Sebt Günü

Sebt, haftalık bir dinlenme günü ya da ibadet zamanıdır. İbrahimi dinlerde farklı şekillerde tutulur ve birkaç farklı uygulamada benzer durumları haber verir. Bin yıllar içinde pek çok farklı bakış açıları ve tanımlar ortaya çıkmış olmasına rağmen bunların çoğu aynı yazılı gelenekten kaynaklanmaktadır. Kavram diğer bazı geleneklerin her birinde benzer bir haftalık uygulamayı tanımlamak için kullanılmıştır: yeni ay; Yahudilikte ve bazı Hristiyan geleneklerinde yılda yedi kez kutlanan bayramların her biri; pagan kültüründe yılda sekiz kez kutlanan bayramların her biri (çoğunlukla sabbat); seküler kültürde yıllık bir tatil ve dini veya seküler kullanımda orijinali yedi yılda bir olan bir dinlenme yılı.
Kitabı Mukaddes geleneği
Gün Olarak Sebt
Türkçeye Arapçadan geçmiş olan Sebt kavramı, İbranicede dinlenme günü anlamına gelen Şabat (שַׁבָּת, Strongs dizin numarası 7676, sabbāt, günümüzde çoğunlukla Shabbat olarak yazılmaktadır) sözcüğünden gelmektedir; kökeni uğraşı bırakmak (çoğunlukla dinlenme veya durma) olarak tanımlanan şavat (שָׁבַת, Strongs numarası 7673, sāvat, çoğunlukla shavat) fiilidir. Kitab-ı Mukaddeste Sebt (şavat fiili şeklinde) ilk olarak Tekvin kitapçığındaki yaratılış öyküsünde geçmektedir, burada yedinci günün YHVH (יהוה) tarafından dinlenme günü olarak belirlendiği ve kutsal kılındığı anlatılmaktadır (Tekvin 2:23). Sebt gününün hatırlanması ve tutulması On Emirden birisidir (orijinal Yahudi, Doğu Ortodoks ve pek çok Protestan geleneklerinde dördüncü, Roma Katolik ve Lüteryen geleneklerinde üçüncü). Kitab-ı Mukaddes Sebtini tutan pek çok kişi bunun İsrail halkı için sürekli bir antlaşma (Çıkış 31:1317), mühtediler için de geçerli bir kural ve şu iki olaya ilişkin bir işaret olarak kabul ederler: Tanrı'nın Yaratılışı altı günde tamamladıktan sonra dinlendiği gün (Çıkış 20:811) ve Mısırlılar'ın yedi günlük çalışma haftasından kurtarılışı (Tesniye 5:1215). Daha sonra İşaya, bu kavramı yozlaşmış dinlenme günü uygulamalarını da içerecek şekilde genişletti (Yeşaya 1:13). Başlangıçta Sebti bozanlar toplumdan atılacak ya da potansiyel olarak öldürülecek kişilerdi (Çıkış 31:15). İbrani kutsal yazılarına göre Sebtin tutulması evrensel olarak yedi günlük haftada altıncı gün akşamından yedinci gün akşamına kadardı (Nehemya 13:19, bkz. Levililer 23:32).
Hafta Olarak Sebt
Septuaginta dönemindeki Yahudi kaynaklarında kapsamlama (parçanın adını bütün için kullanma) yoluyla Sebt (Grekçe Sabbaton, Strongs 4521) kavramı da yedi günlük tam bir hafta, yani peş peşe iki haftalık Sebt günü arasındaki zaman dilimi anlamına gelmeye başladı. İsanın Ferisi ve vergi görevlisi benzetmesinde (Luka 18:914) Ferisi haftada iki kez (Grekçe: της του σαββάτοu, tis tou savvátou, lafzen Sebtten iki kez) oruç tutuyor olarak tasvir edilmektedir.
Yıllık Sebtler
Yüksek Sebtler Yahudiler ve bazı Hristiyanlarca tutulmaktadır. Çıkış ve Tesniye kitaplarında İbranicede mikra (çağrılan topluluk) ve İngilizcede High Sabbath (Yüksek Sebt) adı verilen ve Sebte ek tanıklıklar sağlayan yıllık yedi Kitab-ı Mukaddes bayramı açıklanmıştır ve bunlar her zaman haftalık Sebt gününe denk düşmez. Üçü ilkbaharda gerçekleştirilir: Pesahın (Fısıh veya Hamursuz Bayramı) birinci ve yedinci günleri ve Şavuot (Pentekost). Dördü sonbaharda, yedinci ayda gerçekleştirilir ve Şabbaton olarak da adlandırılır: Roş Haşana (Borazanlar BayramıAnma Günü); Yom Kippur Sebtlerin Sebti (Kefaret Günü) ve Sukot (Çardak) bayramının birinci ve sekizinci günleri. Yüksek Sebtler ifadesi ayrıca çoğunlukla Yüksek Bayramlar, yani Roş Haşana ve Yom Kippur bayramlarıyla eş anlamlı olarak da kullanılır.
Yedinci Yıl Sebti
Sebt Yılı, veya Şmita (İbranice, Strongs 8059, shemittah olarak, lafzen serbest bırakma), Torada İsrail Ülkesi için emredilen yedi yıllık tarım döngüsünün yedinci (שביעי, Strong's 7637, shebiy'iy) yılıdır, Kitabı Mukaddes geleneğinde uygulanışı nispeten seyrek olmakla birlikte, modern Yahudilikte halen uygulanmaktadır. Şmita sürecince toprak nadasa bırakılır ve tüm tarım faaliyetleri sürme, dikme, budama ve ekin biçme dahil olmak üzere Tora ve Yahudi yasası tarafından yasaklanmıştır. Geleneğe göre diğer tarım yöntemleri (sulama, gübreleme, otları ayıklama, püskürtme, keserek düzeltme ve çim biçme gibi) ağaçların ve bitkilerin büyümesini iyileştirmek amacıyla değil, yalnızca önlem olarak uygulanabilir ayrıca bu yıl boyunca kendiliğinden yetişen her tür meyve hefker (sahipsiz) sayılarak arazi sahibine değil; fakirlere, yabancılara ve kır hayvanlarına bırakılır ve bu meyveler herkes tarafından toplanabilir. Ayrıca Şmita ürünlerinin satışına, tüketimine ve imha edilmesine ilişkin bir dizi yasa da uygulanmaktadır. Yıl sonunda yabancıların borçları hariç tüm borçlar silinmelidir (Tesniye 15:111); benzer bir şekilde altı yıl çalışan bir kölenin yedinci yıl serbest bırakılması da Torada emredilir. Levililer 25. bölümde Şmitayı yerine getirenlere bereketli hasatlar vadedilir ve bu uygulama dinsel imanın denemesi olarak tanımlanır. Şmita kavramı Tesniye Kitabında beş kez serbest bırakma olarak tercüme edilmiştir (bırakma, bağışlama anlamına gelen שמט, şamat kökünden, 8058).
Yahudi geleneği
Haftalık Sebt
Yahudi Şabatı (Şabbat, Şabbes, Şobos, vs.) cuma günbatımından cumartesi gecesi gökte üç yıldız belirene dek tutulan haftalık bir dinlenme günüdür; Mesihçi Yahudilikte olduğu gibi Hristiyanların bazı azınlık grupları tarafından da yerine getirilmektedir. Şabatta yapılması yasak olan otuz dokuz faaliyet Şabat kitapçığında (Talmud) sıralanmıştır. Geleneksel olarak Şabat, Halakaya göre hesaplanan ve coğrafi olarak ve her hafta değişen zamanlarda, günbatımından hemen önce mumlar yakılarak karşılanır. Yahuda ha-Levi (12. yüzyıl) Şabatın hesaplanması için başlangıç halinde olan Yahudilere ait bir tarih değiştirme çizgisi önerdi, daha sonra bu tarih değiştirme çizgisinin Çin ile Japonya arasına düştüğü hesaplandı (başka çizgiler de mevcuttur ve yolcuların hem kişisel hem de yerel Şabatı dikkate almaları umulur); Pinças Eliya Horovitz (18. yüzyıl) ise kutup bölgelerinde Şabatın 24 saatlik günlere göre tutulması gerektiğini belirtti, ancak bir tarih değiştirme çizgisi belirlemedi. Şabat Yahudi halklarının yaygın bir şekilde tanınan karakteristik özeliğidir. Yahudi veya Yahudileşen Hristiyanlar olarak sınıflandırılan Subbotnikler (kelime anlamıyla: Sebtiler/Sebti tutanlar) Şabatı katı bir şekilde tutmalarıyla bilinen bir Rus mezhebidir; Sabetaycılar Şabbetay adını taşıyan en tanınmış kişi olan Sabetay Sevinin izleyicileridir. (Macaristan doğumlu Reformist haham Ignaz Einhorn kendi cemaatinin Şabat ibadetini kültürel olarak pazar günlerine kaydıracak kadar ileri gitmiştir.) Bir yıl içindeki haftalık Şabatlardan bazıları Özel Sebtler olarak belirlenmiştir, örneğin Pesahtan önceki Şabat haGadol (kelime anlamıyla Yüksek Sebt, ancak diğer Yüksek Sebtlerle karıştırılmamalıdır); ve Yom Kippurdan önceki Şabat Teşuvah (Tövbe Sebti).
Hafta Sonu Sebti
Bu konuda ayrıntılı bilgi için Şabaton konusuna bakınız.
Modern İsrailde konuşma dilinde Şabaton veya Şaboson kavramı Şabatta veya odak noktası Şabatta olmak üzere tüm hafta sonu boyunca düzenlenen bir eğitim faaliyeti veya programı ve çoğunlukla kutlama anlamına gelir. Bu faaliyetler gençlik grupları, bekar grupları, havralar, okullar, sosyal gruplar, yardım grupları veya aile toplantıları tarafından düzenlenir, çok nesilli ve geniş kapsamlı veya sınırlı gruplara özgü olabilir ve bir grubun çoğunlukla toplandığı yerde veya alan dışında düzenlenebilir. Yanlızca dinlenme yerine Şabaton kavramını kullanılması faaliyet veya programda Şabatın öneminin tanındığına işaret eder.
Hristiyan Geleneği
Hristiyanlıkta hem yedinci gün Sebtini tutanlar hem de birinci günü Sebt olarak tutanlar kendilerini Sebti kabul ederler ve Sebti Rabbin Günü (Grekçe κυριακός, küriakos) olarak görürler, her bir taraf kendi duruşlarının Kitab-ı Mukaddesin öğretisi olduğuna inanır; benzer durum Sebte ilişkin sağlam ilkeleri izleyen kişiler için de geçerlidir. Örneğin, Küriakos (Vahiy 1:10) ifadesi ya (birinci gün) Yuhannanın ruhta alındığı hafta günü ya da (yedinci gün) götürüldüğü yedinci binyıl Sebti olarak anlaşılmaktadır. Benzer şekilde pazar gününü ifade eden Sunday (kelime anlamı: güneş günü) sözcüğü de, farklı gruplar tarafından ya o gün yapılan pagan güneş ibadetini (Hezekiel 8:1618) hatırlattığı için doğru bulunmamakta, ya da Mesih için kullanılan doğruluk güneşi (Malaki 4:2) tanımlamasının bir işareti olarak onaylanmaktadır. Pek çok Hristiyan toplu ibadetin Sebtle sınırlı olmadığını (Elçilerin İşleri 2:45) ve tüm insanların kastedildiği şekilde Sebt günü[nün] insan için oldu[ğunu] (Markos 2:27, KM) kabul etmektedir.
Birinci Gün Sebti
Püritenlerin zamanından beri İngilizce konuşan Protestanlar'ın çoğu, pek çok Roma Katoliği ve bazı Ortodoks mezheplerinin mensupları gibi, Rabbin Gününü (yani pazar) Sebtle özdeşleştirmektedir; bugün Mesihin dirilişi anısına tutulmakta ve çoğunlukla Efkaristiyayla birlikte kutlanmaktadır. Pek çokları için bu dinlenme ve Diriliş Gününün anısına toplu ibadet günüdür. Yedi günlük haftanın hem birinci, hem de sekizinci günü kabul edilmektedir (gerçi pazar ISO 8601 standardına göre haftanın yedinci günü olarak belirlenmiştir). Birinci günün tutulmasının dünyevi faaliyetlerden titiz bir şekilde kaçınılarak Yahudi Şabatının tüm kurallarına uymayı gerektirdiğini nispeten az sayıda Hristiyan (İskoçya Kilisesinde olduğu gibi) kabul etmektedir. İlgili Son Zaman Azizler Hareketi (Mormonizm) genel olarak birinci gün Hristiyan Sebti geleneklerinden daha güçlü olanı izleyerek alışverişten, boş zaman geçirme faaliyetlerinden ve çalışmaktan kesinlikle gerekli olduğu durumlar haricinde kaçınılır. Tongada tüm ticaret ve eğlence faaliyetleri cumartesi gece yarısından pazar gece yarısına dek durdurulur, ülke anayasasında bu Sebt sonsuza dek kutsal olarak ilan edilmiştir. Rabbin Günü kimi zaman Sebtin Cumartesiye karşılık geldiğine ancak geçerliliğinin kalktığına inananlar tarafından tutulmaktadır. Doğu Ortodoksluğunda, Etiyopya Ortodoks Tevahedo Kilisesi birkaç yüzyıl boyunca, diğer Ortodoks geleneklerinde olduğu gibi, hem Pazar Diriliş Gününü, hem de Cumartesi Sebtini farklı şekillerde tutmuştur.
Püriten Sebtiliği veya Reform Sebtiliği, Hristiyanlık içinde Sebtin genel olarak dinlence faaliyetlerinden kaçınılması özelliği öne çıkarak katı şekilde tutulmasıdır. Westminster İnanç Açıklaması nda ifade edilen Püriten Sebti çoğunlukla Kıta Avrupası Sebti ile kıyaslanmaktadır; bunlardan ikincisi Heidelberg İlmihali gibi Kıta Avrupası Reform inanç açıklamalarını izler, burada Rabbin Gününde istirahat ve ibadet edilmesi vurgulanmakta ancak dinlence faaliyetleri yasaklanmamaktadır.
Yedinci Gün Sebti
Bazı Hristiyan mezhepleri Sebti Yahudiliktekine benzer bir şekilde tutmak için Kitab-ı Mukaddesin desteğini aldıkları düşüncesindedir, ancak Sebt günü Cumartesi akşam karanlığı çöktüğünde değil, Cumartesi günbatımında sona erer. Erken dönem kilise tarihçisi Sozomen, yedinci günün Roma ve İskenderiyedeki Hristiyanlar haricinde Hristiyan ibadet günü olduğunu belirtirler. Orta Çağ boyunca pek çok Sebti Yahudi-Hristiyan topluluklara tanık olunmuştur, Szekler Sebtileri 1588 yılında Transilvanya Üniteryen Kilisesinden ayrılarak kurulmuş ve topluluk 1870lerde Yahudiliğe ihtida edinceye dek varlığını sürdürmüştür. Yedinci Gün Vaftizcileri 17. yüzyıl ortalarından beri Sebti cumartesi günü (gerek günbatımından, gerek gece yarısından itibaren olmak üzere) kutlamışlar ve Amerikada (sayıları şimdi daha fazla olan) Yedinci Gün Adventistlerini etkileyerek 19. yüzyıl ortalarında bu uygulamaya başlamalarını sağlamışlardır. Belirtilen topluluklar ve diğerleri, İsanın örnekliğine göre, yedinci gün Sebtini tutmanın On Emirde yer alan diğer emirlerin her birine denk ahlaki bir sorumluluk olduğuna inanırlar. Ayrıca Kutsal Yazılarda Allahın yedinci günü Sebt günlerim (Çıkış 31:13KM) ve RABBE mukaddes Sebt günü (Çıkış 16:23KM) olarak nitelendirmesine ve İsanın kendisini Sebt gününün Rabbi (Matta 12:8KM) olarak adlandırmasına dayanarak, Rabbin Günü ifadesini yedinci gün anlamında kullanırlar. Yuvarlak olan yeryüzünde Sebtin dünya çapında tanımlanması sorununu bazı Yedinci Gün Sebtileri, Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisinden faydalanarak (yani yerel dinlenme günü düzenlemesine izin vererek, Ester 9:1619) çözmüşlerdir, başkaları ise (Alaskalı bazı Sebtiler gibi) Sebti Yeruşalim zamanına göre tutmaktadır (yani Daniel 7:25 ayeti uyarınca insan eseri dünyevi gelenekleri reddetmektedirler). Afrikanın güney kısmında yaşayan Lemba halkının büyük kısmı, diğer bazı Afrika kabileleri gibi Hristiyandır ve Kitabı Mukaddes zamanının İsraillilerinden geldiklerini iddia ederek, Sebt gibi haftada bir günü kutsal tutmakta ve Yahudiliğe ilişkin olarak görülen pek çok inanç ve uygulamayı sürdürmektedirler.
Aylık Sebt
Her 29 veya 30 günde bir görülen yeni ay, Yahudilikte ve diğer bazı inançlarda ayrıca kutsanmış olan özel bir gündür. Yaygın olarak Sebt kabul edilmez, ancak bazı mesihi ve Pentekostçu kiliseler, örneğin Peru yerlileri olan Yeni İsrailliler ve Yaratılış Yedinci Gün Adventist Kilisesi yeni ay gününü akşamdan akşama Sebt veya dinlenme günü olarak tutarlar. Yeni ay ibadetleri tüm gün boyunca sürebilir.
Yıllık Sebt
Yemin Günü veya Dingane Günü (Afrikaanca; Geloftedag veya Dingaansdag, 16 Aralık) Güney Afrikada Boerlerin Zululara karşı kazandığı ünlü bir zaferin kutlandığı dini bayramın adıydı. Yıllık bir Sebt (kutsal bir şükran günü) olarak 1838 yılından beri kutlanan günün adı 1994 yılında Uzlaşma Günü olarak değiştirilmiştir. Yıldönümü ve bunun anılması Afrikaner ve Güney Afrika milliyetçiliğinin çeşitli kollarıyla yakından bağlantılıdır.
Bin Yıllık Sebt
Üçüncü yüzyıl başlarında yaşayan Romalı Hippolitustan beri, Hristiyanlar çoğunlukla Yaratılıştan altı bin yıl sonra başlaması beklenen bin yıl sürecek bir Sebtin Vahiy kitabında tanımlanan binyıl ile aynı olduğunu düşünmüşlerdir. Bu görüş 19. ve 20. yüzyılda dispensasyonal premilenyalistler arasında da yaygındı. Genel anlamda Sebtin lafzi veya ruhsal olarak her şekilde tutulması anlamına gelen Sebtçilik veya Sebtilik (Grekçe; Sabbatismos) kavramı da İbraniler 4:9 ayetinde bu tanıma özel bir atıfta bulunulacak şekilde ele alınmıştır.
Ruhsal Sebt
Diğer bir azınlık görüşüne göre, bazı modern Hristiyanlar Sebt ilkelerini tasdik eder, ancak gün tutmayı Cumartesi veya Pazarla sınırlamayarak, Sebtin ruhunu yerine getirmek için haftanın herhangi bir gününde dinlenilmesini veya Sebtin Mesihte rahat bulmanın mecazi bir ifadesi olduğunu savunurlar. Bu kişiler Sebti harfi harfine değil ruhsal olarak yerine getirilmesi gereken bir ilke olarak görür, İsada sunulan istirahatin Yeni Ahitte Sebtin kelime kökünü içeren tek öğüt olduğunu (Matta 11:28) ve kimi zaman da bir günün yerine getirebileceğinden daha kalıcı bir istirahat olduğunu (İbraniler 4:9) savunurlar.
Diğer Dini Gelenekler
Babil Dinlenme Günleri
Babilliler yeni aydan itibaren 7., 14., 21. ve 28. günleri kutsal günler olarak kutluyorlardı, bunlar aynı zamanda kötü günler olarak da adlandırılıyordu (yasaklanan faaliyetler için uygunsuz anlamında). Bu günlerde devlet memurları çeşitli faaliyetlerden men edilerek sıradan insanların dilek tutmaları yasaklanırdı ve en azından 28. gün dinlenme günü olarak biliniyordu. Her bir günde başka bir tanrı ve tanrıçaya adaklar sunulurdu. MÖ 6. yüzyıldan kalma tabletlerde Büyük Koreş ve Kambisesin saltanat dönemleri bu tarihlerin kimi zaman gerçeğe uygun olduğunu göstermektedir. 29 veya 30 günlük kameri ay temel olarak yedi günlük üç hafta ve yedi gün döngüsünü bozan dokuz veya on günlük son haftadan meydana geliyordu. Babilliler ayrıca 19. günü de özel bir kötü gün, öfke günü olarak kutluyorlardı, zira bu kabaca (bir önceki) ayın 49. günü olarak bir haftalar haftasını tamamlıyordu, bu güne ait kurbanlar ve yasaklar da vardı. Friedrich Delitzschin İbrani Şabatı ile Babil ay döngüsünü bağdaştıran köken teorisindeki sorunlar arasında kesintiye uğramayan hafta ile ay haftası arasındaki farklılıkların uzlaştırılması ile ay haftasına herhangi bir dilde Şabat adını veren metinlerin olmayışı yer alır. Kırık bir tabletin rekonstrüksiyonu nadiren karşılaşılan BabilAkatça Sapattum veya Sabattum sözcüğünü dolunay olarak tanımlamaktadır: bu sözcük İbranice Şabat sözcüğüyle aynı kökten gelen veya kaynaşmış bir sözcüktür, ancak haftalık değil aylık bir kavram ifade eder. Sümerce sabat (aradinlenme) sözcüğünün başka bir şekli olarak kabul edilmektedir, Akatçada buna um nuh libbi (araistirahat günü) olarak rastlanır. Bu sonuç hasar görmüş olan Enuma Elis yaratılış mitinin içeriksel restorasyonu ile çıkarılmıştır, burada şöyle yazmaktadır: [Sa]pattu günü, o zaman göreceksin, ara[ay]lık.
Zerdüşti takvimi yedinci günü ve ayın diğer günlerini Ahura Mazdayla ilişkilendirmede Babil takvimini takip eder.
Amor kökenli olduğu sanılan pentekontad [hamşatum] takvimi, Babillilerce Şappatum olarak bilinen bir dönem içerir. Yıl elli günden meydana gelen yedi döneme bölünür, bunların her biri yedi haftalık Sebt günü içeren yedişer günlük yedi haftadan ve atzeret adıyla anılan fazladan bir ellinci günden meydana gelir, buna ek olarak Şappatum olarak bilinen yılda on beş veya on altı günlük bir dönem ilave edilir, bu her yılın sonundaki hasat zamanıdır. 1940larda Hildegaard ve Julius Levy tarafından keşfedilen ve yeniden oluşturulan takvimin kullanımı Batı Mezopotamya ve çevre bölgelerde MÖ 3. binyıla veya daha eskiye dayanmaktadır; Kenanlı kabileler tarafından kullanılmıştır, Kral Süleymanın zamanından önce İsrailliler tarafından da kullanıldığı düşünülmekte ve Kumranda bulunan Essenilerin liturjik takvimiyle ilişkilendirilmektedir. Modern çağda dahi kullanılan bu takvimin çeşitli biçimleri Nesturilikte ve Filistinli fellahlar arasında da bulunmuştur. Julius Morgenstern, Jübilelerin takviminin kökeninin pentekontad takvimin bir şekilde değiştirilmiş hali olarak kadim çağa dayandığını düşünüyordu.
Cumartesi Gününün Sebt Oluşu
İngilizcedeki halk geleneklerinden biri Sabbath (Sebt) sözcüğünün gece yarısından gece yarısına Cumartesi (Saturday) ile eşanlamlı olmasıdır (bu günün adı en az on dilde Satürnün günü anlamına gelen bir sözcükle ifade edilmektedir); bu, ikisinin denk gelmediği diğer dinsel bağlamlarda Sebt sözcüğünün kullanımının basitleştirilmiş bir halidir. (Ayırıcı olarak günbatımı yerine gece yarısının kullanılması Roma İmparatorluğuna kadar uzanmaktadır; bakınız Yuhanna 19:14 ve Matta 27:1, 2.) Otuzun üzerinde dilde yedi günlük hafta içinde bu günün yaygın adı Sebt ile aynı kökten gelmektedir. Orijinali Sabbadini olan ve sık sık Sabatini şeklinde de yazılan Sabbatini İtalyancada yaygın bir isim biçimidir (Grekçe biçimi Sabbatosdur), büyük atası Cumartesi (İtalyancada sabato) günü doğmuş olan bir aileyi ifade eder; Domenico da Pazar günü doğanları gösterir. Vampir avcılığı efsanesinde Cumartesi günü doğan insanlar özel olarak Grekçe sabbatianoí, Bulgarca sabotniçavi olarak adlandırılır (İngilizceye Sabbatarians (Sebtiler) olarak çevrilir). Ayrıca Balkanlarda Cumartesi doğan bir kişinin başkalarına görünmez olan bir vampiri görebildiğine inanılırdı.
İslami Dinlenme Günü
Kur'an yedi aşamalı Yaratılış dönemini (32:4, 50:38) ve Kitab-ı Mukaddes Sebtinin yedinci gün olduğunu onaylar (yevm es-Sebt: 2:65, 4:47, 154, 7:163, 16:124), ancak Allahın Yaratılışın ardından arşa kurulması (tahta oturması), Elohimin işini tamamlaması ve dinlenmesinden farklı olarak ele alınır, bu nedenle Müslümanlar Sebt istirahati yerine cuma (Arapça ) namazını uygularlar. Cuma namazı her Cuma (Toplanma Günü) öğle vaktinden hemen sonra, günlük zuhr (öğle) namazının yerine kılınır; Ademin oğullarının sevgiyle bir araya gelmesi şeklinde, Ademin altıncı gün yaratılışı anılır. Kuran şöyle der: Cuma günü namaz için çağrıldığınız zaman, Allahı anmaya koşun, alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır (62: 9). Bir sonraki ayet (Namaz kılındıktan sonra yeryüzüne dağılın...) pek çok Müslümanın Cumayı dinlenme günü olarak düşünmeyip, Endonezyada olduğu gibi yedinci gün Sebtinin değişmediğini kabul etmeye yöneltmiştir; ancak pek çok Arap ülkesinde, örneğin Birleşik Arap Emirliklerinde cuma günü tatil veya hafta sonu olarak görülmekte; Pakistan gibi diğer bazı İslam ülkelerinde ise yarım gün istirahat zamanı (cuma namazından sonra) olarak değerlendirilmektedir. Cuma namazına katılmak bölgede yasal olarak ikamet eden tüm hür yetişkin erkekler için kesin zorunluluktur.