Şefik Can

Şefik Can (d. 22 Haziran 1909, Erzurum - ö. 24 Ocak 2005, İstanbul), Türk mütefekkiri, mutasavvıf, araştırmacı yazar, emekli albay, şair, edebiyat öğretmenliği gibi çok yönlü kişiliği ile tanınır.
Hayatı
Şefik Can, 1910 yılında Erzurumun Tebrizcik köyünde doğdu. Babası, Erzurumda müderrislik yapan Tevfik Efendi, annesi ise Gülşen Hanımdır. Şefik Can çok küçük yaşlarda Birinci Dünya savaşına ve Kurtuluş savaşına tanık olmuş, ayrıca savaşların getirmiş olduğu sıkıntı ve ıstıraplarla büyümüştür. 1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşını tüm dehşetiyle yakından yaşayan bir çocuk olan Şefik Can, boşalan tüfek fişeklerinin mukavva kutusundan, kendisine okul çantası yaparak 1916 yılında, Sivasın Yıldızeli ilçesinde ilkokula başladı. Osmanlının son dönemlerinde, imparatorluğun çöküşünü, köklü bir kültürün yok oluşunu, yeni kurulan Cumhuriyetimizin doğum sancılarını birebir yaşayarak; yakın tarihimizin çok önemli bir tanığı oldu. İlkokulu bitirdikten sonra babasının arzusu üzerine, askeri okul sınavına girdi. Sınavı kazanarak, 1923-24 öğretim yılında Tokat Askeri Ortaokuluna başladı. Eğitimini tamamladıktan sonra Kuleli Askeri Lisesini ve Harp Okulunu bitirdi. 1932 senesinde Haydarpaşa Askeri Veteriner Okulunda Ayniyat Muhasibi olarak göreve başladı. Dönemin popüler dergilerinden Yeni Adam, Türk Sanatı, Bilgi Yurdu gibi tanınmış kültür ve edebiyat dergilerine hikaye ve makaleler yazan Şefik Can, 1934 yılında Yeni Adam dergisinin açmış olduğu hikaye yarışmasına Deli İsa adlı hikayeyle katılarak bu yarışmadan ödül aldı. Milli Savunma Bakanlığının müsaade etmesi ile İstanbul Üniversitesinde imtihan vererek öğretmen oldu, Tahir Olgunun rehberliğinde stajını tamamladı. 1965'te emekli oluncaya kadar çeşitli okullarda Türkçe ve Edebiyat öğretmenliği yaptı.
Tahir Olgundan aldığı feyz ve muhabbetle Mevlana ve onun öğretisine büyük hayranlık duymuş; ömrünü Mevlanaya ve onun eserlerini anlamaya, anlatmaya adamıştır. Tahir Olgundan almış olduğu Mesnevi-hanlık icazetiyle yapmış olduğu mesnevi derslerini son nefesine kadar devam ettirmiştir. Mevlana ve eserleri üzerine yapmış olduğu çalışmalarından dolayı 2001 yılında yüksek hizmet ödülü almıştır. 23 Ocak 2005 tarihinde 95 yaşında ölmüştür. Konyadaki Üçler Mezarlığına defnedilmiştir.
Edebi hayatı
Şefik Can, çağının sosyal sıkıntısı ve insanların ihtiyaçları üzerine Mevlana ve eserlerine yönelmiştir. Hazırlamış olduğu eserleri gönlündeki ilahi aşkla harmanlayarak; ifadenin en basit, en berrak, en sanatsal şekliyle herkesin anlayabileceği ölçüde edebi bir üslupla hazırlamıştır. Çalışmalarında hassas bir mizaç, köklü bir kültür, sağlam bir dil, çok derin edebiyat ve tarih bilgisi, tasavvuf anlayışı ve divan edebiyatı hakimiyeti göze çarpmaktadır.
Kendisi maddeden çok manaya önem vermiş, şöhretten ve gösterişten uzak durmuştur. Hayatının son demlerinde bile çalışmayı hiç bırakmayan, kendisini ilim ve irfana adayan bir gönül adamıdır. Mevlanayı anlamak için harcadığı ömrünü ve kendini bir hiç olarak tanımlamıştır. Şefik Can, anlatmanın yanı sıra Mevlana öğretisini hayatına en iyi şekilde geçiren engin şahsiyetlerdendir. Mevlanaya gönül verişini "On bin ciltlik bir kütüphane kurdum. Bu arada Eski Yunan ve Latin edebiyatına gönül vermiştim. Hatta bir de Klasik Yunan Mitolojisi kitabı yazdım. Bütün bunları anlatmaktaki maksadım, Mevlanaya körü körüne bağlanmadım; bütün dünya edebiyatını okudum araştırdım, hepsinin üzerinde çalıştım. Sonunda bütün bunların hepsi Mevlananın eserlerinin yanında bana çok boş ve lüzumsuz geldi. sözleriyle açıklar. Kendisi yine kültürün, şiirin, dini, imanı, mezhebi olmaz diyerek hiçbir şekilde düşünce ayrımı yapmamıştır.
Arapça ve Farsçayı küçük yaşta babasından öğrenmiş; üstüne İngilizce ve Fransızcayı da öğrenen Şefik Can, bununla da kalmayıp kendi kendine öğrendiği Rusçaya gramer yazmıştır. Bu eser henüz yayımlanmamıştır. Eğitiminin ilk safhasını babası Tevfik Efendiden almıştır. Babası daha çocukluk yaşlarında Şefik Cana Şeyh Sadiden, Hafızdan beyitler ezberletmiş. Hayatında önemli bir yere sahip olan Tahir Olgunu da ilk kez babasından duymuş, daha sonraki dönemlerde ise eğitiminin önemli bir kısmını Tahir Olgunla tamamlamıştır.