William Miller

William Miller (15 Şubat 1782 20 Aralık 1849) Amerikalı bir Baptist vaizdi, on dokuzuncu yüzyıl ortalarında Kuzey Amerika'da ortaya çıkan ve günümüzde Adventizm adıyla bilinen dini hareketin başlatıcısı olarak kabul edilir. Doğrudan ruhsal mirasçıları arasında, Yedinci Gün Adventistlerini ve Advent Hıristiyanlarını da içeren birkaç büyük mezhep bulunmaktadır. Daha sonraki hareketler Millerin Kitabı Mukaddes peygamberlik sözlerine verdiği önemden ilham almışlardır. Kendi şahsi izleyicilerine Millerciler adı verilir.
Gençliği
William Miller 15 Şubat 1782 tarihinde Pittsfield, Massachusetts'te doğdu. Babası Amerika Devrim Savaşı gazilerinden Yüzbaşı William Miller, annesi ise Elnathan Phelpsin kızı olan Paulinadır. Dört yaşındayken ailesi New York eyaletinin kırsalındaki Aşağı Hamptona taşındı. Miller dokuz yaşına dek evde annesinden eğitim gördü, daha sonra da yeni kurulmuş olan Doğu Poultney Bölge Okuluna yazıldı. Millerin on sekiz yaşından sonra herhangi bir türde resmi eğitim aldığı bilinmiyor, ancak geniş kapsamlı ve istekle okumaya devam etti. Gençliğinde Yargıç James Witherellin ve Meclis Üyesi Matthew Lyonun Fairhaven, Vermont yakınlarındaki şahsi kütüphanelerine ve Alexander Cruikshanksın Whitehall, New Yorktaki kütüphanesine girebiliyordu. Miller 1803 yılında Lucy Smithle evlenerek onun yakındaki memleketi Poultneye taşındı ve burada çiftçiliğe başladı. Poultneydeyken, polis şefliği görevinden başlayarak bazı kamu görevlerine seçildi. 1809da Şerif Yardımcılığına, bilinmeyen bir tarihte de Sulh Hakimliğine seçildi. Miller Vermont milis kuvvetlerinde askerlik yaptı ve 21 Temmuz 1810da teğmenliğe terfi etti. Epey varlıklıydı, bir evi, arazisi ve en az iki atı vardı.
Poultneye taşınmasından kısa süre sonra, Miller Baptist geçmişini reddederek Deist oldu. Miller biyografisinde dönüşümünü şöyle kaydediyor: O köyde [Poultney, Vermont] önde gelenlerle tanıştım, bunlar Deist olduklarını ikrar ediyorlardı; ancak iyi vatandaşlardı ve ahlaklı ve ciddi tavırlıydılar. Bana Voltairein, [David] Humeun, Thomas Painein, Ethan Allenin ve diğer deist yazarların eserlerini verdiler.
Askerlik hizmeti
1812 Savaşı çıktığında Miller bölge erkeklerinden bir bölük topladı ve Burlington, Vermonta gitti. Amerika Birleşik Devletlerinin düzenli ordusunda teğmen rütbesiyle 30. Piyade Alayına atandı. Miller savaşın çoğunda askere alma görevlisi olarak çalıştı ve 1 Şubat 1814te yüzbaşılığa terfi etti. Sıcak çatışmayı ilk kez Amerikan milislerinin kendilerinden sayıca çok üstün olan İngilizleri yendiği Plattsburgh Muharebesinde gördü. Bulunduğum kale her türden atışa maruz kalıyordu. Bombalar, roketler ve şarapneller dolu taneleri gibi yağıyordu dedi. Bu pek çok atıştan biri yalnızca yarım metre ötesinde patlayarak askerlerinden üçünü yaraladı ve birini öldürdü, ancak Miller sıyrık bile almadan kurtuldu. Miller bu muharebenin sonucunu mucizevi olarak görmeye başladı, dolayısıyla insanların işlerine hiç karışmayan uzak Tanrı şeklindeki deist görüşlerine aykırıydı. Daha sonra şunları yazdı: Bana öyle geldi ki, Üstün Varlık bu ülkenin menfaatlerini hususi bir şekilde gözetiyordu ve bizi düşmanlarımızın elinden kurtardı... Böylesi şaşırtıcı bir sonuç, tüm ihtimal dışılıklara rağmen, bana insandan daha kudretli bir gücün eseri gibi göründü.
Dini görüşleri
William Miller savaştan sonra, 18 Haziran 1815 tarihinde terhis olmasının ardından Poultneye geri döndü. Ancak eve dönüşünden kısa bir süre sonra ailesiyle birlikte yeniden Aşağı Hamptona taşınarak burada bir çiftlik satın aldı (bu çiftlik günümüzde Adventist Miras Hizmetlerinin sahibi olduğu ve işlettiği tarihi bir mekandır). Miller bu zaman süresince ölüm ve ahiret hayatı sorunuyla derinden meşgul oldu. Kendi ölümlülüğünü böyle düşünmesinin nedeni, babası ile kız kardeşinin bir süre önce ölmeleri ve savaşta bir asker olarak yaşadığı tecrübelerdi. Miller anlaşılan ölümden sonra yok oluş ve sorumluluk olmak üzere yalnızca iki seçenek olduğunu düşünüyordu ve bunların ikisi de kendisini rahatsız ediyordu.
Miller Aşağı Hamptona dönüşünden kısa bir süre sonra Baptist inancını yeniden kazanmaya yönelik deneme adımları attı. Başlangıçta insanlar arasında Deizmi savunmaya devam ederken, aynı zamanda bölgesindeki Baptist kilisesine de giderek her ikisini birleştirmeye çalıştı. Kiliseye devamı bir süre sonra bölge din görevlilerinden birinin sıklıkla görülen yokluğunda günün vaazını okuması istendiğinde katılıma dönüştü. Bir Pazar günü ebeveynlerin görevleri üzerine bir vaazı okurken duyguya boğulduğunda katılımı bağlılığa dönüştü. Miller bu deneyimi şu sözlerle kaydediyor: Birdenbire bir Kurtarıcının karakteri zihnimde canlı bir şekilde belirdi. Bizim günahlarımıza Kendisi kefaret edecek, böylece bizi günahın cezasını ödemekten kurtaracak kadar iyi ve merhametli bir Varlık olabilirdi. Böyle bir Varlıkın ne kadar harika olabileceğini o anda hissettim, kendimi Onun kollarına attığımı ve merhametine güvendiğimi hayal ettim.
İhtidasının ardından çok geçmeden Deist arkadaşlarından biri Millere yeni bulduğu imanını doğrulaması için meydan okudu. Bunu Kitabı Mukaddesi derinden araştırarak yaptı ve bir arkadaşına şöyle dedi: Bana zaman verirse, görünürdeki bu çelişkilerin tümünü kendimi ikna edecek biçimde birbirine uyumlu hale getirecektim, ya da halen Deist olacağım. Miller Tekvin 1:1 ayetinden başlayarak her ayeti inceledi ve anlamın açık olduğunu hissedinceye dek bir sonraki ayete geçmedi. Bu şekilde ilk olarak postmilenyalizm doktrininin Kitabı Mukaddes temelli olmadığına, ikinci olarak da Mesihin İkinci Gelişinin zamanının Kitabı Mukaddesin peygamberlik sözlerinde açıklandığına ikna oldu.
İnancını temel olarak Daniel 8:14 ayetindeki İki bin üç yüz akşamla sabah oluncaya kadar; makdis o zaman tahir olacak (tapınak temizlenecek) ifadesine dayandıran Miller, tapınağın temizlenmesinin Mesihin İkinci Gelişinde yeryüzünün arındırılmasını temsil ettiğini varsaydı. Buna göre günyıl ilkesi denen yorumlama ilkesini uygulayan Miller ve diğerleri, peygamberlik sözündeki bir günü 24 saatlik zaman dilimi olarak değil, takvim yılı olarak yorumladılar. Ayrıca, Miller 2300 günlük dönemin MÖ. 457 yılında, Pers kralı 1. Artahşastanın Yeruşalimi yeniden inşa etme emriyle başladığına ikna oldu. O zaman basit bir hesap bu dönemin 1843 yılında sona ereceğini ortaya koydu. Miller şunları kaydediyor: Böylece... 1818 yılındayken o zamandan itibaren yaklaşık yirmi beş yıl içinde mevcut durumumuza son verileceği şeklinde ciddi bir sonuca ulaştım.
Miller 1818 yılında hesaplamalarından emin olsa da, yorumunun doğruluğunu kesinleştirmek için 1823 yılına dek özel olarak araştırmasını sürdürdü. 1822 yılının Eylül ayında Miller ulaştığı sonuçları yirmi maddelik bir yazıda açıkladı, 15. madde şöyle diyordu: İsa Mesihin ikinci gelişinin yakın, hatta kapıda olduğuna, yirmi bir yıl içinde, yani 1843 yılında veya daha önce gerçekleşeceğine inanıyorum. Ancak Miller halka açık öğretişine 1831 Ağustosunun ilk Pazarı Dresden kasabasındaki vaazına dek başlamadı.
1832 yılında Miller on altı makaleden oluşan bir diziyi bir Baptist gazetesi olan Vermont Telegrapha sundu. Bunların ilki 15 Mayısta yayınlandı. Miller halkın verdiği karşılığı şöyle yazıyor: Görüşlerime ilişkin sorular içeren mektuplar yağmaya başladı ve konu hakkında benimle konuşmak isteyen ziyaretçiler akın akın geldi. 1834 yılında, bilgi almak için yapılan pek çok ricayı ve gezerek vazetmesi için davetleri şahsen yerine getiremeyen Miller, öğretilerinin özetini 64 sayfalık bir broşürde yayınladı. Bunun uzun bir adı vardı: Evidence from Scripture and History of the Second Coming of Christ, about the Year 1843: Exhibited in a Course of Lectures (Kutsal Yazılardan ve Tarihten Mesihin İkinci Gelişine Kanıt, 1843 Yılı Hakkında: Bir Dizi Ders İle Sunulmuştur).
Millercilik
1840tan itibaren Millercilik göze çarpmayan bölgesel bir hareketten ulusal bir seferberliğe dönüştü. Bu dönüşümdeki anahtar kişi Boston, Massachusettsteki Chardon Caddesi Şapelinin önderi ve yetkin ve deneyimli bir yayıncı olan Joshua Vaughan Himestı. Himes Millerin fikirlerini 1842 yılına dek tamamen kabul etmese de, bunları halka yaymak için 28 Şubat 1840ta iki haftada bir yayınlanan gazete Signs of the Timesı kurdu.
Miller takipçilerinin ısrarlarına rağmen beklenen İkinci Geliş için hiçbir zaman kesin bir tarih belirlememiştir. Ancak onların ısrarlarına karşılık zaman aralığını Gregoryen takvime göre 1843e karşılık gelen Yahudi takvimi yılına daraltarak, şunları belirtmiştir: İnandığım ilkeler kısaca İsa Mesihin bu yeryüzüne tekrar gelerek onu temizleyeceği, arındıracağı ve tüm kutsallarla birlikte mülk edineceği, bunların da 21 Mart 1843 ile 21 Mart 1844 tarihleri arasında gerçekleşeceği şeklindedir. 21 Mart 1844 hiçbir olay olmadan geçip gitti ve yeni tartışmalarla araştırmaların sonucunda Karayit Yahudi takimine göre (önceki hesaplamalarda kullanılan Rabbani Yahudi takviminin aksine) belirlenen yeni bir tarih (18 Nisan 1844) kısa süreliğine benimsendi. Bir önceki tarih gibi, 18 Nisan da Mesihin dönüşü gerçekleşmeden geçti. Miller kamuya açıklama yaparak şunları yazdı: Hatamı itiraf, hayal kırıklığına uğradığımı ikrar ediyorum; ancak yine de Rabbin gününün yakın, hatta kapıda olduğuna inanıyorum.
1844 Ağustosunda Exeter, New Hampshiredaki bir kamp toplantısında, Samuel S. Snow sonradan yedinci ay mesajı veya gerçek geceyarısı seslenişi olarak bilinecek olan bir mesaj sundu. Kutsal yazı tipolojisine dayalı bir tartışmada, Snow Mesihin mevcut yılın, yani 1844ün yedinci ayının onuncu gününde geri döneceği şeklinde (yine Daniel 8:14 ayetindeki 2300 gün peygamberlik sözüne dayalı olarak) vardığı sonucu açıkladı. Yine büyük ölçüde Karayim Yahudilerinin takvimine dayalı olarak, bu tarihin 22 Ekim 1844 olduğu belirlendi.
Büyük Hayal Kırıklığı
Millerin 22 Ekim 1844 için beklentilerinin boşa çıkmasının ardından, bu tarih Millercilerin Büyük Hayal Kırıklığı olarak bailindi. Hiram Edson şunları söyledi: En değerli umutlarımız ve beklentilerimiz uçup gitmişti, daha önce hiç yaşamadığım şekilde üzerimize bir ağlayış ruhu geldi... Gün ağarana dek durmadan ağladık. Büyük Hayal Kırıklığının ardından Millercilerin çoğu inançlarını bıraktı. Bazıları bunu yapmadı, böylece görüşler ve açıklamalar hızla çoğaldı. Millerin başlangıçta Mesihin İkinci Gelişinin yine de gerçekleşeceğini düşündüğü anlaşılıyor; beklentinin olduğu yılın peygamberlik sözüne uygun olduğunu; ancak... Kitabı Mukaddes kronolojisinde, sonuçta insan elinden çıkma olduğu için, tarihi biraz daha ileriye atabilecek bir hata bulunabileceğini ve bunun da uyumsuzluğu açıklayabileceğini yazmıştı. Miller Mesihin İkinci Gelişine inancını hiç kaybetmedi; 20 Aralık 1849da öldüğünde İkinci Gelişin yakın olduğundan halen emindi. Miller Aşağı Hampton, New Yorktaki evinin yakınına gömüldü, evi tescilli Ulusal Tarihi Eserdir ve William Millerin Evi müzesi olarak korunmaktadır.
Millerin izleyicilerinin Millercilerin tahmini sayısı 50000 ile 500000 arasında değişmektedir. Millerin mirası 61000 üyeli Advent Hristiyan Kilisesi ile 16 milyondan fazla üyeye sahip Yedinci Gün Adventist Kilisesini de içermektedir. Her iki mezhep de Millerciler ve 1844 yılındaki Büyük Hayal Kırıklığı ile doğrudan bağlantılıdır. Millercilerle bağları olan bazı diğer kişiler çeşitli kısa ömürlü topluluklar kurmuşlardır. Bunlar arasında daha sonraki bir tarihte Mesihin ikinci gelişine hazırlanmak üzere yedi kişilik bir grubu Filistine götüren Clorinda S. Minor da bulunmaktadır.
Miller ve Masonluk
Miller 1831e kadar etkin bir Farmasondu. Miller 1931de Masonluk üyeliğinden ayrılarak, nedenini masonlar arasında yürütülen Tanrı'nın sözüne aykırı olabilecek her türlü uygulamayla paylaşımda bulunmaktan kaçınmak olarak belirtti. 1833te dostlarına yazdığı bir mektupta Farmasonluğa diğer her tür kötülüğe karşı davrandıkları gibi davranmalarını istedi.