Mühürlü Tren

Mühürlü Tren, I. Dünya Savaşı sırasında İsviçrede sürgünde bulunan Rus Bolşevik lider Lenin ve beraberindekilerin 1917 yılı Şubat Devrimi ile birlikte yıkılan Çarlık rejiminden sonra Rusyaya dönmelerini sağlayan çok taraflı organizasyonu anlatır. İsviçre sınırından sonra Almanya İmparatorluğu topraklarından geçen devrimcileri taşıyan tren, diplomatik olarak dokunulmaz olduğu ve yolcularının Almanyada inmesi yasak olduğundan mühürlü tren ismi kullanılmıştır. Yolculuğun sonunda Lenin ve beraberindekiler İsviçre-Almanya-İsveç-Finlandiya üzerinden Sankt-Peterburga ulaşmışlardır. Leninin Rusyaya gelişi Rus Devriminin kaderini etkilemiş ve gelir gelmez açıkladığı Nisan Tezleri ile Bolşevikleri iktidarın alınması doğrultusunda yeniden örgütlemiştir. Süreç sonunda Bolşevikler Ekim Devrimi ile iktidarı alacaklardır.
Arka planı
Çarlık rejiminin baskısı altında ülke dışına çıkmak durumunda kalan Bolşevik önderler siyasi sığınmacılar için uygun koşulların bulunduğu ve Rusya İmparatorluğu ile sınır komşusu olmayan İsviçrede kalmayı tercih ederler. Burada yerel komünistler tarafından da desteklenirler. I. Dünya Savaşının patlak vermesiyle Avrupa savaş halinde bulunan iki kampa ayrılır ve Bolşevikler tarafsız İsviçrede sıkışırlar. 1917 yılı başında yaşanan Şubat Devrimi ile birlikte Çarlık rejimi devrilir. I. Dünya Savaşı Doğu Cephesinde Rusya ile savaşan Almanya İmparatorluğu çöken Çarlık rejimiyle savaşı sona erdirerek burada bulunan kuvvetlerini Batı Cephesine kaydırmak ister. Bunun için de iç siyasi ortamı karışık olan Rusyaya radikal fikirleriyle tanınan Leninin Alman topraklarından geçerek gitmesine izin verilmesi gündeme gelir. Ülkesine yaşanmakta olan devrimci sürece ne pahasına olursa olsun dahil olmak isteyen Lenin ve beraberindeki Bolşevikler aracılar vasıtasıyla Almanya ile temasa geçerler.
Almanya ile uzlaşma
İsviçreli komünist Fritz Platten ile birlikte İsveçli komünistler Otto Grimlund, Ture Nerman, Carl Lindhagen ve Fredrik Ström yolculuk için çok çaba sarf etmişlerdir. Fritz Platten I. Dünya Savaşının çıkmasıyla etkisiz kalan ve savaş yanlısı hale gelen II. Enternasyonalden ayrılmış ve 1915'te Lenin önderliğinde düzenlenen savaş karşıtı Zimmerwald ve Kienthal Konferanslarına katılmıştır. Bu konferanslarda Leninin savunduğu hattı benimsemiştir. Lenin savaşın emperyalist bir paylaşım savaşı olduğunu belirterek her ülke ordusunu oluşturan silah altındaki işçi ve köylülerin kendi savaş yanlısı hükumetlerini devirmelerini öneriyor ve bozgunculuğu savunuyordu.
Almanya İmparatorluğu ile ilk temas Fritz Platten aracılığıyla yapılır. Alman İmparatoru II. Wilhelm Çarlık rejimini çökmesinden sonra özellikle Doğu Cephesindeki düşmanı Rusyanın içinde bulunduğu durumun daha da içinden çıkılmaz hale gelmesi ve Rus Ordusunun savaşamaz hale gelmesi fırsatını değerlendirmek istiyordu. Bu cepheden çekeceği birliklerle Batı Cephesinde üstünlüğü ele geçirebilecek ve belki de savaşın çehresi değişecekti. Almanya ile temas özellikle Aleksandr Parvus, Karl Radek ve Yakov Ganetski tarafından sağlanır.
Alman hükumetinde görev yapan filozof ve diplomat Kurt Riezler ise Leninin Rusyaya gönderilmesi fikrinin kendisine ait olduğunu iddia eder. Riezler, Leninin elçileri görevindeki Aleksandr Parvus ve Karl Radek ile görüşmeleri Almanya adına bizzat yürütür.
Yolculuğun ayarlanmasındaki önemli bir isim ise Aleksandr Parvusdur. Lenin ile yüz yüze görüştüklerine dair bir kaynak olmamasına rağmen Bolşeviklere mali yardım yapan Parvusun Alman İmparatorluğu için ajanlık yaptığı düşünülmektedir.
Teminat
Fritz Patten Rus sürgünlerinin yolculuğuna Alman yetkilileri nezdinde kefil olacak ve aşağıdaki metni imzalayacaktır.
Yolcular ve yolculuk
9 Nisan 1917 günü Zürihten yola çıkan 32 Rus sürgün 15 saatlik tren yolculuğundan sonra Almanya sınırındaki Gottmadingen İstasyonuna varırlar. Burada Rusça bilen Alman subaylardan Yüzbaşı von Planetz ve Teğmen von Buhring ekibi karşılarlar. Boş bir yolcu vagonuna alınan sürgünler yolculuklarına başlarlar. Mühürlü tren deyiminin yoğunlukla kullanılmasına rağmen yolculuğu yapanların anlatımları (örneğin Karl Radek) ve araştırmacılar tren kapılarının mühürlendiği yönünde bir bulguya rastlamamışlardır. Radeke göre sadece kendileriyle beraber yolculuğa katılan Alman subaylara trenden hiçbir koşulda ayrılmayacaklarına dair söz vermişlerdir. Tren hiçbir istasyonda durmadan tüm Almanyayı boydan boya katederek Baltık Denizi kıyısındaki Sassnitz İstasyonuna ulaşır. Buradan sonra sürgünler Queen Victoria isimli gemiyle İsveçe geçerler. 13 Nisan günü Malmöye varan kafile burada Ganetski ile buluşarak Stockholme geçer. Geçtiği yerlerde kimseyle temas etmemeye dikkat eden Lenin burada kendisiyle görüşmek isteyen Aleksandr Parvus ile görüşmeyi kesinlikle reddeder.
Yolculuğu tamamlayan ekipte aşağıdaki isimler yer almıştır:
Vladimir İlyiç Ulyanov, (Lenin).
David Sokratovich Suliashvili.
Nadezhda Ulyanov.
Inessa Armand.
Georgi Safarov.
Valentina Mortochkina (Safarovın karısı).
Kharitonov Moses Motkovich.
Anna Yevgenivna (Inessa Armandın akrabası).
Grigory Usievich.
Helen Feliksovna Cohn (Usieviçin karısı).
Sarah Naumovna Ravitch.
Michael G. Tskhakaya.
Abram Anchilovich Skovno.
Ovsej Gersh Aaronovitch Radomyslsky, (Grigori Zinoviev).
Zlata Ionovna Radomyslsky.
Stephen Ovseevich Radomyslsky (Zinovievin oğlu).
Zalman Burke Oserovich Rivkin.
Nadezhda Slyusareva.
Michael Vulfovich Goberman.
Maya Zelikovna Abramovich, (Shai Zelikovich Abramovich).
Johann Arnold Ioganovich Linde.
Gregory Sokolnikov.
Ilya Davidovich Miringof.
Maria Efimovna Miringof.
David Morduhovich Rozneblyum.
Semyon Gershovich Peyneson.
Fan Grebelskaya.
Bunya Hemovna Pogovskaya (ve yanında Reubenin oğlu)
Meyer Kivov Ayzenbund
Listede İsveçde kalan Fritz Patten yer almamıştır.
Etkisi
Yaklaşık 8 gün süren uzun yolculuktan sonra 16 Nisan 1917 günü Lenin Rusyanın başkenti Sankt-Peterburgdaki Finlandiya İstasyonuna ulaşır. Burada büyük ve coşkulu bir kalabalık tarafından karşılanır. Bolşevik Partinin yönetimini hemen eline alan Lenin, parti konferansında açıklayacağı Nisan Tezleri ile o zamana kadar karşıya alınmayan Geçici Hükümete cephe alınmasını savunacaktır. Partiyi bu yeni hatta ikna eden Lenin sonunda haklı çıkacak ve Geçici Hükumetin savaş yanlısı tutumu ortaya çıkınca Bolşevikler giderek güçlenecek ve Ekim Devrimi süreciyle iktidarı alacaklardır.
İlgili suçlamalar
Bolşevik karşıtları, başta Başbakan Aleksandr Kerenski olmak üzere Almanya ile anlaşarak ülkeye dönen Lenin ve Bolşevikleri Alman ajanı olmakla suçlayacaktır. 17 Temmuz günü artık iftiralardan bıkan Leon Troçki aşağıdaki açıklamayı yapacaktır:
Bu ithamların yanı sıra 1918 yılında Rusyadaki ABD temsilcisi Edgar Sisson, Troçki ve Leninin Almanya İmparatorluğunun ve ABD'nin maaşlı ajanları olduğunu ispatladığını iddia ettiği belgeleri kamuoyuna açıklar. İlk olarak 16 Eylül 1918 günü New York Evening Post gazetesinde yayınlanan belgelerin sahte olduğu ve Polonyalı yazar ve gazeteci Ferdinand Ossendovskim tarafından üretildiği ortaya çıkacaktır.