Abdülkadir Töre

Seyyid Abdülkadir Töre (Kaşgar, Doğu Türkistan, 1873 Zonguldak 1946), Türk besteci.
Türk müziği alanında pek çok eser vermiş, İstanbul'da devletin ilk resmi müzik okulu Darülelhan'ın kurulmasında rol oynamış bir müzisyendir. Kendi evinde açtığı müzik okulunda çok sayıda öğrenci yetiştirmiş ve müzikoloji alanında özgün çalışmalar yapmıştır. İlk Türk Müziği keman metodunun yazarıdır.
Yaşamı
1873 yılında Kaşgarda dünyaya geldi. Babası, o yıllarda Doğu Türkistanı Çin istilasından kurtarmak için mücadeleye girişen Seyyid Yakup Hanın yeğeni 'Hoca Seyyid Töredir.
1878'te, beş yaşında iken, babası Hoca Törenin Yakup Han tarafından İstanbul'a elçi olarak gönderilmesi üzerine onunla birlikte İstanbula geldi. Babası, Doğu Türkistanın Osmanlı Devletine bağlanması işlemlerini yürüttükten sonra ailesiyle birlikte Hindistana gitti; bu nedenle çocukluğu Hindistanda geçen Seyyid Abdülkadir, ilkokul öğrenimini orada tamamladı. Babasının Hindistandaki görevi devam ederken ülkenin iklim şartlarına uyum gösteremedikleri için aile İstanbula dönünce orta öğrenimini Yusufpaşa Rüştiyesi ile Davutpaşa İdadisinde tamamladı. Müzik çalışmalarına 12 yaşında İsmail Efendi ve Kanuni Halit Bey'den ders alarak başladı. Lise öğreniminin ardından Mülkiye Mektebine devam etti ancak bitiremeden okuldan ayrıldı. Hariciye Nezareti Mektubi Kaleminde başlayan memuriyet yaşamını uzun yıllar sürdürdü, aynı yerden emekli oldu.
Memuriyet yaşamının yanı sıra müzisyenliği de sürdüren Abdülkadir Bey, Tatyos Efendi'den keman, Kirkor Efendi'den de ney çalmasını öğrendi. Batı müziği ve batı tekniği ile keman çalmayı Albert Braundan öğrendi. Hariciye Nezaretinde çalışmakta olan Hacı Nafiz Beyden pek çok durak ve ilahi öğrenerek dini musiki repertuvarını genişletti. Özellikle dini müzik açısından değerli ve nadide eserleri içeren zengin bir nota koleksiyonu oluşturdu. Müziğin yanı sıra tasavvuf konusunda bilgisini derinleştirdi. 1913 yılında Usul-i Talim-i Keman adlı bir kitap yazdı. Bu eser, Türk müziği alanındaki ilk keman metodudur. Kitap, 1921de "Türk Musikisi Keman Metodu" adıyla yayımlandı.
1914 yılında Darülbedayi açılınca kurumun bünyesindeki İlmi Heyette çalıştı, ders verdi. Darüşşafaka Lisesinde müzik öğretmenliği yaptı. İstanbulda orta dereceli okullarda musiki müfettişliği yaptı. Müzik eğitimi konusunda Maarif Nezaretine sunduğu bir rapor sayesinde İstanbulda devletin ilk resmi müzik okulu olan Darülelhanın kurulmasını sağladı, bu kurumda kendisi de görev yaptı.
1918 yılında Cerrahpaşadaki evinde Gülşeni adlı bir müzik okulu açtı, dokuz yıl boyunca bu okulda pek çok öğrenci yetiştirdi..
Besteci olarak çok sayıda eser verdi. En tanınmış besteler arasında şu eserler yer alır: Bir peri simayı gördüm dilfikar oldum yine (hüseyni şarkı, ağır aksak), Ettiklerinin hangi birini yad edeyim ben (şevkefza şarkı, senginsemai).
Yaşamı oyunca müzikoloji ile ilgilendi. 68 yaşında iken Türk müziğinin tonal sistemini fiziksel ve matematiksel olarak açıklamaya çalışan, batı müziği ile karşılaştırmalar yapan bir nazariyat kitabı yazdı ancak yayımlamadı.
1907 yılında Zekiye Hanım ile evlenip bir oğlan ve bir kız çocuk sahibi olan sanatçının oğlu küçük yaşta ölmüş; kızı müzisyen olarak yetişmiştir. Damadı Mazhar Taburun Zonguldak Maden Tetkik Okulu müdürü olduğu sırada gittiği Zonguldakta 27 Ağustos 1946 günü hayatını kaybetti. Eyüpsultan'da aile mezarlığına defnedildi.