Karın ağrısı

Karın ağrısı, ciddi ve ciddi olmayan tıbbi durumlarla ilişkili olabilen bir semptomdur.
Gastroenterit ve irritabl bağırsak sendromu karın ağrısının sık nedenleri arasındadır. İnsanların yaklaşık %15'inde altta yatan apandisit, abdominal aorta anevrizması rüptürü veya kaçağı, divertikülit veya ektopik gebelik gibi daha ciddi bir durum vardır. Vakaların üçte birinde kesin neden belirsizdir.
Çeşitli hastalıkların karın ağrısına neden olabileceği göz önüne alındığında, ayırıcı tanı formülasyonu ve hastanın muayenesine sistematik yaklaşım önemini korumaktadır.
Ayırıcı tanı
Karın ağrısının en sık nedenleri gastroenterit (% 13), irritabl bağırsak sendromu (% 8), idrar yolu problemleri (% 5), mide iltihabı (% 5) ve kabızlıktır (% 5). Vakaların yaklaşık % 30'unda neden belirlenememiştir. Olguların yaklaşık % 10'unun safra kesesi (safra taşı veya safra diskinezi) veya pankreas (% 4) alakalı problemler, divertikülit (% 3), apandisit (% 2) ve kanser (% 1) gibi daha ciddi nedeni vardır. Yaşlılarda daha yaygın olmak üzere mezenterik iskemi ve abdominal aort anevrizmaları diğer ciddi nedenlerdir.
Akut karın ağrısı
Akut karın, nedenini tedavi etmek için cerrahi müdahale gerektirmesi muhtemel ani başlayan, şiddetli ve ısrarcı karın ağrısı olarak tanımlanabilir. Ağrı sıklıkla bulantı ve kusma, karın şişliği, ateş ve şok gibi belirtilerle birlikte olabilir. Akut karın ağrısı ile ilişkili en yaygın durumlardan biri akut apandisittir.
Seçilmiş nedenler
Travmatik: mide, bağırsak, dalak, karaciğer veya böbreğe künt veya delici travma
Enflamatuar:
Apandisit, kolesistit, pankreatit, piyelonefrit, pelvik inflamatuar hastalık, hepatit, mezenterik adenit veya subdiaphragmatik apse gibi enfeksiyonlar
Peptik ülser, divertikül veya çekumun delinmesi
Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalığının komplikasyonları
Mekanik:
Önceki ameliyatlar, intusussepsiyon, fıtıklar, iyi huylu veya kötü huylu neoplazmların neden olduğu adezyonlara sekonder ince bağırsak tıkanıklığı
Kolorektal kanser, inflamatuar bağırsak hastalığı, volvulus, fekal impaksiyon veya fıtığın neden olduğu kalın bağırsak tıkanıklığı
Vasküler: genellikle superior mezenterik arterin tromboembolizminden kaynaklanan tıkayıcı bağırsak iskemisi
Sisteme göre
Daha kapsamlı bir listeye aşağıdakiler dahidir:
Gastro-İntestinal(Gİ)
Gİ traktus
İnflamatuar: gastroenterit, apandisit, gastrit, özofajit, divertikülit, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, mikroskopik kolit
Tıkanma: fıtık, intususepsion, volvulus, ameliyat sonrası adezyonlar, tümörler, şiddetli kabızlık, hemoroid
Vasküler: emboli, tromboz, kanama, orak hücre hastalığı, karın anjina, kan damarı kompresyonu (çölyak arter kompresyon sendromu gibi), üstün mezenterik arter sendromu, postural ortostatik taşikardi sendromu
Sindirim : peptik ülser, laktoz intoleransı, çölyak hastalığı, gıda alerjileri
Bezler
Safra sistemi
İnflamatuar: kolesistit, kolanjit
Tıkanma: kolelitiazis, tümörler
Karaciğer
İnflamatuar: hepatit, karaciğer apsesi
pankreas
İnflamatuar: pankreatit
Böbrek ve ürolojik
Enflamasyon: piyelonefrit, mesane enfeksiyonu, hazımsızlık
Tıkanma: böbrek taşları, ürolitiyazis, idrar retansiyonu, tümörler
Vasküler: sol renal ven sıkışması
Jinekolojik veya obstetrik
İnflamatuar: pelvik inflamatuar hastalık
Mekanik: yumurtalık torsiyonu
Endokrinolojik: menstrüasyon, Mittelschmerz
Tümörler: endometriozis, fibroidler, yumurtalık kisti, yumurtalık kanseri
Gebelik: rüptüre ektopik gebelik, düşük kürtajı
Karın duvarı
Kas gerilmesi veya travma
Kas enfeksiyonu
Nörojenik ağrı: herpes zoster, Lyme hastalığında radikülit, abdominal kutanöz sinir tuzak sendromu (ACNES), tabes dorsalis
Yansıyan ağrı
Torakstan : pnömoni, pulmoner emboli, iskemik kalp hastalığı, perikardit
Omurgadan : radikülit
Cinsel organlardan : testis torsiyonu
Metabolik rahatsızlık
Üremi, diyabetik ketoasidoz, porfiri, C1-esteraz inhibitörü eksikliği, adrenal yetmezlik, kurşun zehirlenmesi, kara dul örümceği ısırığı, narkotik yoksunluk
Kan damarları
Aort diseksiyonu, abdominal aort anevrizması
Bağışıklık sistemi
Sarkoidoz
Vaskülit
Ailesel Akdeniz ateşi
İdiyopatik
İrritabl bağırsak sendromu (nüfusun % 20'sini etkileyen IBS, tekrarlayan, aralıklı karın ağrısının en yaygın nedenidir)
Yerine göre
Karın ağrısının yeri, ağrıya neyin neden olabileceği hakkında bilgi verebilir. Karın, kadran denilen dört bölgeye ayrılabilir. Ağrı yerleri ve ilişkili durumlar aşağıdaki gibidir:
Diffüz
Peritonit
Vasküler: mezenterik iskemi, iskemik kolit, Henoch-Schonlein purpura, orak hücre hastalığı, sistemik lupus eritematozus, poliarterit nodoza
İnce bağırsak tıkanıklığı
Huzursuz bağırsak sendromu
Metabolik bozukluklar : ketoasidoz, porfiri, ailesel Akdeniz ateşi, adrenal kriz
Epigastrik
Kalp: miyokard enfarktüsü, perikardit
Mide: gastrit, mide ülseri, mide kanseri
Pankreas: pankreatit, pankreas kanseri
Bağırsak: duodenum ülseri, divertikülit, apandisit
Sağ üst kadran
Karaciğer: hepatomegali, yağlı karaciğer, hepatit, karaciğer kanseri, apse
Safra kesesi ve safra yolları: inflamasyon, safra taşı, solucan enfeksiyonu, kolanjit
Kolon: bağırsak tıkanıklığı, fonksiyonel bozukluklar, gaz birikimi, spazm, inflamasyon, kolon kanseri
Diğer: pnömoni, Fitz-Hugh-Curtis sendromu
Sol üst kadran
Splenomegali
Kolon: bağırsak tıkanıklığı, fonksiyonel bozukluklar, gaz birikimi, spazm, inflamasyon, kolon kanseri
Peri-umbilikal (göbek çevresi, aka göbek deliği)
Apandisit
Pankreatit
İnferior miyokard enfarktüsü
Ülser
Diyabetik ketoasidoz
Vasküler: aort diseksiyonu, aort rüptürü
Bağırsak: mezenterik iskemi, Çölyak hastalığı, inflamasyon, bağırsak spazmı, fonksiyonel bozukluklar, ince bağırsak tıkanıklığı
Daha az karın ağrısı
İshal
Kolit
Crohn
Dizanteri
Fıtık
Sağ alt kadran
Kolon: intususception, bağırsak tıkanıklığı, apandisit (McBurney noktası)
Böbrek: böbrek taşı (nefrolitiazis), piyelonefrit
Pelvik: sistit, mesane taşı, mesane kanseri, pelvik inflamatuar hastalık, pelvik ağrı sendromu
Jinekolojik: endometriozis, intrauterin gebelik, ektopik gebelik, yumurtalık kisti, yumurtalık torsiyonu, fibroid (leiomyoma), apse, yumurtalık kanseri, endometriyal kanser
Sol alt kadran
Bağırsak: divertikülit, sigmoid kolon volvulus, bağırsak tıkanıklığı, gaz birikimi, toksik megakolon
Sağ bel ağrısı
Karaciğer: hepatomegali
Böbrek: böbrek taşı (nefrolitiazis), kompleks idrar yolu enfeksiyonu
Sol bel ağrısı
Dalak
Böbrek: böbrek taşı (nefrolitiazis), karmaşık idrar yolu enfeksiyonu
Bel ağrısı
Böbrek ağrısı (böbrek taşı, böbrek kanseri, hidronefroz)
Üretral taş ağrısı
Patofizyoloji
Karın ağrısı visseral ve peritoneal ağrı olarak tanımlanabilir. Batın içi organlar foregut, midgut ve hindgut olarak ayrılabilir Foregut, farinks, alt solunum yolu, yemek borusu kısımları, mide, duodenumun bir kısmını (proksimal), karaciğer, safra yolları (safra kesesi ve safra kanalları dahil) ve pankreası içerir. Orta bağırsak duodenum (distal), çekum, apendiks, çıkan kolon ve transvers kolonun ilk yarısını içerir. Hindgut transvers kolonun distal yarısını, inen kolon, sigmoid kolon, rektum ve superior anal kanalı içerir.
Bağırsağın her bir alt bölümü, viseral (iç) organlardan spinal korda otonom sinirlerle duyusal ileti taşıyan bir afferent sinir ile ilişkilidir. Viseral afferentler spesifik değildirler ve oldukça spesifik olan somatik efferentlerle spinal kordda çakışırlar. Bu nedenle, omuriliğe giden viseral afferent bilgi, somatik afferent sinirin iletisiyle karışabilir; bu nedenle apandisit başlangıçta T10 periumbilikal ağrı ile başlar ve sonra T12 ağrısına dönüşür (karın duvarı periton ağrısı).
Tanısal yaklaşım
Karın ağrısının altında yatan nedeni daha iyi anlamak için, kapsamlı bir öykü alınıp fizik muayene yapılabilir.
Hasta hikayesinin alınmasında aşağıdakiler yapılabilir:
Mevcut hastalık öyküsü alınarak hastanın ana şikayeti hakkında daha fazla bilgi elde edilebilir; örneğin, şikayetin başlangıcı, yeri, süresi, karakteri, artırıcı veya hafifletici faktörler ve ağrının zamansal doğası gibi mevcut semptomlar sorgulanır. Yakın zamanda seyahat, diğer hasta bireylerle yakın temas gibi diğer olası faktörlerin belirlenmesi veya kadınlarda kapsamlı jinekolojik hikaye alınması karın ağrısının altta yatan nedeninin teşhisinde yardımcı olabilir.
Hastanın geçmiş tıbbi hikayesi alınır, geçmiş meselelere ve cerrahi prosedürlere odaklanılır.
Hastanın kullanmış olduğu reçeteli, reçetesiz ilaçların ve takviyelerin tamamı öğrenilir.
Hastanın ilaç ve gıda alerjileri netleştirilir.
Aile üyelerinde hastalıkların nasıl seyrettiği, hastanın mevcut durumuna benzeyebileceği düşünülerek hasta ile konuşulur.
Bazı teşhisleri daha muhtemel hale getirebilecek sağlıkla ilişkili davranışlar (tütün kullanımı, alkol tüketimi, ilaç kullanımı ve cinsel aktivite) hasta ile konuşulur.
Teşhis çerçevesini daha da netleştirebilen abdominal olmayan semptomların (örn. Ateş, titreme, göğüs ağrısı, nefes darlığı, vajinal kanama) varlığını gözden geçirilir.
Kapsamlı bir anamnez alındıktan sonra, kardiyovasküler sistem muayenesi, akciğer muayenesi, kapsamlı karın muayenesi, ayrıca kadınlar için genitoüriner sistem muayenesi dahil olmak üzere tanıyı netleştirebilecek önemli fiziksel belirtileri tanımlamak için fizik muayene yapılmalıdır.
Teşhise yardımcı olabilecek ek araştırmalar şunlardır:
Tam kan sayımı, temel metabolik panel, elektrolitler, karaciğer fonksiyon testleri, amilaz, lipaz, troponin I ve kadınlar için bir serum hamilelik testi içeren kan testleri.
İdrar tahlili
Göğüs ve karın grafileri dahil görüntüleme
Elektrokardiyogram
Anamnez, fizik muayene ve yukarıdaki temel tetkiklerden sonra tanı belirlenemezse, daha ileri tetkikler ile tanı konulabilir. Bu testler ise şunlardır:
Karın / pelvisin bilgisayarlı tomografisi
Karın veya pelvik ultrason
Endoskopi ve / veya kolonoskopi
Yönetim
Karın ağrısının tedavisi, ağrının etiyolojisi de dahil olmak üzere birçok faktöre bağlıdır. Acil servise, karın ağrısı ile başvuran bir kişi başlangıçta karın ağrısı ve muhtemelen emezise (Kusma) sekonder yetersiz sıvı alımı nedeniyle ilk olarak intravenöz (IV) sıvı alımına ihtiyaç duyabilir. Karın ağrısı tedavisinde, opioid olmayan (ketorolak) ve opioid ilaçlar (morfin, fentanil) gibi analjezikler kullanılır. Analjezik seçimi, ağrının nedenine bağlıdır, çünkü ketorolak bazı karın içi durumları kötüleştirebilir. Acil servise karın ağrısı ile başvuran hastalara, antasit (örnekler omeprazol, ranitidin, magnezyum hidroksit ve kalsiyum klorür içerir) ve lidokainden oluşan bir "GI (gastrointestinal) kokteyli" verilebilir. Ağrının yeri ve kaynağı tespit edildikten sonra antimikrobiyal tedaviye ihtiyaç duyulabilir. Butilskopolamin (Buscopan), kramplarla olan karın ağrısını tedavi etmek için kullanılır. Karın ağrısı için cerrahi tedavi, kolesistektomi, apppendektomi gibi ameliyatlarla sınırlı değildir, tanı amaçlı laparatomi de yapılabilir
Epidemioloji
Yetişkin hataların yaklaşık %3'ü aile hekimlerine karın ağrısı sebebiyle başvururlar. Amerika Birleşik Devletleri'nde karın ağrısı nedeniyle acil servise başvuru oranları 2006'dan 2011'e kadar %18 artış gösterdi. Bulantı ve kusma için acil servise başvuru oranı da %18 artmıştır.