Deniz Feneri (roman)

Deniz Feneri, İngiliz yazar Virginia Woolf'un (1882-1941) kimilerine göre en ilgi çekici romanı olarak kabul edilen 1927 tarihli eseridir. İngilizce orijinal adı To the Lighthousedur. 1998 yılında, Modern Kütüphane tarafından seçilen 20. yüzyılın en iyi 100 İngilizce romanı listesinde 15. sıra Deniz Feneri romanına verilmiştir. 2005 yılında, roman Time dergisi tarafından 1923'ten beri en iyi yüz İngilizce romandan biri olarak seçilmiştir.
Roman Hakkında
Deniz Feneri romanında olaylar az, kişiler göze batmayacak denli siliktir.
Bay, Bayan Ramsey ve Lilly aslında Virginia Woolf'un aile üyeleridir.
Romandaki karakterler arasında bir iletişimsizlik vardır. Yer yer suskunluk o boyutlara varır ki ne derse desin, karşısındaki kişinin sesi duyulmak istenir. Aslında karşıdakinin sesini duymak, sağlıklı bir iletişimin göstergesi değildir. Zaten kişinin karşısındakine kendini tam olarak ifade etmesinin olanaksızlığı vurgulanır. Romana göre zaten kendimizi karşımızdakine tam olarak anlatmamız imkansızdır ve kendimizi karşısındakinin yerine tam olarak koyabilmemiz, yani empati mümkün değildir: "Ne olduğumuzu, neler duyduğumuzu kim bilebilir? Kim, en içli dışlı olduğumuz anda bile, işte tanımak, beraberlik budur diyebilir?" (s. 205)
Woolf roman boyunca düşüncenin dilden önce geldiğini örnekler. Ayrıca düşüncenin tam olarak ifade edilebilmesinin mümkün olmadığını ileri sürer: "Düşünceyi dağıtan, parçalayan sözcükler hiçbir şey anlatamazlardı. (...) İnsan, bedenin bu heyecanlarını, sözcüklerle nasıl anlatabilirdi? Aradaki boşluğu nasıl anlatabilirdi?" (s. 212)
Woolf, bu romanında ilerideki intiharına bir göndermede de bulunur. "Kendini, üzerinde durduğu daracık tahtanın ucundan insanı yutuveren o sulara bırakıverdiğini gören olmamıştı." (s. 216) Woolf, 28 Mart 1941'de 59 yaşında iken, evinin civarındaki bir nehre kendini bırakarak ölmüştür.
Roman, aynı zamanda Virginia Woolfun tek otobiyografik eseri olarak görülmektedir. Yazarın çocukluk anılarına dayanarak yazılmıştır.
Woolf dile dökülmeyen, insanların iç dünyasına hapsettiği düşüncleri başarılı bir biçimde kaleme alarak, okurun merak ettiği insanların görünüşleri, birbirleriyle olan ilişkileri ve tipleri hakkında bilgi sahibi olmasını önemsizleştirir.
Romanın Olay Örgüsü
Romanın ilk bölümü hemen hemen bir günü anlatır. İkinci bölüm ise on yıllık bir dönemde yaşananları bize özetler ve kısa bir bölümdür. Son bölümde ise on yıl sonra Ramseylerin evlerine dönmeleri ve Deniz Fenerine gitmeleri anlatılır.
Romanda işlenilen başlıca konular
Deneyimlerin karmaşıklığı
Yazar günlüklerinde, düşünceyi anlayabilmek için kendi düşüncelerini dinleyerek, gördüklerine yanıt olarak zihninde nasıl ve hangi kelimelerin ve duyguların ortaya çıktığını gözlemleyerek çok zaman harcayacağını yazmıştır.
İnsan ilişkilerinin karmaşıklığı
Romanın iki bölümü, insan ilişkilerindeki beceriksiz girişimlerin çeşitli örnekleri göze çarpmaktadır: Bay ve Bayan Ramsay'ın, ilk bölümün sonunda birlikte yalnız kaldıklarında geçirdikleri sessiz değişim ve romanın sonunda Lily Briscoe'un Bay Ramsay'ın sempatisini kazanma ve dikkatini çekme mücadelesi görülür.
Günümüz kültürüne etkisi
Roman, bilinen 3 uyarlaması vardır. İçlerinde en bilineni To the Lighthouse isimli 1983 İngiliz yapımı televizyon filmidir ve oyuncuları arasında Rosemary Harris, Michael Gough, Suzanne Bertish ve Kenneth Branagh bulunmaktadır.