Şehzadebaşı Baskını

Şehzadebaşı Baskını, 16 Mart 1920 sabahı saat 05.45e karşı İstanbulda bir İngiliz müfrezesinin Şehzadebaşı'nda 10. Kafkas Tümeni ve Mızıka Takımının koğuş olarak kullandığı binaya aniden girerek, yataklarında uyuyan Türk askerlerinin üzerine ateş açması olayıdır.
Dört Türk askerinin hayatını kaybetmesi, onunun yaralaması ile sonuçlanan bu baskın, İstanbulun işgalinin en ibret verici olaylarından biri olarak tarihe geçmiştir. Baskının İstanbul halkına dehşet havası vermek için yapıldığı düşünülür. Karakol Cemiyeti kurucularından olan tümen komutanı Kemalettin Sami Beyi alıkoymak için yapılmış olması da muhtemeldir.
Arka Plan
13 Kasım 1918de İtilaf güçleri tarafından işgal edilen İstanbul, şehirdeki yüksek müttefik komiserlerinin aldığı kararlar uyarınca 16 Mart 1920 sabahı ikinci kez işgal edildi. İşgalin resmi başlama saati 10.00 idi ancak şehrin çeşitli semt ve mahallerinde baskın ve tutuklamalar gece yarısı başladı.
Basılmasına karar veriler yerlerden birisi Şehzadebaşındaki 10. Kafkas Tümeni Karargahı idi.
Mondros Mütarekesinin imzalanmasından birkaç gün önce 10. Kafkas Tümeni İstanbula gelmiş, tümene bağlı birlikler şehrin çeşitli semtlerine; tümen karargahı şubeleriyle birlikte Şehzadebaşındaki Letafet Apartmanına; tümen karargahı ve tümene bağlı mızıka takımının askerleri ise, bu apartmanın karşı köşesindeki iki katlı harap ve ahşap binaya yerleştirilmişti.
Baskın
İngilizler 16 Mart 1920 sabahı saat 5.45te, Şehzadebaşı Direklerarasında 10. Kafkas Tümen Karargahının bulunduğu caddeye iki yük otomobili ile geldi. Otomobillerden biri Saraçhaneye gidip gözetleme yaparken diğer otomobilden karargah önünde inen 50-60 askerlik karma bir İngiliz müfrezesi kapıda nöbet bekleyen askere saldırdıktan sonra yardım için gelen nöbeti onbaşıyı yaraladı; arkasından koğuşa giderek henüz uykuda bulunan ve o sırada yataklarından kalkmak isteyenlerin üzerine ateş açtılar. Bu arada üst kat koğuşlarda kalan Karargah Mızıka efradını koridora çıkarıp iki sıra halinde dizen İngiliz subay hiçbir direnme göstermeyen silahsız bu efrad için ateş emri verdi.
Baskın sırasında karargahta bulunan 61 Türk askerinden dördü hayatını kaybetti, 10 asker yaralandı, 1 asker kayboldu. Yaralı erlerden biri (Ödemişli Er Halil oğlu Osman) yolda öldü.
Baskının nedenlerinden birinin 10. Kafkas Tümen Kumandanı Yarbay Kemaleddin Sami Beyi tutuklamak olduğu düşünülür. Ancak baskın sırasında kumandan karargahta değildi.
Hayatını kaybeden askerler ve mezarları
Baskın sırasında hayatını kaybeden dört askerin adları şöyledir;
Fırka Karargahından Onbaşı Veli oğlu Mehmed (Reşadiye)
Fırka Karargahından Çavuş İbiş oğlu Abdullah/Abdulkadir (Zile)
Mızıka Efradından Ahmed oğlu Nasuh (Balıkesir)
Mızıka Efradından Kadir oğlu Ömer Osman (Şehirkışla/Şarkışla)
Baskında ölen askerlerden üçü Eyüpte Bahariye yolu üzerindeki mezarlığa törensiz ve gösterişsiz biçimde defnedilmiş, mezartaşları Türk Kurtuluş Savaşının zaferle sonuçlanmasından sonra dikilmiş; 1947de de Edirnekapı Şehitliğine nakledilerek buradaki Sakızağacı Şehitliğine gömülmüşlerdir. Gazeteci Galip Kemali Bey, öldürülen askerlerden Kadiroğlu Ömer Osmanın İplikhane Hastanesi karşısındaki siviller arasında defnedildiğine dair bilgi vermiştir; yaralıyken yolda hayatını kaybeden Ödemişli Er Halil oğlu Osmanın defnedildiği yer ve baskında yaralanan diğer dokuz askerden hayatını kaybeden olup olmadığı bilinmiyor.