Hürriyet (gazete, 1868)

Hürriyet, 1868-1870 arasında Genç Osmanlılar tarafından Avrupa ülkelerinde yayınlanan haftalık, Türkçe siyasi gazete.
Türkiye'nin ilk siyasal gazetelerinden birisidir. İlk sayısı 29 Haziran 1868de Londra'da yayınlandı. Yayın hayatına 89. sayıdan itibaren Cenevrede devam etti. Türkiye'de yasak olan gazetenin dağıtımı, özellikle yabancılar tarafından Osmanlı topraklarına gizlice sokularak gerçekleştirilmekte idi.
Osmanlı Devleti'nden kaçan ve Genç Osmanlılar" olarak adlandırılan Hükümet muhaliflerinin görüşlerini yayınlayan gazete, Kavalalılar Hanedanından Mustafa Fazıl Paşanın maddi desteği ile çıkarıldı. Matbaacılık için "Anesti" adında Nevşehirli bir Rum mürettip, Londra'ya getirildi. Gazetede çıkan yazılarda, yasama ve yürütme yetkilerinin birbirinden ayrılması fikri savunulmuş, parlamenter sistemin yararları ortaya konulmuştur. Gazetenin başlıca yazarları Ziya Paşa, Namık Kemal ve Ali Suavi idi.
Başlangıçta Kayazade Reşat Bey'in yönetiminde görülen gazetenin yazı işlerini, 27 Temmuz 1868 tarihli 5. sayıdan itibaren, Namık Kemal üzerine aldı. Ziya Paşa ile anlaşmazlığa düşen Namık Kemalin 63. sayıdan itibaren gazeteden ayrılması üzerine, 13 Eylül 1869'dan itibaren gazeteyi Ziya Paşa yönetti.
Mustafa Fazıl Paşa, Osmanlı Devletinde Maliye ve Adliye Nazırı olmak üzere, Sadrazam Mehmet Emin Ali Paşa ile anlaştıktan sonra gazeteden desteğini çekti. Gazetenin 78. sayısında Ali Suavi imzalı Ali Paşa Muhakemesi adlı makalede, Sadrazam Ali Paşa'nın öldürülmesi gerektiği yolundaki yazılar nedeniyle Ziya Paşa hakkında dava açıldı. İngiliz makamlarınca tutuklanan Ziya Paşa, serbest kalınca İngiltereden kaçtı. 88. sayı, gazetenin Londra'da çıkan son sayısı oldu. Ziya Paşa, 6 Nisan 1870'te 89. sayıyı Cenevre'de yayımlandı. Yeni bir matbaa kurulamadığı için taş basması olarak yayınlanan gazete, 100. sayıda kapandığını açıkladı.
Tarihçe
Hürriyet gazetesinin çıkarılmasına 11 Ağustos 1867'de Paris'te Mustafa Fazıl Paşa'nın evinde gerçekleşen toplantıda karar verildi. Ziya Bey, Ali Suavi, Nuri, Reşat, Rıfat Beyler, Namık Kemal ve Agah Efendinin katıldığı toplantıda Suavi Efendi'nin Muhbir, Ziya Bey ile Namık Kemal'in Hürriyet gazetesini çıkarmaları kararlaştırıldı. İlk olarak Londra'da 31 Ağustos 1867de Muhbir gazetesi çıkarıldı. Muhbir, 7. sayıdan itibaren "Yeni Osmanlılar Cemiyeti" damgasıyla çıkmış olsa da, üyeleri arasında fikir ayrılıkları beliren cemiyet, Muhbirin derneği temsil eden bir yayın organı olmadığına karar verdi. Prens Mustafa Fazıl, başka bir gazete çıkarması için Namık Kemale kesin talimatı 1868 yılı Mart ayında verdi. Böylece Hürriyetin ilk sayısı 28 Haziran 1868de çıktı. Muhbir'''in geniş halk kitlelerine yönelik anlatım diline karşın Hürriyet, aydınlara yönelik bir gazete idi. Osmanlı aydınlarına özgü düşünce ve kavramları kullanmasından ötürü Türkiyenin ilk düşünce gazetesi olarak nitelendirilmiştir. Hürriyetin ilk sayısında yer alan Ziya Paşa imzalı makalede, Osmanlı Kabinesi eleştiriliyordu. Mustafa Fazıl Paşa, eleştirileri aşırı bularak ödeneklerini kesmekle tehdit etmesi üzerine gazetenin çıkarılması için Hıdiv İsmail Paşa'nın yardımları kabul edildi.
Gazetenin yönetimini sürdüren Namık Kemal ile Ziya Paşa arasındaki fikir ayrılıkları 1869da belirdi. Namık Kemal, ülke sorunlarının sistem bozukluğundan kaynaklandığını düşünürken, Ziya Paşa sorunların asıl sebebinin vezirlerin suistimali olduğunu düşünüyordu. Namık Kemal, 1869 yazında Fazıl Paşanın emri ile gazeteden ayrıldı.
Hürriyet, İsmail Paşa'dan gelen destekle Ziya Paşa tarafından çıkarılmaya devam etti ve Sadrazam Ali Paşa karşıtı bir polemik gazetesine dönüştü. Hidiv İsmail Paşa'nin himayesi altındaki Hürriyet'''in artık Genç Osmanlılar'ın davasına hizmet etmediğini düşünen Namık Kemal, 1870 yılı Ocak ayında gazeteyle bütün bağlarını kestiğini bildiren bir ilan basıp dağıttı. Hürriyetin 78. sayısında yayımlanan Ali Suavi imzalı yazıdan sonra İngiliz Hükümeti tarafından tutuklanan Ziya Paşa, kefaletle serbest kalıp Fransaya kaçtıktan sonra matbaaya el konuldu. Ziya Paşa, Nisan 1870'te İsviçre'ye geçerek İsmail Paşanın yardımı ile bir matbaa kurmak istediyse de başaramadı. Hürriyeti Cenevrede taş basması olarak yayımlamadı. Cenevre sayılarında Sultan'ı savunan gazete, 100. sayıda kapandı.