Madagaskar kerkenezi

Madagaskar kerkenezi (Falco newtoni) doğangiller (Falconidae) familyasından küçük bir gündüz yırtıcı kuş türüdür. Bilimsel adı İngiliz ornitolog Edward Newton'dan gelmektedir. Madagaskar ve Aldabra'da yaşayan iki alt türü vardır. Aldabra'da bulunan ırkına Aldabra kerkenezi de (Falco newtoni aldabranus) denir. En yakın yaşayan akrabası Seyşeller kerkenezidir. Ortak atalarının yakın bir zamanda, yaklaşık bir milyon önce erken Pleistosen ve Çibanyen dönemlerinde ayrıldıkları düşünülmektedir. Mauritius kerkenezi ile daha uzak akrabadır.
Fiziksel özellikleri
Madagascar kerkenezi
Boyu 30 cm'e varabilir. Kanat açıklığı erkeklerde 180195 mm., dişilerde ise 188203 mm. arasındadır. Erkeklerin ağırlığı 112-118 g. arasındadır. Dişiler ise 128 g. ağırlığa erişebilirler. Erkeklerin başları ve enseleri kara çizgili pas rengi-gridir. Gaganın tabanından boğazın iki yanına doğru uzanan bıyık şeklinde koyu iki lekesi bulunur. Üst kısımları ve kanatların dışı siyah lekeli kestane rengidir. Kuyruğun üst tüyleri siyah lekeli gri renktedir. Uzun uçuş tüyleri siyaha çalan kahverengidir ve iç kısımları beyaz ile kestane rengi lekelerle kaplıdır. Alt kısımları beyaz çalar. Kısa uçuş tüyleri koyu çizgili kestane rengidir. Göğüs, karın ve kanatların altı kara lekelerle kaplıdır. Kuyruk gri renklidir. Kuyrukta altı ila yedi arasında dar, kuyruk sonuna doğru da geniş siyah çizgiler bulunur. Tüm tüylerin ucu beyazdır. Pas rengi bir tipi de bulunur. Bu tipte kafa ve ense neredeyse tamamen siyah renktedir. Gövde ve kanataltları siyah çizgili ve lekeli koyu kestane rengindedir. Boğazda ten rengi-beyazımsı bir renk görünür. Kanataltları grimsi beyazdır ve siyah lekeleri vardır. Dişilerin kafası daha belirgin koyu kestane rengindedir. Alt tüyler daha lekelidir ve kuyruk siyah çizgili gri renktedir. Her iki cinste de gag kurşuni gri ve ucu siyahtır. Gaga tabanı ve ayaklar sarı renktedir. Pas rengi tipte ayaklar parlak turuncudur. Genç kuşların tüy renkleri dişilere benzer.
Aldabra kerkenezi
Aldabra kerkenezi, Madagaskar kerkenezine benzer ama boyutları daha küçüktür. Erkeklerin kanat açıklığı 170183 mm, dişilerin ise 177186 mm. arasındadır. Bazı dişilerin ayak tüyleri tamamen beyazdır.
Dağılımı ve yaşam alanları
Madagaskar kerkenezi, Madagaskar, Mayotte ve Komorlara endemiktir. Madagaskar'da deniz seviyesi ile 2000m rakım arasında savan ve sulak alanlar ile insan yerleşimlerinin olduğu bölgelerde yaşar. Ormanlarda pek rastlanmaz. Aldabra kerkenezi Aldabra Adası'nda bulunur ancak Komorlar'da Anjouan'da da görülmüştür.
Üreme
Madagaskar kerkenezi genellikle kaya kenarlarında, binalarda, ağaç kovuklarında ve alaca karga gibi diğer kuşların yuvalarında kuluçkaya yatar. Genellikle Eylül ayında, dört ila altı arası yumurta yumurtlar. Kuluçkaya yalnızca dişi yatar ve bu süre boyunca erkek dişiyi besler.
Beslenme
Genellikle uçarken yakaladığı böcekler Madagaskar kerkenezinin beslenmesinin önemli bir bölümünü oluşturur. Bazen yerde yakaladığı küçük kuşlar, kurbağalar ve yılanlarla da beslenir. Alçak tünekten, avının üzerine dalarak ya da üzerinde uçarak sabah ya da akşam karanlığında avlanır.
Çağrı
Madagaskar kerkenezinin çağrısı iitsi, kitsi, kitsi, kitsi diye tiz bir çığlıktan ve yüksek sesli tekrarlayan şakımadan ibarettir.