M5 (İstanbul metrosu)

M5 (Üsküdar - Çekmeköy) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakasında, ilk istasyonu Üsküdar, son istasyonu ise Çekmeköy olan 20 km uzunluğunda 16 istasyonlu bir metro hattıdır. Metro hattında çalışan araçlar Türkiye'nin ilk sürücüsüz metro araçları olma özelliğine sahiptir. M4 (Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı'ndan sonra Anadolu Yakası'nın ikinci metrosu olma özelliğini taşır. Hattın Üsküdar - Yamanevler arasındaki ilk bölümü 15 Aralık 2017'de hizmete girmiştir.
Hattın üçüncü etabındaki Çekmeköy ile Samandıra Merkez arasının Sancaktepe Şehir hastanesi istasyonunu pas geçerek Mart 2024 tarihinde, Samandıra Merkez ile Sultanbeyli arasının ise 2025 yılında hizmete alınması planlanmaktadır.
Tarihçe
Başlangıçta hafif metro olarak düşünülen metro, daha sonra tıpkı M4 hattında olduğu gibi ağır metroya dönüştürülmüştür. Birçok kez gündeme gelen metronun ihalesi sık sık ertelenmiştir. Hattın ihalesi için ilk olarak 9 Ağustos 2011 tarihi planlanmış ancak daha sonra 26 Ağustos'a ertelenmiştir. İhaleye ise 15 Eylül 2011 günü çıkılmıştır. İhaleyi en düşük teklifi veren Doğuş Grubu kazanmıştır. 7 Mart 2012 tarihinde sözleşme imzalanmış olup bedeli 563,899,995.32 'dur. 6 Haziran 2012'de resmi olarak temel atılmıştır. Sözleşmeye göre işin bitim tarihi 4 Mayıs 2015'ti, fakat 15 Aralık 2017 tarihinde ilk etap açıldı. Hattın ikinci etabı ise 21 Ekim 2018 tarihinde Çekmeköy istasyonunda törenle açılmıştır.
Hattın üçüncü etabı olan Çekmeköy - Sancaktepe - Sultanbeyli uzatmasının ihalesi Mart 2017'de yapılarak Nisan 2017'de inşaat çalışmalarına başlanmıştır. 2018 yılının ortaasından itibaren ödenek yokluğu ile kredi temin edilememesi sebebiyle inşaat çalışmaları tamamen durdurulmuştur. Ekim 2019'da 110 milyon kredi temin edilerek Kasım 2019'da inşaat çalışmaları Sancaktepe İstasyonu'nda yapılan törenle tekrar başlamıştır. Aralık 2020'de ise Eurobond ihracı ile hat için 60 milyon ek finansman sağlanmıştır. Üçüncü etaptaki ana hat TBM tünel kazıları Sancaktepe İstasyonu'ndan Çekmeköy'e doğru Ocak 2021 tarihinde başlamıştır. TBM-1 18 Ocak 2022'de Meclis İstasyonu Şaftına ulaşarak TBM kazısını tamamlamıştır. TBM-1'in kazısı tamamlandığı gün TBM-3 Veysel Karani'ye doğru Sancaktepe'den kazıya başlamıştır. Sultanbeyli istasyonu'ndan 2 Temmuz 2022 tarihinde şantiye alanına indirilen ve Veysel Karani İstasyonu'na doğru kazacak olan 5. ve 6. TBMler 19 Ağustos 2022 tarihinde TBM Başlama Töreni ile kazıya başlamıştır. TBM kazı optimizasyonu ile çalışma programında 6 ay erken bitirme hedeflenmiştir. 19 Ekim 2022 tarihinde Meclis İstasyonu TBM şaftında hattın 3. etabının ilk ray kaynağı töreni yapılmıştır. Bu törende İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, 3. etap ilerleme oranının %65'e ulaştığını ve ilk üç istasyonun Eylül 2023'te, son altı istasyonun ise 2024 yılının sonuna doğru açılışının planlandığını belirtmiştir. 6 Ekim 2023 tarihinde 5. TBM, Samandıra aç-kapa makas yapısına ulaşarak kazısını tamamlamıştır.
İşletme bilgileri
Sahibi: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletici: Metro İstanbul
Hat uzunluğu: 36,1 km (İşletmede olan 20,0 km)
Hat açıklığı: Standart (1,435 mm)
Sefer süresi: 32 dk / Tek yön
Sefer sıklığı: 4 dakika 40 saniye (Pik saatlerde), 6 dakika (Normal satlerde)
İstasyon sayısı: 28 (İşletmede olan 16, İnşa halinde 8, Proje aşamasında 4)
Araç seti ve vagon sayısı: 150 adet (6lı vagonlarla işletilen 25 tren seti)
Günlük sefer sayısı: 365 sefer / Tek yön
Günlük yolcu sayısı: Tek yönde 220.000 (kişi/gün)
Depo sahası/Kumanda merkezi: Metro İstanbul Behiç Erkin Yerleşkesi
İşletme saatleri: 06:00 - 00:00 (Cumayı Cumartesiye ve Cumartesiyi Pazara Bağlayan Gecelerde 00:00 - 06:00 arasında çift bilet olacak şekilde)
Araç Marka/Model: CAF - Mitsubishi (Ortak üretim)
Hat voltajı: 750 V DC
Sürüş modu: UTO, ATP
Sinyalizasyon: GOA 4 - PAKS
Teknik bilgiler
17 km anahat tünel uzunluğu
20 km toplam hat tüneli uzunluğu
16 istasyon
140 metre platform uzunluğu
Üsküdar istasyonunda 150 metre platform uzunluğu
Her istasyonda 24x2 adet yarım boy peron ayırıcı kapı
2.750 metre bağlantı tüneli
21 Sürücüsüz metro treni (126 vagon)
ÇSS etabı kapsamında 4 yeni tren (24 vagon) araç filosuna eklenmiştir.
128,8 metre tren uzunluğu ile İstanbul metrosu'ndaki en uzun metro treni
6 vagondan oluşan CAF üretimi trenlerde, 1622 yolcu kapasitesi bulunmaktadır. 128.88 m uzunluğundaki trenler, saatte 90 kmh hız yapabilecek şekilde tasarlanmıştır. Hattın işletme hızı 80 kmh olarak tasarlanmıştır.
23 Kasım'da İspanya'da üretilen metro araçları Çakmak istasyonunda raylara indirildi. 15 Aralık tarihinde ise 1. etap olan Üsküdar - Yamanevler hizmete girdi. 2. etap ise 21 Ekim 2018'de Çekmeköy istasyonunda yapılan törenle hizmete girdi. 3. etabının yapımı sürmektedir. 4. etap ise plan aşamasındadır.
Metro hattının 1. ve 2. etap istasyonlarında yarım boy PAKS bulunmaktadır. Üçüncü etapta ise tam boy PAKS bulunacaktır. Bu sayede tren ile peron arasında hem gürültü hem de hava kirliliği önlenmiş olacaktır.
Etaplar
İstasyonlar
İstasyon özellikleri
İstasyon uzaklıkları
İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır.
Entegrasyonlar
Üsküdar istasyonundan Marmaray'a hizmet veren Üsküdar Tren İstasyonu'na ve Şehir Hatları Üsküdar İskelesi'ne, Altunizade istasyonundan Metrobüslere ve yapımı devam eden M14 (Altunizade - Kazım Karabekir) Metro Hattı'na, Çarşı istasyonundan yapımı devam eden M12 (60. Yıl Parkı - Kazım Karabekir) Metro Hattı'na, Dudullu istasyonundan M8 (Bostancı - Parseller) Metro Hattı'na, -hattın 3. etabında yapımı devam eden- Sarıgazi istasyonundan proje aşamasındaki M13 (Yenidoğan - Söğütlüçeşme) Metro Hattı'na entegrasyon sağlanmıştır.
Ayrıca yakın gelecekte Ümraniye, Sancaktepe ve Kurtköy YHT/ViaPort istasyonlarından proje aşamasındaki Hızray / M34 (Beylikdüzü - Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı'na entegrasyon planlanmaktadır. Hattın 4. etabı için Kurtköy YHT/ViaPort'a uzatılması planlanmıştır. Böylece hattın yapılması planlanan yüksek standartlı demiryolu ile birlikte İstanbul Havalimanı'na entegrasyonu sağlanacaktır.
Metroya Entegre İETT Otobüs Hatları
İETT tarafından işletilen otobüs hatlarından UM ve ÇM kodlu İETT hatları M5 Metro Hattına ücretsiz şekilde tam aktarma yapmaktadır. Alemdağ Caddesi'ni kullanarak Ümraniye'ye giden İETT Hatlarından bazıları Necip Fazıl İstasyonu'nda peron alanı bulunabilmesi sebebiyle Necip Fazıl İstasyonu'na kadar kısaltılmıştır. Ümraniye'den Üsküdar'a giden bazı hatlar ise Ümraniye veya Bulgurlu Metro İstasyonlarına kadar kısaltılmıştır. Bu hatlar da ücretli şekilde metro entegre hat olarak tanımlanabilmektedir.
Ücretsiz Entegre İETT Hatları
ÇM41 Çekmeköy - Necip Fazıl Metro
ÇM42 Şahinbey - Çekmeköy Metro/Emek Mahallesi
ÇM43 Atatürk Mahallesi - Necip Fazıl Metro
ÇM44 Nişantepe - Çekmeköy Metro/Prof. Dr. Feriha Öz Hastanesi
UM11 Kirazlıtepe - Kısıklı Metro - Esatpaşa
UM13 Küçüksu/Yavuztürk Mahallesi - Ümraniye Metro - Ümraniye EAH
UM30 Adem Yavuz Mahallesi - Ihlamurkuyu Metro
UM36 Esenevler - Bulgurlu Metro
UM40 Atatürk Mahallesi/Taşdelen - Necip Fazıl Metro
UM60 Sancaktepe - Necip Fazıl Metro
UM61 Paşaköy/Yenidoğan - Necip Fazıl Metro
UM62 Yenidoğan/Taşdelen - Necip Fazıl Metro
UM73 Sabiha Gökçen Havalimanı/Sultanbeyli - Necip Fazıl Metro
UM74 Sultanbeyli Devlet Hastanesi/Necip Fazıl Metro - Dudullu
Ücretli Entegre İETT Hatları
9A Atakent-Ümraniye Metro
9KS Ömerli/Kasabaevleri - Necip Fazıl Metro
11D İnkilap Mahallesi-Ümraniye Metro
11G Yenidoğan - Necip Fazıl Metro
11K Kazım Karabekir Mahallesi-Ümraniye Metro
11R Reşadiye - Necip Fazıl Metro
11M Evtaş Blokları-Bulgurlu Metro
11SA Uğur Mumcu/Samandıra - Necip Fazıl Metro
11ST Dumlupınar-Ümraniye Metro
Yolcu sayıları
Metro İstanbul tarafından yayınlanan verilere göre 2022 yılında 80.007.671 yolcu taşınmıştır.
Güzergah şeması
Görseller