Erich Obst

Erich Obst (13 Eylül 1886, Berlin - 9 Haziran 1981, Göttingen), Almanyadan davet edilen ve Türkiyede modern coğrafyanın kuruluşunda görev alan coğrafyacıdır.
Hayatı
Tam adı Karl August Erich Obstdur ve 13 Eylül 1886 tarihinde Berlinde doğmuştur.
Breslau/Wroclaw Üniversitesinde coğrafya, jeoloji ve mineraloji okuyan Obst, yeni kurulan Hamburg Colonial Enstitüde 1908-1910 yılları arasında coğrafya asistanı ve öğretim görevlisi olarak çalışmıştır. Bu arada 1909da Breslauda doktorasını tamamlayan Obst, 1910-1912 yıllarında Hamburg Coğrafya Kurumu tarafından düzenlenen Doğu Afrika araştırma gezilerine katılmıştır. 1912-1915 arasında da Marburg Üniversitesinde coğrafya doçenti unvanıyla çalışmalar yapmıştır.
Osmanlı Hükumeti tarafından davet edilen Doç. Dr. Erich Obst, 1915 yılının güz döneminde İstanbul'da Darülfünunda göreve başlamıştır.
Obst, 1918e kadar üniversitenin Coğrafya Enstitüsü Müdürlüğünün yanı sıra Osmanlı meteoroloji işlerinde de çeşitli görevler almıştır. I. Dünya Savaşından sonra Almanyaya dönen Obst, 1919dan 1921e kadar Breslauda, 1922den 1938 yılına kadar da Hannoverde coğrafya profesörü olarak çalışmıştır. Obst, Karl Haushofer ile birlikte 1923-1944 yılları arasında Jeopolitik Dergisinin editörlüğünü yapmıştır. 1935-1936 yıllarında Güney Afrikaya kapsamlı araştırma gezileri yapan Obst, 1938de Breslau Üniversitesinde ordinaryüs profesör kadrosuna atanmıştır. Burada 1941-1943 arasında Sömürge Kılavuzu adında 19 cilt olarak tasarlanan kitabın 13 cildini yayınlamıştır. Obst, 1945ten itibaren de Hannover Teknik Üniversitesinde çalışmaya başlamıştır. 1953te emekli olan Obst, 9 Haziran 1981 tarihinde Göttingende 94 yaşında ölmüştür.
Darülfünunda göreve başlaması ve çalışmaları
Genç bir akademisyen (29 yaşında) olan Obst, Edebiyat Fakültesi Coğrafya Şubesi (Bölümü) müderrisliğinin yanı sıra Coğrafya Darülmesaisi (Enstitüsü) müdürlüğünü de üstlenmiştir. Obst, bölümde Coğrafyayı Beşeri, Osmanlı Coğrafyası ve Coğrafya Usul ve Tatbikatı derslerini vermiştir. Bunlara ilaveten Obst, Osmanlı meteoroloji işlerinin teşkilinde, atmosfer fiziği konusunda uzmanlığı ile tanınan Erlangen Üniversitesinden Dr. Joseph Würschmidt ile birlikte görev almıştır.
Birinci Dünya Savaşının sona ermesiyle birlikte 30 Ekim 1918de imzalanan Mondros Mütarekesinin 19. Maddesi (Asker ve sivil Alman ve Avusturya uyruğu, bir ay zarfında Osmanlı topraklarını terk edecekler) uyarınca İstanbuldan ayrılmıştır. İngiliz ve Fransız kuvvetlerinin 13 Kasım 1918de İstanbulu işgal etmeleri ile Darülfünundaki Alman hocalar, sözleşmede mevcut hayat şartları ve mali durumun tahmin edilemeyecek derecede değişmesini gerekçe göstererek ülkelerine geri dönmek istemişlerdir ve sözleşmelerinin Osmanlı Hükümeti tarafından feshedilmesiyle kendi yurtlarına dönmüşlerdir. Toplamda Obst, İstanbul Darülfünunda yaklaşık 3 yıl görev yapmıştır. Obstun Türkiye'ye ilgisinin bu süreyle sınırlı kaldığı, uzun meslek yaşamının diğer dönemlerinde Türkiye ile bağlantısını devam ettirmediği söylenebilir.
Türkiye coğrafyasına katkıları
Erich Obst, Osmanlı Meteoroloji İşleri'nde görev almıştır. Obst, Tetkikatı İklimiye Encümenine müdür olarak görevlendirildikten sonra Almanyadan çeşitli meteorolojik alet ve edevatın temini için çalışmalar yürütmüştür. Çeşitli meteorolojik alet ve edevatın sağlanmasının yanı sıra Anadolu ve Rumelide meteoroloji istasyonlarının kurulması için de bazı gayretleri olmuştur. 1917 ve 1918 yıllarında Obst, Anadolu ve Rumelide meteoroloji istasyonlarının kurulmasını sağlamak, denetlemek ve coğrafi araştırma ve gözlemlerde bulunmak amacıyla geziler yapmıştır.
Sırrı Erinç, aslında Obstun üzerinde hemen hiç durulmamış olan iki önemli tesiri ve katkısının olduğunu belirtir. Bunlardan biri Coğrafya Darülmesaisine, o zamana ait tanınmış periyodiklerin tam koleksiyonları da dahil olmak üzere çok zengin bir kütüphane sağlamış olması; diğeri ise bölümün, coğrafyacıların bizzat araştırma yapabilmelerini temin maksadıyla çeşitli termometrelerden sekstana ve teodolitten türlü yükselti ölçme cihazlarına ve kamp malzemesine kadar, bir kısmı günümüze kadar intikal eden, lüzumlu araçlarla donatılmasıdır. Obstun sağladığı eserlerin bugünkü İstanbul Coğrafya Enstitüsü Kitaplığının çok kıymetli özünü teşkil ettiğini burada belirtmek bir hakşinaslık görevidir. Bölümün araştırma malzemesi ile donatılması ise, o sırada Coğrafya Darülmesaisinin bir yurt inceleme merkezi haline getirilmek istendiğinin ve araştırmaya verilen önemin çok açık bir ifadesidir..
Türkiye coğrafyası hakkında incelemelerde bulunmak üzere 1915te kurulan İstanbul Darülfünun Coğrafya Darülmesaisinin gelişerek 1933te 4 bin ciltlik büyük bir kütüphaneye sahip olmasında Obstun önemli katkılarının olduğu söylenebilir. Aynı zamanda Obst, Coğrafya Darülmesaisinin müdürlüğünü yaptığı sıralarda konferans tarzında bilimsel bir etkinliği başlatmıştır.
Bu çalışma TÜBİTAK BİDEB 2209/A kodlu 2014 tarihli proje tarafından desteklenmiştir.
Yayınları
Allgemeine Wirtschafts- und Verkehrsgeographie. Walter de Gruyter & Co, Berlin 1959, als Band VII in:
Erich Obst (Hrsg.): Lehrbuch der Allgemeinen Geographie. Walter de Gruyter, Berlin 1959ff.
Türkiye coğrafyasıyla ilgili başlıca yayınları
Obst, E., 1920, Wirtschaftsgeographische Studien in der Europäischen Türkei (Thrakien), Band 1, Das Klima als Grundlage der Wirtschaft, Teubner, Leipzig.
Obst, E.,1921, Das Klima Thrakiens als Grundlage der Wirtschaft, Osteuropa-Institut Breslau, Vorträge und Aufsätze, B. G. Teubner, Leipzig.
Obst, E., 1932, Boğazlar (İstanbul-Çanakkale) Mıntıkası İklimi (Çev. M. Niyazi), Tefeyyüz Kitaphanesi, İstanbul.
Konuyla ilgili yayınlar
Dölen, E,. 2013, İstanbul Darülfünunu'nda Alman Müderrisler 1915-1918, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.

Uta Lindgren, Obst, Erich K. G.
Paul Trommsdorff: Der Lehrkörper der Technischen Hochschule Hannover 1831-1931. Hannover, 1931, S. 45.
Erich Obst'un Almanca vikipedi sayfası.