Franz Bopp

Franz Bopp (d. 14 Eylül 1791, Mainz - ö. 23 Ekim 1867, Berlin) F. Bopp Alman dilbilimcisi ve Hint Avrupa dil ailesinin Hint İran grubuna bağlı Sanskritçeyi araştıran bilim insanıdır. Karşılaştırmalı Hint Germen Dil biliminin kurucusu olarak kabul edilir.
Yaşamı ve yapıtları
Bopp ailesi gibi Aschaffenburg kentine (Almanya) yerleştikten sonra lisede hocası olan Karl Windischmandan etkilenerek doğuya özgü dillere ilgi göstermeye başlamıştır. Hocasıyla beraber Friedrich Schlegelin Hindistanlının Dili ve Bilgeliği Üzerine isimli eserini incelemiştir ve bu eser onda büyük bir heyecan uyandırmıştır. 1812 yılında Fransaya gitmiştir. Burada Antonie- Leonard de Chezy, Silvestre de Sacy, August Wilhelm Schlegel ve diğer önemli dilbilimcilerin eserlerini ele almıştır. Bu kişilerin el yazı yapıtlarını inceleyerek kendisini geliştirmiştir. Bir süre sonra çığır açan Sanskritçe Fiil Çekim Sisteminin Yunan, Latin, İran ve Alman Dilleriyle Karşılaştırılması isimli eserini hocası Windischmannın önsözüyle birlikte 1816 yılında Frankfurtta yayımlamıştır. Bu eser Hint-germen Dilinin bir bilim dalı olarak sayılmasında önemli bir rol oynamıştır, dolayısıyla Franz Bopp bu bilim dalının kurucusu olarak kabul edilmiştir.
Bopp bu dillerin fiil yapıları vasıtasıyla onların genetik akrabalığı için fiil çekim sisteminde yöntemli şemalar oluşturmuştur, bu genetik akrabalık daha önceden İngiliz oryantalist William Jones tarafından işlenmiştir. Daha sonra Hint Germen Dillerinin çerçevesini Slavca, Litvanyaca, Arnavutça ve Ermenice ile genişletmiştir.
Bavyera Kralı I. Maximilian tarafından Londraya gönderilmiştir. Burada, öğrencilerine Sanskritçe öğreten dönemin Prusya elçisi Wilhelm von Humboldt ile bilgilerini pekiştirmiştir. Fiil çekimi sistemini kapsamlı İngilizce makalelerin de çekimi ile birleştirerek geliştirmiştir. 1819 yılında Naladan Latince çeviriler ve Mahabharata Destanından bir bölümün çevirisini yayımlamıştır.
Bavyeraya döndüğünde Humboldtun teşvikiyle 1821 yılında Berlin Üniversitesinde ordinaryüs, 1822 yılında Bilim Akademisinin üyesi ve 1825 yılında oryantalist Edebiyat ve Berlinde konuşulan genel diller alanlarında ordinaryüs olmuştur.
Onun bir dilin alanını başka dillerden farklı farklı ayırma işlemini Sanskritçe, Zendice, Yunanca, Latince, Litvanyaca, Gotça ve Alman dillerinin Karşılaştırmalı Dil bilgisi adlı eserinde görebiliriz. Bunun yanı sıra Latin Gramerinin ve Sanskrit Dilinin Eleştirel Grameri konusunda uygulamalı bir düzende kısa bir çerçevede birleştirildiği detaylı öğrenme yapılarını oluşturmuştur.
Diğer katkı ve yapıtları
Sesli harf sistemi, karşılaştırmalı dil eleştirileri
Keltçe dilleri Üzerine, Berlin, 1839
Malezya Polinezya dillerinin Hint Germen dilleri ile olan akrabalıkları Üzerine, Berlin, 1841
Hint Avrupa Dil Köklerinin Kafkas kolları Üzerine, Berlin, 1847
Eski Prusya dili Üzerine, Berlin, 1853
Karşılaştırmalı Vurgu Sistemi, Berlin, 1854
Arnavutçanın Akraba Dilleri ilişkisi Üzerine, Berlin, 1854
Fiil Çekimi Sisteminin yayımlanmasının 50. yıl dönümünde 16 Mayıs 1866 tarihinden itibaren, sistemin ortaya çıkışı her yıl kutlanmaya başlanmıştır. Kendi yapısını Alman prenslerinin ve bütün dünya Filologlarının katkılarıyla şekillendiren Bopp-Vakfının kurulmasının yanı sıra Karşılaştırmalı Dil Biliminin kurulması da kutlanmaya başlanmıştır.
Franz Bopp, Berlinde 23 Ekim 1867 tarihinde hayata veda etmiştir. Vefatından sonra Berlin-Kreuzbergdeki kilise mezarlığına defnedilmiştir.
Ödüllendirilmesi
Franz Bopp, Bilim ve Sanat ödülü olan Pour le Meriteyi alan ilk otuz kişiden birisi olmuştur. Ödül 1842 yılında IV. Friedrich Wilhem tarafından takdim edilmiştir. Aschaffenburgda, Berlin Kreuzbergde ve Mainz kentinde Bopp adı verilen birçok cadde bulunmaktadır.