Aziz Mahmud Hüdayi Camii

Aziz Mahmud Hüdayi Camii, İstanbul'un Üsküdar ilçesinin Aziz Mahmud Hüdayi Mahallesi'nde yer alan, Osmanlı Dönemi'nden kalma tarihi bir camidir. Kanuni Sultan Süleyman'ın torunu olan Asiye Hümaşah Sultan tarafından, üçüncü eşi Aziz Mahmud Hüdayi adına yaptırılmıştır. Yapımına 1589 yılında başlanan cami, 6 yıllık inşaat sürecinden sonra 1595 yılında ibadete açılmıştır. Cami mimari olarak Osmanlı esintilerini yansıtmaktadır.
Zamanla harap olan cami, 1855 yılında Sultan Abdülmecid tarafından onarılmıştır. Daha sonra 1910 yılında yıldırım düşmesi sonucu yıkılan minaresi onarılmıştır. 1912 yılında Hıdiv İsmail Paşa'nın kızı Prenses Fatma öncülüğünde ve 1975 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü öncülüğünde tadilat geçirmiştir. Cami şu an kapsamlı bir onarım sürecinden geçmektedir.
Özgün planda bir tekke olarak inşa edilmiştir. Daha sonra camisi, imareti, türbesi, kütüphanesi, hünkar mahfeli, çeşmesi, derviş hücreleri, şeyh evi, fırını ve hamamı yapılmıştır. Caminin bulunduğu bölge 2008 yılındaki düzenlemelere değin Gülfem Hatun Mahallesi olarak anılıyordu. Mescid, Alevilerin Bektaşi tarikatlarından olan Ahmet Çelebi Camii'ye çok yakındır. Mescidin banisi, Alevi-Bektaşi ve Türkmen kökenli olan Aziz Mahmud Hüdayi, külliyenin bahçesindeki türbesi ve Bektaşi Türkmen tekkesi medfundur.
Türbede yatan kişiler
Aziz Mahmud Hüdayi (ö.1628)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Evliya Mehmet Muhtar Efendi (ö.1595)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Mustafa Ebrar Efendi (ö.1595)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Ali Murtaza Efendi (ö.1601)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Abdülvahit Efendi (ö.1611)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Ahmet Sıddık Efendi (ö.1624)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin kızı Asiye Hanım (ö.1600)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin kızı Fatma Zehra Hanım (ö.1624)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin kızı Zeynep Hanım (ö.1642)
Aziz Mahmud Hüdayi'nin torunu Fatma Zehra Hanım (ö.1642)
Caminin giriş kitabesi
Bu kitabe, 1855 yılında Sultan Abdülmecid döneminde tamir ettirildiği zaman Süleyman Senih Efendi'ye yazdırılmıştır.
Hazret-i Abdülmecid han-ı ila yevmil-hisab
Ömr-ü şevketle Hüda tahtında kılsun kamyab
Pir Mahmud Hüdai'nin ulvi (Alevi) himmeti
Asitanın iyledi mamure ve zerrin kubab
Say ile kesb-i safa kıl kim bu dergah-ı bülendde
Kabe-i uşşakdır olmuş metaf şeyh-u şab
Baş keser bu baba mührünü ferş eyleyüb
Kadd-i hamide olmuş anın içün sipihr-i tınab
Bendesin envar-ı hu ile kılıb ruşen çerağ
Ol aziz Celveti eyler derunun lema-i tab
Cuybar-ı feyz u himmet kim der ihsanın
Çeşme-i sar canibinden revan ab u tab
Levh-i babayazdı bir matla-ı Senih kemterin
Kıldı her mısrada bir tarih terkim ve hisab
Oldu dergah-ı Hüdayi bendeye hayrül-meab
Sıdk ile gel asitan Kutb-ı alemdir bu bab
(Hicri 1272)
Hazreti Abdülmecid Han tarihi hesaplattı
Allah onu yüce ömrüyle tahtta muradına erdirsin
Pir Mahmud Hüdayi'nin yüksek yardımı
İstanbul'u bayındır ve altın bir halk eyledi
Kim bu yüksek dergahta çalışırsa temiz kazançlı
Kabenin aşığı, cemaatin şeyhi tavaf etmiş kıl
Baş keser bu kapıya mührünü döşeyip
Kemerli olmuş onun için gökyüzü
Bendesin hu selamının nuru ile kılsın ışıklı kandil
O aziz Celveti eyler kalbini parlayan ışıkla
Kim ilim ve iyilik ederse ırmak gibi olsun
Çeşmeli tarafından yorgunlar içsin parlak suyu
Muhterem düzlüğe bir aciz Senih doğup yazdı
Her mısrada bir tarih rakam koydu ve hesap etti
Oldu Hüdayi Dergahına köle, hayır buldu
Doğru söz ile gel dünyanın mürşidinindir bu kapı
(Miladi 1855)
Galeri