Tsotsheba

Tsotsheba (Gürcüce: ; translit.: tsotsheba), tarihsel Klarceti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Bugün Artvin ilinin Borçka ilçesinde yer alır. Borçka kasabasının kuzeyinde, Çoruh Nehrinin sol yakasında yer alır. Borçka kasabasının yaklaşık 18 km uzakta olan Tsotsheba köyü, sonradan Murkivetinin mahallesine dönüşmüştür. Halk arasında bugün de Soshoba (Tsotsheba) olarak adlandırılan köy Çavuşlu köyü sınırları içinde yer almaktadır.
Köyün adı
Gürcüce bir ad olan Tsotsheba, köyün bilinen en eski adıdır. Türkçeye Soshoba ya da Sosheba () olarak girmiştir. 93 Harbinde Tao-Klarceti bölgesini ele geçiren Ruslar 1886 nüfus sayımında köyün adını Gürcücesine uygun biçimde Tsotsheba (Ц) biçiminde kaydetmiştir. Bu tarihten yaklaşık yedi yıl sonra bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze de köyün adını Tsotsheba () ve Tsotshebi () olarak yazmıştır.
Tsotshebanın ne anlama geldiği kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte süpürge çalısı vadisi anlamına gelen Tsotshisheobadan (- = : süpürge çalısı; : vadi) değişime uğramış olabilir.
Demografi
Klarceti bölgesinde kadın ve erkeğin birlikte sayıldığı ilk nüfus sayımı Rus idaresi zamanında yapılmıştır. 1886 tarihli bu sayıma göre Tsotshebada 16 hanede 50 kişi yaşıyordu. Hane başına ortalama 3 kişi düşmesi dikkat çekicidir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşının ardından Osmanlı Devleti ile Rusya arasında karşılıklı göçü öngören üç yıllık anlaşma (1879-1882) çerçevesinde köyde aileler bölünmüş ve nüfusun bir kısmı göç etmiş olabilir. Nitekim Zakaria Çiçinadze 1893 yılında köyden 30 hanenin göç etmiş olduğunu yazar. Tsotsheba bu tarihte Kataphia nahiyesinin bir köyüydü ve 14 köyden oluşan bu nahiyede toplam 592 kişi yaşıyordu. Bu nahiyede bazı köylerin nüfusu 11 kişiye kadar azalmıştı. Sözlü anlatıya göre Gölcük'e bağlı Hasaneyn köyü Tsotsheba'dan göç etmiş Gürcüler tarafından kurulmuştur.
Tsotsheba 1921 yılında Türkiyeye bırakıldığında köy olmaktan çıkmıştı ve bundan dolayı 1922 ve 1926 tarihli nüfus tespitlerinde köy olarak adı geçmemektedir.
Tarihçe
Tsotshebanın hangi dönemden itibaren bir yerleşim olduğu bilinmemektedir. Yerleşim yerinde köyün tarihine ışık tutacak tarihsel bir kalıntı da tespit edilmemiştir. Bununla birlikte bulunduğu bölge itibarıyla Tsotsheba antik çağda Kolheti Krallığı sınırları içinde yer aldı. Erken ve geç ortaçağda Gürcü krallıkları ve prenslikleri yönetiminde kaldı. 16. yüzyılın sonlarına da Osmanlılar tarafından ele geçirildi.
Tsotsheba, uzun süre Osmanlı yönetiminde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında Çarlık Rusyasının eline geçti. Bu savaştan yaklaşık sekiz yıl sonra 1886 yılında Rusların yaptığı nüfus sayımına göre köy, Batum oblastı sınırları içinde Batum sancağının (okrug) Gonio kazasına (uçastok) bağlıydı. Gonio kazası sınırları içinde yer alan Kataphia nahiyesinin köylerinden biriydi. Tsotsheba dışında bu nahiyede Arçuet (), Başköy (), Beğlevan (), Gidreveti (), Katabhia (), Murkiveti (), Nedzia (), Ohordia (), Skuruça (), Sucuna (), Çkadureti (Ч) ve Enimağla (Э) köyleri yer alıyordu. Daha sonraki bir tarihte bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze Tsotsheba'nın çok yüksekte yer alan bir köy olduğunu belirtmiştir.
I. Dünya Savaşının sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından, 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan sınırları içinde yer alan Tsotsheba, 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya'yla imzaladığı Moskova Antlaşmasıyla Türkiyeye bırakıldı. Tsotsheba bu tarihte büyük bir olasılıkla Murkivetinin bir mahallesine dönüştürülmüştür.