Hayrettin Belli

Mahmut Hayrettin Belli (d. 1893, Diyarbakır ö. 8 Haziran 1949, Ankara), Siyaset adamı.
Yaşamı
Babası Telgraf Müdürü Mehmet Mihri Bey ve annesi Atife Hanım olan Hayrettin Belli 1893 yılında Diyarbakırda dünyaya geldi.
1908 yılında girdiği İstanbul Hukuk Fakültesinden 1912 yılında mezun oldu. Silivriye yerleşerek Silivri Savcısı olarak göreve başladı. 1915 yılında Galiçya savaşına katıldı.
I. Dünya Savaşının yenilgi ile sona ermesiyle, 3 Temmuz 1918de VI. Mehmet (Vahdettin) Osmanlı Devletinin son padişahı olarak tahta geçti. 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Bırakışmasından sonra Padişah VI. Mehmet, 21 Aralık 1918de Meclis-i Mebusanı dağıttı. Halkın bütün tepkisine ve Meclis-i Mebusan Anayasasının açık hükmüne rağmen uzun süre kapalı tuttu. Ancak 12 Ocak 1920de yeniden toplantıya çağırdı. 16 Mart 1920de İstanbulun işgali üzerine genel meclis, işgal güçlerinin baskısıyla 11 Nisan 1920de resmen kapatıldı (Mondros Bırakışmasının geçerliliği için Meclis-i Mebusan tarafından onaylanması gerekiyordu. Fakat imzalanan antlaşma, genel hükümleriyle tam bir işgal antlaşması niteliği taşıdığı için vekiller tarafından reddedilmiş ve bu durum işgal güçlerinin hiç hoşuna gitmemiştir.)
Hayrettin Belli, 6. dönem Çatalca mebusu olarak Son Osmanlı Meclis-i Mebusana girdi. Burada Sivas Kongresi kararlarının görüşülmesi sırasında Mustafa Kemal Paşa'ya bağlı genç mebusların baskısıyla Kongre kararları onaylandı. 17 Şubat 1920'de oybirliği ile altı maddelik Misak-ı Milli kabul edildi. Bu maddelerin en önemlisi şüphesiz Hatt-ı Mütareke dahil ve haricindeki Türklerle meskun toprakları bölünmez bir bütün olarak kabul eden I. maddedir.
Anlaşma Devletleri Misak-ı Milli'nin kabul edilmesinden sonra, Sevr Anlaşması'nı Osmanlı hükumetine kabul ettirmek amacıyla 16 Mart 1920'de İstanbulu resmen işgal etti. Meclis buna rağmen 18 Mart'ta son bir kez daha toplandı. Meclis Anlaşma Devletleri tarafından basılınca, padişah tarafından 11 Nisan'da dağıtıldı. Belli, I. Dünya Savaşı sonrasında Edirne'de işgalleri protesto etmek ve Trakya'nın savunmasını planlamak için Belediye Başkanı Şevket Dağdeviren, Edirne Milletvekili Faik Kaltakkıran, Avukat Şeref Aykut, Tüccar Kasım Yolageldili tarafından 1918 yılında kurulan Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nde görev aldı. Çatalca üyesi olarak, 31 Mart - 2 Nisan 1920de düzenlenen Lüleburgaz Kongresinin 67 delegesinden biri oldu. 9-13 Mayıs 1920 tarihleri arasında Edirne Erkek Öğretmen Okulu'nda yapılan ve 220 üye ile toplanan Büyük (Edirne) kongresine de katıldı ve İcra Komitesi Üyesi seçildi. İstanbulun işgalinden sonra Şakir Kesebir ve Süleyman Faik Beyle birlikte Sadrazam Ferit Paşayı ziyaret etti.
25 Nisan 1922de Batı Trakya Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin kurucuları arasına katıldı.
Hayrettin Belli, 1923e kadar İstanbul Kadıköy ve Trakyada İngilizlerden saklandı. Bu dönemde Silivrinin Çanta bölgesinde çete etkinlikleri ile Yunan birliklerine kayıplar verdirdi. Cumhuriyetin ilanından sonra Edirneye yerleşti. Burada Edirne Barosunun kurucu başkanlığı ve serbest avukatlık yaptı. 1942 yılına kadar yaşadığı Edirneden ayrılarak Ankara Atatürk Orman Çiftliğinin Hukuk Müşavirliğine atandı ve 1949 yılına kadar bu görevini sürdürdü.
Ölümü
Beyaz şeritli, Mustafa Kemal imzalı İstiklal Madalyası sahibi olan Hayrettin Belli 1949 yılında yaşama veda etmiştir. Ankara Cebeci Mezarlığı'na gömülüdür.
Ailesi
Müveddet Belli ile evli olan Hayrettin Bellinin Mihri Belli, Remime Köymen ve Türkan Ebcioğlu isimli 3 çocuğu vardır. Türkiye Komünist Partisi Merkez Komite Üyesi olan siyasetçi Mihri Belli, Hayrettin Beyin oğludur.