Yeryüzü Doktorları Türkiye

Yeryüzü Doktorları Derneği; doğal afet, kriz ve acil durumlardan etkilenen, sağlık hizmetine erişimin kısıtlı olduğu ya da açlık, kuraklık, iç karışıklık gibi nedenlerden dolayı zorlu yaşam şartları ile mücadele eden ihtiyaç sahibi bölgelere yönelik olarak, kısa/uzun vadeli sağlık yardımı ve tedavi hizmeti vermeyi amaç edinmiş bir insani yardım kuruluşudur. Yeryüzü Doktorları faaliyetleri ihtiyaç odaklılık, yetkinlik, insani değerlere saygı, bağımsızlık ve şeffaflık ilkeleri çerçevesinde yürütülmektedir.
İlk olarak Bosna Savaşı, Kosova Savaşı ve 17 Ağustos depreminde harekete geçmiş olan bir grup gönüllü sağlıkçı, sağlık hizmetlerine erişemeyen ihtiyaç sahiplerinin hayata tutunmalarını sağlamayı kendine amaç edinmiş ve bu amacı daha geniş bir çerçevede gerçekleştirebilmek için 2000 yılında Yeryüzü Doktorlarını kurmuştur. Kurulduğu dönemde afet acil bölgelerine yönelik olarak kısa vadeli pratik müdahaleler ile sağlık hizmeti vermeye başlayan kuruluş, daha sonra ihtiyaç sahibi bölgelerdeki sağlık sisteminin iyileşmesi ve sürdürülebilir olmasını sağlamak amacıyla ücretsiz sağlık hizmeti veren merkezler açmaya başlamıştır. Eylül 2020 itibarıyla Afganistan, Bangladeş, Çad, Filistin, Somali, Suriye, Yemen ve Türkiyede toplam 31 kliniği ve 15 mobil sağlık ekibi bulunmaktadır.
30 binden fazla gönüllüsünün desteğiyle bugüne kadar 50den fazla ülkeye yardım eli uzatmış olan Yeryüzü Doktorları, projelerini Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), Dünya Gıda Programı (WFP), Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (UN OCHA), Avrupa Birliği Sivil Koruma ve İnsani Yardım Operasyonları (ECHO), Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu (GIZ) gibi uluslararası kuruluşlar, yerel sağlık otoriteleri ve ulusal/uluslararası STKlar ile iş birliği içinde yürütmektedir.
Yeryüzü Doktorları Derneğinin yönetim kurulu başkanlığı görevini ise Aralık 2015ten beri Uzm. Dr. Yahyahan Güney üstlenmektedir.
Faaliyetler
Kriz ve Acil Durum Projeleri
Yeryüzü Doktorları deprem, sel, yangın gibi afetler ile savaş ve kriz durumlarında, öncelikli olarak gönüllü sağlık ekipleri organize ederek ve ilaç-ekipman desteği sağlayarak bölgeye hizmet sunar. Tespit edilen ihtiyaçlar doğrultusunda sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla sahra hastaneleri ve klinikler kurar, mobil sağlık hizmetleri verir, tahrip olan sağlık merkezlerinin onarımına ve işletilmesine destek olur.
Gazze Krizi
Gazze Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Programı
Yeryüzü Doktorları, yaklaşık 2 milyon Filistinlinin yaşadığı ve 2007 yılından beri devam eden ambargo sebebiyle barınma, beslenme ve sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğu Gazzedeki faaliyetlerine 2015 yılında başlamıştır. Bölgede bir fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi ve 4 mobil sağlık ekibi ile birlikte hizmetlerine devam eden dernek, ihtiyaç sahiplerine fizik tedavi ve rehabilitasyon, evde sağlık hizmeti ve psikososyal destek hizmeti sağlamaktadır.
Suriye Krizi
2011 yılından beri insani krizin sürdüğü ve 250 binden fazla insanın hayatını kaybettiği Suriyede iç göçler yoğunlaşmış; barınma, beslenme ve sağlık hizmetlerine erişim gibi temel ihtiyaçlar karşılanamaz hale gelmiştir.
Yeryüzü Doktorları ise Suriyedeki bazı bölgelerde sağlanan güvenli ortamla birlikte iç göçlerin yoğunlaştığı, nüfusun giderek arttığı ve sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğu Azez ile Afrinde açtığı merkezler ile 2018 yılından beri mültecilere yönelik birinci basamak sağlık hizmeti sağlamaktadır. Aynı zamanda Gaziantep, Şanlıurfa, Kilis ve İstanbulda toplum merkezleri açmış olan Yeryüzü Doktorları, proje kapsamında Türkiye içindeki mültecilere yönelik olarak psikososyal destek ve sağlık hizmeti vermektedir.
Yeryüzü Doktorlarının Suriye Krizi kapsamında gerçekleştirdiği projeler:
Aktif Projeler
Afrin Cinderes Mülteci Sağlığı Merkezi
Mart 2018de Doğu Guta, Hama ve Humus bölgelerinden tahliye edilen halkın bir bölümü Afrinin güneybatısında yer alan Cinderesteki mülteci kamplarına yerleştirilmiştir. Yeryüzü Doktorları saha çalışmasıyla bölgede belirlediği ihtiyaçlar sonucunda, birinci basamak sağlık hizmetinin sunulacağı bir mülteci sağlığı kliniği açmayı kararlaştırmıştır. Bu kapsamda Cinderes Mülteci Sağlığı Merkezi, 2018 yılı ekim ayı itibarıyla hizmet vermeye başlamış olup halen faaliyetlerini sürdürmektedir.
Azez Soran Anne Çocuk Sağlığı Merkezi
Fırat Kalkanı Harekatı sonrası güvenli hale gelen ve iç göçlerle nüfusu 250 bine yaklaşmış olan Azez ilinin Soran ilçesinde, temel sağlık hizmetleri sunan merkezlerin sınırlı olmasından dolayı; Yeryüzü Doktorları, anne-çocuk sağlığı ve birinci basamak sağlık hizmeti sunulacak bir klinik açılmasını planlamıştır. Planlamanın akabinde fiziki rehabilitasyon çalışmaları tamamlanarak Haziran 2018de Azez Soran Anne Çocuk Sağlığı Merkezinde hizmet verilmeye başlanmıştır. Merkez faaliyetlerine hala devam etmektedir.
Tel Abyad Suluk Sağlık Merkezi
Yeryüzü Doktorları, Suriyenin Barış Pınarı Harekatı ile temizlenen Tel Abyad ilçesinin Suluk bölgesinde de ihtiyaç sahiplerine birinci basamak sağlık hizmeti sunmak üzere bir sağlık merkezi açmıştır. Aralık 2020de faaliyet gösteren merkezde muayene, acil müdahale, diş sağlığı ve ilaç desteği alanlarında hizmet verilmeye devam edilmektedir.
Göçmen Sağlığı Eğitim Merkezleri
Suriyeli sağlık çalışanlarının Türkiye sağlık sistemine entegre edilerek mültecilere sunulan sağlık hizmetlerinin desteklenmesini amaçlayan Göçmen Sağlığı Eğitim Merkezleri Projesi, 2017 yılının ocak ayında T. C. Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü paydaşlığında başlatılmıştır. Bu proje kapsamında Hatay, Mersin, Ankara, İzmir, Şanlıurfa ve Gaziantep ve İstanbulda Suriyeli doktor ve hemşirelere Türk Sağlık Sistemine yönelik 6 haftalık bir eğitim verilerek, Göçmen Sağlığı Merkezlerinde istihdamının sağlanması planlanmıştır.
2018 yılı nisan ayında projenin bütçesi ve hedefleri artırılmış ve süresi 2 yıl daha uzatılmıştır. Yeryüzü Doktorları, İstanbul, Gaziantep ve Şanlıurfadaki merkezlerde psikososyal destek, vaka yönetimi, sağlık teşviki, evde bakım ve lojistik destek hizmetleri konularında iş birliğini sürdürmüştür. Proje 2020 yılında son bularak faaliyetler tamamlanmıştır.
İstanbul Kilis toplum Sağlığı Merkezleri
Avrupa Birliği Sivil Koruma ve İnsani Yardım Operasyonları Birimi (ECHO) ile Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu (GIZ) tarafından fonlanan Türkiye Yerel İnisiyatif Fonu (LIFT) projesi kapsamında; Yeryüzü Doktorları Türkiyede yaşayan yerinden edilmiş sığınmacı/mültecilere yönelik psikososyal destek hizmeti ve sağlık danışmanlığı hizmetlerinin sürdürülmesi amacıyla, 2020 yılının şubat ayında İstanbul ve Kiliste iki toplum merkezi kurmuştur. Bu merkezlerde sağlık hizmetlerine erişimin geliştirilmesi, sağlık kurumlarına randevu, takip ve yönlendirme, psikolojik destek sunulması, vaka yönetim desteği gibi hizmetler sunulmaktadır.
Geçmiş Projeler
Hatay ve Şanlıurfa Toplum Merkezleri
Suriye Guta Anne Çocuk Sağlığı Gıda Destek Programı
İstanbul Fatih Kliniği
Doğu Halep İlaç, Hijyen Kiti ve Sağlık Hizmeti Desteği
Şırnak, Batman ve Diyarbakır Sağlık İstasyonları
Azez Haremeyn Kampı Kliniği
Suriye Yamadı Hastanesi
Yayladağı Sağlık İstasyonu
Suruç Sağlık İstasyonu
Marmara Ege Mülteci Sağlığı Projesi (MEMP)
Psikososyal Destek Projeleri
İlaç ve Ekipman Destekleri
Arakan Krizi
Uzun yıllardır süren ve 2017 yılında yeniden şiddetlenen Myanmar Krizi sırasında Arakan bölgesinde yaşayan Rohingya Müslümanlarının maruz kaldığı şiddet olayları yüz binlerce Arakanlının topraklarını terk ederek Bangladeşe göç etmesine ve mülteci kamplarına sığınmasına sebep olmuştur. 2021 yılı itibarıyla 2017 olayları sonrasında Bangladeşe ulaşan mülteci sayısı 738 bine ulaşmıştır. (https://data2.unhcr. org/en/situations/myanmar_refugees)
Mülteci kamplarındaki zor yaşam koşulları ve sağlık hizmetlerinin kısıtlı olması nedeniyle, 2017 yılında Bangladeşteki faaliyetlerine hijyen kiti dağıtımlarıyla başlayan Yeryüzü Doktorları, 2020 yılı haziran ayında Coxs Bazarda açılan Bangladeş Thaingkhali Mülteci Sağlığı Merkezinde ise birinci basamak sağlık hizmeti ve ilaç desteği hizmet vermeye devam etmektedir.
Aktif Projeler
Bangladeş - Thaingkhali Mülteci Sağlığı Merkezi
Geçmiş Projeler
Bangladeş - Balukhali Mülteci Kampı
Yemen Krizi
Yemende iç karışıklıklar nedeniyle yaklaşık 20 milyon insan beslenme, barınma ve sağlık hizmeti gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamamakta ve yaşam mücadelesi vermektedir. En büyük sorunlarından biri açlık olan ülkede 16 milyon insan yeterli ve güvenli gıdaya ulaşamamaktadır. 2021 yılında ülkede akut malnutrisyondan muzdarip 1 milyon 200 bin hamile/emziren annenin, 2 milyon 300 bin çocuğun olduğu kaydedilmiştir. Bu çocukların 400 bininin ise hayatını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu raporlanmıştır.
Yeryüzü Doktorları, 2015 yılından önce birçok kez Yemene giderek gönüllü sağlık hizmetlerinde bulunmuş; binlerce hastayı muayene ederek, tedavi ve ilaç desteği sağlamıştır. 2016 yılında ise 4 beslenme sağlığı merkezi ile beslenme tedavisi ve birinci basamak sağlık hizmeti sunmaya başlayan Yeryüzü Doktorları, 2020 yılında da 3 merkez daha açarak toplamda 7 merkez ile bölgedeki faaliyetlerine devam etmektedir. Yeni açılan 3 merkezde anne-çocuk sağlığı alanında da hizmet verilmektedir.
Aktif projeler
Al Nasser Beslenme Sağlığı Merkezi
Al Ber & Al Ehsan Beslenme Sağlığı Merkezi
Faqum Beslenme Sağlığı Merkezi
Old Fowa Beslenme Sağlığı Merkezi
Orta Afrika Krizi
Orta Afrika Cumhuriyetinde 2013 yılının sonlarına doğru siyasi belirsizlik ve politik nedenlerle başlayan şiddet olayları sebebiyle; binlerce insan hayatını kaybetmiş, yüz binlerce insan Kamerun, Kongo DC, Kongo ve Çad gibi komşu ülkelere göç etmek zorunda kalmıştır.
Yeryüzü Doktorları, krizin ilk günlerinden itibaren Orta Afrika Cumhuriyetinin başkenti Bangui başta olmak üzere Kamerun, Çad gibi komşu ülkelerdeki kamplara sığınmak zorunda kalan insanlara yönelik olarak sağlık alanında insani yardım faaliyetinde bulunmuştur. Krizden etkilenip komşu ülkelere sığınan Orta Afrikalı mültecilere yönelik çalışmalar başlatan Yeryüzü Doktorları, halen Çad ve Somalideki kliniklerinde birinci basamak sağlık hizmeti vermektedir. Bunun yanında bölgede su kuyusu, katarakt ameliyatları, kumanya ve kurban eti dağıtımlarıyla da ihtiyaç sahiplerine ulaşılmaktadır.
Aktif Projeler
Somali Mogadişu Mülteci Sağlığı Merkezi
Somali Mogadişu Anne Çocuk Sağlığı Merkezi
Çad Sido Mülteci Sağlığı Merkezi
Geçmiş Projeler
Orta Afrika Cumhuriyeti Şifa Kliniği
Çad Doyaba Sağlık Kliniği
Kamerun Su Tableti Dağıtımı
Diğer Kriz ve Acil Durumlar
Yeryüzü Doktorları deprem, sel, yangın gibi afetler ile savaş ve kriz durumlarında, öncelikli olarak gönüllü sağlık ekipleri göndererek ve ilaç-ekipman desteği sağlayarak hizmet sunmaktadır. Tespit edilen ihtiyaçlar doğrultusunda, sahra hastaneleri ve klinikler kurularak mobil sağlık hizmetleri verilmektedir ve tahrip olan hastane ve kliniklerin onarımına, işletilmesine destek sağlanmaktadır. Kriz durumundan etkilenen sağlık altyapısına yönelik temel ihtiyaçların yeniden sağlanması için ise orta-uzun vadeli projeler geliştirilmekte ve uygulanmaktadır.
Yeryüzü Doktorlarının bugüne kadar sağlık hizmeti sunarak müdahalede bulunduğu kriz ve acil durum listesini şöyle sıralayabiliriz:
2004 Hint Okyanusu (Endonezya Açe) Depremi ve Tsunamisi
2005 Sudan Darfur Krizi
005 Pakistan Muzafferabad Depremi ve Sel Felaketi
2006 Endonezya Yogyakarta Depremi
2007 Sri Lanka İç Çatışmaları
2008 Gazze Krizi
2009 Pakistan Swat Krizi
2011 Van Depremi
2011 Afrika Boynuzu Kuraklık Krizi
2012 Suriye Krizi
2013 Filipinler Tayfunu
2014 Orta Afrika Krizi
2014 Soma Faciası
2014 Gazze Krizi
2014 Batı Afrika Ebola Salgını
2015 Nepal Depremi
2015 Pakistan Sel Felaketi
2015 Yemen Krizi
2017 Arakan Krizi
2018 Endonezya Tsunami Felaketi
2020 Elazığ Depremi
2020 İzmir Depremi
2021 İsrail - Filistin Olayları
2021 Antalya Manavgat Yangınları
2021 Batı Karadeniz Sel Faciası
İlk dönemde kriz ve acil durumlara kısa vadeli müdahalede bulunan Yeryüzü Doktorları, daha sonra bu iyilik hareketinin kalıcı çözümler sunması gerektiğini düşünerek merkezler açmaya başlamıştır.
Anne - Çocuk Sağlığı Projeleri
Yeryüzünde tüm anne ve çocuk ölümlerinin %94ü gelişmekte olan ülkelerde, kırsal alanlarda ve yoksul bölgelerde görülmektedir. Temel sağlık hizmetlerine erişemediği için her gün 800den fazla kadın hamilelikte, doğum sırasında veya sonrasında oluşan komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Sadece 2019 yılında her gün 5 yaş altı ortalama 14 bin, toplamda 5 milyon 200 bin çocuk hayatını kaybetmiştir. Hayatını kaybeden bu çocukların 2 milyon 800 bini erkeklerden, 2 milyon 400 bini kız çocuklarından oluşmaktadır.
Yeryüzü Doktorları, anne ve çocuk ölümlerinin sık gözlemlendiği bölgelerde anne çocuk sağlığı klinikleri açmaktadır ve/veya mevcut klinikleri iyileştirmektedir. Bu kliniklerde hamile ve emziren annelerin rutin kontrollerinin yapılması, sağlıklı doğumların gerçekleştirilmesi, bebeklerin aşılanması ve diğer pediatri hizmetleri sağlanmaktadır. Ayrıca ailelere bebek bakımı ve üreme sağlığı ile ilgili eğitimler verilmektedir.
Aktif Projeler
Suriye Azez Soran Doğum ve Anne Çocuk Sağlığı Merkezi
Somali Mogadişu Anne Çocuk Sağlığı Merkezi