turkish-nlp-suite/temiz-Wiki huggingface dataset:
Amazon Ormanları

Amazon yağmur ormanları, Amazon Havzası'nın çoğunu kaplayan bir yağmur ormanıdır.
Coğrafya
Güney Amerika'da yaklaşık beş buçuk milyon kilometrekarelik bir alanı kaplar. Brezilya, Peru, Kolombiya, Venezuela, Ekvador, Bolivya, Guyana, Surinam ve Fransız Guyanası olmak üzere dokuz ülkenin sınırları içerisinde bulunur. Ormanların %60'ı Brezilya, %13'ü Peru sınırları içerisindedir.
Önemi
Amazon ormanları dünyada kalan yağmur ormanlarının yarısından fazlasını oluşturur ve dünyanın en büyük ormanıdır. Amazon ormanları, dünyadaki su kaynaklarının yüzde 20sini oluşturur. Amazon ormanlarının en büyük özelliklerinden biri, atmosferdeki oksijen ve karbondioksit dengesini korumasıdır. Dünyadaki hayvanların çoğunun ihtiyaç duyduğu oksijenin bitkilerin ürettiği kısmının %20'si Amazon ormanlarında üretilmektedir.
Biyolojik çeşitlilik
Amazon Ormanları içerisinde 40.000 ağaç çeşidi, 2.000 kuş çeşidi ve memeli hayvan, 2.200 balık çeşidi ile 128.843 çeşit omurgasız hayvan bulunur ve bu nedenle dünya üzerinde en fazla türe sahip olan ormandır. Dünyadaki hayvan ve bitki türlerinin de yüzde 10'unu barındıran Amazonlar, 8 ayrı Güney Amerika ülkesinde yaşayan 400'den fazla yerli kabileye de ev sahipliği yapıyor.
Denizde yaşamayan tek denizineği türü olan amazon denizineği gibi çok sayıda endemik hayvan ve bitki barındırmaktadır.
Ormansızlaşma
Amazon Ormanları'ndaki ormansızlaşmanın ana kaynakları insan yerleşimi ve arazilerin genişletilmesidir. 2018 itibarıyla Amazon yağmur ormanlarının yaklaşık %17'si zaten yok edilmiş durumdadır. Bilim insanları, yok edilen alanın %20-25 oranına ulaştığında, artık doğu, güney ve orta Amazon Ormanları'nın orman dışı ekosistemlere, bozulmuş savanlara dönüşmesi için kritik eşike varılmış olacağını göstermektedir.
1991 ve 2000 yılları arasında, Amazon'da kaybedilen toplam orman alanı 415.000 km2'den 587.000 km2'ye yükseldi ve kaybolan ormanın çoğu sığırların otlak alanı (ranç) haline geldi. Amazon'da önceden ormanlaştırılmış arazinin yüzde yetmişi ve 1970'ten beri ormansızlaştırılmış arazinin yüzde 91'i hayvancılık meraları için kullanılmıştır.
Çevre savunucuları, bölgenin ekonomik kalkınması adına ormanı yok etmek için yasadışı tomrukçular, madenciler ve arazi spekülatörlerini cesaretlendirdiği için Brezilya devlet başkanı Jair Bolsonaroyu sorumlu tutuyor. Bolsonaro ise, bölgeyi yoksulluktan kurtarmanın bir yolu olarak korunmuş rezervlerde madencilik ve çiftçiliği teşvik etmeyi savunuyor.
Yangınlar
2019'un ilk 8 ayında, Brezilya'da -yarısından fazlası Amazon bölgesinde olmak üzere- 72.843 yangın meydana geldi. Ağustos 2019'da rekor sayıda yangın çıktı. Brezilya Amazonundaki ormansızlaşma, 2018'in aynı ayına kıyasla Haziran 2019'da% 88'den fazla arttı.
2019 Amazon orman yangınları küresel ölçekte bir kez daha dikkatleri bölge üzerinde topladı. 11 Ağustos 2019'da Brezilya'nın en çok bakir yağmur ormanı alanına sahip ve en büyük eyaleti olan Amazonas, olağanüstü hal ilan etti. Yalnız 2019un Ağustos ayında 30.900 yangın yaşandı.
Resmi veriler, Brezilya'daki yangınların sayısının 2020'nin Temmuz ayında, bir önceki yılın aynı dönemine oranla %28 arttığını gösterdi.
İklim değişikliği
İşbara Teriş Tunga Kağan

İşbara Teriş Tunga Kağan (Geleneksel Çince: 沙缽羅咥利失可汗 / 沙钵罗咥利失可汗), 634 - 639 yılları arasında Batı Göktürk Kağanlığı'nı yöneten kağan. Kendisinden önceki kağan olan Bağaşa Tulu Kağan'ın kardeşidir.
Yaşamı
Bağa Şad'ın oğludur. Ağabeyi Bağaşa Tulu Kağan'ın tahttan el çektirilmesinden sonra olumsuz şartlar altında 634'te tahta geçmiştir. Bu nedenle, kendisine bağlı olmakla birlikte Batı Göktürklerden daha güçlü olan beyliklere güvenmek zorunda kalmıştır. 635'te, kendisine bağlı on boya 10 adet ok göndermiştir. Bunun anlamı bu boyların beylerini şad olarak tanıdığını göstermektedir. Bunu yaparken, Göktürk demografisinin iki büyük kolu olan Tulu-ok ve On-oklar arasındaki hassas dengeyi korumak istemiştir. Bu yüzden kendi kolu olan On-oklara 4, Tulu-oklara 5 ok göndermiştir. Ancak bu siyaset başarılı olmamıştır. On-oklar ve Tulu-oklar arasında yapılan İli Nehri Antlaşması ile tahttan indirilmiştir. Toplanan Göktürk boylar meclisi Toygun, yıkılan Doğu Göktürk Kağanlığı tiginlerinden Yukuk Kağan'ı kendi hükümdarları ilan etmişlerdir. İşbara Teriş, hayatının geri kalanını kendisine bağlı On-oklarla birlikte geçirmiştir.
MP 35

MP 35 (Maschinenpistole 35, Türkçe: Makineli tabanca 35), Nazi Almanyası tarafından üretilip ve kullanılan tam otomatik silah. Silahı Alman ordusu ve polisi kullanmıştır. Emil Bergmann tarafından tasarlanan silah Bergmann Silah Fabrikası tarafından üretildi.
Tarihçe
MP 35'in öncüsü olan MP 32 Danimarka'nın Schultz ve Larsen fabrikası tarafından üretildi (Bergmann Şirketi lisansı altında).

Ayrıca Carl Walther tarafından BMP 34 adıyla yaklaşık 2000 tane üretilip satıldı. Bu silah MP35'in basit sürümüydü.
II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle bu silahın üretimine hız verilmiştir. II. Dünya Savaşı boyunca yaklaşık olarak 40.000 adet üretilmiştir. Bunların hemen hemen hepsi Waffen-SS'ye verilmiştir. Silahın üretimi II. Dünya Savaşı'nın bitmesiyle son bulmuştur.
Servis
Silah, II. Dünya Savaşı'ndan önce Alman polisi tarafından kullanıldı. II. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusunun Wehrmacht ve Waffen-SS birlikleri tarafından kullanılmıştır. Ayrıca Bolivya, Etiyopya, İspanya ve İsveç'e (M39 adıyla) ihraç edilmiştir.
Hızır (anlam ayrımı)

Kişiler
Hızır - İbrahim Peygamber'den sonra yaşamış bir veli
Hızır Reis - Türk divan edebiyatı şairi ve bilgin
Hızır Reis - Barbaros Hayreddin Paşa, ünlü Türk denizci
Deniz Kuvvetleri
TCG Hızırreis (S-344) - Türk denizaltısı
TCG Hızırreis (S-342) - Türk denizaltısı
İmaret Stadyumu

İmaret Stadı, Azerbaycan'ın Ağdam şehrinde yer alan bir stadyum. 1952'de açılmıştır. Uzun yıllar Azerbaycan spor kulüpleri tarafından kullanılan stadyum, 23 Temmuz 1993'te Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin desteğindeki Ermeni güçler tarafından işgal edilmişti.
2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması kapsamında Ağdam rayonu 20 Kasım 2020 tarihinde Azerbaycan'a iade edilmiş, 28 Kasım 2020 tarihinde stadyumun ev sahibi Karabağ FK, 27 yıl sonra çimlere ayak basmıştır.
Bakü Olimpiyat Stadyumu

Bakü Olimpiyat Stadyumu, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de bulunan bir stadyumdur. 69.870 seyirci kapasitesiyle ülkenin en büyük stadyumudur. Temeli 6 Haziran 2011'de atılmıştır. Törene Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, FIFA Başkanı Sepp Blatter UEFA Başkanı Michel Platini, Azerbaycan futbol kamuoyunun önemli temsilcileri, federasyon yöneticileri, futbol veteranları ve çok sayıda davetli katılmıştır.
Geriye çekilebilir birbirine entegre şeffaf çatı bloklarıyla dikkat çeken stadyum 6 Mart 2015 tarihinde tamamlandı ve aynı yıl 1. Avrupa Oyunları'na ev sahipliği yaptı. Türk şirketi TOCA tarafından tasarlanan stadyuma Azerbaycan Milli Futbol Takımı ev sahipliği yapmaktadır.
Euro 2020
Stadyum, EURO 2020'de A grubunda oynanan üç maç ve bir çeyrek final maçına ev sahipliği yapmıştır.
5. Uluslararası İstanbul Sinema Günleri

5. Uluslararası İstanbul Sinema Günleri, 7 - 20 Nisan 1986 tarihleri arasında İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından gerçekleştirilen film günleri.
Yarışma
Jüriler
Uluslararası yarışma: André Delvaux (Başkan), Lütfi Ömer Akad, Michel Ciment, Nikolai Goubenko, Hülya Koçyiğit, Emir Kusturica, László Lugossy, Dorothea Moritz, David Robinson, Peter Stein
Ulusal yarışma: (Büyük Jüri) Türkan Şoray (Başkan), Mahmut Tali Öngören, Selim İleri, Sungu Çapan, Süreyya Duru
Uluslararası yarışma adayları
Ulusal yarışma adayları
Kazananlar
Zoran Ubavič

Zoran Ubavič (28 Ekim 1965, Yugoslavya SFC - 21 Kasım 2015), Sloven eski milli futbolcudur.
Kariyeri
Kulüp takımları kariyeri
Kariyerinin tamamını ülkesi Slovenya'da geçiren Ubavič, PrvaLiga'nın açılış sezonu olan 1991-92 sezonunu kaydettiği 29 golle gol kralı olarak tamamladı.
Milli takım kariyeri
Slovenya milli futbol takımı formasını ilk ve son kez 3 Haziran 1992'de Tallinn'de Estonya karşısında oynanan ve 1-1 berabere tamamlanan bir dostluk maçında giydi. Bu maç aynı zamanda Slovenya'nın bağımsızlığını kazandıktan sonra yaptığı ilk milli maç olarak kayıtlara geçti.
Ezra-Nehemya

Ezra ve Nehemya, Ezra'nın Nehemya ile birlikte bulunduğu bileşik bir kitaptı. Ardından Yahudiler bu kitabı ikiye bölüp Birinci Ezra ve İkinci Ezra diye adlandırdılar. Modern zamanlarda Tanah'ta ve tercümelerinde bu kitaplar Ezra ve Nehemya kitapları olarak yer alır. Ezra ve Nehemya ilk olarak iki parçaya 3. yüzyılda teolog Origenes tarafından bölündü, bunun ardından Jerome, Vulgat versiyonunu yaratırken aynı modeli kullandığında Batı Avrupa Hristiyanları tarafından bu bölünme benimsendi. Bu kitapların Yahudilerin Tanah'ında Ezra ve Nehemya olarak bölünmesi Orta Çağ zamanında gerçekleşti.
Delain Sasa

Devis Sasa Delain (d. 9 Mart 1976, Kinşasa, Zaire), eski Demorkatik Kongolu futbolcudur.
Almanya'nın Bayer 04 Leverkusen ve KFC Uerdingen 05 kulüplerinde top koşturan Delain, 24 Ocak 2000'de Türkiye'nin Erzurumspor kulübüne transfer oldu. 2 sezon kaldığı Erzurumspor'da fazla forma şansı bulamayan Delain'in sözleşmesi 31 Mayıs 2002'de son buldu. Sonrasında ise Arnavutluk'un Partizani Tiranë ve Flamurtari Vlore takımlarında forma giydi.
Yıldıray

Yıldıray parıldayan ya da parlayan ay anlamına geliyor
Kişiler
Yıldıray Akın (d.1994), Türk başpehlivan
Yıldıray Baştürk (d.1978), Almanya doğumlu Türk milli futbolcu
Yıldıray Çınar (1940-2007), Türk halk müziği sanatçısı ve oyuncu
Yıldıray Çınar (çizgi romancı) (d.1976), çizgi roman sanatçısı ve animatör
Yıldıray Koçal (d.1990), Türk futbolcu
Yıldıray Oğur (d.1978), Türk gazeteci ve yazar
Yıldıray Sapan (d.1967), Türk siyasetçi
Yıldıray Şahinler (d.1968), Türk oyuncu, yazar ve yönetmen
Deniz Kuvvetleri
TCG Yıldıray, Türk denizaltısı
TCG Yıldıray (S-350), 1979 yapımı Türk denizaltısı
Asar (mitoloji)

Asar (Bulgarca: , Boşnakça: Æsiri, Rusça: , Azerice: Asar) - Türk, Altay, Moğol ve Tibet mitolojilerinde Tanrılar Yurdu. Azar olarak da söylenir. Tanrıların yaşadığı Gökyüzü demektir. Aynı sözcük ilah anlamına da gelir. Azeri ulus adının buradan türediğini ileri süren bazı görüşlerde mevcuttur. Tibet ve Moğol metinlerinde de yer alan, hatta İskandinav mitolojilerinde dahi benzer bir sözcükle Aesir şeklinde Tanrılar topluluğunu ifade eden ortak bir unsurdur. Asarı sözcüğü de Tibetçede Göksel Tanrıları tanımlamakta kullanılır. Moğolcada asar çadır demektir. Türklerde göğün büyük bir çadır olarak algılanması fikrinin bir başka örneğidir. Çok Tanrılı dinlerin neredeyse tamamında Tanrılar topluluğunun insanlardan uzak bir yerde (genelde göklerdeki bir dağda) yaşadığı inancı yaygındır.
Asarı'lar
Anlatılanlara göre, yeni dünyanın yaratılma zamanı geldiğinde, uzak bir yerde, şiddetli bir kasırga kopar, karanlık çöker ve karışıklık olur. O zaman, Asarı tanrılarının yurdu olan gökyüzünde büyük bir kavga çıkar ve bu kavga savaşa dönüşür. Asarılar dağılır ve yurtlarının kalıntıları üzerinde yeniden yedi katlı bir ülke kurulur. Ancak Asarılar arasında karışıklık hala devam etmektedir. Tekrar şiddetli çatışmalar başlar. Bu nedenle Asarılar günahları yüzünden, eski tanrısal özelliklerini yitirirler. Uzun yıllar geçer ve Asarılar Sümer Dağı'nın geniş
tepesine yerleşirler. Cennette karışıklık daha da artar. Asarılar, gökteki yerlerinden aşağı düşerek, en sonunda toprakta yaşamaya başlarlar. Sümer Dağı ve çevresindeki çöllerde kimse yaşamadığından kaçak tanrılar oralara yerleşip, yeryüzünün ilk sakinlerini oluştururlar. Bir gün, bunlardan biri toprakta yetişen bal gibi lezzetli bir meyveden tadar. Diğerleri de onun yaptığının aynısı yapınca kendi tanrısal doğalarını tamamıyla yitirirler ve insana dönüşürler.
Etimoloji
(As/Az) kökünden türemiştir. Asılı yer demektir. Ayrıca asarmak fiili, korumak, saklamak anlamı içerir. Mançuca ve Moğolcada Asar/Asarı sözcüğü çadır manası taşır.
Dipnotlar
Turkmenistan Airlines

Türkmen Hava Yolları (Türkmence: Türkmenhowaýollary), Türkmenistan 'ın ulusal havayolu şirketi yani bayrak taşıyıcısıdır. Türkmen Hava Yolları 'nın merkezi Aşgabat Havalimanı'ndadır. Türkmen Hava Yolları'nın uçuş ağı Avrupa, Orta Asya ve Güneydoğu Asya kadar uzanmaktadır.
Uçuş noktaları
Yön Tanrıları

Moğol ve Buryat mitolojisinde yönlere göre gökteki tanrıların konumunu ifade eder.
Alıgan Han 99 güney tanrısının başında bulunur. (Temsilcisi Usan Han'dır.)
Sargay Han 88 orta (merkez) tanrısının başında bulunur.
Sogto Han 77 kuzey tanrısının başında bulunur. (Temsilcisi Tatay Han'dır.)
Hürmüz Han 55 batı tanrısının başında bulunur. (Bu tanrıların anaları Manzan Hatun'dur.)
Atay Han 44 doğu tanrısının başında bulunur. (Bu tanrıların anaları Mayas Hatun'dur.)
Yönlere Göre Tanrılar
Özellikle Moğol ve Buryat mitolojisinde yönlere göre gökteki tanrıların sayısı ve başlarında bulunan tanrılar şu şekildedir:
Alıgan
Alıgan Han - Türk, Altay ve Moğol mitolojisinde Güney Tanrısı. Moğollarda 99 Güney Tanrısının başıdır. Algan Han olarak da bilinir. Moğollarda Budizmin etkisiyle birincil yön Doğu olarak değil Güney olarak yer almış olmalıdır. Alığ Han ile de bağlantılı olması muhtemeldir. Sözcük, (Al) kökünden türemiiştir. Almak ve körlük anlamı içeriyor olabilir. Moğolcada Alh ve Aluka sözcükleri çekiç anlamı taşır ve bu kelimelerle bağlantılı olması muhtemeldir.
Sogto
Sogto Han - Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde Kuzey Tanrısı. 77 Kuzey Tanrısının başıdır. Budizmin etkisiyle ikincil yön Batı olarak değil Kuzey olarak yer almış olmalıdır. Hüherdey Han ve Hültey Hanım adlı iki fırtına tanrısının da babasıdır. Sözcük, (So/Soğ/Sok) kökünden türemiştir. Soğukluk, görmezlik bildiren bir köktür. Soğmak fiili, yenmek ve üzmek anlamları içerir. Soğuk sözüyle de ilgilidir. Sog kökü eski Türkçe ve Moğolcada aramak ve soluk anlamlarını da içermektedir.
Hürmüz
Hürmüz Han - Türk, Altay ve Moğol mitolojisinde İyilik Tanrısı. Moğol mitolojisinde Hormosta ya da Kormosta, Türk mitolojisinde "Kurbustan" veya Kürmez adıyla yer alır. Pers mitolojisindeki Ahura Mazda ile özdeşleşmiştir. Moğollara göre 55 Batı Tanrısının başında bulunur. Körmösler Türk ve Altay halk inancında ve mitolojisinde melek ve hayalet türü varlıklardır. Kürmez Han bunların başında bulunur.
Atay
Atay Han - Türk ve Moğol mitolojilerinde Ceza Tanrısı. Suçluları cezalandırır. Hiçbir suçu cezasız bırakmaz. Ordusunda 6666 tane yenilmez askeri vardır. Galta Ulan (Kızıl Ateş) olarak da bilinir. Karısının adı Mayasdır. Moğol mitolojisinde çok önemli bir yere sahiptir, üst düzey Tanrılar arasında yer alır. Moğollara göre 44 Doğu Tanrısının başıdır. Üç oğlu vardır. (Üç Şaraday Hanlar): 1. Sagan Hasar, 2. Şara Hasar, 3. Hara Hasar. Kelime, (Ad/At) kökünden türemiştir. Ata ve Ad sözcükleri ile bağlantılıdır. Ata (ced, soy) anlamını içerir.
Türk kılıcı

Türk kılıcı, Türkler tarafından kullanılan tek elli, tek kenarlı ve orta derecede kavisli bir kılıç türüdür. Geçmişte Hunlar zamanında başlayıp Avarlar, Göktürkler, Uygurlar, Selçuklular, Timurlar, Memlukler, Osmanlılar ile Orta Asya ve Avrasya steplerindeki diğer Türk hanlıkları tarafından kullanılmıştır.
Popüler kültür
Türk kılıcı, Assassin's Creed: Revelations video oyununda Yusuf Tazim'in kişisel silahıdır.
Atlama (mitoloji)

Atlama - Mitolojik bir terim olarak Olağanüstü Yolculuk demektir. Genel olarak sıçrayarak bir engeli aşma, Ayakların yerden kesilmesiyle birlikte başka bir yere konma anlamına gelir.
Anlam ve İçerik
Özellikle Türk masallarında ve mitolojisinde yer alan söylencelerde başka alemlere geçmek, boyut değiştirmek anlamında kullanılır. Anadolu'da atlak sözcüğü ırmak üzerine koyulmuş taşlardan oluşan geçit demek olduğu kadar köprü anlamını da ihtiva eder. Yer altına atlama yoluyla gidilir. Atlamada bu dünya ile diğer dünya arasındaki sınırlar ortadan kalkar. Atlama üç yolla yapılır.
Kuş veya başka bir hayvan kılığına girerek: Bu şekilde pek çok olumsuz dışsal etkenin varlığı zarar veremez. İnsanların veya kötücül varlıkların dikkatini çekmeden hızlı bir biçimde öteki aleme gidilir.
Sıradışı bir hayvana binip yolculuk yaparak: Böylece söylencesel bir göl, deniz, ateş okyanusu geçilir. Bu hayvan genellikle bir at olup, uçabilme yeteneğine sahiptir. At zaten özü itibarı ile kutlu bir varlık ve Tanrının bir armağanı olarak görülür.
Bir geçit kullanılarak: Bu geçitler çoğu zaman kuyular, mağaralar, yer altı tünelleri şeklinde görülür. Bu tür yerler Türk kültürünün daima odak noktalarından olmuş ve her yerde o yöredeki mağaraların çok derinlere indiği, dibinin bulunamadığı, çok uzak yerlerdeki başka mağaralara bağlı olduğu söylenmiştir.
Etimoloji
(At/Et/Ed) kökünden türemiştir. Geçmek, aşmak anlamları vardır. Atın başka alemlere gidebilen bir hayvan olduğu inancı ve atlamanın atın yaptığı hareket olmasıylada ilgisi bulunmaktadır.
Dipnotlar
Aza

Aza - Türk, Altay, Yakut, Çuvaş ve Moğol mitolojisinde kötü ruh. Asa şeklinde de söylenir. Moğollar Ada derler. Azalar biçiminde çoğul olarak kullanılır.
Özellikleri
Yeraltındaki karanlık yurtlarında yaşarlar. Genel olarak kötücül ruhların ve kötü varlıkların tamamına verilen bir addır. Çoğu zaman, görüntüleri yoktur, yalnızca sesleri ve çıkardıkları gürültüler işitilir. İnsanlar onlardan korktukları için harabelerde ve kalıntılarda gezmeye çekinirler. Oyrotlarda 13 farklı kötücül ruh kategorisinin tamamını anlatır. Karşıtı Ayadır. Bazı kaynaklarda üç türü sayılır.
Azabuk: Kötücül ruhlar.
Azaşulbus: Kötücül cadılar.
Azahortan: Kötücül hortlaklar.
Bu sözcüklerin hepsi de farklı niteliklerde olmak üzere hep kötü ruh demektir. Azar sözcüğü yine kötü ruhlara dayalı hastalıkları ifade eder. Azarlamak fiili de buradan türemiştir. İnsanlara kötü ruhları göndermek demektir. Yakut mitolojisinde Abası adı ile kullanılır. Kumandılarda ise iki farklı sınıf olarak yer alırlar.
A. Çertegri: Şeytan.
B. Çor: Cin.
Ruhsal ve fiziksel hastalıkları tanımlamakta kullanılan Azar-Bazar (Asar-Masar, Eser-Meser, Azar-Pazar, Ezar-Bezar) veya Azar-Kazar (Ezer-Kezer) ya da Kasar-Pasar (Kazar-Pazar) tamlamaları da yine bu kavramla yakından alakalıdır ve olasılıkla üç tür kötücül varlıkla ilgilidir:
1. Azar (Ezer), 2. Kazar (Kezer), 3. Pazar (Bezer).
Çertegriler Türk ve Altay mitolojisinde ve halk inanışında Şeytan ile özdeşleşmiştir. Azaların en tehlikeli ve en kötüleridir. İnsanlara geri dönüşü olmayan zararlar verebilirler. Korkunç ve güçlü yetenekleri vardır. Yertanrı (Cer Tengri) ile de alakalı görünmektedir. Çorlar ise daha çok cinlere benzeyen varlıklardır.
Azar-Bazar
Azar-Bazar, Azerbaycan Türkçesinde, "her tür hastalık" manasına gelir. Yılın son Çarşamba gününde, Azerbaycan kırsal bölgelerinde tüm evlerin önünde ateşler yakılır ve herkes ateşin üstünden atlayarak, "Azarım-Bazarım, bu ateşin üstüne dökülsün" der. Buradaki "Azar-Bazar", şeytani ruhların adlarıdır. Sonradan anlam kaymasına uğrayarak "her türlü hastalık" içeriğini ifade etmeye başlamıştır.
Etimoloji
(Az/Ad) kökünden türemiştir. Azmak, azarlamak fiilleri ile aynı kökene sahiptir. Yas tutmak anlamını da içerir. Aşırılık, sapkınlık, suç gibi anlamlar içeren ve Az- ile başlayan sözcükler bu kökten türemiştir. Moğolcada Az/Azh sözcüğü varoluş anlamına gelir. Eski Moğolca Ad/Ada, Eski Türkçe Ada/Aza sözcükleri tehlike ifade eder.
Offshore finans merkezi

Offshore finans merkezi, kıyı ötesi finans merkezi veya denizaşırı finans merkezi, yerleşik olmayan offshore şirketlere kurumsal ve ticari hizmetler sunma ve offshore fonlarının yatırımı konusunda uzmanlaşmış, düşük vergi oranları olan küçük bölgelerdir. Bu terim 1980'lerde icat edildi. Uluslararası Para Fonu, offshore finans merkezini "iç ekonomisinin büyüklüğü ve finansı ile uyuşmayan bir ölçekte, yurt dışında yerleşik kişilere finansal hizmetler sağlayan bir ülke veya yasal bölge" olarak tanımlamaktadır.
Offshore finans merkezleri arasında itibar ve yönetmelik standartları farklılık göstermektedir. 2012 Küresel Finansal Merkezler Endeksi (GFCI), uluslararası finans merkezleri ile ilgili tüm verileri topladıktan sonra dünyanın önde gelen 10 offshore finans merkezini sırasıyla Jersey, Guernsey, Man Adası, Bermuda, British Virgin Adaları, Cayman Adaları, Cebelitarık, Mauritius, Malta ve Bahamalar olarak belirledi.
Aysar

Aysar - Türk ve Anadolu halk inancında değişken karakterli kişi ve onun değişken karakteri. Aya (ayın hareketleri ile evrelerine ve belki de dünyaya olan mesafesine) bağlı olarak karakteri ve huyu değişen kişi ve onun yaşadığı psikolojik durum. Aysamak fiili de aynı şekilde bu değişken ruh halini ve sonuçlarını anlatmakta kullanılır. Batı mitoloji ve masallarında yer alan ve dolunayda kurda dönüşen Erbörü (Kurt Adam) motifi bu anlayışın bir dışavurumudur. Ayın hareketleri ve evreleri insanoğlunun daima ilgisini çekmiş ve bunlara değişik anlamlar yüklenmiştir.
Ayın Etkileri
Eskiden insanların Ayın hareketleriyle ilgili gördükleri etkilerin büyük bir kısmının boş inançlar olduğu kesinleşmiş durumdadır. Eski uygarlıklarda ve halk inançlarında insanların uykularında gezinmeleri dolunay ışığı tarafından çekilmelerine bağlanmıştır. Dolunayın ışığının pencereden içeri girmesinin rüyaları bile etkilediğine, dolunayda cinsel içgüdülerin, tarlaların bereketlerinin arttığına hatta Kurt Adama dönüşüldüğüne bile inanılmıştır.
Günümüzde ise Ayın evrelerine bağlı olarak depremlerin, kasırgaların arttığı, hatta cinayetlerin, intiharların, kazaların çoğaldığı; kadınların aybaşları ve hastaların sara nöbetleri ile ayın çekim gücü arasında ilişki bulunduğu öne sürülmektedir. Ancak Ay ile ile bahsedilen olaylar arasında henüz bilimsel bir ilişki saptanamamıştır.
Ayın dünyadaki denizlerde ve okyanuslarda gel-git denilen, suların alçalması ve yükselmesi olayı üzerinde doğrudan etkisi olduğu bilimsel bir gerçektir. İnsan bedeninin büyük kısmı sudan oluştuğuna göre, Ay'ın hareketleri vücudumuzu da etkileyebilir mi? sorusu ise bazı bilim adamlarının dikkatini çekmiştir. Fakat insan vücudunda suyun oranı, okyanuslardaki su miktarı ile kıyaslanamayacak kadar azdır. Dolunay evresinde Ayın parlaklığı da çok önemli bir etken değildir, çünkü en parlak olduğu anda bile Ayın dünyaya gönderdiği ışık miktarı Güneşin gönderdiğinin 600 binde biri kadardır.
Etimoloji
(Ay) kökünden türemiştir. Aylamak (gezmek, dolaşmak) ile de kökensel bağı vardır, bu anlamda karakterin değişkenliğini ifade eder.