Kabarlar

Kabarlar, 9. yüzyılda Hazarlardan ayrılarak Macar kabilelerine katılan Türk halkı.
Kabarlarla ilgili ilk yazılı belge Bizans İmparatorluğu VII. Konstantinos tarafından 10. yüzyılın ilk yarısında yazılan De Administrando Imperio adlı eserinde yer almaktadır. Bu esere göre Kabarlar (Kabaroi olarak adlandırılmış) 9. yüzyılın ilk yarısında Hazarlar içerisinde büyük bir isyan çıkarmış, ancak isyanları başarılı olamadığından ağır bir şekilde cezalandırılmıştır. Yaşanan katliamdan kaçabilenler de muhtemelen o dönemde Dinyeper ve Don arasında Karadeniz civarındaki Levedia adındaki topraklarda yaşayan Macarlara katılmıştır. Hazarlar içerisinden ayrılan bu topluluğa da isyan eden anlamına gelen Kabar adı verilmiştir. Kabarların bu isyanını Hazarların Yahudileşmesine karşı bir isyan olarak belirtenler bulunmaktadır. Kabarların ayrılışını Hazar Kralının 861de topraklarında Yahudiliği ilan etmesinden sonra yaşandığı ve 862 ile 881 arasındaki bir dönemde topraklarını terk ettiği görüşü de bulunmaktadır.
Macarlar esasen yedi adet kabilenin (Hét-Magyar) birleşmesiyle oluşmuş konfederasyon şeklindeki bir toplulukken büyük bölümü günümüz Başkurdistan topraklarına tekabül eden Magna Hungariadan batıya doğru ilerleyerek 9. yüzyıl başında Etelköze gelmişti. Günümüz Kuban bölgesine üç kabile olmak üzere gelen Kabarlar da Macarlarla birleşerek onlarla kader birliği yapmış ve etkileşime girmiştir. Ancak Macarlara katılan üç kabileye birden Kabar adı verilirken bunların ayrı ayrı isimleri belirtilmemiştir. Kabarlarında içerisinde olduğu Macar Konfederasyonu 9. yüzyılın ikinci yarısında doğudan gelen Peçeneklere yenilerek batıya kaymak zorunda kalmış ve Dinyeper ile Prut arasındaki günümüz Moldova ve Besarabya topraklarındaki, nehirler arası anlamında gelen Etelköze yerleşmiştir. Bundan sonra diğer kabilelerle birlikte Kabarlarda Macar adı altında asimile olmaya başlamıştır.
Kabarlardan tarihi kaynakların çok azında bahsedilmektedir. Salzburg kroniklerinde Kabarlardan, Macarlarla birlikte Ostmark topraklarına yaptıkları akınlarda bulunmaları nedeniyle bahsedilmiştir. Endülüslü tarihçi İbn-i Hayyanın 942 yılındaki Macar akınlarında onlarla birlikte Türklerinde yer aldığını belirtmesi, Türk olarak bahsedilen toplulukların Kabarlar olduğu yönünde iddiaları ortaya çıkarmaktadır. Kabarlara ilişkin olarak fazla bilgi olmaması nedeniyle onlara ilişkin bilgiler genel olarak iddia veya tarihi kaynaklardan yapılan çıkarımlar düzeyindedir.
Örneğin VII. Konstantinos döneminde elçi kabullerinde Macar reislerine arkhontes ton Turkon yani Türk prensleri denilmesi Macarlar içerisindeki Kabar veya Onogurlar asilzade sınıfına bağlanırken, Árpádın da Kabarlardan bir soylu olduğu iddiasını ortaya çıkarmıştır. VII. Konstantinosun eserinde, Macar konfederasyonun 9. yüzyılın ikinci yarısında batı Avrupaya yaptığı seferlerde Kabarların askeri yönden üstünlükleri sonucunda kabile konfederasyonunda hiyerarşinin birinci sırasına yükseldiği belirtildiğinden Árpádın da Kabar prensi olarak tüm Macar konfederasyonunun da prensi olduğu şeklindedir. Benzer şekilde Macar Krallığı içerisinde önemli rolü olan Gyula klanına adını veren Gyulanın da Kabar kökenli olduğu ve Macar kabile konfederasyonunun askeri lideri olduğu görüşü de bulunmaktadır. Bu iddiaları dayandırmada konfederasyona son katılan kabile olan Kabarların akınlara öncülük etmek ve aynı zamanda çekilme esnasında ordunun arkasını beklemek görevi kendilerini ileriki yıllarda askeri olarak ister istemez ön plana çıkardığı şeklindedir. Sonuç olarak bu iddiaların doğruluğu tartışılır olsa da Kabarların Macar konfederasyonu içerisindeki askeri önemi hemen hemen tüm tarihçiler tarafından kabul edilmektedir.
Bu iddiaların yanı sıra Macar tarihinde önemli rol oynayan ve içlerinden Samuel Abayı Macaristan Kralı seçtiren Aba klanının da Kabar kökenli olduğu yönünde iddialar bulunmaktadır. Bazı tarihçiler de Sekelleri, Kabarlar kökenli ya da Kabarları oluşturan üç kabileden biri olarak belirtmektedir. Kabarların Macar tarihinde askeri olarak olduğu kadar kültürel etkileri de bulunmaktadır. Kabarların Hazar dilini Macar kavimlerine öğrettiği hatta bir süre iki dilli bir konfederasyon yapısından da bahsedilmektedir. Kabarların genel olarak Mátra sıradağları ile Transilvanyada günümüz Romanyasının Bihor iline tekabül eden bölgede yaşadıkları düşünülmektedir. Macar tarihçi Eckharta göre, Macaristan Krallığı döneminde sınırların muhafazasıyla görevlendirilmiş bir topluluk olan Sekeller muhtemelen Kabarların Macarlaşmasıyla meydana gelmiştir.