Afrin

Afrin, (Arapça: , Kürtçe: Efrin, Süryanice: ܥܦܪܝܢ) Suriye'nin kuzey batısında, Halep iline bağlı ilçe. İlçenin toplam nüfusu 500.000'dir. İlçenin merkezi olan Afrin kentinin nüfusu 2004 sayımına göre 36.562 nahiyesinin toplam nüfusu ise 172.095 kişi idi.
Suriye İç Savaşı sırasında, 2012 yazında Suriye hükumeti bölgeden çekildi ve ardından yönetim PYD'nin eline geçti. Ocak 2014'te PYD tarafından tek taraflı olarak ilan edilen Rojava Anayasası'na göre, de facto statüdeki üç kantondan biri haline geldi Afrin Kantonu'nun idari merkezi oldu.
20 Ocak 2018 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri, Türkiye destekli Özgür Suriye Ordusu'nun desteği ile ilçedeki PYD ve YPG'ye karşı Zeytin Dalı Harekatı adlı askeri bir operasyon başlattı. Harekatın 58. gününe denk gelen 18 Mart 2018'de ele geçirildi.
Tarih
Afrin kasabasının yaklaşık 8 km güneyinde, Geç Hititler döneminden kalan Ain Dara Tapınağı yerleşiminin kalıntıları bulunmaktadır. Yine kentin kuzeybatısında, M. Ö. 9. yy ya da 8. yüzyıldan kalma, Luvi dilinde yazıt bulunmuştur. Yazıtın tamamına yakını tahrip olmuş, sadece sağ ön yüzündeki Teşup Tanrısı kabartması ve sol arkada yazılı birkaç kelime günümüze ulaşabilmeyi başarmıştır.
Eski Çağlarda Ahameniş İmparatorluğu, Seleukos İmparatorluğu gibi antik devletlerin yönetiminde kalan bu bölge, Üçüncü Mithridatis Savaşı'ndan ardından Roma Cumhuriyeti'ne bağlandı ve Suriye eyaletinin bir parçası oldu. Roma'nın ikiye bölünmesinin ardından Bizans İmparatorluğu'na bağlanmış ve 637 yılında Müslümanların Levant'ı fethine kadar Bizans'a bağlı kalmıştır. Tarih boyunca Emeviler, Antakya Prensliği, Memluk Sultanlığı gibi devletlerin hakimiyetinde kalmış, Mercidabık Muharebesi'nden sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun Halep Vilayetinin parçası olmuştur.
Modern dönem
Afrin'in günümüzdeki modern yerleşimi, ilk olarak 19. yüzyılda bir pazar yeri olarak kurulmasıyla başladı. 1929 yılında kasabada daimi olarak ikamet edenlerin sayısı 800'dü, 1968'e gelindiğinde Afrin nüfusu 7 bine yükseldi.
Suriye-Türkiye sınırının 1923'te kesin olarak belirlenmesiyle birlikte Afrin, Fransa Suriye Mandası yönetimi altında, Suriye'nin Halep ilinin ilçesi haline getirildi.
İlçe, Zeytin Dalı Harekatı sonrası Türkiye destekli geçici hükumetin kontrolüne girmiş hızla yeniden yapılanmaya başlanmış, okullar, hastaneler ve birçok kamu kurum kuruluşu ilçede imar edilmiştir. Günümüzde Afrin, Suriye Geçici Hükümeti'nin en büyük ve önemli beldesi konumundadır.
Olaylar
21 Mart 1986'da üç kişinin Suriye polisi tarafından öldürüldüğü bir olayın ardından, Afrin'de isyan çıktı.
1999'da PKK lideri Abdullah Öcalan'ın tutuklanması, Kürt protestocular ile polis arasında yeni çatışmaları tetikledi.
2011 baharında başlayan Suriye İç Savaşı ilk başlarda Afrin'e sıçramadı, ancak 2012 yazında Suriye hükumeti, memurlarını ve askerlerini ilçe genelinden çekti ve ardından yönetim PYD'nin eline geçti.
Ağustos 2013'te Minniğ Askeri Hava Üssü Kuşatması'nın rejim güçleri aleyhine sonuçlanmasının ardından, isyancıların takibinden kurtulmak isteyen Suriyeli askerler, YPG kontrolündeki Afrin'e sığındı ve beraberlerinde getirdikleri birkaç tank ile çok sayıda ağır silaha ve zırhlı araçlara YPG el koydu.
Savaşlar
Kobani Kuşatması IŞİD aleyhine, YPG lehine sonuçlanınca, Ocak 2014'te PYD, tek taraflı olarak Rojava Anayasası'nı ilan etti ve Suriye Kürtleri'nin yoğun olarak yaşadığı 3 bölgede; Afrin, Kobane ve Haseke bölgelerinde de facto olarak özerklik ilan etti. Böylelikle Afrin kenti, Afrin Kantonu'nun idari merkezi oldu.
PYD zamanla bu 3 kanton arasındaki bölgeleri ele geçirmek ve kantonlar arası coğrafi bütünlük sağlamak için harekete geçti. Bu doğrultuda Şubat 2016'da Afrin'den harekete geçen YPG güçleri, Minniğ Askeri Hava Üssü'nü ele geçirdi ve Azez kasabasına yöneldi. Tam karşı yönden ise, Haziran 2016'da Menbic Taarruzu başlatıldı. Bu politika, Türkiye Cumhuriyeti tarafından terör koridoru veya medya tarafından Kürt koridoru şeklinde tanımlandı. Ve Türkiye Cumhuriyeti, Ağustos 2016'da ÖSO öncülüğünde Fırat Kalkanı Harekatı'nı başlatarak Cerablus ve El-Bab bölgelerinin YPG tarafından ele geçirilmesini önledi.
Fırat Kalkanı Harekatı 29 Mart 2017'de sona erdi. Ancak birkaç gün sonra Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, Fırat Kalkanı'nın devamının yeni isimlerle geleceğini duyurdu. Aradan geçen 9 ayın ardından, 20 Ocak 2018'de Afrin'deki PYD ve YPG yönetimine son vermek amacıyla Zeytin Dalı Harekatı adlı askeri harekat başlatıldı. 18 Mart 2018'de Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye destekli Özgür Suriye Ordusu tarafından ilçe merkezi ele geçirildi.
Uluslararası Af Örgütü, 02 Ağustos 2018'de yayınladığı yazıda Türkiye'nin desteklediği ÖSO milislerinin ağır insan hakları ihlallerinde bulunduğunu belirtmiş ve Türkiye'yi yaşananlara seyirci kalmakla suçlanmıştır. 32 kişiyle yapılan görüşmelere dayanan rapora göre ÖSO milisleri keyfi gözaltılara, işkenceye, yerel halkı zorla yerinden etmeye, adam kaçırmalara, mülke el koymalara ve yağmalamalara karışmıştır. Af Örgütü, Türkiye Cumhuriyeti devletine bu ihlalleri durdurması çağrısında bulunmuştur. Yine aynı raporda YPG'nin yolları kapatarak sivillerin geçişini engellediği, Esad güçlerinin ise yerinden edilen kişileri zorla harap haldeki yerleşim birimlerinde tuttuğu ve oradan çıkışına izin vermediği belirtilmiştir. 2018 yılı Ocak ayında Afrin'in merkez mahallesindeki boş bir arazide PKK/YPG tarafından toplu ceset gömdükleri bilgisi üzerine harekete geçilerek söz konusu alanda kazı çalışması yapılmıştır. Savcı gözetiminde yapılan ilk gün ki kazıda çuvalların içine konmuş şekilde 35 ceset bulunmuştu. Bölgede kazı çalışması devam daha fazla ceset bulundu ve bu sayı 68'e çıktı. Afrin Yerel Meclisi Başkanı Muhammed Şeyh Raşid bu durumu şöyle açıkladı ; Gördüğünüz gibi olay binaların arasında olmuş, yerleşim alanında. Afrinli olarak bu bölgede mezarlık olduğu konusunda bilgimiz yoktu. Buralar, terör örgütü PKKnın kontrolündeyken onlara karşı gelenlerin kaybolduğu ve infaz edildiği duyumları vardı. Burası büyük ihtimalle örgüte karşı duran şahısların toplu mezarlığı olabilir dedi. Öldürülen bu 68 kişinin PKK/YPG/PYD nin insanları zorla silah altına almasını engellemeye çalışan kişiler olduğu düşünülmektedir. Cesetlerin teşhisi ise hala devam ediyor.
Etimoloji
Asi Nehri ve bu nehre akan Afrin Çayı, Selefkos İmparatorluğu döneminde Oinoparas olarak biliniyordu. Günümüzde Batı medeniyetinde Orontes olarak bilinen bu nehrin ismi, Roma döneminde Ufrenus şeklinde telaffuz edildi. Emeviler ve Abbasiler döneminde ise Ifrin şekline dönüştü. Afrin kentinin isminin de buradan geldiği düşünülmektedir.
Nüfus
2004 tarihli nüfus sayımına göre Afrin kent nüfusu 64 bin 758 kişi; kırsal nüfusla beraber ilçe genelinde toplamda 172 bin 95 kişi yaşamaktaydı. Erkekler arası okuma-yazma oranı %73, kadınlar arası okuma-yazma oranı ise %61'dir. Erkekler arası işsizlik %6,5, kadınlar arasında ise %11,6'dır. Geçmişte Afrin ve çevresinde 200 bine yakın bir nüfus bulunuyordu fakat Suriye İç Savaşı nedeniyle yaşanan göçler ile bu sayı 500.000'e ulaştı. Zeytin Dalı Harekatından önce Afrin nüfusunun büyük bir kısmı Kürt iken harekattan sonra gerek göçlerden, gerek yönetimin uyguladığı politikalardan dolayı Kürt nüfusunda büyük düşüş yaşanmıştır.. Günümüzde nüfusun yarısını Araplar, yarıya yakınını Kürtler ve kalanını ise Türkmenler oluşturmaktadır.
Coğrafya
Kentin ortasından Afrin Çayı geçmektedir.
Ekonomi
Zeytin ağacı Afrin'in sembolüdür ve zeytin için önemli bir üretim merkezidir. Zeytinyağı ve tekstil ve Halep sabunu kentin yerel sanayilerinden bazılarıdır.
Eğitim
Ağustos 2015'te açılan Afrin Üniversitesi, eğitim hayatına başladı ancak kurumsal olarak tescilli değildir. Okul bünyesinde edebiyat, iktisat, işletme, tıp, çeşitli mühendislik dalları, müzik, tiyatro, işletme ve Kürt dili ve edebiyatı enstitüleri bulunmaktadır.
Ayrıca 2019 yılında Gaziantep Üniversitesi bünyesinde, Gaziantep Üniversitesi Afrin Eğitim Fakültesi açılmıştır.
İklim
İlçede akdeniz iklimi ve karasal iklim görülmektedir.