Mavi Alay

Mavi Alay, Türkiye Cumhuriyeti önerisiyle, II. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası için Sovyetler Birliği'ne karşı savaşan 8.000 kişilik Kırım Türkleri.
Kadim Türk yurdu Deşt-i Kıpçak coğrafyasında bulunan Kırım uzun yıllar boyunca çeşitli toplulukların buluşmalarına ev sahipliği yapmıştır. Bu buluşmalar Türk hakimiyetinde sulh içinde gerçekleşirken, diğer milletlerin hakimiyetinde ortaya dehşetengiz tablolar çıkmıştır.
2. Dünya Savaşı sırasında Almanlar, Sovyet Rusya idaresindeki Kırımı işgal ettiler. Aryan ırkının üstün ırk olduğunu savunan Naziler daha savaş başlamadan yapmışlardı Kırım planlarını. Buna göre Kırım, Tavrida adıyla Ukraynanın bir parçası olacak, Ukrayna da doğrudan Nazilere bağlanacaktı. Almanyanın Kırımı işgale başladığı 1941in Aralık ayında Akmescidin adı Gotenberg, Akyarın adı ise Theodorichthafen olarak değiştirildi.
Buna karşılık Sovyet Rusyanın da bölgeyle ilgili planları vardı. 1941in sonbaharında Kırımda yaşayan bütün Türkleri, Ukraynalıları, daha doğrusu Rus olmayan insanları Sibiryanın uçsuz bucaksız bozkırlarına süreceklerdi. 2. Dünya Savaşından bir süre önce yapay açlığa, meşhur adıyla Holodomor Soykırımına maruz kalan 4 milyona yakın Ukraynalı açlıktan can vermişti. İşgal başlayınca Nazilerden kaçan Kızıl Ordu birlikleri erzak depolarını ateşe verdiği için savaş başladığında Kırımda da açlık baş gösterdi. Yıllarca Moskovanın zulmü altında ezilen Kırım Türklerinin bir kısmı topraklarına gelen Almanları kurtarıcı gibi gördüler. Çünkü Kırımlılar için asıl düşman açlıktı.
Naziler ilk başta Kırımlıları özgür bıraktılar ancak Kırımın idaresinde Türklere değil Almanlar adına Ruslara vazife verdiler. Bu sırada Stalin deliye dönmüş vaziyettedir. Almanların işgal ettiği topraklarda yaşayan Sovyet vatandaşlarını vatan haini ilan eden Stalinin öfkesinden en çok nasibini alan Kırımlılar olacaktı.
Bölgedeki Türkler iki ateş arasında kaldılar. Ne Nazilere ne de Kızıl Ordu birliklerine yaranabildiler. On binlerce Kırımlı erkek Sovyet ordularında savaşırken, Almanlar da Kırımlı gönüllülerden Kırım Türk Nefsi Müdafaa Taburları adıyla askeri birlikler kurdular. Bu taburlardaki gönüllülük esası elbette tetkike muhtaçtır. Kırımlıların bu taburlara sırf açlıktan ölmemek yahut Almanyadaki çalışma kamplarına gönderilmemek için katıldığını söyleyebiliriz. Diğer yandan, bu taburlar daha çok kırsal kesimde Sovyet yanlısı yani Moskova taraftarı partizanlara (çetelere) karşı savaşmıştır. Bunun yanında yol gösterme ve keşif gibi görevleri de vardı.
Türkiyenin ciddi desteğiyle oluşturulan ve Mavi Alay olarak da bilinen Kırım Türk Nefsi Müdafaa Taburlarının bu unvanı nasıl aldığı meçhuldür. Tabur subaylarının üniforma renklerinin koyu mavi olması ve Kırım Türklerinin bayrağında gök mavisinin bulunmasından hareketle bu ismi aldığı yönünde tahminler vardır. Belçika ve Alman ordularına ait üniformalar giyinen, 1. Dünya Savaşından kalma malzemelerle donatılan ve göğüslerinde Bozkurt simgesi taşıyan bu taburlar yüzünden Kırım Türkleri Moskova tarafından ihanetle ve katliam yapmakla suçlanmıştı. Düzenli milis gücü olarak da düşünebileceğimiz Mavi Alayı Nazilerin mağlup olmasından sonra hazin bir son beklemekteydi. İki yıl Nazilerin işgali altında kalan Kırım, 10 Nisan 1944te tekrar Moskovanın hakimiyetine girdi. Çetin geçen Stalingrad muhaberesinden sonra Kırımı yeniden ele geçiren Kızıl Ordu birlikleri Kırım Türklerine karşı zulümlere kaldıkları yerden devam ettiler. Daha ilk günden binlerce Kırım Türkü katledildi. Savaş nedeniyle ara verilen Kızıl Terör hortlamıştı. Fakat bu seferki daha şiddetliydi. Nazilerle işbirliğinin faturası Stalin tarafından kesilmişti: İdam edileceklerdi. Yaklaşık bir ay sonra da korkunç sürgünün hazırlıkları başladı.
Mavi Alay askerleri her ne kadar Kızılordu birlikleri Nazileri mağlup etse de hayatta kalabilmek adına umutluydular. Görev aldıkları askeri birlikler Türkiyenin resmi girişimleriyle oluşturulmuştu, bu da onlar için umut vaat eden bir durumdu. Bir şekilde Ankara onları kurtaracaktı.
Kırım Türkleri, Sovyetler Birliği'nin şimdi Ukrayna'ya bağlı olan bölgesi Kırım'da yaşıyorlardı. Stalin tarafından eziyete uğradıklarını iddia eden Kırım Türkleri, Türkiye tarafından Almanya için savaşmaya yönlendirildi. Daha sonra Adolf Hitler'in ordusuna katılan Kırım Türkleri, Almanya'nın savaşı kaybetmesiyle Almanlarla birlikte kaçtı. Önce İtalyadaki Pazulla bölgesine yerleştirildiler burada Kafkasya'ya benzeyen dağlık alanda yaşamayı ümit ediyorlardı fakat müttefik orduları Akdeniz'de İtalya kıyılarına kadar ilerleyince tekrar Almanların yanına Avusturyaya kaçtılar. Ardından Sovyetler Birliği tarafından çağrıldılar. Kaçtıkları yerde 3.000 Kırım Türk'ü Drau Nehri'ne atlayarak intihar etti. Kalanlar vagonlara kapatılarak Türkiye toprakları üzerinden Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıktı. Çünkü Avrupadaki bütün tren yolları ve köprüler savaştan dolayı tahrip olmuştu. Trenlerde Türkiye tarafından kurtarılmayı bekleyen Mavi Alay kurtarılmayınca 2.000 kişi Kızılcık Nehri'ne atlayarak intihar etti. Geriye kalan 2.000 kişi sınırı geçtiklerinde Sovyet askerleri tarafından kurşuna dizildiler.