Mehmed Celaleddin Saygun

Mehmed Celaleddin Saygın ya da Celal Hoca (d. 1872, Nevşehir ö. 21 Mart 1954, İstanbul), Türk matematik öğretmeni, kütüphaneci, yazar.
İzmir Milli Kütüphanenin kurucusudur. Basılmış muhtelif kitapları vardır. Adnan Saygunun babasıdır.
Yaşamı
1872 yılında Nevşehirde dünyaya geldi. Babası, orduya cephane sağladığı için Fişekçizadeler olarak bilinen aileden, Kocahoca lakaplı Ahmet Efendi idi.
Öğrenimine Nevşehirdeki İbrahimpaşa Medresesinde başladı; ailesinin İzmire taşınması üzerine medrese öğrenimini İzmirde tamamladı; ardından İzmir Muallim Mektebine kaydoldu. İzmir'in ünlü matematik bilgini Kurmay Selahattin Saip Beyden özel matematik dersleri aldı ve bir matematik öğretmeni oldu.
1893te başladığı öğretmenlik yaşamını İzmirde Mekteb-i Sanayide Erkek ve Kız Sultanilerinde sürdürdü. 1929 yılında emekli oldu
1903 yılında kendisinden 15 yaş küçük Zeynep Seniha Hanım (1827-1905) ile evlendi. Bu evlilikten Nebile (1905-1968) ve Ahmet Adnan (1907-1991) adlı çocukları dünyaya geldi.
İzmirde bir kütüphane kurmak için ilk girişimi, II. Abdülhamit döneminde kitap bağışlarıyla İkiçeşmelik Kıraathanesinde kitap toplama çalışması idi. Kıraathanede birkaç yüz ciltlik bir kitaplık oluşturdu; ancak devrin şartları yüzünden bu girişimden vazgeçmek zorunda kaldı.
İttihat ve Terakki Cemiyetinin İzmir şubesi kurulduğunda ilk üyelerinden birisi oldu; cemiyetin gizli faaliyetlerine katıldığı için birkaç kere tutuklandı. II. Meşrutiyetin ilanından sonra sarığını çıkardı ve mutaassıp kesim ile fikri mücadelelere girişti. Okullarda Ulum-u diniye adıyla okutulan dersin amacından saptığını ileri sürerek bu dersin nasıl yapılması gerektiğini göstermek üzere Yeni İlm-i hal adlı bir kitap yayımladı.
1912de bir kütüphane kurmak fikrini gerçekleştirmek üzere birkaç arkadaşıyla birlikte yeniden girişimde bulundu ve hayırsever Salepçioğulları ailesinin konağında, kendilerine ücretsiz olarak tahsis ettikleri selamlık kısmında İzmir Milli Kütüphanesi açıldı. Ayrıca, kütüphaneye gelir elde etmek amacıyla bir açık hava sineması kuruldu. Celal Beyin ileride ünlü bir müzisyen olacak olan oğlu Ahmet Adnan, 13 yaşında iken bu sinemada filmlere piyano ile eşlik etmek, gişede bilet satmak gibi işlerle ilgilendi. Mehmet Celal Bey, başından beri bu girişimin yönetimini üstlendi. İttihat ve Terakki Cemiyetinin kütüphaneyi kendi organı haline getirme girişimine karşı çıktı. Yunan işgali sırasında, işgal güçlerinin Kütüphanedeki milli sıfatını kaldırması yönündeki baskılarını kabul etmediği için tutuklandı. Kütüphanenin kapatılması tehdidi karşısında işgalin sonuna kadar kütüphanenin adını "Şehir Kütüphanesi" olarak değiştirmek zorunda kaldı.
Celal Bey, Cumhuriyet devrinde yap-işlet devret sistemi ile İpekçi film şirketine bir sinema binası inşa ettirdi; sinema, Elhamra Sineması adını aldı. 1930 yılında milli kütüphane binası inşa edildi.
1934'te Soyadı Kanunu çıkınca aile lakabı olan Fişekçi soyadını almak istediyse de bu isteği meslekle ilgili soyadı olmaz gerekçesi ile reddedildi. Matematik öğretmeni olduğu için seçtiği ve bir süre kullandığı Saygın soyadı ise bu soyadının başkaları tarafından alınmış olması sebebiyle bir süre sonra Saygun olarak değiştirildi.
1944 yılında İzmir Milli Kütüphanesindeki görevinden ayrıldıktan sonra inzivaya çekildi; matematik ve din alanında çalışmaları ile ilgilendi İnziva yıllarında gerçekleşen bazı mutaasıp olaylar üzerine Diyanet cephesinden Atatürk inkılapları" adlı bir eser yazdı ve yayınladı.
21 Mart 1954 günü İstanbulda hayatını yitirdi.