Libia

Libia (), 1900'lerde İtalya'da inşa edilmiş bir korumalı kruvazördür. Tasarımı, Osmanlı kruvazörü Hamidiyeye dayanan gemi, aslen 1907 yılında Osmanlı donanması için inşa edilmişti ve Drama olarak adlandırılacaktı. 1911'de, İtalya'nın Osmanlı İmparatorluğu'na karşı mücadele ettiği Trablusgarp Savaşı patlak verdiğinde geminin inşası henüz tamamlanmamıştı. Savaşın çıkmasıyla birlikte Regia Marina gemiye el koydu. 1913'te tamamlanan gemi, iki tane 152 mm'lik, sekiz tane 120 mm'lik top taşıyordu ve üzerinde azami hıza ulaşabiliyordu.
Libia, görece olaysız bir kariyere sahipti. İtalya I. Dünya Savaşı'na girmeden önce Arnavutluk Prensi Wilhelm'in 1914 yılı sonlarında Dıraç'tan tahliyesinde yer aldı. İtalya'nın Mayıs 1915'te savaşa dahil olmasıyla birlikte Libia, Otranto Ablukası'ndaki devriye görevi esnasında herhangi bir çatışmada yer almadı. 1921-1922 yıllarında, Frank Capra'nın yaptığı bir kısa belgeselde de yer aldığı bir dünya turuna çıktı. 1925'te, yaklaşık on yıl kalacağı Çin'e gönderildi. 1937'de donanma envanterinden çıkarıldı ve hurda olarak satıldı.
Tasarım
Drama adıyla Osmanlı İmparatorluğu tarafından sipariş edilen kruvazörün tasarımı, Birleşik Krallık yapımı Osmanlı kruvazörü Hamidiyeye dayanıyordu. Su hattında 103,6 m, toplam 111,8 m uzunluğunda, 14,5 m genişliğinde olan geminin su çekimi 5,5 metreydi. Deplasmanı, standart yükte ve tam yükte seviyesindeydi. Gemide iki direk vardı. Mürettebat 14 subay ve 300 denizciden oluşuyordu. Gemi, 100 mm kalınlığında bir zırhlı güverte ile korunuyordu ve kumanda kulesi de zırh ile aynı kalınlığa sahipti. Ana silahlar, 76 mm kalınlığında silah kalkanları tarafından korunuyordu.
Libia, gücünü her biri bir vida pervaneyi çeviren iki dikey üçlü genleşmeli buhar motorundan alıyordu. Motorlar için buhar kömürle çalışan on altı adet Niclausse su borulu kazan tarafından sağlanıyordu. Kazanlar geminin orta hattında, üç bacasının altında gruplanmıştı. Motorlar olarak sınıflanmışsa da, gemi hizmetteyken yalnızca üretebilmişti. Bu güç, gemiyi azami hıza ulaştırabiliyordu. Libianın menzili hızda idi.
Gemi, iki tane L/50 seri ateşli toptan oluşan bir ana bataryaya sahipti. Toplardan biri başta, diğeri kıçtaydı. Muhtemelen Pattern FF Armstrong topları olan bu silahlar, 20 kilogramlık mermiler kullanmaktaydı ve 780 m/s namlu çıkış hızına sahipti. Ana batarya, sekiz tane L/45 toptan oluşan bir ikincil batarya ile destekleniyordu. Bu toplar her bir bordaya dörder tane olarak tekli kundaklarda ayrı ayrı monte edilmişti. Torpido botlarına karşı yakın menzilli savunma sekiz tane L/50 top ve altı tane L/20 top ile sağlanıyordu. Kruvazör ayrıca dört tane torpido tüpü ile donatılmıştı.
Hizmet geçmişi
Kruvazörün inşasına, Osmanlı İmparatorluğu'nun siparişi üzerine 1907 yılında Ansaldo tarafından Cenova'daki Sestri Ponente'de Drama adı altında başlandı. Ancak, Osmanlı İmparatorluğu'nda Jön Türkler'in yükselişini takiben, Osmanlı Hükumeti'nin dış borçlarını ödemeye isteksiz hale gelmesi, Ansaldo'nun inşaat çalışmalarını durdurmasına yol açtı. 1911 sonlarında İtalya'nın Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Trablusgarp Savaşı'na başlamasının ardından gemiye İtalya tarafından el konuldu ve inşa çalışmaları yeniden başladı. Tamamlanan gövde 11 Kasım 1912'de suya indirildi, donatım çalışmalarının tamamlanmasının ardından yeni gemi 25 Mart 1913'te hizmete alındı. 3 Eylül 1914'te Arnavutluk Prensi Wilhelm, I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte ülkedeki ayaklanmanın neden olduğu kargaşanın ardından ülkeden ayrıldığında Libia, Arnavutluk'un Dıraç limanındaydı. Libia, isyancılardan kaçan yaklaşık 2.000 mültecinin İtalya'ya giden yolcu gemilerine binmeye çalıştığı şehre düzeni sağlamak için bir deniz piyadesi birliği çıkartmıştı. Mülteciler tahliye edildikten sonra Libia, denizcilerini geri çağırdı ve oradan ayrıldı.
İtalya, I. Dünya Savaşı'nın başında tarafsızlığını ilan etmişse de, Temmuz 1915'te Üçlü İtilaf tarafından İttifak Devletleri'ne karşı savaşa girmeye ikna edildi. İtalyan Donanma Kurmay Başkanı Amiral Paolo Thaon di Revel, Adriyatik Denizi'nin sığ sularındaki Avusturya-Macaristan denizaltıları ve deniz mayınlarından kaynaklanan tehdidin, filonun aktif şekilde kullanılmasını engelleyecek kadar ciddi olduğuna inanıyordu. Bunun yerine Revel, Adriyatik'in nispeten daha güvenli olan güney ucunda ana filo ile bir abluka uygulamaya karar verdi; ayrıca Avusturya-Macaristan gemilerine ve tesislerine MAS tekneleri gibi daha küçük gemilerle baskınlar düzenledi. Libia savaşın çoğunu, Piemonte ve Agordat kruvazörleri ve birkaç İtalyan ve Fransız muhribi ile birlikte Otranto Ablukası'nda devriye gezerek geçirdi. Savaş sırasında gemiye üç tane 76 mm L/40 uçaksavar topu eklendi.
1921'de gemi Kaptan (daha sonra Amiral) Ernesto Burzagli komutasında bir dünya turuna çıktı. Kasım ayında Amerika Birleşik Devletleri'nin San Francisco kentinde bir ay kadar kaldı. Oradayken 6 ve 7 Kasım'da, yönetmen Frank Capra tarafından kısa bir belgeseli çekildi. Film, Capra'nın halka gösterilen ilk filmiydi. Gemi, 4 Aralık'ta San Francisco'dan ayrıldı. 1922'de Avustralya'yı ziyaret etti. 1925'te 150 mm'lik topları kaldırıldı. Aynı yıl Çin'e gönderilerek San Marco ve San Giorgio zırhlı kruvazörleri ile Caboto ve Carlotto nehir gambotlarına katıldı. Bu gemiler, Çin'deki İtalyan Taburu'nun oluşturulmasına katkıda bulundu. Libiadan birlikler Pekin ve Shanhaiguan'daki konsoloslukları korumak için görevlendirildi.
28 Mart 1929'da Libia, Çin kıyı vapuru SS Kangtai ile Woosung açıklarında çarpıştı. Çarpışma sonucunda Kangtai battı ve Kangtainin 30 mürettebatı öldü. Libia, Çin sularında neredeyse on yıl kaldı; 1930'ların başında Libianın yerini korumalı kruvazör Quarto aldı. Eylül 1935'te sökülmeye hazırlanmak üzere kuru havuza alındı. 11 Mart 1937'de donanma envanterinden çıkartıldı ve gemi sökücülerine satıldı.