Kurtubî

Muhammed bin Ahmed el-Kurtubi, (doğum tarihi XI. Yüzyılın sonları ve XII. Yüzyılın başları olarak tahmin edilmiştir.), Eserlerinde Ehl-i Sünneti savunan, başta Mutezile olmak üzere İmamiye, Rafiziyye, Kerramiyye gibi fırkaları eleştiren amelde Maliki, i'tikatta Eşari olmakla birlikte, mezhep taassubuna karşı tavır takınan ve taklitçiliği bir metot olarak benimsemediğini dile getiren Endülüslü ve Arap, muhaddis, müfessir, fakih, dilci ve kıraat alimi.
Hayatı
Kurtubi, Endülüs'ün yetiştirdigi büyük alimlerdendir. Endülüs Emevilerinin başşehri olan, dönemin ilim yuvası Kurtubada dünyaya geldi. Doğum tarihi 12. yüzyılın sonları ve 13. yüzyılın başları olarak tahmin edilmiştir. Kurtuba'da çiftçilikle uğraşan bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Hristiyan İspanyolların 16 Temmuz 1230 tarihinde gerçekleştirdikleri bir saldırıda öldürüldü. Kurtubi, gençlik yıllarında çömlek yapımında kullanılan toprak taşımacılığı ile uğraşarak ailesinin geçimine yardımcı olmuştur.
Eğitiminin ilk yıllarını Kurtubada geçirdi ve burada 'İbni Ebi Hucce' diye tanınan Ebu Cafer Ahmed bin Muhammed el-Kaysi (ö. 1245), Rebi bin Abdurrahman bin Ahmed el-Eşari (ö.1235), Ebul Hasan Ali bin Kutral el-Ensari gibi alimlerden sarf-nahiv (Arap grameri), belağat, Kur'an ilimleri ve fıkıh dersleri aldı.
Kurtubanın 1236 yılında Kastilya-Leon Kralı III. Fernandonun kuvvetleri tarafından ele geçirilmesinden sonra şehri terk ederek İskenderiyeye geçti. Burada 'İbnül Müzeyyen' ismiyle anılan Ahmed bin Ömer el-Kurtubiden (ö.1258) el-Müfhim fi Şerhi Sahih-i Müslim adlı eserinin bir kısmını dinledi. Ayrıca 1251 yılında vefat eden hadis alimi Ebu Muhammed Abdulvehhab İbn Revac, Ebu Muhammed Abdülmuti el-Lahmi, el-Hasen İbn Muhammed el-Bekri (ö.1258), İbnu'l Cummeyzi (ö.1252) gibi hocalardan dil, edebiyat, Kur'an ilimleri, kıraat, tefsir, hadis ve fıkıh dersleri aldı.
Şehabeddin el-Karafi ile birlikte Feyyuma seyahat etti. 1249'da Mansureye uğradı. Burada ders gördü. Kahirede de bir müddet ikamet ettikten sonra Said bölgesindeki Münyetü Beni Hasibe yerleşti ve hayatının sonuna kadar burada yaşadı. Kendisinden ders alanlar arasında oğulları Şehabeddin Ahmed ile İbnüz Zübeyr, İsmail bin Muhammed bin Abdülkerim, Ebu Bekir Muhammed bin Ahmed bin Ali el-Meymuni ve Ziyaeddin Ahmed bin Ebus Suud es-Satricinin adlarını zikredebiliriz.
Mütevazı kişiliği ve sade yaşantısı ile tanınan, zühd hayatına önem veren, itkan sahibi bir alim olarak kaynakların zikrettiği Kurtubi 29 Nisan 1272 Münyetü Beni Hasibde vefat etti ve buraya defnedildi. Kabri 1971 yılında onun adına inşa edilip hizmete açılan bir cami avlusundaki türbesine nakledilmiş olup halen ziyaretçilere açık bulunmaktadır.
İlmi tutumu ve çalışmaları
İlmi tutumu
Tefsir, hadis, kıraat, fıkıh gibi İslami ilimlerde çok iyi yetişmiş olduğunu kaleme aldığı eserleriyle ortaya koyan Kurtubiyi Zehebi ilimde derya olarak nitelendirmiş diğer alimlerde hakkında benzer ifadeler kullanmışlardır.
Kitap ve sünnet yolunu tutan tasavvuf ehline karşı çıkmamışsa da cehalet ve hurafe temeline dayanan sufiler hakkındaki olumsuz tutumunu açıkça ortaya koymuştur. Bu arada devlet adamlarını çekinmeden eleştirmiş, zamanın idarecilerinin rüşvet aldığını ifade etmiş, onların hukuk dışı davrandıklarını, menfaat karşılığında hükmettiklerini, Allahın dinini değiştirdiklerini ileri sürmüştür.