Gürcistan İç Savaşı

Gürcistan İç Savaşı, Gürcistan içindeki azınlıkları ve özerk bölgelerin Güney Osetya'daki (1988-1992) ve Abhazyadaki (1992-1993) sıcak çatışmalarını; 21 Aralık 1991 ile 6 Ocak 1992 arası demokratik bir seçimle iktidar gelen Zviad Gamsahurdiaya yapılan darbe süreçlerini ve ardından tekrar demokrasiye dönme (1993) süreçlerini kapsar. Bu sürecin sonunda Zviad Gamsahurdia ve taraftarları tamamen yenilmiş, Güney Osetya ve Abhazya de-facto bağımsızlıklarını kazanmıştır.
Etnik çatışmalar
Başta Osetyalılar ve Abhazlar olmak üzere Gürcistandaki tüm azınlıklar 1990lı yılların başından itibaren daha fazla hak talep etmeye başladılar ancak Gürcü silahlı kuvvetleri buna şiddet ile cevap verdi. 5 Ocak 1991 tarihinde Gürcistan Ulusal Ordusu, Güney Osetyanın başkenti Tskhinvaliye müdahale etti ve ardından çatışmalar şiddetlendi. Bu Zviad Gamsahurdia iktidarının yaşadığı ilk çatışma dönemidir.
İç çatışmalar
Zviad Gamsahurdia hükumeti ile muhalefet grupları arasındaki anlaşmazlıklar 1991 sonbaharından itibaren şiddetli çatışmalara dönüştü. 2 Eylül 1991 tarihinde Gürcistanın başkenti Tifliste muhalefetin yaptığı protesto gösterilerinin ardından birçok muhalefet lideri tutuklandı, birçok gazete kapatıldı. Gürcistan Ulusal Ordusunda da Zviad Gamsahurdia taraftarları ile muhalefetten olanlar vardı. Başka bir para-militer organizasyon olan ve Jaba Ioselianinin başında olduğu Mkhedrion ise muhalefet tarafındaydı.
İlerleyen zamanlarda gösteriler daha da şiddetlendi, 22 Eylül 1991 tarihinde ilk ölümlerin gerçekleşmesinin ardından 24 Eylül 1991 tarihinde Tifliste olağanüstü hal ilan edildi. Ekim 1991e gelindiğinde başta Giorgi Chanturianin başkanı olduğu Ulusal Demokrasi Partisi olmak üzere tüm muhalefet liderleri tutuklanmıştı. Bu olayların ardından liderinin Tengiz Kitovani olduğu Gürcistan Ulusal Ordusu, Tiflisin dışına geri çekildi.
Darbe
20 Aralık 1991 tarihinde Tengiz Kitovani öncülüğündeki askerler Tiflise geri dönerek Zviad Gamsahurdiaya karşı mücadeleye başladılar. Ordu, Giorgi Chanturiayi serbest bırakmasının ardından, 22 Aralık 1991 tarihinde birçok hükumet binasını ele geçirdi ve Zviad Gamsahurdia ve destekçilerinin yer aldığı parlamento binasına saldırmaya başladı. Aynı dönemde Tiflisin geri kalanında kontrolü sağlayan ordu Zviad Gamsahurdiayı destekleme amaçlı protestoları da kanlı bir şekilde bastırdı; kanlı bastırılan bu gösterilerde birçok kişi hayatını kaybetti. 6 Ocak 1992 tarihinde Gürcistan Devlet Başkanı Zviad Gamsahurdia ve bazı hükumet üyeleri ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. İlk olarak Ermenistana sığınan grup, daha sonra Çeçenyaya geçti ve burada sonraki 18 aylık sürede bir sürgün hükumetini kurdu. Devlet Başkanının ülkeyi terk etmesinin ardından devam eden çatışmalarda birçok yapı büyük hasar görürken, 113 kişi de hayatını kaybetti.
"Zviadist" direnişi
Başarılı darbe girişiminin ardından Ordu Konseyi, Gürcistanda geçici bir hükumet kurdu. Hükumetin kontrolü ilk başlarda of Jaba Ioseliani, Tengiz Sigua ve Tengiz Kitovaninin elinde ise de Mart 1992 tarihinde Tiflise dönen Sovyetler Birliğinin eski komünist liderlerinden Eduard Şevardnadze bu görevi eline aldı. 1992 yılında gerçekleşen seçimlerden sonra da Eduard Şevardnadze resmen Parlamento Başkanı ve Devlet Başkanı unvanlarını elde etti.
Sürgünde olan eski devlet başkanı Zviad Gamsahurdiayı destekleyenler, 1992 ile 1993 dönemlerinde Gürcistanda birçok gösteriler ve darbe girişimlerinde bulundular. Ama tüm bu girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı.
Darbenin hemen ardından özerk bir bölge olan ve Gürcistanın batısında yer alan Acara Özerk Cumhuriyetinin lideri Aslan Abashidze sınırları hem hükumet hem de muhalefet güçlerine kapatarak de facto otonomi elde etti ve günümüze kadar devam eden merkezi hükumetle gerginlikleri de beraberinde getirdi.
Güney Osetya ve Abhazya Savaşları
Şubat 1992de Güney Osetyada Rusyanın da dahil olduğu sıcak çatışmalar daha da şiddetlendi. İç savaşı, politik kaosu ve Rusya ile çatışmaları engellemek için Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze görüşmeler düzenlemesini kabul edildi. 14 Temmuz 1992 tarihinde bir ateşkes ilan edildi ve Rusya, Gürcistan ve Osetya askerlerinden oluşan bir denetim komisyonu kuruldu.
1992 yazına doğru, bağımsızlık talebi olan başka bir bölge olan, Abhazyada da sıcak çatışmalar şiddetlenmeye başladı. 14 Ağustos 1992 tarihinde Gürcistan ordusu Abhazyaya müdahale etti. Eylül 1993'te Rus destekli ayrılıkçılar sürdürdükleri direniş sonrasında 17 Eylül 1993 tarihinde bölgenin başkenti Sohumu ele geçirdiler. Gürcistannın askeri yenilgisini takiben Abhazyadaki Gürcü çoğunluğa karşı etnik temizlik uygulandı. Sonuç olarak her iki taraftan yaklaşık 20.000 kişi ölürken yaklaşık 260.000 kişi göç etmek zorunda kaldı.
1993 İç Savaşı
Eski devlet başkanı Zviad Gamsahurdiayı destekleyen Vakhtang Loti Kobaliaya ait milis kuvvetlerini Abhazyada 1992de gerçekleşen savaşta ve sonrasındaki rolü oldukça tartışmalıdır. Vakhtang Loti Kobaliaya ait askeri güçler Abhazyadaki savaş sırasında Gürcistan ordusunu desteklediler. Bu durum Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze tarafından ulusal uzlaşma yönünde olumlu bir gelişme olarak nitelendirildi. Ancak Sohumun Abhazların eline geçmesinin sonucunda bu durum değişmeye başladı.
9 ve 10 Temmuz 1992 tarihlerinde darbe sonucu Tiflisten uzaklaştırılan eski Yüksek Konsey, Gürcistanın Zugdidi kentinde toplandı ve yasal Gürcü hükümetin bu şehirden devam edeceğini duyurdu. Temmuz ile Ağustos 1992 tarihlerinde Loti Kobaliaya ait askeri güçler Samegrelo bölgesinin çoğunluğunda kontrolü eline geçirdi.
Eylül 1993'te eski devlet başkanı Zviad Gamsahurdia Gürcistana geri döndü ve batı bölgesinde yer alan Zugdidi şehrinde organize olmayan bir gösteri düzenledi. Samegrelo bölgesindeki Gürcü askerlerini silahsızlandıran Zviad Gamsahurdia bu bölgede kontrolü eline geçirdi. Gürcistan Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze bu durum üzerine, ülkenin Bağımsız Devletler Topluluğuna katılmasına karar verdi ve Rusyadan askeri yardım talebinde bulundu. Ocak 1993'te Rus askeri güçleri Gürcistana gelmeye başladı. 20 Ekim 1993 tarihinde yaklaşık 2.000 Rus gücü Gürcü demir yollarını korumak için çeşitli bölgelere yerleştirilmişti bile.
22 Ekim 1993 tarihinde Gürcü hükümeti kuvvetleri Zviad Gamsahurdiayı destekleyen Loti Kobalianın başında olduğu güçlere karşı, Rusyanın yardımıyla atağa geçti. İlerleyen zamanda başarı kaydeden Gürcü hükümeti ve Rus güçleri Kasım 1993'te neredeyse bütün Samegrelo bölgesinde kontrolü eline geçirdi. 6 Kasım 1993 tarihinde Zviad Gamsahurdia ve korumaları Zugdidi şehrini terk etti. Daha sonra yapılan açıklamada eski devlet başkanının Gürcistanın batısındaki Samegrelo bölgesinde yer alan bir kasaba olan Jikhashkarida 31 Aralık 1993 tarihinde başına kurşun sıkarak intihar ettiği belirtildi. Ancak bu ölüm hakkındaki ortaya atılan iddialar ve kuşkular giderilmedi. Bu durum neticesinde isyan son buldu ve birçok Zviad Gamsahurdia yanlısı tutuklandı.
Gürcistan İç Savaşının sonuçları
Üç yıl süren iç savaş Gürcistana hem politik, hem finansal, hem de sosyal olarak oldukça ağır ve olumsuz etkileri oldu. 1995'te durum biraz daha düzeldiyse de radikal Zviadistlerin sabotaj eylemleri zaman zaman gerginliğin yükselmesine neden oldu.
26 Ocak 2004 tarihinde yapılan seçimle iktidara gelen yeni Devlet Başkanı Mikhail Saakashvilinın bu durumu düzeltmek ve toplumsal uzlaşmayı sağlamak için yaptığı ilk çalışmalardan birisi Zviad Gamzahurdiya dönemi ile yüzleşmek ve bu dönem sonrasında tutuklananların serbest bırakılması oldu. Gürcistan ile ona bağlı Abhazya ve Güney Osetya arasındaki gerginlik 2008 Güney Osetya Savaşına neden oldu.