Âmin

Amin (Asurca: ܐܵܡܹܝܢ, İbranice: אָמֵן, Yunanca: ἀμήν; Arapça: ); Yahudiler, Hristiyanlar ve Müslümanlar tarafından anlaşma, onaylama veya istek belirtmek için bazı ibadet ve duaların sonunda kullanılan bir deyimdir. Türkçe Hristiyan kaynaklarda amin, Yahudi kaynaklarda ise amen olarak kullanılır.
Etimoloji
Amin Sami kökenli, "emin, sağlam, sabit" gibi anlamlara gelen ve "güvenilir (kişi)" anlamındaki emin sözcüğü ile de akraba olan bir sözcüktür. Yunanca Eski Ahit'te genellikle "öyle olsun" anlamında kullanılırken İngilizce Kitab-ı Mukaddes'te "kesinlikle, gerçekten de" anlamında kullanılır. Türkçeye Arapçadan geçmiş "öyle olsun, Allah kabul etsin" gibi anlamlarda kullanılmıştır.
Bazı din felsefeci (teozofist)leri, Afrika kökenli tarih teorisyenleri ve sezgici (gnostik) ler arasında yaygın olan görüş, sözcüğün "tanrıların kralı" olarak bilinen Antik Mısır tanrısı Amon'un (Amen) adından geldiğidir. Ancak İbranice'de Amen 'alef (א)' ile başlarken eski Mısır dilinde Amon 'yodh' harfi ile başlar (Yamen şeklinde).
Tarihçe
Amin, karısı Mut ve oğulları Khensu Theban kabilesinin kutsal insanlarıydı. Isadan önce 1550-1070 yıllarında Thebesin Mısırın başkenti olduğu dönemde Amon (ya da Amin)'un önemi Mısırda gittikçe arttı ve sonunda Amin, Adı dini törenlerde yüksek sesle söylenen Mısırın baş Tanrısı veya tanrıların kralı oldu. İsmi de Amin Ra ya da Amon Ra olarak değişti. Yahudilerin o bölgede köle olarak yaşadığı ve 400 yıl sürdüğü tahmin edilen dönemde Amin kelimesinin önce İbrani diline, oradan da Hristiyanların ve Müslümanların diline girmiş olduğu düşünülmektedir. Kelime Kuranda yer almaz ve İslama girişinin Muhammed'in ölümünden 2-3 asır sonra yazılmış olan hadis kitapları ile gerçekleştiği ifade edilmektedir.
Kitab-ı Mukaddes'teki en eski kullanımlarında sözcük "başka bir konuşmacının sözlerini onaylamak, aynı fikirde olduğunu belirtmek" için kullanılıyordu. Resmi yeminlerde vurgulamak amacıyla bazen tekrarlanıyordu.
Kitab-ı Mukaddes'te İsa'nın sıfatı olarak kullanılmasının yanı sıra İncillerdeki resmi ifadelerinin girişlerinde kullanılan tekli veya çoklu formdaki aminlerin, Yahudilikteki kullanımıyla hiçbir paralelliği yoktu. Bu öncül aminler, sonrasında İsa tarafından söylenecek ifadelerin doğru ve kesin olduğunu bildiriyordu. Bu türdeki aminler Sinoptik İncillerde (Matta, Markos ve Luka) 52 defa, Yuhanna İncili'nde 25 defa geçer.
Yahudilerde duadan sonra amin deme geleneği antik çağlardan kalmadır. Yahudilikte, tapınakta cemaat tarafından; doksoloji (tanrıyı övücü sözler söyleme) sonunda veya din adamının ettiği bir duanın ardından amin denmesine MÖ 4. yüzyılda dahi rastlanır. Amin kavramının bu ayinsel kullanımı sonradan Hristiyanlığa geçmiştir. Hristiyan azizlerinden Aziz Justin'im (MS 2. yüzyıl) belirttiğine göre aminin kullanımına Efkaristiya ayininde başlandı ve zamanla vaftiz töreninde de kullanılmaya başlandı.
Aminin şükürden veya duadan sonra (içten veya sesli olarak) söylenilmesi geleneği, sözcüğün bir konuşmadan sonra söylenenleri onaylamak amacıyla kullanılışından türemiştir. Bu şekildeki kullanımı Zebur'da ve Yeni Ahit'te oldukça yaygındır.
Hristiyanlıkta tüm dualar amin ile bitirilir. Hristiyan ilahilerinin popülaritesinin artmasının, bu anlamdaki aminin yaygınlaşmasında etkisi olmuştur.
İslam'da aminin kullanımı nispeten daha az olmakla birlikte, Fatiha Suresi her okunduğunda amin ile bitirilir. Ebu Hureyre'den aktarılan bir hadise göre Muhammed "İmam amin dedikten sonra siz de amin deyin; çünkü bir kimse meleklerle aynı anda amin derse, tüm geçmiş günahları affedilir," demiştir.
Dış okumalar
Amin, Amen, Emin söylemleri