turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Öğretim Elemanları Sendikası

Öğretim Elemanları Sendikası (ÖGESEN), Türkiye'de 'Eğitim', 'Öğretim' ve 'Bilim Hizmetleri' kolunda; öğretim elemanlarının özlük haklarını korumak, iyileştirmek, mobbing ile mücadeleye destek olmak, eğitim-öğretim çalışmaları yapmak ve günümüzde veya gelecekte akademisyenliğin hak ettiği değeri her zaman alabilmesini sağlamak amacıyla 17 Temmuz 2014'te kurulmuş bağımsız bir sendikadır.
Sendika 13 Kasım 2013'te kurulan ve halen faal olan Öğretim Elemanları Derneği (ÖGEDER)'in evrilmesiyle kurulmuştur. ÖGEDER bir Sivil toplum kuruluşu olarak diğer sendikaların üyelerine de açıktır ve yaptığı anketlerle farkındalık yaratmaktadır.
Faaliyetleri ve yetki alanı
ÖGESEN sendika tüzüğünde, "sendikanın herhangi bir konfederasyona bağlı olmadığı ve ilgili sorunları siyaset üstü yaklaşımlarla çözmeyi ilke edindiği, Türkiye, Ankara merkezli bir sendika olduğu" ifadesi yer almaktadır. Akademisyenlerin güncel sorunlarından birisi olan 50/d kadrosuna ilişkin problemler basında ve #50dsorunu etiketiyle sosyal medyada gündem oluşturmaktadır.
Faaliyet olarak; "Türkiye'de, akademisyenlerin maaşlarındaki iyileştirmeyi öngören yasa tasarısında akademik uzmanların yer almaması" üzerine bu durumun, 'hayal kırıklığı yarattığı' şeklinde basında yer alması üzerine, akademisyenlerin tepkilerinin ardından konu ile ilgili olarak ÖGESEN Genel Başkanı Vahdet Özkoçak'ın "yanlışlığın düzeltilmesi" yönünde harekete geçtiği, taraflarla görüşme yapacağı haberi 15 Ekim 2014 günü basında yer almıştır.
ÖGESEN çalışmaları, 2914 Sayılı "Yüksek Öğretim Personel Kanunu" kapsamında yer alan tüm öğretim elemanlarını kapsamakta olup, Türkiye'nin tüm illerinde teşkilatlanma çalışmaları yapmaktadır.
Dalaman Çayı

Dalaman çayı, Gölhisar ilçesinin güneyindeki Yeşilgöl dağlarından doğar, Çameli, Acıpayam, Ortaca ve Dalaman ilçe sınırlarını çizerek, Akdeniz'e dökülür.
Dalaman çayı tamamen Akdeniz bölgesindedir. Akdeniz ve Ege bölgeleri sınırını Dalaman Çayı'nın hemen kuzeyinde bulunan Bozdağlar oluşturur. Toplam uzunluğu 229 km, havza alanı 3.500 km2'dir. Yukarı çığırında dar ve derin vadide hızlıca akan çay, aşağı çığırında taşıdığı alüvyonlarla Dalaman ovasını oluşturur. Ovadaki akış daha yavaştır. Çay üzerinde zorluk derecesi 3-4 olan, 26 km'lik alanda rafting yapılır. Dalaman havaalanın yapılmasından sonra turizm açısından daha da önemli hale gelmiştir. Üzerine Bereket barajı ve Akköprü barajı yapılmıştır.
Dalaman çayı kaynağından çıktıktan sonra Akdağlar'dan doğan küçük akarsuları bünyesine katar. Doğu tarafından Hüsniye ve Gürlek çaylarını, batı tarafından Gökçay ve Ören çayını alır. Havzası geniş olmasa da, yağışın fazla olduğu yüksek dağlardaki karstik gür kaynaklarla beslendiğinden debisi yüksektir. Ortalama akım 43 m3/sn, en yüksek 1050 m3/sn'dir. 10 m3/sn ile en az akış Ağustos ayında gerçekleşir. Çaydan yılda 8,54 hm3 içme suyu, 9,21 hm3 sulama suyu kullanılır.
Holosen devrinde üç defa yön değiştiren çay önceleri Köyceğiz körfezine doğru akmaktaydı. Dalaman çayı bu alanı taşıdığı alüvyonlarla doldurmuştur. Köyceğiz gölü bu sırada denizden ayrılmıştır. Bu alandaki Kaunos kenti bir liman iken bugün Dalyanların gerisinde kalmıştır. Güneye doğru yönelen çay Dalaman ovasını doldurmaya başlamıştır. Burada da antik Pisilis kenti liman özelliğini kaybetmiş ve terkedilmiştir. Ovadaki dolgu alanında denizden kopan Kocagöl, Küçükdalyan gölü, gibi kıyı set gölleri oluşmuştur. Çayın içinden aktığı Dalaman ovası oldukça verimli topraklara sahiptir. mısır, narenciye, buğday, pamuk, avakado, incir ve nar yetiştirilir.
Avrupa Futbol Şampiyonası'nda penaltı atışları listesi

Bu madde Avrupa Futbol Şampiyonası finallerinde penaltı atışlarına kalan maçları ve milli takımları listelemektedir.
Takıma göre penaltılar
Rekorlar
Penaltılarla en çok galibiyet alan
3 - / (1976, 1980, 1996)
3 - (1984, 2008, 2012)
Penaltılarla en çok mağlubiyet alan
3 - (1992, 1996, 2000)
3 - (1996, 2004, 2012)
En çok penaltılara kalan
4 - (1992, 1996, 2000, 2004)
4 - (1996, 1996, 2004, 2012)
4 - (1984, 1996, 2008, 2012)
4 - (1980, 2000, 2008, 2012)
Takım, kalın yazılan yıllarda şampiyonluk almıştır.
Paul Bosvelt

Paul Bosvelt ( d. 26 Mart 1970) eski Hollandalı futbolcudur. 1997'de Feyenoord'a gitmeden önce Go Ahead Eagles ve Twente kulüplerinde oynamıştır.
Kulüp kariyeri
1997 yılından 2003 yılına kadar Feyenoord'da forma giyen Bosvelt 1999 yılında lig şampiyonluğu ve UEFA Kupası kazandı. 2003 yılında Manchester City'ye transfer oldu. İki sezonunu orada geçirdikten sonra Hollanda'ya dönüp Heerenveen'e transfer oldu. Bosvelt 13 Mayıs 2007 tarihinde 4-0 yenildikleri Ajax maçının sonunda futbolu bıraktığını açıkladı. Kariyeri boyunca Eredivisie ve Eerste Divisie'de toplam 470 maçta oynadı.
Milli takım kariyeri
Bosvelt, Hollanda adına 24 maça çıktı. 2000 Avrupa Futbol Şampiyonası ve 2004 Avrupa Futbol Şampiyonası'nda yer aldı. 2000 yılında Hollanda ile yarı final gördü. Yarı finalde Bosvelt, penaltı atışlarında penaltı kaçırdı ve İtalya'ya 3-1 yenildiler. 2004 Avrupa Futbol Şampiyonası'ndan sonra milli takımda emekliliğini açıkladı.
Başarılar
Kulüp
Feyenoord
Eredivisie: 1999
Hollanda Süper Kupası: 2000
UEFA Kupası: 2002
Jesús Caldera

Jesús Caldera Sánchez-Capitán (d. 31 Ekim 1957, Béjar, Salamanca) İspanyol sosyalist siyasetçi, eski çalışma bakanıdır.
Eğitimi
Madrid Complutense Üniversitesi'nde Siyaset Bilimi ve Sosyoloji lisansı yapmış, Ulusal Uzaktan Eğitim Üniversitesi'nde hukuk eğitimi almıştır.
Siyasi Kariyeri
1982 yılında ilk kez Salamanca milletvekili seçilmiştir. 2000 yılında İspanyol Sosyalist İşçi Partisi (PSOE) genel sekreterliği José Luis Rodríguez Zapatero için desteklemiştir. 2000-2004 yıllarında PSOE grup sözcülüğünü üstlenmiştir. 2004 seçimlerinde PSOE iktidara gelince Çalışma Bakanı olmuş ve 2008 seçimlerine kadar bu görevi sürdürmüştür. 2008 yılında PSOE projeler ve düşüncelerden sorumlu sekreterliğe getirilmiş ve bunu 2014 yılına kadar sürdürmüştür.
Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı
2005 : İş sözleşmesi sahibi kaçak göçmenlere dair toplu düzenleme (bu düzenlenme muhafazakar Halk Partisi'nin ciddi muhalefeti ile karşılaşmıştır.)
Aralık 2005 : Memurların babalık izninin uzatılması
2005 : Eşcinsel evliliğin yasallaşması
9 Mayıs 2006 : İyi bir büyüme ve istihdam anlaşmasının imzalanması (İşgücü piyasasını reforme ediyor)
Eylül 2007 : Bebek Çek'in oluşturulması (Her yeni bir doğum için devlet tarafından 2500 verilmesi)
Görevleri
Meclis
18 Kasım 1982 - 12 Ocak 2016 : Salamanca milletvekili
5 Eylül 2000 - 20 Ocak 2004 : PSOE grup sözcüsü
6 Mayıs 2008 - 27 Eylül 2011 : Sakatlığı Kapsayan Politikalar Komisyonu Başkanı
Hükumet
17 Nisan 2004 - 12 Nisan 2008 : Çalışma ve Sosyal İşler Bakanı
2014 FIBA 18 Yaş Altı Avrupa Basketbol Şampiyonası

2014 FIBA Avrupa U-18 Şampiyonası EuroBasket U-18'in 31. si 24 Temmuz - 3 Ağustos 2014 tarihinde Konya, Türkiye'de 16 ülkenin katılımıyla gerçekleşti. Turnuvayı ilk 5 sırada tamamlayacak takımlar 2015 FIBA 19 Yaş Altı Dünya Şampiyonasına direkt katılacak. Turnuvanın şampiyonu ikinci şampiyonluğunu kazanan Türkiye oldu. Turnuvanın MVP'si Egemen Güven seçildi.
Katılan Takımlar
(2012 FIBA U-18 Şampiyonası B Kategorisi Üçüncüsü)









(2012 FIBA U-18 Şampiyonası B Kategorisi Şampiyonu)
(2012 FIBA U-18 Şampiyonası B Kategorisi İkincisi)
Birinci Tur
Grubunu ilk 3 sırada tamamlayan takımlar ikinci tura yükselecek. Sonuncu takım ise Klasman G'de mücadele ederek, sonrasında 9. luk-16. lık arasında dereceler için mücadele verecekler.
Grup A
Grup B
|}
Grup C
|}
Grup D
|}
İkinci Tur
Birinci turda gruplarında ilk üç içerisinde bitiren toplam 12 takım iki gruba ayrıldı. Gruplarını ilk 4 sırada bitiren takımlar çeyrek finale yükselecek. Gruplarında son iki sırada yer alacak takımlar G Grubundan gelecek takımlar ile 9. - 16. Maçlarına çıkacaklar.
Grup E
|}
Grup F
|}
Klasman G
Birinci turda son sırada yer alan takımlar bu grupta klasman maçlarına çıkacaklar.
|}
9-16 Sıra Maçları
13-16 Sıra Maçları
9-12 Sıra Maçları
Play-off
Çeyrek final
5.-8. Sıra Maçları
Yarı final
Sıralama Maçları
15. lik Maçı
13. lik Maçı
11. lik Maçı
9. luk Maçı
7. lik Maçı
5. lik Maçı
3. lük Maçı
Final
Genel Sıralama
Ödüller
Turnuva Takımı
Federico Mussini
Stefan Lazarević
Vasileios Charalampopoulos
Dragan Bender
Egemen Güven
Ezilenlerin Sosyalist Partisi

Ezilenlerin Sosyalist Partisi (kısaca ESP), Türkiye'de faaliyet gösteren, 29 Ocak 2010 tarihinde kurulmuş Marksist-Leninist bir siyasi partidir. Ezilenlerin Sosyalist Partisi, kendisini işçilerin, kadınların, gençlerin, kır ve kent emekçilerinin, aydın ve sanatçıların, yoksulların, engellilerin, siyasi, ekonomik ve toplumsal bakımdan ezilenlerin devrimci kitle partisi olarak tanımlamaktadır.
7 Eylül 2014 tarihinde gerçekleşen 1. Olağanüstü Kongre sonucunda genel başkanlığa Sultan Ulusoy Seçilmiştir. Partinin genel merkezi Ankara'da bulunmaktadır.
Parti Halkların Demokratik Kongresi'nin bileşenlerinden biridir. Bazı kaynaklar ESP'nin, yasa dışı sol örgüt MLKP'nin yasal uzantısı olduğunu öne sürmektedir.
2015 Suruç saldırısı
Ezilenlerin Sosyalist Partisi'nin gençlik kanadı Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonu (SGDF) üyeleri, 20 Temmuz 2015'te Şanlıurfa'nın Suruç ilçesinde bombalı intihar saldırısı ile hedef alındı. Grup, Irak ve Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) Kobani Kuşatması sonrası, kentin yeniden inşa çalışmaları ve yardım faaliyetleri için İstanbul'dan Suruç'a geldi. Burada yapılan basın açıklaması sırasında patlama meydana geldi 34 kişi hayatını kaybetti, 104 kişi yaralandı.
Can Okanar

Can Okanar, (d. 27 Mart 1950), Türk gazeteci ve televizyoncu.
TRT'de başladığı kariyerine, özel TV kanallarında devam etmiştir. 80'li yıllarda TRT'deki "TV Dergisi" programıyla dikkat çekmiştir. Daha sonra Kanal 6 televizyonunda Haber Genel Yayın Yönetmenliği yapmıştır. Bir dönem Kanal 6'da, sabah haberlerinin öncüsü "Bu Sabah" programının yapım ve sunuculuğunu üstlenmiştir. Kanal 6 yıllarının ardından, ekran partneri siyasetçi ve yorumcu Cüneyt Canver ile birlikte tekrar TRT'ye transfer olmuştur. TRT'de bir kez daha sabah haberlerine imza atmıştır. Ekranlara uzun süre ara veren Okanar, 2012 yılı başında A Haber televizyonu ile anlaşmıştır.
Türk televizyon sunucuları
1950 doğumlular
Türk muhabirler
TRT kökenli sunucular
Cem Aydın

Cem Aydın, Türk gazeteci ve TV habercisi.
90'lı yılların başlarında Kanal D Haber Genel Yayın Yönetmenliği yapmıştır. Kanal D ile yollarını ayırdıktan sonra 1995 yılında, Star TV Haber Genel Yayın Yönetmenliğine getirilmiştir. Kısa süreli bu görevin ardından, Türkiye'nin ilk haber kanalı NTV'nin kuruluşunda rol almış ve uzun yıllar Genel Yayın Yönetmenliğini üstlenmiştir. Doğuş Medya Grubu'nda CEO'luğa terfi etmiştir. 2013'teki Gezi Parkı protestolarının ardından bu kanaldan ayrılmıştır.
Türk gazeteciler
Türk televizyoncular
Bizden Kaçmaz

Bizden Kaçmaz, Fox Türkiye'de 2007-2011 yılları arasında yayınlanmış magazin programıdır. Yapımcılığını ve Genel Yayın Yönetmenliği'ni Ömür Varol'un üstlendiği program; farklı içeriği, kurgusu, dublajı ve mizah anlayışıyla öne çıkmıştır. Ciddi rating başarılarına imza atan program, Hürriyet Gazetesi'nin 35. Altın Kelebek Ödül Töreni'nde "Yılın En iyi Magazin Programı" ödülüne layık görülmüştür. 2011 yılı itibarıyla yine Fox Türkiye'de yine Ömür Varol'un imzasıyla "Süper Kulüp" adını alarak yayın hayatına devam etmiştir. Çok sayıda ödül alan program, 2012 sonunda, yapımcı ile kanal yönetiminin maddi konulardaki anlaşmazlığı nedeniyle bitirilmiştir.
Magazin programları
Yaël Abecassis

Yaël Abecassis, (d. 19 Temmuz 1967), İsrailli oyuncu ve modeldir.
2014 yapımı dram filmi Dancing Arabs 'da canlandırdığı Edna karakteriyle güçlü bir oyunculuk göstermiştir.
Filmografi
1991 - Pour Sacha
1992 - Sipurei Tel-Aviv
1999 - Kadoshbgh
2001 - Bella Ciao
2003 - Alila
2005 - Papa
2005 - Va, vis et deviens
2014 - Dancing Arabs
Sabah (şarkıcı)

Sabah ( doğum adı : Jeanette Gergis Al-Feghali, 10 Kasım 1927 26 Kasım 2014), Lübnanlı şarkıcı ve aktris.
Asıl ismi Canet Fegali olan sanatçı, sahne hayatına 1940'lı yıllarda başladı. Oynadığı bir filmin ardından Sabah sahne ismini aldı ve halkın sevgisini kazanarak şöhret basamaklarını hızla tırmandı. Zamanla Sabuha ve bir kuşun adı olan Şahrura lakaplarıyla da anılan sanatçı 9 kez evlendi.
85 filmde, 25 tiyatro oyununda, 4 radyo müzikalinde yer alan Sabah; Suriye, Mısır ve Lübnan başta olmak üzere tüm dünyada tanınıyordu. Paris'teki Olympia, New York'taki Carnegie Hall, Londra'daki Piccadilly ve Avustralya'daki Sidney Opera Binası'nda konser verecek kadar başarılı bir kariyere sahip olan Sabah, neşeli tavırları ve içten kahkahasıyla hayranlarının kalbinde yer etmiş ve dolu bir yaşamın ardından 87 yaşında hayata veda etmiştir.
Filmografisi
Albi wa saifi(1947)
lubnani fi al gamiaa (1947)
Sabah el khare (1948)
Ana Satuta (1950)
Khadaini abi (1951)
Lahn hubi (1953)
Zalamuni el habaieb (1953)
Khatafa mirati (1954)
Izhay ansak (1956)
Wahabtak hayati (1956)
Sharia el hub (1958)
Salem al habaieb (1958)
El Ataba el khadra (1959)
El Rajul el thani (1960)
Jaoz marti (1961)
El Aydi el naema (1963)
El Motamarreda (1963)
Mawal (1966)
Beş Ateşli Kadın / Ateşli Delikanlı (1969)
Kanat Ayyam (1970)
Nar el shawk (1970)
Enformasyon sanatı

Enformasyon Sanatı ( 'data sanatı' ya da 'enformatizm' ) elektronik sanatı'ndan yeni gelişen bilgisayar bilimi, bilişim teknolojisi, ve ayrıca klasik sanat dalları performans sanatı, görsel sanat, yeni medya sanatı, kavramsal sanat gibi alanları sentezleyen bir sanat dalıdır. Enformasyon Sanatı, genellikle büyük çapta bilgi işleyerek sanatsal içerik üreten bilgisayarlarla etkileşim halindedir.
Tarihçe
Enformatizm'in, Kynaston McShine tarafından 1970 yılında Museum of Modern Art'ta düzenlenen Enformasyon adlı sergi ile başladığı kabul edilir. O dönemde Birleşik Devletler'de yükselen bir eğilim olan kavramsal sanat ile eş zamanlı olarak ortaya çıkmıştır.
Sanatsal Uygulama
Enformasyon sanatı bilgi havuzu fotoğraflar, nüfus sayımı, mikro ödeme, kişisel profil ve ifadeler, video kayıtları, arama motoru sonuçları, dijital resimcilik, şebeke sinyalleri ve düzyazılar tarafından oluşturulur.
Ulrike C. Tscharre

Ulrike Claudia Tscharre (d. 15 Mayıs 1972, Bad Urach), Alman oyuncudur.
Filmografi
2000-01 - Ina und Leo
2002-06 / 2009- - Lindenstraße]
2002 - Tatort - Bienzle und der Tag der Rache
2003 - Pöhlers Passagen
2004 - Tatort - Bienzle und der steinerne Gast
2004 - Schöne Frauen
2005 - Tatort - Bienzle und der Feuerteufel
2006 - Polizeiruf 110 - Er sollte tot
2006 - Mörderische Erpressung
2006 - Wiedersehen in Verona
2007 - Pfarrer Braun - Unter Verdacht
2007 - Die Co-Piloten
2007 - Nachts das Leben
2007 - Post Mortem
2007 - Hilfe! Hochzeit! Die schlimmste Woche meines Lebens
2008 - Richterin ohne Robe
2008 - Crashpoint: Berlin
2008 - Tatort - Rabenherz
2008 - Im Angesicht des Verbrechens
2009 - Der Dicke
2009 - Soko Köln
Boyster

Boyster, Frederic Azemar, Emmanuelle Fleury ve Fabien Limousin tarafından oluşturulan Fransız-Amerikan Çizgi dizi'sidir. İlk gösterimi 16 Haziran 2014'te Disney XD kanalında yayınlanmıştır. Türkiye'de ise ön gösterimini 5 Temmuz 2014'te Disney Channel kanalında 11 Ekim 2014'te ise Disney XD'de yayınlanmıştır. 13 Kasım 2014'te Disney XD kanalında 29 Kasım 2014'te Disney Channel'da yayınlanmaya başlamıştır. Konu insanlar tarafından evlatlık alınmış, olağanüstü bir istiridyenin hikayesidir.
Bölümler
Curtis Axel

Joseph Curtis "Joe" Hennig (d. 1 Ekim 1979), Amerikalı profesyonel güreşçi. Daha çok bilinen adıyla Curtis Axel, WWE ile sözleşmesi bulunmaktadır.
Hennig, WWE debutunu 2010 yılında Michael McGillicutty adı ile The Nexus'a katılarak yaptı. Kendisi daha önceki zamanlarda Florida Championship Wrestling (FCW) ve WWE NXT'de yer aldı. Hennig, 2011'de David Otunga ile birlikte WWE Takım Şampiyonu oldu. Mayıs 2013'te Curtis Axel adı altında debutundan çok kısa bir süre sonra babası "Mr. Perfect" Curt Hennig ve büyükbabası Larry "The Axe" Hennig'in anısına WWE Kıtalararası Şampiyonluğunu kazandı.
Muzaffer Ender

Muzaffer Ender (d. 1932, Kırklareli) - (ö. 3 Aralık 1994), Türk siyasetçidir.
İstanbul Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü ve Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü mezunudur. Cide Ortaokulu Edebiyat Öğretmenliği, Trabzon, Mersin ve Kırklareli Ticaret Liseleri Öğretmenliği, Kırklareli Belediye Başkanlığı, Yazarlık, Danışma Meclisi Kırklareli Üyeliği (15 Ekim 1981 6 Aralık 1983) yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Sokak futbolu

Sokak futbolu, değişik kurallarla oynanan futbol karşılaşmaları için kullanılan terim. Bu maçlarda uluslararası futbol kurallarının tamamı uygulanmazken, bazıları ise değişiklik göstermektedir.
2005 yılında Electronic Arts tarafından FIFA Street adlı sokak futbolu video oyunu serisi yayınlanmaya başlanmıştır.
Futbol türevleri
Futbol
Mehmet Dedeoğlu

Mehmet Dedeoğlu (d. 1929, Lüleburgaz), Türk siyasetçidir.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Serbest Avukatlık, Lüleburgaz Belediye Meclisi Üyeliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi 4.(XV) ve 5.(XVI) Dönem Kırklareli Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Tankut Akalın

Tankut Akalın (d. 1935, Hacıhüseyin), Türk siyasetçidir.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Serbest Avukatlık, Türkiye Büyük Millet Meclisi 4.(XV) Dönem Kırklareli Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır. 1985-1987 yılları arasında Kırklareli Barosu Başkanı olarak görev yapmıştır.
Anahtar

Anahtar veya Açar, kilit dilini döndürmeye yarayan, genellikle metalden üretilen araç.
Türkçeye Rumca aniχtēri/ανοιχτήρι (anahtar) sözcüğünden geçen sözcüğün kökeni Eski Yunanca anoígō/ανοίγ (açmak) sözcüğüdür.
Tarihçe
Kilit ve anahtar sistemi Antik Romalılar tarafından icat edilmiştir. Kilidin sadece doğru anahtar tarafından açılabilmesi prensibine dayanan bu icat, yüzlerce yıldır en yaygın olarak kullanılan güvenlik sistemi olmuştur.
Çalışma prensibi
Kilidin içerisinde (anahtar deliğinde) küçük çıkıntılar bulunur. Doğru anahtarın ucundaki çentikler bu çıkıntılara tam olarak uyar ve anahtarın kilit içerisinde, kendi ekseni etrafında dönmesine imkan verir. Kilit içerisinde dönen anahtar, kilit dilini içeri veya dışarı doğru iter. Kilit dili, kapı veya kapağın karşısındaki yuvaya girdiğinde kilitli, kilit içine geri çekildiğinde kilit açık konuma gelir.
Anahtar kopyalama
Eski kilitleme sistemlerinden gelen, sakal anahtarları adı verilen anahtarlar her zaman kilitle birlikte üretilir. Şablonlarla büyük ölçüde aynı olan bir kopya dosyalamak suretiyle yeniden anahtarlar oluşturulabilir. Şablon eksikse, örneğin, anahtar tutucu tarafından yayınlanmadığı için, kopyayı şablondan yapılmış yumuşak bir kil, hamuru veya alçıtaşı izlenimine dayanarak yapmak mümkündür. Kopya, daha sonra kopya anahtarı gösterime rahatça sığana kadar dosyalanır ve düzenlenir. Bir kilit için daha fazla anahtar (veya anahtar izi) yoksa, bir anahtarın yapılması, kilidin ne kadar karmaşık olduğuna bağlı olarak oldukça pahalı olabilir.
Çoklu kilitler
Bu sistemlerde, kapı sadece mevcut anahtarlar tarafından açılabilmesi için aynı anda iki veya daha fazla anahtar kullanıldığında açılabilir. Kapıya birkaç kilit takılıdır veya bir kilit birkaç kilit silindiri içeriyorsa. Daha sonra, örneğin kombinasyon çözeltileri mümkündür. Açmak için en az üç anahtardan iki tanesi gerekir. Bu kilitlerin detaylı bir şekilde üretilmesinden dolayı, günümüzde giderek daha çok giriş kodlarına sahip elektronik güvenlik birimleri ile değiştirilmektedir. Geleneksel nedenlerden dolayı, kasalarda veya güvenli odalarda hala yaygındır. Yeni tasarımlarla, tuşlar artık mekanik kapanma işlemini başlatmaz ancak, yalnızca tanınan ve daha sonra, anahtarların tahsis edilmesini kolaylaştıran ve anahtar kaybı durumunda önlemleri basitleştiren elektronik olarak kontrol edilen otomatizasyonları başlatırlar. Bireysel anahtarlar veya sahipleri, kilitleme sisteminde değişiklik yapmak zorunda kalmadan yetkili kullanıcı grubundan geri çekilebilir. Her anahtar sahibi için, kapıyı yalnız mı yoksa şirkette mi açabileceğini belirtmek de mümkündür. Erişim kodunun aksine, bu sistemler manyetik kartın aksine aktarımlara karşı daha yüksek koruma sağlar, kopyalanması daha zordur, günlük kullanımda yanlışlıkla silinemez ve mekanik olarak duyarsızdırlar.
Maymuncuk
Maymuncuk denen özel anahtarlar, anahtar deliğindeki çıkıntılara uyum sağlayarak pek çok farklı kilidi açabilir.
Şagaa

Şagaa (Tıva Türkçesi: Ш / Şagaa) Tıva Türklerinde yılbaşı, nevruz. Ay takvimine göre yeni yılı belirtir. 12 Hayvanlı Türk takvimi ve ay takvimine göre Şubat ayında olmaktadır. Tıva halkının önemli bir bayramı.
Yılları
Tıvalar Şagaa'yı 12 Hayvanlı Türk Takvimi gibi on iki yılın devri ile belirlemişlerdir. Bu on iki yılın adları şöyledir:
küske çıl (sıçan yılı),
inek çıl (sığır yılı),
par çıl (Pars yılı),
kodan çıl (Tavşan yılı),
ulu çıl (ejder yılı),
çılan çıl (yılan yılı),
at çıl (at yılı),
hoy çıl (koyun yılı),
sarbaşkın çıl (maymun yılı),
daga çıl (tavuk yılı),
ıt çıl (it yılı),
havan çıl (domuz yılı).
Şagaa'nın kesimleri
Büdüü ayı (2014 yılında: Ocak 1-den Ocak 30-a kadarki vakit)
Ergi çıldıñ söölgü hünü (2014: Ocak 30-da başlar)
Düjüp turar çıldıñ bir dugaar hünü (2014: Ocak 31)
Sañ salır yozulal
Çolukşuur yozulal
Şaga ayı azı ak ay (2014: Ocak 31-den başlayıp sayılır, bir aydan aşık zamanı belirtir)
Şaga ayında kılır dagılgalar
Şagaanıñ ak ayında hüre-hiitke çüdüp teyleeri
Suy belek söñnejir yozulal
Şagaa bayramını karşılamak
Şaga günlerinde şamanlar ve lamalar davet edilir, hem dini hem kültürel bir bayram havası içinde geçer.
Üç gün boyunca Şagaa toyu yapılır. Türk halklarının milli evi olan keçeden yapılan çadır misali Ögler arasında, konuklara çaylar hazırlanır, çerez misali türlü atıştırmalık yiyecekler hazırda sunulur.
Farklı boyutları
Şagaa günü ataların ruhu ile yakınlaşma günüdür. Bu günde olumsuz davranışlar sergilenmez. Bu günde arak (içki) içilmesi doğru değildir. .
Türk Dünyasında
Türk Dünyasında genel olarak Şagaa, nevruz adıyla bilinir ve Mart ayında kutlanmaktadır. Bunun sebebi Hicri takvimin kabulüyle ve İran halklarının yaşadığı coğrafyaya yakınlığı ile değişmiştir. Coğrafik olarak Türk Dünyası Coğrafyasında 2. ay yeni yıla daha uygun düşmektedir.
Kazakistanda Kuzey Kazakları ve Güneydoğu Kazakları tıpkı Tıva Türkleri gibi Şubat başında yeni yıl kutlarlar. Kazakistanda Farsça nevruz kelimesinin farklı telaffuzu olan Navrız sözü yeni yılı belirtir.
Yılların karşılıkları
Kaynak
Ulyana Biçeldey. "Şagaag beletkeniriniñ, Şagaanı bayırlaarınıñ yozu-çurumunga bolgaş sagıır çañçıldarınga hamaarıştır sümeler", solun "Şın", No 15 (18135), 2012 çıldıñ fevral 14.
Bayarsayhan B. Moolduñ sengel tıvalarınıñ şaga bayırlalın utkuurunuñ çurumu // Şaga istoki traditsii. Materialı kruglogo stola, posvyaşçennogo prazdniku Şaga. 29 yanvarya 2015 g. Kızıl, s. 36-42.)
Biçeldey U. P. "Şagaag beletkeniriniñ, Şagaanı bayırlaarınıñ yozu-çurumunga bolgaş sagıır çañçıldarınga hamaarıştır sümeler", solun "Şın", No 15 (18135), 2012 çıldıñ fevral 14.
Dongak S. Ç. Şagaanıñ çamdık töögülüg bolgaş çajıt biligleri // Şaga istoki traditsii. Materialı kruglogo stola, posvyaşçennogo prazdniku Şaga. 29 yanvarya 2015 g. Kızıl, s. 6-12.)
Kenin-Lopsan M. B. "Tıva çonnun burungu ujurları". Kızıl. 1994 ç.
Kongu.. Şagaanıñ yozu-çurumnug kıldınıgları // Şaga istoki traditsii. Materialı kruglogo stola, posvyaşçennogo prazdniku Şaga. 29 yanvarya 2015 g. Kızıl, s. 20-28.)
Şın» solunu, No8, 2011 ç. yanvar 25, "Şagaanı kajandan beer alban-yezuzu-bile erttirip kelgenil?"