Mark Oliphant

Sör Marcus Mark Laurence Elwin Oliphant (8 Ekim 1901- 14 Temmuz 2000) Avustralyalı fizikçi ve hümanist. Nükleer füzyonun ilk deneysel gösterimlerinde ve nükleer silahların geliştirilmesinde büyük rol oynamıştır. Güney Avustralya'da Adelaidede doğmuştur. Oliphant 1922 yılında Adelaide Üniversitesinden mezun olmuştur. 1927 yılında 1851 Sergileme Ödülünü (1851 Research Fellowship), cıva üzerinde yaptığı dayanım deneyleri sayesinde kazandı ve İngiltere Cambridge Üniversitesi Cavedish Laboratuvarı'nda Sör Ernest Ruthefordun öğrencisi olarak çalışmaya gitti. Cavendish Laboratuvarı'nda parçacık hızlandırıcısını kullanarak, ağır hidrojen çekirdeğini çeşitli hedeflere ateşlemiştir. Helyum-3 ve trityum çekirdeğini keşfetmiştir. Ayrıca bu iki çekirdeğin reaksiyonu sonucunda, parçacıkların başlangıç enerjilerinden daha fazla enerji açığa çıkardığını keşfetmiştir. Enerji çekirdeğin içinden ayrı değerlendirilmiştir ve Oliphant bunun nükleer füzyonun bir sonucu olduğunu anlamıştır.
Oliphant 1937 yılında Cavendish Laboratuvarı'ndan ayrılarak Birmingham Üniversitesi'nde profesör olmuştur. Üniversitede 150 santimlik siklotron yapmaya çalışmıştır ama cihazın yapımı 1939da II. Dünya Savaşı sebebiyle ertelenmiştir. Radarın geliştirilmesiyle ilgili çalışmalarda Brimingham Üniversitesinde içinde John Randall ve Harry Bootun bulunduğu bir grubun başında yer almıştır. Radikal ve yeni bir tasarım olan mikrodalga radarı mümkün kılan oyuklu magnetronu keşfetmişlerdir. Oliphant ayrıca Temmuz 1941de, Amerikan yerel hükümetinin kurduğu, atom bombasının uygulanablirlikten öte, üretilebileceğini açıklayan bir komitede yer almıştır. Oliphant bu buluşun dünyada yayılmasına Manhattan Projesini başlatarak yardımcı olmuştur. Savaşın son zamanlarda arkadaşı Ernest Lawrance ile birlikte Kaliforniya Berkleyde Radyasyon laboratuvarında elektromanyetik izotop ayrılmasını geliştirmiştir.
Oliphant savaştan sonra Avustralyaya dönerek Avustralya Ulusal Üniversitesi'nde Fizik ve Mühendislik Araştırmaları bölümünde müdür olmuştur. Burada dünyanın en büyük (500 megajule) eşkutuplu jeneratörünü tasarlamaya ve inşa etmeye başlamıştır. 1976 yılında emekli olmuştur fakat Don Dunstan tarafından Güney Avustralyanın valiliğine atanmıştır. Avustralya Demokrat siyasi partisinin kurulmasını desteklemiştir ve 1977 yılında partinin Melbourne deki açılış töreninde kürsü başkanlığı yapmıştır. Eşi Rosanın 1987 yılında ölmeden önce çok acı çektiğine şahit olmuştur ve gönüllü ötanazinin savunucularından olmuştur. 2000 yılında Canberrada ölmüştür.
Hayatı
Sör Marcus Mark Laurence Elwin Oliphant 8 Ekim 1901 yılında Adelineın köyü olan Kent Townda doğdu. Babası George Baron, Güney Avustralya Mühendislik ve Su Tedariki bölümünde memurluk aynı zamanda ekonomi bölümünde yarı zamanlı öğretmenlik yapmıştır. Annesi Beatrice Edith Fanny Oliphant, bir sanatçıydı. Mark Oliphantın adını ünlü Avustralyalı yazar Marcus Clarke ve İngiliz gezgin ve mistikçi Laurent Oliphanttan esinlenerek koymuştur. Çoğu insan ona Mark diye seslenmiştir ve bu ismi 1959 yılında şövalye ilan edildiğinde resmileşmiştir. Dört küçük kardeşi bulunmaktadır; Ronald, Keith, Nigel ve Donald. Ailesi teosofisttir ve et yemeyi reddetmişlerdir. Marcus bir çiftlikte domuzun nasıl kesildiğine şahit olduktan sonra hayatı boyunca vejetaryen olmuştur. Bir kulağının hiç duymadığı sonradan ortaya çıkmıştır ve gözleri astigmat olduğu için gözlük kullanmıştır.
Oliphant ailesi 1910 yılında taşındığında, ilkokulu Goodwood ve Mylor da okumuştur. Daha sonra Adelaidede Unley Lisesine ve son yılında Adelaide Lisesine devam etmiştir. Mezun olduktan sonra üniversiteye gitmek için burs kazanamamıştır ve bir kuyumcuda temizlikçi olarak çalışmaya başlamıştır. Daha sonradan Güney Avustralya Devlet Kütüphanesinde stajyer olarak çalışmaya başlamıştır, bu iş sayesinde Adeliade Üniversitesinden geceleri ders almasına izin verilmiştir.
Oliphant 1919 yılında Adelaide Üniversitesine kabul edilmiş ve başlamıştır. İlk yıllarında tıpla ilgilenmiştir ama sonradan fizik profesörü Kerr Grant ona fizik bölümünde stajyerlik teklif etmiştir. Ücret olarak kütüphanede çalıştığıyla aynı miktarı teklif etmiştir ve üniversitede kendi çalışmalarını aksatmaması koşuluyla her dersi alabilme hakkı tanımıştır. 1921 yılında fizik bölümünden mezun olmuş ve ertesi yıl Kerr Grant denetiminde çift anadal bitirmiştir. 1925 yılında Kerr Grant ücretli izne ayrıldığında bölümün başında bulunan Roy Burdon ile birlikte cıvanın özellikleri Cıvanın Yüzey Gerilim Problemi ve Sulu Çözeltilerin Cıva Yüzeyinde Etkisi, Gazların Cıva Yüzeyinde Emilimi adlı iki tane akademik bildiri yayınlamıştır. Oliphant sonradan Burdonun ona fizik alanında çok ufak bir keşif yapmanın bile inanılmaz keyif verdiğini öğrettiğini açıklamıştır.
Oliphant, Rosa Louise Wilbraham ile 23 Mayıs 1925 yılında evlenmiştir. İkisi birbirlerini gençlik yıllarından beri tanıyorlardır. Oliphant nişan yüzüklerini laboratuvarda babasının ona verdiği altın külçesinden kendi yapmıştır.
Cavedish Laboratuvarı
1925 yılında Oliphant, Yeni Zelandalı fizikçi Ernest Rutherfordun konuşmasını dinledi ve onun için çalışmak istediğine karar verdi. Bu amacı için Cambridge Üniversitesinde Cavendish Laboratuvarında yerini haketmek için 1927 yılına kadar azimle çalışmıştır. Burdon ile yaptığı cıva çalışmalarından cesaret alarak 1851 Exhibition Bursu için başvurmuştur ve kazanmıştır ona günümüz parasıyla yıllık 17.000 dolara denk gelen bir ücret almıştır. Bu üyeliğe kabul edildiği duyulduğu zaman Ruthford ve Trinity Üniversitelerinin ikisi de Oliphantı kabul etmiştir.
Rutherfordun Cavendish Laboratuvarı o zamanlarda, ileri seviye nükleer fizik alanında deneyler yapan dünyadaki sayılı laboratuvardan biriydi. Oliphant Rutheford ve bayan Rutherford tarafından öğlen çay partisine davet edilmişti, bu partiden sonra Cavendish Laboratuvarında araştırma yapan aralarında Patrick Blackett, Edward Bullard, James Chadwick, John Cockcroft, Charles Ellis, Peter Kapitza, Philip Moon ave Ernest Walton ın da bulunduğu araştırmacılarla tanışma fırsatı bulmuştur. Bu araştırmacıların arasında iki Avustralyalı Harrie Massey ve John Keith Roberts bulunmaktadır. Oliphant daha sonradan Cockcroft ile yakın arkadaş olmuştur. Laboratuvarda çok fazla yetenekli insan bulunmaktaydı fakat ödeneği azdı ve boşa harcamak istemiyorlardı. Deney ekipmanlarında dize ve sızdırmazlık balmumu yöntemini kullanmışlardır. Oliphant bir deney için kendi para harcayarak ( günümüz parasıyla 800 dolar) kendi vakum pompasını almıştır.
Oliphant Pozitif iyonlu yüklerin metal yüzeyler üzerine nötrlenmesi, İkincil iyonların salınımı üzerine yazdığı yüksek lisans tezini Aralık 1929 tarihinde teslim etmiştir. Tezini Rutherford ve Ellise sunmuştur. Bu başarıya ulaşması onun için yeni bir hayat amacı demekti ama aynı zamanda 1851 Exhibition bursunun da sona ermesi demekti. Oliphant her yıl sadece beş kişinin seçildiği 1851 Kıdemli Öğrencilik Bursunu güvenceye almıştı (yıllık günümüz parasıyla yaklaşık 29.000 dolar). Bu burs bir yıllıktı ve ayrıca özel durumlarda bir yıl daha uzatılabiliyordu ve Oliphant ikinci yılı da kazanmıştır.
Oliphantın ilk çocuğu, Geoffrey Bruce Oliphant 6 Ekim 1930 tarihinde doğmuştur fakat menenjit sebebiyle 3 Eylül 1933 tarihinde ölmüştür. Mezarı işaretsiz olarak olarak Cambridgede Ascension Parish Burial Ground mezarlığına defnedilmiştir. Mezarı, Sör John ve Lady Elizabeth Cockcroft un bir yıl öncesinde ölen bebeği Timothy Cockcroft un yanında yer almaktadır. Daha sonraları kendileri çocuk yapamayan Oliphantlar 1936 yılında dört aylık bir erkek çocuk, Michael John ve 1938 yılında bir kız çocuk, VivianI evlat edinmişlerdir.
1932 ve 1933 yıllarında Cavendish Laboratuvarında çalışan bilim adamları çığır açacak icatlarda bulunmuşlardır. Cockroft ve Walton lityumu yüksek enerjili protonlarla bombaladılar ve dönüşebilir helyum çekirdeğine yerleştirmede başarılı oldular. Bu yapay yollarla atom çekirdeğinin bir başka elementin çekirdeğiyle değiştirilmesinde ilk deneylerdendir. Sonralardan Chadwick yeni bir deney yaparak yeni, yüksüz, neredeyse protonla aynı kütlede bir parçacık bulmuştur; nötron. 1933 yılında Blackett sis odasında pozitron varlığıyla ilgili kanıtlar bulmuş ve pozitronun varlığını onaylamış ve pozitronun karşılıklı spiral izlerini ortaya çıkarmıştır- elektron çifti oluşumu.
Oliphant Blackettin çalışmalarını takip ederek protonları 600.000 elektronvolt enerjiye kadar ateşleyebilen bir parçacık ivmelendiricisi inşa etti. Sonradan Cockroft ve Waltonun çekirdek yapay ayrışması ve pozitif iyon çalışmalarını doğrulamıştır. Sonraki iki sene altı serilik akademik bildiri yayınlamıştır. 1933 yılında Cavendish Laboratuvarı, Amerikan fiziksel kimyacı Gilbert N. Lewisden bir hediye olarak birkaç damla ağır su almıştır. İvmelendirici ağır hidrojen çekirdeğini (denütreus) çeşitli hedeflere ateş etmek için kullanılmıştır.
Rutherford ve diğerleriyle çalışmak Oliphantın Helyum-3 ve tirityum çekirdeğini keşfetmesini sağlamıştır.
Oliphant lityumun izotoplarını ayırmak için elektromanyetik ayırıcıyı kullanmıştır. Nükleer füzyonu deneysel olarak kanıtlayan ilk kişidir. Döteronun Helyum-3, tirityum ya da diğer döteronlarla tepkimesinden başlangıçtaki parçacıklardan çok daha fazla enerji açığa çıkardığını bulmuştur. Bağlanma enerjisi çekirdeğin içinden ayrılmıştır. Arthur Eddingtonun 1920 deki varsayımını takip ederek küçük çekirdek füzyon enerjisinin yıldızlara (Güneşe) enerji kaynağı sağlayabileceğini öne sürmüştür. Daha büyük bir kesitle döteron-trityum nükleer füzyon reaksiyonu, hidrojen bombasının temeli olmuştur fakat Oliphant bu gelişmeyi öngörmemiştir:
bir gün hidrojen bombası yapımında kullanılacak bir şey bulduğumuzdan hiç haberimiz yoktu. Bizim merakımız sadece atomun çekirdeğinin yapısıyla ilgiliydi ve bu reaksiyonların keşfi, Amerikalıların söylediği gibi tamamen tesadüf eseridir.
1934 yılında Cockcroft, Cambridge Johns Üniversitesinde Oliphanta aylık 600 dolarlık üyelik ayarlamıştır. Chadwick 1935 yılında Cavendish Laboratuvarını Liverpool Üniversitesi için bıraktığı zaman Oliphant ve Lewis onun yerine Rutherfordun araştırma yönetici asistan pozisyonuna yükselmişlerdir. Bu yükseliş maaşlarının aylık 600 euroya çıkmasını sağlamıştır. St. Johndan gelen parayla birlikte Oliphantın rahat bir geliri olmuştur. Oliphant sonunda yeni bir 1.23 MeV'lik bie jeneratörlü (2015te eşitiyle 447.000 dolar) ivmelendirici laboratuvar teçhiz etmiştir o sırada daha da büyük 2 MeV'lik jeneratör tasarlamıştır. Yeni bir dairesel parçacık ivmelendiricisi tasarlayarak proton hızlandırmayı bulmuştur. 1937 yılında Kraliyet Cemiyetine kabul edilmiştir. Öldüğünde en uzun süreli hizmet veren üyeydi.
Birmingham Üniversitesi
Birmingham Üniversitesindeki Hedefleme Fizik binası kırmızı tuğla üniversitesi unvanını almasının sebebidir.
Samuel Walter Johnson Smithin 65 yaşındaki zorunlu emekliliğinden sonra Hedefleme Fizik bölümüne yeni bir profesör atanmasını istemiştir. Fakat üniversite sadece yeni bir profesör değil aynı zamanda, tanınmış ve nükleer fizik alanında çalışmaya istekli birini istiyordu. Neville Moss, Maden Mühendisliğinde profesörü ve Bilim Fakültesinin dekanı, Oliphanta ulaştı ve şartlarını sundu. Oliphant 98,000 dolarlık maaşına ek olarak üniversitenin laboratuvarını yenilemesini ve her yıl düzenli olarak yenilenmesi için ödenek ayrılmasını istemiştir. Ayrıca 1937 Ekim ayına kadar da Cavendish Laboratuvarından ayrılmak için de zaman istemiştir. Üniversite Oliphantın birçok şartında anlaşmaya varmıştır.
Oliphant istediği 150 cm'lik kiklotronu almak için başbakan Neville Chamberlaine mektup yazmıştır. Chamberlain konuyu arkadaşı Lord Nuffield ile paylaşmıştır ve günümüz parasıyla Oliphanta 5,000,000 dolar ödenek ayrılmıştır. Bu ödenekle kiklotron alınmış, kiklotronun içine kurulacağı bina yapılmış ve Oliphanın Kalifrniya Berkleye kiklotronun mucidi Ernest Lawrencee ziyareti karşılanmıştır. Lawrence Oliphantın projesini desteklemiştir ve Oliphanta 150 cm'lik kiklotronun planlarını göndermiştir ve Oliphantı Radyasyon Laboratuvarına davet etmiştir. Oliphant 10 Aralık 1938de New Yorka gitmek üzere yola çıkmıştır ve Lawrence ile Berkleyde tanışmıştır. Oliphant yeni bir kiklotron kurarken karşılaşabileceği problemlerin farkındaydı bu yüzden ödeneği olabildiğince Lawrenceın planlarına uygun olarak harcamaya çalıştı. 1939 yılbaşına hazır olması planlanıyordu fakat İkinci Dünya Savaşı yüzünden ertelendi. Savaşın sonrasına kadar tamamlanamadı.
Radar
Orijinal boşluklu magnetron John Randall ve Harry Boot tarafından Birmingham Üniversitesinde geliştirilmiştir.
1938 yılında Oliphant gizlice radarın geliştirilmesinde gizlice dahil olmuştur. Model radar istasyonlarını gezerken acilen daha kısa dalga boylu radyo dalgalarına gerekli olduğunu anladı özellikle eğer bir radar istasyonunu bir uçağın içine sığdırma şansları varsa. Ağustos 1939da küçük bir grupla Ventnora Zincir Ev sistemlerini doğrudan kendi gözlemlemek için gitti. Dalga boyu on santimetreden küçük sistemlerin daha uygun olduğunu gözlemledi.
Oliphantın Birminhgamdaki grubu iki önemli umut vadeden cihaz geliştirmek üzere çalışıyorlardı, klistron ve magnetron. Oliphant James Sayers ile birlikte çalışırken klistronu geliştirerek 400W üretebilen klistron üretmeyi başarmıştır. Bu sırada Birmingham grubundan iki kişi, John Randall ve Harry Boot yeni bir tasarım olan boşluklu magnetron üzerinde çalışıyorladı. Şubat 1940'ta 400W ve uçak radarları için en uygun dalga boyu olan 9.8 santimetre dalga boyu çıkış elde etmeyi başardılar. Çok geçmeden magnetronun gücü yüze katlandı ve Birmingham magnetron gelişmesine konsantre oldu. İlk kullanıma hazır magnetronlar Ağustos 1941de teslim edildi. Bu buluş bilimde ve savaşta dönüm noktası olmuştur, Alman U-botlarının yenilgiye uğratılmasının ve düşman bombalarının engellenmesinin ve yandaş bombalarının hedeflerini bulmasının sebebidir.
1940 sonbaharında Oliphant, Britanyanın işgal edilme ihtimaline karşı karısı ve çocuklarını Avustralyaya göndermiştir. Şubat 1942de hizmetlerini Elektrik Mühendisliği Bölümü Profesörü John Madsene (Sydney Üniversitesi) sunmuştur. Madsen Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Radyofizik Laboratuvarının başıydı, aynı zamanda radarın geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.
In 1940, the Fall of France, and the possibility that Britain might be invaded, prompted Oliphant to send his wife and children to Australia. The Fall of Singapore in February 1942 led him to offer his services to John Madsen, the Professor of Electrical Engineering at the University of Sydney, and the head of the Radiophysics Laboratory at the Council for Scientific and Industrial Research, which was responsible for developing radar.
Avustralyalılar yerel radar setlerini kurmaya hazırlanıyorlardı. Oliphant, Profesör Thomas Labyi Eric Burhop ve Leslie Martini optik savaş malzemeleri üzerindeki çalışmalarını bırakıp radar üzerinde çalışmaları için ikna etmiştir ve Mayıs 1942de Melburne Üniversitesindeki laboratuvarda boşluklu magnetron yapmayı başarmışlardır. Oliphant, magnetronları üretim hattı laboratuvarı için taşımada Martin ile birlikte çalışmıştır. Avustralyada savaş sırasında 2,000 den fazla radar seti üretilmiştir.
Manhattan Projesi
Mart 1940'ta Birmingham Üniversitesinde, Otto Frisch ve Rudolf Peierls içinde atom bombası üretimi ve kullanımını da kapsayan birçok teorik araştırma yapmışlardır. Bu araştırmalarını kapsayan Frisch ve Peierls genelgesiyle tanınmışlardır. Saf küre Uranyum-235e ne olacağını değerlendirip, sadece zincirleme reaksiyonlar başlatmakla kalmayıp, sadece 1 kilogramlık Uranyum-235in yüzlerce ton TNTden daha fazla enerji açığa çıkarabileceğini bulmuşlardır. Araştırmalarını ilk Oliphanta göstermişlerdir ve Oliphant bu bulguları hemen Sör Henry Tizarda, Bilimsel Araştırma ve Hava Savaş (CSSAW) biriminin başı, götürmüştür. Sonuç olarak MAUD olarak bilinen bu konuyu daha fazla araştırmak için bir alt komite oluşturulmuştur. Alt komite Sör George Thompson tarafından yönetilmiş ve asıl üyeleri Oliphant, Chadwick, Cockcroft ve Moondan oluşmaktadır. MAUD Komitesi Temmuz 1941 tarihli son raporunda atom bombasının uygulanabilirliğinin haricinde 1943'ten önce üretilebileceği sonucuna varmıştır.
Büyük Britanya savaştaydı ve yöneticiler atom bombası geliştirilmesinin acil olduğunu düşünüyorlardı ama Amerika Birleşik Devletlerinde daha az acil görülüyordu. Oliphant Amerikayı harekete geçiren insanlardan biriydi. Oliphant görünürde radar gelişme programını tartışmak için 1941 Ağustosunun sonlarına doğru Amerikaya uçtu ama asıl amacı Amerikanın neden MAUD Komitesinin buluşlarını yok saydığını öğrenmekti. Sonradan hatırladığı kadarıyla: Raporları Uranyum Komitesi Başkanı Lyman Briggs e göndermiştik ve hiçbir cevap alamamamaktan dolayı şaşkına dönmüştük. Briggs i Washington deki (DC) ofisine gittim ve bu anlaşılmaz ve pervasız adamın raporları alıp kasasına kilitlediğini ve komite üyelerinden sakladığını öğrendim. Çok üzülmüş ve şoke olmuştum.
Oliphant sonradan Uranyum Komitesiyle tanışmıştır. Yeni bir üye olan Samuel K. Allison yetenekli bir deneysel fizikçi ve Arthur Comptonın çırağı, Chicago Üniversitesindedir. Oliphant ın buluşmaya gelmesini Allison şöyle hatırlıyor, ve kesin bir şekilde bomba dedi. Bize bütün gücümüzü ve dikkatimizi bombaya vermemiz gerektiğini söyledi. Bomba dışında hiçbir enerji santarli üzerinde çalışmaya hakkımızın olmadığını söyledi. Bomba 25 milyon dolar tutacaktı ve bomba için Britanya nın ne ekonomik ne de insan gücü olmadığını ve bombanın tamamen bize bağlı olduğunu söyledi. Allison aynı zamanda Briggs in raporları komiteden saklamasına çok şaşmıştı. Oliphant arkadaşı Ernest Lawrence ı ziyaret etmiş ve James Conant ve Enrico Fermi ile konuşmuştur. Oliphant Amerikalıları atom bombasının yapılabilir olduğuna ikna etmekle kalmamış aynı zamanda Lawrencea 94 santimlik kiklotronunu izotop ayrıştırması için büyük bir kütle spektrometresine dönüştürmesinde ilham vermiştir. Lawrence, Oliphantın 1934 yılında öncüsü olduğu tekniği kullanarak yapmıştır.
Leo Szilard sonradan şöyle yazmıştır, Eğer kongre atomik enerjinin gerçek tarihini bilseydi, şüphesiz ki özel bir madalya oluşturup seçkin Amerikalı olmayan ve başta Doktor Oliphant olmak üzere bilim adamlarına verirdi.
26 Ekim 1942 de Oliphant eşi Rosa ve çocuklarıyla birlikte Melburneden gemiye bindirilmiştir. Savaş zamanı Fransız gemisi Desirade ile çok yavaş bir seyahat geçirdiler, 29 Şubat 1943'te Glasgow a vardılar. Ama Kasım 1943'te Manhattan Projesine katılmak üzere ailesinden bir kez daha ayrılmak zorunda kalmıştır. Oliphant Amerikalıların hizmetini sağlama almak istediği bilim adamlarındandır. Robert Oppenheimer Los Alamos Laboratuvarının başı, Oliphantı aralarına katılması için ikna etmeye çalışmıştır. Bomba üzerinde yapılan çalışmalar Oliphantı tedirgin etmiştir ve Berkeley de Radyasyon Laboratuvarında birlikte elektro magnetik uranyum geliştirmede çalıştığı arkadaşı Lawrenceı dahil edilmesini tercih etmiştir.
Oliphant Avustralyalı fizikçi Admiraltyde manyetik madenler üzerinde çalıma yapan arkadaşı Harrie Masseyin, boşluklu magnetron üzerinde birlikte çalıştığı arkadaşları James Stayers ve Stanley Duke ün hizmetlerini garanti altına almıştır. Bu ilk grup Kasım 1943te Berkley e doğru yola çıkmıştır. Oliphant, Lawrence yokken Berkley Radation Laboratuvarında Lawrenceın vekili olmuştur. Ana laboratuvar Berkley de olmasına rağmen ara sıra ayrılma laboratuvarının bulunduğu Oak Ridge, Tenesseyi ziyaret etmekteydi. Avustralyalı bilim adamlarını projede çalışmaları için ikna etmeye çalışmış ve Bilimsel Araştırma ve Endüstri Araştırmaları Konseyinin başı Sör David Rivetti ikna ederek Eric Burhopun Manhattan Projesinde çalışması için izin almıştır. İngilterede bulunan Avustralyalı Yüksek Kurul üyesi Stanley Bruceu proje ile ilgili bilgilendirmiştir ve Avustralya hükumetinin uranyum kaynaklarını koruması için baskı yapmıştır.
Oliphant Mart 1945'te İngiltereye dönmüştür ve fizik profesörü olarak Birmingham Üniversitesinde yeniden işe başlamıştır. Hiroshima ve Nagasaki ye atılan atom bombalarını ilk duyduğunda ailesiyle birlikte Walesde tatildeydi. Daha sonraları o an nasıl hissettiğini şu sözlerle belirtmiştir bombanın çalışmasından dolayı birazcık gurur duydum ama insanlığa yaptığı şeyden dolayı dehşete kapıldım.. Oliphant, nükleer silahlara sert eleştirilerde bulunmuş ve Bilim ve Dünya, Pugwash Konferanslarında Başından beri haklıydım, nükleer silahların varlığından endişe ediyordum ve kullanılmalarına karşıyım. Savaş sırasında yaptığı çalışmalar ona Başkanlık Özgürlük Madalyasını kazandırabilirdi ama Avustralya hükümeti bu onuru veto etti, o zamanlar hükümet politikası sebebiyle sivillere ödül sunulmuyordu.
Avustralyadaki Sonraki Yaşantısı
Nisan 1946da başbakan, Ben Chifley, Oliphanta yeni açılan Birleşik Ulusal Atomik Enerji Komisyonuna (UNAEC), nükleer silahların uluslararası kontrolünü tartışan kuruma delege olmak ister mi diye sormuştur. Oliphant kabul etmiştir ve Dış İşleri Bakanlığına katılmıştır ancak nükleer silahların uluslararası kontrolü başarılı olamamıştır ve hiçbir anlaşmada uzlaşılamamıştır.
Savaş sonrası yeniden yapılanma birimin başı Doktor H. C. altın Coombs ve Chifley, Avustralyaya, Oliphant ile dünyanın en iyi araştırmacılarını çekecek yeni bir araştırma enstitüsü kurmayı teklif etmişlerdir. Bu yeni enstitü Avustralyanın üniversite standartlarını dünya çapında kalkındıracaktır. Bunu başarmak için Avustralyanın en seçkin bilim adamları olan: Oliphant, Howard, Florey ve Keith Hancocku çekmeye çalışmışlardır.
Bu girişim bir akademik intihardı çünkü Avustralya yapılan son araştırmalardan çok uzaktı ve o zamanlar iletişim de çok yetersizdi ama Oliphant kabul ederek 1950nin sonuna doğru Avustralya ya, Avustralya Milli Üniversitesinde, Araştırma Okulu ve Fiziksel Bilimler ve Mühendislik Bölümünün müdürü olarak çalışmaya başlamıştır. Okulda başkanlığını kendi yaptığı Parçacık Fiziği Bölümünü kurmuştur. Ernest Tittertonun altında Nükleer Fizik Bölümü, John Jaegerın altında Jeofizik Bölümü, Bart Bokın altında Astronomi Bölümü, Kevin LeCouter ın altında Teorik Fizik Bölümü ve Bernhard Neumannın altında Matematik Bölümünü kurmuştur.
Oliphant nükleer silah araştırmalarının savunucusu olmuştur. Savaştan sonra İngiliz hükumeti tarafından Teknik Komiteye nükleer silahlar konusunda tavsiye edilmiştir. İngiltere, Amerikadan ayrı olarak, daha güçlü, tehlikeli olmak için kendi nükleer silahlarını geliştireceğini ilan etmiştir. Hükumetin açıklamalarından sonra Avustralyanın dünya standartlarındaki nükleer güç ve fizik araştırmaları dünya tarafından kolayca fark edilmiştir. Yeni araştırma enstitüsünü Canberrada Karlı Dağlar Şemasının yakınlarına inşa edilmiştir ve bu nükleer enerji endüstrisinin merkez ögesi olmak üzere planlanmıştır. Oliphant İngilterenin, Avustralyanın programında yardımcı olacağını ummuştur ve İngilizler bu ortaklıkla ilgilenmişlerdir çünkü Avustralyada uranyum madenleri ve silah deneme tesisleri vardı ve Avustralya Amerikayla çok yakınlaşıyordu. Avustralyalı bilim adamlarının Harwell deki İngiliz Atom Enerji Araştırmaları Kuruluşu tarafından desteklenmesi için düzenlemeler yapılıyordu ama Oliphantın aradığı bu yakın işbirliği İngilizlerin Amerikalılara karşı olan güvenlik kaygılarından dolayı engellenmiştir.
Oliphant, Canberranın bir gün Oxford ya da Cambridge gibi bir üniversite şehri olacağını öngörmüştür. 1949 yılında yapılan seçimlerde Liberal Partinin kazanmasıyla üniversitenin geleceği tehlikeye girmiştir. Çoğu Liberal Üniversiteye karşı çıkmıştır, Üniversiteyi savurganlık olarak görmüşlerdir. Liberal Partisinin Başkanı Robert Menzies Üniversiteyi savunmuştur fakat 1954 yılında sağlamlaştırma dönemine girdiğini duyurmuş ve fon kesintisiyle, Avrupa ve Kuzey Amerikadaki üniversitelerle başarılı bir şekilde yarışma şansını yok etmiştir. Daha büyük bir darbe 1959 yılında Menzies hükumeti üniversiteyi Cnberra Üniversitesiyle birleştirdiğinde alınmıştır. Bu andan itibaren, Üniversite bir araştırma merkezi olmaktan çıkıp sıradan lisans öğrencilerine eğitim verme yükümlülüğü olan bir Üniversite konumuna gelmiştir. Yine de üniversitenin bazı kısımları eski amacına uygun olarak araştırma yapmaya devam etmiştir. Bazı aksaklıklar olmasına karşın Canberra 2014 yılında vizyonuna uygun olarak gerçekleşmeye yakın bir üniversite şehri haline gelmiştir.
1951 Eylülünde, Oliphant, Amerika, Chicagodaki bir nükleer fizik konferansına katılmak için vizaya başvurmuştur. Vize reddedilmemiştir fakat Oliphant huzur bozucu aktiviteyle suçlanmış ve vizesi çıkarılmamıştır. Bu komünist korkusundan dolayı olmuştur. Amerikalı McCarran eylemleri Amerikaya yolculukları sınırlamıştır ve Avustralyada Menzies hükumeti Komünist Partiyi yasaklamaya çalışmıştır ve bu Oliphantı Amerikan hükumetine karşı korumaya eğilimli değildi.
Daha sonradan Eylül 1954te Hawaii aktarmalı Kanadaya gitme isteği de Amerika Birleşik Devletleri Eyalet Bölümü tarafından reddedilmiştir. Oliphantın ABD üzerinden imtiyazlı bir şekilde transit geçmesine izin verilmiştir fakat Oliphant bu aşağılanmayı kabul etmektense yolculuğunu iptal etmiştir. Sonrasında Menzies hükumeti Oliphantı Maralingadaki İngiliz nükleer testlerine katılımını yasaklamıştır ve Amerikaya bilgi aktarmasından korkulduğu için gizli nükleer bilgilere ulaşması engellenmiştir.
1955 yılında Oliphant, 500 megajullük, dünyanın en büyüğü, eş kutuplu jeneratörün (EŞJ) tasarım ve yapımına başlamıştır. Bu koca makine 3.5 metre çapında ve 38 ton ağırlığında üç disk içermekteydi. Avustralya Atom Enerjisi Kurumundan günümüz parasıyla 1.000.000 dolarlık bir başlangıç fonu temin etmiş ve 1963 yılında tamamlanmıştır. EŞJ nin elektron hızlandırıcı için enerji kaynağı olması denenmek istemiştir ama bu hiçbir zaman olmamıştır. Bunun yerine plazma fiziğinde kullanılan uzun menzilli bilim aygıtı olan LT-4 Tokamakandın çalıştırılması için kullanılmıştır. 1985 yılında yetkisi alınmıştır.
1954 yılında, Oliphant daha önceki zorluklaradan çok yıldığından ötürü David Martyn ile birlikte, Avustralya Bilim Akademisi ni kurmuştur. Oliphant 1956 yılına kadar akademinin başkanlığını yapmıştır. Oliphant Bilim Akademisinin kendi binası olması gerektiğine karar vererek, yeni bina için gerekli olan parayı bağış aracılığıyla toparlamıştır. Bina Tasarım Komitesinin başkanı olarak, Canberranın en çarpıcı mimari tasarımı olan bir binayı seçmiştir. 1961 yılında Bilim Akademisinin Matthew Flindersin günümüzde ve zamanında Faraday adlı dersine konu olmuştur.
Oliphant 1964 yılında Parçacık Fiziği Profesörü olarak emekli olmuş ve aynı zamanda İyonlaşmış Gazlar Profesörü olarak da belirlenmiştir. Bu mevkide 1930 yılından beri birçok akademik makale yayınlamıştır. 1967 yılında emekli öğretim görevlilerine verilen unvan olan Emeritrus ilan edilmiştir. Dönemin başbakanı Don Dunstan tarafından Güney Avustralya Valiliği teklif edilmiştir ve 1971den 1976ya kadar bu görevi yerine getirmiştir. Bu süreç boyunca 1975 yılındaki Avustralya anayasa krizi sırasında General-Vali Sör John Kerri, şiddetle desteklemesinden ötürü Dunstan a büyük endişe kaynağı olmuştur.
1981 yılında The Age gazetesinin haberine gore Sör Mark Oliphant Dunstan Hükümetini, Sör Douglas Nicholls konusunda uyarmıştır, Sör Douglas Nicholls Avustralyalı bir Aborjin olarak görevini yerine getirmekte güçlük çekmektedir. Oliphant gizlice şunları yazmıştır Aborjinlerin kişiliğinde nesilden nesile aktarılan, beyaz adamların yöntemine adapte olmasını güçleştiren bir şeyler var. Oliphantın biyografisini yazan yazarlar şöyle not düşmüştür 2. Dünya Savaşından sonra Avustralyada beyaz nüfusun hüküm sürdüğü bir davranış şekli vardı.
Oliphant 1959 yılında İngiliz İmparatorluğu emriyle bir Şövalye Komutanlığı kurmuştur ve bu birlik Avustralya Birlikleri refakatçiliğinde 1977 yılında yüksek mevki başarılara erişmiş ve halk hizmetleri konusunda yüksek başarılarda bulunarak taca hizmet etmişlerdir.
Hayatının son dönemlerinde 1987 yılında ölmeden önce eşi Rosaya bakmıştır ve onun ölmeden önceki çektiği acılardan dolayı gönüllü ötanazi savunucusu olmuştur. 14 Temmuz 2000 tarihinde, Canberrada, 98 yaşındayken ölmüştür. Vücudu yakılmıştır ve külleri kızı Viviana verilmiştir. Oğlu Michael 1971 yılında kalın bağırsak kanserinden ölmüştür.
Mirası
Adının onuruna birçok bina ve okula ismi verilmiştir; Avustralya Milli Üniversitesinde Oliphant Binası, Adelaide Üniversitesinde Oliphant Wing Fizik Binası, Munno Parra Westte bir liseye adı verilmiştir. Bilimsel makaleleri Avustralya Bilim Akademisinde, Adolph Basser Kütüphanesinde ve Adalaide Üniversitesinde, Barr Smith Kütüphanesinde bulunmaktadır. Oliphantın yeğeni, Pat Oliphant ödüllü bir karikatüristtir.
Onurları ve Ödülleri
1937 - Asil Toplum akademi üyesi olarak seçildi.1943 Asil Toplum tarafından Hughes Madalyası ödülünü kazandı.
1946 - Silvanius Thomson Madalyası, Radyoloji Enstitüsü ödülünü kazandı.
1948 - Enstitüsü Mühendisleri tarafından Faraday Madalyası ödülünü kazandı.
1954 - Avustralya Bilim Akademisi (Vakıf) akademi üyesi olarak seçildi.
1954 - Avustralya Bilim Akademisi (Vakıf) başkanı olarak seçildi.
1955 - Asil Toplum tarafından Bakerian sınıfını teslim etmek üzere seçildi.
1955 - Asil toplum tarafından Rutherford Memorial Sınıfını teslim etmek üzere seçildi.
1956 - King Frederick IX tarafından Galathea Madalya, Danimarka ödülünü kazandı.
1959 - İngiliz İmparatorluğu Düzeninin Şövalye Komutanlığını kurdu.
1977 - Avustralya düzeninin refakatçisi olarak atandı.