Osman Sirâceddîn et-Tavilî

Osman Siraceddin et-Tavili () Osman et-Tavili, Osman Siraceddin-i Evvel veya Pir Osman (d. 1781 Cebel-i Himrin, Irak / ö. 1867 Tavila, Irak), İslam alimi ve sufidir.
Mevlana Halid-i Bağdadi'nin önde gelen talebelerinden ve zamanındaki velilerdendir. Babası Halid bin Abdullah, annesi Halime Hanım'dır. Muhammed'in torunu Hüseyin bin Ali'nin neslinden olduğu için Hüseyni, dönemin Osmanlı Devleti topraklarında yer alan Tavila köyünde doğduğu için Tavili nisbeleriyle de anıldı.
Hayatı
Soyu baba tarafından Hüseyin bin Aliye, anne tarafından ise Hasan bin Aliye dayanan Osman et-Tavili, küçük yaştan itibaren ilim tahsiline başladı. Köyü Tavila'da Kur'an-ı Kerim'i ve ilim kitaplarını okuyup bitirdi. Sonra Biyara'ya ve Hurmal'a giderek her memleketten gelen talebelerin ders gördüğü Hırpani Medresesi'ne girdi. Tahsil hayatı sırasında çalışkanlığı, gayreti ve doğruluğuyla dikkatleri üzerine topladı. Fakir olduğu için okuyacağı kitapların hepsini eliyle yazdı. Talebelik hayatı sırasında önemli şeyleri araştırıp üzerinde durmayı adet edindi. Bir taraftan ilim öğrenmekle beraber, tasavvufa karşı da büyük bir alaka duyuyordu. Daha üst seviyede medrese eğitiminden istifade edebilmek ve içinde tasavvufa karşı oluşan iştiyak sebebiyle 25 yaşında iken Süleymaniye yoluyla Bağdat'a giderek büyük alimlerin yetiştiği Geylani Medresesi'ne devam etti. Sonra Abdullah Hırpani'nin medresesine devam ederek, orada müderris bulunan büyük alim ve veli Mevlana Halid-i Bağdadi ile tanıştı. Onun ilim ve feyiz kaynağı ders ve sohbetlerine devam ederek ilimde yüksek dereceye erişti. Tasavvuf yolunda ilerleyerek Nakşibendiyye yolu usulüne göre yetişti.
1811de başlayan tasavvufi eğitimini 1813 yılında tamamlayan Şeyh Osman, 33 yaşında Mevlana Halidden tarikat icazeti aldı. İki sene kadar sonra da tasavvuf yolunda yetiştiğine ve insanlara İslamiyet'in emir ve yasaklarını anlatabileceğine dair halifelik verdi. (Osman Siraceddinin, Mevlana Halidin tarikat icazeti verdiği ilk şahsiyet olduğu söylenir. Mevlana Halid halifeleri içerisinde Osmana ayrı bir değer vermiş ve mektuplarında ona Fakih Osman diyerek onu takdir etmiştir.)Mevlana Halid-i Bağdadi onun hakkında; "Ben gurbete ve meşakkate tahammül ettim. Bende makamlar ve haller hasıl oldu. Onları da benden Osman et-Tavili aldı." diye buyurmuştur.
Çalışmaları
Tarikat icazeti aldıktan sonra da Mevlana Halidin yanından ayrılmayan Osman et-Tavili, Mevlana Halid, Şam'a hicret edince Tavila'ya giderek yerleşti ve insanlara İslamiyet'in emir ve yasaklarını anlatmaya ve ilim öğretip talebe yetiştirmeye başladı. Kısa bir müddet içinde onun şöhreti etrafta yayılıp pek çok kimse onun ilim meclislerine ve sohbetlerine koştu. Tavila ve Süleymaniye çevresinde büyük bir iman ve inançla 40 yıl müddetle irşad hizmeti ile insanlara İslamiyeti öğretmeye devam etti. Nakşibendiyye yolunun yayılması, insanların dünyada ve ahirette saadete, mutluluğa kavuşmaları için gayret etti. İrşad faaliyetleri sayesinde İranda yaşayan çok sayıda Yahudi ve Hristiyanın Müslüman olduklarından bahsedilmektedir. Yaşadığı devirde meydana gelen hadiseler onu unutturacağına, bilakis ismi Osmanlı Devleti ve İran'ın her tarafına yayıldı. Geniş bir coğrafya üzerinde etkisi olan et-Tavili'nin açmış olduğu dergahın Türk, Azeri, Arap, Afgan ve İran'dan gelen talebelerle dolup taşması; ayrıca alimlerin bu halkaya iştirak etmiş olması onun ilim ve mertebesini açıkça ortaya koyar. Sahip olduğu ilmi birikimi ve etkin irşad faaliyetleri sayesinde etrafında çok sayıda talebe toplandı. Talebelerini medrese eğitiminin yanında tasavvufi terbiyeden de geçiren Pir Osmanın büyük bir kısmı İran topraklarında yer alan Havraman bölgesinde çok saygın bir mevkiye yükseldiği görülür.
(Osman Siraceddin, Mevlana Halidin talimatları doğrultusunda tarikatı Süleymaniyenin güneydoğusu ve İran içlerine kadar yaymayı başarmıştır. Çok stratejik bir noktada atılan bu adımların, tarikatın hem Irak hem de İranda tanınmasına ciddi katkılar sunduğu söylenebilir. Kendisinden sonra ailesinden oğulları ve torunları vasıtasıyla tarikat neşri devam etmiştir. Bu ailenin Osmanlı-Rus savaşları sırasında gösterdiği yararlılıklar ve Osmanlı ordularına binlerce kişiyle verdikleri silahlı destek Rusların ilerleyişini durduracak kadar etkili olmuştur.)
Şahsiyeti
Osman et-Tavili, Allah'ın emirlerine tam uyup, yasaklarından şiddetle sakınırdı. Farz ibadetlerden başka, diğer vakitlerini Allah'ın ismini anarak, teheccüd namazı kılarak, oruç tutarak, Kur'an-ı Kerim okuyarak geçirirdi. Allah'ın verdiği az nimetlere kanaat ve şükretti. Fakirlik, kanaat, sabır, temizlik onun ayrılmaz özelliklerinden oldu. İnsanların ruhi hastalıklarının tedavisi için gayret ettiği gibi, yaşadığı çevredeki toprağın ıslah edilmesi, su kanallarının açılması, gelecek nesillerin faydalanması için meyve ağacı dikmek, yetiştirmek gibi hususlarda önderlik etti. Su kaynaklarının temizliğine ve genişletilmesine çalıştı. Koruların ve ormanların korunmasını temin etti, meyve veren ağaçların kesilmesini yasak etti. Bu bölgeye hakim olan Osmanlı Devleti'nin büyükleri ve idarecileriyle anlaşmazlığa girmedi. Kabileler arasında meydana gelen yol kesmek, hırsızlık, kabile baskınları, aşiretler arasındaki kan davaları ve öç alma gibi davranışları önledi. İnsanların huzur ve sükun içinde yaşamaları için lüzumlu emniyet tedbirleri aldı. Aile fertleri arasında sevgi ve saygının çoğalmasını sağladı. Zamanın her türlü kötü adetine karşı gelerek birbirine bağlı bir cemiyet meydana getirdi.
Vefatı
Ömrünü İslamiyeti öğrenmek, öğretmek, insanlara anlatmak yolunda sarf eden Osman Siraceddin et-Tavili, Miladi 1867 (H.1283) senesi Şevval ayının altıncı Salı günü 88 yaşında iken vefat etti. Tavila'da evinin önündeki bahçeye defnedildi. Kabri hala ziyaret edilmektedir.
Her biri ilim ve marifet kaynağı olan Muhammed Bahaeddin, Ömer Ziyaeddin, Abdurrahman Ebü'l-Vefa ve Ahmed Şemseddin isimli oğulları vardır.
(Sultan Abdülmeci), İstanbula kendisini ziyarete gelen Ahmed Şemseddin (ö. 1890)e hürmet ve ikramda bulunmuş ve bazı hediyeler vermiştir. Abdülmecidin, içinde sakal-ı şerif ve yazma bir Kuran nüshasının da bulunduğu hediyeleri, Tavila ve Biyarada bulunan tekkelerde saklanmaktadır.)
Silsile-i Aliyye-i Nakşibendiyye-i OsmaniyyeMüderris, Yad-ı Merdan, II, 9-10
Bu tablo Tarikat silsilesi olmakla beraber aynı zamanda soyağacıdır.
Osman Siraceddin et-Tavilinin hem soyunu hem de tarikat silsilesini devam ettiren oğulları Muhammed Bahaeddin ve Ömer Ziyaeddin'dir.
Muhammed Bahaeddin (ö. 1881)'den sonra oğlu Şah Muhammed Ali Hüsameddin devam ettirdi.
Ömer Ziyaeddin (ö. 1900)'den sonra oğulları Muhammed Necmeddin (ö. 1919) ve Muhammed Alaeddin (ö. 1953) ve onun oğlu Osman Siraceddin-i Sani devam ettirdi.
Osman et-Tavili hazretlerinin yolu, oğulları ve talebeleri vasıtasıyla günümüze kadar devam edegelmiştir.