Dinozorların sınıflandırılması

Dinozorların sınıflandırılması, genel olarak ilk takson sınıflandırması Aristotales tarafından yapılmışken, Sir Richard Owenin korkunç güçlü kertenkele anlamına gelen Dinosauria (dinozor) terimini bilim dünyasına kazandırmasıyla ve Iguanodon, Megalosaurus, ve Hylaeosaurusu kertenkele sürüngenlerin familyası ve alt takımı şeklinde 1842 yılında ayırmasıyla başlamıştır. 1887 ve 1888 yıllarında Harry Seeley dinozorları kalça yapılarına göre kertenkele benzeri kalçalı Saurischia (Saurişya)dinozorlar ve kuş benzeri kalçalı Ornithischia (Ornitişya) dinozorlar olarak ikiye ayırmıştır. Bu ayrımlarla dinozorların taksonomisindeki pek çok sismik değişiklikleri içeren kalıcı bir form oluşturulmuştur.
En büyük değişim entomolog Willi Hennig 1950 yılında yeni bir form, Kladistik olarak bilinen, sistemi oluşturmasıyla başlanmıştır. Mevcut fosil örnekleriyle titiz karakter analizleri yapılarak farklı gruplardaki hayvanlar arasındaki evrimsel ilişkiler belirlenmektedir. 1990'lı yıllarda bilgisayar tabanlı kladistik sınıflandırmalar yapılmaya başlandığında, paleontologlar arasında ilk zoologlar bu sistemi kullanmaya başlamıştır. Yeni keşifler üzerinde yapılan aşamalı inceleme ve çalışmalarla dinozorlar ve taksonlar arasındaki belirsiz ilişkiler 2000'li yılların ortalarından itibaren sağlam sonuçlar vermeye başlamıştır. Kladistik sistem, paleontoloji uzmanları tarafından yaygın olarak sınıflandırmada kullanırken, özellikle popüler yayınlarda Lineen (Linnaean) sistemi tercih edilmektedir.
Benton sınıflandırması
Dinozor taksonomileri 1980'lerden itibaren paleontologlar tarafından hazırlanıp yayımlanmaya başlamıştır. Aşağıdaki şema saygın bir lisans ders kitabı olan Vertebrate Palaeontologynin üçüncü baskısından alıntılanmıştır. Evrimsel ilişkiler hem kladistik hem de geleneksel Lineen sistemle yapılandırılmıştır.
Benton serisi Amniota serisi, Sauropsida sınıfı, Diapsida üst sınıfı, Archosauria bölümü, Avemetatarsalia üst bölümü, Ornithodiraara bölümü ve Dinosauria üst takımı dahil olmak üzere tüm dinozorları sınıflandırmaktadır. Dinosauria sonra da iki geleneksel siparişler, ayrılmıştır Saurischia ve Ornithischia. Çapraz işareti () soyu tükenmiş (yaşayan hiçbir üyesi olmayan) taksonları belirtmek için kullanılmıştır.
Saurischia takımı
Saurişyan, bazen saurişian veya kertenkele kalçalı (dinozorlar)
Alt takım (Suborder) Theropoda
Ara takım (Infraorder) Herrerasauria
Ara takım (Infraorder) Coelophysoidea
Ara takım (Infraorder) Ceratosauria
Familya-Aile (Family) Ceratosauridae
Familya-Aile (Family) Abelisauridae
Ara takım (Infraorder) Tetanurae
Bölüm (division) Carnosauria
Alt Bölüm (Subdivision) Spinosauroidea
Familya-Aile (Family) Megalosauridae
Familya-Aile (Family) Spinosauridae
Alt Bölüm (Subdivision) Allosauroidea
Familya-Aile (Family) Allosauridae
Familya-Aile (Family) Carcharodontosauridae
Bölüm (division) Coelurosauria
Familya-Aile (Family) Coeluridae
Alt Bölüm (Subdivision) Maniraptoriformes
Familya-Aile (Family) Tyrannosauridae
Familya-Aile (Family) Ornithomimidae
Ara Bölüm (Infradivision) Maniraptora
Familya-Aile (Family) Alvarezsauridae
Familya-Aile (Family) Therizinosauridae
Grup (Cohort) Deinonychosauria
Familya-Aile (Family) Troodontidae
Familya-Aile (Family) Dromaeosauridae
Sınıf (Class) Aves
Alt takım (Suborder) Sauropodomorpha
Thecodontosaurus
Familya-Aile (Family) Plateosauridae
Riojasaurus
Familya-Aile (Family) Massospondylidae
Ara takım (Infraorder) Sauropoda
Familya-Aile (Family) Vulcanodontidae
Familya-Aile (Family) Omeisauridae
Bölüm (division) Neosauropoda
Familya-Aile (Family) Cetiosauridae
Familya-Aile (Family) Diplodocidae
Alt Bölüm (Subdivision) Macronaria
Familya-Aile (Family) Camarasauridae
Ara Bölüm (Infradivision) Titanosauriformes
Familya-Aile (Family) Brachiosauridae
Grup (Cohort) Somphospondyli
Familya-Aile (Family) Euhelopodidae
Familya-Aile (Family) Titanosauridae
Ornithischia takımı
Ornitişyan veya kuş kalçalı (dinozorlar)
Aile Pisanosauridae
Aile Fabrosauridae
Alt takım Thyreophora
Aile Scelidosauridae
Ara takım Stegosauria
Ara takım Ankylosauria
Aile Nodosauridae
Aile Ankylosauridae
Alt takım Cerapoda
Ara takım Pachycephalosauria
Ara takım Ceratopsia
Aile Psittacosauridae
Aile Protoceratopsidae
Aile Ceratopsidae
Ara takım Ornithopoda
Aile Heterodontosauridae
Aile Hypsilophodontidae
Aile Iguanodontidae
Aile Hadrosauridae
Weishampel/Dodson/Osmólska sınıflandırması
Bu sınıflandırmada The Dinosauria isimli kitabın ikinci baskısı baz alınmıştır. Dinosauria'nın ilk 1990 yılındaki baskısı alanın uzmanlarının makalelerinin bir derlemesiyle kapsamlı bir kaynak olmuştur. İkinci baskısı güncellenmiş ve revize edilmiş versiyonudur.
Aşağıdaki kladogram ve filogenetik tanımları, evrimsel ilişkilerin mevcut kavramlarını yansıtmaktadır. Belirli bir taksondan sonra verilen takson ve parantez içindeki semboller bu ilişkileri tanımlamaktadır. Taksonlardaki artı işareti ("+") "eklenen" taksonun son ortak atasının tüm torunlarını ihtiva edecek şekilde tarif eden düğüm-tabanlı takson olduğunu göstermektedir. Büyüktür simgesi (">") ise ortak bir atanın organizmalarını taşıyanların hangisinin "daha küçük" kök-tabanlı takson olduğunu göstermektedir.
Saurischia
(Tyrannosaurus/Allosaurus > Triceratops/Stegosaurus)
Herrerasauria (Herrerasaurus > Liliensternus, Plateosaurus)
Herrerasauridae (Herrerasaurus + Staurikosaurus)
? Eoraptor lunensis
Sauropodomorpha (Saltasaurus > Theropoda)
? Saturnalia tupiniquim
? Thecodontosauridae
Prosauropoda (Plateosaurus > Sauropoda)
? Thecodontosauridae
? Anchisauria (Anchisaurus + Melanorosaurus)
? Anchisauridae (Anchisaurus > Melanorosaurus)
? Melanorosauridae (Melanorosaurus > Anchisaurus)
Plateosauria (Jingshanosaurus + Plateosaurus)
Massospondylidae
Yunnanosauridae
Plateosauridae (Plateosaurus > Yunnanosaurus, Massospondylus)
Sauropoda (Saltasaurus > Plateosaurus)
? Anchisauridae
? Melanorosauridae
Blikanasauridae
Vulcanodontidae
Eusauropoda (Shunosaurus + Saltasaurus)
? Euhelopodidae
Mamenchisauridae
Cetiosauridae (Cetiosaurus > Saltasaurus)
Neosauropoda (Diplodocus + Saltasaurus)
Diplodocoidea (Diplodocus > Saltasaurus)
Rebbachisauridae (Rebbachisaurus > Diplodocus)
Flagellicaudata
Dicraeosauridae (Dicraeosaurus > Diplodocus)
Diplodocidae (Diplodocus > Dicraeosaurus)
Macronaria (Saltasaurus > Diplodocus)
? Jobaria tiguidensis Camarasauromorpha (Camarasaurus + Saltasaurus)
Camarasauridae
Titanosauriformes (Brachiosaurus + Saltasaurus)
Brachiosauridae (Brachiosaurus > Saltasaurus)
Titanosauria (Saltasaurus > Brachiosaurus)
Andesauridae
Lithostrotia (Malawisaurus + Saltasaurus)
Isisaurus colberti Paralititan stromeri Nemegtosauridae
Saltasauridae (Opisthocoelicaudia + Saltasaurus)
Theropoda (Passer domesticus > Cetiosaurus oxoniensis)
? Eoraptor lunensis? Herrerasauridae
Ceratosauria (Ceratosaurus nasicornis > Aves)
? Coelophysoidea (Coelophysis > Ceratosaurus)
? Dilophosaurus wetherilli Coelophysidae (Coelophysis + Megapnosaurus)
? Neoceratosauria (Ceratosaurus > Coelophysis)
Ceratosauridae
Abelisauroidea (Carnotaurus sastrei > C. nasicornis)
Abelisauria (Noasaurus + Carnotaurus)
Noasauridae
Abelisauridae (Abelisaurus comahuensis + C. sastrei)
Carnotaurinae (Carnotaurus > Abelisaurus)
Abelisaurinae (Abelisaurus > Carnotaurus)
Tetanurae (P. domesticus > C. nasicornis)
? Spinosauroidea (Spinosaurus aegyptiacus > P. domesticus)
Megalosauridae (Megalosaurus bucklandii > P. domesticus, S. aegyptiacus, Allosaurus fragilis)
Megalosaurinae (M. bucklandii > Eustreptospondylus oxoniensis)
Eustreptospondylinae (E. oxoniensis > M. bucklandii)
Spinosauridae (S. aegyptiacus > P. domesticus, M. bucklandii, A. fragilis)
Baryonychinae (Baryonyx walkeri > S. aegyptiacus)
Spinosaurinae (S. aegyptiacus > B. walkeri)
Avetheropoda (A. fragilis + P. domesticus)
Carnosauria (A. fragilis > Aves)
? Spinosauroidea
Monolophosaurus jiangi Allosauroidea (A. fragilis + Sinraptor dongi)
Allosauridae (A. fragilis > S. dongi, Carcharodontosaurus saharicus)
Sinraptoridae (S. dongi > A. fragilis, C. saharicus)
Carcharodontosauridae (C. saharicus > A. fragilis, S. dongi)
Coelurosauria (P. domesticus > A. fragilis)
Compsognathidae (Compsognathus longipes > P. domesticus)
Proceratosaurus bradleyi Ornitholestes hermanni Tyrannoraptora (Tyrannosaurus rex + P. domesticus)
Coelurus fragilis Tyrannosauroidea (T. rex > Ornithomimus velox, Deinonychus antirrhopus, A. fragilis)
Dryptosauridae
Tyrannosauridae (T. rex + Tarbosaurus bataar + Daspletosaurus torosus + Albertosaurus sarcophagus + Gorgosaurus libratus)
Tyrannosaurinae (T. rex > A. sarcophagus)
Albertosaurinae (A. sarcophagus > T. rex)
Maniraptoriformes (O. velox + P. domesticus)
Ornithomimosauria (Ornithomimus edmontonicus + Pelecanimimus polyodon)
Harpymimidae
Garudimimidae
Ornithomimidae
Maniraptora (P. domesticus > O. velox)
Oviraptorosauria (Oviraptor philoceratops > P. domesticus)
Caenagnathoidea (O. philoceratops + Caenagnathus collinsi)
Caenagnathidae (C. collinsi > O. philoceratops)
Oviraptoridae (O. philoceratops > C. collinsi)
Oviraptorinae (O. philoceratops + Citipati osmolskae)
Therizinosauroidea (Therizinosaurus + Beipiaosaurus)
Alxasauridae
Therizinosauridae
Paraves (P. domesticus > O. philoceratops)
Eumaniraptora (P. domesticus + D. antirrhopus)
Deinonychosauria (D. antirrhopus > P. domesticus or Dromaeosaurus albertensis + Troodon formosus)
Troodontidae (T. formosus > Velociraptor mongoliensis)
Dromaeosauridae (Microraptor zhaoianus + Sinornithosaurus millenii + V. mongoliensis)
Avialae (Archaeopteryx + Neornithes)
Ornithischia
(Iguanodon/Triceratops > Cetiosaurus/Tyrannosaurus)
? Lesothosaurus diagnosticus? Heterodontosauridae
Genasauria (Ankylosaurus + Triceratops)
Thyreophora (Ankylosaurus > Triceratops)
Scelidosauridae
Eurypoda (Ankylosaurus + Stegosaurus)
Stegosauria (Stegosaurus > Ankylosaurus)
Huayangosauridae (Huayangosaurus > Stegosaurus)
Stegosauridae (Stegosaurus > Huayangosaurus)
Dacentrurus armatus Stegosaurinae (Stegosaurus > Dacentrurus)
Ankylosauria (Ankylosaurus > Stegosaurus)
Ankylosauridae (Ankylosaurus > Panoplosaurus)
Gastonia burgei Shamosaurus scutatus Ankylosaurinae (Ankylosaurus > Shamosaurus)
Nodosauridae (Panoplosaurus > Ankylosaurus)
Cerapoda (Triceratops > Ankylosaurus)
Ornithopoda (Edmontosaurus > Triceratops)
? Lesothosaurus diagnosticus? Heterodontosauridae
Euornithopoda
Hypsilophodon foxii Thescelosaurus neglectus Iguanodontia (Edmontosaurus > Thescelosaurus)
Tenontosaurus tilletti Rhabdodontidae
Dryomorpha
Dryosauridae
Ankylopollexia
Camptosauridae
Styracosterna
Lurdusaurus arenatus Iguanodontoidea (=Hadrosauriformes)
Iguanodontidae
Hadrosauridae (Telmatosaurus + Parasaurolophus)
Telmatosaurus transsylvanicus Euhadrosauria
Lambeosaurinae
Saurolophinae (=Hadrosaurinae)
Marginocephalia
Pachycephalosauria (Pachycephalosaurus wyomingensis > Triceratops horridus)
Goyocephala (Goyocephale + Pachycephalosaurus)
Homalocephaloidea (Homalocephale + Pachycephalosaurus)
Homalocephalidae
Pachycephalosauridae
Ceratopsia (Triceratops > Pachycephalosaurus)
Psittacosauridae
Neoceratopsia
Coronosauria
Protoceratopsidae
Bagaceratopidae
Ceratopsoidea
Leptoceratopsidae
Ceratopsomorpha
Ceratopsidae
Centrosaurinae
Chasmosaurinae