Reşat İzbırak

Reşat İzbırak, (d. 1911 ö. 1998) Türk coğrafyacı. Cumhuriyet döneminin ilk büyük coğrafyacılarından ve Türkiye'de çağdaş coğrafyanın kurucularından biridir.
Hayatı
1911 yılında Harputta doğdu. Çocukluğu ve gençliği Kayseride geçti. Kayseri Lisesinden sonra 1934 yılında İstanbul Üniversitesi'nin coğrafya bölümünden mezun oldu. 1935 yılında ihtisas yapmak üzere Berline gönderildi. Burada Ord. Prof. Dr. Norbert Krebsin yanında doktorasına başladı. Geomorphologische Studien im Westlichen Bayerischen Walde başlıklı tezini 1939 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, coğrafya bölümünde Ord. Prof. Dr. Herbert Louis ile tamamladı. 1939 yılında bölümünün ilk asistanı, 1944 yılında doçent ve 1953 yılında profesör oldu. Aynı yıl Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin fiziki coğrafya ve jeoloji kürsüsüne başkan seçildi. Bu görevini 1981 yılındaki emekliliğine kadar sürdürdü. Prof. Dr. Reşat İzbırak 12 Kasım 1998 yılında ölmüştür.
Meslek hayatı
Almanya'daki doktora öğrenimi sırasında coğrafyanın, özellikle jeomorfoloji araştırmalarının kesinlikle arazi gözlemlerine dayalı olması gereğini görmüş; yurda döndükten sonra II. Dünya Savaşı etkisiyle Türkiye'nin içinde bulunduğu çok güç koşullara rağmen çalışmalarını bu yönde sürdürmüştür. Böylece Türkiye'de coğrafyayı bir tasviri bilim olmaktan çıkartarak çağdaş coğrafya anlayışının yerleşme ve gelişmesine öncülük edenler arasında yer almıştır.
Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde, özellikle İç Anadolu Bölgesi ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde coğrafi geziler ve bilimsel araştırmalar yapmıştır. Fiziki coğrafyanın hemen her dalına ait eserlerin ilkini gerçekleştirmeye çalışmıştır. İlk Sistematik ve Analitik Jeomorfolojiyi, Hidrografya ve Taşlar Bilgisi yazdığı eserlerden bazılarıdır. Araştırmaları içinde, derlenmesi ve hazırlanması uzun yıllar süren, batı dillerindeki coğrafya terimlerini tam olarak karşılayacak özellikte, binlerce kelimeyi içinde toplayan "Coğrafya Terimleri Sözlüğü" adlı kitabı önem taşır. 1943 yılında yayına başlayan ve 33 ciltten oluşan Türk Ansiklopedisi'nin ilk kurulunda da görev almıştır.
İzbırakın çalışmaları sadece üniversite ile sınırlı değildir. Yayımlanmaya başladığı dönemden beri yazı kurulunda yer aldığı Türk Ansiklopedisi'nin coğrafya ile ilgili makalelerin büyük bir kısmı onun tarafından kaleme alınmıştır. 1952 yılından emekli oluncaya kadar Harita Genel Müdürlüğü'nde harita subaylarına jeomorfoloji dersleri vermiştir. Sistematik Jeomorfoloji kitabını özellikle bu grup için hazırlanmış ve kitap ilk kez Harita Genel Müdürlüğü tarafından yayınlamıştır. Aynı komutanlıkça hazırlanan büyük Türkiye Atlası'nın bilimsel danışmanlığını da yapmıştır. Edindiği coğrafi bilgileri ülke ve özellikle Kayseri yöresinin kalkınması için kullanmıştır. Örneğin; 1957 yılında Yeni Erciyes Dergisi'nde yayınlanan Kayseri Büyükşehir Olma Yolunda mıdır? başlıklı makalesi, daha "Büyük Şehir" kavramının bile tam olarak bilinmediği bir dönemde ilerici ve faydalı bir çalışma olmuştur. İzbırakın mesleki kurum ve kuruluşlarda yer alan kitap ve makalelerinden başka çok çeşitli dergilerde yayınlanmış yazıları, ayrıca Harita Genel Müdürlüğü tarafından basılan haritaları da vardır. Bunlar; 1/850.000 ölçekli Türkiye Jeomorfografik Haritası (1968) ve 1/3.000.000 ölçekli Türkiye Jeomorfoloji Haritası'dır (1976).
Özellikle Jeomorfolojiye büyük önem vermiş ve bu dalın bir meslek olarak gelişmesinde önemli katkıları bulunmuştur. Coğrafya eğitimi görenlerin üniversiteyi bitirdikten sonra kendilerine yeni iş olanağı sağlasın diye jeomorfoloji mesleğini yaygınlaştırma çabasına girmiştir. Türkiye Jeomorfologlar Derneği tüzüğünden logosuna kadar İzbırak ve mensubu olduğu kürsü elemanları gayret ve desteğini eksik bırakmamışlardır. Jeomorfologların teknik eleman olarak hizmet etmesinin temelinde bu uğraş ve çabalar vardır.
Reşat İzbırakın mesleğine katkıları, öğrenci yetiştirmek ve bu konuda kitaplar yazmakla sınırlı değildir. İzbırak'ın Türkiyedeki yer adları üzerinde çeşitli komisyonlarda yaptığı çalışmalar da büyük önem taşımaktadır. Çalışmalarına emekliliğinden sonra da devam etmiş, 1982 yılında liseler için coğrafya kitapları yazmaya başlamıştır.