Klasik liberalizm

Klasik liberalizm, serbest piyasayı ve laissez-faire ekonomisini; sınırlı devleti, ekonomik özgürlüğü ve siyasi özgürlüğü vurgulayan, hukukun üstünlüğünün güvenceye aldığı sivil özgürlükleri savunan; liberalizmin bir dalı, felsefi ve politik ideolojidir. Klasik liberalizm, 19. yüzyılın başlarında, Avrupa ve Kuzey Amerika'da kentleşmeye ve Sanayi Devrimi'ne bir yanıt olarak önceki yüzyılın fikirleri üzerine inşa edilmiştir.
Düşünceleri klasik liberalizmi etkileyen insanlar arasında John Locke, Jean-Baptiste Say, Thomas Malthus, Thomas Jefferson ve David Ricardo gibi birçok ekonomist, siyaset bilimci ve yazar bulunmaktadır.
20. yüzyılda ekonomist Friedrich Hayek ve Milton Friedman liderliğindeki klasik liberalizme olan ilginin yeniden canlanması gerçekleşmiştir. Bazıları, klasik liberalizmin çağdaş gelişimini neoklasik liberalizm olarak adlandırmaktadır, bu da devletin piyasadaki rolünü en aza indirmek ve onu sadece güvenlik ile adalet ile ilgilenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Sosyal liberalizm gibi liberal dallarının aksine klasik liberalizm; sosyal politikalara, vergilendirmelere ve devletin bireylerin hayatına müdahil olmasına daha olumsuz bakar, deregülasyon savunur. Büyük Buhran ve sosyal liberalizmin yükselişine kadar klasik liberalizm, ekonomik liberalizm adı altında kullanılmıştır. Terim olarak klasik liberalizm, bir retronim olarak 19. yüzyıl liberalizminin, yükselişte olan sosyal liberalizm ile karıştırılmaması için ortaya çıkmıştır.
Özellikler
Klasik liberalizm serbest pazar ilkelerine ve insanların yaşamlarına mümkün olan azami müdahale etmeme ilkelerine dayalı bir toplumun kurulmasından yanadır. Klasik liberal felsefe, devleti uzlaşma ve gerekli bir kötülük olarak değil, vatandaşların doğal veya faydacı hak ve özgürlüklerinin bir garantörü olarak algılar. Devlet iktidarının yetkileri üzerindeki pozisyona ek olarak, liberteryenler ve klasik liberaller de hukukun, demokrasinin, yargı ve kolluk sistemlerinin oluşumu konusunda farklı görüşlere sahiptir.
Klasik liberaller orduyu, yargıyı kontrol etmeyi ve doğal olarak düşük seviyedeki vergileri toplamayı savunurlar (bunun karşılığında bazı minarşistler gönüllü vergileri veya aynı sektördeki özel şirketlere alternatif bağışlarla vergileri değiştirmeyi savunuyorlar). Klasik liberallerin bazıları aynı zamanda fikri mülkiyet, Merkez Bankası'nın varlığı ve ürünlerin devlet ruhsatlandırılmasından yanadır ve çok nadir durumlarda bu ideolojiyi destekleyen kişiler de halk eğitimini savunmaktadır.
Klasik liberalizm, devredilemez doğal haklar kavramından gelir ya da onların varlığını yararlı bir şekilde doğrular. Liberaller ve liberal mantıktan devlet, insanların haklarını gözlemlemelerine ve uygulamalarına yardımcı olan ve (19. yüzyılın ikinci yarısından sonra liberalizm) dünya çapında liberal bir ideoloji taşımak için yapılmış sosyal bir sözleşmedir, çünkü liberaller açısından insanlar (ırkları, vatandaşlıkları, uyrukları veya dinleri ne olursa olsun) eşit haklara sahiptir ve devletin görevi bu hakları korumak ve uygulamaktır. Liberteryenizm, devleti bir uzlaşma olarak görür.
Hem iktisat biliminin genel gelişiminden, hem de insanlığın genel gelişiminden kaynaklanan sorunlar klasik liberalizm ile liberteryenlik arasında derin farklılıklara yol açar.
Etimoloji
"Liberal" kelimesi Latince liberte ("özgür") kelimesinden gelir. "Şehrin kuruluşundan itibaren Roma Tarihi"nde Titus Livius, pleb ve patrisyen sınıfları arasındaki özgürlük mücadelesini anlatıyor. Marcus Aurelius, Akıl Yürütme sinde eşitlik ve eşit konuşma hakkını tanıyan, herkes için eşit yasaya sahip bir devlet; aynı zamanda en çok öznenin özgürlüğüne saygı duyan monokrasi hakkında fikri hakkında yazıyor. İtalyan Rönesansında, bu şehir özgür şehir devletleri taraftarları ve Papalık tahtları arasında yenilenmiştir. Niccolo Machiavelli, Titus Libya'nın İlk On Yılı Söylemlerinde cumhuriyetçi yönetim ilkelerini özetledi. İngiltere'de John Locke ve Fransız Aydınlanma düşünürleri özgürlük için mücadeleyi insan hakları açısından formüle ettiler. Amerikan Kurtuluş Savaşı, liberal devlet fikrine dayanan bir anayasa, özellikle de hükumetin hükumeti devletin rızasıyla yönettiği fikrine dayanan ilk ulusun ortaya çıkmasına yol açtı. Fransız burjuvazisi, Fransız Devrimi sırasında liberal ilkelere dayanan bir hükumet kurmaya çalıştı. İspanyol mutlakiyetçiliğine muhalif olan 1812 İspanyol Anayasası'nın yazarları muhtemelen siyasi hareketin destekçilerine atıfta bulunmak için "liberal" kelimesini kullanan ilk kişilerdi.
XVIII yüzyılın sonundan bu yana liberalizm, Avrupa'nın önde gelen ülkelerinin hemen hepsinde önde gelen ideolojilerden biri haline gelmiştir. Liberal fikirleri uygulamaya yönelik birçok başlangıç denemesi sadece kısmi bir başarıydı ve hatta bazen zıt sonuçlara (özellikle diktatörlüklere) yol açtı. Özgürlük ve eşitlik sloganları maceracılar tarafından seçildi. Liberal ilkelerin çeşitli yorumlarının savunucuları arasında akut çatışmalar ortaya çıktı. Savaşlar, darbeler, ekonomik krizler ve hükumet skandalları liberalizm ideallerinde büyük bir hayal kırıklığına neden oldu. Bu nedenlerle, "liberalizm" kelimesinin farklı dönemlerinde farklı bir anlamı vardır. Zamanla, şu anda dünyanın en yaygın politik sistemlerinden birinin - liberal demokrasisinin temeli haline gelen bu ideolojinin temellerine ilişkin daha sistematik bir anlayış geldi.