Pomelo

Şadok (İngilizce: shaddock) Çin greyfurdu diye de bilinen pomelo (Latince: Citrus maxima) sedef otugiller ailesinin alt oymaklarından Turunçgillere bağlı Citrus cinsinin bir türü olan ağaca ve meyvesine verilen addır. Pomelo aynı zamanda turunçgiller içinde en büyük meyvelere sahip olan türdür. Meyvelerinin çapı 1525 cm'i bulabileceği gibi. Ağırlıkları 2 kilograma kadar çıkabilir.
Jeruk Bali, lusho fruit, ya da jabong, pompelmous ya da Tamil lehçesinde pampa limāsu, (பம்பளி மாசு), Pompous limonu bilinen diğer adlarıdır.
Sınıflandırma
Pomelo bir narenciye türüdür. Kimi zaman Ağaç kavunu olarak da bilinen Citrus medica ile karıştırılsa da bu iki tür birbirinden ayrıdır. Zira Citrus medica şekil olarak Pomelo'dan daha küçük olup, ekşi ve acımsı bir tada sahiptir; bu sebeple de pek yenilmeyip daha çok hamur işleri v. s'ye karıştırılıp kullanılmaktadır.
Hibritler
Pomelo tat olarak tatlı greyfurt meyvesine benzer. Zaten greyfurt portakal ile pomelo'nun doğal bir melezidir.
Bununla birlikte pomelo, sadece greyfurt değil bilinen portakalın da atalarından biridir. Zira Citrus sinensis olarak bilinen portakalın pomelo ile mandalina (Citrus reticulata)'nın melezi olduğu sanılmaktadır. Bunun yanında Pomelo, Frua türü mandalina ile hibrit halde (Citrus reticulata x Citrus maxima) olarak adlandırılan "kokteyl greyfurdu" da denen Mandelo'yu ;Citrus tangerina adlı bir türle çaprazlandığında ise Citrus tangelo'yu oluşturmaktadır. Satsuma gibi pek çok ticari mandalina çeşidi de genetik açıdan yüksek oranda pomelo katkısı içerir.
Kullanım
Pomelo diğer turunçgillerin aksine asiditesi en az olan turunçgillerden biridir. Kalın bir kabuğa sahiptir. Bu kabuğun altında yenilebilir, tatlı düşük asitli portakal şeklinde meyve dilimleri bulunmaktadır. Bu dilimleri ayıran beyaz lifli zar şeklinde kısım (dilim zarları) bulunmaktadır. Bu lifli kısım kolayca ayrılır. Bu dilim zarlarıda ayrılıp genelde bu dilimler taze olarak yenmektedir. Buna karşın dilimleri birbirinden ayıran beyaz lifli segmentler ise acı tadı nedeniyle pek yenmez.
Pomelo, Güney Asya'da ve Amerika'da özellikle Kaliforniya'da sıkça yetiştirilen ve satılıp yenilen bir türdür. Greyfurta göre daha lezzetli olduğu söylenmektedir. Ancak Türkiye'nin de olduğu bazı ülkelerde meyvenin kabuğundan ayıklanmasındaki zahmetin yol açtığı tüketim zorluğu nedeniyle pek fazla yenmemekte ve yetiştirilmemektedir.
Güney Asya'da yetişen Pomelo türlerinde de bazı farklılıklar bulunmaktadır. Vietnam'da 2 tür pomelo popülerken, Filipinler'de kırmızı ve daha sulu bir pomelo varyetesi daha çok tüketilmekte ve içeceklerde kullanılmaktadır. Pomelodan ayrıca burada dip sos yapımında yararlanılır.
Tayland pomelosu da tatlı bir tada sahip olup taze olarak tüketilmektedir, salata ve soslarda kullanılmaktadır.
Buna karşın Malezya ve Endonezya'da tatlı ve ekşi tada sahip 2 pomelo türü bulunmaktadır. Meyve özü beyaz tatlı varyetesi yenirken, meyve özü pembe renkli ekşi varyete yenmekten çok sunak, tapınak süslemelerinde kullanılmaktadır.
Bangladeş'te ise Malezya varyetelerinin tam tersine meyve özü pembe renkli varyete tatlı iken, beyaz varyete ekşi tada sahiptir.
Japonya'da yenmesi dışında ayrıca böcekleri kovma, vücudu arındırma gibi yararları olduğuna inanılır; Çin'de de pomelo yaygın olarak yenmektedir. Hindistan'ın Assam eyaleti gibi yerlerinde ise tuz ve biber ile öğle yemeklerinde yenmektedir. Kırsal kesimlerde çocukların futbol topu gibi meyveleri ile oynadıkları görülmektedir. Manipur eyaletinde ise C vitamini kaynağı olarak görülmektedir.
Pomelonun kabuğu ise hamur işlerinde çikolatalarda veyahut marmelat yapımında, yemeklerde soslarda kullanılmaktadır.
Ticari çeşitleri
Pomelo'nun pek çok ticari çeşidi bulunmaktadır. Bazı önemli varyeteleri şu şekilde listenebilir:
Reinking
Aralık Ocak ayında meyve veren bir orta mevsim çeşididir. Bilinen en eski çeşittir. Meyve eti beyazdır ve iri çeşittir. Beyaz etli çeşitler içinde en fazla üretilendir.
Chandler
En çok ABDde yetiştirilen renkli çeşittir. Çok büyük ağaçları vardır. Verim ortanın üzerindedir. Semitropik ve tropik iklimlere uygundur. Subtropiklerde verim azalmaktadır. Orta mevsim çeşididir (Aralık Ocak)
African shaddock
Meyve kabuğu ortalama 8 mm kalınlığında ve sarı renktedir. Meyve kütlesi ortalama 226 g, çapı 76 mmdir. Meyve başına ortalama 15 adet çekirdeği bulunan bir çeşittir.
Red shaddock
Meyve kabuğu sarı renkte, pürüzsüz yapıdadır. Meyve şekli yuvarlak, hafif basık görünümdedir. Meyve eti şekerli, daha az ekşi, çok çekirdekli bir çeşittir.
Galeri