Saar Protektorası

Saar Protektorası, II. Dünya Savaşındaki yenilgisinden sonra Nazi Almanyasından koparılmış olan kısa süreli bir protektoradır. Dördüncü Fransız Cumhuriyeti tarafından yönetilmiştir. Batı Almanyaya 1957de katılmasından sonra, en küçük Alman eyaleti olmuştur (şehir devleti olarak sayılan Bremen, Berlin ve Hamburg dışında). Adı Saar Nehrinden gelmektedir.
Saar Nehri ve bağlı kollarına dağılmış bölge mineral bakımından zengin, etnik olarak Almanların yaşadığı, ekonomik olarak önemli ve endüstrileşmiş bir gölgedir. Ruhr bölgesi ve Yukarı Silezya kömür bölgesinden sonra 1900lerde Almanyanın üçüncü en önemli kömür, demir ve çelik endüstrisine sahip olup, Sanayi Devriminden sonra Almanyadaki önemli taşımacılık merkezlerinden birisidir. 1920-1935 yılları arasında, I. Dünya Savaşının sonuçlarından birisi olarak Milletler Cemiyeti mandası altına giren bölge, II. Dünya Savaşının sonlarına doğru stratejik önem taşıdığı için Müttefikler tarafından bombalanmıştır.
Günümüzde bu bölge coğrafi olarak Saarland eyaletindedir (1 Ocak 1957 yılında Batı Almanya ile birleştirilmiştir.). 1951 yılına kadar, Müttefikler tarafından bölgede sanayisizleştirme politikası uygulanmış, 1947de Fransız himayesine verilmiştir. Soğuk Savaş sürecinde daha güçlü bir Batı Almanya için tekrar endüstrileştirme sürecine başlanmış ve 1957 yılında Fransızlar bölgenin yönetimini Batı Almanyaya devretmişlerdir.
Tarihi
Bu bölge Napolyon Savaşları döneminde Fransa tarafından işgal edilmiş, 1798 ile 1814 yılları arasında Birinci Fransız İmparatorluğu'na Sarre ili (Département) olarak bağlanmıştır.
Birinci Dünya Savaşı Sonrası
Versay Barış Antlaşması uyarınca, Saar bölgesi İngiliz ve Fransız ortak işgaline uğramıştır. 1920 yılında İngiliz ve Fransızlar bu bölgede Milletler Cemiyeti manda yönetimini hayata geçirmişler, bu bölgeyi daha önce bağlı bulunduğu Prusya Ren Bölgesinden çıkarmışlardır. Bu manda yönetimi Milletler Cemiyeti tarafından 15 sene için tasdik edilmiştir. Bu dönemde Saarın kömür endüstrisi, bu bölgede dominant olması sebebiyle ulusallaştırılmış ve Fransızlar tarafından yönetilmeye başlanmıştır. 15 yılın sonunda, 13 Ocak 1935 yılında bölgede plebisit yapılmış, %0.4 Fransız birliği ve %8.9 manda yönetiminin devam etmesi oylarına karşın %90.7 ile Almanyayla birlik oyu çıkmış, Saar Almanyaya katılmıştır.
İkinci Dünya Savaşı Sonrası
II. Dünya Savaşının ermesinden iki ay sonra, Temmuz 1945te Müttefik devletler Saarı ortak işgal etmiş, 10 Temmuz 1945te ABD askerleri Saarı terk etmiş ve Fransızlar bölgesel yönetim kurmuşlardır. 16 Şubat 1946da Fransızlar bu bölgeyi Müttefik Devletler ortak yönetiminden kopartarak ayrı bir protektora kurmuşlardır.
Fransızlar bu bölgede, Sovyetlerin Oder-Neiße Hattının doğusunda yaptığından tamamen farklı olarak, etnik temizliği tercih etmemişlerdir. Üstelik Naziler yüzünden göç edenler ve savaş yüzünden göç etmek zorunda kalanların (örneğin bombalamalardan kaçmak için) Fransız yönetimindeki bölgelere geri dönmeleri sağlanmıştır. Fransızlar bu yolla Saar halkını gelecekte muhtemel olan Fransız ilhakına hazırlamak ve ısındırmak istemiştir.
Bu dönemde Reichsmark tedavülden kaldırılmış, yerine Saar Markı para birimi olarak getirilmiştir ve Saar Markının değeri Fransız Frankına göre ayarlanmış, bu nedenle Saar bölgesinde Fransız Frankı da kullanılmıştır. Bu yolla Fransız yönetimi Saarla ekonomik birliğe gitmeyi amaçlamıştır.
Referandum
1954 Paris Konferansında Fransa bağımsız "Saarland" kurmayı amaçlamış ancak 1955 yılında yapılan referandumda bu fikir %67.7 ile reddedilmiştir. Bu oylamanın sonucu o dönemde Saarlıların Batı Almanyaya katılma isteklerine bir gösterge olarak sayılmıştır.
1956 Saar Antlaşmasıyla Saar Protektorasının Batı Almanyaya katılabilme yolu açılmış, 1 Ocak 1957 yılında da Küçük Birleşme (Kleine Wiedervereinigung) adı verilen olay gerçekleşmiştir. Her ne kadar coğrafi anlamda birleşme sağlandıysa da, Saar Antlaşmasına göre ekonomik birliktelik ancak 1960a kadar sağlanabilecek, Saar markı ve Fransız frankının Alman Markı'yla değişim tarihi X Günü (Tag X) adıyla saklı tutulmuştur. Her ne kadar Saar bölgesi 1957 yılında Saarland olarak Batı Almanyaya katılmış olsa da, 6 Temmuz 1959 tarihine kadar Fransız frangı para birimi olarak kalmaya devam etmiştir.