü veya indükleyicisi, alitretinoinin plazma seviyelerini değiştirebilir. A vitamini fazlalığı olan hastalara verilmemelidir, çünkü retinoid X reseptörü üzerindeki etkilerinin daha da kötüleşmesi olasıdır. Aynı zamanda tetrasiklin ile etkileşime girerek benign intrakranial hipertansiyon 'a neden olabilir.
Doz aşımı
Alitretinoin, A vitamini formudur. Alitretinoin, onkolojik klinik çalışmalarda, kronik el ekzeması için verilen terapötik dozun 10 katından fazla dozlarda uygulanmıştır. Gözlenen yan etkiler retinoid toksisite ile uyumludur ve şiddetli baş ağrısı, diyare, yüz kızarması ve hipertrigliseridemidir. Bu etkiler tedavi edilebilirlerdir.