La Malinche

La Malinche (1496 veya 1505 1529, bazı kaynaklara göre 1550) Malintzin, Malinali veya Doña Marina, Meksika Körfezi bölgesinden Nahualı kadın, Meksikanın İspanyol konkistadorlar tarafından ele geçirilmesi sürecinde önemli rol oynamış ve Hernán Cortésın çevirmeni, danışmanı ve nikahsız karısı olacaktır. Cortésden doğan çocuğu Avrupalı ve yerel halkların karışımı olan Mestizoların ilk temsilcisi sayılır. Bugün Meksikada La Malinche hala çok zıt özellikleriyle gündemde yer alır. Çoğunlukla halkına ihanet eden bir hain olarak değerlendirilse de yeni Meksika ulusunun sembolik anası olarak da değerlendirilmektedir. İsminden türetilen malinchista Meksikada hain anlamında kullanılmaktadır.
Hayatı
Geçmişi
Gençliğiyle ilgili çok az bilgi bulunmaktadır. Hayatı hakkında bilinenlerin çoğu Cortésin resmi tarih yazarı olan Francisco López de Gómara ve İspanyol konkistadorların yazdıklarından öğrenilmiştir.
Díaza göre Malinche bugünkü Coatzacoalcosda bulunan Paynala kralının kızıdır. Aztek İmparatorluğu ile Mayalar arasındaki bu bölge o dönemde sınır bölgesi olarak kabul edilmektedir. Gençliğinde babası öldükten sonra annesi yeniden evlenmiş ve yeni evlilikten doğan bir erkek evlatın saltanatı önünde engel olmaması için Xicalangodaki Maya köle tacirlerine satılmış ya da verilmiştir. Díaza göre Malinchenin ailesi kent halkını kandırmak için yakın zamanda ölen bir kölenin çocuğunu Malinche olarak göstermişlerdir.
Meksikanın keşfi
Malinche ilk kez Nisan 1519 tarihinde Potonchandaki Maya kralı Chontal tarafından İspanyollara armağan olarak verilen yirmi köle kız arasında Avrupalılarla temas eder. O dönemdeki yaşı tam olarak bilinmemekle beraber yirmili yaşlarda olduğu düşünülmektedir. Ayrıca çarpıcı güzelliğiyle Avrupalıların dikkatini hemen çekmiştir. Cortésin onu özellikle seçip düzenlediği seferdeki en yetkili asil olan Alonzo Hernando Puertocarreroya hediye etmesi bunun bir işaretidir. Puertocarreronun İspanya kralı V. Carlosun sarayına Cortésin elçisi olarak gidince Cortés onu kendisine alacaktır.
O dönemdeki yerli ve İspanyol kaynaklarına göre birkaç hafta içinde genç kadın o dönemde iletişim dili olan Nahuatl dilinden Maya diline çeviri yapmaya başlar. İspanyol rahip Gerónimo de Aguilar Maya dilini anlayabildiği için Malinche ile birlikte Cortésin tercümanları olurlar. Daha sonra La Malinche İspanyolca öğrenince tek tercüman olacaktır.
1519 yılının sonlarına doğru İspanyollar Aztek başkenti Tenochtitlana yerleştiklerinde La Malinchein Azteklerle İspanyollar arasında tercümanlık yapacak kadar İspanyolca bildiğini görüyoruz. Dönemin kaynaklarında La Malinchein Azteklerin küçük İspanyol Ordusunu yok etme planlarını öğrenip Cortési uyardığı ve hatta Aztekleri tuzağa düşürmek için onlardan gibi davrandığı anlatılır.
1521 yılında Tenochtitlanın düşmesi ve 1522 yılında oğlu Don Martín Cortésin doğmasından sonra La Malinche ile ilgili yazılanlarda bir kopukluk yaşanır. Cortés'in 1524-26 yılları arasında çıktığı başarısız Honduras seferinde La Malinche yeniden görülür. Yucatán ormanlarındaki sefer sırasında İspanyol hidalgo Juan Jaramillo ile evlenecektir. Bundan sonra kendisine dair bilgi bulunmamaktadır. Hatta ölüm tarihinde bile belirsizlik vardır. Bazı kaynaklar ölüm tarihini 1529 olarak verirken bazıları 1551 olarak bildirmektedir.
Meksikanın fethindeki etkisi
Konkistadorlar için güvenilir bir tercümana sahip olmak çok önemliydi. Bernal Díaz del Castillo, bizzat gördüklerini yazdığı eserde büyük hanımefendi Doña Marina olarak bahsettiği La Malinche olmasaydı Yeni İspanyada ve Meksikada kimsenin ne dediğini anlayamayacaklarını aktarır. Diğer bir konkistador olan Rodríguez de Ocana fetihlerdeki başarılarının önce Tanrının sonra da Doña Marina sayesinde olduğunu aktarır.
La Malinche ile ilgili yerel halkın yazdıkları ise daha ilginçtir. Tlaxcala el yazmalarında Cortés neredeyse yanında o olmadan resmedilmezken La Malinche tek başına karar yetkisine sahip olarak resmedilmiştir.
Adının kökeni
La Malincheyi sarmalayan gizem isminde de görülür. Doğumdaki gerçek ismi bilinmezken, ilk olarak İspanyollara hediye edilen kızların arasındayken vaftiz edilince yaygın bir İspanyol kadın adı olan Marina ismi verilmiştir. Nahua halkı tarafından Malintzin olarak tanındığı bilinmektedir. İspanyollar tarafından neden Marina olarak çağrıldığını bilinmiyor, Malintzin ismine en yakın İspanyol isim olan Malinche ismi bu yüzden verilmiş olabilir. Bazı yerel halklar tarafından Cortése de Malinche denildiğinden hareketle Mãlinin komutanı anlamına geldiği ve Marina için kullanılmadığı da iddia edilmektedir.
Meksika kültüründeki yeri
Malinchismo deyimi günümüzde Meksikada kendi vatanlarına ve halkına ihanet eden kişiler için kullanılmaktadır. Aynı zamanda özellikle Avrupalılarla kültürlerini paylaşan ve onlarla evlenenler de bu şekilde tanımlanmaktadır. Genel kanının aksine bazı tarihçiler La Malinchenin halkını koruduğunu iddia ederek tercümanlık yaptığı zamanlarda iki tarafın da çıkarlarını düşünerek orta yolun bulunmasını sağladığını savunurlar. Bu bakış açısına göre, yerel halkla iletişim kuramamış olacak olan İspanyollar daha vahşi ve acımasız olabilecektir. Aztek İmparatorluğunun yıkılmış olmasına rağmen yerel kültürlerin ve tarihin kaybolmamasını buna bağlayanlar vardır. Ancak bu fikre karşı olarak eğer yerel halkla iletişim kurulmasaydı Cortesin bu kadar çabuk fetihleri tamamlayamayacağı, uzun vadede de Azteklerin yeni savaş aletlerine ve yöntemlerine uyum sağlayabileceği ileri sürülmektedir.
La Malinche Latin Amerikalı sanatçılar tarafından farklı şekillerde yansıtılmıştır. Son dönemlerde daha çok Meksika ulusunun iyiliğini isteyen ve sanki Meryem Ana ile özdeşleştirilen bir hale bürünse de genel olarak halkına ihanet etmiş bir hain olarak görülür.