İran hükümdarları listesi

İran hükümdarları listesi coğrafyacılara tarafından Büyük İran bölgesi olarak tanınan arazilerde kurulan devletlerde hükumet süren tüm imparatorluk, krallıklar ve hükümdarlıklarda hukuken idareci olan hükümdarların listesidir.
Antik İmparatorluklar (yak. MÖ 2700550)
Bu dönem için daha kapsamlı bir krallar, kraliçeler, tabi alt-krallar ve ve alt-kraliçeler listesi için şu listelere bakınız:
Ahameniş İmparatorluğu öncesi İran hükümdarları listesi
Elam hükümdarları listesi
Partlar bağımlı alt-krallıklar hükümdarları listesi
İran'daki İslam devletleri hükümdarlar listesi
Ahameniş İmparatorluğu (MÖ 550MÖ 330)
Hellenistik İmparatorluklar (MÖ 330 MÖ 64)
Makedonya İmparatorluğu
Selevkos İmparatorluğu
Orta İran İmparatorlukları (MÖ 247MS 670)
Part İmparatorluğu
Bu dönem için daha kapsamlı bir bağımlı alt-krallar ve ve alt-kraliçeler listesi için şu listeye bakınız:
Part Devleti'ne bağımlı alt-krallıklar listesi
Sasani İmparatorluğu (224670)
İslam Halifeleri (641946)
Dört Halife veya Hulefa-i Raşidin
Emeviler
Abbasiler
Büveyhoğulları (9331062)
Bu dönem için daha kapsamlı bir hukumdarlar ve tabi alt-hukumdarlar listesi için şu listeye bakınız:
Iran'da Islam hanedanlari listesi
Büveyh hükümdarları devleti genelde Fars, Jibal ve Irak'tan yönetmiştir. Ülke üçe bölünmüş olduğundan üç ayrı hükümdar tarafından yönetilmiştir.
Fars kolu
İmadüddevle 934-949
Adudüddevle 949-983
Şerefüddevle 983-989
Samsamüddevle 989-998
Behaüddevle 998-1012
Sultanüddevle 1012-1024
Ebu Kalicar 1024-1048
Abu Mansur Fülad Sütun 1048-1055
Selçuklu Hanedanı'na dahil olmuştur.
Rey kolu
Ruknüddevle 935-976
Fahrüddevle 976-980
Muayyadüddevle 980-983
Fahrüddevle (tekrar) 984-997
Mecdüddevle 997-1029
Gazneliler'e dahil olmuştur.
Irak kolu
Müizzüddevle 945-967
İzzüddevle 966-978
Adudüddevle 978-983
Samsamüddevle 983-987
Şerefüddevle 987-989
Behaüddevle 989-1012
Sultanüddevle 1012-1021
Müşerrefüddevle 1021-1025
Celalüddevle 1025-1044
Ebu Kalicar 1044-1048
El-Melikür-Rahim 1048-1055
Selçuklu Hanedanı'na dahil olmuştur.
Büyük Selçuklu İmparatorluğu (10291194)
Bu dönem için daha kapsamlı bir hükümdarlar ve bağımlı alt-hükümdarlar listesi için şu listeye bakınız:
İran'da İslam hanedanları listesi
Harezmşahlar Devleti (11531231)
Orta Asya'da Harezm bölgesinde kurulmuş olan ve sonra Orta Asya ve İran'in bazı bölgelerini eline geçirmiş olan bir devlet. Cengiz Han Mogol istilasi karşında direnme göstermekle beraber sonunda devlet yıkmış ve arazileri Mogollar tarafından yerle bir edilmiştir.
Bu dönem için daha kapsamlı bir hukumdarlar ve tabi alt-hukumdarlar listesi için şu listeye bakınız:
İran'da İslam hanedanları listesi
Moğol İmparatorluğu (12301357)
Bu dönem için daha kapsamlı bir hukumdarlar ve tabi alt-hukumdarlar listesi için şu listeye bakınız:
İran'da İslam hanedanları listesi
Büyük Hanlar
İlhanlılar
Rakip Hanedanlar (13321501)
Bu dönem için daha kapsamlı bir hukumdarlar ve tabi alt-hukumdarlar listesi için şu listeye bakınız:
Iran'da Islam hanedanlari listesi
Serbedariler (13321386)
Abdulrazzak bin Fazlullah (13321338)
Vaciheddin Mesut bin Fazlullah (13381343)
Muhammed Aytemur (13431346)
Kaba Isfendiyar (13461347)
Lütfüllah (13471348 d.1361)
Hoca Tacceddin Ali (13481353)
Yahya bin Karavi (13531358)
Zahireddin (13581359)
Haydar el-Kassab (13591360)
Lütfüllah (ikinci saltanat) (13601361)
Hasan el-Damgani (13611364)
Hoca Ali-yi Muayyed bin Mesut (13641376 ö.1386)
Rukneddin (13761379)
Hoca Ali-yi Muayyad bin Mesut (ikinci saltanat) (13791386)
Çobanoğulları (13381357)
Emir Çoban Noyan
Bağdad Hatun
Hasan Küçük (1338-1343)
Malik Eșref (1343-1357)
Celayiriler (13351432)
Büyük Hasan (1336 - 1356)
Şeyh I. Uvays (1356 - 1374)
Hasan (1374)
I. Hüseyn (1374 - 1382)
Bayazıd (Celayiri) (1382 - 1383)
Ahmed (Celayiri) (1383 - 1410)
Şah Veled (1410-1411)
Mahmud (Celayiri) (1411-1415)
II. Uvays (1415-1421)
Muhammed (1421-1422)
II. Mahmud (1422-1424)
II. Hüseyn (1424-1432)
İnjulular (13351357)
Muzafferiler (13141393)
Mubarizeddin Muhammed bin el-Muzaffar, Emir 13141358
Abul Favaris Cemaleddin Şah Şuja (Yazd'de, 1353'te Şiraz'da), 13351364 döneminde ortak hükümdar...
Kutbeddin Şah Mahmud (İfahan'da) (ö. 1375), 13581366
Abul Favaris Cemaleddin Şah Şuja (ikinci defa), 13661384
Mŭcahideddin Zaynelabidin Ali, 13841387
1387'de Timur İsfahan'ı ele geçirdi.
1387-1391 döneminde yörel hükümdarlar
İmadeddin Sultan Ahmad (Kerman'da)
Mubarizeddin Şah Yahya (Şiraz'da)
Sultan Ebu İshak (Siracan'da),
Şah Mansur (İsfahan'da), 13911393
Karakoyunlular (13751469)
Bayram Hoca 1365-1380
Kara Mehmed Durmuş bin Bayram Hoca, 1378/9 - yak.1388
Ebu Nasir Kara Yusuf Nuyan bin Mehmed, 'yak.1388 - 1399/1400 ve
1400 - 1406 arasında Timur İmparatorluğunun egemenliği
Ebu Nasir Kara Yusuf Nuyan bin Mehmed, (ikinci kez) 1405/6- 1420/1
Kara İskender bin Yusuf, 1420/1 -1436
Muzafferridin Cihan Şah bin Yusuf]], 1436 -10 Kasım 1467
Hasan Ali bin Cihan Şah, Kasım 1467-1469
Akkoyunlular (13781508)
Kara Yülük Osman (1378 - 1435)
Nureddin Ali bin Kara Yülük (1435-1438)
Hamza Bey (1435 - 1444)
Muizziddin Cihangir bin Ali bin Kara Yülük (1444 - 1469) Batı kesmini hükümetmişti.
Uzun Hasan bin Ali (1452 - 1478) 1467'de birleştirmişti.
Halil bin Uzun Hasan (1478)
Yakup bin Uzun Hasan(1478 - 1490)
Baysungur bin Yakup (1490 - 1493)
Rüstem bin Maksud(1493 - 1497)
Ahmet Gövde bin Mehmed(1497)
Murat bin Yakup (1497) Kum civarı
Elvend bin Yusuf (1498 - 1502) Azerbaycan ve Diyarbakır civarı
Muhammed Mirza bin Yusuf (1498 - 1500) Fars bölgesi
Murat bin Yakup (1502 - 1508) Tekrar birleştirmişti
1435 - 1438 = Ali ile Mamza arasındaki mücadele dönemi1497 - 1502 = Murat, Elvend ve Muhammed arasındaki mücadele dönemi
Timur İmparatorluğu (13701507)
Timur İmparatorluğu bölünmesi (14491507)
Timur İmparatorluğu bundan sonra evre evre daha da bölünmüştür ama kendilerine "Gürkanlı" veya " Timurlular" adı veren Timur soyundan gelen hükümdarlar Timur İmparatorluğu'nun bazı bölgelerinde hükümdarlıklarını korumuşlardır:
Maveraünnehir'daki Hükümdarlar:
Abdüllatif bin Muhammed Taragay Uluğ bey, Uluğ Bey'in oğlu, 14491450
Abdullah Mirza, Şahruh'un torunu, 14501451
Ebu Said bin Muhammed, Miran Şah'ın torunu, 14511469, Horasan'ı 1459'da eline geçirdi
Horasan'daki Hükümdarlar:
Ebu'ül Kasım Babür bin Baysungur Mirza, Şahruh'un torunu, 14491457
Mirza Şah Mahmud, Ebu'ül Kasım Babür bin Baysungur Mirza'nın oğlu, 1457
İbrahim Mirza bin Alauddevle, Ebu'ül Kasım Babür bin Baysungur Mirza'nın oğlu, 1457
Muzaffareddin Cihan Şah bin Yusuf, Karakoyunlular hükümdarı, 14571458
Cihan Şah Karakoyunlular hükümdarı olduğu dönemde, Ebu Said Karakoyunlular ile İran'ı paylaşmak için antlaşma yapmıştır. Fakat Uzun Hasan'ın hükümdarlığını yaptığı Akkoyunlular önce Karakoyunlu Cihan Şah'a karşı savaşıp galip gelip onu öldürmüşler ve kısa bir zaman sonra da Ebu Said'le çarpışıp; galip gelip onu da öldürmüşlerdir.
Ebu Said'in ölümünden sonra Timur İmpratorluğu'nün bölünmesinin dördüncü evresi başlamıştır. Bu evrede Akkoyunlu Türkmenleri Timur İmparatorluğu'nun batı bölgelerini Safeviler hanedanı büyüyüp genişlemesine kadar ellerinde tutmuşlardır. Ama kendilerine "Gurganlı" adı veren Timurlular hanedanından gelen hükümdarlar Semerkant'teki ve Herat'taki hükümdarlıklarını korumuşlardır.
Semerkant'daki Hükümdarlar:
Sultan Ahmed, Ebu Said'in oğlu, 14691494
Sultan Mahmud, Ebu Said'in oğlu, 14941495
Mesud, 1495
Sultan Baysungur, 14951497
Sultan Ali Mirza, 14951500
Semerkant Özbekler tarafından ele geçirilmiştir.
Herat'daki Hükümdarlar:
Sultan Mahmud, Ebu Said'in oğlu, 1469
Hüseyin Baykara, 14691506
Bediüzzaman Mirza, Hüseyin Baykara'nın oğlu, 15061507, Safevi Şah İsmail yanına sığınmıştır.
Herat Özbekler tarafından ele geçirilmiştir. Bu kenti sonra Safeviler almışlardır.
Modern İmparatorluk (15011979)
Bu dönemi daha kapsamlı olarak ele alan hükümdarlar ve alt-hükümdarlar listesi için bakınız:
İran'da İslam devletleri hanedanları
Safevi Hanedanı (1501-1786)
Afşar Hanedanı (1736-1796)
Zend Hanedanı (1751-1794)
Kaçar Hanedanı (1794-1925)
Pehlevi Hanedanı (1925-1979)