Silicon Wadi

Silicon Wadi (İbranice סיליקון ואד Silikon Vadisi ) İsrailin kıyı düzlüğünde bulunan, ileri teknoloji endüstrisinin yoğun olarak yer aldığı bir alandır. Amerikada bulunan, Kaliforniyadaki Silikon Vadisinin benzeridir. Silicon Wadi, önem açısından Kaliforniyadaki eşinden sonra ikinci olarak bilinir. Alan, ülkenin büyük bir kısmını kapsar, ama yoğun olarak Tel-Aviv çevresine ve küçük kümeler olarak; Raanana, Peta Tikva, Herzliya, Hayfa, bir eğitim şehri olan Rehovot ve komşusu Rişon Le zion şehirleri etrafına yayılır. Yakın zamanlarda, Kudüs etrafına da yayıldı bu alan. Silicon Wadi adı, İngilizcedeki karşılığından kelime oyunuyla oluşturulmuştur. Wadi Arapça da kurumuş nehir yatağı anlamına gelir.
Tarihi
İsraildeki ileri teknoloji fabrikaları 1960lı yıllarda ortaya çıkmaya başladı. 1961de ECI Telecom kuruldu, 1962de Tadiran ve Elron Electronik Endüstrisi, ECI Telekomu takip etti. Uluslararası başarılı firmaların sayısı her yıl yavaşça arttı. Bir ya da iki firma 1990ların başına kadar yavaşça büyüdü. Motorola 1964 yılında, İsrailde araştırma ve geliştirme (R&D) birimini ilk kuran kurumdu. Bu merkez, zamanla, uzaktan sulama sistemi gibi kablosuz ürünler üretmeye başladı. Daha sonra 68030 gibi öncü çipler geliştirdi. 1974teki Fransız silah ambargosuyla birlikte, Israil kendi iç askeri endüstrisini oluşturma durumunda kaldı. Bu endüstrisinin yoğunlaştığı nokta, komşularının üzerine teknolojik bir sınır çizmekti. Bazı askeri firmalar, askeri teknolojiyi sivil kullanımlara aktarmak istedi. 1970lerde daha ticari gelişmeler ortaya çıktı. Ortaya çıkan birçok ürün askeri araştırma ve geliştirmeden doğmuştu. Scitex dijital printi elektronik savaş sistemlerinden ortaya çıkardı. Elscint gelişmiş medikal görüntüleme araçlarını ortaya çıkardı ve markette lider oldu.
İleri teknoloji firmaları, bu dönemde yeni ürünlerle çırpınıp durdu. elbit 1970te mini bilgisayarı buldu fakat başarılı bir şekilde pazarlayamadı.
Araştırma
Tel Aviv Üniversitesi, İşletme Bölümü Başkanı Prof. Shmuel Ellis, Prof Israel Drori (İşletme Koleji) ve New York Üniversitesi İşletme ve Yönetim departmanı başkanı Prof. Zur Shapiranın yaptığı araştırmaya göre, 1981de Yehude ve Zohar Zisapel kardeşlerin kurdukları RAD Grubu İsrailli girişimci yaratmakta 56 seri girişimci yetiştirerek en verimli zemin olmuştu. RAD Grubu nun mezunları toplamda 111 önemli yüksek teknoloji girişim teşebbüsünde bulundular.
Dünya yazılım pazarı harekete geçer
Dünya programlama endüstrisi, donanım üzerine verdikleri önemi, yazılıma kaydırdı. İsrail yakın zamanda global yazılım pazarında yarışan ilk ülkeler arasına girdi. 1980e doğru bir takım yazılım firması gelişti. Her biri Amerikanın egemen olmadığı irili ufaklı alanlar bularak, 1984 ve 1991 yılları arasında yazılım ihracatını 5 milyon dolardan 110 milyon dolara çıkardı.
1980lerde ve 1990 başlarında İsrailden çeşitli başarılı yazılım şirketleri ortaya çıktı:Amdocs (1982de Aurec Bilişim olarak kuruldu), Cimatron (1982de kuruldu), Magic Yazılım Şirketi ( 1983te kuruldu), Comverse (1983te Efret Gelecek Teknolojileri olarak kuruldu), Aladdin Bilişim Sistemleri (1985te kuruldu), NICE sistemleri (1986da kuruldu], Mercury İnteraktif (1989da kuruldu) ve Check Point Yazılım Teknolojileri (1993te kuruldu).
Uluslararası medyanın ilgisiyle artan, yenilik ve bilişim bilinciyle birlikte, İsraildeki ileri teknoloji endüstrisi, 1990larda gerçek yükselişe başladı. Büyüme arttı ve Sovyet Birliğinden ülkeye akan göçlerle birlikte ileri teknoloji endüstrisinde çalışacak işgücü sağlanmış oldu. 1993 tarihindeki Oslo Barış Anlaşması gibi barış anlaşmalarıyla ülkeye yatırımlar arttı ve Silicon Wadi, fark edilir bir ileri teknoloji kümesi halini almaya başladı.
Dot-Com Patlaması
1998de, Mirabilis adındaki bir İsrailli şirket, ICQ hızlı ileti programını geliştirdi ve bu buluş Internet üzeri iletişimde devrim yarattı. Yazılım, Amerikan Online (AOL) tarafından 407 Milyon dolara satın alındı. 18 ay içinde 15 milyon kullanıcıya ulaştı bedava hizmetten dolayı. 2001e varıldığında, dünya çapında 100 milyon üzerinde kullanıcıya sahip oldu.
Mirabilisin başarısı, İsrailde Dot-com patlamasını tetikledi. 1998 ve 2001 arasında binlerce şirket kuruldu.
Günümüzde Silicon Wadi
40 yıldan fazla süreyle, hızlı artan nüfus ve yaşam standartlarının iyileşmesiyle artan yerli talep, İsraildeki endüstri genişlemesine katkıda bulunmuştur. Daha yakın zamanda ise, İsraildeki gelişmiş teknoloji, yazılım, elektronik ve diğer sofistike gereçlerine artan dış talep, endüstriyel büyümeyi sağlamıştır. İsrailin ileri teknoloji sahasında bu kadar gelişmesinin nedeni, yüksek eğitime, araştırma ve geliştirmeye verilen önemdir. Kültürel olarak, cesaretli olmak ve göçe açık olmakta bu başarıya katkı sağlar. Devlet, endüstriyel gelişime, düşük faizli krediler vererek yardım eder.
Endüstri tarafından hissedilen engeller arasında, ülkede bulunan ham madde eksikliği, enerji kaynaklarının az olması ve kısıtlı yerel pazardır. En büyük avantajlar arasında, İsraildeki üniversitelerden mezun olan kişilerin, şirketlerde yer edinmek yerine, bilişim alanında yeni iş kurma eğilimleridir. Mesela ICQ, 4 genç girişimci tarafından geliştirilmiştir.
Lokasyon
İsrailin küçük olmasından dolayı, ileri teknoloji firmalarının çoğunlukla bulunduğu yerler, kalabalık bir nüfusa sahip olan metropolitan, Tel Aviv, Hayfa ve Kudüstür (Teknoloji Parkı, Malha), Har Hotzvim ve JVP Media Quarter
Ekonomi
Birçok uluslararası teknoloji şirketi, İsrailde araştırma ve geliştirme tesislerine sahip. Bunlardan bazıları; İntel, IBM, google, Hewlett-Packard, Philips, Cisco Sistemleri, Oracle, SAP, BMC Yazılım, Microsoft ve Motorola. Birçok İsrailli ileri teknoloji firması bu alanda yer alır: Zoran, CEVA, Inc., Aladdin Bilişim Sistemleri, NICE Systems, Horizon Semiconductors, RAD Data Communications, Radware, Tadiran Telecom, Radvision, Check Point Yazılım Teknolojileri, Amdocs, Babylon Ltd., Elbit ve güneş-termal gereçleri yapımcısı-üreticisi Solel. Bütün bu isimlerle silicon Wadi, ileri teknolojide ikinci sıraya oturmuştur.
Önem
Silicon Wadinin önemi, 20002li yıllarda dünyaca ünlü yayınlar tarafından dile getirildi. İsraile güçlü ve önemli teknoloji alanları sıralamasında yer verdi. Listede, Boston, Helsinki, Londra, Kista/İsveç ve Kaliforniyadaki silikon vadi yer almakta.