Belgorod Muharebesi

Belgorod Muharebesi, Stavka'nın Belgorod Bogoduhov Taarruz Harekatı sırasında (23 Temmuz 14 Ağustos 1943) gerçekleşen muharebedir. Belgorod Bogoduhov Taarruz Harekatı, Kızıl Ordu ile Alman kuvvetleri arasında, Kursk Muharebesi'ni izleyen Rumyantsev Harekatının bir bölümüdür.
Öncesi
Kursk Muharebesi sırasında Alman zırhlı birliklerinin Kursk çıkıntısının güneyinde, Belgorod bölgesindeki Step Cephesi ve Voronej Cephesi arasında giriştikleri yarma harekatı 8 Temmuz 1943'te başarısız oldu. Almanların Zitadelle Harekatı'nı, Kızıl Ordunun Rumyantsev Harekatı izledi. Bu harekatla her iki cephe kuvvetlerine, en kısa zamanda Belgorodun geri alınması görevi verilmişti. Alman 11. Kolordusu, 23 Temmuzda Belgorodun her iki yanındaki iyi tahkim edilmiş eski mevzilerine geri çekilmişlerdi. Bu birlikler, Kursk Muharebesi sırasında muharip güçlerinin yarısını kaybetmişlerdi.
Belgorod - Bogoduhov Taarruz Harekatı
Voronej ve Step Cepheleri kuvvetleri 3 Ağustos öncesinde Volchansk ile Sumy arasındaki 175 km genişlikteki bir cephe hattından ilerleyerek Vorskla Irmağını geçmişler ve 332. Piyade Tümeni ile 137. Piyade Tümeni savunma hatlarını kısa sürede yarmışlardı. Sovyet kuvvetleri kuzey kanatta, Belgorodla Tomarovka arasında 100 kmlik derinlikte ilerlemişler, hırpalanmış 19. Panzer Tümenini Bogoduhova kadar geri atmışlardı. General Erhard Raus komutasındaki 11. Kolordu tarafından savunulan Belgorod, 5 Ağustosta kuşatılmıştı. Hitler tarafından savunulması emredilen kentteki garnizonu kurtarabilmek için Kempf Ordu Müfrezesi ile 4. Panzer Ordusunun desteği zorunlu olmuştu.
General Rausun anlatısı:
3 Ağustosta, Sovyet topçusunun bir saat süren ağır ateşi ardından Belgorod Kursk ana yolu üzerinden düşman taarruzu başladı. Bu taarruzun amacı, Belgorod girintisindeki tüm savunma hattını ortadan kaldırmaktı. Düşmanın taarruz hattı, 4. Panzer Ordusu ile Kempf Ordu Müfrezesinin sınır kesimidir. Düşman amacına tümüyle ulaşmıştır. Baraj ateşi, cephe hattının birkaç kilometre ilerisindeki eski bir Sovyet tank hendeğinde mevzilenmiş olan 137. Piyade Tümenini vurdu. Kısa sürede Kızıl Ordu tankları hendeğin önüne yığıldılar. Öğleden sonra Kolordu Komuta Merkezine ulaştılar ve uzaklaşmaya çalışan trenlere sürekli ateş açarak Alman mevzilerini derinlemesine süpürdüler. Rus hücum kıtaları gece yaptıkları cebri yürüyüşle 6 Ağustos sabahı 4. Panzer Ordusunun Bogoduhovdaki Ordu Karargahına ulaştılar. General Hothun ordusunda, Belgorod ile Tomarovka arasındaki 10 kmlik gediği kapatacak ihtiyatları olmadığı için, ki olsaydı bile zaten Sovyet tankları 100 kmlik bir derinliğe ulaşmıştı, Rus hücum kıtaları Poltavanın kuzeydoğusuna ve Ahtyrkaya 7 Ağustosta ulaştılar. Savunma düzenini doğuya dönük olarak düzenlemiş olan 11. Kolordu açısından bu gelişme tehlikeli bir durum göstermektedir. Saldırının ilk gününde 11. Kolordu, mevzilerimizin 30 km gerisinde yerleşen düşman tankları tarafından saldırılara uğramıştı. Bu tank kuvvetleri, bizim korumasız sol kanadımızı ezmeğe çalıştılar. Bu kritik anda, 11. Kolordu mevzilerinde sadece kendi kararıyla kalmış değildi, Führerin doğrudan emri tarafından da engellendi. Hitlerin Belgorodun her koşul altında elde tutulacağını dayatan emri, son dakikalarda ulaşmıştı. Kolordu cephesi şimdi düşman arazisine uzanan derin bir girinti halini aldı ki, kuşatmanın tamamlanması ile parçalanabilirdi. Bu durum, Bogorod Tomarovka gediğinin 25 kmden 80 kmye genişlemesi ve kısa sürede birkaç tümenin kaybedilmesi anlamına gelecekti. Bunları göz önüne alarak -ki Hitlerin emrine rağmen-, kademeli bir oyalama muharebesiyle Harkiva çekilmeye ve orada tutunmaya çalışmaya karar verdim. O sırada Belgorodun kuzeyinde mevzide muharebe eden, Kolorduya bağlı 168. Piyade Tümenine, 5 6 Ağustos gecesi, kentin etrafında yarım daire halinde mevzi almasını emrettim. Şiddetli sokak çatışmaları ardından kenti tahliye ettik ve kentin güneyinde yüksek bir arazide yeni savunma mevzilerimizi hazırladık.
Almanların niyeti Kızıl Ordu taarruzununun çıkış bölgesini, Vorskla Irmağının güneyinde kırmaktı. Ancak Sovyet taarruzlarının hızlı temposu buna olanak vermedi. Sonuçta Alman karşı taarruzları sürmekte iken kent tahliye edildi. Wehrmachtın seyyar kuvvetleri, Sovyet tanklarının asıl taarruzuyla çatışmaya girdiler.
Alman karşı taarruzu, Kempf Ordu Müfrezesinin 3. Panzer Kolordusu ile Olshany civarında başarıyla sürdü ve 4. Panzer Ordusunun 48. Panzer Kolordusu, Akhtyrka ve Krasnokutsk bölgesinde bir kıskaç harekatı icra etti.
Merla ve Merchik ırmaklarının her iki yanındaki muharebede, 5 Temmuzdan beri muharebe halinde olmalarına rağmen, Alman panzerlerinin üstünlüğü çok belirgindi. 5. SS Panzer Tümeni "Wiking" ve 3. Panzer Tümeni esas savunma harekatına katılırlarken, 2. SS Panzer Tümeni "Das Reich" ve 3. SS Panzer Tümeni "Totenkopf", nehrin güneyinden ve Bogodukhov yönünden gelen Sovyet taarruzlarını defalarca püskürttü. Prohorovkadaki gibi, Ruslar tanklardaki muazzam sayısal üstünlükten yararlandılar. 1. Tank Ordusu ve 5. Muhafız Tank Ordusu, her biri 500ün üstünde tankla muharebeye başlamışlardı, karşılarında, Ağustos ayı süresince hiçbir zaman, SS tümenlerinin 30-50 tanktan fazla tank gücü olmamıştı. Buna rağmen demiryolu boyunca yapılan tüm Sovyet saldırıları, ağır kayıplarla geri atıldı. General Katukovun, Merchik Nehrinin güneyinden ilerleyen 1. Tank Ordusu, 3. Panzer Kolordusu tarafından defalarca durduruldu ve öncüleri imha edildi. General Rotmistrovun 5. Muhafız Tank Ordusu tarafından Bogoduhovun doğusundan demiryolu hattına ulaşabilmek için başlatılan taarruz, 3. Panzer Tümeni, 5. SS Panzer Tümeni "Wiking" ve esas savunma savaşı vermekte olan 2. SS Panzer Tümeni "Das Reich" tarafından durduruldu. 3. SS Panzer Tümeni "Totenkopf", Krasnokutskun güneyinde Sovyet 27. Ordusu ve 6. Muhafız Tank Ordusu piyade ve zırhlı araçlarına karşı duruma hakim bir saldırı geliştirdi. Ardından Konstantinovkanın güneyinde, Kolomaka uzanan bir savunma hattına yerleşti. Sonraki taarruzlar, birkaç Sovyet tümeninin dağınık unsurlarını çevirip kısa bir çatışmanın ardından bunların büyük bir bölümünü imha etti. Ardından Merla Irmağı geçişini zorlayarak 4. Panzer Ordusunun hücum kıtalarıyla Parçomovkada temas sağladı. Ancak Großdeutschland Tümeni, kenti tahliye ederken kuzey kanadına yönelen Sovyet baskısı altında zorlandı ve diğer panzer tümenlerinin başarıları sürdürülemedi.
Sonuçları
Sonuçta, Belgorod Alman kuvvetlerince tahliyesinin ardından, Step Cephesine bağlı 69. Ordu ve 7. Muhafız Ordusu birlikleri tarafından,6 Ağustos 1943 tarihinde geri alındı. Sovyet birlikleri için Harkov yönü artık temizlenmişti.
Dipnotlar