Ankara-İstanbul yüksek hızlı demiryolu

Ankara İstanbul yüksek hızlı demiryolu ya da kısaca Ankara İstanbul YHD, Ankara YHT Halkalı arasında Yüksek Hızlı Tren hizmeti verilen azami hıza uygun çift hatlı, elektrikli, sinyalli yüksek hızlı demiryolu hattıdır.
İstasyonlar
YHT hattında 14 istasyon bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla (Ankara başlangıçlı olarak)
Ayrıca Pamukova YHT Garı ve Sapanca YHT Garı'nın inşaatları devam etmektedir.
Yolculuk süreleri
Konvansiyonel demiryolu: (Ankara Eskişehir İstanbul-Haydarpaşa güzergahı)
Konvansiyonel tren: 7 saat 50 dakika (Fatih Ekspresi) ile 9 saat (Anadolu Ekspresi) arasında
Yüksek hızlı demiryolu: (Ankara YHT Halkalı güzergahı), (Ankara YHT Söğütlüçeşme güzergahı),
Yüksek Hızlı Tren: (Ankara İstanbul YHT) en kısa 4 saat 20 dakika (2021 yılı)
Bütün kısımlar tamamlandığında hedeflenen: 3 saat 45 dakika (Ankara Halkalı)
Sürat demiryolu projesi: 1,5 saat (Ankara Halkalı)
İnşaat aşaması
Yüksek hızlı demiryolu hattının Ankara - Eskişehir arasındaki kısmı 13 Mart 2009'da, Eskişehir - Pendik arasındaki kısmı 2014'te, Pendik - Halkalı arasındaki kısmı ise 12 Mart 2019'da Marmaray ile birlikte hizmete girmiştir. Ayrıca hattın Ankara'daki başlangıç/bitiş istasyonu olan Ankara Yüksek Hızlı Tren Garı 29 Ekim 2016 tarihinde hizmete girmiştir.
Gecikme
İhaleyi kaybeden firmanın yargıya başvurusu sebebiyle 3 sene gecikme olmuştur. Test aşamasında yaşanan gecikmelere ise sinyalizasyon hattına yapılan sabotajların sebep olduğu iddia edilmiştir.
Proje kapsamında yapılanlar
Alt geçit: 122
Viyadük: 21
Köprü: 43
Kazı: 32 milyon m3
Üst geçit: 56
Menfez: 480
Tünel: 43
Dolgu: 19 milyon m3
Revizyonlar ve tamamlanmamış kesimler
Tünel-26
YHD hattı üzerindeki en uzun tünel olan Tünel-26'da yapılan kazılar esnasında yaşanan göçme ve toprak kaymaları sebebiyle proje güzergahında mecburi değişiklik yapılmıştır. Tünelin sadece bir kısmı şu an aktif olup, kalan kısımları için çalışmalar devam etmektedir. Bu süre zarfında trenler YHD hattının Tünel-28 ile Tünel-27 arasındaki kısmında konvansiyonel demiryoluna geçiş yapmakta ve yaklaşık 8 km sonrasında Tünel-26'nın açılan kısmının bittiği noktada tekrar YHD hattına dönerek yoluna devam etmektedir. Tünelin tamamının 2023'te bitirilip hizmete alınması planlanmaktadır.
Doğançay ripajı
Bu kestirme hat ile Geyve Doğançay Arifiye Sapanca hattında yüksek hızlı trenin hızını 80 km/h'e düşürecek olmasından dolayı Arifiye istasyonu Doğançay ripajı ile by-pass edilecektir.
Doğançay ripajı, Geyve'de Alifuatpaşa mevkiinden başlayıp, Doğançay'da Sakarya Nehri'ni ve D-650 Karayolu'nu köprüyle geçip, Sapanca'da mevcut YHD hattına bağlanıyor. 34 km'lik tünel ve viyadükten oluşan bu kestirme için 21 Şubat 2012'de ihaleye çıkıldı. İhaleye katılan firmaların mali zarfları 29 Mart 2012 tarihinde açıldı ve maliyet inanılmaz büyük olduğundan dolayı ihalenin iptaline kadar verildi. 2021'e dek bu kesimde trenler Alifuatpaşa'da konvansiyonel demiryolu hattına geçip, Sapanca'da tekrar YHD hattına dönerek yoluna devam etmekteydi. İnşaat çalışmaları devam etmekte olup, ilk etap olan Gevye (Alifuatpaşa) - Doğançay arası Haziran 2021'de hizmete girdi. Hizmete giren ilk etapta trenler Doğançay'da konvansiyonel hatta bağlanmakta ve böylece Doğançay'a kadarki virajlı ve dar tünelli kesim by-pass edilmekte ve artık YHT'ler tarafından kullanılmamaktadır. Kalan kısmın ise 2023'te bitirilip hizmete alınması planlanmaktadır. Tamamı hizmete girdiğinde Arifiye istasyonu YHT kullanımına kapatılıcak ve trenler Pamukova ve Sapanca'da duracaktır. Ripaj, T-26 tüneliyle birlikte hizmete girdiğinde Ankara-İstanbul arası seyahat süresi 35 dakika daha kısalacaktır.
Sürat demiryolu projesi ve Marmaray Tüneli'ne alternatif
Şu anki kısmen tamamlanmış ve kısmen devam etmekte olan projenin yüksek hız akreditasyonu alabilecek kesimi Köseköy'de son bulmaktadır. Trenler İstanbul'a ulaşabilmek için yenilenen konvansiyonel demiryolu hattını kullanmaktadır. Ayrıca 2019 yılına dek Sapanca Köseköy arasındaki YHT hattı Ada Ekspresi ve yük trenleri tarafından da kullanılmaktaydı. 2019'da bu kesim, hemen bitişiğine YHT harici trenlerin kullanacağı çift hat konvansiyonel demiryolu inşa edilerek konvansiyonel hattan ayrılmıştır. Köseköy İzmit Gebze hattı üzerinde ise şu an 3. ve kimi yerlerde 4. rayların serimi sürmektedir. Bu sayede YHT hattı, burada da konvansiyonel hattan ayrılacak ve böylece mevcut YHT hattı, Köseköy'den Gebze'ye dek uzayacaktır.
İleriki ihtiyaçlar, Marmaray Tüneli'nde oluşabilecek sıkışıklar ve daha hızlı bir demiryolu hattı için, Sürat Demiryolu olarak da adlandırılan ikinci bir YHD projesi geliştirilmiştir. Bu proje esasında ilk olarak 1980'lerde öne sürülmüş ve hatta inşasına başlanmış ancak ödenek yetersizliğinden dolayı yarıda kesilmiştir. Bu projede trenlerin maksimum hızının 350 km/saat'e kadar çıkması planlanmakta olup, güzergah Ankara Beypazarı Nallıhan Mudurnu Arifiye üzerinden gelip buradan mevcut YHD hattına bağlanacaktır. Marmaray Tüneli'ne alternatif olarak da İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı Yavuz Sultan Selim Köprüsü İstanbul Havalimanı Halkalı güzergahı planlanmıştır.
Proje gerçekleşmeleri
Proje 10 Etaptan oluşmaktadır.
Tamamlanan etaplar
Ankara Sincan : 24 km
Sincan Esenkent : 15 km
Esenkent Eskişehir : 206 km
Eskişehir Gar geçişi
Eskişehir İnönü : 30 km
İnönü Vezirhan : 54 km
Vezirhan Köseköy : 104 km (kısmen)
Köseköy Gebze : 56 km
Gebze Pendik Halkalı: 75.771 km
Devam eden etaplar
Tünel-26: 8 km
Doğançay ripajı: 34 km
İnönü Gebze etabında 36 adet tünel yapımı planlanmış ancak uygulamada bazı tüneller birleştirilmiş veya iptal edilmiştir. TBM ile açılan T-26 tünelinde heyelan riski ile önce tünelin yeri değiştirilmiş daha sonra TBM'nin tünel içinde ilerleyememesi üzerine bu kısım iptal edilerek güzergah değiştirilmiştir. Şu anda yeni güzergahta bulunan tüneldeki çalışmalar sürmektedir.
Demiryolu Hattında TCDD Taşımacılık Tarafından İşletilen Tren Hatları
Yüksek Hızlı Tren
Ankara Eskişehir YHT
Ankara İstanbul YHT
Ankara Konya YHT
İstanbul Konya YHT
Ankara Karaman YHT
İstanbul Karaman YHT