Şah Ali Hüsameddin

Şah Ali Hüsameddin (tam adı: Şah Muhammed Ali Hüsameddin en-Nakşibendi; Arapça: ََُْ ) ya da Hazret-i Şah, Baba Ali (1861; Tavila, Irak - 1939; Bahekon, Irak), evliya, islam alimi ve mutasavvıf. Hem seyyid hem şeriftir. Seyyidlik aynı zamanda ceddi Battal Gazi'den de gelmektedir. Doğum yeri Irak'ın Tavila köyüdür.
Soyu, şu şeceresi ile iki cihan serveri Muhammede ulaşmaktadır: Şah Muhammed Ali Hüsameddin b. Muhammed Bahaeddin b. Osman b. Halid b. Abdullah b. Muhammed b. Derviş b. Müşerref b. Cuma b. Zahir (ki bu zat Naim cenneti ile müjdelenenlerdendir) şehidlerin Efendisi Hüseyin bin Ali bin Ebu Talib.
Hayatı
Zikir, fikir, irşad, tezkiye evinden yetişen bir zat olan olan Şah Ali Hüsameddin herhangi bir kimsenin kabzası, terbiyesi ve hükmü altına girmeyecek bir şahsiyettir. Dedesi Osman Siraceddin et-Tavili öyle buyurmuştur.
Şah Ali Hüsameddin, 31 Ağustos 1861 Cumartesi gecesi doğdu. 1867'de daha 6 yaşındayken dedesini kaybetti. 1881'de babası Muhammed Bahaeddin'i de kaybedince genç yaşında, Tavila Tekkesi'nde dedesinin yerine irşad vazifesine başladı. Üstün çalışkanlığı ile ilim sahibi oldu. Daha sonra Bahekon'a geçti ve orada bir tekke inşa ettirdi. Bazı vakitler dedesinin Tavila'daki makamında oturan Şah Ali Hüsameddin'in şöhreti çevreye yayıldığından herkes etrafına toplandı. Türk, Arap, İngiliz, Rus, Kürt, Zaza, Azeri, Afgan, birçok ırktan, farklı ülkeden yüzlerce insan onu görmek, sohbetine nail olmak için kilometrelerce yol kat etti. Dünya'da yaklaşık 24.000 halifesi olan Şah Ali Hüsameddin'in, 9 ayrı tarikata halife olduğu bilinmektedir: Nakşibendi, Kadiri, Rüfai, Sühreverdi, Kübrevi, Dusuki, Bedevi, Şazeli, Çeşti
Tavili ailesinin Osmanlı-Rus savaşları sırasında gösterdiği yararlılıklar ve Osmanlı ordularına binlerce kişiyle verdikleri silahlı destek Rusların ilerleyişini durduracak kadar etkili olmuştur. Aile bireylerinden Şeyh Ali Hüsameddine mücahedat ve hizmetlerine karşılık teveccüh ve teshilat gösterilmesi emri de ailenin bu yönünü ortaya koymaktadır.
Dönemin İngiliz İstihbaratçısı Cecil John Edmonds kitabında şöyle anlatır:"O dönemde, Şeyh Ali Hüsameddin'i görmeye gelenler arasında Hazar Denizi'nin güneybatı köşesinde Rus topraklarına bitişik olan İran bölgesi hanı Emir Muktedir'in de yer alması Avrupa'daki papaların konumuna sahip olan bu Nakşibendi şeyhlerinin nüfuzlarının ne kadar geniş olduğunu gösteriyordu; bu müridin, manevi rehberinin elini öpme ayrıcalığına erişmek için 650 kilometrelik mesafeyi katetmesi alışılmış bir olay değildi." - Cecil J. Edmonds, 1921
Kurduğu tekkeler
Bahekon Tekkesi (Tavila Takkesi ile birlikte Bahekon Tekkesinde irşad faaliyetlerini yürüttüğü bilinmektedir.)
Tebekel Tekkesi (Zelem Nehrinin kenarında yer alan aynı isimli bir köyde bulunmaktadır.)
Gulp Tekkesi (Bu tekke, babası Muhammed Bahaeddin tarafından yapılmıştır. Onun vefatından sonra Şeyh Ali Hüsameddin tekkeyi genişletmiştir.)
Şahsiyeti
Kendisi güler yüzlü, yüksek ahlak ve vekar sahibi ve heybetliydi. Konuşmada belagat sahibi, hatip, Arapça, Osmanlıca, Farsça, Türkçe ve bölgedeki dillere vakıf olan ve bu dillerde yazan bir kimse olup birçok eserleri vardır. Aynı zamanda büyük bir servete hükmeden ve bununla birlikte muhtaçlara yardım eden Şah Hüsameddin akrabalık, kardeşlik, yakınlık sevgisine önem veren ve her yönüyle örnek gösterilen bir şahsiyetti. Arazinin ıslahı ile ağaç ve bahçelere büyük sevgi ve merakı olduğundan, ağaçların kesilmesini yasaklamıştı. Verimsiz yerleri ekip elverişli bir hale getirmeyi, su kanalları ve yolları açmayı sever, çalışmaları sonucu elde ettiklerini yolculara, ziyaretçilere ikram ederdi."Şeyh Ali Hüsameddine manevi otoritesini daima düzenin ve yasaların yararına kullandığı ve hükumetin hizmetlerine karşılık olarak kendisine teklif edilen şeyleri sürekli olarak reddettiği için büyük bir saygı beslemişimdir." - Cecil J. Edmonds, 1921
Ölümü
Zamanın büyük alimi olan Şah Ali Hüsameddin tüm ömrünü ilim öğrenmek, öğretmek ve İslamiyeti anlatmakla geçirdi. 60 yıl boyunca bu vazifeyi devam ettirdi ve 80 yaşında vefat etti. Türbesi, Irak'ın Bahekon köyünde olup hala ziyarete edilmektedir.
Tarikat Silsilesi
Dedesi Osman Siraceddin et-Tavili kanalıyla süren silsile, Şah Muhammed Ali Hüsameddin'in oğlu Muhammed Bahaeddin-i Sani'den (ö. 1971) sonra Ahmed Nureddin (ö. 1989) ve şu an onun oğlu Muhammed İrfan Nakşibendi ile devam etmektedir.
Şah Muhammed Ali Hüsameddin silsilede en uzun süre irşad eden zattır.
Şah Muhammed Ali Hüsameddin'in dergahında, dinci, ırkçı, mezhepçi, materyalist, nasyonalist veya siyasal bir islam anlayışına yer yoktur. Dergah, Zühd dönemi tasavvuf modeline yakın, liberal, hümanist ve çevreci bir çizgidedir.