I. Géza

I. Géza (d. 1040 - ö. 25 Nisan 1077), 1074-1077 yılları arasında Macaristan kralı.
Babası I. Béla, annesi ise Polonya Kralı II. Miezkonun kızı Richezadır. 1040 yılında babasının sürgün hayatı yaşadığı Polonyada dünyaya geldi. Amcası Kral I. Andrew Kutsal Roma İmparatorluğunun krallığı üzerindeki etkisini kırmak amacıyla 1048 yılında Geza'nın babası I. Bélayı ülkesine kardeşi davet ederek ona Nitra ve Bihar bölgelerinin içerisinde olduğu krallığın üçte birini geniş yönetici ayrıcalıklarıyla Dük sıfatıyla yönetmesini sağladığında, Gezada bu dönemde babasıyla birlikte Macaristana gelmişti. 1053 yılında I. Andrewin oğlu Solomonun dünyaya gelmesi, 1057 yılında da I. Andrewin oğlu Solomona taç giydirilerek varisi olarak ilan etmesi sonucu babasıyla amcasının arası bozulmuştu. Babası 1059 yılında öldürülme endişesiyle Polonyaya giderken ailesinide yanında götürdüğünde Gezada babasıyla birlikteydi. Babası, Polonya Kralı II. Boleslawdan aldığı askeri destekle Macaristana dönmesi akabinde yaşanan iç savaş sonucu 1060 yılında Macaristan Kralı oldu.
Babasının hükümdarlığı döneminde ona danışmanlık yaptı. Babası ülkesinde huzuru tekrar sağlarken Kutsal Roma İmparatorluğu ile iyi ilişkiler sürmek istemiş ve barış yapılması için bazı adımlar atmıştı. Hatta bu adımların birinde oğlu Gezayı imparatora rehin olarak vermeyi bile teklif etti. Ancak babasının tüm girişimleri sonuçsuz kaldığı gibi, 1063 yılı yazında Mainzde Kutsal Roma İmparatorluğu prenslerinin katılımıyla gerçekleşen İmparatorluk Diyeti (Meclisi)nde Bélaya karşı harekete geçilerek Macar tahtına Solomonun oturtulması kararlaştırıldı. Kral I. Béla, Alman ilerleyişine karşı hazırlık yaptığı sırada malikanesinde yaşadığı bir kaza sonucunda ağır yaralandı ve kısa süre sonra da 11 Eylül 1063de hayatını kaybetti. Babalarının ölümü üzerine Geza, kardeşleri Ladislaus ve Lampert ile birlikte Polonyaya kaçmak zorunda kaldı. Almanların Solomonu kral ilan edip çekilmesinden sonra Geza ve kardeşleri Polonya Kralı II. Boleslawdan aldıkları takviye güçlerle Macaristana geri döndüler. Krallıkta yıkıcı bir iç savaşın çıkmasını önlemek üzere Macar asilleri ve kilisenin devreye girmesiyle Geza ve kardeşleri ile Solomon arasında 1064 yılı başlarında Győrde barış görüşmelerine başlandı. Antlaşmaya göre Geza ve kardeşleri babalarının Nitra ve Bihar bölgelerinin içerisinde olduğu krallığın üçte birini geniş yönetici ayrıcalıklarıyla Dük sıfatıyla yönetme haklarına sahip olurken, Solomonun da krallığı konusunda anlaşıldı. Aynı yılın Paskalya ayında Pécsde düzenlenen törende Dük Gezada eliyle krallık tacını Solomona giydirdi. Geza yapılan anlaşma uyarınca Dük unvanını almakla birlikte sadece Nitra bölgesine hakimdi. Dükalığın diğer parçası olan Bihar ise kardeşi Ladislausun denetimi altındaydı. Geza bundan sonra uzunca bir süre Solomon ile iyi ilişkiler kurdu. 1068 yılında doğudan gelen adı belirtilmeyen bir Türk boyu (Muhtemelen Peçenekler ya da Kumanlar) başbuğları Ozul idaresinde Karpatları aşarak Transilvanya topraklarına girmiş, Kral Solomonda bunların yağma ve yıkım faaliyetlerini önlemek üzere kuzenleri Dük Geza ve Dük Ladislausun da yer aldığı orduyla saldırganların üzerine harekete geçerek Romanyanın kuzeyinde yer alan Lechința köyü yakınlarında yapılan Kerlés (Cserhalom) savaşında istilacıları ağır bir yenilgiye uğratmıştır. 1071 yılına gelindiğinde tarihi Sirem bölgesi yeni bir Peçenek saldırısı meydana geldi. Solomon bu saldırıyı Bizansın organize ettiği gerekçesiyle Belgrada saldırı düzenlediği saldırıya Geza ve Ladislausda katıldı. Üç aylık kuşatmadan sonra kale komutanı şehri kral yerine Dük Gezaya teslim etti. Belgrad kale komutanının kaleyi Gezaya teslim etmesinin yanı sıra savaş ganimetlerinin paylaşımı, Kral Solomonun onayını almadan esirleri bırakması gibi olaylar Solomon ile arasının iyice açılmasına yol açtı. Buna rağmen 1072de Bizansın Belgradı geri alması üzerine Solomon yeni bir sefer hazırlıklarına başladığında kendisine katılma emri verdiği Geza buna olumlu yanıt verirken kardeşi Ladislaus ise bu sefere iştirak etmemişti. Geza bu seferde Solomonla birlikte Büyük Morova Nehri boyunca Nişe kadar ilerleyerek geri çekildi.
Geza ile Solomonun arası bu seferden sonra tamamen bozuldu. Her ikisi de beklenen bir savaş için dışarıdan askeri destek arayışına girişti. Tüm bunlar yaşanırken her ikisi de dış destek arayışına girdiğinden 11 Kasım 1073 ile 24 Nisan 1074 arasında Hristiyan Azizlere adanmış Martin ve Aziz Yorgi Günleri arasında saldırmazlığı içeren barış yaptı. Ancak Solomon, Alman birliklerinin yardıma gelmesiyle 1074 Şubatında kuzeni Gezanın üzerine saldırıya geçti. 26 Şubat 1074de günümüz Jász-Nagykun-Szolnok vilayetindeki Kemejde yaşanan çatışmada Geza yenilgiye uğradı. Ancak Geza, Ladislaus ile kız kardeşinin kocası Olomouc Dükü I. Ottodan aldığı askeri destekle 14 Mart 1074de Mogyoródda yapılan Solomonu yenilgiye uğratabildi. Savaşta yaralanan Solomon IV. Heinriche sığındı.
Bu galibiyetten sonra ilerleyişini sürdüren Geza krallığını ilan ederken, Solomon da aldığı bu mağlubiyetle sadece Bratislava ile Moson gibi dar bir yerde hakimiyetini sürdürebildi. Ancak Solomon tahttaki iddiasından çabuk çekilmeyip IV. Heinrichi birçok taviz karşılığında Gezanın üzerine sefer düzenlemeye ikna etti. Almanlar 1075de Váca kadar ilerlese de Geza tarafından uygulanan yakıp yıkma taktiği sayesinde geri püskürtüldüler.
1074 yılında Geza krallığının tüm coğrafyada tanınması için Papa VII. Gregoriusa başvursa da, Papa Solomon ile arasındaki mücadeleden faydalanarak he ikisini de Macaristan Krallığını Kutsal Makam vasalı ilan etmeleri için sıkıştırmaktaydı. Ancak Geza bunu kabul etmeyip, o dönemde Hristiyan aleminde diğer etkin konumdaki Bizanstan kendi krallığının tanınması için bir taç gönderilmesini istemişti.
Bizans İmparatoru VII. Mihailde ona krallığını tasdik eden taç yollamıştır. Geza, Bizans'la ilişkilerin iyi gittiği bu dönemde VII. Mihailin danışmanı ve ilerleyen yıllarda Bizans İmparatoru olacak Nikiforos Botaneiatesun kuzeni Synadene ile ikinci evliliğini gerçekleştirdi. Geza krallığın büyük bölümünü elinde tutsa da Moson ile Pressburg hala Solomonun kontrolündeydi. Krallığın tamamında hakimiyet kurmak için 1076 yılında Pressburgu kuşatsa da ele geçiremedi. Macar kroniklerinde Gezanın Solomon ile krallığın yönetimi konusunda anlaşmaya çalıştığı, barış görüşmeleri sırasında 25 Nisan 1077de aniden öldüğü belirtilmektedir. Ölümünden sonra naaşı kendisince Vácda inşa edilen katedrale defnedildi. Çocuklarının küçük yaşta olması nedeniyle krallığa kardeşi Ladislaus geçti.