İmparatoriçe Aleksandra Rus-Müslüman Kız Mektebi

İmparatoriçe Aleksandra Rus-Müslüman Kız Mektebi ( Azerice: Aleksandra imperator rus-müsəlman qız məktəbi), Baküde Müslüman kızların eğitim görmesi için Hacı Zeynel Abidin Tağıyev tarafından kurulan ve 1901-1918 yılları arasında hizmet vermiş olan yatılı okuldur. Bakü Müslüman Kız Mektebi ve Tağıyevin Kız Mektebi olarak da bilinir.
Rus İmparatorluğunda açılmış ilk Müslüman kız okuludur. Okulda Kafkasyanın her tarafından yedi yaşından itibaren alınan öğrenciler dört yıl eğitim görmekteydi. Okulun eğitim süresi önce beş yıla, sonra altı yıla çıkmış ve ardından lise haline dönüşmüştür. Eğitim müfredatında; Azerbaycan Türkçesi ve Rusça, edebiyat, matematik, fizik, tarih, coğrafya, anatomi, dini ilimler, sağlık bilgisi, güzel sanatlar ve müzik dersleri bulunmaktaydı.
Hacı Zeynel Abidin Tağıyevin 1901 yılında kurduğu okul, 1918de Rus bolşevik ihtilalinin getirdiği zorluklar sebebi ile faaliyetine ara verdi. 1920 yılında zerbycn'ın XI. Ordu tarafından işgal edilmesinden sonra Tağıyevin malı mülkü elinden alınmış ve himayesinde bulunan kız okulu da faaliyetini durdurmak zorunda kalmıştır.
Okul binası günümüzde Azerbaycan Milli İlimler Akademisi olarak kullanılır. 1918 yılında kurulan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetinin ilk parlamento toplantısı bu binanın salonunda yapılmıştır.
Tarihçe
1860lı yıllarda Anadoluyu gezen ve vakıf sistemine hayranlık duyan hayırsever iş insanı Tağıyevin ısrarı sonucu Azerbaycan aydını ve zengin işadamları bir vakıf meydana getirerek bu okulu kurmuşlardır.
III. Aleksander çar olduğunda Hacı Zeynel Abidin bir dilekçe yazarak Müslüman kızların anadillerinde okuyabilmeleri için Baküde bir mektep açılmasına izin verilmesini istemiş, bu talep reddedilmişti. Hacı Zeynel Abidin, II. Nikolay tahta çıktığında izin almak için yeniden girişimde bulundu. Taç giyme merasimi sırasında Nikolayın eşi Aleksandra Fyodorovnaya dilekçe sundu. Tüm masrafları karşılayacağını belirterek bankaya bu amaçla yüksek tutarda para yatırdı. 1896da gerekli izinler alındı ve inşaat başladı.
Hacı Zeynel Abidin bu arda oğlunu Mekke, Medine, Kerbela, Horasan, Kahire, İstanbul ve Tahrana göndererek kızların erkekler gibi fen alanında eğitim veren okullarda okumasında sakınca olmadığına dair din alimlerinden imza ve mühürle onaylanmış fetvalar getirtti. Kızlar için okul açılmasını uygun bulmayan din alimlerini ikna için kadın doktorlara, öğretmenlere olan ihtiyacı anlatmak üzere toplantılar düzenledi; toplumu bu okulun gerekliliğine inandırdı.
Okul binası Bakunün merkezi caddelerinden birinde 18961901 yılları arasında inşa edildi. İnşaatın maliyeti 183.000 manat olarak gerçekleşti.
Okulun açılmasıyla ilgili resmi kararname 19 Mayıs 1898de tasdik oldu. Okulun İmparatoriçe Aleksandra Fyodorovna adına adıyla açılmasına izin verildi. Eylül 1901de bütün hazırlıklar tamamlanmasına rağmen yeterli sayıda öğrenci başvurmadığı için okul açılamadı. Bakü ve diğer şehirlerde ailelerle kızlarını okula göndermeye ikna için toplantılar yapıldıktan sonra öğrenci başvuruları sağlandı. Okul, 7 Ekim 1901 günü gerçekleşen resmi törenle açıldı.
Kafkas Tahsil Dairesine bağlı ilkokul düzeyinde bir eğitim kurumu olarak hizmete giren okul, dört yıllıktı. İki yıl sonra eğitim süresi beş yıla; sonra altı yıla çıkarıldı ve ardından liseye dönüştü.
Okula olan rağbet zamanla artmış ve Azerbaycan ile Kafkasya'dan seçkin ailelerin kızları bu okulda eğitim görmüşlerdir. Okul halk arasında Tağıyevin Kız Mektebi ve Necip Kızlar Mektebi olarak anılmıştır.
1918de Bakü şehri ve civarında Azeri sivillere yönelik katliamların gerçekleştiği Mart Olayları sırasında okulun eğitimine ara verildi. 1918 yılında kurulan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetinin ilk parlamento toplantısı okulun salonunda yapıldı.
1920 yılında zerbycnın XI. rdu tarafından işgal edilmesiyle Tağıyevin malı mülkü elinden alındı ve onun himayesindeki okul kapanmak zorunda kaldı.