Şevki Efendi

Şevki Efendi (1 Mart 1897 4 Kasım 1957), Abdülbahanın torunu ve halefiydi. 1921 yılında Bahai Dininin Velisi olarak tayin edildi ve 1957 yılında vefat edene kadar bu görevi sürdürdü. Bahai Dininin birçok yeni ülkeye yayılması için tebliğ planları serisi oluşturdu ve Bahai Dininin merkezi şahsiyetlerinin (Bahaullah, Bab, Abdülbaha) birtakım yazılarını İngilizceye tercüme etti. Vefatının ardından dünya Bahai toplumuna 1963te Yüce Adalet Evi seçilene kadar Emrin Elleri önderlik etti.
Şevki Efendi hayatının ilk yıllarını Akkada geçirdi, ardından Hayfa ve Beyrutta okumaya devam edip 1918de Suriye Protestan Kolejini bitirdi. Daha sonra Abdülbahanın sekreteri ve tercümanı olarak görev yaptı. 1920de Oxforddaki Balliol Koleji'ne girdi ve burada siyaset bilimi ve ekonomi okudu, fakat ikinci eğitim yılı Abdülbahanın ölümü ve 24 yaşında Bahai Dininin Velisi olarak atanmasıyla kesintiye uğradı.
Şevki Efendi 36 yıl boyunca Bahai Dininin başı ve lideri idi. Çoğu Farsça ve İngilizce olmak üzere 17.500'den fazla mektup kaleme aldı. Ayrıca var olan Bahai toplumlarını yönlendirip ilerlemelerine önderlik ederek Dinin 1935te 1.034 bölgeden 1953te 2.700 bölgeye ve ardından 1963te 14.437 bölgeye genişlemesi sürecini yönetti. Hayfada Bahai Dünya Merkezini kurdu. Liderliğinin başından sonuna kadar, Bahai Dinine inananların sayısı 100.000den 400.000e çıktı.
Doğduğunda kendisine verilen isim Şevki idi, fakat büyükbabası Abdülbahanın talimatı üzerine saygının bir göstergesi olarak henüz ilk yıllarından itibaren herkes tarafından Şevki Efendi olarak hitap edildi. Bahailer kendisine Emrin Velisi olarak atıfta bulunurlar.
Geçmişi
Mart 1897de Osmanlı İmparatorluğuna ait Akka Sancağında doğan Şevki Efendi, babası Mirza Hadi Şirazi yoluyla Bab ile ve Abdülbahanın en büyük kızı olan annesi Ziaiye Hanım yoluyla Bahaullah ile akrabalığa sahiptir. Şevki Efendi Abdülbahanın on üç torununun en büyüğü idi. İlk eğitiminin çoğunu sağlayan dedesi Abdülbaha, hayatının erken yıllarından itibaren Şevki Efendiyi büyük ölçüde etkiledi. Şevki Efendi duaları, onu nağmeli bir şekilde söylemeye teşvik eden büyükbabasından öğrendi.
Eğitimi
Şevki Efendi ilk eğitimini evde, ailenin diğer çocuklarıyla birlikte aldı. Ardından Hayfada Fransız Hristiyan Kardeşler okuluna ve daha sonra Beyrutta bir Katolik okuluna gitti. Batıya yaptığı yolculuklarda dedesine eşlik edecekti, ancak Napolideki liman yetkilileri Şevki Efendiye göz nezlesi tanısı koyarak yola devam etmesini engelleyince yolculukları son buldu. Ardından lisenin son yıllarında ve üniversitenin ilk yıllarında Suriye Protestan Kolejine (daha sonra Beyrut Amerikan Üniversitesi olarak bilinecek) gitti ve 1918de buradan mezun oldu. Okulda çok mutsuz olduğu ve Abdülbaha ile vakit geçirmek için Hayfaya sık sık tatil için geri döndüğü kaydedilmiştir. Eğitimi sırasında kendini İngilizcede ustalaşmaya adadı, böylece bu dili zaten akıcı olduğu Farsça, Türkçe, Arapça ve Fransızca dillerine ekledi. Bu sayede, Abdülbahanın mektuplarını tercüme edebilir ve onun sekreteri olarak hizmet edebilirdi.
Şevki Efendi, Suriye Protestan Kolejinin tarafsızlığı nedeniyle I. Dünya Savaşından korunmuştur. 1917deki siyasi gerilimler, kolejin kısa süreliğine kapatılması anlamına gelse de Şevki Efendinin öğrencilik hayatı devam etti. 1918 yazında Abdülbahanın hayatı, General Allenbynin birlikleri Hayfaya girene kadar kritik bir tehlike içindeydi. Mütareke yaklaşırken ve öğrenimini tamamladıktan sonra, Şevki Efendi büyükbabasının yanına dönmeye hazırdı. 1918 sonbaharında Abdülbahaya yazışmalarında yardımcı olmak için Hayfaya döndü ve yaklaşık iki yılını onun yakınında geçirdi.
Hayfada geçirdiği sürenin ardından İngiltere, Oxforddaki Balliol Kolejine gitti ve burada çeviri becerilerini mükemmelleştirmeye devam ederken Ekonomi ve Sosyal Bilimler bölümüne kayıt yaptırdı. Şevki Efendi, Balliolde bulunduğu süre boyunca mutluydu. Aynı dönemde okumuş olan arkadaşları, onu neşeli ve popüler bir öğrenci olarak hatırlıyorlar. Geleceğin İngiltere başbakanı Anthony Eden ile tanışmıştı ama yakın arkadaş değillerdi. Eğitim çalışmaları sırasında, Bahai toplumlarıyla tanışmak için Birleşik Krallıkta ara sıra geziler yaptı.
Abdülbaha'nın Vefatı
Abdülbaha 28 Kasım 1921de vefat etti ve bu haber Şevki Efendiye ertesi gün, İngilterede okurken ulaştı. Vefat bilgisini içeren telgrafı veren Wellesley Tudor Polea göre bu haber onu çökmüş durumda bıraktı. Telgrafta şöyle yazıyordu: Abdülbaha Hazretleri Melekutu Ebhaya suud etmiştir. Ahbapları bilgilendirin. İmza: En Büyük ve Mukaddes Yaprak. John Esslemont ile birkaç gün geçirdikten ve bazı pasaport sıkıntılarından sonra, 16 Aralıkta İngiltereden yola çıktı ve 29 Aralıkta Hayfaya vardı. Birkaç gün sonra, Abdülbahanın Şevki Efendiye hitap eden vasiyetnamesini açtı ve kendisinin Abdülbahanın halefi ve Bahai Dininin başı olarak atandığını öğrendi. Abdülbahanın vasiyetnamesindeki ifade şudur: Bu mazlumun dünyadan ayrılışından sonra, Mübarek Sidrenin Ağsan ve Afnanı, Tanrı Emrinin Elleri ve Cemal-i Ebhanın kulları, iki kutsal ve mübarek Sidreden biten taze dala ve rahmani iki Ağacın birleşmesinin meyvesine, yani Şevki Efendiye yönelmelidirler. Çünkü o Allahın ayetidir, seçilmiş daldır, Tanrı Emrinin Velisidir; tüm Ağsanın, Afnanın, Tanrı Emrinin Ellerinin ve Onun sevgililerinin yönelmesi gereken kişidir. O, Tanrı Sözünün Açıklayıcısıdır ve kendisinden sonra sülalesinden doğan ilk erkek çocuk onun halefi olacaktır.
Özel Hayatı
Şevki Efendi'nin özel hayatı büyük ölçüde Dinin Velisi olarak yaptığı işlerle doluydu. Sekreterlik desteğinden yoksundu, bu nedenle yazışmalarının çokluğu kendisinde sıkı bir çalışma modeli yarattı. Zaman zaman Hayfaya ve yaz aylarında bazen Avrupaya, özellikle İsviçrede Alp Dağlarına giderdi. 1929 ve 1940ta ayrıca Afrikayı güneyden kuzeye dolaştı. Şevki Efendi, uluslararası ilişkilerde sakin ve son derece bilgili olarak tanımlanırdı. Yakınları özel hayatında onu sıcak, resmi olmayan ve esprili biri olarak hatırlıyordu. Şevki Efendi çok az uyur ve genellikle günde sadece bir kez yemek yerdi. Kısa boylu, koyu renk saçlı, zeytin tenli ve ela gözlüydü. Daha uzun boylu ve mavi gözlü büyükbabası Abdülbahaya değil, büyük büyükbabası Bahaullaha benzediği kaydedildi.
Şevki Efendi İngiliz diline büyük bir sevgi beslerdi. İngiliz edebiyatının sıkı bir hayranıydı ve Kral James İncilini okumaktan zevk alırdı. Şevki Efendi hayatı boyunca İran (Fars) uyruğuna sahipti ve İranı hiç ziyaret etmemesine rağmen İran pasaportu ile seyahat etti.
Evlilik
24 Mart 1937de Şevki Efendi, Ruhiye Hanım adlı Kanadalı Mary Maxwell ile evlendi. Mary, Bahaullahın bir inananı olan May Maxwell ile Kanadalı bir mimar olan William Sutherland Maxwellin tek çocuğuydu. Şevki Efendi, Mary ile ilk olarak 1923te annesiyle birlikte Hayfayı ziyaret ettiğinde genç bir kızken tanımıştı. Gençliğinde annesinin iki yakın arkadaşıyla bir ziyaret daha yaptı. Şevki Efendinin teşvikiyle Mary, Bahai Dinini aktif bir şekilde yaydı ve ona yazılan bir mektupta Şevki Efendi onu tanınması gereken güzel ve canlandırıcı bir kız olarak tanımladı. Şevki Efendi 1936da Mary ve annesine bir mektup yazarak onları Hayfayı ziyaret etmeye davet etti. Anne ve kızı Ocak 1937de Hayfaya ulaştı. O sırada 26 yaşında olan Mary, uzun boylu, atletik bir kadındı. Mary, Hayfa'ya gelmeden önce kuzeniyle 18 aydır Nazi Almanyasında yaşıyordu. Çift, Abdülbahanın Hayfadaki Evinde, Behiye Hanımın odasında evlendi. Nikah töreni kısa, sade ve sessizdi. Nikah şahitleri ve Hayfada yaşayan küçük bir grubun dışında çok az kişi nikahın yapıldığını biliyordu. Bu nedenle, Şevki Efendi'nin annesi Bahailere şu telgrafı çektiğinde, evlilik dünya çapındaki Bahai toplumu için büyük bir sürpriz oldu: Mahfiller Emrin sevgili Velisinin evliliğini kutlamayı duyursun. Bahaullahın hizmetkarı Ruhiye Hanım Bayan Mary Maxwell'e verilen paha biçilmez onur. Bahai Dini tarafından ilan edilen Doğu ve Batı Birliği sağlamlaştı. Emrin Velisinin annesi Ziaiye.
Şevki Efendi ve Ruhiye Hanımın hiç çocuğu olmasa da Ruhiye Hanım onun sürekli yoldaşı ve yardımcısı idi ayrıca 1941de Şevki Efendinin İngilizce baş sekreteri oldu.
Gerçekleştirdiği İşler
Şevki Efendinin liderliği iki konuya odaklandı: dinin yönetimini geliştirmek ve inancı tüm dünyaya yaymak.
Yönetim
Şevki Efendi Dinin liderliğini üstlendiğinde Bahai toplumu nispeten küçük ve gelişmemişti. Şevki Efendi, Abdülbaha tarafından tasavvur edilen idari yapıyı desteklemek için onu yıllar içinde güçlendirip geliştirdi. Şevki Efendinin yönetimi altında Milli Ruhani Mahfiller kuruldu ve binlerce Mahalli Ruhani Mahfil oluşturuldu. Kendisi dünya çapındaki birkaç kıtasal Bahai Mabedini inşa etmek için planları ve kaynakları koordine etti ki bu yapıların inşaatı 1950lere kadar devam etti.
1940ların sonlarından başlayarak, İsrail Devletinin kuruluşundan sonra Hayfadaki Bahai Dünya Merkezini oluşturmaya başladı. Bu projeye, Babın Kermil Dağındaki Makamının üst yapısı ile Uluslararası Arşiv Binasının inşası ve Bahaullahın Makamının bahçelerinin oluşturulması dahildi.
1951 yılında Yüce Adalet Evi'nin önceli olarak hareket etmesi için Uluslararası Bahai Konseyini atadı ve ana işlevi dini yaymak ve korumak olan mevcut en yüksek hizmet mertebesi olan 32 Emrin Eli tayin etti.
Bahai Toplumunun Büyümesi
Bahai Dininin Velisi olarak atandığı andan vefatına kadar dünya Bahai toplumu 100.000den 400.000 inanana ulaştı. Bahailerin temsil edildiği ülke ve bölgelerin sayısı 35ten 250ye çıktı. Dinin başı olarak Şevki Efendi, vizyonunu dünyadaki Bahailere sayısız mektubu ve Filistin topraklarında bulunan Akka ve Hayfa kentlerine giden ziyaretçilerle yaptığı toplantılar aracılığıyla iletti.
1937den başlayarak, tüm ülkelerde Bahai toplumları kurmak için bir dizi sistematik plan harekete geçirdi. Bahai Dininin dünyanın her yerine ulaşması hedefini gerçekleştirmek amacıyla 1953'ten 1963e kadar on yıllık bir seferberlik gerçekleştirildi.
Liderlik Tarzı
Yirmi dört yaşında genç bir öğrenci olan Şevki Efendi, Bahai Dininin Velisi olarak atandığında başlangıçta şok olmuştu. O da çok bağlı olduğu dedesinin yasını tutuyordu. Bunun acısı, İsviçre Alplerine çekilmesiyle doruğa ulaştı. Ancak, gençliğine rağmen Şevki Efendi, Bahai toplumu için sahip olduğu hedef hakkında net bir fikre sahipti. Oxford eğitimi almış ve giyim tarzıyla Batılı olan Şevki Efendi, dedesi Abdülbahanın keskin bir tezatıydı. Kendini yerel din adamlarından ve yetkililerden uzak tuttu ve büyükbabasının aksine Bahaileri ziyaret etmek için çok az seyahat etti. Yazışmaları ve ziyaretçileri Şevki Efendinin mesajlarını dünyaya iletme yoluydu.
Ayrıca Bahai İnancı ve uygulamasıyla alakalı meselelerle de ilgileniyordu. Emrin Velisi olarak, Bahaullah ve Abdülbahanın yazılarını yorumlama yetkisine sahipti; bu sebeple yorumları, Abdülbahanın vasiyetnamesinde belirtildiği üzere yetkili ve bağlayıcı metinlerdir. Bahailere yazdığı mektupları sizin gerçek kardeşiniz olarak imzalardı. Kendi kişisel rolüne atıfta bulunmak yerine her zaman Velilik kurumuna vurgu yaptı. Mektuplarda ve sözlü hitaplarında kendisinden başka herhangi bir unvan yerine her zaman Şevki Efendi olarak anılmayı talep etti. Bahailerin kendisinden kutsal bir şahsiyet olarak bahsetmemelerini, doğum gününü kutlamamalarını veya resmini sergilememelerini talep ediyordu.
Tercümeleri ve Yazıları
Şevki Efendi otuz altı yıllık liderliği esnasında Bahai Dininin birçok eserini İngilizceye tercüme etti: 1929da Saklı Sözler, 1931de İkan Kitabı, 1935te Bahaullahın Sesi ve 1941de Kurdun Oğlu Risalesi. Ayrıca Nebil Tarihi gibi tarihi metinleri de tercüme etti. Şevki Efendinin önemi sadece tercümanlık yapmış olması değildir. O aynı zamanda Bahai yazılarının atanmış ve yetkili yorumcusudur. Bu nedenle onun çevirileri, Bahai yazılarının gelecekteki tüm tercümeleri için bir kılavuz niteliğindedir.
Yazılarının büyük çoğunluğu dünyanın her yerindeki Bahailere yazdığı mektuplar tarzındaydı. Şimdiye kadar 17.500 adedi toplanan bu mektupların toplam 34.000 özgün eser olduğu tahmin edilmektedir. Bunlar, Bahai toplumlarının işleriyle ilgili rutin yazışmalardan, dünyanın her yerindeki Bahailere hitaben yazılan ve belirli konuları ele alan uzun mektuplara kadar uzanır. Daha uzun mektuplarından ve mektuplarının derlemelerinden bazıları, Hz. Bahaullahın Dünya Düzeni Hakkında Mektuplar, İlahi Adaletin Gelişi ve Vaat Edilen Gün Geldi adlarıyla kitap olarak yayımlanmıştır.
Diğer mektuplar, Bahai inancı, tarihi, ahlakı, ilkeleri, yönetimi ve hukuku hakkında ifadeler içeriyordu. Ayrıca bazı seçkin Bahailerin ölüm ilanlarını da yazdı. Bireylere ve mahfillere yazdığı mektupların çoğu, dünya çapındaki Bahailer için önemli kaynaklar olarak öne çıkan birkaç kitapta derlenmiştir. Kendisinin bizzat kaleme aldığı tek kitap, dinin yüzüncü yıldönümünü anmak için 1944te yazdığı Bahai Dininin I. Yüzyılıdır. İngilizce yazılan bu kitap, Babi ve Bahai Devirlerinin birinci yüzyılının yorumlanmış bir tarihidir. Daha kısa bir Farsça versiyonu da yazılmıştır.
Beklenmeyen Vefatı
Şevki Efendinin vefatı beklenmedik bir şekilde 4 Kasım 1957de İngiltereye seyahati sırasında, dünya çapında iki milyon kişinin ölümüne neden olan Asya Gribi salgınına yakalanması sonucu Londrada gerçekleşti ve orada 5 Kasım 1957 günü New Southgate Mezarlığına defnedildi. Eşi, Ruhiye Rabbani dünya Bahai toplumuna şu telgrafı gönderdi: Tüm kalplerin sevgilisi ve Efendimiz (Abdülbaha) tarafından tüm inananlara bırakılan kutsal emanet, Şevki Efendi, Asya gribinin ardından uykusunda bir kalp krizi geçirerek aniden vefat etmiştir.
Bahai kutsal yazılarına göre soydan geçerek geleceğin Velileri olacak olanlar, birinden diğerine atanarak belirlenecekti. Her Veli, Bahaullahın erkek torunları arasından bir önceki Veli tarafından atanacaktı. Atama, Velinin yaşamı boyunca yapılacak ve Emrin Ellerinden bir grup tarafından açıkça onaylanacaktı. Şevki Efendinin ölümü sırasında, Bahaullahın soyundan olup hayatta kalan tüm erkekler ya Abdülbaha ya da Şevki Efendi tarafından nakıs ilan edilmişti dolayısıyla Emrin Velisi olmaya uygun hiçbir aday yoktu. Bu durum ciddi bir liderlik krizi yarattı. Hayatta olan 27 Emrin Eli, nasıl ilerleneceği daha önce yazılı olarak belirtilmemiş olan bu durum ile ilgili ne yapacaklarına karar vermek için birçok toplantı yaptılar (veya toplantıya katılamamışlarsa anlaşmalar imzaladılar). Emrin Elleri oybirliğiyle bir halefi meşru olarak tanımanın ve kabul etmenin imkansız olduğuna karar verdi. Emrin kontrolünü temin etmek için 25 Kasım 1957de bir duyuru yaptılar: Şevki Efendi halefi olarak kimseyi atamamıştı ve herhangi bir vasiyetname bırakmamıştı. Bunun üzerine hiçbir atama yapılamadı ve 9 Emrin Eli, Hayfada yer alan Bahai Dünya Merkezinde kalarak Emrin Velisinin işlevlerini yerine getirdiler.
Velilik Kurumu ve Yüce Adalet Evi
Şevki Efendi kendi yazılarında, ikiz sütunlar olarak ifade edilen Velilik Kurumu ile Yüce Adalet Evi arasında belirgin bir ayrım yapar. İkisinin rolleri birbirini tamamlayıcı niteliktedir; birincisi yetkili yorum sağlar ve ikincisi esnekliğe ve Kutsal Yazıda açıkça belirtilmemiş tüm konular hakkında hüküm verme yetkisine sahiptir. Şevki Efendi, kurumların birbirine bağımlı olduğunu ve kendi özel yetki alanlarına sahip olduğunu ayrıntılarıyla açıklamıştır.