Soranice

Soranice (ۆ Sorani) veya Orta Kürtçe ( ە Kurdiy nawendi), Hint Avrupa dil ailesinin Kuzeybatı Hint-İran dilleri grubundan olan bir Kürt dilidir. Ayrıca Kürdistan Bölgesel Yönetiminin resmi dilidir.
Soranicenin yazımı için çoğunlukla Arap - Fars alfabesi kullanılır. Son zamanlarda Kürtçede Latin alfabesine geçme teşebbüsleri de olmuştur. Bu lehçede yazılı kaynak nispeten çoktur.
Yaygın olarak kullanıldığı yerler
Soranice daha çok Irak ve İran'da konuşulmaktadır. Irak'ta nüfusun 1/4'ü Soranice konuşmaktadır. Soranice, Irak'ta daha çok Erbil, Süleymaniye ve Kerkük'te konuşulmaktadır. Bunun yanında Irak'ta Duhok'taki Kürtler ve Şengal'deki Yezidiler tarafından Kurmanci konuşulmaktadır. Fakat Irak'ta Kürtler'in çoğu Soranice konuşabilmektedir. İran'da ise Soranice daha çok Batı Azerbaycan, Kirmanşah ve Kürdistan vilayetlerinde konuşulmaktadır.
Lehçeler
Erdelani, Silemani, Mukiryani, Germiyani.
Soranice ve Kurmanççanın farkları
Soranicenin, Kurmanççadan farklı olarak cinsiyet yapısı bulunmamaktadır. Bunun yanında Kurmanççada kişi adılları iki tür iken, Soranicede tek türdür. Örneğin Kurmanççada Ben Kürtüm Ez kurd im, Benim adım Nave min şeklinde söylenir. Ama Soranicede bu ifadeler (sırasıyla) Min kurd im ve Nawi mindır. Yani min adılı iki durumda da aynı kalmaktadır.
Soranice için bazı örnekler
Selamlaşma/Tanışma
Silaw / Selam (ڵ ە) : Selam
Çoni / Çoni başi (ۆ ۆ ) : Nasılsın
Başim () : Iyiyim
Baş nim ( ) : İyi değilim
Xirapim () : Kötüyüm
Mandum () : Yorgunum
Nexoşim (ەۆ) : Hastayım
Miniş başim ( ) : Ben de iyiyim
Supas / Memnun ( ە) : Teşekkür ederim
Tika dekem ( ەە) : Rica ederim
Nawit çiye ( ە) : Adın ne
Nawim Ehmed e ( ەەە) : Adım Ahmet
Xoşhalim (ۆڵ) : Memnun oldum
Bibure / Bibexşe (ە ەە) : Özür dilerim
Zehmet nebet (ەە ەێ) : Lütfen
Be xer u xoşi (ە ێ ۆ) : Hayırlı olsun
Bexerhatin (ەێێ) : Hoş geldiniz
Xoşhal bum (ۆڵ ) : Hoş bulduk
Kurdi dezanit ( ە) : Kürtçe biliyor musun
Bele (ەڵێ) : Evet
Na / Nexer ( ەێ) : Hayır
Beyani baş (ە ) : Günaydın
Roj baş (ڕۆژ ) : İyi günler
eware baş (ێە ) : İyi akşamlar
Şew baş (ە ) : İyi geceler
Malawa / Xwa hafiz (ڵ ) : Hoşçakal
Kişisel bilgileri sorma
Temenit çende: Yaşın kaç
Temenim 25 sale : 25 yaşındayım
Xelki kwey : Nerelisin
Xelki Estembulim : İstanbulluyum
Le kwe dejit : Nerede yaşıyorsun
Le Enqere dejim : Ankara'da yaşıyorum
Le kwe da denişi : Nerede oturuyorsun
Le Enqere da denişim : Ankara'da oturuyorum
Le kue kar dekeyt : Nerede çalışıyorsun
Le xwendingeh da kar dekem :
Okulda çalışıyorum
Pişet çiye : Mesleğin ne
Min Mamostam : Öğretmenim
Nawnişanit çiye : Adresin ne
Nawnişani maltan çiye : Ev adresin ne
Maltan le kueye: Evin nerede
Adresi karit çiye : İş adresin ne
Jimarey telefonit çende :
Telefon numaran kaç
Le kue zade buy: Nerede doğdun
Le Enqere zade bum : Ankara'da doğdum
Key le dayik buyi: Ne zaman doğdun
Le berwari zade bum : tarihinde doğdum
Naw: İsim
Naznaw : Soyisim
Roji bun : Doğum günü
Şiweni bun : Doğum yeri
Berwari bun : Doğum tarihi
Welat : Ülke
Mal/Xanu(Xani - Xane) : Ev
Kargah: İşyeri
Soranice sözcükler
Soru sözcükleri
Çi : Ne
Çon: Nasıl
Boçi : Neden
Key : Ne zaman
Kue/Ku : Neresi
Be kue : Nereye
Le kue : Nerede
Ke : Kim
Bo ke: Kimin
Çend : Kaç
Be çend: Ne kadar (fiyat)
Kam: Hangisi
Sayılar
Şimare: Sayı/Numara
Yek : Bir
Du : İki
Se : Üç
Çar/Çwar: Dört
Penc : Beş
Şeş : Altı
Heft/Hewt : Yedi
Heşt: Sekiz
No : Dokuz
De : On
Yazde : On bir
Dewazde : On iki
Sezde : On üç
Çarde/Çwarde : On dört
Panzde : On beş
Şanzde : On altı
Hefde : On yedi
Hijde : On sekiz
Nozde :On dokuz
Bist : Yirmi
Bist u yek : Yirmi bir
Bist u du: Yirmi iki
Si : Otuz
Çil : Kırk
Penca : Elli
Şest: Altmış
Hefta : Yetmiş
Heşta : Seksen
Nohet/Newet : Doksan
Sed : Yüz
Diwist: İki yüz
Sesed : Üç yüz
Çiwarsed: Dörtyüz
Pansed: Beş yüz
Şeşsed: Altı yüz
Heftsed: Yedi yüz
Hezar: Bin
Du hezar: İki bin
Hezar nosed bist u se : 1923
Du hezar şanzde : 2016
Yekem/Yekemin : Birinci
Duem/Duemin : İkinci
Sewem/Sewemin : Üçüncü
Çarem/Çaremin : Dördüncü
Nohem/Nohemin : Dokuzuncu
Dehem/Dehemin : Onuncu
Yazdehem/Yazdehemin: On birinci
Siem/Siemin : Otuzuncu
Pencahem/Pencahemin : Ellinci
Günler/Aylar
Roj : Gün
Kat/Dem : Zaman
Mang/Mah : Ay
Sal : Yıl
Meju : Geçmiş(eski) Tarih
Rojjimer : günlük Tarih
Katjimer : Saat
Beyani/spede : Sabah
Niwero/Nimero/Zuhr: Öğle
Eware : Akşam
Şew : Gece
Diwene: Dün
imro : Bugün
Sibeyne/Sibe : Yarın
Duşembe : Pazartesi
Seşembe : Salı
Çarşembe : Çarşamba
Pencşembe : Perşembe
Heyni/Cum'a: Cuma
Şembe : Cumartesi
Yekşembe : Pazar
Emro çend şembe: Bugün günlerden ne
Kanuni duem: Ocak
Şubat : Şubat
Azar : Mart
Nisan : Nisan
Ayar : Mayıs
Huzeiran: Haziran
Temmuz: Temmuz
Ab : Ağustos
Eylul: Eylül
Teşrini yekem: Ekim
Teşrini duem : Kasım
Kanuni yekem : Aralık
Bahar : İlkbahar
Hawin: Yaz
Payiz/Xazan: Sonbahar
Zistan: Kış
Renkler
Reng : Renk
Sipi/Sefid: Beyaz
Reş/Siyah : Siyah
Şin: Mavi
Sor : Kırmızı
Sewz(Kesk) : Yeşil
Zerd: Sarı
Pembe : Pembe
Binefşi(Mor) : Mor
Qaweyi: Kahverengi
Nili: Lacivert
Xolemeşi: Gri
Narenci : Turuncu
Yönler
Bakur: Kuzey
Başur: Güney
Rojhelat: Doğu
Rojawa: Batı
Bakuri Rojhelat: Kuzeydoğu
Bakuri Rojawa: Kuzeybatı
Başuri Rojhelat: Güneydoğu
Başuri Rojawa : Güneybatı
Yiyecek/İçecekler
xwardin : Yemek/Yiyecek
Xwardinewe : İçecek
Aw : Su
Nan : Ekmek
Xwe : Tuz
Şekir : Şeker
Ard : Un
Goşt : Et
Kifte : Köfte
Qima: Kıyma
Mirişk : Tavuk
Tirşiyat: Turşu
Doşawi temate : Domates Salçası
Run/Ron : Yağ
Kere : Tereyağ
Birinc: Pirinç
Penir : Peynir
Zeytun : Zeytin
Şorba: Çorba
Şir : Süt
Mast : Yoğurt
Şerbet : Meyve suyu
Şerbeti pirtaqal: Portakal suyu
Mireba : Reçel
Hengwin : Bal
Doşaw : Pekmez
Meyveler
Miwe : Meyve
Sew: Elma
Herme, Gulabi : Armut
Şuti : Karpuz
Kelek, Gindore : Kavun
Tre: Üzüm
Kişmiş: Kuru üzüm
Qeysi, Mişmiş: Kayısı
Xox : Şeftali
Limo : Limon
Moz: Muz
Henar: Nar
pirteqal: Portakal
Narengi, lalengi: Mandalina
Gelas: Kiraz, Vişne
Tu: Böğürtlen
Şatu : Dut
Şilk: Çilek
Alu, Gerez: Erik
Hencir : Incir
Kiwi : Kivi
Badem : Badem
Findeq: Fındık
Fisteq: Fıstık
Gwez, Guz: Ceviz
Gwezi hindi: Hindistan cevizi
Xurma: Hurma
Sebzeler
Sewze: Sebze
Temate : Domates
Petate: Patates
Gezer: Havuç
Aru, Xiyar : Salata
Deluce(Biber): Biber
Piyaz : Soğan
Sir : Sarımsak
Spenax: Ispanak
Baincab: Patlıcan
Madenus : Maydanoz
GenmeŞami, Şanderi: Mısır
Beru : Kestane
Na'ne : Nane
Nisk: Mercimek
Qarçik, Kuarg: Mantar
Tur: Turp
Kuleke, Kudu(Kudi): Kabak
Kelerm(Kelem): Lahana
Nok : Nohut
Fasolya: Fasulye
Vücudun bölümleri
Leş: Vücut
Ser: Baş
Piriç/Qij/Bisk: Saç
Mu : Kıl
Çaw: Göz
Bro/Ebru: Kaş
Pelui çaw: Gözkapağı
Birjang: Kirpik
Lut/Kepu: Burun
Nawçewan: Alın
Demuçaw/Ruxsar: Yüz
Riş: Sakal
Siml: Bıyık
Kulm/Rumet: Yanak
Dem: Ağız
Lew: Dudak
Didan: Diş
Ziman/Zuwan: Dil
Qurig: Gırtlak
Mil: Boyun
Geru: Boğaz
Gue/Ge: Kulak
Dest: El
Pence: Parmak
Bazu: Kol
Şan: Omuz
Meçek: Bilek
Ninok/Naxon: Tırnak
esk: Kemik
Pişt: Sırt
Kemer: Bel
Perasu: Kaburga
Rixole: Bağırsak
Sine: Göğüs
Şikim: Karın
Nawik: Göbek
Dil: Kalp
lule xwen: Damar
Si: Akciğer
Ciger: Karaciğer
Gurçile: Böbrek
Masulke: Kas
Gede: Mide
Meşik: Beyin
Demar: Sinir
Dil bilgisi