turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
İzmit Kuşatması

İzmit Kuşatması, Osmanlı Devleti'nin Bursa ve İznik'i ele geçirmesinden sonra Bizans İmparatorluğu'nun Anadolu'daki son toprağı olan İzmit'in kuşatılmasının başarılı olması sonucu şehir Osmanlı hakimiyetine girdi. Böylece Anadolu'daki Bizans hakimiyeti tamamen sona erdi. Osmanlı Devleti İzmit'in alınmasından sonra Boğazlara kadar ilerledi.
Kuşatma
Osmanlı kuvvetleri, İznik'in fethinden bir sene yani 1331 Haziran'ından sonra şehri kuşatmışlarsa da Bizans İmparatoru III. Andronikos'un yardıma gelmesi üzerine Orhan Bey, İmparatorla anlaşarak kuşatmayı kaldırmıştı. Orhan Bey, bu kuşatmadan altı sene sonra (1337) şehri şiddetli bir şekilde tekrar kuşattı. Bu kuşatma üzerine dışarıdan yardım alamayan şehir, teslim olmak zorunda kaldı. İzmit'in fethi ile Kocaeli Yarımadası'nın tamamı Osmanlıların eline geçmiş oluyordu. Orhan Gazi, İzmit ve havalisinin idaresini oğlu Süleyman Gazi'ye verdi. Süleyman Gazi'nin halka karşı din ve milliyet farkı gözetmeden adil bir şekilde davranması ve çevrelerinin tamamen Osmanlılar ile kuşatılmış olmasından dolayı civarda bulunan birçok kale (Taraklı Yenicesi, Göynük, Mudurnu) de birer birer teslim oldular. Aynı şekilde İzmit Körfezi'ndeki Gemlik, Armutlu gibi mevkiler de Kara Timurtaş Bey vasıtasıyla Orhan Bey kuvvetlerinin eline geçti.
Sonrası
İzmit'in kaybedilmesinden sonra, Bizans İmparatorluğu savunulamaz hale geldi. 1096 yılındaki sınırlarının aksine, imparatorluğun boyutu çok azalmıştı. Sırp ve Bulgarların batıdan ve Osmanlı'nın doğudan Bizans'ın sınırlarını daraltmasıyla, imparatorluk köşeye sıkıştırıldı. Dahası, İzmit'in İskender'in fethinden bu yana Greko-Romen ellerinde uzun süredir devam eden bu tarih geri döndürülemez bir şekilde sona erdi.
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu

Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu (KIB-TEK), Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki elektrik işlerinden sorumlu devlete bağlı kurumdur. KKTC Ekonomi ve Enerji Bakanlığı'na bağlıdır.
KIB-TEK Mart 1975'e kadar Elektrik Dairesi adı altında bir devlet dairesi olarak görev yapmıştır. 1 Mart 1975 tarihinde alınan Kıbrıs Türk Federe Devleti Bakanlar Kurulu kararıyla kurum statüsü verilerek KIB-TEK kurulmuş oldu. Kurum kar amacı gütmemektedir. Yönetim Kurulu Başkanı ismet akim, genel müdür vekaleten'dır.
Kurum 2000'li yıllardan beridir bir borç krizi yaşamaktadır. 2010 yılından beridir kurumun özelleştirileceği öne sürülmektedir. 20 Ocak 2012 tarihinde KKTC Başbakanı İrsen Küçük kurumun 275 milyon TL borcu olduğunu ve bu yapının sürdürülemez olduğunu açıklamıştır. 24 Ocak tarihindeyse kurumun mali açıdan özerkleştirme temelinde yeniden yapılandırılacağı açıklanmıştır.
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu Çalışanları Sendikası kurumda faaliyet gösteren sendikadır.
Korfu Kuşatması (1537)

Korfu Kuşatması veya İtalya Seferi, Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın 1537 yazında Korfu adasına yaptığı kuşatma. Bu sefer Avrupa'da büyük bir yankı oluşturdu. Seferin ilk amacı Otranto'yla beraber tüm İtalya'yı Osmanlı topraklarına katmaktı. Lakin Venedik'in ihaneti üzerine seferin yönü Venedik'in elinde olan Korfu Adası'na çevrildi. Sultan Süleyman'ın eğer başarılı olursa tüm İtalya'yı fethedeceği konuşuluyordu. Seferin ana güzergahı Edirne, Filibe, Üsküp, Elbasan, Avlonya olarak hazırlandı. Sultan Süleyman Edirne'de bir müddet kalıp ardından gelen askerleri bekledi. 2 ay içerisinde Avlonya'ya ulaşıp İtalya sahillerine taarruz edildi. Sefer öncesi Venedik doçunun Osmanlı aleyhine bir hareketi yoktu. Ayas Mehmed Paşa sefer öncesi Venedik'in asla Osmanlı karşısında yer almayacağını bildirdi. Fakat buna Lütfi Paşa şiddetle karşı çıktı. Mustafa Paşa İstanbul muhafızı olarak, Bosna Valisi Gazi Hüsrev Bey Avusturya, Anadolu Beylerbeyi Mehmed Paşa da İran'dan gelecek tehditlere karşı tedbirlerini aldılar. Hızır Hayreddin Paşa ordu Avlonya'ya varmadan sahillerde emniyeti sağladı. Sefer başlangıcında Venedik donanmasında hareket başladı. Lütfi Paşa Otranto, Castro ve birkaç ufak kaleyi fethetti. Ancak sefer sırasında selam vermedi bahanesiyle bir Osmanlı nakliye gemisi Venedik donanması tarafından batırılınca Osmanlı-Venedik dostluğu bozuldu ve ayrıca vadedilen Fransız donanması da gelmedi. Bu olaylara kızan Sultan Süleyman seferin yönünü Venedik'e çevirdi. Fransua da 1522 yılında Şarlken'e kaptırdığı toprakları tekrar almak amacıyla kuzeyden Milano'ya girdi. Osmanlı tabyalarından atılan toplar Korfu Kalesi bedeninde gedikler açtı. Ama hendeklere yaklaşıp doldurulamadığı için surlara yaklaşılamadı. Bunda, adaya sürekli gelen ikmal ve yardımlar büyük bir etken olmuştur. Mevsimin değişmesi ve kuşatmanın uzaması üzerine Ayas Mehmed Paşa kuşatmanın sona ermesini istedi. Lakin Barbaros Hayreddin Paşa buna şiddetle karşı çıktı. Tam 19 gün Sant'angelo Kalesi'nin kuşatması devam etti. Fakat kale alınamadı. Sefer sırasında Korfu adası ve diğer adalar alınmaya çalışılmış, Korfu adası alınamamıştır. Kış mevsiminin yaklaşması sebebiyle Sultan Süleyman'ın emriyle kuşatma kaldırıldı ve payitahta dönüldü. Şira, Patmos, Naksos adaları ise Barbaros Hayreddin Paşa tarafından fethedildi.
Deniz alakargası

Deniz alakargası (Coracias caudatus) gökkuzgunları (coraciiformes) takımına ait bir kuş familyasıdır. Sahraaltı Afrika ve Arap Yarımadası'nın güneyinde ağaçlık savan bölgelerde bulunur.
Ağaç kovuklarına yuva yapan dişi alakargalar her yumurtlamada 2 ile 4 arasında yumurta bırakırlar. Erkek ve dişiler birlikte kuluçkaya yatar. Üreme döneminde yuvanın savunmasında oldukça saldırgan olurlar. 18-20 günlük kuluçka süresi geçirirler. Kuluçka dönemi sonunda yavrularının yumurtadan çıkabilmesi için yumurtaları kendileri kırarlar.
Asgari endişe altındaki hayvanlar
Gökkuzgunugiller
Boyut

Fizik ve matematikte bir uzayın ya da nesnenin boyutu, gayriresmi olarak bu uzay ve nesne üzerindeki herhangi bir noktayı belirlemek için gereken minimum koordinat sayısı olarak tanımlanır. Bir doğru üzerindeki bir noktayı tanımlamak için bir koordinat gerektiğinden doğrunun bir boyutu vardır (örneğin sayı doğrusu üzerindeki 5 noktası). Düzlem, kare ya da daire yüzeyinin iki boyutu vardır, çünkü bu yüzeyler üzerindeki herhangi bir noktayı tanımlamak için iki koordinata ihtiyaç vardır (örneğin kare üzerindeki bir noktayı tanımlamak için hem enleme, hem de boylama ihtiyaç vardır). Yine aynı şekilde küre, silindir ya da küpün içindeki bir noktayı tanımlamak için üç koordinat gerektiğinden bu boşluk üç boyutludur. İzafiyet Teorisi'nde ise zaman, dördüncü ve uzaysal olmayan boyut olarak eklenir.
Klasik mekanikte uzay ve zaman farklı kategorilerdir ve mutlak uzay ve zamanı ifade eder. Bu dünya kavramı, elektromanyetizmayı tanımlamak için gerekli olan tanım hariç, dört boyutlu bir uzaydır. Uzay-zamanın dört boyutu (4B), uzamsal ve zamansal olarak kesin olarak tanımlanmayan, daha ziyade bir gözlemcinin hareketine göre bilinen olaylardan oluşur. Minkowski uzayı, önce yerçekimsiz evrene yaklaşır; genel göreliliğin pseudo-Riemannian manifoldları uzay-zamanı madde ve yerçekimi ile tanımlar. Süpersicim teorisini (6D hiperuzay + 4D) tanımlamak için 10 boyut kullanılır, 11 boyut süper kütleçekimini ve M teorisini (7D hiperuzay + 4D) tanımlayabilir ve kuantum mekaniğinin durum uzayı sonsuz boyutlu bir fonksiyon alanıdır.
Boyut kavramı fiziksel nesnelerle sınırlı değildir. Matematikte ve bilimlerde yüksek boyutlu uzaylar sıklıkla görülür. Lagrange veya Hamilton mekaniğindeki gibi parametre uzayları veya konfigürasyon uzayları olabilirler; bunlar, içinde yaşadığımız fiziksel alandan bağımsız olan soyut alanlardır.
İlave boyutlar
Fizikte üç uzay boyutu ve bir de zaman boyutu kabul gören normdur. Fakat temel kuvvetleri birleştirmeye çalışan teoriler, bu amaçla daha fazla boyut eklemektedirler. Süpersicim teorisi, M teorisi ve Bozonsal sicim teorisi, fiziksel uzayın sırasıyla 10, 11 ve 26 boyutlu olduğunu iddia ederler. Bu ilave boyutların uzaysal olduğu söylenir. Fakat biz ancak üç uzaysal boyutu algılarız ve bugüne kadar ne deneysel, ne de gözlemsel deliller, ilave boyutların varlığını tasdik etmez. Muhtemel bir açıklama, uzayın atomaltı ölçekte (muhtemelen kuark/sicim ölçek seviyesi veya daha altta) ilave boyutların içine "sarılmış gibi" davrandığıdır.
Aralık 2012'de Büyük Hadron Çarpıştırıcısı sonuçlarının analizi, büyük ilave boyutlu teorileri ciddi şekilde sınırlamıştır.
Uzaya ilave boyutlar eklemiş başka fiziki teorilerse şunlardır:
KaluzaKlein teorisi, kütleçekimi dışındaki kuvvetleri açıklamak için ilave boyutlar getirir (aslen sadece elektromanyetizma).
Büyük ilave boyutlar ve RandallSundrum Modeli, kütleçekimin zaafını açıklamaya çalışır. Bu özellik brane kozmolojisinde kullanılır.
Evrensel ilave boyutlar
Ünsüz sertleşmesi

Ünsüz sertleşmesi Türkçedeki ses olaylarından biridir. Bu kurala göre sert ünsüzle biten kelimeler b, c, d, g ünsüzleriyle başlayan bir ek aldığında, ekin bu ilk ünsüzü sertleşerek p, ç, t, k ünsüzlerinden birine dönüşür:
dolap+da - dolapta, aç+dı -açtı, kitap+cı - kitapçı, bit+gin - bitkin, 15+de -15'te, Türk+ce - Türkçe
Türkçede ünsüzler (sessiz harfler) sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünsüzler ç, f, h, k, p, s, ş ve t'dir. Bu harf grubunu öğrencilerin ezberlemesini kolaylaştırmak için "f ı s t ı k ç ı ş a h a p" ifadesi üretilmiştir. Bu kelime grubundaki ünsüz harflerin tamamı serttir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.
Bağlaç olan "de" ve "da" ayrı yazıldığı için yazımda ünsüz sertleşmesi kuralına uymaz. Ancak kurala uymuş gibi telaffuz edilebilir:
Bahçeden meyve-sebzenin yanı sıra annem için çiçek de topladım.
İstisnalar
Grup adı oluşturan "-gil" eki sertleşerek "-kil"e dönüşmez.
Muratgil, köpekgiller
Halil İbrahim Dinçdağ

Halil İbrahim Dinçdağ, eski hakem ve radyo programcısı.
Meslekten ihracı
2009 yılında il hakemi Halil İbrahim Dinçdağ, eşcinsel olduğu gerekçesiyle meslekten ihraç edildi. Gerekçe olarak Dinçdağ'a GATA'dan verilen askerliğe elverişli değildir (çürük) raporu gösterildi. Hakemin kimliğinin gizlenmesine dair mahkeme kararına rağmen, haber medyada "Trabzonlu hakem H. İ. D." şeklinde verildiği için kısa zamanda kimliği ortaya çıktı. Dinçdağ, hakemlik lisansı elinden alınıp kimliği deşifre edildikten sonra hiçbir yerde işe alınmadığını ve Karadeniz mafyası tarafından ölümle tehdit edildiğini iddia etti.
Dinçdağ göreve iade edilmesi için Türkiye Futbol Federasyonu'na dava açtı. 29 Aralık 2015'te sonuçlanan davada mahkeme maddi ve manevi tazminat taleplerini kısmen kabul etti ve 3 bin TL maddi, 20 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi. Rakamlarla ilgili olarak temyize başvuracak olan Dinçdağ "29 Aralık 2015 futbolda homofobiyle mücadele ve LGBT hareketi için Türkiye'de bir zaferdir" dedi.
2009'da Mehmet Sevigen, 2013 yılında Melda Onur konuyu meclis gündemine taşıdı.
Dinçdağ'ın hakemliğinin elinden alınması, 'Homofobiye kırmızı kart' hareketinin gelişmesine neden oldu.
2013'te 15 ülkeden gelen eşcinseller hakem Dinçdağ'a destek için sahaya çıktı.
Dinçdağ, 2014'te Almanya'da Eşcinsellik Düşmanlığına Karşı Birlik topluluğudan 'Saygı Ödülü' aldı.
29 Aralık 2015'te davası sonuçlandı ve davayı kazandı. Mahkeme, TFF'nin Dinçdağ'a 20 bin lira manevi, 3 bin lira maddi tazminat ödemesine hükmetti.
Hafnarfjörður

Hafnarfjörður, İzlanda'nın nüfus itibarıyla en büyük üçüncü şehridir. Reykjavik'in 10 km güneyinde yer alır. İzlanda'nın güney-batı kıyısında bulunan bir liman kenti ve belediyedir. Nüfusu 2023 yılı itibarıyla 30,568'dir.
Festivaller
Parlak Günler Festivali
Her yıl Mayıs ayında, Parlak Günler Festivali düzenlenir. Festivalde kısa filmler izlenir ve konserler verilir. İzlanda denizcilerinin anısına düzenlenir.
Viking Festivali
Her yıl yaz gündonümünde bir Viking Festivali yapılır. Yerel bar ve restoranlarda kutlanır. Viking atalarını yad etmek amacıyla düzenlenir.
Kardeş şehirler
Uppsala, İsveç
Tartu, Estonya
Frederiksberg, Danimarka
Cuxhaven, Almanya
Flensburg, Almanya
Bærum, Norveç
Hämeenlinna, Finlandiya
İzlanda'daki şehirler
Akureyri

Akureyri, İzlanda'nın kuzeyinde yer alan bir kenttir. Nüfus itibarıyla dördüncü büyük belediyedir. Akureyri 19,893'lük (2023) nüfusuyla önemli bir liman ve balıkçılık merkezidir.
İklim
Akureyri coğrafi konumu sebebiyle nispeten sıcak bir iklime sahiptir.
Kardeş şehirler
Ålesund, Norveç
Lahti, Finlandiya
Murmansk, Rusya
Randers, Danimarka
Västerås, İsveç
Çeşme, Türkiye
Galeri
Kieron Dyer

Kieron Courtney Dyer (d. 29 Aralık 1978, Ipswich) İngiliz milli futbolcudur. Orta saha bölgesinde oynamaktadır.
Kulüp kariyeri
1996 yılında Ipswich Town ile profesyonelliğe geçiş sozleşmesi imzalayan Dyer, iki kez EFL Championship'te yılın takımı ödülünü kazandı. 1999 yılında Newcastle United'a 6 milyon £ karşılığında transfer oldu. Oradaki başarılı performansıyla milli takıma kadar yükseldi. Newcastle'da tam yedi yıl mücadele eden Dyer, 16 Ağustos 2007 tarihinde 6 milyon £ karşılığında West Ham United'a transfer oldu. Dyer, West Ham'da oynadığı dönemlerde sık sık yaşadığı sakatlıklar yüzünden fazla forma giyme şansı bulamadı. West Ham macerasından sonra Dyer, 11 Mart 2011 tarihinde eski takımı Ipswich Town'a kiralandı ve 30 numaralı formanın sahibi oldu. Orada dört maç yaptıktan sonra West Ham'dan ayrıldı. Dyer, Temmuz 2011'de Queens Park Rangers ile bir yıllık sözleşme imzaladı. Dyer, Queens Park Rangers formasıyla ilk maçına 13 Ağustos 2011 tarihinde 4-0 kazandıkları maçta Bolton karşısında çıktı fakat o maçta talihsiz bir şekilde ayağı kırıldı ve ayağından ciddi bir operasyon geçirdi.
Milli takım kariyeri
Dyer, İngiltere'nin genç ve B takımlarında forma giydi. İlk milli takım formasını 4 Eylül 1999 tarihinde 6-0 kazandıkları maçta Lüksemburg karşısında giyerken, milli formayı son kez; Ağustos 2007'de 1-0 kaybettikleri maçta Almanya karşısında giydi. Dyer, 2007 yılında bıraktığı İngiltere formasını 33 kez giydi ama gol atmayı başaramadı. Ayrıca İngiltere takımıyla 2002 FIFA Dünya Kupası ve 2004 Avrupa Futbol Şampiyonası'nda boy gösterdi.
Kulüp istatistikleri
13 Ağustos 2011 itibarıyla
|-
|1996-97||rowspan="4"|Ipswich Town||rowspan="3"|Division 1||15 ||0||1||0||0||0||0||0||16||0
|-
|1997-98||42 ||4||2||0||7||1||0||0||51||5
|-
|1998-99||39 ||7( )||2||0||4||0||0||0||45||7
|-
|2010-11|||EFL Championship||2||0||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
! colspan="3"|Ipswich Town Toplam
!98!!11!!5!!0!!11!!1!!0!!0!!114!!12
|-
|1999-00||rowspan="8"|Newcastle United||rowspan="8"|Premier League||30||3||6||1||0||0||3||0||39||4
|-
|2000-01||26||5||1||0||4||1||0||0||31||6
|-
|2001-02||18||3||2||0||1||0||0||0||21||3
|-
|2002-03||35||2||0||0||1||2||12||2||48||6
|-
|2003-04||25||1||2||2||0||0||7||0||34||3
|-
|2004-05||23||4||3||0||1||0||7||2||34||6
|-
|2005-06||11||0||2||1||0||0||0||0||13||1
|-
|2006-07||22||5||2||1||2||0||4||1||30||7
|-
! colspan="3"|Newcastle United Toplam
!190!!23!!18!!5!!9!!3!!33!!5!!250!!36
|-
|2007-08||rowspan="4"|West Ham United||rowspan="4"|Premier League||2||0||0||0||1||0||0||0||3||0
|-
|2008-09||7||0||1||0||0||0||0||0||8||0
|-
|2009-10||10||0||0||0||1||0||0||0||11||0
|-
|2010-11||11||0||0||0||1||0||0||0||12||0
|-
! colspan="3"|West Ham United Toplam
!30!!0!!1!!0!!3!!0!!0!!0!!34!!0
|-
|2011-12||rowspan="1"|Queens Park Rangers||rowspan="1"|Premier League||1||0||0||0||0||0||0||0||1||0
|-
319||34||24||5||23||4||33||5||399||48
( ) 2 Play-Off katılımları sezonunu içermektedir
( ) 2 Play-Off gollerini de içermektedir
Başarıları
Kişisel
İngiltere'de Yılın Takımı:
EFL Championship: 1997-98, 1998-99
Premier League: 2002-03
Aleksandr Şotman

Aleksandr Vasiliyeviç Şotman (Rusça: Ш) (25 Ağustos (6 Eylül) 1880 Sankt-Peterburg 30 Ekim 1937 Moskova) Sovyet devlet adamı ve Bolşevik lider.
Gençliği
Bir işçi sınıf ailesinin çocuğu olarak dünyaya gelen Şotman orta okula kadar okur. 15 yaşında tornacı olarak fabrikalarda çalışmaya başlar. O dönemde yasadışı faaliyet gösteren Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi ne (RSDİP) 1899 yılında üye olur.
Bolşevik saflarda
7 (20) Mayıs 1901 tarihindeki Obuhov Olayları içindedir. Vyborg bölgesindeki fabrikalarda çalışan hem Vyborg Parti Komitesi hem de Petersburg Parti Komitesinde yer alır. 1903 yılında önce Brüksel sonra da Londrada toplanan II. Kongreye delege olarak katılır. Kongrede yaşanan ayrışmada Lenin tarafında yer alan Bolşeviklerin arasında olur.
Sonraki dönemde Yaroslavl bölgesinde faaliyet gösterir ve çok kez tutuklanır. 1905 Devrimi sırasında Sankt Petersburg komitesindedir. Özellikle işçi çalışmaları alanında öne çıkar ve Metal İşçileri Sendikası yönetiminde bulunur.
1910-13 yılları arasında Fin Sosyal Demokrat Partisinde de görev alır. Baltık Filosunun örgütenmesinde çalışır. Leninin sürgünde bulunduğu Krakówdaki 1913 yılındaki parti toplantısına katılır. Bu dönemde Bolşevik Merkez Komitesi üyesi olur aynı zamanda partinin Rusyadaki yeraltı faaliyetinden sorumludur. 1913 yılı Kasım ayında tutuklanarak 3 yıl sürgün cezasını çekmek için Naryme gönderilir.
1917 yılında Şubat Devriminin ardından serbest kalır ve Tomska oradan da Finlandiyaya gönderilir. Temmuz Günlerinin ardından yapılan VI. Kongreye katılır. Bu dönemde Finlandiyada saklanan Lenin ve Zinoviyev ile parti merkezi arasındaki temasın kurulmasından sorumludur. 6 (29) Ağustos günü yapılan ve silahlı ayaklanma kararı alınan genişletilmiş Merkez Komitesi birleşimine katılır.
Ekim Devrimi
1917 Ekim Devriminin ardından kurulan ilk hükumet Sovnarkomda Telgraf ve Posta Halk Komiserliği Yardımcılığı görevini üstlenir. Yüksek Ekonomik konsey Prezidyumu üyeliği yapar. 1920 yılına gelindiğinde Sibirya bölgesinde çeşitli parti görevleri alır. Bundan sonra sırasıyla Kafkaslar ve Karelyada bulunur. 1923-24 döneminde otonom Karelya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti Başkanlığını yapar. 1926 yılında Merkez Komite Prezdiyumuna seçilir. Bu dönemde XIII ila XVI. Parti Kongrelerine katılır.
Ölümü
Büyük Temizlik döneminde anti-Sovyet Troçkist örgüte üye olmak suçuyla yargılanır. Suçlu bulunur ve 30 Ekim 1937 tarihinde kurşuna dizilir. Mezarı Donskoy Mezarlığındadır. 1955 yılında itibarı iade edilir.
Geleneği
Şotmanın adı başta Sankt Petersburg olmak üzere çok sayıda ilde sayısız cadde ve sokağa verilmiştir. Ayrıca Sankt Petersburgun ilk Marksistleri anıtında heykeltıraşlar tarafından ölümsüzleştirilmiştir. Ayrıca Emmanuil Kazakeviç'in Mavi Defter adlı romanından uyarlanan 1963 yapımı filmde aktör Nikolay Grabbe tarafından canlandırılır.
PPD

Mantoux testi, Tüberkülin Deri testi, Tüberkülin Cilt testi ya da PPD testi (Pürified Protein Derivative yani Saflaştırılmış Protein Türevi) olarak da bilinir, tüberküloz için bir tarama testidir. Hastalık hakkında dolaylı bilgi verir, kişinin tüberküloz basili ile enfekte olup olmadığını gösterir, hastalık hakkında kesin bilgi vermez. Testin mekanizması tüberküloz basilinin bazı antijenik bileşenlerinin (Tüberkülin) enfekte kişilerde gecikmiş tipte bir aşırı duyarlılık reaksiyonu yapması esasına dayanır.
Uygulanışı
Sol önkolun üst kısmının iç ya da dış yüzüne ve cilt içine uygulanır. PPDnin 5 Tüberkülin ünitesi yani 0,1 mililitre doz deri içine enjekte edilir (Mantoux yöntemi). Enjeksiyondan sonra ciltte 610 mm çaplı bir kabarcık oluşmalıdır. Test uygulanacak saha herhangi bir antiseptik veya dezenfektanla silinmemelidir. 48-72 saat sonra test okunur.
Endurasyon çapı (ciltteki kabartı, sertleşme) milimetre cinsinden ön kol uzun eksenine dik olarak bir cetvel yardımıyla ölçülerek reaksiyon okunur. Hiç sertleşme yoksa, sonuç "0 mm" olarak kayıt altına alınmalıdır. Eritem (kızarıklık) dikkate alınmaz. Test bölgesinde bül, vezikül gibi reaksiyonlar görülebilir önemli değildir.
Değerlendirme
Testin değerlendirmesi BCG aşısını rutin uygulayan ülkeler ve rutin uygulamayan ülkeler arasında farklılık gösterebilir. Değerlendirmede BCG aşısının varlığı önemlidir.
Türkiyede tüberkülin deri testi (TDT) reaksiyonunu değerlendirme kriterleri şunlardır:
Kaldaz

Kaldaz Hanım, Türk ve Altay mitolojisinde Ateş Tanrıçası. Başka bir görüşe göre mal (sığır) ve büyükbaş hayvanların koruyucusudur. Emrindeki olan canlılara Kaldazın adı verilir.
Kaldazın'lar
Kaldazın Türk ve Altay halk inancında Ateş Cini. Ateşin içinde oynar. Kısa boyludur. Sakalı yedi karıştır. Sakalları kirpi oku gibidir. Sarı bir samura dönüşebilir.
Taz Hanım
Taz Hanım - Türk ve Altay mitolojisinde gök tanrıçasıdır. Tez Hanım olarak da bilinir. Ülgenin karısı olarak geçer. En önemli özelliği kel olmasıdır. Tuvalarda kartala Tas adı verilir ve Taz Hanım ile bağlantılıdır. Moğolcada akbaba kuşuna Tas/Tasu denmesi de yine bu kuşun kel bir görünümünün olmasıyla alakalıdır. Tazlık (kellik) tamamen Türk kültürüne ait olan belirgin biçimde ortaya çıkan bir güç simgesidir. Taşşa ve Keloğlan ile bağlantılı olarak ele alınabilir. Taskıl, Tazagan gibi dağ adları yine bu konuyla ilintilidir.
Etimoloji
Moğolca Gal (Ateş) kelimesi ve Hal sözcüğü ile bağlantılıdır. Ayrıca Kal/Kel kökü kellik ifade eder. Kal (Ateş) ve Daz (Kel) sözcüklerinin bileşimidir.
Tapuğ

Tapuğ - Türk halk ve tasavvuf edebiyatında dini içerikli şiir, dinsel musiki, ilahi. Değişik Türk dillerinde Tapuk veya Tapzuk (Tapzuğ) olarak da söylenir. İçeriği dini konulara dair olan ve özel ezgileri bulunan şiir ve müzik türüdür.
Ayrıca Gülşeni tarikatına bağlı mutasavvıf şairlerin ayinler sırasında okudukları makamlı şiirlere de yine tapuğ adı verilir.
Etimoloji
Türkçe (Tap) kökünden türemiştir. İnanmak, kulluk etmek anlamları vardır. Tapmak (İman etmek), tapınmak (ibadet etmek) gibi sözcüklerle aynı kökeni paylaşır. Ve anlam olarak da bu kelimelerle yakından bağlantılıdır. Bu kelimeyle aynı kökten gelen Tapu sözcüğü, güven ve belirli bir hakkı göstermesi bakımından dikkate değerdir. Azerice'deki tapmak sözcüğünün bulmak anlamı da, inancın bulunç (vicdan) ile alakasını ortaya koyması açısından önemlidir.
Tapuğ örneği
Bizdedir
Eşrefoğlu al haberi
Bahçe biziz gül bizdedir
Biz bir Mevlanın kuluyuz
Yetmiş iki dil bizdedir
Erlik midir eri yormak
Irak yoldan haber sormak
Cennetteki ol dört ırmak
Coşkun akan sel bizdedir
Adem vardır cismi semiz
Apdest alır olmaz temin
Halkı ta'neylemek nemiz
Bilcümle vebal bizdedir
Arı vardır uyup gezer
Teni tenden seçip gezer
Canan bizden kaçıp gezer
Edep erkan yol bizdedir
Kuldur Hasan Dede'm kuldur
Manayı söyleyen dildir
Elif Hakka doğru yoldur
Cim ararsan dal bizdedir
Tamaşvarlı Aşık Hasan.
Oyor Han

Oyor Han - Türk ve Altay mitolojisinde Ced (Atalar) Tanrısı. Ozor Han şeklinde de söylenir. Ata Ruhlarının önderidir ve bu bağlamda Ozor ruhları ile bağlantılıdır.
Ozor'lar
Ozor Türk, Altay ve Moğol mitolojisinde ve Orta Asya şamanizminde Ata Ruhları. Oyor şeklinde de söylenir. Ataların başıboş olarak dolaşan ruhlarını ifade eder. Gelip insanlara yardım edebilirler. Moğollardaki Ced Tanrısı Oyor Han ile bağlantılıdır.
Etimoloji
(Oy/Oz) kökünden türemiştir. Ozmak (önde gitmek), görüş bildirmek anlamı vardır. Oy kelimesi bu köktendir. Ozan sözcüğüyle aynı kökten gelir.
Girift

Girift, Türk musikisinde tahta perdeliler sınıfından eski bir nefesli çalgı. Kamıştan yapılır ve başparelidir. Görünüş olarak neye benzemekle beraber çoğunlukla daha küçük ve ses alanı daha dardır. Neyde üstte altı delik olmasına rağmen giriftin en baştaki biraz kenara açılan yedi deliği bulunmaktadır ve neyden oldukça farklı boğuk tatlı bir sesi vardır. Girift isminin çalınmasındaki güçlükler nedeniyle verildiği söylenmektedir. Çoğunlukla neyzenler tarafından ikinci çalgı olarak kullanılmıştır ama çalınmasının zor ve ses alanının dar olması nedeniyle icracı sayısı her zaman sınırlı kalmıştır. Son üstadı Giriftzen Asım Beyden sonra neredeyse tamamen terk edilmiş ve unutulmuştur. Neyzen Süleyman Erguner son yıllarda yaptığı çalışmalarla girifti tanıtmış ve bir albüm yayınlamıştır.