Bakteriyolojihane-i Şahane

Bakteriyolojihane-i Şahane, 1893 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane ile aynı bahçe içerisinde ayrı bir binada kurulmuştur. Kuruluş öncesinde o dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nda etkili olan kolera salgınının etkisi büyüktür. Cemiyet-i Tıbbiye-i Şahanenin oluşturduğu komisyon sonrası bir bakteriyoloji kurumu açılması düşünülmüş Paris Pasteur Enstitüsünden yardım istenmiş ve Dr. Chantemesse İstanbula gelerek bunun bir gereklilik olduğunu II. Abdülhamide bildirmiştir. Kurumun başına yine Pasteur Enstitüsünde 6 ay boyunca preparatör olarak çalışmış olan Dr. Nicolle getirilmiştir.
Kuruluşunda Parisin etkisi olması nedeniyle çalışma alanları ve esasları Pasteur Enstitüsüne göre şekillenmiştir. Demirkapıda yapılan binanın planı Dr. Nicolle aitti. Burada kendisi ve yardımcıları için çalışma odası, büyük bir salon ve deneylerde kullanılacak hayvanlar için küçük ahırlar yapılmıştı. Difteri serumu üretimine geçilmesiyle bina yetersiz kalmasıyla Nişantaşında Süleyman Paşa Konağına 1895 yılında taşınıldı. Bu binada da yine çalışma odaları, laboratuvar, idare işlerinin yürütüldüğü bir oda, kütüphane ve difteri serumu laboratuvarı, öğrencilerin çalışma alanları ve dezenfeksiyon odası bulunmaktaydı.
Hijyenik bakteriyoloji servisi
Kuruluş yıllarında yaşanan kolera salgını nedeniyle Dr. Nicolle şehir suları analizi için Paris örneğine bakarak Bakteriyolojik Sağlık Hizmeti Biriminin İstanbulda da kurulmasını önerdi. Bu birim daha sonradan sadece kolera tespitleri için değil diğer salgın hastalıkları tanımada da kullanıldı.
Eğitim servisi
Sivil ve askeri tıp okullarından gelen öğrencilere bakteriyoloji dersleri verildi. Bu dersler kurs şeklinde 3 aylık dönemlerle haftada 3 gün olmak üzere teorik ve uygulamalı şekillerde verildi. 1894 Aralık ayında dersler başladı. Dersler Fransızca olarak Dr. Nicolle tarafından verildi.
İlk ders sonrasında Dr. Nicolle, veteriner hekim Osman Nuri Eralp, Yzb. Dr. Ahmet Refik ile Yzb. Dr. Ziyaseyfullahı asistan olarak yanına almıştır. Difteri serumu elde etme konusunda ise Dr. Nicolle Alfort Yüksek Veteriner Okulunda difteri serumu elde etmeyi öğrenmiş olan Mustafa Adilden yardım aldı.
Veteriner bakteriyoloji servisi
Keçilerde zatürreye neden olan Pasteurella bakterisine karşı hayvanları aşıladı. Atlarda ruam ve sığırlarda verem hastalığının testinde kullanılan mallein ve tüberkülin maddeleri 1901de üretilmeye başlandı. Şarbon aşısı geliştirme faaliyetleri gerçekleşmedi yerine ithal edildi. Hayvan hastalıklarında önemli iyileşmeler sağlandı. 1901den sonra veteriner faaliyetleri Bakteriyolojihane-i Baytaride yürütüldü.
İdari, mali ve araştırma alanlarında yetkileri elinde bulundurmak istemesi, kurumun bağımsız kalmasını istemesi gibi nedenlerle Nicolle İstanbulda kaldığı süre boyunca yönetimle anlaşmazlıklar yaşamıştır. Bu anlaşmazlıklar sonucunda da 1901de görevinden istifa etmiştir.

Dr. Nicolle ayrıldıktan sonra bir dönem yerine İngiliz bakteriyolog Beach görevlendirilmiş fakat bu durum uzun sürmemiş onun da yerini Paul Ambroise Remlinger (:en:Paul Remlinger) almıştır. Remlinger, yarı zamanlı olarak Daülkelp Ameliyathanesi ve Bakteriyolojihanede çalışmıştır. Araştırma yapmanın dışında Karantina İdaresi sınavına girecek olan kişilere bulaşıcı hastalıklar, koruyucu uygulamalar hakkında dersler vermiştir.
1911e gelindiğinde kurum Çemberlitaşta Yorgancıbaşı Konağına taşınmış adı Bakteriyolojihane-i Osmani olarak değiştirilmiş ve kurumun başına Fransadan Paul-Louis Simond (fren) getirtilmiştir. Pasteur Enstitüsü etkisinde uzun yıllardır kalmış olan kurum Fransızca yayınlarda LInstitut Pasteur de Constantinople adıyla geçmiştir.
Balkan Savaşlarında hastalıklarda artış görülmesi nedeniyle Simondun isteği ile Pasteurün torunu olan Louis Pasteur Valléry Radot (fren) İstanbula çağrılmıştır. Beraber Çatalca ve Trakyada cephelerde kolera taramaları ile şehir sularından örnekler alınarak incelemeler yapmışlardır.
Yıldız ve Şişli Etfal Hastanelerinde kalan hastalar ile Darülacezede kalanlara kolera taramaları yapıldı.
Osmanlı hekimlerine teorik ve uygulamalı konularda dersler verildi.
Kurum Balkan Savaşları sırasında Meclis-i Umur-ı Tıbbiye-i ve Sıhhiye-i Umumiye yönetimine girdi.
Çalışmaları nedeniyle Simond Sıhhıye Müdüriyet-i Umumiyesi tarafından Meziyeti bilimsel keşifleriyle hizmetini takdiren Mecidi Nişanı (II. Rütbe) ile ödüllendirildi.
14.07.1914 tarihinde ilk defa bir Türk hekim olan Refik Güran kurumun başına getirildi.
1922 itibarıyla kurum Daülkelp Ameliyathanesi, Telkihhane, Kimyahane ve Sıhhi Müze ile birlikte İstanbul Hıfzısıhha Müessesi adı altında çalışmaya devam etti.
1928de Ankarada kurulan Merkez Hıfzısıhhanın kurulmasıyla adı İstanbul Bakteriyoloji ve Serum Müzesi olarak değiştirildi.
İstanbuldaki kurumun birimleri Ankaraya nakledilmesiyle Bakteriyolojihane-i Şahane kurumsal kimliğini kaybetti.