Konakdelen

Konakdelen (Hylotrupes bajulus), eski ev ve konaklara zarar veren teke böceğigiller (Cerambycidae) familyasından kın kanatlı böcek türüdür.
Morfoloji
Erginler 1520 mm boyunda tamamen esmer siyahtan sarımsı esmere kadar değişen renkte olup, thorax üzerinde birisi ortada, ikisinde yanda olmak üzere üç siyah leke ile beyazımsı leke bulunur. Erginler beslenmezler.
Larva, tipik birer teke böceğigil (Cerambycidae) larvası olup, düzgün vücutları şişmanca, segmentler arası derin pilelerle bölünmüş ve beyaz renklidir. Baş ön göğsün içine doğru geri çekilmiş olup, rahatlıkla görülmez. Olgun larva 2022 mm kadar büyüklüğündedir.
Yaşam döngüsü
Erginler Mayıs-Ağustos aylarında aktif hale gelir. Dişiler yumurtalarını ovipozitörleri ile odunların enine kesitindeki yarık ve çatlakların arasına koyar. Yumurtadan çıkan larvalar diri odunu tamamen tahrip ederek geriye ince karton kalınlığında bir tabaka bırakmaktadırlar. Bu nedenle böceğin zararı çoğu kez dışarıdan belli olmayıp, yalnız bazı yerlerde ince talaş yığınları göze çarpmaktadır. Türkiye koşullarında ergin çıkışları Temmuz-Eylül ayları arasındadır.
Zararları
Daha çok, ev kirişlerinde, döşemelerde ve tavan kısımlarında zarar verir. Zarara uğrayan diri odun kısmı tamamen kullanılmayacak duruma gelir. Dışarıdan bakılınca sadece oval şekilde çıkış deliği görülür, böceğin tasallutu görülemez. Bu çıkış deliklerinden ince öğüntüler dökülür. Larva yolları oval, kısa ve birbirine bağlanmış olup derine doğru gider.
Özellikle binaların ahşap kısımlarında yaptığı zarar sonucu özellikle çatıları 1525 yıl gibi kısa sürede çökertmekte, telefon ve telgraf direkleri ile tahta perdelerdeki zararı sonucu, bunların değiştirilmesi ekonomik bir yüktür. İğne yapraklı ağaçlarda da zarar yapmaktadır.
Dağılımı
Avrupa, Akdeniz, Güney Afrika, Asya, Amerika ve Avustralya'da görülür: Türkiye, Kıbrıs, Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Büyük Britanya, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Lüksemburg, Macaristan, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, Slovakya, Slovenya, Yunanistan, Suriye, Irak, İran, Lübnan, İsrail, Madagaskar, Yeşil Burun Adaları, Yeni Kaledonya, Avustralya, ABD, Kanada, Brezilya, Uruguay, Arjantin.
Türkiye'deki yayılışı: Ankara, Aydın, Amasya, Antalya, Adana, Artvin, Bursa, Bilecik, Bolu, Çanakkale, Denizli, Düzce, Erzincan, Eskişehir, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hatay, Isparta, İzmir, İstanbul, Kars, Kastamonu, Kayseri, Karabük, Kahramanmaraş, Konya, Kütahya, Mersin, Muğla, Rize, Sinop, Sivas, Trabzon, Uşak, Zonguldak.
Varyeteleri
Hylotrupes bajulus var. bajulus (Sin: Cerambyx bajulus Linnaeus, 1758, Callidium bajulus (Linnaeus) Fabricius, 1775<, Hylotrupes baiulus var. bullatus Haldeman, 1847, Hylotrupes bajulus var. bullatus (Haldeman) White, 1855, Hylotrupes bullatus (Haldeman) LeConte, 1850, Hylotrupes inaequalis Casey, 1924, Hylotrupes incertus Casey, 1924, Cerambyx caudatus DeGeer, 1775, Callidium affine Seven)
Hylotrupes bajulus var. demelti Podany
Hylotrupes bajulus var. puellus Villa (Sin: Hylotrupes minutus Casey, 1924)
Hylotrupes bajulus var. scutifer (Voet, 1778) (Sin: Cerambyx scutifer Voet, 1778, Hylotrupes bajulus var. lividus Mulsant)
Hylotrupes bajulus var. syriacus Théry
Hylotrupes bajulus var. theresae Pic
Adlandırma
Evleri deldiğinden dolayı:
Türkçe (konakdelen)
İngilizce (old-house borer)
İspanyolca (Arjantin) (taladro de las casas)
Letonca (ēku ūsainis)
Ukraynaca ( )
Evlerde bulunan teke böceği türü olduğundan dolayı:
Türkçe (ev teke böceği)
İngilizce (house longicorn beetle)
Almanca (Hausbock)
Felemenkçe (huisboktor)
Danca (husbuk)
Norveççe (husbukk)
İsveççe (husbock)
İzlandaca (húsbukkur)
Fransızca (capricorne des maisons)
İspanyolca (Kastilya) (capricornio de las casas)
Katalanca (banyarriquer domèstic, capricorn domèstic)
İtalyanca (capricorno delle case)
Rumence (capricornul de casa)
Rusça ( , )
Ukraynaca ( )
Bulgarca ( )
Hırvatça (kućna strizibuba)
Sırpça (ћ )
Slovence (hisni kozliček)
Letonca (ēku koksngrauzis)
Litvanca (naminis ūsuotis)
Macarca (házi cincér)
Fince (tupajäärä)
Estonca (majasikk)
Esperanto (doma kapro-skarabo)
Evlerde bulunduğundan dolayı:
Bulgarca ( ъ)
Rumence (scarabeul de casă)
Zarar yaptığı direk/kirişten dolayı:
Almanca (Balkenbock)
İtalyanca (capricorno delle travi)
Rumence (scarabeul de barnă)
Tahta kurdundan (Anobium punctatum) daha büyük olduğundan dolayı:
Almanca (Großer Holzwurm)
İspanyolca (Kastilya) (carcoma grande)
Katalanca (corc gran)
Portekizce (caruncho grande)
Deldiğinden dolayı
İspanyolca (Arjantin) (bicho taladro)
Doğradığından dolayı
Portekizce (Madeira) (serrador)
?
Çekçe (tesařík krovový)
Slovakça (fuzáč krovový)
?
Lehçe (spuszczel pospolity, spuszczel domowy)