Millercilik

Millercilik, ilk olarak 1833 yılında İsa Mesihin ikinci gelişinin 1843 yılı dolayında gerçekleşeceği inancını kamuya duyuran William Millerin öğretilerini izleyenlere verilen isimdir.
Kökenleri
Miller kuzey New York'ta, eyaletin Yanan bölge olarak bilinen kesiminde yaşayan zengin bir çiftçi, din görevlisi sınıfından olmayan Baptist vaiz ve Kitabı Mukaddes öğrencisiydi. Danyal kitabındaki peygamberlik sözlerinin simgesel anlamını yıllar boyunca yoğun bir şekilde araştıran ve peygamberlik sözlerini yorumlamada günyıl yöntemini kullanan Miller, Mesihin İkinci Gelişinin Kitabı Mukaddes peygamberlik sözlerinde açıklandığına kani oldu. 1822 yılının Eylül ayında Miller ulaştığı sonuçları yirmi maddelik bir yazıda açıkladı, 15. madde şöyle diyordu: İsa Mesihin ikinci gelişinin yakın, hatta kapıda olduğuna, yirmi bir yıl içinde, yani 1843 yılında veya daha önce gerçekleşeceğine inanıyorum. Ancak bu belge yıllarca gizli kaldı.
Miller sonuçta görüşlerini paylaştı; başta özel olarak birkaç arkadaşıyla, daha sonra da bazı din görevlisi tanıdıklarıyla. Başlangıçta konuştuğu kişilerden karşılık gelmemesine bozulmuştu. Hayret edilecek şekilde, ilgiyle dinleyen çok az kişi buldum. Bazen biri kanıtların gücünü görüyordu, fakat büyük çoğunluk bunu boş bir masal olarak görüp ciddiye almıyordu.
Miller halka açık öğretişine evinden yaklaşık 25 km uzaktaki Dresden köyü, Washington County, New Yorkta, 1833 Ağustosunun ilk Sebt günü başladığını belirtiyor. Ancak Sylvester Blissin dikkat çektiği gibi, Bunun kopya edildiği basılı makale 1845te yazılmıştı. Yaptığı yazışmalar incelendiğinde, ders vermeye 1831 Ağustosunda başlamış olması gerektiği anlaşılıyor. Öyleyse bu tarih ya basım hatasıdır, ya da Bay Millerin hafızası kendisini yanıltmıştır.
1832 yılında Miller on altı makaleden oluşan bir diziyi bir Baptist gazetesi olan Vermont Telegrapha sundu. Bunların ilki 15 Mayısta yayınlandı, Miller halkın verdiği karşılığı şöyle yazıyor: Görüşlerime ilişkin sorular içeren mektuplar yağmaya başladı ve konu hakkında benimle konuşmak isteyen ziyaretçiler akın akın geldi. 1834 yılında, bilgi almak için yapılan pek çok ricayı ve gezerek vazetmesi için davetleri şahsen yerine getiremeyen Miller, öğretilerinin özetini 64 sayfalık küçük bir broşürde yayınladı. Kendi sözleriyle, bunları... dağıttım, pek çoğunu ücretsiz olarak, soru mektuplarına cevaben ve ziyaret edemediğim yerlere gönderdim.
Ulusal bir hareket
1840tan itibaren Millercilik göze çarpmayan bölgesel bir hareketten ulusal bir seferberliğe dönüştü. Bu dönüşümdeki anahtar kişi Bostondaki Chardon Caddesi Şapelinin önderi ve yetkin ve deneyimli bir yayıncı olan Joshua Vaughan Himestı. Himes Millerin fikirlerini 1842 yılına dek tamamen kabul etmese de, bunları halka yaymak için iki haftada bir yayınlanan gazete Signs of the Timesı kurdu. Birinci baskı Himesın editörlüğünde 28 Şubat 1840 tarihinde yayınlandı. Yedinci Gün Adventist Kilisesi tarafından aynı adla aylık bir müjdeleme dergisi olarak yayınlanmasına devam edilmektedir.
Süreli yayınlar Millerci görüşlerin hızla ve geniş bir alana yayılmasında önemli bir rol oynadı. Baştan sonra dek, bu şekildeki basının gücü, artık zindeleşmiş ve genişlemekte olan hareketin başarısında önde gelen etmenlerden biriydi. Boston merkezli Signs of the Timesın yanı sıra, New York, Philadelphia, Rochester, Cleveland ve Montreal gibi pek çok kentte Millercilerin gazeteleri yayınlanıyordu. Büyük Hayal Kırıklığına kadar süren dönemde dolaşımda olan en az 48 Millerci gazete vardı. Ancak bunların çoğu kısa ömürlüydü; Millerci müjdeleme kampanyası yeni bir alana girdiğinde çoğunlukla yeni bir gazete çıkarılıyordu.
Bölgelere göre düzenlenen yayınların yanı sıra, Millerciler farklı grupları hedefleyen çeşitli gazeteler çıkardılar. The Advent Message to the Daughters of Zion (Siyon Kızlarına Advent Mesajı) kadın okuyuculara yönelikti ve ilk olarak Mayıs 1844te yayınlandı. The Advent Shield Joshua Vaughan Himes, Sylvester Bliss ve Apollos Hale editörlüğünde Bostonda yayınlanan daha akademik odaklı bir gazeteydi. Amacı öğretiyi düşmanların saldırılarından korumak, muhaliflerin bulunduğu kutsal yazılara aykırı konumu ortaya koymak ve gerçeği almaya hazır olanlara onu sağlamak olarak açıklanmıştı. Mayıs 1844te, Ocak 1845te ve Nisan 1845te son bir sayı olmak üzere yalnızca üç sayı çıkarılmış olsa da, Millerci gazetelerin en büyüğüydü, ilk iki sayının her biri 144 sayfa, son sayı da 250 sayfaydı.
Mesihin geri dönüşüne ilişkin olarak öngörülen çeşitli tarihler yaklaştıkça, Millerci yayınlar gözle görülür biçimde gelişti. Mayıs 1843te her hafta çeşitli Millerci gazetelerin 21000 nüshası basılarak dağıtıma hazırlanıyordu. Yalnızca New Yorkta, Nisan 1843te sona eren beş aylık süre içinde çeşitli yayınların 600000 nüshası dağıtıldı. Aralık 1843te Himes bir milyon broşür bastırılmasını önerdi, Mayıs 1844te ise o zamana dek Millerci yayınların beş milyon nüshasının dağıtıldığını açıkladı.
Bir araştırmacı, 18401947 yılları arasında Millerci Signs of the Times dergisiyle yazışanların coğrafi dağılımını araştırdı. Yazışan toplam 615 kişi arasında 131 New Yorklunun en büyük grubu meydana getirdiğini gördü. Vermonttan 107 kişi, New England bölgesinden (Vermont hariç olmak üzere) 279 kişi daha vardı. Bu bölgelerin dışında temsil seyrekti: New Jersey, Pennsylvania, Delaware ve Marylandi içeren bölgenin tamamında 23; batıda Ohiodaki 20, Güney eyaletlerindeki 10 kişi de dahil olmak üzere yalnızca 65 kişi. O zaman anlaşıldığı kadarıyla Millerin izleyicilerinin büyük çoğunluğu bölgelerin yerli halkı olsa da, verdiği mesaj kendi memleketiyle, hatta Amerikayla dahi sınırlı değildi. Miller en az üç faaliyette, 1835te, 1838de ve 1840ta sınırın diğer yanında, Kanadanın Doğu Kasabalarında vaaz verdi. Orada büyük sayıda mühtedi edindi ve bölgedeki din görevlilerinden bazılarının desteğini kazandı. Kanadada en az beş Millerci gazete yayınlandı: Ocak 1843ten itibaren Sherbrookeda yayınlanan Faithful Watchman (Sadık Gözcü); Haziran 1843ten itibaren Montrealde yayınlanan etkili Voice of Elijah (İlyasın Sesi); 1844te St. Thomasta yayınlanan kısa ömürlü Hope of the Church (Kilisenin Umudu) ve her ikisi de 1844 ortalarından itibaren yayınlanan, Hamiltonda Behold, He Cometh (İşte, O Geliyor) ile Torontoda Bridegrooms Herald (Damadın Habercisi).
Amerika Birleşik Devletlerinde seyyah veya göçmen olarak bulunanlardan İkinci Geliş mesajını orada duyan pek çok kişi vaaz etmek üzere kendi memleketlerine döndüler. Millerin kendisi hiçbir zaman gitmemesine rağmen, 1841den itibaren Millerci müjdeciler Büyük Britanyada da ortaya çıktılar. Miller ile Himesın Büyük Britanyadaki müjdecilere basılı yayınlar temin etmek için harcadıkları yaklaşık 1000 dolara ek olarak; yerli Millerci öncülerin [Liverpool, Bristol ve diğer limanlarda] ziyaret etmekte olan Amerikalı gemi kaptanlarından ve tacirlerden Millerin eserlerinin nüshalarını ve Adventist dergileri ödünç aldıklarına dair kanıt mevcuttur. Amerikadan ithal basılı yayınların kullanılmasının yanı sıra, Büyük Britanyada bölgesel olarak yayınlanan iki Millerci gazete vardı: Bristolda Second Harbinger (İkinci Haberci) ile Liverpoolda British Midnight Cry (İngiliz Gece Yarısı Seslenişi). Millercileri mesajı Avustralyaya Kanada gazetesi Voice of Elijah (İlyasın Sesi) aracılığıyla girdi. Adelaidede yaşayan Thomas Playford bu şekilde ihtida etti. Playford Millercilik mesajını Avustralyada duyurarak, kendi vaazlarından oluşan bir kitap da yayınladı: Discourses on the Second Advent of Jesus Christ (İsa Mesihin İkinci Gelişi Üzerine Söylevler). Playfordun vaazları görüldüğü kadarıyla çok sayıda mühtedi sağladı. İngiliz bir Millerci olan James William Bonhamın, etkilerine dair herhangi bir kayıt bulunmasa da, The Midnight Cry (Gece Yarısı Seslenişi)nin nüshalarını Van Diemenin Bölgesine (Günümüzde Tazmanya) gönderdiği sanılmaktadır. Norveç ve Şilide de aynı şekilde mühtediler kazanılmıştır. 12 Ekim 1843 tarihli The Midnight Cryda yayınlanan, Kaloa, Sandviç Adalarından (günümüzde Hawaii) Bn. O. S. Burnhamın mektubunda, kendisinin ve kocasının Millercilerin mesajını benimsediklerini ve küçük bir imanlılar topluluğuyla birlikte ibadet ettikleri ifade edilmiştir.
Miller takipçilerinin ısrarlarına rağmen beklenen İkinci Geliş için hiçbir zaman kesin bir tarih belirlememiştir. Ancak onların ısrarlarına karşılık zaman aralığını 1843 yılına daraltarak, şunları belirtmiştir: İnandığım ilkeler kısaca İsa Mesihin bu yeryüzüne tekrar gelerek onu temizleyeceği, arındıracağı ve tüm kutsallarla birlikte mülk edineceği, bunların da 21 Mart 1843 ile 21 Mart 1844 tarihleri arasında gerçekleşeceği şeklindedir. 21 Mart 1844 tarihi hiçbir olay olmadan geçti ve Millercilerin çoğunluğu inançlarını korudular. 25 Martta Miller Himesa şunları yazdı: Halen Sevgili Kurtarıcıyı bekliyorum... Hesapladığım zaman artık doldu; bu nedenle her an Kurtarıcının gökten inmesini bekliyorum. Şimdi bu görkemli umuttan başka ümit edeceğim hiçbir şey yok. George R. Nightın belirttiği gibi, hareketin devam etmesini sağlayan faktör Millerci önderlerin zamana ilişkin yumuşak olmalarıydı... Hesaplamalarında, hatta bazı tarihsel bilgilerde küçük hatalar olabileceği ihtimalini hesaba kattılar. Hatta 28 Şubatta bizzat Miller şöyle yazmıştı: Beklediğimiz üzere Mesih gelirse, çok geçmeden zafer ezgisini söyleyeceğiz; gelmezse, gelinceye dek gözleyip, dua edip duyuracağız, zira çok yakında zamanımız ve peygamberlik sözlerindeki tüm günler dolmuş olacak.
Yeni tartışmalarla araştırmaların sonucunda Karayit Yahudi takimine göre (Rabbani Yahudi takviminin aksine) belirlenen yeni bir tarih 18 Nisan 1844 kısa süreliğine benimsendi. Bir önceki tarih gibi, 18 Nisan da Mesihin dönüşü gerçekleşmeden geçti. Başka araştırmalar Millercileri Matta 25:5 ve Habakkuk 3:23 ayetlerinde sözü edilen bekleme dönemine bitiminde Mesihin nihayet döneceği bir bekleyiş dönemi girdiklerine inandırdı. Bu inanç Millercileri 1844 Mayısından Temmuza dek destekledi. Ancak Knightın dikkat çektiği gibi, bu dönem Millerci vaizlerin dahi kesinliğin azaldığını tecrübe ettikleri, Millerci müjdecilikte bir durgunluğu temsil ediyordu.
1844 Ağustosunda Exeter, New Hampshiredaki bir kamp toplantısında, Samuel S. Snow sonradan yedinci ay mesajı veya gerçek gece yarısı seslenişi olarak bilinecek olan dünyayı sarsıcı boyutlarda bir mesaj sunduğunda her şey değişti. Kutsal yazı tipolojisine dayalı karmaşık bir tartışmada, Snow Mesihin mevcut yılın, yani 1844ün yedinci ayının onuncu gününde geri döneceği şeklinde (yine Danyal 8:14 ayetindeki 2300 gün peygamberlik sözüne dayalı olarak) vardığı sonucu açıkladı. Yine Karayim Yahudilerinin takvimi kullanılarak, bu tarihin 22 Ekim 1844 olduğu belirlendi. Bu yedinci ay mesajı halkın geneli arasında Millercilerin deneyiminde benzeri olmayan bir hızla yayıldı. Durum, kabul edilmiş önderlerin çoğunu Himes ile Miller dahil olmak üzere şaşkınlığa uğrattı. Knight şunları bildiriyor: Önde gelen Millerci vaizlerden herhangi birinin tabandan kaynaklanan bu gelişmeyi Eylül sonlarına dek kabul ettiğini gösteren herhangi bir belirti mevcut değildir. Pek çoğu Ekim başlarına kadar kabul etmedi.
Büyük Hayal Kırıklığı