Ali Ekrem Bolayır

Ali Ekrem Bolayır (2 Ağustos 1867, İstanbul - 27 Ağustos 1937, İstanbul), Türk şair, yazar, öğretmen ve devlet adamı. Namık Kemal'in oğlu olan Ali Ekrem Bolayır, Servet-i Fünun edebiyatı'nın öncüleri arasında gösterilmektedir.
Yaşamı
2 Ağustos 1867de İstanbul'un Fatih ilçesinin Hobyar mahallesinde doğdu. Babası, vatan şairi ve yazar Namık Kemal, annesi ise devrin Niş kadısı Mustafa Ragıp Efendi'nin kızı Nesime Hanım'dır. Feride ve Ulviye adına iki kız kardeşi vardır.
Fatih Askeri Rüştiyesine bir yıl devam ettikten sonra öğrenimine babasının mutasarrıf olarak görev yaptığı Rodos ve Sakız Adasında özel dersler yoluyla devam etti. Arapça, Farsça, Fransızca öğrendi. Sanat ve edebiyatla küçük yaşlarda ilgilenmeye başladı. 20 yaşında İstanbul'a döndü ve Padişah II. Abdülhamid tarafından sarayda görevlendirildi. 1888 yılında atandığı Mabeyn-i Humayun Katipliği görevini 18 yıl sürdürdü. 1894te Kavalalı Ahmet Celal Paşanın kızı Zeynep Celile Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Mehmet Kemal Cezmi (1896) adında bir oğlu ve bir kızı Ayşe Masume (1899) adında oldu, diğer eşi Lofçalı Ahmed Cevdet Paşanın en genç Torunu Azize Hanım, bu evlilikten Hatice Selma (1902), Fatma Beraat (1905) adlarında 2 kızı oldu.
Edebiyat-ı Cedide Topluluğunun bir üyesi olan Ali Ekrem Bey, şiirlerini İlham ve A. Nadir takma adları ile yayınladı. Asıl sanatını temsil eden eserlerini 1896-1900 yılları arasında Servet-i Fünun Dergisinde yayımladı. Derginin 1897 yılındaki Yunan Harbi nedeniyle çıkan özel sayısında yer alan Vasiyet şiiri ile tanındı. Tevfik Fikretin bir makalesini değiştirmesine kızarak topluluktan ayrıldı. Edebiyatla ilgisini ömür boyu kesmedi. 1908e kadar kişisel, Meşrutiyetin İlanı ile birlikte daha çok sosyal, vatani, dini konular işledi. Çanakkale ve İstiklal Savaşı yıllarında milli kahramanlık şiirleri yazdı. Tevfik Fikret gibi nazmı nesre yaklaştırma çabasındaydı.
1906da Kudüs mutasarrıfı olarak atandı. 1908de Beyrut valisi oldu ancak birkaç gün sonra bu görevinden istifa etti. Aynı yıl, Cezair-i Bahr-i Sefid (Akdeniz Adaları) Valisi olarak görevlendirildi. Bir sene sonra kadro dışı kalarak İstanbula döndü.
1910da Mehmet Akif tarafından Darülfünunda Tarih-i Edebiyat öğretmeliği teklif edildi. O yıl, Darülfünun hocaları ve talebelerinden oluşan bir heyetle Romanya seyahati yaptı; ertesi yıl ise 3 aylık Fransa ve İsviçre gezisine gitti. 1912de tekrar Cezair-i Bahr-i Sefid Valisi olarak atandı. Balkan Savaşının başlaması üzerine valilik kapatıldı. Ailesiyle birlikte güçlükle İstanbula dönebilen Ali Ekrem Bey, uzun süre yarım maaş aldı ve 1912de emekli edildi.
1913te tekrar Darülfünunda müderrisliğe başladı ve Nazariyyat-i Edebiyye dersi okuttu. Ertesi yıl kız öğrenciler için kurulan İnas Darülfünunda da edebiyat dersleri verdi. 1914 yılında Osmanlının ilk konservatuvar kurumunun kuruluşu sırasında okula konservatuvar yerine "Güzellikler Evi" anlamına gelen Darülbedayi isminin verilmesin önerdi ve kabul edildi.
Oğlu Mehmet Kemal Cezmi 1917de intihar etti. Bu olayın etkisiyle rahatsızlanan Ali Ekrem Bey, tedavi için Dr. Mazhar Osman Beyin tedavihanesinde kaldı Vermekte olduğu Nazariyyat-i Edebiyye dersi Ali Kemal Beyin eğitim bakanlığı sırasında kaldırılınca açığa alınan Ali Kemal Bey, Tedkikat-ı Lisaniyye Heyeti Reisi yapıldı ve Galatasaray Sultanisinde edebiyat öğretmenliğine getirildi. Bu görevi başlangıçta kabul etmeyen Ali Ekrem, eğitim bakanlığına Sait Beyin gelmesi üzerine görevi kabul etti ve 3,5 yıl öğretmenlik yaptı.
1923te yeniden Darülfünuna atandı. Yahya Kemale vekaleten "şerh-i mütun" (metin açıklama) müderrisi olmuştu. Daha sonra asalaeten atandığı bu görevi 1933 yılındaki üniversite reformuna kadar sürdürdü. Bir yandan da başka okullarda ders verdi.
Darülfünun üniversiteye dönüştürüldüğünde açıkta kalan Ali Ekrem, Maltepe Askeri Lisesinde öğretmenliğe devam etmeye çalıştı. Sağlık sorunları ve yaşlılığı nedeniyle bu görevde zorlandı. Gırtlak kanseri nedeniyle ömrünün son günlerini çeşitli hastanelerde geçirdi. 27 Ağustos 1937de hayatını kaybetti. Zincirlikuyu Mezarlığına defnedildi.
Başlıca Yapıtları
Ruh-ı Kemal (1909),
Zilal-i İlham (1909),
Çocuk Şiirleri (1917),
Ordunun Defteri (düzyazı-şiir karışık 1918),
Şiir Demeti (1925),
Vicdan Alevleri (1925).