M1 (İstanbul metrosu)

M1 (Yenikapı - Atatürk Havalimanı) & M1ʙ (Yenikapı - Kirazlı) Metro Hatları, İstanbul'da yer alan hafif raylı metro hatlarıdır. 1989 yılında hizmete açılmasıyla İstanbul ve Türkiye'nin ilk şehir içi raylı sistem hattı unvanına sahiptir.
Toplam uzunluğu 26,8 kilometre olan hatta 23 istasyon bulunmaktadır. M1ʙ Kirazlı - Halkalı uzatması tamamlandığında toplam istasyon sayısı 32'ye çıkacaktır. Yenikapı istasyonundan başlayan hat Otogar istasyonuna geldiğinde iki yöne ayrılır: bir hat Atatürk Havalimanı yönüne, diğer hat Kirazlı yönüne gider.
Hatta sadece 1988 model ABB araçları hizmet vermektedir. 06.00 - 00.00 saatleri arasında hizmet veren iki hattın Yenikapı - Otogar arasındaki sefer sıklığı pik saatlerde 3 dakika olup Otogar - Atatürk Havalimanı ile Otogar - Kirazlı arasındaki bölümde ise sefer sıklığı pik saatlerde 6 dakikadır.
Tarihçe
M1 hattı, 3 Eylül 1989'da Aksaray - Kocatepe arasında hizmete girmiştir. Sonrasında 3 Aralık 1989'da Esenler istasyonu açılmıştır. 5 sene sonra 31 Ocak 1994'te Otogar - Zeytinburnu arası, 7 Mart 1994'te Bakırköy İncirli, 26 Temmuz 1995'te Ataköy Şirinevler, 25 Ağustos 1995'te Yenibosna, 15 Ocak 1999'da Bahçelievler ve 20 Aralık 2002'de ise DTM İstanbul Fuar Merkezi ve Atatürk Havalimanı istasyonları hizmete girmiştir. M1ʙ hattı ise 14 Haziran 2013'te Aksaray - Otogar - Kirazlı arasında hizmete girmiştir. 9 Kasım 2014'te Yenikapı istasyonunun hizmete girmesiyle birlikte her iki hattın başlangıç noktası bu istasyon olmuştur.
M1ʙ hattına 9 yeni istasyon eklenerek Kirazlı'dan Halkalı'ya uzatılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bu kapsamda projeyi finanse edebilmek için İstanbul Büyükşehir Belediyesi Eurobond ihracı yapmıştır. 2024 yılında Kirazlı - Fatih arasının açılması planlanmaktadır. Ayrıca bu uzatma çalışmaları ile birlikte M1 ve M1ʙ hatlarının 2023'te mevcut kapasitesi arttırılarak, sürücüsüz metro araçları ile hizmet verileceği duyuruldu.
24 Ekim 2023 tarihinde Davutpaşa, Merter ve DTM viyadüklerinin güçlendirilmesine başlandı. Proje bütçesi 30 milyon olarak açıklandı. Öngörülen bitiş tarihi 27 Temmuz 2025.
Hizmete giriş tarihleri
3 Eylül 1989: Aksaray - Kocatepe arası
3 Aralık 1989: Kocatepe - Esenler arası
31 Ocak 1994: Otogar - Zeytinburnu arası
7 Mart 1994: Bakırköy - İncirli
26 Temmuz 1995: Ataköy - Şirinevler
25 Ağustos 1995: Yenibosna
15 Ocak 1999: Bahçelievler
20 Aralık 2002: DTM - İstanbul Fuar Merkezi ve Atatürk Havalimanı
22 Şubat 2012: Esenler (yenilenmiş hali)
14 Haziran 2013: Esenler - Kirazlı arası
9 Kasım 2014: Yenikapı
15 Aralık 2022: Yenibosna (yenilenmiş hali)
İşletme bilgileri
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat uzunluğu: (Toplam uzunluk)M1: M1ʙ:
Hat açıklığı: Standart (1435 mm) hat açıklığı
İstasyon sayısı:M1: 18 istasyonM1ʙ: 22 istasyon (İşletmede: 13, İnşa halinde: 9)
Vagon sayısı: 105
Araç seti: 4 adet
Tren kontrolü: ATP (Manuel)
Araç Marka / Model: ABB
Sefer süresi:M1 hattı: 36 dakikaM1ʙ hattı: 22 dakika
İşletme saatleri: 06:00 - 00:00 (Cuma'yı Cumartesi'ye ve Cumartesi'yi Pazar'a bağlayan gecelerde kesintisiz olarak işletme devam etmektedir.)
Günlük yolcu sayısı: 400.000 Yolcu/Gün
Günlük sefer sayısı: 340M1: 170 sefer (Tek yön)M1ʙ: 170 sefer (Tek yön)
Sefer sıklığı: Pik saatlerde 3 dakikada bir sefer
Etaplar
İstasyonlar
İstasyon yapıları
Yenikapı - Otogar güzergahında M1 ve M1ʙ hatlarında ortak kullanılan 8 istasyon, Otogar - Atatürk Havalimanı güzergahında M1 hattına ait 10 istasyon ve Otogar - Kirazlı güzergahında ise M1ʙ hattına ait 5 istasyon olmak üzere sistemde toplamda 23 istasyon bulunmaktadır. İstasyonların 10 tanesinde bir adet ada platformu, 11 tanesinde iki adet kenar platform ve Otogar'da ise hatlar arasında aktarmayı sağlamak için iki adet ada platformu bulunmaktadır. Kirazlı istasyonunda M3 metro hattına aktarma imkanı bulunmaktadır. Tüm istasyonlarda kapalı oturma alanları ve toplamda 135 yürüyen merdiven ve 65 asansör bulunmaktadır.
12 adet yer altı istasyon: Aksaray, Atatürk Havalimanı, Bağcılar Meydan, Bahçelievler, Bakırköy - İncirli, Emniyet - Fatih, Kirazlı, Menderes, Otogar, Topkapı - Ulubatlı, Üçyüzlü, Yenikapı
4 adet viyadük istasyon: Davutpaşa - YTÜ, DTM - İstanbul Fuar Merkezi, Esenler, Merter
7 adet hemzemin istasyon: Ataköy - Şirinevler, Bayrampaşa - Maltepe, Kocatepe, Sağmalcılar, Terazidere, Yenibosna, Zeytinburnu
İstasyon özellikleri
İstasyon uzaklıkları
İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır.
Kapasite arttırım projesi
M1 hattını kullanan yolcu sayısının artması ve hattın sinyalizasyon altyapısının eski olması sebebiyle trenler sık sık arıza yapmakta ve seferlerde gecikmeler olmaktaydı. Bu soruna çözmek amacıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından istasyon peron boylarının 100 metreden 115 metreye çıkarılmasına ve hattın sinyalizasyon altyapısının yenilenmesine karar verilmiştir.
M1 hattının Yenikapı, Esenler, Üçyüzlü, Menderes, Bağcılar Meydan ve Kirazlı istasyonları, 115 metrelik peronlara uygun olarak inşa edilmiştir; Kirazlı - Halkalı arasında inşa halinde olan istasyonlar da 115 metrelik peronlara uygun olarak inşa edilecektir. Hattın hemzemin yapıda bulunan Yenibosna, Ataköy - Şirinevler, Zeytinburnu, Terazidere, Kocatepe, Sağmalcılar ve Bayrampaşa - Maltepe istasyonları için ihaleye çıkılarak peron boyları 100 metreden 115 metreye uzatılmış ve istasyonlara yeni bir estetik görünüm kazandırılmıştır. Hattın viyadük üzerinde bulunan DTM - İstanbul Fuar Merkezi, Merter ve Davutpaşa - YTÜ istasyonlarında yeni viyadükler inşa edilerek peron uzatması yapılacak olup, tünel içinde bulunan Atatürk Havalimanı, Bahçelievler, Bakırköy - İncirli, Topkapı - Ulubatlı, Emniyet - Fatih ve Aksaray istasyonlarında ise yeni istasyon projeleri yapılarak peronların uzatılması planlanmaktadır.
Peron uzatma projesi ile birlikte metro hattında, Metro İstanbul ve İSBAK tarafından geliştirilen sinyalizasyon projesi üzerinde çalışmalar yapılmaktadır. Bu proje ile artık trenler otomatik olarak kullanılarak istasyonlarda bekleme süresi en aza indirilecektir. Ayrıca tüm bu geliştirme projeleri tamamlandığında alınacak olan 272 adet sürücüsüz metro aracı ile metro sisteminin daha da verimli hizmet vermesi planlanmaktadır.
Yolcu sayıları
Metro İstanbul tarafından yayınlanan verilere göre 2022 yılında 134.078.763 yolcu taşınmıştır.
Güzergah şeması
Görseller