Aziz Ogan

Aziz Ogan (1888, İstanbul 1956, İstanbul) Türk arkeolog, müzeci.
Türkiye'nin ilk arkeologlarındandır. İzmir Arkeoloji Müzesini kurmuş ve İstanbul Arkeoloji Müzelerinin müdürlüğünü yapmıştır. İlk Türk kadın arkeolog Jale İnanın babasıdır.
Yaşamı
1888de İstanbulda dünyaya geldi. Babası, Edremit eşrafından merhum Hacı Ahmed Halil zade Ahmed'dir.
1910 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi resim bölümünden mezun oldu. Babasının arkadaşı olan Osman Hamdi Beyin teşviki ile arkeolojiye ilgi duyan Aziz Bey, mezuniyetinden sonra Eski Eserler Müzesinde çalışmaya başladı. Arkeoloji bilgisini sağlamak için İzmir, Manisa ve Aydın vilayetlerinde yapılan kazılarda görevlendirildi.
1914te İzmir Asar-ı Attika müfettişliğine tayin oldu. Ancak seferberlik ilanı üzerine yedek subay olarak olarak askere alındı. Önce Çanakkale ve Kafkas cephelerinde bulundu; ardından Şamda görevlendirildi. Türk ordusunda görevli bulunan ünlü Alman arkeolog Theodor Wiegandın yardımcılığını yaptı; Şam Müzesinin kurulması ve şehrin antik planının tespiti işlerinde çalıştı. Baalbekteki Jüpiter Mabedinin ordu tarafından tamirinde ve İsviçreli bir heyet tarafından Emevi Camisinin etrafındaki ev ve dükkanların kaldırılıp yapının ortaya çıkarılması işlerinde çalıştı. Şamda bulunduğu sürece ayrıca Sanayi-I Nefise Mektebi müdürlüğü yaptı. 8 Ağustos 1918te terhis oldu ve İzmir'deki görevine döndü. İzmir'in işgali üzerine İstanbul'daki Arkeoloji Müzesi'nde hafriyat ve tasnif işleri ile görevlendirildi.
İzmir'in kurtuluşu üzerine 1922'de ordudaki müfettişlik görevine yeniden başladı. İzmir Arkeoloji Müzesinin, müze içindeki resim galerisinin ve kütüphanenin kurulmasını sağladı. Bergama ve Efes'te buluntuların sergilenmesi için yerel müzelerin kurulmasına çalıştı.
1931de İstanbul Arkeoloji Müzeleri Umum Müdürlüğüne atandı ve bu görevi emekli oluncaya kadar 23 yıl sürdürdü. Bu görevi sırasında müzede Mezopotamya, Mısır ve Part buluntularının sınıflandırılmasını; kimya laboratuvarı, fotoğraf ve heykel atölyelerinin kurulmasını; Ayasofya'nın müze haline getirilmesini sağladı. İstanbul Arkeoloji Müzesinin ahşap olan çatısının betona çatı ile değiştirilmesi müzeye yaptığı önemli katkılardandır.
1933te Avrupa müzelerini incelemek üzere Avrupada bir seyahate çıktı. Avusturya, Almanya, Hollanda, İngiltere, Fransa ve İtalya'nın önemli müzelerini ziyaret etme ve İtalya ile Yunanistanda çeşitli kazıları incelemek fırsatı buldu. 1934'te Türkiyeye gelen İsveç Veliahdı Prens Adolf Güstav'ın Bursa, İstanbul ve İzmir seyahatlerinde kendisine refakat etti. 1939da New York'ta açılan Dünya Sergisi'nde Türkiye Cumhuriyeti pavyonlarındaki Asarı Atika ve Müze Sergisi heyeti başkanlığıyla New York'a gidip çeşitli Amerikan müzelerini inceledi.
Türk Tarih Kurumu, Viyana, Berlin, Prag, ve Fin Asar-ı Atika Enstitüleri ile Almanya'nın Mainz İlimler Akademisine üye idi.
Bergama, Efes tarih ve rehberleri İzmir Müzesi'nin Türkçe ve Fransızca rehberlerini yayınlamış; Fethiye Camisi (Teotokos Pamakaristos Manastırı), İstanbul Surları, Çinili Köşke ait yayımlar yapmıştır.
1953 yılında emekli oldu. 1956 yılında hayatını yitirdi. 5 çocuk sahibi olan Aziz Oganın, 1914 doğumlu kızı Jale, babasının mesleğine yönelmiş ve Türkiyenin ilk kadın arkeoloğu olmuştur.