Evariste Lévi-Provençal

Evariste Lévi-Provençal (doğum adı, Makhlóuf Evariste Levi, ) (d. 4 Ocak 1894 - ö. 23 Mart 1956), Fransız Orta Çağ tarihçisi, oryantalist, Arap dili ve edebiyatı uzmanı ve İslam tarihçisi.
Hayatı
Evariste Lévi-Provençal, Fransız Cezayiri'nin Konstantin şehrinde 4 Ocak 1894'te doğdu. Ailesi, Fransa'nın güneyindeki Provence'tan (dolayısıyla Provençal takma adı buradan gelmektedir.) 15. Yüzyılın sonunda, (yaklaşık 1480) Yahudilerin Provence ve Akdeniz Avrupa'sından kovulması nedeniyle Mağrip'e yerleşti. İkinci adı, Kuzey Afrikalı bir Yahudi ailesinin asimile olduğunun göstergesidir. İlk makalesini yayınladığında daha on dokuz yaşındaydı ve kendini "Evariste Lévi-Provençal" olarak tanıtmıştır.
Evariste Lévi-Provençal, Konstantin Lisesini bitirdikten sonra, Cezayir Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde eğitimine devam etti. Burada René Basset ve Jérome Carcopinonun öğrencisi oldu ve onlardan Doğu dilleri ve Şarkiyat dersleri aldı. 1913te mezun oldu ve Fransız Ordusuna katıldı. I. Dünya Savaşında Çanakkale Cephesinde savaşırken ağır yaralandı. Tedavi için İskenderiyeye gönderildi, iyileşince de Fasa gitti. Savaşın ardından 1920de Rabattaki Fas İleri Araştırmalar Enstitüsü'ne (LInstitut des Hautes Etudes Marocaines) öğretim görevlisi olarak tayin edildi; burada hayatı boyunca üzerinde çalışacağı temel iki alana, Arapçaya ve Endülüs-Mağrib (özellikle Berberi) tarihine yöneldi. Doktor unvanını, 1922de "Les historiens des Chorfa" başlıklı teziyle aldı. 1926da görev yaptığı enstitünün müdürlüğüne atandı. Aynı zamanda "Hespéris" dergisinin de editörlüğünü üstlendi. 1935te Cezayir Üniversitesine tayin edildi, bir süre Kahire Üniversitesinde de misafir öğretim üyesi olarak çalıştı.
Lévi-Provençal, II. Dünya Savaşında tekrar askere alındı ve 1943-1944 yıllarında Londra, Kahire, Kudüs ve Şamda görevlendirildi. 1944te Almanların Fransadan çekilmesi üzerine Pariste Sorbonne Üniversitesi Edebiyat Fakültesine İslam Kültürü ve Arapça hocası olarak tayin edildi. 1950de İslami Çalışmalar Enstitüsünün () ilk müdürü oldu. Ayrıca Cezayirde kurulan Çağdaş Doğu Araştırmaları Merkezi (le Centre dEtudes de lOrient Contemporaine) ile de yakından ilgilenerek bu kurumu da aktif bir merkez haline getirdi. Ayrıca İslam Ansiklopedisi'''nin (Encyclopédie de lIslam) yayımlanmasında görev aldı. 1954te "Arabica" dergisini kurdu. Hayatının son yıllarını Fransa, İspanya ve Mısır gibi ülkelerin üniversitelerinde dersler vererek ve çalışmalarını yayımlayarak geçirdi.
İspanya'nın ortaçağ tarihi için özellikle Murabıtlar ve Muvahhidler dönemleri başta olmak üzere Endülüs ve Mağribin siyasi-sosyal tarihi konusunda uzmanlaştı. Lévi-Provençal, Ortaçağ İslam tarihiyle ilgili birçok Arapça kaynakların düzenlenmesi ve tercümesi üzerinde genellikle İspanyol Arap dili ve edebiyatı uzmanı Emilio García Gómez ile birlikte çalıştı. Eğilimlerinde sömürgecilik karşıtıydı ve Yahudi kaynaklarını görmezden gelme veya hafife alma ve kendi Yahudi kökenlerini gizleyerek Fransız Antisemitizmini önlemek eğiliminde olmuştu.
Çalışmalarının sayısı 300e yakın olup birçok eseri çeşitli dillere tercüme edilmiştir. Makalelerinin çoğu Encyclopédie de lIslam, Royal asiatique, Archives berbères, Hespéris, al-Andalus ve Arabica gibi ansiklopedi ve dergilerde yayımlanmıştır.
Lévi-Provençal, 23 Mart 1956da öldü. Ölümünden sonra Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezinin (Centre National de la Recherche Scientifique) katkılarıyla, meslektaşları ve yetiştirdiği ilim adamları tarafından 1962 yılında "Lévi-Provençal'ın anısına adanmış Oryantalizm Çalışmaları" isminde hatıra bir kitap çıkarıldı. (Etudes dorientalisme dédiées à la mémoire de Lévi-Provençal, I-II, Paris 1962)
Ödülleri
Légion d'honneur Nişanı
Akademik Palmiye Nişanı