Faik Sabri Duran

Faik Sabri Duran (1882-1943), Türk coğrafyacı, yazar ve eğitimci.
Hayatı
Faik Sabri Duran 1882 yılında olan Üsküdar'da doğdu. İlkokulu "Ravzaj Terakki" okulunda, orta öğrenimini de "Üsküdar İdadisi"nde yaptıktan sonra 1908de Fransaya gönderildi. O sıralar morfolojide tanınmış Amerikalı coğrafyacı William Morris Davisin Avrupada konferans şeklinde verdiği derslere de katıldı. 1912 yılında Sorbon Üniversitesindeki öğrenimini tamamlayarak yurda döndü ve burada İstanbul Darülfünunda kendi öncülüğünde açılan Edebiyat Şubesinde Coğrafya Öğretmenliğine başladı. Henüz öğrenciyken öğrenim görmek üzere gittiği Avrupada Güney İngiltereye seyahatler yapıp, orası hakkında İstanbulda çıkan günlük gazete ve dergilerde Avrupa Mektupları adı altında yazılar yayınlanmasını sağladı. Başarılarından dolayı II. Abdülhamit tarafından 10 madalyayla ödüllendirildi. Üniversite şubesinin açılmasına yardımından başka I. Dünya Savaşı sırasında Almanyadan davet edilen Prof. Erich Obst ile birlikte İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsünün kurulmasına öncülük etmiştir. 1920den sonra öğretmenlik ve idari görevlerde de bulunmuştur. Bunların arasında Mülkiyet Mektebi, Yüksek Muallim Mektebi ve Maliye Mektebide bulunmaktadır. Faik Sabri Duran, 1941 yılında toplanan "Birinci Coğrafya Kongresi"nin çalışmalarına katıldı, ayrıca "Türk Coğrafya Kurumu"nun kurucuları arasında yer aldı. Faik Sabrinin ilköğretim dönemlerinde bile coğrafyaya karşı olan ilgisi bulunmaktaydı. Japon filosunun İstanbulu ziyareti sırasında birkaç Japon subay okulunu ziyaret etmiştir. Küçük Faik Sabrinin tahtaya çizmiş olduğu düzgün Japonya Haritası ve Japonya hakkında verdiği bilgiler Japonların dikkatini çekmiş ve onu gemilerine davet etmişlerdir. Japonlar küçük Faik Sabriye ipekli kağıtlara basılmış Japonya resimleri hediye etmişlerdir.
Mesleki hayatı
Türkiye'de adı coğrafya ile özdeşleşmiş olan Faik Sabri Duran'ın başta coğrafya atlasları ve haritaları olmak üzere çok sayıda coğrafya, doğa ve gezi kitabı vardır. Onun hazırladığı renkli coğrafya atlasları çok uzun yıllar ilk ve ortaöğretim okullarında ders kitabı olarak okutulmuş ve hala okutulmaya devam etmektedir. Faik Sabri, Übeydullah Esat ile birlikte Musavver Muhit ve Resimli Kitap dergilerini çıkarmıştır. 1932 yılında da Zekeriya Sertel ile birlikte Hayat Ansiklopedisini çıkarmıştır. İstanbul Darülfünunu'ndayken "müderris" unvanını kullanan Faik Sabri Duran, Darülfünun'un 1 Ağustos 1933'te bir kanunla İstanbul Üniversitesi'ne dönüştürülmesiyle profesör unvanını almıştır. Faik Sabri Avrupa adlı eserinin önsözünde coğrafyanın yalnızca ülke ve şehir isimlerini öğreten bir bilim olmaktan çıkıp, çağına ayak uydurabilen daha analitik bir bilim olması gerektiğini vurgulamıştır. 1918-1919 öğretim yıllarında Darülfünunda erkek öğrenciler kadar kız öğrencilerinde aynı eğitimi alması ve bu eğitimin aynı sınıflarda uygulanması ilk defa Faik Sabrinin coğrafya dersinde olmuştur. Bu uygulama diğer şubelere örnek teşkil etmiştir. Faik Sabri Duran 1913 yılında Darülfünun Salonunda Almanya ve Almanlar başlıklı bir konfreans vermiştir. Verilen konferansta Almanyanın siyaseti, demografik yapısı, ekonomisi ve disiplini üzerinde durmuştur.
1920 senesinde Darülfünundaki mesleğinden istifa edip Londra ve Pariste bir takım iktisadi işler yürütmüştür. Hatta o sıralar Pariste açılan Milletlerarası Tezyini Sanayi sergisinde kendi devletini fahri başkomserlik vazifesi görmüştür. Bu sırada yayıncı aşkını kaybetmeyerek Akşam Gazetesi ve Cumhuriyet Gazetesi Avrupadan makaleler göndermiştir.
Yazar İlhami Soysal, 1978'de yayımladığı "Türkiye ve Dünyada Masonluk ve Masonlar" adlı kitabının "Cumhuriyet Sonrası Masonları" adlı bölümünde Faik Sabri Duran'ın da bir Mason olduğundan bahseder.
Faik Sabri Duranın vefatının ardından dönemin gazeteleri olan Tan, Akşam, Vakit ve Cumhuriyet, hayatı ve çalışmaları hakkında yazılara yer vermiştir.