49'lar Davası

49lar Davası, 1961 yılında Kürtçe şiir yayımlanmasından açılan davadır.
Arka plan
Canip Yıldırım ve Yusuf Azizoğlu ile birlikte İleri Yurt gazetesini çıkaran Musa Anter, yayımladığı Kürtçe şiiri "Qimil / Kımıl" sebebiyle hakkında dava açıldı. Musa Anter'e destek veren 50 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlardan Mehmet Emin Batu mide kanamasından ölünce geriye 49 kişi kaldı ve dava bu sayıyla anılır oldu. 14 ay tutuklu kaldıktan sonra sanıklar mahkeye çıkarılmayı beklerlerken 27 Mayıs Darbesi gerçekleşti. Nihayet 3 Ocak 1961 tarihinde mahkeme başladı.
Tutuklananlar
Şevket Turan, (Mardin Gülhane Tıp Akademisi Maliye Şube müdürü ve levazım binbaşısı)
Naci Kutlay, (Kars Çamlıdere Devlet Hastanesinde uzman doktor)
Ali Karahan, (Siverek Avukat)
Koço Elbistan, (Hassa Kırıkhanda ilçe doktoru)
Yavuz Çamlıbel, (Doğubayazıt Yedek topçu asteğmen)
Mehmet Ali Dinler, (Cizre Ankara Hukuk Fakültesi birinci sınıf öğrencisi)
Yusuf Kaçar, (Dersim, Nazimiye Birinci İnşaat Tekniker Okulu öğrencisi)
Nurettin Yılmaz, (Cizre Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi)
Ziya Nami Şerefhanoğlu, (Bitlis Avukat)
Medet Serhat, (Iğdır İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi)
Hasan Akkuş, (Urfa İktisat Fakültesi öğrencisi)
Örfi Akkoyunlu, (Pötürge Madeni eşya fabrikatörü)
Selim Kılıçoğlu, (Varto Kıdemli üsteğmen)
Şahabettin Septioğlu, (Palu Yüksek Ziraat Mühendisi, Levazım Asteğmeni)
Said Elçi, (Bingöl Muhasebeci)
Sait Kırmızıtoprak, (Dersim, Nazımiye İstanbul Tıp Fakültesi son sınıf öğrencisi)
Yaşar Kaya, (Iğdır İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi)
Faik Savaş, (Genç İstanbul Hukuk Fakültesi Öğrencisi)
Haydar Aksu, (Kiğı Stajyer Avukat)
Ziya Acar, (Kulp İstanbul Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi
Fadıl Budak, (Diyarbakır İstanbul Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi)
Halil Demirel, (Islahiye Yardımcı topçu asteğmen)
Ferit Bilen, (Diyarbakır Kundura mağazası sahibi)
Esat Cemiloğlu, (Diyarbakır Yüksek Ziraat Mühendisi)
Mustafa Nuri Direkçigil, (Diyarbakır Sağlık Müfettişi)
Fevzi Avşar, (Kars İstanbul Tıp Fakültesi öğrencisi)
Necati Siyahkan, (Siverek İstanbul Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi)
Hasan Ulus, (Erzurum)
Nazmi Balkaş, (Lice İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi öğrencisi)
Hüseyin Oğuz Üçok, (Diyarbakır İstanbul Tıp Fakültesi Diş Hekimliği öğrencisi)
Mehmet Nazım Çiğdem, (Ankara Boya ve inşaat işleri ustası)
Fevzi Kartal, (Van Yedek asteğmen)
Mehmet Aydemir, (Siverek İstanbul Tıp Fakültesi öğrencisi)
Abdurrahman Efem Dolak, (Diyarbakır İleri Yurt Gazetesinin sahibi ve Güven Gazetesinin ortağı)
Musa Anter, (Nusaybin)
Canip Yıldırım, (Diyarbakır Avukat)
Emin Kotan, (Muş Elektrik Muhasibi)
Ökkeş Karadağ, (Maraş)
Muhsin Şavata, (Malatya Hayvan Tüccarı)
Turgut Akın, (Ergani Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi üçüncü sınıf örgencisi)
Sıtkı Elbistan, (Hassa Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi)
Şerafettin Elçi, (Cizre Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi)
Mustafa Ramanlı, (Beşiri Ankara Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi)
Mehmet Özer, (Siverek Ankara Tıp Fakültesi son sınıf öğrencisi)
Feyzullah Demirtaş, (Palu Ziraat teknisyeni)
Cezmi Balkaş, (Lice Orman Fakültesi öğrencisi)
Halis Yokuş, (Kars İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi öğrencisi)
İsmet Balkaş, (Lice Tıp Fakültesi öğrencisi)
Sait Bingöl, (Bingöl İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğrencisi)
Dava
Savcılık 50 sanıktan 15'in kafi delil bulunmadığı için, 10 sanık hakkında mahkumiyete yeterli delil olmadığı için beraat kararı verilmesini istemiş ama 24 sanığın TCK'nun 125. maddesine göre yargılanması istemiştir.
İdamı istenenler
Şevket Turan,
Naci Kutlay,
Ali Karahan,
Koço Elbistan,
Yavuz Çamlıbel,
Mehmet Ali Dinler,
Yusuf Kaçar,
Ziya Nami Şerefhanoğlu,
Medet Serhat,
Hasan Akkuş,
Örfi Akkoyunlu,
Selim Kılıçoğlu,
Şahabettin Septioğlu,
Sait Elçi,
Sait Kırmızıtoprak,
Yaşar Kaya,
Faik Savaş,
Haydar Aksu,
Ziya Acar,
Fadıl Budak,
Halil Demirel,
Necati Siyahkan,
A. Efem Dolak,
Musa Anter,
Canip Yıldırım,
Mehmet Bilgin
Sonuç
İdamla yargılanan 25 sanığından 10 beraat etti, 15'i bir kez beraat edip bir kez suç vasfı değiştirilerek davanın yenilenmesi neticesi 1965 yılında TCK'nun 141 ve 142. maddelerinden 16 ay hapis, 5 ay 10 gün sürgün cezası aldılar.
İlgili Kitaplar