Hayastani Ankahutyan Gavat

Hayastani Ankahutyan Gavat, Ermenistan Kupası ya da resmi adıyla Ermenistan Bağımsızlık Kupası (), Sovyet Döneminde Ermenistan SSC Kupası olmuş; günümüzde Ermenistan Futbol Federasyonu tarafından 1992 yılından beri düzenlenen ulusal kupa organizasyonudur. Ülkesinde düzenlenen futbol turnuvaları arasında Bardzraguyn humb'ın ardından Ermenistan'daki en önemli ikinci futbol turnuvası konumundadır. Kupayı kazanan takım 1999 yılına kadar UEFA Kupa Galipleri Kupası'na, 2021 yılına kadar UEFA Avrupa Ligi'ne, 2021'den itibaren UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne birinci ön eleme turundan itibaren katılmaya hak kazanır. Şimdiye kadar düzenlenmiş 30 sezonda Kupayı en fazla Pyunik (8) kez kazanmıştır.
Tarihçe
Hayastani Ankahutyan Gavatnın tarihi 2 döneme ayrılır:
1. dönem: Sovyet Dönemi (1939 - 1991)
2. dönem: Bağımsızlık Dönemi (1992 - devam ediyor)
Sovyet Dönemi
Hayastani Ankahutyan Gavat, 1939 - 1991 yılları arasında Sovyetler Birliği'nde bölgesel bir turnuva şeklindeydi ve Kubok SSSR elemeleri olarak kabul edilirdi.
Sovyet Dönemindeki Kupa Ermenistan SSC Kupası ismiyle ilk kez 1939 yılında, son kez ise 1989 yılında düzenlenmiştir. II. Dünya Savaşı sebebiyle 4 yıl - 1941 - 1947 yılları arasında bu turnuva düzenlenmedi. 1947, 1990 - 1991 yılları arasında ise oynanmadı. 1939 yılında düzenlenmiş ilk Hayastani Ankahutyan Gavatnda Dinamo Leninakan şampiyon olarak tarihe geçmiştir. 1989 yılında ise Sovyet Dönemi Hayastani Ankahutyan Gavatnın sonuncusu düzenlenmiş ve Almast Erivan son şampiyon olarak tarihe geçmiştir. Sovyet Döneminde Hayastani Ankahutyan Gavat toplam 46 kez düzenlenmiştir. Çempionat SSSR Po Futbolu'da yarışan takımlar bu turnuvaya katılmamıştır. Örneğin, Ararat katıldığı Kubok SSSR'nda 1973 yılındaki finalde Dinamo Kyiv takımını yenerek şampiyonu olup; 1975 yılında da bu başarısını yineleyerek finalde diğer bir Ukrayna ekibi, Zorya Luhansk takımını yenmiş ve yeniden SSCB Kupası'nı kazanmıştı.
Bağımsızlık Dönemi
Sovyet Dönemi bitdikden sonra ülkenin bağımsızlığını kazanması ile Hayastani Ankahutyan Gavat bölgesel bir turnuva şeklinden tam bir ülke turnuvası şekline dönüştü. 18 Ocak 1992 tarihinde Ermenistan Futbol Federasyonu kuruldu ve aynı yılda da Ermenistan Futbol Federasyonu tarafından bu turnuvanın ilki düzenlendi ve Ermenistan'ın başkenti Erivan'daki Hrazdan Stadyumunda yapılan final maçında Banants (Kotayk) AOSS (Erivan) ile karşılaştı. 3,347 seyircinin izlediği maçta AOSS (Erivan) takımını Banants (Kotayk) 2 - 0'lık sonuçla yenerek, ilk Bağımsız Hayastani Ankahutyan Gavatnı kazanan takım olarak tarihe gecti. 1992 yılında yapılmış ilk turnuva 4 Nisanda başlanmış ve 28 Mayıs günü oynanan Final maçı ile sona yetmiştir.
2012-13 sezonu takımları
Şu an devam eden 2012-2013 sezonunda Kupaya beşi Erivan temsilcisi olmakla, toplam dokuz takım katılmaktatır.
Format
Bu kupada adeta bir sezon ilkbahardan sonbahara kadar sürmektedir. Ama 1995-1996, 1996-1997 ve 2011-2012 sezonları sonbahardan ilkbahara kadar düzenlenmiştir. Şu an devam eden 2012-2013 sezonunun da sonbahardan ilkbahara kadar düzenlenmesi planlanmıştır.
Elemeli kupa statüsünde oynanır. Takımlar birbirleriyle rastgele eşleşir. Her eşleşme için ilk olarak seçilen takım ilk maçta ev sahibi olur. Finaller geleneksel olarak Erivan'da yapılır. Şimdiye kadar düzenlenmiş 21 final maçından 18 maç Erivan'da yapılmıştır. Gerektiği durumlarda uzatmalar ve penaltı atışlarına geçilir. 2001 ve 2004 finallerinde kazananı penaltı atışları belirlemiştir.
Ayrıca, 1997 yılından itibaren Hayastani Ankahutyan Gavat şampiyonu ile Bardzraguyn humb şampiyonu arasında her sene Ermenistan Süper Kupası oynanmaktadır. İki kupayı da aynı takımın kazanması durumunda Hayastani Ankahutyan Gavat şampiyonu olan takım maçı Bardzraguyn humb'ı ikinci sırada bitiren takım ile oynar. Bunun ilk örneği 1997 yılında görülmüştür.
Avrupa Kupalarına katılım
UEFA ülkelerinin kupa şampiyonlarının tamamında olduğu gibi, Hayastani Ankahutyan Gavat şampiyonları bir sonraki sezon UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne (daha önce UEFA Avrupa Ligi) katılmaya hak kazanır. Eğer kupa şampiyonu Bardzraguyn humb'daki başarısından dolayı UEFA Şampiyonlar Ligi'ne katılacaksa, kupa finalisti UEFA Avrupa Konferans Ligi biletini alan takım olur. Özellikle çifte kupa ile sezonu tamamladığından bu durum yaşanır. Pyunik (Erivan) 1996, 2002, 2004, 2009, 2010 sezonlarını, Tsement (Ararat) 1998 sezonunu çifte kupayla kapatmışlardır.
İstatistikler
Sovyet Dönemindeki Kupa
Şampiyonlar
1939 Dinamo Leninakan
1940 FC Dinamo Erivan
1941 Düzenlenmedi
1942 Düzenlenmedi
1943 Düzenlenmedi
1944 Düzenlenmedi
1945 Spartak Erivan
1946 Spartak Erivan
1947 Oynanmadı
1948 DO Erivan
1949 DO Erivan
1950 Krasnoe Znamya Leninakan
1951 Krasnoe Znamya Leninakan
1952 Stroitel Erivan
1953 Himik Kirovokan
1954 Himik Kirovokan
1955 Krasnoe Znamya Leninakan
1956 SKİF Erivan
1957 SKİF Erivan
1958 Tekstilshik Leninakan
1959 Tekstilshik Leninakan
1960 Stroitel Erivan
1961 Himik Kirovokan
1962 Motor Erivan
1963 Lernagorts Kapan
1964 Aeroflot Erivan
1965 Motor Erivan
1966 Himik Kirovokan
1967 Elektrotehnik Erivan
1968 Araks Erivan
1969 Motor Erivan
1970 Motor Erivan
1971 SKİF Erivan
1972 SKİF Erivan
1973 Aragats Leninakan
1974 SKİF Erivan
1975 FC Kotayk Abovian
1976 FC Kotayk Abovian
1977 FC Kotayk Abovian
1978 KanAZ Erivan
1979 SKİF Erivan
1980 Metroşin Erivan
1981 MBVD Erivan
1982 Metroşin Erivan
1983 SKİF Erivan
1984 Motor Erivan
1985 Impuls FC Dilijan
1986 Şveynik Spitak
1987 İskra Erivan
1988 Kumayri Leninakan
1989 Almast Erivan
1990-91 Oynanmadı
Bağımsızlık Dönemindeki Kupa
Finaller
Kulüp performansları