Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (Mekteb-i Mülkiye-i Fünun-u Şahane, Mekteb-i Mülkiye veya kısaca Mülkiye), Ankara Üniversitesi Cebeci Yerleşkesi'nde eğitim ve öğretim veren, Ankara Üniversitesine bağlı bir fakültedir. Osmanlı Devleti döneminde sivil yönetici sınıfını yetiştirme amacıyla açılmış ve Türkiye'de siyaset bilimi ve iktisadın birçok alanında yükseköğrenim sağlayan ilk kurumdur.
1859 yılında (Abdülmecit devrinde) İstanbulda kurulan Mekteb-i Mülkiye, cumhuriyet devrinde Ankaraya taşınmıştır ve günümüzde, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesine dönüşmüş olarak eğitimini sürdürmektedir.
Tarihçe
Osmanlı Devleti'nde ilk Mekteb-i Mülkiye; devletin idari kademelerinde görev alacak kimseleri yetiştirmek maksadıyla, İstanbulda Fatih semtinde, Ticarethane denen yerde kuruldu. Okulun resmi adı Mekteb-i Fünun-u Mülkiye idi. 12 Şubat 1859 tarihinde Sadrazam Ali Paşa ve hükumet üyelerinin katılımıyla açılışı gerçekleşti. Maarif-i Umumiye Nezaretine bağlı bir okul olarak açılmıştı. Öğrenim süresi iki yıl idi. 18-36 yaş arasında öğrenci kabul edilen okula sınavla girilirdi. Katip olarak çalışanlara tahsilleri süresince işlerinden maaşlı izin verilmekteydi.
İlk yıl 50 öğrenci alması kararlaştırılan okulun ilk müdürü Cemal Bey oldu. Cemal Beyin bir yıllık müdürlüğünün ardından 1877ye kadar Müderris Hilmi Efendi müdürlük yaptı. Kabul edilen öğrenci sayısı 1864te 100e çıkarıldı.
Okul, ilk mezunlarını 1861de verdi. İki yıl önce 50 kişinin alındığı okuldan 33 kişi mezun olmuştu. Okul birincisi olan Çeşmeli Mehmet Sırrı Efendi kendi tercihiyle Preveze Kazası Müdürü olarak tayin edildi ve ilk mülkiyeli idare amiri olarak tarihe geçti. O yıl yayımlanan bir irade ile bundan böyle kaza müdürlüklerine ve liva kaymakamlıklarına Mekteb-i Mülkiye mezunu olmayanların alınmayacağı duyuruldu. Ancak mülkiye mezunlarının birdenbire kaymakam yapılmaları da uygun bulunmadığından kadrolar boşaldıkça kaza müdürü olarak görevlendirilmeleri ve zamanla terfi ettirilmeleri kararlaştırıldı.
Okul, 1862de Ticarethaneden başka bir daireye; 1864te Fatihteki "Nuri Efendi Konağı"na taşındı. 1865 yılında çıkan yangında konak yanınca Vefadaki bir konağa taşındı.
Mülkiye Mektebinin bir şubesi 1866da Bosnada Mithat Paşa tarafından açıldı.
Okul ilk açıldığı sırada öğretim programlarında kültür ve meslek dersleri (kanunlar ve iktisat dersleri) vardı. Okutulan dersler arasında bulunan Ekonomi Politik, İdare Hukuku, Devletler Hukuku
ve Ceza Hukuku; o zamana kadar hiçbir Osmanlı mektebinde okutulmamış ilk defa
mülkiye mektebinin programına konulmuş derslerdi.
Derslere iki senenin yeterli gelmediği görülünce okulun öğrenim süresi 1867de üç, 1868de dört yıla çıkarıldı.
Yüksek mektep haline gelmesi
1877de hazırlanan "Mekteb-i Mülkiye Nizamnamesi" ile okul 3 yıl idadi (lise), iki yıl ali (yüksek) olmak üzere beş yıllık bir okul haline geldi. Müşir Ali Nizami Paşa Mektep Nazırlığına getirildi; açılan sınav sonucu birinci sınıfa (idadi kısmına) 50 kişi, ve 4. sınıfa (okulun ali kısmına) 13 öğrenci kabul edildi; okul Eminönüdeki eski Maarif Nezareti binasına taşındı ve 1908e kadar orada kaldı (Binada halen Cağaloğlu Anadolu Lisesi bulunmaktadır).
1878de mektep nazırı unvanı mektep müdürlüğüne çevrildi ve bu göreve atanan Abdurrahman Şeref Efendi, mektep müdürlüğünü 1895e kadar sürdürdü. Abdurrahman Şeref Efendinin, Galatasaray Sultanisi müdürlüğüne getirilmesi üzerine yerine gelen Hacı Recai Bey Meşrutiyetin İlanı ile emekli edilinceye kadar geçen 14 sene boyunca okulun müdürlüğünü sürdürdü. Recaizade Ekrem Bey, Tarihçi Murat Bey (Mizancı) bu dönemde okula öğretmenlik yapan ünlü isimlerdendir.
Sultan II. Abdülhamit saltanat sürdüğü bu dönemde padişah, talebeleri çalışmaya teşvik etmek için, Mekteb-i Mülkiyeyi birincilikle bitireni saraya katip olarak alırdı.
1883te okula yatılı kısım eklendi; yatılı kısım 1902de kaldırıldı.
1883te ayrıca okulun bünyesinde Fransızca öğreten bir Lisan Mektebi açıldı. Hariciye Nezaretine bağlı olan Lisan Mektebinin idaresi Mülkiye Mektebine ait idi.
1892de yeni bir düzenleme ile okulun idadi kısmının öğrenim süresi dört yıla, ali kısmının öğrenim süresi üç yıla çıkarıldı. Mektepte kendi iktidarına karşı olan hürriyet taraftarı gençlerin yetiştiğinden şüphelenen padişahın isteği üzerine pozitif derslerin azaltılıp, din derslerinin sayısı arttırıldı.
Artık ülke çapındaki idadilerden Mülkiyeye yeterli sayıda öğrenci yetiştiği için 1900 yılında okulun idadi kısmı lağvedildi ve sadece bir yüksekokul haline geldi. İdadi kısım Mercandaki binaya yerleşerek Mercan İdadisi adını aldı.
1900 yılında Darülfünunun İlahiyat, Edebiyat, Riyaziyat (Matematik), Tabakat (Jeoloji) şubeleri (fakülteleri) Mülkiye Mektebinin çatısı altında öğrenime başladı.
Meşrutiyetin İlanı ile gerçekleşen değişiklikler
Meşrutiyetin ilan edilmesiyle okulun resmi ismi olan Mekteb-i Şahane, Mekteb-i Mülkiye olarak değiştirildi. Müdürlüğe getirilen Mehmet Celal Bey, okulun derslerinde düzenleme yaptı; dini derslerin ağırlıkta olduğu programın yerine pozitif derslerin ağırlıkta olduğu bir program getirdi. İmtihanla her yıl okula 40 öğrenci alınırken o yıl 413 öğrenci alındı. Dönemin özgürlükçü atmosferinden yararlarnarak İstanbuldaki mezunlar "Mekteb-i Mülkiye Mezunları İttihat ve Teavün Cemiyeti"ni, öğrenciler ise "Müdavimin-i Mülkiye Cemiyeti"'ni kurdular.
Darülfünun şubesi haline gelmesi
1900 yılında Darülfünunun dört şubesi Mülkiye Mektebinin çatısı altında açılmıştı. 1909 yılında yapılan düzenleme ile Mülkiye, Darülfünunun bir fakültesi durumuna geldi ve Daarülfünunun diğer şubeleri ile beraber Beyazıtta"Zeynep Hanım Konağı"na taşındı. Mülkiye, 1912de ise diğer şubelerden ayrılarak Cağaloğlundaki "Hasan Fehmi Paşa Konağı"na taşındı. Bu konak, okulun ilk müstakil binasıydı. 1914te okul yeniden yatılı öğrenci kabul etmeye başladı.
Bu dönemde Rakım Bey (1909-1911) ve Mehmet Hikmet Bey (1911-1915) okulda müdür olarak görev yaptılar.
Okulun kapanması
56 yıl boyunca öğrenime devam eden okul 24 Ağustos 1915te kapatıldı, I. Dünya Savaşı boyunca kapalı kaldı. Kapatılma nedenleri arasında savaş nedeniyle bütçede tasarrufa gidilmek istenmesi; Mülkiyedeki ders programının Darülfünun Hukuk Mektebi'nde daha kuvvetli okutulduğu görüşünün mebus ve nazırlar arasında yaygın olması ve uzun süre Sultan II. Abdülhamitin himayesinde bulunduğu için Meşrutiyet devri mebus ve nazırları arasında okula karşı aleyhtarlık bulunması gösterilir.
Okulun yeniden açılması
Savaşın son yılında devrin sadrazamı ve dahiliye nazırı Talat Paşanın isteği üzerine Mekteb-i Mülkiyenin Yeniden Tesisi hakkında bir kanun teklifi hazırlanıp mecliste kabul edildi. Böylece okul, Dahiliye Nezaretine bağlı, yatılı ve 3 senelik bir okul olarak yeniden açıldı; 1920de Maarif Nezaretine bağlandı. Devrin padişahı Vahdettinin himayesine giren okul, Mekteb-i Mülkiye-i Şahane adını aldı.
Mülkiye artık her yıl 30 öğrencinin sınavla kabul edildiği parasız bir öğrenim kurumu idi. İstanbul Sultanisi müdürü Hüseyin Nazım Bey, okul müdürlüğüne getirildi. Okul binası, Yıldız Sarayındaki Yaveran Dairesinin bir bölümü idi. 1919da okul Fındıklı/Kabataştaki "Ethem Paşa Konağı"na; işgal güçleri bu binaya el koyunca Sineklibakkalda bir binaya taşındı. İstanbulun işgal altında olduğu bu dönemde okulun bir öğrencisi (Cemal Ethem Bey) tarafından daha sonra Mülkiye Marşı olacak bir şiir yazıldı. Şiiri Musa Süreyya Bey besteledi. Okul 1925e kadar birkaç kere daha farklı binalara taşındı ve nihayet 1925 yılında Yıldızdaki Yaveran Dairesine taşındı. Ankaraya gidene kadar okul hep bu binada eğitimi sürdürdü.
Ankaraya Taşınma
Ankarada Yaptırılacak Mülkiye Mektebi Hakkında Kanun 1935 Haziranında Resmi Gazetede yayımlandı. İnşaat, Cebecide'de başladı. Yapının mimarı, Avusturya kökenli İsviçreli mimar, kent plancı ve eğitimci olan Ernst Arnold Egliye yaptırılan bina, 1936 yılının Ekim ayında okul müdürlüğüne teslim edildi.
5 Kasım 1936da okulun öğrencileri şehir bandosu eşliğinde Ayaspaşadan Taksime yürüdüler ve Haydarpaşa Garından kalkan özel bir trenle Ankaraya hareket ettiler. Ertesi gün Ankara Garından Muhafız Alayı Bandosu eşliğinde Ulus'a yürüyüş yapıldı; korteji hükumet ve meclis adına TBMM Başkanı Mustafa Abdülhalik Renda karşıladı. Törenin ardından Mülkiye, Cebecideki binasına yerleşti.

Okulun adı 4 Aralık 1938de Siyasal Bilgiler Okulu olarak değişti. 1950de Siyasal Bilgiler Fakültesi adı ile Ankara Üniversitesine katıldı.
1960 olayları
29 Nisan 1960'ta birçok öğrenci ve öğretim üyesinin yaralanması, fakülte binasının hasar görmesine yol açan öğrenci gösterileri üzerine 30 Nisan günü süresiz olarak kapatılan okul; 30 Mayıs 1960'ta yeniden eğitime açıldı.
Bölümler ve Anabilim Dalları
Çalışma Ekonomisi Ve Endüstri İlişkileri Bölümü
Çalışma Ekonomisi
İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik
Yönetim ve Çalışma Psikolojisi
Yönetim ve Çalışma Sosyolojisi
İktisat
İktisat Teorisi
İktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat
İktisat Tarihi
İktisat Politikası
İşletme
Muhasebe ve Finansman
Sayısal Yöntemler
Ticaret Hukuku
Üretim Yönetimi ve Pazarlama
Yönetim ve Organizasyon
Maliye
Mali İktisat
Mali Hukuk
Maliye Teorisi
Bütçe ve Mali Planlama
Politika ve Ekonomi Bölümü
Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü
Yönetim Bilimleri
Hukuk Bilimleri
Siyaset ve Sosyal Bilimler
Kentleşme ve Çevre Sorunları
Karşılaştırmalı Siyaset
Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları
Uluslararası İlişkiler Bölümü
Siyasi Tarih Anabilim Dalı
Uluslararası Hukuk Anabilim Dalı
Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı
Mülkiye Marşı
Mülkiye Marşı, bazı kaynaklarda Vatan Marşı olarak da geçmektedir. Bestesi Musa Süreyya Bey'e, güftesi ise Cemal Edhem (Yeşil)'e ait olan Mülkiye Marşı'nın sözleri şu şekildedir:
Önemli mezunlar