Lenin'in Vasiyeti

Leninin Vasiyeti, Bolşevik lider Vladimir Lenin tarafından 1922 yılı sonu 1923 yılı başında yazılan belge. Belgede Lenin Sovyetler Birliği yönetim organlarında değişiklik yapılması gereğini bildirmektedir. Ayrıca Sovyet liderleri hakkında düşüncelerini de sıraladığı belgede özellikle Josef Stalinin Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri görevinden alınmasını önermiştir. Yaptırım özelliği olmayan belgenin Merkez Komite'de gündem edilmesi üzerine Stalin görevinden istifa etse de, Merkez Komite tarafından buna izin verilmemiştir.
Belge
Lenin belgenin Nisan 1923'te yapılacak olan XII. Kongrede okunmasını istiyordu. Ancak Mart ayında geçirdiği beyin kanaması yüzünden felç oldu ve konuşma yetisini kaybetti. Bunun üzerine vasiyet eşi Nadejda Krupskaya tarafından gizlendi ve saklandı. Krupskaya, Leninin iyileşeceğini umuyordu. Ancak Leninin 21 Ocak 1924 günü ölmesiyle beraber vasiyeti Komünist Partisi Merkez Komitesi Sekretaryasına teslim etti. Vasiyetin Mayıs 1924te yapılacak olan XIII. Kongre delegelerine de bildirilmesini istedi.
Leninin vasiyeti, partide Troçki'ye karşı örgütlenmiş olan Josef Stalin, Grigori Zinovyev ve Lev Kamenevi çok zor durumda bıraktı. Eğer vasiyet örtbas edilirse haklarındaki eleştiriler partililer tarafından öğrenilmemiş olacaktı. Ancak parti önderliği ve Bolşevikler arasındaki saygınlığı tartışılmaz olan önderleri Leninin isteğini kabul etmemeleri daha büyük sorunlara yol açardı. Partinin yönetimiyle ilgili özellikle Leon Troçki ile iktidar mücadelesinin ortasında olan liderlik açmazda kalmıştı.
Sonunda Merkez Komitede önerilen ve kabul edilen uzlaşmaya göre vasiyet XIII. Kongre delegelerine aşağıdaki şartlarla verilecekti:
Vasiyet her bölge delegeleri tarafından ayrı ayrı okunacak, eş zamanlı okuma olmayacaktır.
Vasiyet hakkında not almak yasaktır.
Kongre süresince vasiyetten bahsedilmeyecektir.
Öneri Merkez Komitede Nadejda Krupskayanın muhalefetine rağmen kısmi çoğunlukla kabul edildi. Bu şekilde vasiyet Leninin öngördüğü etkiyi yaratmadı. Stalin ise Merkez Komite'ye istifasını sunmasına rağmen bu talep Troçki'ye karşı güç kaybetmek istemeyen Zinovyev ve Kamenev'in itirazıyla kabul edilmedi. Stalin Genel Sekreterliğe devam etti.
Ancak belge parti içinde süren hizip mücadelelerinde sürekli gündemde kaldı. 1924-1927 yılları arasında Sol Muhalefet ile Stalin-Buharin ekibi arasındaki mücadele döneminde Stalin 1926 Temmuz ayındaki Merkez Komite birleşiminde vasiyeti okumak zorunda kaldı. Vasiyetin tashih edilmiş bir versiyonu Aralık 1927de yapılan XV. Kongresinde delegelere basılı olarak verildi. Ancak belge parti dışında yaygın olarak basılmadı.
Vasiyetin varlığı ve içeriği ile ilgili olarak batı ülkelerinde ilk haberler Max Eastmanın Lenin Öldüğünden Beri adlı 1925 yılında yazılan eseriyle ortaya çıktı. Sovyet liderliği ise konuyla ilgili olarak bir reddiye yazısı yazması için halen Politbüro üyesi olan Troçkiyi görevlendirdi. Troçki Eastmanın verdiği bilgileri reddeden bir yazı kaleme aldı ve yayınladı.
Stalin döneminde belgenin varlığından bahsetmek Bolşevik karşıtı propaganda kapsamında suç olarak değerlendirildi ve cezai yaptırım uygulandı. Stalinin 1953 yılında ölmesinden sonra 1956 yılında yapılan ünlü XX. Kongre ile birlikte vasiyet resmen yayınlandı. Stalin'e karşı kişisel düşmanlığını gizlemeyen Kruşçev bu vasiyeti Anti-Stalinizasyon kampanyasında koz olarak kullandı.
İlgili belgeler
Leninin vasiyeti, Leninin siyasi vasiyeti olarak değerlendirilen ve son dönemlerinde dikte ettirerek kaleme aldığı eserlerle karıştırılmamalıdır. Bu eserlerde Lenin dünyadaki ilk sovyet deneyiminin izlemesi gerektiğini düşündüğü görüşlerini aktarır:
Kongreye Mektup, (Rusça: ъ)
Gosplana Yasama Görevleri Verilmesi Üzerine (Rusça: )
Ulusal Sorun Üzerine (Rusça: ' ' '')
Günlükten Sayfalar (Rusça: )
İşbirliği Üzerine (Rusça: )
Devrimimiz Üzerine (Rusça: )
Rabkrini Nasıl Yeniden Örgütleyeceğiz (Rusça: )
Daha Az, Daha İyi (Rusça: , )
Belgenin içeriği
Belge aslında Leninin kendisinin de dahil olduğu Sovyet hükumetinin bir eleştirisidir. Gelecekte partide yaşanması muhtemel tehlikelerden bahsedilerek bazı öneriler yapılmıştır.
Stalin ve Troçki eleştirisi:
Lenin, Stalinin kullanabileceğinden daha fazla güce sahip olduğunu ve eğer onun yerine geçerse tehlikeli olabileceğini düşünüyordu. Birkaç hafta sonra yaptığı eklemede Stalinin Genel Sekreterlik konumundan alınmasını önerir:
30 Aralık 1922 günü Ulusal Sorun Üzerine adlı eserinde Lenin; Gürcistan Olayı ile ilgili olarak Feliks Dzerjinski, Grigori Ordjonikidze ve Stalini eleştirerek Büyük Rus milliyetçiliği ile itham etmiştir:
Lenin, vasiyetinde diğer Politbüro üyelerini de eleştirmekten geri durmayacaktır:
Son olarak genç Bolşevik önderler Nikolay Buharin ve Georgi Pyatakov eleştirilecektir:
Değerlendirmeler
Günümüzde sosyalist mücadele sürdüren farklı ekoller Lenin'in Vasiyeti'ne farklı yaklaşmaktadır: