Gilbert Stork

Gilbert Stork (d. 31 Aralık 1921 - ö. 21 Ekim 2017), organik kimya ile ilgilenen bir bilim insanıydı.
Uzun yıllar boyunca Columbia Üniversitesi'nde Kimya Profesörü olarak görev yaptı. Kinin sentezi ile ilgili çalışmaları sayesinde, doğal ürün toplam sentezine (en. total synthesis) önemli katkılar yaptığı bilinmektedir. Gilbert Stork, enamin bileşiği üzerinde öncü çalışmalar yaparak kendi adını verdiği Stork enamin alkilasyonu'nu duyurmuş ve bu alkilasyonun gelişimine en büyük katkıyı sağlayan kişi olmuştur. Dünya üzerinde, kontrol mekanizmaları dahilinde, stereokontrollü sentez, yani ilk yüksek stereoselektivite ile sentezlenmiş doğal ürün de ilk kez Stork'un laboratuvarında gerçekleştirilmiştir.
Yaşamı
Gilbert Stork, 31 Aralık 1921'de Belçika'nın başkenti Brüksel'in Ixelles kasabasında yahudi kökenli bir ailede dünyaya gelmiştir. Stork, daha sonraları katıldığı bir programda, yahudiliğin, çocukluk zamanlarında hayatına etkisinin olmadığını, Gilbert ve ailesinin dini olarak aktif olduklarını hatırlamadığını söylemiştir.
14 yaşındayken (1935 dolaylarında), ailesiyle birlikte Fransa'ya taşınmış ve Nice kentine yerleşmiştir. 1939'a kadar orada kalmış ve bu dönemde Fransız edebiyatı ve yazımında kendini geliştirmiştir. Sonraları, Fransız Hindiçini'ndeki bir kamu hizmeti işine başvurmayı düşünse de, o yıl, II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi, ailesi ile birlikte Amerika Birleşik Devletleri'nin New York şehrine göç etmesine sebep olmuştur.
Gilbert, 1940'tan 1942'ye kadar Florida Üniversitesi Fen Fakültesi'nde okumuştur. 1945'te Samuel M. McElvain gözetiminde yaptığı doktorası için Wisconsin-Madison Üniversitesi'ne gitmiş ve Wisconsin'deyken, sonraları dost olacağı Carl Djerassi ile tanışmıştır.
Kariyeri
1946 Harvard Üniversitesi: Öğretim Görevlisi; 1948 Yardımcı Doçent
1953 Columbia Üniversitesi: Doçent; 1955 Profesör; 1967-1993 "Eugene Higgins" Profesör; 1993 Profesör "Emeritus"
Ödüller
Gilbert Stork'un 1957 yılından bu yana kazandığı ödüller şu şekildedir;
1957 ACS Kimya Ödülü, Amerikan Kimya Topluluğu
1959 John Simon Guggenheim Derneği Üyeliği
1961 Baekeland Madalyası, ACS, Kuzey Jersey
1962 Harrison Howe Ödülü
1966 Edward Curtis Franklin Ödülü, Stanford Üniversitesi
1967 ACS Sentetik Organik Kimyada Yaratıcı Çalışma Ödülü
1971 Sentetik Organik Kimya Üreticileri Topluluğu Altın Madalyası
1973 Nebraska Ödülü
1978 Roussel Ödülü, Paris
1980 Nichols Madalyası, New York ACS, Arthur C. Cope Ödülü, ACS
1982 Edgar Fahs Smith Ödülü, Philadelphia ACS
1982 Willard Gibbs Madalyası, Chicago ACS
1982 NAS (Ulusal Bilim Akademisi) Kimya Ödülü
1982 Ronald Reagan'dan Ulusal Bilim Madalyası, Pauling Ödülü
1985 Tetrahedron Ödülü
1986 Remsen Ödülü, Maryland ACS
1986 Cliff S. Hamilton Ödülü
1987 Monie A Ferst Ödülü ve Madalyası, Georgia Teknoloji Enstitüsü.
1991 Roger Adams Ödülü
1992 George Kenner Ödülü, Liverpool
1992 Robert Robinson Ödülü, University of Manchester
1992 Chemical Pioneer Ödülü, Amerikan Kimya Enstitüsü
1993 Welch Kimya Ödülü, Robert A. Welch Vakfı
1994 Allan R. Day Ödülü, Philadelphia Organik Kimyagerler Kulübü
1995 Wolf Kimya Ödülü, İsrail
2002 Sir Derek Barton Altın Madalyası, Royal Kimya Topluluğu
2005 Herbert C. Brown Ödülü, Amerikan Kimya Topluluğu
Stork ayrıca, Lawrence Üniversitesi, Wisconsin-Madison Üniversitesi, Paris Üniversitesi, Rochester Üniversitesi ve Columbia Üniversitesi'nde fahri doktoralık unvanına sahip olmuştur. Adına ithaf edilen, Gilbert Stork Konferansı, 2014 yılında, Wisconsin-Madison Üniversitesi'nin katkılarıyla gerçekleştirilmiştir. Bu konfersan daha sonraları, Columbia Üniversitesi ve Pennsylvania Üniversitesi de dahil olmak üzere diğer birçok üniversitede de gerçekleştirilmiştir. Kimya tarihçisi Jeffrey I. Seeman tarafından, yine Stork'a ithaf edilerek hazırlanmış olan "Storkism" adlı bir tarih koleksiyonu da bulunmaktadır.
Onursal üyelikler
New York Kimyagerler Kulübü, 1974
Japonya Eczacılar Birliği, 1973
Japonya Kimya Topluluğu, 2002
Kraliyet Kimya Topluluğu, İngiltere, 1983
Amerikan Kimya Derneği Organik Bölümü Başkanı, 1966-1967
Özel üyelikleri
ABD Ulusal Bilimler Akademisi, 1961
Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi, 1962
Fransız Bilimler Akademisi Yabancı Üyesi, 1989
Amerikan Felsefe Topluluğu, 1995
Kraliyet Derneği, İngiltere 1999