Jessica Lynch

Jessica Dawn Lynch (d. 26 Nisan 1983) ABD Silahlı Kuvvetleri İstihkam Kolordusuna bağlı eski onbaşı. Lynch 2003 yılında Irakın işgaline katılmış ve 23 Mart 2003 tarihinde bağlı bulunduğu birlik pusuya düşürüldüğünde Irak Ordusuna bağlı kuvvetler tarafından yaralı ele geçirilmiştir. 1 Nisan günü ABD Özel Kuvvetlerine bağlı askerler tarafından kurtarılmış ve kurtarılışı basında büyük yankı uyandırmıştır.
Lynch, kurtarılışının ardından yaptığı açıklamada hikayesinin çarpıtılarak kahramanlık olarak gösterildiğini, ABD hükumetinin savaşı desteklemek için başından geçenleri saptırdığını belirtmiştir. 24 Nisan 2007 tarihinde ABD Kongresi komitesi önünde verdiği ifadede M16 silahını tutukluk yaptığı için hiç ateşlemediğini, içinde bulunduğu araç pusu sırasında kaza yapınca bayıldığını anlatacaktır.
İlk yılları
Palestine, Batı Virjinya doğumludur. Ailesi onun yüksek öğrenimini karşılayacak durumda değildir, ağabeyi de imkansızlıklardan dolayı eğitimini yarıda bırakmak durumunda kalmıştır. Çocuklarının eğitim giderleri ile ilgili bir çıkış arayan Lynch ailesi kızları Jessica henüz 17 yaşında ve lisede okurken bir askere alma yetkilisiyle temas kurarlar. 11 Eylül Saldırılarından önceki bu dönemde Jessica üniversite eğitim masraflarını karşılamak için orduya yazılmaya karar verir. Güney Karolinadaki Fort Jackson Askeri Üssünde temel eğitimini alır.
Irak Savaşı
Bağlı bulunduğu 507. İstihkam Bölüğüyle Irakın işgaline katılan Lynch, 23 Mart 2003 tarihinde içinde bulunduğu konvoyla beraber pusuya düşürülür. Basranın kuzeybatısındaki Nasiriye yakınlarında Fırat Nehri üzerindeki önemli bir geçiş noktasındaki konvoy yanlış yola sapar. Konvoy pusuda ağır kayıplar verir. 11 asker öldürülürken, 5 asker esir edilir. İlk edinilen bilgilere göre Lynchin adı kayıplar arasındadır. Yakalanan ve öldürülen ABD askerlerinin video görüntüleri El Cezire televizyonu tarafından görüntülenir. Daha sonra Lynch ve yakın arkadaşı Lori Piestawanın hayatta oldukları ve bir Irak hastanesinde yaralı olarak bulundukları öğrenilir.
Savaş esiri
Lynch kendisini ele geçiren askeri birlikte bir süre tutulduktan sonra Nasiriyedeki sivil bir hastaneye götürülür. Burada Iraklı doktorlar Harith Al-Houssona ve Anmar Uday başta olmak üzere hastane personeli tarafından Irak istihbarat birimlerine karşı kollanır. Bölgede ilerleyen ABD Ordusuna bilgi veren bir Iraklı, Jessicanın durumunu ve yerini ihbar eder. Lynchin durumunu birden çok farklı kaynaktan öğrenen ABD Silahlı Kuvvetleri Mohammedi gizli bir kamerayla hastaneye yollayarak gizli çekimler yapmasını sağlarlar.
Hastane baskını
1 Nisan 2003 tarihinde ABD Deniz Kuvvetlerine bağlı askerler Irak Ordusunun dikkatini hastaneden çekmek için farklı bir yere şaşırtma saldırısında bulunurlar. Hastaneye yapılan gece baskınıyla beraber Lynch ve diğer 8 ölü ABD askerinin cenazeleri ele geçirilir. Baskın sırasında hastanede Iraklı hiçbir asker olmadığı için ABD askerleri direnişle karşılaşmaz.
Lynchin yaraları
Pentagondan 2 Nisan 2003 tarihinde yapılan ilk açıklamada Lynchin bıçak ve kurşun yaraları olduğu ve hastanede dayağa maruz kaldığı ve sorgulandığı iddia edilmişti.
Ancak Iraklı doktorlar ve hastane yetkilileri Lynchin bıçak ve kurşun yarası olmadığını, bir kolunun ve bir bacağının kırıldığını ve bir omzunun yerinden çıktığını belirtmiştir. Doktorların bu raporunun doğruluğu daha ileri bir dönemde açığa çıkan ABD Ordu Raporuyla da onaylanacaktır.
Ayrıca Lynch kendisiyle ilgili yazılan biyografi kitabı I Am A Soldier Too: The Jessica Lynch Story adlı eserde yazar Rick Bragg tarafından ileri sürülen tecavüz iddialarını reddedecektir.
Iraktan çıkış
Kurtarılan Lynch önce Kuveyte oradan da Almanyadaki Ramstein Hava Üssüne götürülür. 5 Nisan günü Almanyaya gelen ailesi ile buluşur.3 Nisan gününden itibaren özellikle omurgasıyla ilgili çok sayıda ameliyat olur. Lynch ile birlikte 11 ABD askerinin naaşı da ABDye getirilir. Bunlardan sekiz tanesi teşhis edilir. Tümü de Mor Kalp Nişanına layık görüleceklerdir.
Tanık
Lynchin kurtarılmasında rol alan Iraklının işbirliği kamuoyuna yansıyınca Amerikalı bir grup Muhammed adlı Iraklının ABDye getirilmesi için kampanya düzenlerler. 29 Nisan 2003 tarihinde yapılan açıklamayla Mohammed Odeh al Rehaief, eşi ve beş yaşındaki kızına insani gerekçelerle sığınma hakkı tanındığı ilan edilir. Başından geçenleri 2003 yılı Ekim ayında yayınlanan Because Each Life Is Precious adlı kitapta anlatan Al Rehaief kitaptan 300 bin dolar ücret almıştır. Halen ABDde çalışmaktadır.
Eve dönüş
Lynch eve döndüğünde binlerce Virjinyalı tarafından ve o zamanki nişanlısı Onbaşı Ruben Contreras tarafından karşılanır. 12 Nisan 2003 tarihinden itibaren Washington'daki Walter Reed Ordu Rehabilitasyon Merkezinde tedavi görmeye başlar. 22 Temmuz günü hastaneden taburcu olur. 27 Ağustos 2003 itibarıyla ordudan terhis edilir.
Lynchin eleştirisi
Lynch, eve dönüşünün üzerinden bir süre geçtikten sonra kendisi hakkında anlatılan kahramanlık hikayelerinin doğru olmadığını dile getirmeye başlar. Kendisiyle ilgili yapılan Washington Post haberini kamuoyu önünde şiddetle eleştirir. Kendisinin bir kahraman olmadığını, sadece hayatta kalmaya çalıştığını belirtir.
Savaşarak esir alındığı yolundaki iddiaları reddeden Lynch, silahının tutukluk yaptığını, yapmamış olsaydı da fazla bir şey yapamayacağını açıklar. Kurtarılışının neden filme alındığını anlamadığını belirten Lynch, Irakdaki hastanede kendisine iyi davranıldığını ekler. Amerikalı insan hakları savunucusu rahip Jesse Jackson basının ikiyüzlülüğüne dikkat çekerek Lynch ile birlikte aynı konvoyda bulunan ve esir alındıktan sonra kaçmayı başaran zenci kadın asker Shoshana Johnsona veya Lynchi kurtarmak için ağır yaralanan ve sonrasında hayatını kaybeden ABD vatandaşı Navajo yerlisi Lori Piestawaya veya esir düşen erkek askerlere aynı ilginin gösterilmediğini belirtir.
Kongre duruşmaları
24 Nisan 2007 tarihinde ABD Kongresi Hükumet Reform Komitesi önünde ifade veren Lynch, Pentagonun kendisini Batı Virjinyanın Rambosu olarak gösterdiğini ancak sadece aracının pusuya düştüğünü açıklar. İfadesinde; yanlış bilgilerin yerine gerçeklerin açıklanmasının zamanı olduğunu, gerçek kahramanların çarpışmalarda hayatlarını kaybedenler olduğunu, gerçeklerin her zaman kolay algılanamadığını ancak yalanlardan daha kahramanca olduğunu belirtir.
Sonraki hayatı
Askerlik hizmetini tamamladığı için burslu olarak Batı Virjinyadaki Parkersburg Üniversitesinde okumaktadır. 19 Ocak 2007 tarihinde erkek arkadaşı Wes Robinsondan olan kızına silah arkadaşı Lori Ann Piestewanın anısına Dakota Ann adını verir.
Etkileri
Lynchin başından geçen olayları anlatan bir NBC yapımı film olan Saving Jessica Lynch 9 Kasım 2003 tarihinde gösterime girdi. Lynch, filmin tamamen yanlış olduğunu ve sonuna kadar katlanamadığı için sinemadan çıktığını açıklayacaktır. Gerçek olaylarla filmde anlatılanlar arasındaki tutarsızlıklar hala sorgulanmaktadır.
Lynch, ABC televizyonu kanalı için yapılan programa katılarak ölen Navajo yerlisi silah arkadaşı Piestawanın ailesine yardım için Arizona Tuba Citydeki rezervasyon alanına gider. Burada arkadaşının en büyük hayali olan ailesine bir ev yapma hayalini gerçekleştirir. Ayrıca program kapsamında aileye ve yerlilere giyecek yardımı yapılarak bölgeye Piestawa için bir anıt dikilir.