Üç çağ (Budizm)

Üç dönem taslağının kökeni Hint Budizmine dayanmaktadır. Ancak ilk olarak Çin Budizminde ve sonra da Doğu Asya Budizmine yayılmış; orada uygulanmaya başlanmıştır. Bu taslak, Budizm öğretilerinin üç aşamada çöküşünü; ayrıca özellikle sonraki öğreti geleneğinin gelişimindeki payını tasvir etmektedir.
Üç dönem (sat.tre-kāla; tic. duş usum; hin. 三時, sānshí, W.-G. san-shih; jap. sanji), Çin Budizminde, bir Budanın (tarihi Buda Siddharta Gautama) dünya ile arasına koyduğu sınıra göre öğretilerin (Dharma) etkinlik tarihinin süregelen bölümlemelerine yönelik belirlenen bir taslaktır. Aynı zamanda bu taslak, Zhengxiangmo (chin. 正像末, zhèngxiàngmò, W.-G. cheng-hsiang-mo; jap. shōzōmatsu) adı altında dönemin tek ismiyle alaşımı olarak da bilinmektedir.
Bölümler
Şu şekilde sınıflandırılmıştır;
Korunan, daha doğrusu köktenci öğreti (skt. samyag-dharma; avitatha, ānudhārma, uccāraṇa, dharmatā, dharma-deśanā, dharma-netrī, dharma-paryāya, dhārmika, dhārmikī, naya, niyanda-dharma, netrī, pravacana, prāvaccana, buddha-dharma, buddha-netrī, śasana; chin. 正法, zhèngfǎ, W.-G. cheng-fa, jap. shōbō) Doktrin (inanç haline getirilmiş görüş), uygulama ve aydınlanma olanaklıdır. Bu dönem, yorumlara göre yaklaşık olarak 500 ila 1000 yıl sürmüştür.
Biçimsel açıdan benzerlik gösteren, daha doğrusu skolastik (dar görüşlü) öğreti (skt. saddharma-pratikepa, saddharma-pratirūpaka; chin. 像法, xiàngfǎ, W.-G. hsiang-fa; jap. zōhō bzw. zōbō). Bu doktrine göre, uygulama ve aydınlanma olanaklıdır. Ancak aydınlanma durumu çok fazla gerçekleşmemektedir. Bu dönem, yorumlara göre yaklaşık olarak 500 ila 1000 yıl sürmüştür.
En geç ortaya çıkan ve çoktan çürütülmüş olan öğreti, Mappo (skt. saddharma-vipralopa, carima-kāla; chin. 末法, mòfǎ, W.-G. mo-fa; jap. mappō). Sadece doktrin vardır. Hem uygulama hem de aydınlanma pek de mümkün değildir. Bu dönem 10.000 yıl sürmüştür. Bu dönem sona erdikten sonra Budanın doktrinleri kendiliğinden yok olmuştur.
Üç dönemin gelişmesi ve yayılması
Öğretilerin kökeni Hindistandadır. Fakat orada sisteme özgü bir düzenleme yoktur. Aslında bu konuda, genel kavramlar adı altında Budizm Topluluğundaki (sangha) çeşitli gelişmelere yönelik eleştirileri kavrayabilmek ve bunları Budanın koruma altında tutulan öğretilerinden vazgeçme olarak nitelendirebilmek için ilk dönemin kavramları kullanılmaktadır. İçinde bu konuların kavramsal olarak geçtiği ilk dönem yazıları Budizmin uzun öğretilerinin toplandığı kitapta geçen Samyuta Nikaya ve Cakkavatti-sihanada Sauttantalardır.
Budizm düşmanı Huna Kralı Mihirakulanın (518-529) etkisi altında, 6. yüzyılda Narendrayasastan Çinceye çevrilen ve sonraları Mahayanabhasamaya Sutrasına entegre edilen Suryagarbha ve Candragarbha diye iki Sutra oluşturulmuştur. Bundan sonraki metinler Jnanayasastan (564-572) Çinceye çevrilmiş (大乘同性經, Dàshéng tóngxìng jīng, W.-G. Ta-sheng t'ung-hsing ching; jap. Daijō dōshō kyō), Çin Japon Budizminde son dönem ideolojilerinin gelişmesi için köklü metinler oluşmuştur.
6. yüzyılda Çinde sistemli düzene geçmek için öğretiler kaleme alınmıştır. İnsanlık tarihinin üç döneminin ilk olarak ayrılması Huisi (慧思, Huìsī; 515577) tarafından gerçekleştirilmiştir. Onun için bu son döneme çoktan girilmişti. Kuzey bölgesindeki Zhou hanedanındaki (574577) İmparator Wu döneminde büyük bir Budist linç takibi yaşanırken, kısa bir sonra bu konular Çin Budist Topluluğunda ayrı bir önem taşımaktaydı. Dharmanın yozlaştığı dönemden çok onun zamanının kabul görmesi nedeniyle Xinxing (信行, xìnxíng; 540594), içinde öğreti yeteneğine bağlı olarak farklı Budist doktrin parçalarının saptandığı ve bu dönemin tipik varlığı olarak öğreti yazma acizliğinin dikkat çektiği üç aşamalı öğreti geliştirdi.
Japonyada bu tasarı, Nara zamanından beri bilinmektedir. Fakat ilk olarak Ortaçağ Japonyasının (Heian döneminden hemen sonra) siyasi ve sosyal açıdan karmakarışık olduğu dönemde Budizm okullarının dini eğitiminde geniş ölçüde yayılma görülmüştür. Yaklaşık olarak 1055 yılında Mapponun başlangıç tarihi tehlikesiz sayılmaktaydı. Bu dönemden hemen sonra Japon Budizminde, özellikle Kamakura zamanındaki (Amida ve Nichiren Budizmi) yeni kitle hareketi için, farklı akımlara yönelik kuramsal açıdan ön şart niteliğindeydi. Örneğin; Zen Budizmi ustası Dögen tarafından bu taslak reddedilmiştir. Her ne kadar (aralarında Jōkei, Eison, Ninshō, Jitsuhan, Kainyo, Kakushin, Kakujō, Shunjō und Donshō gibi isimler bulunan) temsilcileri sadece çöküş zamanındaki yeni okulların devrimcileri gibi teslim olmayıp, bunun yerine eski fikirlere geri dönüşü dile getirse de Mappo ideolojisi (末法思想, mappō shisō) Nara Budizminin eski okulları için oldukça önemli bir yer tutmaktaydı. Bu, Shaka saygınlığının yeniden doğuşuyla ve manastır kurallarının (Vinaya) yeniden düzenlenmesi için yapılan bir hareketle (özellikle Risshu tarafından seçilen) kendini göstermektedir.
Amitabha Budizm
Amitabha Budizm, üç dönemde önemli rol oynamaktadır; çünkü son dönemde gerçek anlamda insanların hiçbir şekilde aydınlanmaya ulaşabileceği ümidi olmasaydı, Budanın doktrininde geçen acılarla dolu yaşam, başka bir umut verirdi. Amitabha Budizmi için Buda Amitabhanın (Sanskritçe Sukhavati) saf ülkesine gidilmesinin özünde bu ümit vardır. Çünkü insanlar geleneksel Budizm uygulamalarını da öğrenemeselerdi ya da yaşamasalardı, bunun için başka önlemlerin alınması gerekirdi. Başkalarının gücünü, yani saf ülkesindeki bütün canlı varlıkları kavrayabilme yeteneği olan Amitabha gücünü kabul etme ümidiyle Amitabha Budizminin özünde bu önlemler vardı.