Falstaff (Salieri)

Falstaff veya Üç Șaka (orijinal İtalyanca ismi: Falstaff ossia Le tre burle) İtalyan asıllı ama Viyana'da çalışıp yaşayan Antonio Salieri tarafından bestelenmiş iki perdelik, bazen "dramma giocoso" janrında olarak nitelendirilen, bir opera eseridir. Eserin librettosu İngiliz oyun yazarı William Shakespeare'in Windsor'un Şen Kadınları tiyatro komedi oyunundan uyarlanarak İtalyanca olarak Carlo Prospero De Franceschi tarafından hazırlanmıştır. Eserin prömiyer temsili 3 Ocak 1799'de Viyana'da Theater am Kärntnertor'da yapılmıştır.
Hazırlanma ve temsiller
Eserin librettosu İtalyanca olarak Carlo Prospero De Franceschi tarafından hazırlanmıştır. Libretto 16. yüzyıl İngiliz oyun yazarı William Shakespeare'in Windsorun Şen Kadınları tiyatro komedi oyunundan uyarlanmıştır. Bu opera eseri Shakespeare'in tiyatro oyunlarının operaya dönüştürülmesinin ilk örneklerinden biri olmuştur. Eserin libretto yazarı uyarlama yaparken orijinalden değişmeler ve sapmalar yapmıştır. Buna neden eserin 18. yüzyıl "Opera buffa" geleneklerine uygun olmasını sağlamak olduğu iddia edilmektedir. Bu değişmelere örnekler orijinal oyunda bulunan Fenton ve Anne adlı genç sevgililerin opera eserinde bulunmaması ve opera librettosunda Misteress Ford'un Falstaff'in dikkatini çekmek için bir Alman kadın taklidi yapmasıdır.
Eserin bestesi o zaman Viyana'da popüler olarak tekrar yapımlanıp temsil edilmeye başlanan Figaro'nun Düğünü eserinin müziğinden etkilendiği iddia edilmektedir.
Eserin prömiyer temsili 3 Ocak 1799'de Viyana'da "Theater am Kärntnertör"'da yapılmıştır. Premiyer temsil hakkında verilen haberlere göre ve o temsili gözlemleyen bir Viyana'lı yazara göre ilk temsilde eserdeki bir müziksel parçalar seyircilerin o kadar alaka ve alkışlarını çekmiştir ki seyirci istekleri üzerine ikinci defa çalınıp söylemişlerdir ve bunlar arasında bir düet üç defa tekrar edilmiştir. Eser sona erdikten sonra eserin bestecisi Salieri alkışlar arasında iki defa sahneye çağrılmış ve eserde rol alan şarkıcılarla birlikte seyircilerce uzun zaman alkışlanmıştır. Bu eserin popülerliği dolayısıyla prömiyer yapımı ile Viyana'da 1802'a kadar 26 temsil verilmiştir.
20. ve 21. yüzyıllarda Falstaff operası tekrar popüler olarak dünya operaevlerinde ve opera festivallerinde yapımlanıp temsil edilmişlerdir. Bunlar yapımlamalar 1961'de Siena; 1975'te Verona ve Salieri'nin doğum yeri olan Legnago; 1976'da Salzburg, 1977'de Trieste, 1981'de Verona, 1985'te Budapeşte, 1987'de Parma ve Bordeaux, 1988'de Konstanz; 1991'de Bad Aibling, 1992'de Drottningholm, İsveç; 1995'te Schwetzingen Festivali ve Rheinsberg; 1996'da Milano; 1998'de New York; 2000'de Konstanz; 2002'de Rennes ve İnnsbruck; 2003'te Dankern Şatosu, Aşağı Saksonya, Almanya ve (İngiltere'de prömiyer temsili olarak) Bampton Festivali; 2004'te İngltere'de Bath Shakespeare Festivali; 2005'te Viyana ve İsviçre'de Hausen am Albis festivali; 2006'da Yeni Zelanda'da Otago; 2007'de Nijetrijne, Hollanda; 2012'de Biel/Bienne, İsviçre ve 2016'da Viyana olarak sayılabilir.
Roller
Konu özeti
Perde I
Perde II
Seçilmiş müziksel parçalar
Uvertür
Perde I
Sahne 1: - "Viva il comune amico" - giris
Sahne 2: - "Or ci siamo, padron mio!" - aryaetta kavatina
Sahne 3: - "Con molta degnazione" - duet, kavatina
Sahne 5: - "Vicino a rivedere" - kavatina
Sahne 6: - "Vendetta, sì, vendetta!" - arya
Sahne 6: - "La stessa, la stessissima" - duet
Sahne 8: - "Oh quanto vogliam ridere" - dortlu kuartet
Sahne 9: - "Venga pure il cavaliere" - arya
Sahne 11: - "O! die Manner kenn' ich schön!" - arya
Sahne 12: - "Nell'impero di Cupido" - arya
Sahne 13: - "Or gli affannosi palpiti" - arya
Sahne 15: I. Perde Finale : - "Bricconcella! alfin t'ho colta" - arya
Perde II
Sahne 1: - "Nell'acqua il buzzone": uclu
Sahne 4: - "Ah! Signore! se sapesse" - Duet, kavatino
Sahne 4: - "Se mi vedeste il core" - uclu
Sahne 7: - "Che sento? E quando ei venne" - duet, kavatina
Sahne 7: - "Della stanza in un cantone" - duet
Sahne 7: - "Io sotto titolo" - arya
Sahne 8: - "Furie, che m'agitate" - Aryaetta
Sahne 9: - "Su, mio core, a gioir ti prepara!" - duet
Sahne 11: - "Per carità, celatevi!" - duet
Sahne 11: - "Prima ancor che Master venga" - uclu
Sahne 13: - "Che vedo? Oh me infelice!" uclu ve koro
Sahne 13: - "Benedetto quel bastone" - duet
Sahne 14: - "Sorte pettegola!" - aryaette
Sahne 15: - "In seno alla calma" - arya
Sahne 16: - "Reca in amor la gelosia" - Arya
Sahne 17: II. Perde Finale - "Siete già qui?"
Seçilmiş ses ve video disk kayıtları