Hamza bin Ali

Hamza bin Ali bin Ahmed (Arapça: ; d. 985 - ö. (?) ), On Birinci yüzyıl İsmaili Din adamlarının en meşhurlarından olup Durziyye i'tikadının kurucusudur. Dürzilik inancının ana i'tikadını oluşturan Hikmet Risaleleri'nin baş yazarı olarak tanınmaktadır.
Hayatı
Hamza ibn Ali Miladi 985 yılında Samaniler Devri Horasan'ında İran'ın Zozan kentinde doğdu. Yaşamının yirmi yılını burada geçirdikten sonra Fatımi Halifesi Tarik'ul-Hakim bi-EmrʿAllah'ın Dar'ul-Hikmet adı verilen Bilim Yuvaları'nı kurduğu bir devirde Fatımiler Halifeliği'nin başkenti Kahire'ye göç etti. Kısa bir süre sonra Hamza Fatımi Halifesi EbuʿAli el-Mansur el-Hakim bi-EmrʿAllah'ın en yakın danışmanlarından biri durumuna geldi.
Hamza'nın karargahı: Reydan Camii
Hamza kendisine Kahire dışında bulunan Reydan Camii'ni karargah edindi. Daha sonra bu camii Fatımi Halifesi Tarik'ul-Hakim bi-EmrʿAllah'ın Hamza'yı Mayıs 1017'de tüm Monoteistik inancların imamı ilan etmesiyle birlikte Hamza'nın Tevhid Davası'nı başlattığı yer oldu. Hamza tam dört yıl müddetince Fatımi Halifesi EbuʿAli el-Mansur el-Hakim bi-EmrʿAllah'ın yönetimi altında üstün bir önderlik başarısı gösterdi. Tarik'ul-Hakim, Hamza'ya bu yeni reformist öğretiyi dilediği gibi ve alenen yayma serbestliğini tanıdı.
Gelgelelim, Hamza yolsuzluklar, rüşvet, çok evlilik, boşanmışların yeniden bir araya getirilmesi ve benzerleri diğer sosyal konularda vaaz ettikçe halktan ve bazı meşhur İsmaili din adamlarından kendisine yönelik tepkiler de gelmeğe başladı.
Muhammed bin İsmail Neştekin ed-Derezi ile olan fikir ayrılıkları
Dışarıdan gelen bu karşı muhalefet süreci esnasında, içerden de Hamza ile yanında görevli astlarınadan ed-Derezi adındaki Halife el-Hakim'in bakanlarından biri arasında bir sürtüşme hasıl olmuştu. Ed-Derezi (Tam adı: (Arapça: , Muhammed bin İsmail Neştekin ed-Derezi) adındaki Buhara asıllı Altay-Türkleri'nden olan bu memur, Tevhid Davası'nın mesajının ruhundan uzaklaşmağa başlamış ve Hamza'nın kağıda döktüğü Hikmet Risaleleri'ni sanki el-Hakim bi-EmrʿAllah ilahmış gibi neşretmeğe başlamıştı. Ed-Derezi, Halife el-Hakim'in kendisini Hamza'ya tercih edeceğini ve destekleyeceğini zannetmekteydi. Fakat, kitleler onun öğretilerine karşı şiddetle karşı çıkmışlardı. Olayların bu yönde gelişmesinin ardından Neştekin ed-Derezi halkın gösterdiği bu şiddetli muhalefet ve öfkeyi, kendisinin aslında emrinde çalıştığı Hamza'nın talimatlarını uygulamaktan başka bir şey yapmadığını söyleyerek Hamza'nın üzerine yönlendirmeyi de başarmıştı. Neticede, halk Neştekin'e saldıracakları yerde Reydan Camii'nde karargah kurmuş olan Hamza ve yandaşlarına düşman kesilmeğe başlamışlardı. Halife el-Hakim bi-EmrʿAllah'ın Neştekin ed-Derezi'yi dinden çıkmakla itham ederek i'dam etmesi ve onun öğretilerini halkın önünde şiddetle kınamasına rağmen, üzerinden yıllar geçtikten sonra işe bakın ki gözlemcilerin Dürzi öğretisini hala Neştekin ed-Derezi'ye maletmeleri ve Hamza'nın adından hiç de bahsetmemeleri bir hayli ilginç. Neştekin ed-Derezi ve yandaşlarının infazından sonra, Hamza vaazlarına iki sene daha devam etmişti. Bu tarikatın adının hatalı bir şekilde Dürzilik olarak adlandırılmasına karşın, Dürzi adı Dürziler'in el yazması doküman ve kikaplarında hiçbir zaman yer almamıştır.
Hamza ile ed-Derezi'nin düşünce tarzları çoğu çağdaş araştırmacıların yazdıklarına göre el-Hakim bi-EmrʿAllah'ın tam bir ilah olduğu yönündeki öğretileri hususunda örtüşmekteydi. Bu konuda ortaya çıkan belirsizlik ise, o devrin tarihi muğlaklığı ile Dürzi inancının okült ve ezoterik yönlerinden kaynaklanmaktaydı.