Guçince

Guçince ya da Guçin dili (kendilerince Gwichin; İngilizce Gwichin, Kutchin), ABD'de Alaska eyaletinde ve Kanada'da Kuzeybatı Toprakları ile Yukon bölgelerinde Guçinlerin konuştuğu Atabask dillerinden bir Kızılderili dilidir.
En yakın akrabası ve güney komşusu Hancadır. Alaska'da kuzey ve kuzeybatısında Eskimo dillerinden İnyupikçe, Atabask dillerinden batısında Koyukonca ve güneybatısında da Aşağı Tananaca ile komşudur. Kanada'da kuzeyde Eskimo dillerinden Batı Kanada İnuitçesi, Atabask dillerinden güneyde Kuzey Tuçoncası ve doğuda Satuca (Kaşogotinece) ile komşudur.
Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska'daki 1.000 kişilik nüfustan 150 kadarı, Kanada'daki 1.900 kişilik nüfustan ise 400 tanesi anadillerini konuşabiliyor. Resmi dil olduğu Kuzeybatı Toprakları'nda (2397 etnik nüfustan 310'u konuşabiliyor, 250'si anadili olarak, 40'ı da evinde kullanıyor) tehlike altındaki dillerden biri olup okul eğitimine ciddi ve resmi yaklaşım dilin geleceği için umut vericidir.
Diyalekt ve kabileler
Alaska ve Kanada Guçincesi birbirinden iki farklı yazı kullanmalarıyla ayrılır. Alaska'daki Guçinler Council of Athabascan Tribal Governments, Yukon'dakiler Vuntut Gwitchin First Nation, Kuzeybatı Topraklarındakiler ise Gwichin Tribal Council adı altında idari birlik oluşturur. Aşağıdaki listedeki diyalektler aynı zamanda kabile adlarıdır.
Alaska Guçincesi (İngilizce Alaskan Gwichin, Alaska dialects) : Alaska'nın YukonKoyukuk Census Area sayım bölgesinde.
Dihaii Gwichin.
Neetsʼąįį Gwichin. Arctic Village (Vashraii Koo) yöresinde konuşulur. Adları 'residents of the north side' anlamına gelir.
Dendu Gwichin. Birch Creek (Deenduu) yöresinde konuşulur. Adları 'foothill mountain people' anlamına gelir.
Draanjik Gwichin. Black River yakınlarındaki Chalkyitsik yöresinde konuşulur. Adları 'Black River people' anlamına gelir.
Danzhit Hanlaih Gwichin. Circle (Dan Zhit Haainlaii) yöresinde konuşulur. Adları 'water flowing out of the mountains' anlamına gelir.
Gwichyaa Gwichin. Fort Yukon (Gwichyaa Zhee) ile Venetie (Viihtaii) yörelerinde konuşulur. Adları 'people of the flats' anlamına gelir.
Kanada Guçincesi (İngilizce Canadian Gwichin, Canadian dialects)
Van Tat Gwichin. Yukon bölgesindeki Old Crow yöresinde konuşulur. Adları 'people who live among the lakes' anlamına gelir.
Old Crow dialect
Peel River dialect
Dagudh Gwichin. Yukon bölgesinde konuşulur.
Teetlit Gwichin. Kuzeybatı Topraklarında Fort McPherson (Teetlit Zheh) yöresinde konuşulur. Adları 'people of the head waters' anlamına gelir.
Gwichya Gwichin. Kuzeybatı Topraklarında Tsiigehtchic (eski adı: Arctic Red River) yöresinde konuşulur. Adları 'people of the flats' anlamına gelir.
Edhiitat Gwichin. Kuzeybatı Topraklarında Aklavik yöresinde konuşulur. Adları 'delta people' anlamına gelir.
Nihtat Gwichin. Kuzeybatı Topraklarında İnuvik yöresinde konuşulur. Adları 'mixed people' anlamına gelir.
Eğitim
1987-1988 döneminde Alaska okul bölgelerinde Guçin öğrencilerin sayısı :
Örnekler
luk balık
vadzaih rengeyiği
dzhiig kuş
kʼaii söğüt
shin yaz
khaii kış
zhoh kar
tshin yağmur
kʼoh bulut
ihlak bir
neekaii iki
tik üç
daang dört
ihloogwinlìʼ beş
shizheh evim
nizheh evin
vizheh evi
nakhwazheh evimiz, eviniz
guuzheh evleri
Drin gwiinzii İyi günler
Dinjii Zhuh kʼyùu lèe ginįįkhìi? Yerlice biliyor musun?
Ąhą, Dinjii Zhuh kʼyùu lèe ginihkhìi Evet, Yerlice biliyorum.
Neenjit dàgòonchʼùu? Nasılsın?
Guçince ay adları
shreedrin takvim
shreenanh ay
Chanjaa / Ahtraii Shree Choo Ocak
Veegwaadhat / Ahtraii Shree Tsal Şubat
Chizhin Zhrii Mart
Chikee Zhrii Nisan
Gwiluu Zhrii Mart
Vanan Chiighoo Haziran
Òuk Choo Zhrii Temmuz
Khii Zhrii Ağustos
Dinjik Zhrii Eylül
Vadzaih Zhrii Ekim
Divii Zhrii Kasım
Chatsal Aralık