turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Çöön-Hemçik (il)

Çöön-Hemçik İli (Tuva Türkçesi: Ч- ; Rusça:- ; İngilizce :Dzun-Khemchiksky District ) Rusya Federasyonu özerk Tuva Cumhuriyetinin 17 idari yönetiminden bir il belediyesidir. Çöön-Hemçik ilinin yönetim merkezi Çadaana yerleşim merkezidir.
Nüfusu yıllara göre şöyle olmuştur. 19,921 (2010 Nüfus sayım sonucu); 21,361 (2002 Sayımı); 22,748 (1989 sayımı). İl nüfusunun yarısı Çadaana yerleşimindedir.
Sözkökü
Çöön Hemçik sözü Tuva Türkçesi kökenli olmayıp Moğolca'dır. Moğolca'daki zuun () sözü Tıva Türkçesine geçerek çöön şekline girmiştir. Çöön: Doğu anlamına gelir. Tıva Türkçesinde ise hem: akarsu demektir.
İdari bölümler
Bölgede kasaba üstü bir şehir olup o da Çadaana'dır. 11 tane kırsal yerleşim vardır: Çıraa-bajı, Çırgakı, Eldig-hem, Horumdağ, Şemi, Devekaya (Teve-haya), Höndergey, İyme, Bayantala, Çadaana, Hayırakan.
Coğrafya
Çöön Hemçik bölgesi Tuva Cumhuriyetinin batı bölümündedir. Hudutları kuzeyde Süt-Höl (Sütgöl), doğuda Uluğ-hem (Ulu akarsu), güneyde Övür bölgeleri ile komşudur.
Çöön-Hemçik bölgesinin alanı - 6.484,56 km 2.
İklim
Bölge, Türkiye'nin ortası gibi az yağışlı keskin bir karasal iklime egemendir.
Tarih
XVIII asırda bölgenin il statüsünde idari yönetim merkezi olarak kurulmuştur. Daa Kojuun (Daa ili) 1929 yılında Çöön Hemçik Kojuun yani Çöön Hemçik bölgesi(ili) olarak değiştirilmiştir.. Çöön» kelimesi (Moğolca: ) Züün» sözünden bozma olup manası da doğu demektir.
Nüfus
1 Ocak 2006 yılı nüfus sayımına göre toplam nüfus 20810 kişi olup bunun 9186 kişi şehirde (Çadaana'da), 11624 kişi ise kırsal alanda yerleşmiştir.
Ekonomi
Bölgede önde gelen tarım, hayvancılık, bitkisel üretim ekonomi sektörleridir. Ana sanayi dalında 10 şirket bulunur. Ayrıca ormancılık, kerestecilik, ağaç işleme, gıda ve yapı malzemeleri sanayi vardır.
Ulaşım
Karayolu ile yük ve yolcu taşıması yapılmaktadır. Henüz Türkistan ve Türkiye'ye doğru demiryolu bağlantısı yoktur. Türk Dünyası arasında ekonomik, kültürel, toplum kaynaşması, ulaşım, iletişim için demiryolu atağı gerçekleşmemiştir.
Ünlüler
Doğmuş olanlar
Vladimir Oskal-ool (1920-1999) - (1980) yılı Sovyetler Birliği halk sanatçısı
Ççn-l Mnguş (1973-2013) serbest güreşte Tıvlı pehlivan. 1996 Yaz Olimpiyatlarında dereceye girmiştir
Nedim Şener

Nedim Şener (d. 28 Kasım 1966, Almanya), Türk gazeteci ve yazar.
Yaşamı
1990 yılında İstanbul Üniversitesinde, "Uluslararası Ticaret ve Türkiye'nin Dünya Ekonomisine Eklemlenmesi" başlıklı teziyle, iktisat dalında yüksek lisansını tamamladı. Gazeteciliğe 1992 yılında Dünya gazetesinde başladı. 1994 yılında çalışmaya başladığı Milliyet gazetesindeki işine Mayıs 2011'de son verildi. Ocak 2010'dan Mart 2011'e kadar Posta gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Yolsuzluk, terör finansmanlığı, Susurluk olayı, Hrant Dink suikastı, Gülen cemaati ve istihbarat konularında kitapları yayımlanmıştır.
3 Mart 2011'de Oda TV'ye yönelik Ergenekon soruşturması kapsamında gazeteci Ahmet Şık ile birlikte gözaltına alınan Şener, tutuklandıktan sonra Silivri Cezaevi'ne konuldu. Ergenekon terör örgütüne yardım ettiği gerekçesiyle yedi yıldan 15 yıla kadar hapis istemiyle yargılanmıştır. 12 Mart 2012'de tahliye edilmiştir. Toplamda 1 yıl 9 gün hapis yatmıştır. Tahliyesinin ardından yaptığı araştırmaların bedelini ödetmeye çalıştıklarını ifade ederken, Hrant için adalet için diyerek cezaevine girdim aynı sözler ile çıkıyorum. Hrant Dink için adalet sağlanmadıkça ne özgürlükten ne güvenlikten bahsedebiliriz. Bundan sonra bütün amacımız Hrant Dinkin kanını yerde bırakmamak olacak. İlk haberim Hrantla ilgili olacak. Gerçek hapsedilemez dedi.
Kitapları
1994: Altın: İstanbul Altın Borsası ve Dünya'daki Örnekleri
2000: Uzanlar: Bir Korku İmparatorluğunun Çöküşü
2001: Tepeden Tırnağa Yolsuzluk
2002: Naylon Holding
2004: Kod Adı: Atilla - (Susurluk olayı)
2005: Fırsatlar Ülkesinde Bir Kemal Abi - (Kemal Unakıtan dosyası)
2006: Hayırsever Terrorist - (Şeyh Yasin El Kadı dosyası)
2009: Dink Cinayeti ve İstihbarat Yalanları
2009: Ergenekon Belgelerinde Fethullah Gülen ve Cemaat
2009: Türkiye'de Farklı Olmak - (Binnaz Toprak, İrfan Bozan ve Tan Morgül ile birlikte)
2010: İşte Hayatım - (Uğur Dündar biyografisi)
2011: Kırmızı Cuma - (Hrant Dink suikastı)
2012: Baba Seni Neden Oraya Koydular? - (Silivri Cezaevi Süreci)
2014: Helal Tekme: Korkma, Alışma, Unutma!
Ödülleri
1998, 1999, 2000: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yılın Ekonomi Muhabiri Ödülü
1998: Metin Göktepe Gazetecilik Ödülü
2002: Sedat Simavi Gazetecilik Ödülü
2007: Çağdaş Gazeteciler Derneği Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Ödülü
2009: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Basın Özgürlüğü Ödülü
2010: Abdi İpekçi Yılın Gazetecilik Ödülü
2010: Kemal Sunal Kültür ve Sanat Ödülleri En İyi Yazar Ödülü
2010: Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü
2010: Uluslararası Basın Enstitüsü (International Press Institute) Basın Özgürlüğü Kahramanı
2010: PEN İfade Özgürlüğü Ödülü
2012: Kutlu Adalı Onur Ödülü
2013: Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) Uluslararası Basın Özgürlüğü Ödülü
2015: Leipzig Basın Özgürlüğü ve Medyanın Geleceği Ödülü
Kokkola

Kokkola (), Finlandiya'nın Orta Ostrobotniya bölgesinin merkezi olan şehirdir. Şehir, Botniya Körfezi'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 1.487,11 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 47.722'dir.
Kokkola'nın ekonomisi kimya endüstrisine dayanmaktadır. Nüfusun %84,2'si Fince ve %13,9'u İsveççe ile birlikte iki dilde konuşmaktadır. Şehre Kronoby'de bulunan Kokkola-Pietarsaari Havalimanı hizmet vermektedir.
Kardeş şehirler
Kokkola'nın aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır:
Ambla, Estonya
Averøy, Norveç
Boldog, Macaristan
Fitchburg, ABD
Fredericia, Danimarka
Fushun, Çin
Greater Sudbury, Kanada
Hatvan, Macaristan
Härnösand, İsveç
Järva-Jaani, Estonya
Kristiansund, Norveç
Marijampolė, Litvanya
Mörbylånga, İsveç
Ratingen, Almanya
Ullånger, İsveç
Kerava

Kerava (), Finlandiya'nın Uusimaa bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, başkent Helsinki'nin kuzeydoğusunda yer almakta olup Büyük Helsinki'nin bir parçasıdır. Yüzölçümü 30.79 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 35,457'dir.
Kouvola

Kouvola, Finlandiya'nın Kymenlaakso bölgesinin merkezi olan şehirdir. Şehir, başkent Helsinki'nin 145 km doğusunda Kymijoki'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 2.883,29 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 84.548'tür.
Kouvola yakınlarında bulunan Verla fabrikası UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilmiştir.
Kardeş şehirler
Balatonfüred, Macaristan
Güstrow, Almanya
Mülheim an der Ruhr, Almanya
Vologda, Rusya
Nokia, Finlandiya

Nokia, Finlandiya'nın Pirkanmaa bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Tampere'nin 15 km batısında yer almaktadır. Yüzölçümü 347.76 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 33,288'dir.
Nokia şehri, günümüzde spa, mağazalar, su yolları ve etkinlikleri ile bilinmektedir. Şehirde lastik üreticisi Nokian Tyres'ın genel merkezi yer almaktadır. Günümüzde eski Nokia telefonların adı bu şehirden gelmektedir.
Kardeş şehirler
Blönduós, İzlanda
Moss, Norveç
Karlstad, İsveç
Horsens, Danimarka
Oryol, Rusya
Sillamäe, Estonya
Sárospatak, Macaristan
Imatra

Imatra, Finlandiya'nın Güney Karelya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Rusya sınırına 7 km uzakta Vuoksi Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 191.28 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 27,357'dir.
Imatra'da kağıt hamuru üreticisi Stora Enso ile çelik üreticisi Ovako'nun fabrikaları bulunmaktadır. Imatra Barajı da şehrin ekonomisinde katkı sağlamaktadır.
Kardeş şehirler
Imatra'nın aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır:
Ludvika, İsveç
Narva-Jõesuu, Estonya
Salzgitter, Almanya
Tihvin, Rusya
Zigetvar, Macaristan
Zvolen, Slovakya
Kabak dolması

Kabak dolması, kabak içerisine bulgur ya da pirinç başta olmak üzere yöresine göre değişen diğer iç malzemeleri konarak yapılan bir yemektir. Zeytinyağlı kabak dolması, etli kabak dolması ya da kıymalı kabak dolması şeklinde farklı çeşitleri vardır.
Yörelere Göre Çeşitleri
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması 20.04.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Gaziantep Damat Dolması / Gaziantep Kuzu İçli Kabak Dolma
Gaziantep Damat Dolması / Gaziantep Kuzu İçli Kabak Dolma zeytinyağında kızartılan kabakların kıyma, pirinç, Antep Fıstığı, badem ve çeşitli baharatlarla hazırlanan iç harcı ile doldurulduktan sonra haşlanması suretiyle hazırlanır. Zengin iç harcı nedeniyle damat dolması olarak da adlandırılır. Gaziantep Damat Dolması / Gaziantep Kuzu İçli Kabak Dolma 14.02.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Gaziantep Haylan Kabağı Dolması / Antep Haylan Kabağı Dolması
Gaziantep Haylan Kabağı Dolması / Antep Haylan Kabağı Dolması 07.04.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Riihimäki

Riihimäki, Finlandiya'nın Kanta-Häme bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, başkent Helsinki'nin 69 km kuzeyinde yer almaktadır. Yüzölçümü 125.56 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 29,058'dir.
Riihimäki, demiryolu istasyonu etrafında kurulmuş olup 1922'de Hausjärvi'den ayrılmış ve 1960 yılında şehir statüsü almıştır. Şehir, 1910-1990 yılları arasında tanınmış Riihimäki Glass şirketinin genel merkezine ev sahipliği yapmaktaydı.
Kardeş şehirler
Aalborg, Danimarka
Bad Segeberg, Almanya
Gus-Hrustalni, Rusya
Húsavik, İzlanda
Karlskoga, İsveç
Szolnok, Macaristan
Skedsmo, Norveç
Savonlinna

Savonlinna ("Savonya Kalesi"; ), Finlandiya'nın Güney Savonya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, ülkenin güneybatısında Saimaa Gölü'nün kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 3.597,70 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 34.829'dur.
Savonlinna, 1639 yılında Olavinlinna Kalesi temelinde kurulmuştur. Şehirde her yıl Savonlinna Opera Festivali düzenlenmektedir. Aynı zamanda Doğu Finlandiya Üniversitesi'ne ait bir kampüs bulunmaktadır. Şehre Savonlinna Havalimanı hizmet vermektedir.
Kardeş şehirler
Savonlinna'nın aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır:
Árborg, İzlanda
Arendal, Norveç
Detmold, Almanya
Kalmar, İsveç
Silkeborg, Danimarka
Torjok, Rusya
Ylöjärvi

Ylöjärvi, Finlandiya'nın Pirkanmaa bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Tampere'nin 14 km batısında yer almaktadır. Yüzölçümü 1,324.14 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 32,851'dir.
Kardeş şehirler
Arvika, İsveç
Balatonföldvár, Macaristan
Kongsvinger, Norveç
Skive, Danimarka
Saku, Estonya
Vışni Voloçyok, Rusya
Varkaus

Varkaus, Finlandiya'nın Kuzey Savonya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Savonya'nın ortasında Saimaa Gölü'nün kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 524.48 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 21,258'dir.
Varkaus, 19. yüzyılda bir sanayi topluluğu olarak kurulmuştur. Şehre Joroinen'de bulunan Varkaus Havalimanı hizmet vermektedir.
Kardeş şehirler
Lu'an, Çin
Nakskov, Danimarka
Rjukan, Norveç
Sandviken, İsveç
Petrozavodsk, Rusya
Rüsselsheim, Almanya
Pirna, Almanya
Zalaegerszeg, Macaristan
Raahe

Raahe (), Finlandiya'nın Kuzey Ostrobotniya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Botniya Körfezi kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 1,027.21 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 25,068'dir.
Raahe, 1649 yılında İsveç devlet adamı ve Finlandiya Valisi Genç Per Brahe tarafından kurulmuş olup Finlandiya'da kalan 10 tarihi ahşap kentten biridir.
Kardeş şehirler
Skellefteå, İsveç (1946'dan beri)
Løgstør, Danimarka (1946'dan beri)
Bergen, Norveç (1946'dan beri)
Çerepovets, Rusya (1968'den beri)
Kosice, Slovakya (1987'den beri)
Kullamaa, Estonya
Vårgårda, İsveç
Fabry hastalığı

Fabry hastalığı (Anderson-Fabry hastalığı, Angiokeratoma corporis diffusum ve alfa-galaktosidaz A eksikliği olarak da bilinir), nadir görülen X'e bağlı resesif kalıtılan lizozomal depo hastalığıdır. Geniş bir yelpazede sistemik semptomlara neden olabilir. Hastalık, ismini kaşiflerinden biri olan Johannes Fabry'den (1 Haziran 1860-29 Haziran 1930) almaktadır.
Belirtileri
Belirtileri genellikle erken çocukluk döneminde anlamak zordur.
Ağrı
Tüm gövdede veya ekstremiteler de lokalize, mide ve bağırsaklarda da sık görülür.
Böbrek tutulumu
Böbrek fonksiyonlarına hastalığın yaygın ve ciddi bir etkisi vardır; hastaların hayatları boyunca böbrek yetmezliği gelişebilir. Proteinüri genellikle böbrek tutulumunun ilk işaretidir. Erkeklerde son dönem böbrek yetmezliği genellikle yaşamın üçüncü on yılı içinde meydana gelir ve hastalığa bağlı ölümün sık bir nedenidir.
Kalp belirtileri
Kardiyak komplikasyonlar glikolipitlerin farklı kalp hücrelerinin birikmesine bağlı oluşur, kalp ile ilgili etkileri yaşla birlikte kötüleşebilir ve kalp hastalığı riskinin artmasına yol açabilir. Hipertansiyon ve kardiyomyopati sık gözlenir.
Dermatolojik bulgular
Angiokeratomlar (küçük, ağrısız papüller) sık görülen bir belirtisidir. Anhidrozis (terleme eksikliği) sık görülen bir belirtisidir ve daha az sıklıkla hiperhidroz (aşırı terleme) görülebilir. Ayrıca hastalarda Raynaud fenomeni-benzeri semptomlar görülebilir.
Göz bulguları
Göz tutulumu ile keratopati görülebilir.
Görülen diğer oküler bulgular, konjonktival anevrizmalar, katarakt, papilla ödemi, makula ödemi, optik atrofi ve retinal vasküler dilatasyon.
Diğer belirtiler
Halsizlik, nöropati (özellikle yanma tarzı ekstremite ağrısı), serebrovasküler etkileri inme riskinin artmasına neden olur, tinnitus (kulak çınlaması), vertigo, mide bulantısı ve ishal sık görülen belirtiler.
Iisalmi

Iisalmi (), Finlandiya'nın Kuzey Savonya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, bölgenin kuzeyinde yer almaktadır. Yüzölçümü 872,20 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 21.675'tir.
Iisalm, 1627'de yerel bir kilise etrafında kurulmuştur. Şehirde bira üreticisi Olvi, aktif monitörler ve hoparlör üreticisi Genelec ve ambulans üreticisi Profile Vehicles Oy'n genel merkezleri bulunmaktadır. Iisalmi'nin PK-37 adında bir futbol takımı ile IPK adında bir buz hokeyi takımı bulunmaktadır.
Kardeş şehirler
Kirişi, Rusya
Lüneburg, Almanya
Notodden, Norveç
Nykøbing Falster, Danimarka
Nyköping, İsveç
Pécel, Macaristan
Võru, Estonya
Tornio

Tornio ( ), Finlandiya'nın Laponya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, adını aldığı Torne Nehri'nin kıyısında İsveç sınırında yer almaktadır. Yüzölçümü 1.228,83 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 21.939'dur.
Tornio, 1621 yılında kurulmuş olup Laponya'nın en eski şehridir. İsveç'in Haparanda kentinin karşısında yer almakta olup neredeyse birleşik şehirlerdir. Şehre Kemi'de bulunan Kemi-Tornio Havalimanı hizmet vermektedir.
Kardeş şehirler
Devizes, Birleşik Krallık
Hammerfest, Norveç
Haparanda, İsveç
Ikast, Danimarka
Kirovsk, Rusya
Szekszárd, Macaristan
Vetlanda, İsveç
Kaarina

Kaarina (), Finlandiya'nın Güneybatı Finlandiya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Turku'nun hemen yanında yer almaktadır. Yüzölçümü 851.93 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 32,987'dir.
Kardeş şehirler
Enköping, İsveç
Jõgeva, Estonya
Nedre Eiker, Norveç
Sovyetski, Rusya
Szentes, Macaristan
Hamina

Hamina (), Finlandiya'nın Kymenlaakso bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, başkent Helsinki'nin 145 km doğusunda Finlandiya Körfezi kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 632,84 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 20.554'tür.
Kardeş şehirler
Falun, İsveç
Paide, Estonya
Røros, Norveç
Vordingborg, Danimarka
Pieksämäki

Pieksämäki, Finlandiya'nın Güney Savonya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, bölgenin kuzeybatısında yer almaktadır. Yüzölçümü 1,836.22 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 18,353'tür.
Kardeş şehirler
Faaborg-Midtfyn, Danimarka
Falkenberg, İsveç
Gyöngyös, Macaristan
Porsgrunn, Norveç
Şuya, Rusya
Heinola

Heinola, Finlandiya'nın Päijät-Häme bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, bölgenin doğu ucunda yer almaktadır. Yüzölçümü 839.28 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 19,172'dir.
Heinola, özellikle Dünya Sauna Şampiyonası ile bilinmektedir.
Kardeş şehirler
Baranoviçi, Belarus
Karlshamn, İsveç
Peine, Almanya
Piesťany, Slovakya
Karluk Han

Karluk Han - Türk ve Altay mitolojisinde Duman Tanrısı. Karlık olarak da bilinir. Ülgene kurbanların ruhlarını iletir. İnsanların yaşamlarını denetler, bir değişiklik olduğunda Ülgene bildirir. İşareti dumandır. Yakılan kurbanlardan çıkan duman onun geldiğini gösterir. Ocağa su serpilerek duman çıkması sağlanır ki, Karlukun hoşuna gitsin diye. Genelde Suyla Han ile birlikte görülür.
Etimoloji
(Kar) kökünden türemiştir. Karamak (görmek) ve kara (is) kökünden gelir.
Kempir

Kempir Türk ve Altay mitolojisinde ve masallarda adı geçen dev. Azman, çok büyük yaratık. Mastan (Mıstan, Bıstan) Kempir adlı bir dev insanın topuklarından kanını emer ve yer altına götürüp tutsak eder sonra da acıkınca yer. Bazen ağzından alevler saçar. Zulman Kempir adlı dişi bir dev de sık sık masallarda anılır. Yalmavuz Kempir ise dev kavramının farklı bir adıdır. Kazaklarda yaşlı çirkin bir kocakarı şeklindedir. Türkmence Kempir sözcüğü de yine yaşlı kadın demektir. Kazaklar Gökkuşağına Kempirkoşak adı verirler. Kambar Han ile de bağlantılı olma ihtimali vardır. Gökkuşağına bazen Kempirkuşak bazen de Kambarkuşak adı verilir.
Etimoloji
(Kem/Gem) kökünden türemiştir. Kemirmek fiili ile aynı kökten gelir. Ayrıca eski Altaycada Keme kökü ateşle bağlantılıdır. Örneğin Kemeke/Kemege soba anlamına gelir.
Kıla İyesi

Kıla İyesi Altay halk inancında Hayvanlar Ruhu. Gul (Kölö, Kiğil, Kığıl, Kölük, Kölik) İyesi / Eğesi / Ezi / Issı / İççisi olarak da bilinir. Yakutlar İye-Kıl (İye-Kul) olarak söylerler. Hayvanların koruyucu ruhudur. Her hayvan için farklı bir İye vardır. Kimi yerlerde bu ruh aynı zamanda bir şamana aittir. Vahşi bir hayvan görünümündedir. Şamanın sağlığını korur. Bu ruhların gerçek görüntülerini şamanların kendileri bile göremezler. Bu ruhlar dağlarda gizlenirler ve yerlerini kimse bulamaz. Bu ruhun başına ne gelirse şamanın başına da aynısı gelir. O yaralanırsa Şaman da yaralanır. Kimi söylencelere göre şamanı doğuran bu hayvandır. Ulu bir çam ağacının dallarında, kuluçkaya yatan İye Hayvanın koruduğu yumurtadan çıkar şaman. Bazı hayvanların ruhu bazı boylar için çok önemlidir. Çünkü o hayvanın soyundan geldiklerine inanırlar. Örneğin; at, karga, atmaca, kuğu, kartal, turna, kakım, tavşan, deve, koyun vs. Mesela Kular kuğu soylu olduklarına inanırlar. Ku kelimesi zaten kuğu demektir. Bu kavimlerin şamanları kendilerini bu hayvanlara benzetecek biçimde giyinirler. Her şaman belirli bir hayvanın donuna bürünebilir.
Etimoloji
(Gul/Kul/Kıl/Gıl) kökünden türemiştir. Hayvan demektir. Türkçede Kölik, Moğolcada Gölög/Gülüg/Gülige hayvan anlamına gelen kelimelerdir. Kullanmak ve kul sözcükleriyle bağlantılıdır.
Kaa-Hem

Kaa-Hem (Tıva Türkçesi: ) (sözcük anlamı: Küçük nehir, Küçük Yenisey) Tıva Cumhuriyeti Kızıl kojuununun yönetim merkezi ve şehir tipi yerleşim birimidir..
Coğrafya
Kaa-Hem akarsuyunun sol kıyısında, Tıva Cumhuriyeti'nin yakıt ve enerji kompleksinin en büyük kuruluşu Kızıl Birleşik Isı ve Güç Termik santralı (Kızılskaya Teplo Elektro Tsentral) hattı ile Kızıl şehrinden Kaa-Hem ayrılır. Sarıg-Sepe giden otoyol Kaa-Hem üzerinden geçer.
Tarih
1978 yılında yerleşim yeri kuruldu. Tıva Cumhuriyeti'nin en yeni yerleşim yerlerindendir. Kızıl Termik Santralı'nın gelişimini, Kızıl kümes hayvan çiftliğinin kurulması, balık fabrikası, kömür madeni gibi sebeplerle hızlı büyümüş bir şehirdir.
Nüfus
1979 yılında 4.047 kişi, 1989 yılı 7.297 kişi, 2009 yılı 11.080 kişi, 2019 yılı 18.762 kişi iken 2021 yılında ise 19.911 kişidir.
Sanayi
Tıva Cumhuriyeti'nin en büyük yapı malzemeleri fabrikası Kaa-Hem'dedir. Başkent Kızıl'a yakınlığı ve Kızıl'dan daha ucuz olması sebebiyle hızla büyümektedir. Doğu eteklerine doğru gelişmiş altyapıya sahip ahşap evlerin yaygınlaşması ile büyüme hızı devam etmektedir.
Nothing Left to Do But Cry

Non ci resta che piangere senaristiğini, yönetmenliğini ve baş rollerini Roberto Benigni ve Massimo Troisi yaptığı 1984 yapımı İtalyan komedi filmdir.
Oyuncular
Roberto Benigni rolü Saverio
Massimo Troisi rolü Mario
Iris Peynado rolü Astriaha
Amanda Sandrelli rolü Pia
Paolo Bonacelli rolü Leonardo da Vinci
Halime Kaptan

Halime Kaptan, Rıfat Ilgaz tarafından yazılan romandır. Milli Eğitim Bakanlığı'nın 100 Temel Eseri arasındadır.
Konusu
Cideli Temel Reis'in gelini olan Halime Kaptanın bir kaptan olarak ortaya çıkışının öyküsü anlatılmaktadır. Eli silah tutan bütün erkeklerin cepheye gönderildiği Türk Kurtuluş Savaşı yıllarıdır. Köyde yalnızca yaşlılar, kadınlar ve çocuklar kalmıştır. Herkesin tuza, şekere, ekmeğe hasret kaldığı yıllarda, evinin ihtiyacını karşılamak için sefere çıkan Temel Reis, yolda hastalanarak hayatını kaybeder. Oğluyla bir başına kalan Halime, evin geçimini sağlamak için babasının sandalı ile açık denizlere yol alır. Erkek kılığına girerek, oğlu ve iki tayfası ile Karadeniz'in hırçın sularında mücadele eder. Artık o, Kurtuluş Savaşı'nın cefakar kadınlarından Halime Kaptan'dır.
Mekan
Romanın önemli bir kısmı Gebeş'te geçer.
Karakterler
Rıfat Ilgaz romanları
Konusu Osmanlı İmparatorluğu'nda geçen romanlar
Türkçe romanlar
1972 romanları
Konusu Kastamonu'da geçen romanlar
Valkeakoski

Valkeakoski, Finlandiya'nın Pirkanmaa bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Tampere'nin 35 km güneyinde yer almaktadır. Yüzölçümü 372.03 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 21,215'tir.
Valkeakoski, özellikle kağıt endüstrisi ile futbol takımı FC Haka ile bilinmektedir.
Kardeş şehirler
Gotland, İsveç
Hajdúszoboszló, Macaristan
Kragerø, Norveç (1954'ten beri)
Sokol, Rusya (1971'den beri)
Vechelde, Almanya (1976'dan beri)
Jelenia Góra, Polonya (1979'dan beri)
Nanchang, Çin (1997'den beri)
Mariehamn, Finlandiya (1999'dan beri)
Seeking Asylum (film)

Seeking Asylum yönetmenliğini Marco Ferreri yaptığı 1979 yapımı İtalya komedi filmidir. 30. Berlin Uluslararası Film Festivalinde Özel Juri Ödülünü kazanmıştır.
Oyuncular
Roberto Benigni - Roberto
Francesca De Sapio - Chiara
Dominique Laffin - Isabella
Luca Levi - Luca
Girolamo Marzano - Mario
Carlo Monni - Paolo
Chiara Moretti - Irma
Roberto Amaro - Robertino
Jakobstad

Jakobstad (), Finlandiya'nın Ostrobotniya bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Botniya Körfezi'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 91.88 km2 olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 19,394'tür.
Jakobstad'a Kronoby'de bulunan Kokkola-Pietarsaari Havalimanı hizmet vermektedir.
Kardeş şehirler
Jakobstad'ın aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır:
Asker, Norveç
Birkerød, Danimarka
Bünde, Almanya
Eslöv, İsveç
Garðabær, İzlanda
Jamestown, ABD
Jūrmala, Letonya
Söderhamn, İsveç
Möngün-Tayga (il)

Möngün Tayga İli (Tuva Türkçesi: - = Möngün-Tayga kojuun) Tuva Cumhuriyetinde belediye.
Bölgenin idari merkezi Mugur-Aksı.
Sözkökü
Möngün sözü gümüş anlamına gelmektedir. Tayga sözü ise dağlık ormanı ifade eder, çoğunlukla iğne yapraklı ağaçlar bulunur. Ayrıca düz ağaçlık yere ise Arga denmektedir.
Yönetim birimleri
Bölgede 2 idari küçük birim ve 10 yerleşim yeri vardır.
Kargın kırsal yerleşimi- Mugur-Aksı köyü
Mögen-Büren kırsal yerleşimi - Kızıl-Haya köyü
Nüfus
Nüfusu 6,3 bin kişi (2002).
Coğrafya
Tuva ülkesinin çok fazla güneybatısında yer almıştır.
Relyef
Doğu Sibirya ve Tuva'nın en yüksek dağı Möngün Tayga (3970 m) burada yer alır ve üzeri buzullarla örtülüdür.
Su bulakları
Bölgenin arazisinde büyük dağ gölü olan Hindiktig-Höl yer alır. En büyük akarsu ise Mögen-Büren olup Moğolistan'ın batısında (Moğolistan batısında Türk soylu Kazak Türkleri ve Tuva Türkleri yaşamaktadırlar) yer alan Açit-Nuur adlı göle dökülür.
Ekonomi
Bölgede hayvacılık temel ekonomik geçim kaynağı olup en çok yetiştirilen koyundur. Ayrıca Tuva Türklerinin Sarlık adını verdiği Yak da yetiştirilir. Sarlık yetiştiriciliğinde ülkede birinci sırada Möngün Tayga bölgesidir.
Mögen-Büren akarsuyunda küçük çapta Mini Hidroelektrik santrali kuruludur.
Ulaşım
Mugur-Aksı ve Handagaytı arasında otoyol vardır. Başkent Kızıl şehrine düzenli hava hizmetleri gerçekleşmektedir.
Görülecek Yerler
Uvs gölü havzası biyosfer rezerv alanıdır. UNESCO tarafından dünya mirası içine alınmıştır.