Staphylinidae

Staphylinidae, Staphylinoidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır. Yılda yaklaşık 600 kadar yeni türü kaydediliyor. Fosillerine 200 milyon yıl önce Trias Döneminden beri rastlanıyor.
Özellikler
Ufak böceklerdir. En irileri 3 cm gelir. Larva tipi capodeid larvadır. Cepkeni hatırlatan elitralarının (kın kanatlarının) son 3-4 abdomen segmenti açıkta kalacak kadar kısa olması familyanın tipik ayırt edici özelliğidir. Üst kanatlarının kısalması alt kanatlarının korunmasını azaltmamış, aksine abdomenin daha etkin hareket etmesine izin vermiştir. Bu da uyumu ve türleşmeyi güçlendirmiştir.
Taksonomi
Staphylinidae familyasına bağlı taksonlar (2022):
Altfamilyalar:
Aleocharinae - Fleming, 1821
Apateticinae - Fauvel, 1895
Dasycerinae - Reitter, 1887
Empelinae - Newton and Thayer, 1992
Euaesthetinae - C. G. Thomson, 1859
Glypholomatinae - Jeannel, 1962
Habrocerinae - Mulsant and Rey, 1877
Leptotyphlinae - Fauvel, 1874
Megalopsidiinae - Leng, 1920
Micropeplinae - Leach, 1815
Microsilphinae - Crowson, 1950
Neophoninae - Fauvel, 1905
Olisthaerinae - C. G. Thomson, 1858
Omaliinae - MacLeay, 1825
Osoriinae - Erichson, 1839
Oxyporinae - Fleming, 1821
Oxytelinae - Fleming, 1821
Paederinae - Fleming, 1821
Phloeocharinae - Erichson, 1839
Piestinae - Erichson, 1839
Proteininae - Erichson, 1839
Protopselaphinae - Newton and Thayer, 1995
Pselaphinae - Latreille, 1802
Pseudopsinae - Ganglbauer, 1895
Scaphidiinae - Latreille, 1807
Solieriinae - Newton and Thayer, 1992
Staphylininae - Latreille, 1802
Steninae - MacLeay, 1825
Tachyporinae - MacLeay, 1825
Trichophyinae - C. G. Thomson, 1858
Trigonurinae - Reiche, 1865
Cinsler:
Belonuchus - Bordmann, 1837
Cafius - Stephens, 1829
Creophilus -
Cryptobium -
Ctenandropus -
Diochus -
Gabrius -
Hadrotes - Le Conte, 1861
Holocorynus -
Homoeotarsus - Gemminger and Harold, 1868
Lathrobium -
Leptacinus -
Leurocorynus -
Lithocharis -
Medon -
Nesomedon -
Ophiomedon -
Phacophallus -
Philonthus - Stephens, 1829
Philothalpus -
Phlaeopora -
Psephidonus - Gistel
Quedius -
Stenus - Latreille
Stiliderus -
Sunius -
Thinopinus - Le Conte, 1852
Thyreocephalus -
Xanthocorynus -
Xantholinus - Serville, 1825
Dağılım ve habitat
Dünya çapında yaygın olan familya üyeleri, her türlü ekosistemde bulunur. Genellikle gübre ve leşlerde, taş altlarında ve çürümekte olan mantar ve yaprak gibi malzemelerde bulunurlar. Çoğu toprak yüzeyinde yaşarken, Leptotyphlinae alt familyası toprağın derinliklerinde bulunır. Kuş ve memelilerin yuvalarında yaşayanlar buradaki akar vs diğer omurgasızları avlarlar. Karınca ve termit yuvalarında da görülürler. Bunlar mimikri ile karıncalara şaşılacak kadar benzerler.
2010 rakamlarına göre Türkiye'de 22 alt familyada toplanan 250 cinse ait 1600 tür ve alt tür bulunur. Bu rakamın % 32'sine denk gelen 511 tür ve alt tür endemik olup yalnızca Türkiye'de bulunurlar. Staphylinidae uzmanı olan Dr. Sinan Anlaş'ın belirttiğine göre Türkiye'deki araştırmalar Batı Palearktik bölgenin diğer kısımlarındaki çalışmalara nazaran daha az ve yetersizdir. Araştırmaların fazlalığına bağlı olarak bu sayıda artış bekleniyor.
Ekoloji
Besin kaynağı
Çoğu serbest yırtıcılardır. Diğer omurgasızları avlarlar. Belirli bir besine özelleşme göstermediklerinden tür sayısı böylesine fazladır. Omalinae alt familyasının üyeleri çiçeklerle beslenir. Gyrophaena gibi bazıları da mantarla beslenir.
Etkenler
Çok iyi uçucudurlar. Akşamları sürü halinde uçarken insanların gözüne girerler. Gözü yaşartacak kadar can yakıcı olan bu durum, böceğin saldırıya uğradığını sanarak tahriş edici sıvıyı salmasından kaynaklanır. Ciddi bir durum yaratmayan bu tatsızlık dışında insanlara belirgin bir zararları yoktur.
Galeri
Konuyla ilgili yayınlar
Serdar Tezcan & Sinan Anlaş (2009), Notes on rove beetles (Coleoptera: Staphylinidae) collected by light traps from integrated cherry orchards in Izmir province of Turkey, Türk. entomol. derg., 2009, 33 (1): 3-11
Sinan Anlaş & Armin Rose (2009), Some additional notes about staphylininae (Coleoptera:Staphylinidae) fauna of Turkey, Mun. Ent. Zool. Vol. 4, No. 2, June 2009
Memiş Kesdek, Erol Yıldırım, Sinan Anlaş, and Serdar Tezcan (2009), Contribution to the Knowledge of Staphylinidae fauna of Turkey (Coleoptera), Mun. Ent. Zool. Vol. 4, No. 2, June 2009
Sinan Anlaş & Ethem Çevik (2008), Faunistic studies on Paederinae (Coleoptera:Staphylinidae) in Manisa province, Turkey, Mun. Ent. Zool. Vol. 3, No. 2, June 2008