Zeki Göker

Zeki Göker (3 Eylül 1946, İstanbul - 19 Aralık 2006), Türk tiyatro ve sinema sanatçısı, oyuncu, yazar, yönetmen, senarist, gazeteci.
Tiyatro sanatçısı Gül Göker'in eşi, Grup Yorum üyesi Elif Sumru Göker'in, tiyatro sanatçıları Bilge Can Göker ve Güney Zeki Göker'in babasıdır.
Yazar, yönetmen, oyuncu kimliğini sadece tiyatro ile sınırlamayan Zeki Göker, sinemada da birçok film senaryosu yazmış ve oynamıştır.
Mitinglerde, kitlesel gecelerde, Avrupanın birçok ülkesinde sunuculuk yapmış, gür sesiyle şiirler okumuş, inandığı dünya görüşünün ışığında yeteneklerini alanlara, meydanlara taşımıştır. Kendisini bir tiyatro işçisi olarak tanımlamıştır.
Yaşamı
1946da İstanbulda doğdu. Gazeteci İbrahim Necdet Göker ve Mükerrem Göker'in oğludur.
Gençlik Yılları
Tiyatroya 1959 yılında Adana Belediyesi Şehir Tiyatrosunda başladı. Belediye Tiyatrosu'na bağlı olarak kurulan Gençlik Amatör Tiyatro Topluluğunun kurucuları arasında yer aldı. Üç yıl boyunca Belediye Tiyatrosu salonunda oyunlar sergileyen topluluğun ilk oyunu Donald ve Edmond Trazenski'nin film senaryosu olarak yazdıkları Kamp 17dir. Daha sonra İ. Hakkı Baltacıoğlu'nun Andaval Palas, Baha Dürder - Haydar Edizkun'un Ayıkla Pirincin Taşını, Moliere'in Zoraki Hekim ve Cehit Atay'ın Pusuda adlı oyunlarını sergilediler. Brecht'in Carrar Ana'nın Silahları oyununu, kadın oyuncu sıkıntısı yaşadıklarından Carrar Baba'nın Silahları olarak oynarlar.
Zeki Göker, bu yıllarda tanıştığı ve uzun yıllar beraber çalıştığı Nejat Uygur ve Tevfik Gelenbe gibi ustalardan Geleneksel Türk Tiyatrosu eğitimi almıştır.
Gençlik Amatör Tiyatro Topluluğu, Kasım 1964'te, yine Zeki Göker yönetmenliğinde Adana Sanat Tiyatrosu olarak yoluna devam eder. Turgut Özakman'ın Duvarların Ötesi, Cahit Atay'ın Karaların Memetleri ve Ana Hanım Kız Hanım, Aka Gündüz'ün Mavi Yıldırım, Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı adlı oyunlarını sergilerler. Dönemin Adana Belediye Başkanı Ali Sepici, Ana Hanım Kız Hanım adlı oyunun gala gecesinde solcu bir oyun olduğu gerekçesiyle oynatmamak ve Adana Sanat Tiyatrosu'nu salondan atmak için Ziyapaşa Oda Tiyatrosu binasını yıktırır ve Adana tiyatro tarihine tiyatro yıktıran belediye olarak geçer.
Salonsuz kalan Zeki Göker ve arkadaşları, Ceyhan Belediyesi'nin çağrısı üzerine Ceyhan Belediyesi Şehir Tiyatrosunu kurdu. Zeki Göker'in yönetmenliğinde kurulan Ceyhan Belediyesi Şehir Tiyatrosu'nun sahnelediği oyunlardan bazıları Turgut Özakman'ın Duvarların Ötesi, Ocak, Komşularımız, R. Thomas'ın Tuzak, Cahit Atay'ın Ana Hanım Kız Hanım, Refik Erduran'ın İkinci Baskı, Aziz Nesin'in Toros Canavarıdır. Mecliste sürekli tartışma konusu olan Şehir Tiyatrosu, 3 yıl sonra kapatılır.
Adana'ya dönüp bir süre Dost Oyuncular kadrosunda yer alan Zeki Göker, "kitleleri bilinçlendirmede tiyatrodan Devrimci Tiyatro yaparak yararlanılabileceğini" savunarak 1970'te Ender Yiğitel ve Sema Göker ile birlikte ekipten ayrılıp Çukurova Bölge Tiyatrosunu kurdu. Ancak 12 Mart darbesi sonrası, Adanayı terk etmek zorunda kaldı.
70'li Yıllar
1971 yılı Eylül ayında Ankara Birlik Tiyatrosunu kurdu ve ABT çatısı altında politik-devrimci tiyatro anlayışını ölümüne dek sürdürdü. Bir sonraki darbeye kadarki süre içinde Emmanuel Roblès'in Özgürlüğün Bedeli, Mehmet Türkkan'ın Güneşin Katli gibi oyunları yönetti.
80'li Yıllar
12 Eylül darbesi ABTnin çalışmalarının bir süreliğine de olsa durmasına yol açtı. Zeki Göker, 1981 - 82 sezonunda Adana Belediyesi Şehir Tiyatrosu'na davet edildi ve bir süre Adana'da kalıp Belediye Tiyatrosu'na konuk oyuncu olarak destek verdi. Öte yandan kendini toparlayıp çocuk oyunlarını sergilemeye başlayan ABT, yeniden tiyatro pratiğine süreç içinde muhalif oyunları da katmayı başardı. Turhan Temuçinin Hastane mi Kestane mi?, Yaşar Kemalin Tenekesi ile başlayan süreç İcraatın İçinden İnsan Manzaraları, Savunma Öyküsü ile sürdü. 80'lerin sonlarına doğru Göker, sinema alanında da muhalif kimliği doğrultusunda senaryolar yazıp çeşitli filmlerde rol aldı.
90'li Yıllar
90lı yıllarda Zeki Göker ve topluluğu Erol Toyun Pir Sultan Abdal oyununu sahneledi. Oyun hem on binlerce izleyiciyle buluştu hem de yüzlerce yasaklamayla engellenmeye çalışıldı.
Zeki Göker, Bertolt Brecht'in Ana oyunu gibi oyunların yanı sıra kendi yazdığı Tiyatrocu, Kral Çıplak, Nuh'un Gemisi, Güneşe Merdiven Dayayanlar, Haziranda Ölmek Zor gibi oyunları da sahneye koydu.
Anadolu ve Avrupa'nın birçok kentinde oyunlar sergiledi.
ABT'nin kadrosuna giren oyuncu İlyas Salmanla birlikte Slawomir Mrozekin Sığıntılarını Gurbet Kuşları adıyla ve Refik Erduranın Canavar Cafer oyunlarını sahneledi.
Son Yılları
2004 yılında, gırtlak kanseri nedeniyle sesini tümden yitirdi. Hiç konuşamayan bir aktör olarak son kez Günde Dünü Yaşamak adlı oyunu yazarak, bu oyunda sahneye çıkıp, iki saat boyunca sahnede hiç konuşmadan oynamış ve Anadoluyu dolaşmıştı.
Muzaffer İzgü ile birlikte yazdığı Kara Düzen ve Yeniden Doğarız Ölümlerde oyunları ile başladığı yolculukta, yerli ve yabancı yazarlardan seçtiği oyunlar dışında, kendisi de oyun yazarak tiyatro anlayışını güçlendirdi. ABTde bütün bu oyunları sahneye koydu. 1971den 2006ya dek yönettiği ve oynadığı bütün oyunlar yasaklandı, defalarca oyuncularıyla gözaltına alındı, yargılandı Kültür Merkezleri, tiyatro salonları kapatıldı, mühürlendi.

19 Aralık 2006'da İstanbul'da vefat etti.
Adına 2013 yılında Kadıköy Tellalzade Sokak'ta Zeki Göker Kültür Merkezi açılmıştır.
Tiyatro oyunları
Rol aldığı oyunlar
Kamp 17, Donald ve Edmond Trazenski
Andaval Palas, İ. Hakkı Baltacıoğlu
Ayıkla Pirincin Taşını, Baha Dürder - Haydar Edizkun
Zoraki Hekim, Moliere
Pusuda, Cahit Atay
Carrar Baba'nın Silahları, Bertolt Brecht
Duvarların Ötesi, Turgut Özakman
Karaların Memetleri, Cahit Atay
Ana Hanım Kız Hanım, Cahit Atay
Mavi Yıldırım, Aka Gündüz
Toros Canavarı, Aziz Nesin
Tuzak, Robert Thomas
Keşanlı Ali Destanı, Haldun Taner
Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, Aziz Nesin
Kara Düzen, Muzaffer İzgü - Zeki Göker
Yeniden Doğarız Ölümlerde, Muzaffer İzgü - Zeki Göker
Alo Orası Tımarhane mi, Galip Arcan
Özgürlüğün Bedeli, Emmanuel Roblès
Güneşin Katli, Mehmet Türkkan
Teneke, Yaşar Kemal
Davulun Sesi, Muzaffer İzgü - Zeki Göker
Hastane mi Kestane mi, Turhan Temuçin
Savunma Öyküsü, Emmanuel Roblès
İcraatın İçinden İnsan Manzaraları, Zeki Göker
Pir Sultan Abdal, Erol Toy
Ana, Çev. Yavuzer Çetinkaya (Bertolt Brecht, Maksim Gorkinin aynı adlı romanından uyarlama)
Üç Kuruşluk Diktatör, Muzaffer İzgü
Haziranda Ölmek Zor, Zeki Göker
Güneşten Bir Parça, Zeki Göker
Ben Devletim Oynatmam, Zeki Göker
Bir Güzel Çirkin Kral, Zeki Göker
Karanlıkta Işık Damlaları, Çev. Füsun Demirel (Dario Fo'nun Kadın Oyunları adlı oyunundan)
Gurbet Kuşları, Çev. Kaya Öztaş (Slawomir Mrozek'ın Sığıntılar adlı oyunundan)
Canavar Cafer, Refik Erduran
Bir Ulu Çınar, Zeki Göker
Tiyatrocu, Zeki Göker
Kral Çıplak, Zeki Göker
Nuh'un Gemisi, Zeki Göker
Günde Dünü Yaşamak, Zeki Göker
Güneşe Merdiven Dayayanlar, Zeki Göker
Yönettiği oyunlar
72. Koğuş, Orhan Kemal
Toros Canavarı, Aziz Nesin
Tuzak, Robert Thomas
Keşanlı Ali Destanı, Haldun Taner
Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, Aziz Nesin
Kara Düzen, Muzaffer İzgü - Zeki Göker
Yeniden Doğarız Ölümlerde, Muzaffer İzgü - Zeki Göker
Alo Orası Tımarhane mi, Galip Arcan
Güneşin Katli, Mehmet Türkkan
Teneke, Yaşar Kemal
Davulun Sesi, Muzaffer İzgü - Zeki Göker
Hastane mi Kestane mi, Turhan Temuçin
Savunma Öyküsü, Emmanuel Roblès
İcraatın İçinden İnsan Manzaraları, Zeki Göker
Pir Sultan Abdal, Erol Toy
Ana, Çev. Yavuzer Çetinkaya (Bertolt Brecht, Maksim Gorki'nin aynı adlı romanından uyarlama)
Üç Kuruşluk Diktatör, Muzaffer İzgü
Haziranda Ölmek Zor, Zeki Göker
Güneşten Bir Parça, Zeki Göker
Ben Devletim Oynatmam, Zeki Göker
Bir Güzel Çirkin Kral, Zeki Göker
Karanlıkta Işık Damlaları, Çev. Füsun Demirel (Dario Fo'nun Kadın Oyunları adlı oyunundan)
Gurbet Kuşları, Çev. Kaya Öztaş (Slawomir Mrozek'ın Sığıntılar adlı oyunundan)
Canavar Cafer, Refik Erduran
Tiyatrocu, Zeki Göker
Kral Çıplak, Zeki Göker
Nuh'un Gemisi, Zeki Göker
Günde Dünü Yaşamak, Zeki Göker
Güneşe Merdiven Dayayanlar, Zeki Göker
Yazdığı oyunlar
Kara Düzen
Yeniden Doğarız Ölümlerde
Bu Oyun Oynanmamalı
Davulun Sesi
İcraatın İçinden İnsan Manzaraları
Haziranda Ölmek Zor
Güneşten Bir Parça
Ben Devletim Oynatmam
Bir Güzel Çirkin Kral
Karanlıkta Işık Damlaları
Tiyatrocu
Kral Çıplak
Nuh'un Gemisi
Günde Dünü Yaşamak
Güneşe Merdiven Dayayanlar
Filmografisi
Sürgün, 1988
Kurt Payı, 1988
Kimlik, 1988
El Kapıları, 1988
Bir Irmağa Yolculuk, 1988
Karınca Katarı, 1987
Evlerden Biri, 1987
Deniz Kızı, 1987
Sahildeki Yabancı, 1974
Film Senaryoları
Bir Yaz Kampı Macerası, 2006
Sürgün, 1988
Kurt Payı, 1988
Bir Irmağa Yolculuk, 1988
Karınca Katarı, 1987