Fazıl Doğan

Doktor Fazıl Doğan, Doktor Fazıl Doğan Bey (1892, Midilli 1951), Türk hekim, asker, iş insanı.
Tıbbiye'de Türk Ocaklarının temelini atan ekip içinde yer aldı. I. Dünya Savaşı'ndan sonra yerleştiği Emette, Emet Müdafa-i Vatan Cemiyetini kurmuş; bölgedeki çeteler ve dağ eşkıyasını toplayarak Emet Milli Müfrezesi'ni oluşturmuştu. İstiklal madalyası sahibidir.
Milli Mücadele'den sonra yerleştiği Ayvalık'ın sosyal, ekonomik, kültürel kalkınmasında büyük emeği geçti. Doktorluk, CHF ilçe başkanlığı, Türk Ocağı şube başkanlığı, Halkevi başkanlığı üstlendi. Prina yağı fabrikası işletti ve pek çok hayır hizmeti verdi.
Yaşamı
1892'de Midillide dünyaya geldi. Babası Abdullah Efendi, annesi Gül Hanım'dır. Yedi çocuklu ailenin en büyük oğludur.
İlk ve ortaöğrenimini Midillide gerçekleştirdikten sonra İstanbul'da Darülfünun Tıp Fakültesi'ni bitirdi. Kuruluşu 1912'de gerçekleşen Türk Ocakları'nın temelini 1911'de atan 190 Tıbbiyeli öğrenciden birisidir.
I. Dünya Savaşı'nda Nusaybin'de görev yaptı. Mondros Ateşkes Anlaşması'nin imzalanmasından sonra terhis edilip İstanbul'a döndü. Arkadaşları Reşit Galip, Hasan Ferit ve Mustafa Alp ile birlikte Köycüler Cemiyeti 'ni kurdu. Amaçları köylüyü aydınlatmak, sağlık sorunlarını çözmek, köy üretimini arttırmaktı. Bu amaçla Kütahya bölgesine giderek sağlık hizmeti verdiler. Reşit Galip Tavşanlı, Fazıl Bey Emet bölgesine yerleşti.
15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunanlar tarafından işgal edildiği haberinin ulaşmasından sonra Emet Müdafa-i Vatan Cemiyetini kurdu. Bu, işgalden sonra Batı Anadoluda kurulan ilk müdafa-i vatan cemiyetidir. Milli mücadeleye silah ve savaşçı toplamak üzere çalışan Doktor Fazıl, dağdaki eşkıyalar ve çeteleri toplayarak Emet Mili Müfrezesini oluşturdu. Karakeçili yörüklerinin desteği ile müfrezeyi güçlendirdi. Kendisi, Demirci-Gördes dolayları kumandanı olarak görev yaptı. Çerkez Ethemin Yunanlarla ilişkisinin saptanması ve Garp cephesi komutanı İsmet Paşaya bildirilerek önlem alınmasını sağlamada etkili oldu. Kuvay-ı Seyyare birliklerinin yöreye gelmesi ile i Kuvay-ı Seyyare'ye bağlanan Emet Müfrezesi, Çerkez Ethem olayından sonra feshedildi. Dr. Fazıl Bey, Emet'teki 3 yıllık çalışmalarının ardından Ankara'ya çağrıldı. Ankara'ya giderken Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'ne şahit oldu; dağılan orduyu toparlamaya çalıştı. Milli Mücadeleye katkıları 28 Mart 1927'de İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.
Milli Mücadelenin ardından, Midilli'den ayrılan ailesinin yerleştiği Ayvalık'a gitti ve doktorluk yaptı; evinde halka ücretsiz sağlık hizmeti verdi. 1925 yılında Hüsnüye Hanım ile evlendi, bu evlilikten Gültekin (1926) ve 'İlter'' (1931) adlı iki oğlu dünyaya gelmiştir.
1923-1951 arasında Ayvalık ilçesinin kalkınmasında çok özel bir yer i oldu. 1923'te Türk Ocağı Ayvalık şubesini kurdu ve Türk Ocaklarının 1931'de kapatılmasına kadar bu şubenin başkanlığını yürüttü. Ocak'ta konferanslar, kurslar, müsamereler, film gösterimleri, spor etkinlikleri düzenledi; sağlık hizmetleri sundu; kütüphane kurdu. Ocağa 3 bina ve 3 dükkan kazandırdı. Cumhuriyet Halk Fırkasına girerek ilçe başkanlığını, belediye doktorluğunu, halkevi başkanlığını yürüttü.
1930da Yunan bir aileye ait olan prina yağı fabrikasını satın alarak iş hayatına katıldı. Doğumhane haline getirdiği evini ticari faaliyetlerinden sağladığı gelir ile finanse etti; burada çalışan doktor ve personelin ücretlerini kendisi karşıladı. Ayrıca Ayvalık Lisesinin yapımına katkıda bulundu.
II. Dünya Savaşı sırasında yüzbaşı rütbesiyle orduya çağrıldı ve Uludağ'daki Sağlıkevi'nde hizmet verdi. Celal Bayar'ın ısrarı üzerine 1940 yılında Milli Mücadele anılarını kaleme almıştır
1949'da Türk Ocaklarının yeniden açılışında fiilen görev aldı.
1948de bozulan sağlığı gittikçe kötüye gitti ve 1951'de akciğer yetmezliğinden hayatını kaybetti. Naaşı, Ayvalık'ta Belediye Kabristanı'ndaki aile mezarlığına defnedilmiştir.
Emet'te bir parka, Ayvalık'ta evinin bulunduğu caddeye adı verilmiştir.