Götterdämmerung

Götterdämmerung (Almanca: Tanrıların Şafağı), Richard Wagner'in Nibelungen Yüzüğü (Der Ring des Nibelungen) adlı opera dörtlemesinin sonuncusudur. İlk gösterimi 17 Ağustos 1876 tarihinde, sonradan "Richard Wagner Tiyatro Salonu" olarak adlandırılan Bayreuth Festivali Salonu'nda (Festspielhaus Bayreuth), dörtlemenin ilk tam gösteriminin bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Bu son kısım Nibelungen Destanı'nındaki Siegfried'in ölümüyle Ragnarok olayının birleştirilmesi sonucu oluşturulmuştur.
Hazırlanma ve ilk sahnelenme
Roller
Konu özeti
Mekan:Mitik çağlarda Almanya
Prolog
I. Perde
1. Sahne
Mekan: Gibichun Sarayı salonu
Gibichunlar Kralı Guntherin sarayındaki büyük salon görünür. Gunther bir tahta oturmuş, yanında Gutrüne karşısında da Hagen yer almışlardır. Hagen ne Günther be de Gutrünenin evlenmemiş olmalarından söz açarak Gibichunlar sülalesinin sona ermemesi için bu işi bir an önce yapmalarını, Guntherin Brunnhilde, Gutrünenin ise Siegfriedle hayatlarını birleştirebileceklerini açıklar. Walkure kayalıklarında ateşi aşan, yüzüğü elde eden böyle bir kahraman Gutrüne için ideal bir eş olacaktır. Sonra şeytani planını anlatır; ona sihirli bir içki verilerek geçmişi unutturulursa Brunnhilde ile ilişkisini kesip Gutrüneyi sevebilir. Uzaktan Siegfriedin borusu yankılanır. Delikanlı yanında Brunnhildenin uçan atıyla birlikte kendisini getiren kayıktan çıkar. Kaderinin belli olacağı salona girer. Kahraman herkesi selamlar, sonra kendisinin bir toprak ya da kabileye sahip olmadığını, bir kılıç, sihirli bir miğferi ve yüzükten başka bir mali olmadığını bildirir. Gutrüne bir boynuz içinde geçmişini unutturacak içkiyi sunar. Siegfried bu ikramı memnuniyetle kabul eder, artık bambaşka bir insandır. Guntherle kan kardeşi olur. Gutrüneyi eşi olarak kabul eder. Brunnhildeyi Gunthere getireceğine dair Kralın mızrağı üzerine yemin eder. Sonra yanına onu da alarak kayığına binip uzaklaşır. Hagen bütün bu olanlardan pek memnun kalmıştır, oturup beklemeye başlar. Kendi kendine söylenir. (O Hier sitz ich zur Wacht! "Gunthere bir nişanlı, bana da yüzüğü getirecek" ).
2. Sahne
Mekan: Valküreler Kayası
Brunnhilde kayalar üzerinde oturmuş yüzüğü öperek Siegfriedi düşünmektedir. Kız kardeşi Waltraute gelerek artık sonunu bekleyen babaları Wotandan bahseder ve ondan yüzüğü Rhein kızlarına iade etmesini ister. (Seit er von dir geschieden). Brunnhilde yalnız aşkını tanımaktadır, teklifi reddeder. Waltraute uzaklaşırken uzaktan Siegfriedin borusu duyulur. Sonra alevler arasında bir yabancı belirir. Bu sihirli miğferi sayesinde Guntherin kişiliğine ve kılığına giren Siegfrieddir. Brunnhilde ile aralarında bir mücadele olur, yabancı yüzüğü almış, kızı mağaraya sokmuştur. Kılıcını çeker ve silahının Guntherin nişanlısını koruyacağını bildirir.
Sahne 2
Mekan: Gibichung Sarayı
Şafak sökmektedir ve yarı uykulu Hagen Siegfried ve Guntherin dönüşlerini beklemektedir. Babası Alberich yanındadır. Alberich ona kısık bir sesle uyuyup uyumadığını sorar ve intikam saatinin geldiğinden, kudret ve kuvveti sonunda ele geçireceğinden de bahis açar. (Schlaefst du Hagen, mein Sohn?) Sonra Albrich sahneden uzaklaşır. .
Güneş doğmaya başlamıştır, Siegfried çok kıvançlı bir tavırla gelir ve olanları Hagene anlatır. Sonra düğün hazırlıklarının yapılmasını söyleyerek Gutrünenin bulunduğu büyük salona girer. Arkadan gelen bir başka kayıktan Gunther ve Brunnhilde çıkarlar. Gunther'in gözlerinde şeytani bir anlam sezilmekte, Brunnhilde sapsarı yüzüyle çok kırgın durmaktadır. Siegfried yanında Gutrune ile birlikte büyük salona girer. Brunnhilde bu durum karşısında dehşete düşer çünkü kahraman onu tanımamıştır. Brunnhilde bir feryatla Siegfried'e kendisini tanıyıp tanıyamadığını sorar. Siegfriedin eline bakar, onun parmağındaki yüzüğü görür. Oysa yüzüğü kendi elinden Gunther almıştır. O zaman tanrıları yardıma çağırır, hepsine Gunthere ve Gutruneye lanet eder. Siegfried hareketsiz ve duygusuz hiçbir şey anlamadan durmaktadır. O yüzüğü bir kızın parmağından değil, bir dev ejderhadan almıştır. Hagen mızrağını uzatarak Brunnhilde ile evlenmeyeceğine dair yemin etmesini ister. Siegfried bu isteği yerine getirir (Hele Wehr). Brunnhilde onu bütün inanç ve duygularına ihanet eden bir alçak olarak suçlamaya başlar. Ama Siegfried bunlara aldırmadan Gutrünenin kolunda büyük salondan çıkar.
Brunnhilde, Gunther ve Hagen ile yalnız kalır. Hagen ir an önce yüzüğü almak istemektedir. Böylece Brunnhilde, Gunther ve Hagen bir intikam planı yapmaya başlarlar. Brunnhilde, Siegfriedin öldürülmez gibi göründüğünü ama düşmanlarına çevirmediği sırtına inecek bir mızrakla öleceğini söyler. Gunther ve Hagen ertesi gün bunu denemeye ve kahramanı öldürmeye karar veriler. Onun ölümünün nedenini saklayıp bir bir vahşi domuz tarafından öldürüldüğü ilan edeceklerdir. Perde düğün töreni sesleri yankılanırken iner.
Sahne 3
1. Sahne
Mekan: Vahşi bir orman
Orkestradan av borusu sesleri duyulmaktadır. Rhein kızları güneş ışığı ile parıldayan sularda oynamaktadırlar. Siegfriedin borusu yankılanır. Kahraman yaklaşarak Rhein kızlarıyla konuşmaya koyulur. Kızlar ondan yüzüğü isterler. Kahraman bu isteği kabul etmez.
Konuşmanın sonuna doğru kızlar ona o gün güneş batmadan önce öldürüleceğini bildirirler. Siegfried dalgın bir tavırla durur,
başlarında Hagen ile birlikte avcılar yaklaşmaktadırlar. Hagen ona kuşların dilinden nasıl anladığını sorar. Kendilerine geçmişini
anlatmasını isterler. Siegfried, cüce Mimeden, kılıçtan, ejderhadan, kuşlardan bahse koyulur (Mime hiess ein mürricher Zwerg)
Sözleri bitince Hagen ona uçmakta olan iki kargayı göstererek onların da dilinden anlayıp anlamadığını sorar. Siegfried kuşlara bakarken mızrağını delikanlının sırtına saplar. Yaralı kahraman son bir defa gözlerini açar, her şeyi tümüyle hatırlamıştır. "Brünnhilde, kutsal sevgili" kelimeleriyle gerçek aşkını dile getirir.
Bütün avcılar dehşet içindedir. Güneş batmak üzeredir. Siegfriedin ölüsünü bir kalkanın üzerine koyarak omuzlarına alırlar ve orkestradan yükselen (Cenaze Marşı)na uyarak yola koyulurlar.
2. Sahne
Mekan:Gibichung Sarayi
Guntherin sarayındaki büyük salon parlak ay ışığı ile aydınlanmıştır. Gutrune heyecanla gelen Hagene Siegfriedi sorar. Hagen
susar, zaten bu sırada cenaze alayı hole girmiştir. Katilin Hagen olduğunu sezen Gunther onun gerçek amacını da bilmektedir. Bütün
düşüncesi yüzüğü ele geçirmektir. Hagen de Guntherin kendisini öldüreceğini anlamıştır. Daha çevik davranarak bir kılıç darbesiyle onu yere serer.
Bu sırada Brünnhilde görünür. Faciayı duymuş, görmüştür. Sevgilisinin elinden yüzüğü alır, kendi parmağına takar, büyü veda
aryasına başlar, ölüm artık onun için tek kurtuluş olacaktır. (Wie sone lauter strahlt mir sein Licht). Bir muhafızın elindeki meşaleyi kaparak Rhein kıyısına fırlatır. Kahramanın ölüsünü kül edecek alevler yükselirken vedasını bitirerek ateşe kendisini bırakır. Holü yavaş yavaş alevler sarmaya başlar.
Rhein nehrinin yükselerek her yanı kapladığı görünür. Suyun yüzüne üç Rhein kızı çıkar, ellerinde sonunda ele geçirdikleri yüzük parlamaktadır. Hagen altını kapmak için atılır, suların arasında kaybolup gider. Gökyüzü kızıl bir renkle bezenmiştir.
Uzakta Walhalla alevler içinde yanmaktadır. Dünyanın sonu gelmiş, Tanrılar Şafağı başlamıştır. Walhalla motifi son bir kez bütün orkestra da gürler, Tanrıların Şafağı motifi kaybolurken perde yavaş yavaş iner.
Müziksel özellikleri
Seçilmiş ses ve video kayıtları