turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Dieldrin

Dieldrin, ilk olarak 1948'de J. Hyman & Co, Denver tarafından bir böcek ilacı olarak üretilen klorlu bir hidrokarbondur. Dieldrin, aldrin ile yakından ilgilidir. Dieldrin, aldrinin rekasiyona sokulması ile elde edilir. Aldrin böcekler için toksik değildir; aktif bileşik olan dieldrin oluşturmak için böcekte oksitlenir.
Dieldrin DDT'ye alternatif olarak geliştirilmiştir ve çok etkili bir böcek ilacı olduğunu kanıtlamıştır. 1950'lerden 1970'lerin başına kadar çok yaygın olarak kullanıldı. Endrin, bir dieldrin stereoizomeridir.
Ancak, bu kimyasal son derece kalıcı bir organik pollutanttır; kolay bozulmaz. Uzun süreli maruz kalmanın, insanlar dahil çok çeşitli hayvanlar için toksik olduğu kanıtlanmıştır. Bu nedenle artık dünyanın çoğu yerinde yasaklanmıştır.
Parkinson hastalığı, meme kanseri ve bağışıklık, üreme ve sinir sistemi hasarı gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilmiştir. Hamile bir kadın Dieldrin'e maruz kalırsa fetüste testis inişini de olumsuz yönde etkileyebilir.
Dieldrin, Kalıcı Organik Kirleticiler Hakkındaki Stockholm Sözleşmesi'nde listelenmiştir.
Sentez
Dieldiren bir Diels-Alder reaksiyonunda heksakloro-1,3-siklopentadienin norbornadien ile sentezlenmesi ve ardından norbornen halkasının epoksidasyonu ile oluşturulabilir.
Dieldrin, adını Diels-Alder reaksiyonunun ortak mucidi Otto Paul Hermann Diels'den almıştır.
Enzo Mari

Enzo Mari (d. 27 Nisan 1932, Novara - ö. 19 Ekim 2020, Milano), Modern tarzda çalışan İtalyan sanatçı ve mobilya tasarımcısı.
Yaşamı ve kariyeri
Mari 27 Nisan 1932'de Novara, İtalya'da doğdu. Sanatsal olarak ürettiği el sanatları çalışmalarında komünist siyasi görüşleri ön plana çıktı.
1970'lerde Milano'da İnsani Yardım Vakfı (Società Umanitaria)'da yetkili isimlerden birisi olarak Nuova Tendenza Sanat Hareketi adlı oluşumu kurdu. Burada geçirdiği sürede Sof Sof sandalye ve "Box" chair (Kutu sandalye) modellerini geliştirdi.
Ölümü
Mari 19 Ekim 2020'de Milano, İtalya'da 88 yaşında COVID-19 nedeniyle öldü. Eşi sanat tarihçisi Lea Vergine'de kendisinden bir gün sonra COVID-19 nedeniyle ölmüştür. Eşi ile birlikte cenazeleri Campo Verano'da defnedilmiştir.
Sabit kiriş teoremi

Sabit kiriş teoremi, temel geometride kesişen iki çemberdeki belirli kirişlerin uzunlukları hakkındaki bir özelliği göstermektedir.
Açıklama
ve çemberleri, ve noktalarında kesişmektedir. , üzerinde ve 'dan farklı keyfi bir noktadır. ve doğruları, çemberini ve noktalarında kesmektedir. Sabit kiriş teoremi daha sonra içindeki kiriş uzunluğunun üzerindeki 'in konumuna bağlı olmadığını, başka bir deyişle uzunluğun sabit olduğunu belirtir.
Teorem, , veya ile çakıştığında, bir tanesinin 'deki üzerindeki teğetin tanımlanmamış olan veya doğrusunun yerini alması koşuluyla, geçerli kalır.
Benzer bir teorem, iki kürenin kesişimi için üç boyutta mevcuttur. Küreler ve, dairesi içinde kesişir. , ile kesişme dairesinde olmayan ilk küresinin yüzeyinde rastgele bir noktadır. tarafından oluşturulan genişletilmiş koni ve ikinci küre ile bir daire içinde kesişir. Bu dairenin çapının uzunluğu sabittir, yani 'in üzerinde bulunan 'in bulunduğu yere bağlı değildir.
Nathan Altshiller Court, Belçikalı matematik dergisi Mathesis için yayınlanan sur deux cercles secants makalesinde 1925 sabit kiriş teoremini tanımladı. Sekiz yıl sonra, 3 boyutlu versiyonu içeren On Two Intersecting Spheres, American Mathematical Monthly dergisinde yayınladı. Daha sonra Ross Honsberger'in Mathematical Morsels ve bir problem olarak Roger B. Nelsen'in Proof Without Words II gibi çeşitli ders kitaplarında veya Halbeisen, Hungerbühler ve Läuchli tarafından yazılan Mit harmonischen Verhältnissen zu Kegelschnitten adlı Alman geometri ders kitabında bir teorem olarak verildi.
Spontanelik (kimya)

Bir sürecin spontaneliği, bir reaksiyonun Gibbs serbest enerjisi değeri nedeniyle, bir enerji girişi olmadan meydana gelip gelmeyeceğini ifade eder.
Gibbs serbest enerjisi şu şekilde verilir:

= Gibbs serbest enerjisi
= entalpi değişimi
= sıcaklık (Kelvin cinsinden)
= entropi değişimi
Gibbs serbest enerji değişimi 0 veya negatif ise, reaksiyonun kendiliğinden olduğu ve sisteme bir enerji girişi olmadan gerçekleşebileceği ifade edilir. Gibbs serbest enerjisi 0'ın üzerinde ise, reaksiyon kendiliğinden olmaz ve ilerlemesi için bir enerji girişi gerekir.
Denge reaksiyonlarında, bir reaksiyonun bir yönü kendiliğinden olurken, ters reaksiyon kendiliğinden olmayacaktır. Bu nedenle, denge için genel bir formül kullanarak:
A <=> B + C
Eğer 'dan ve oluşumu spontane ise, ve 'den oluşumu spontane olmayacaktır.
Spontane bir sürece örnek, elmasın grafite dönüştürülmesidir, çünkü grafit daha termodinamik olarak kararlı bir yapıya sahiptir. Spontane olmayan bir sürecin bir örneği ise bir enerji girişi gerektirdiğinden, karbondioksit ve su oluşturmak için metanın oksijende yanması olabilir.
Streptokinaz

Streptokinaz (STK), insan vücudundaki kan pıhtılarını (tromboliz) çözmek için kullanılan bir ilaçtır. Streptokinaz, esas olarak kalp krizlerini (Miyokard Enfarktüsü) tedavi etmek için kullanılır. 2 ana tip kalp krizi vardır; STEMI ve STEMI olmayan. Streptokinase, yalnızca bir EKG ile onaylandıktan sonra STEMI tipi kalp krizlerinde kullanılır. Damar içine enjeksiyon olarak verilir.
Kullanımlar
Kalp krizi (STEMI Tipi)
Pulmoner emboli - Akciğer atardamarlarında kan pıhtılaşması
Arteriyel tromboembolizm - Arterlerde oluşan kan pıhtılaşması
Yan etkiler
Streptokinaz'ın yaygın yan etkileri;
Mide bulantısı
Kanama eğilimi
Düşük tansiyon
Alerjik reaksiyonlar
Alerjik reaksiyon gelişme riski nedeniyle, bir kişinin yaşamı boyunca bir defadan fazla streptokinaz kullanılması önerilmez.
Keşif
Streptokinaz, beta-hemolitik streptokok olarak bilinen bir bakteride Amerikalı mikrobiyolog William S. Tillett tarafından 1933'te keşfedildi. Bu ilaçlar Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesinde yer almaktadır. Streptokinaz artık Amerika Birleşik Devletleri dahil birçok ülkede hastanelerde kalp krizlerini tedavi etmek için kullanılmıyor ve yerini daha az yan etkisi olan Tenekteplaz adlı bir ilaç aldı.
Mamison Geçidi

Mamison Geçidi ( ) Büyük Kafkas Dağları'nın batısında 2911 m (bazı kaynaklara göre 2819 m) rakımlı bir geçit. Gürcistan, Güney Osetya ve Rusya sınırlarının kesişim noktasında bulunan geçit, Mamihdon Nehri vadisinden Çançahi Nehri vadisine kadar uzanıyor. Gürcistan'ı (Kutaisi) ve Rusya'yı (Karcin) birbirine bağlayan tarihi Osetya askeri karayolu bu geçitten geçmektedir. Sınır kapısı şu anda kapalı durumdadır ve yol kullanımda değildir.
Tarihçe
Gürcistan-Güney Osetya çatışması sırasında geçit önemli bir rol oynamıştır. 10 Haziran 2009'a kadar, Gürcistan sınırındaki askeri birlikler Güney Osetya'dan geçişi kontrol etmekteydi. Gürcü birliklerinin Güney Osetya'dan çekilmesinden sonra geçidin kontrolü fiilen Rusların eline geçmiştir. Günümüzde geçit, tanınmayan Güney Osetya devletinin topraklarında yer almaktadır. 2009 yılının Haziran ayı başlarında havaya uçurulan Nikolayev köprüsünün restorasyonundan sonra, Gürcistan'ın Osetya askeri karayolunun Çançahi nehri boyunca olan bölümünü tekrar kontrol altına aldığı bilgisi ortaya çıktı. Gürcü sınır muhafızlarının Gürcü topraklarının birkaç kilometre daha derinine çekildiği iddia edildi. Kafkasya işleri uzmanı Mamuka Areşidze, geri çekilmenin "Gürcü makamlarının Ruslarla çatışmaları önleme istekliliğiyle şartlandırılmış olabileceğini" söyledi.
Solanum quitoense

Ekvador ve Panama'da naranjilla olarak da bilinen Solanum quitoense Kolombiya'da lulo adıyla anılır. Güney Amerika'da bulunan çok yıllık bir bitkidir (meyve).
İlk bakışta portakala benziyor gibi gözükse de -bir grup turuncu çekirdeği çevreleyen mavi tohum halkalarıyla- iç meyve oldukça farklıdır.
Lulo bitkisi, 45 cm uzunluğa kadar büyük, uzun kalp veya oval şekilli yaprakları ile çekicidir. Bitkinin yaprakları ve gövdeleri kısa mor tüylerle kaplıdır. Naranjilla hassas bitkilerdir ve kuvvetli rüzgarlardan ve doğrudan güneş ışığından korunmalıdır. En iyi kısmi gölgede büyürler.
Meyvenin, bazen ravent ve misket limonu kombinasyonu olarak tanımlanan narenciye aroması vardır. Naranjilla'nın suyu yeşildir ve genellikle meyve suyu olarak veya lulada adı verilen bir içecek için kullanılır.
Besin
Meyvenin içeriği bölgeden bölgeye değişir. Bu istatistikler Kosta Rika meyvesine dayanmaktadır:
Bu istatistikler Kolombiya ve Ekvador'da bulunan meyvelere dayanmaktadır:
Anne Elizabeth Baker

Anne Elizabeth Baker (16 Haziran 1786 - 22 Nisan 1861) Northampton, İngiltere'de yaşamış olan filolog, tarihçi ve illüstratördü.
Biyografisi
Baker, 16 Haziran 1786'da doğdu. Northamptonshire tarihçisi George Baker'ın kız kardeşiydi ve büyük eserlerini jeoloji ve botaniğe borçludur. Bayan Baker, bir edebiyat ve sanat asistanı olarak ve özellikle doğa tarihinde bir emekçi olarak erkek kardeşinin yolculuklarının yol arkadaşıydı ve harika çalışması için çizimler yaptı ve hatta bazı plakaları oydu. Kardeşinin yanında ilçe boyunca ilerlediğinde ona sağladığı fırsatlara, yerel sözlüklerimizin en iyilerinden biri olan Northamptonshire Kelimeler ve İfadeler Sözlüğü'ne minnettarız. Bayan Baker, 22 Nisan 1861 Northampton'daki Gold Street'teki evinde öldü.
Anneliese Maier

Anneliese Maier (17 Kasım 1905; Tübingen, Almanya - 2 Aralık 1971; Roma, İtalya), özellikle Orta Çağlarda doğa felsefesini araştıran çalışmalarıyla tanınan Alman bilim tarihçisiydi.
Biyografisi
Anneliese Maier, filozof Heinrich Maier'in (18761933) kızıydı. 1923-1926 yılları arasında Berlin ve Zürih üniversitelerinde doğa bilimleri ve felsefe okudu. 1930'da Immanuel Kant (Kants Qualitätskategorien) üzerine tezini tamamladı. Daha sonra Prusya Bilimler Akademisi'nde çalıştı. 1936'da Roma'ya taşındı. Orada 1945'e kadar Vatikan Kütüphanesi'nde doğa felsefesi üzerine çalıştı.
Maier, 1951'de Köln Üniversitesi'nde onursal profesörü oldu ve 1954'te Max Planck Derneği'ne üye oldu. Mainz Bilimler Akademisi'nin (1949), Göttingen Bilimler Akademisi'nin (1962) ve Münih Bilimler Akademisi'nin (1966) üyesiydi. 1966'da Orta Çağ'da doğa felsefesi tarihi üzerine yaptığı derin araştırmalar nedeniyle Bilim Tarihi Derneği'nden George Sarton Madalyası aldı. Alexander von Humboldt Vakfı bir araştırma bursunu, "Almanya'da beşeri ve sosyal bilimlerin uluslararasılaşmasını teşvik etmek için bir işbirliği ödülü" olan Anneliese Maier Araştırma Ödülü olarak adlandırdı.
Protestan bir ailenin kızı olarak 1943'te Katolik inancına geçti ve 8 Aralık 1956'dan beri Roma Campo Santo Kardeşliği'nin bir üyesiydi. 2 Aralık 1971'deki ani ölümünden dört gün sonra Vatikan'daki Germen mezarlığı olarak bilinen Campo Santo Teutonico'ya gömüldü. Cenaze konuşmasını Bernhard Hanssler yaptı.
Çalışmaları
İngilizce
On the Threshold of Exact Science: Selected Writings of Anneliese Maier on Late Medieval Natural Philosophy, Steven D. Sargent, düzenleme ve çeviri (Philadelphia: Pennsylvania Üniversitesi Yayınları, 1982).
Almanca
Kants Qualitätskategorien, 1930.
Die Mechanisierung des Weltbildes im 17. Jahrhundert, 1938.
Studien zur Naturphilosophie der Spätscholastik, 5 bölüm, 19491958.
Ausgehendes Mittelalter: Gesammelte Aufsätze zur Geistesgeschichte des 14. Jahrhunderts, 3 bölüm, 19641977.
Anaga sıradağları

Anaga sıradağları () Kanarya Adaları 'nın bir parçası olan Tenerife adasının kuzey kesiminde yer alan sıradağlardır. En yüksek noktası 1.024 m (Cruz de Taborno) 'dir.
Sıradağlar yaklaşık 7 ila 9 milyon yıl önce volkanik patlama ile meydana gelerek adanın en eski parçasını oluşturur. 1987 yılından sonra "doğal park" olarak muhafaza edilirken bu 1994 yılında "kırsal park" olarak sınıflandırılmıştır. 2015'ten beri Biyoküre Rezervi olup, Avrupa'da en fazla endemik tür barındıran yerdir. Nem ile karakterize edilen ıssız ve vahşi defne ormanına ev sahipliği yapmaktadır.
Anaga sıradağları, antik Guançe'ye ait mumyalarınında aralarında olduğu arkeolojik buluntular açısından zengindir.
Sıradağlar San Andrés, Taganana ve Igueste de San Andrés köylerine ev sahipliği yapar.
Resimler
Calutron Girls

Calutron Kızları, 1945'te Oak Ridge, Tennessee'deki II. Dünya Savaşı çabalarına katılan, çoğu lise mezunu olan bir grup genç kadındı.
O sırada bilmelerine izin verilmese de, uranyum izotoplarını ayıran bir kütle spektrometrisi olan kalutron için kadranları ve sayaçları izliyorlardı. Zenginleştirilmiş uranyum ilk atom bombasını yapmak için kullanıldı.
Calutron Girls, Y-12 Ulusal Güvenlik Kompleksi'nde eğitildi ve çalıştırıldı. Savaş zamanı işçi kıtlığı, Tennessee Eastman Corporation'ı Y-12 fabrikasında çalışmak üzere kadınları işe almaya zorladı.
Birkaç Calutron Kızından biri olan Gladys Owens'a göre, tesisteki bir yönetici onlara şöyle demişti: "Size gerekli olanı nasıl yapacağınızı öğretebiliriz, ancak ne yaptığınızı söyleyemeyiz. Size sadece şunu söyleyebilirim ki düşmanlarımız bizi yenerse, Tanrı bize merhamet etsin!"
Taner Artvinli

Taner Artvinli (d. 8 Kasım 1973, Kınalıçam, Yusufeli, Artvin), Artvin bölgesinin tarihi, halk edebiyatı ve yer adları üzerine çalışmalarıyla tanınan araştırmacıdır. Artvin Yer Adları Sözlüğü ve Artvin Etimoloji Sözlüğü, Artvin bölgesi üzerine alanında yapılmış ilk çalışmalar olarak bilinir.
Taner Artvinli ilkokulu ve ortaokulu doğum yeri olan Yusufeli'nde okudu. İstanbul'da lise öğrenimi gördükten sonra Gevaş Meslek Yüksekokulunu bitirdi (1998). Devlet memuru statüsünde veteriner sağlık teknisyeni olarak çeşitli yerlerde çalıştı.
İlk eseri 2000 yılında yayımlanan Yusufelidir. Ertesi yıl Yusufelili Aşık Pervani adlı kitabı yayına hazırladı. Bu kitabı 2002 yılında Orhan Şaik Gökyay Ödülüne değer bulundu. Coğrafya, tarih, kültür ve tabiat varlıkları, halk edebiyatı, sosyal hayat, yerleşme ve nüfus gibi geniş bir bağlamda Yusufeli ilçesini ele alan iki ciltlik Yusufeli Külliyatı, 2013 yılında yayımlandı. Ertesi yıl, uzun süre üzerinde çalıştığı Artvin Yer Adları Sözlüğü adlı kitabı basıldı. Bu çalışmada Artvin ilinin köy, mahalle ve mezraların eski ve yeni adlarını verdi. Gürcüce, Lazca, Ermenice ve Türkçe olan bu yer adlarının etimolojisini ele alan bu kitap alanındaki ilk çalışma olarak bilinir. Yusufeli ilçesinin siyah-beyaz fotoğraflarını açıklamalı metinlerle Siyah Beyaz Yusufeli adıyla yayımladı (2020). 2022 yılında yayımlanan Artvin Etimoloji Sözlüğü adlı eserinde Artvinli, Artvin ilinde konuşulan Türkçe, Lazca, Gürcüce, Hemşince gibi dillere ait kelimelerin yanı sıra, bu bölgenin halk dilinin söz varlığını ortaya koymuştur.
Katharine Park

Katharine Park, Harvard Üniversitesi'nde Bilim Tarihi alanında Radcliffe profesörüdür. Orta Çağ ve Rönesans Avrupası'nda cinsiyet, cinsellik ve kadın bedeni tarihi ile Orta Çağ'daki deneyim ve gözlem kategorileri ve uygulamaları konusunda uzmanlaşmıştır. 1981'de Harvard'da bilim tarihi alanında doktora yapmadan önce, 1974'te Marshall Bursu ile ödüllendirildikten sonra Londra Üniversitesi, Warburg Enstitüsü'nde Rönesans'ın birleşik tarihi çalışmalarında bir felsefe ustalığı bitirdi.
Ödüller
Lorraine Daston ile birlikte yazdığı Wonders of Nature, 1999'da bilim tarihinin en iyi kitabı için Bilim Tarihi Derneği'nin Pfizer Ödülü'nü kazandı; kitap İtalyanca ve Almanca'ya çevrildi.
En son kitabı Secrets of Women, 2007'de Margaret W. Rossiter Bilimde Kadın Tarihi Ödülü'nü kazandı.
Çalışmalar
Doctors and Medicine in Early Renaissance Florence, Princeton University Press, 1985
Wonders and the Order of Nature, 1150-1750 with Lorraine Daston, Zone Books, 1998,
Secrets of Women: Gender, Generation, and the Origins of Human Dissection, Zone Books, 2006,
Kira Andronikaşvili

Kira Georgiyeva Andronikaşvili ( ) Sovyet aktris ve film yönetmeni. 1959 yılında Gürcistan SSC'nin Onurlu Sanatçısı unvanını almıştır.
Biyografi
Andronikaşvili ailesinin bir üyesi olan Kira Andronikaşvili, film sektörüne yanlışlıkla giren kız kardeşi Nato'nun izinden giderek sinemada sektörüne girdi.
1923 ile 1928 yılları arasında Kartuli Pilmi'de aktrislik yaptı. 1929 ile 1931 yılları arasında Vostokfilm film stüdyosunda oyuncu ve yönetmen yardımcısı oldu.
1936 yılında Gerasimov Sinematografi Enstitüsünden yönetmen olarak mezun oldu.
Soiuzdetfilm'de yönetmen yardımcılığı, Kartuli Pilmi'de dublaj yönetmenliği yaptı
1937'de kocası Boris Pilnyak'ın ardından tutuklandı Tutuklanmasından kısa bir süre önce üç yaşındaki oğlu Boris'i yedi yıl yaşadığı Gürcistan'a, teyzesi Nata Vaçnadze'nin yanına götürmeyi başarmıştı.
16 Mayıs 1938'de, hain bir ailenin üyesi olarak bir toplama kampında sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı. 12 Haziran 1938'de Moskova'daki Butyıka Hapishanesinden Akmola Kadın Hainler Kampına (ALJIR) nakledildi ve burada 1 Mayıs 1940'a kadar kaldı. Ardından "NKVD'nin komutası altında Moskova'ya gönderildi." 1956'da beraat etti.
Ailesi
Ebeveynleri:
Babası: Georgi Alexandroviç Andronikov (1875-1911); prens ve albay.
Annesi: Yekaterina Semyonovna Slivitskaya (1877-1947).
Kız kardeşi: Nato Vaçnadze (evlilik öncesi soyadı Andronikaşvili) (1904-1953); Sovyet Gürcü aktris.
Kocası: Boris Pilnyak (Boris Andreyeviç Vogau'nun takma adı; 1894-1938); Sovyet yazar.
Oğlu: Boris Borisoviç Andronikaşvili (1934-1996), Sovyet yazar, oyuncu, senarist.
Yeğenleri:
Eldar Nikolayeviç Şengelaya (d. 1933), Sovyet Gürcü film yönetmeni. Nato Vaçnadze'nin oğlu.
Georgi Nikolayeviç Şengelaya (d. 1937), Sovyet Gürcü film yönetmeni. Nato Vaçnadze'nin oğlu.
Kira Andronikaşvili (d. 1945), Sovyet aktris.
Torunlar:
Mariya Borisovna Koryoleva (evlilik öncesi soyadı Andronikaşvili; 1959-2017); Lüdmila Gurçenko'nun kızı.
Kira Borisovna Andronikaşvili (d. 1970); Rusudan Hantadze'nin kızı.
Alexander Borisoviç Andronikaşvili (d. 1973), Rusudan Khantadze'nin oğlu.
Torunlarının çocukları:
Rati Alexandroviç Andronikaşvili (d. 2001), Anano Çarkviani'nin oğlu.
Boris Alexandroviç Andronikaşvili (d. 2005) Yelena Çobanzade'nin oğludur.
Mariam Vladimirovna Darçiaşvili (d. 1997), Kira Andronikaşvili'nin kızı.
Elena Vladimirovna Darçiaşvili (d. 2001), Kira Andronikaşvili'nin kızı.
Mark Aleksandroviç Koryolev (1982-1998), Mariya Borisovna Koryoleva'nın oğlu, aşırı dozda uyuşturucu kullanımından öldü.
Yelena Aleksandrovna Korolyova (d. 1983), Mariya Borisovna Koryoleva'nın kızı.
Torunlarının torunları:
Taysiya Pavlovna (d. 2008).
Filmografi
Tay-Sachs hastalığı

TaySachs hastalığı, beyindeki ve omurilikteki sinir hücrelerinin tahrip olmasına neden olan genetik bir hastalıktır. En yaygın formu, bebeğin dönme, oturma veya emekleme yeteneğini kaybetmesiyle yaklaşık üç ila altı aylıkken ortaya çıkan enfantil Tay-Sachs hastalığıdır.
Sağlıklı bebekler görme, hareket, işitme ve diğer hayati işlevleri geliştirir çünkü enzimler, yağlı proteini ve büyümeyi engelleyebilecek diğer istenmeyen maddeleri temizler.
Ancak Tay-Sachs hastalığı olan bir bebek, bu önemli enzimlerden biri olan hekzosaminidaz A (HEXA) olmadan doğar. Bu yağlı proteinler beyinde biriktikçe bebeğin görme, işitme, hareket ve zihinsel gelişimine zarar verirler.
Bir çocuk, Tay-Sachs'ı ancak onun genini her iki ebeveynden miras alarak alabilir. Tay-Sachs doğumdan önce tespit edilebilir, bu nedenle çocuk sahibi olmayı düşünen çiftler, çocuklarının kan testi yaptırıp yaptırmayacağını öğrenmek isteyebilir.
Risk grubu
Bazı insanlar Tay-Sachs'a neden olan genetik mutasyonu taşırlar, ancak tam gelişmiş hastalığı geliştirmezler.
Bir çocuk ancak her iki ebeveyn de genin taşıyıcısı ise Tay-Sachs hastalığına yakalanabilir. İki taşıyıcının birlikte bir çocuğu olduğunda, bir:
Çocuklarının taşıyıcı olma, ancak hastalığa yakalanmama şansı %50'dir.
Çocuklarının taşıyıcı olmama ve hastalığa yakalanmama şansı %25'tir.
Çocuklarının hastalığa yakalanma şansı %25'dir.
Belirtiler
Çocuklar genellikle işitme, görme ve hareket sorunları yaşadıktan sonra Tay-Sachs için test edilir. Doktor, hastalığı fizik muayene ve kan testleri ile belirleyebilir.
Tay-Sachs ile doğan bir bebek normal olarak yaşamın ilk 3-6 ayında gelişir. Sonraki aylarda - hatta yıllarda - bebek aşamalı olarak görme, duyma ve hareket etme yeteneğini kaybedecektir. Çocuğun gözlerinin arkasında kırmızı bir nokta oluşacaktır. Çocuk gülümsemeyi, sürünmeyi, dönmeyi ve bir şeyler için uzanmayı bırakacaktır. 2 yaşına geldiğinde çocuk nöbet geçirebilir ve tamamen sakat kalabilir. Ölüm genellikle çocuk 5 yaşına geldiğinde meydana gelir.
Hastalığın nadir formlarında, bir çocuk HEXA enzimine sahip olabilir, ancak bu enzim gelişimsel sorunları önlemek için yeterli olmayabilir. Juvenil HEXA eksikliği olarak adlandırılan bu formlardan birinde, bu sorunlar çocuk 2 ila 5 yaşına gelene kadar ortaya çıkmayabilir. Hastalık daha yavaş ilerler, ancak ölüm genellikle çocuk 15 yaşına geldiğinde meydana gelir.
Tay-Sachs'ın daha hafif bir başka formunda (geç başlangıçlı Tay-Sachs olarak adlandırılır), hastalık kas güçsüzlüğüne ve konuşma bozukluğuna neden olur, ancak görme, işitme ve zihinsel yetenekler bozulmadan kalır.
Nancy Siraisi

Nancy Gillian Siraisi (1932 doğumlu), Hunter College ve New York Şehir Üniversitesi'nde Amerikan tıp tarihçisi ve seçkin profesör emeritadır.
Hayatı
Siraisi, Oxford Üniversitesi'nden lisans (1953) ve yüksek lisans (1958) ve New York Şehir Üniversitesi'nden doktora (1970) aldı. New York Şehir Üniversitesi'nde Hunter College (19702003) ve Graduate Center'da (19762003) tarih profesörüydü.
Siraisi, Orta Çağ ve Rönesans tıp ve bilim tarihinde önde gelen bir bilim insanıdır. Araştırmaları, orta çağ Padova'sındaki üniversite müfredatı üzerine yazdığı ilk kitabından Rönesans'ta tarih yazımında doktorların rolü üzerine yaptığı güncel çalışmalara kadar, bu iki farklı alanda geniş bir yelpazeye yayılmıştır.
Sayısız yayını ve mesleki faaliyetleriyle Siraisi, bilim ve tıp tarihinin büyümesine katkıda bulunurken, özellikle genel Orta Çağ ve Rönesans tarihinin sadık öğretisi ve dikkatli olma konusundaki ısrarı sayesinde bu alanların ana akım tarihle sürekli yakın etkileşimini teşvik etti.
Ödüller
2003 George Sarton Madalyası
2008 MacArthur Fellows Program
2010 Charles Homer Haskins Ödülü Öğretim Görevlisi, Amerikan Öğrenilmiş Toplumlar Konseyi tarafından.
Çalışmalar
Taddeo Alderotti and His Pupils: Two Generations of Italian Medical Learning, Books on Demand, 1981,
The clock and the mirror: Girolamo Cardano and Renaissance medicine, Princeton University Press, 1997,
Medicine and the Italian universities, 1250-1600, BRILL, 2001,
History, Medicine, and the Traditions of Renaissance Learning, University of Michigan Press, 2007,
Communities of Learned Experience: Epistolary Medicine in the Renaissance. Johns Hopkins University Press, 2013,
Natural particulars: nature and the disciplines in Renaissance Europe, Editors Anthony Grafton, Nancy G. Siraisi, MIT Press, 1999,
Historia: empiricism and erudition in early modern Europe, Editors Gianna Pomata, Nancy G. Siraisi, MIT Press, 2005,
Eva Armstrong

Eva Vivian Armstrong (22 Aralık 1877, Key West, Florida - 10 Mayıs 1962), Amerikalı sekreter, kütüphaneci, küratör ve bilim tarihçisiydi. Pennsylvania Üniversitesi Kimya Tarihi'nde Edgar Fahs Smith Anıt Koleksiyonu'nun küratörüydü. 1 Mart 1931'de açılan koleksiyon, 16 Mart 2000'de Ulusal Tarihi Kimyasal Dönüm Noktası olarak belirlendi.
Armstrong ayrıca 1948'den 1953'e kadar kimya tarihi dergisinin editörler kurulu sekreteri olarak çalışırken Chymia dergisinin kurulmasına da katkı sağladı. Kimya tarihi üzerine yazılarını Chymia, Isis ve Journal of Chemical Education gibi dergilerde yayınladı. Armstrong, 1958'de kimya tarihine katkılarından dolayı Dexter Ödülü'nü aldı.
İlk yılları
Eva Vivian Armstrong 22 Aralık 1877'de Florida, Key West'te doğdu. Atlantic City Lisesi'ne gitti ve daha sonra, önce Kitap Severler Ajansı'nda ve ardından 1906'dan itibaren Pennsylvania Üniversitesi'nde sekreterlik yaptı.
Edgar Fahs Smith
1909-1920 yılları arasında Armstrong, Pennsylvania Üniversitesi'nde, Edgar Fahs Smith'in başkanlık ettiği kimya fakültesi kurulunun sekreteriydi. Aynı yıl 1920'de emekli olan Edgar Fahs Smith'in kişisel sekreteri oldu. 13.000'den fazla nesneden oluşan "kapsamlı" kimya tarihi koleksiyonunun geliştirilmesine ve kataloglanmasına yardımcı oldu.
Smith 1928'de öldükten sonra, eşi Margie A. Smith koleksiyonu 1929 yılında Pennsylvania Üniversitesi'ne bağışladı ve Eva Armstrong'u küratör olarak atadı.
Ödülleri
Armstrong, 1958'de Dexter Ödülü'nü kazandı. Bu ödül, "Bayan Armstrong, tek bir alandaki faaliyetlerinden dolayı değil, uzun yıllar boyunca kimya tarihine katkıda bulunduğu teşvik, ilham ve yardımları için seçildi. Kimya Tarihinin ilerlemesine yaptığı kayda değer katkılarından dolayı Bayan Armstrong'a." deyişiyle takdim edildi.
Bazı eserleri